Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic Тәжікстан 0 1719 3608023 3523840 2026-05-23T09:54:14Z MuratbekErkebulan 162992 /* Әкімшілік бөлінісі */ 3608023 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Тәжікстан Республикасы |Шынайы атауы = {{lang-tg|Ҷумҳурии Тоҷикистон}} |Атау септігі = Тәжікстан |Елтаңба = Coat of arms of Tajikistan.svg |Байрақ = Flag of Tajikistan.svg |Ұраны = |Әнұранның аты = Суруди миллӣ |Аудио = Tajikistan anthem.ogg |Картада = Tajikistan (orthographic projection).svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 46|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 71|lon_min = 17|lon_sec = 0 |region = TJ |CoordScale = 4000000 |Тілдері = [[тәжік тілі]]<ref>[http://iranicaonline.org/articles/tajik-ii-tajiki-persian TAJIK ii. TAJIK PERSIAN – Encyclopaedia Iranica]</ref> <small>(мемлекеттік)</small><br>[[орыс тілі]] <small>(ұлтаралық қатынас тілі)</small> |Мемлекеттік діні = [[зайырлы мемлекет]] |Үкімет түрі = [[Унитарлы мемлекет|Унитарлы]] [[президенттік республика]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[9 қыркүйек]] [[1991 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-дан |Астанасы = [[Сурет:Coat of Arms of Dushanbe.png|22px]] [[Душанбе]] |Ірі қалалары = Душанбе, [[Хожант]], [[Пенжакент]], [[Бохтар]], [[Истаравшан]], [[Куляб]] |Басшы қызметі = [[Тәжікстан президенті|Президенті]]<br>[[Тәжікстан премьер-министрі|Премьер-министрі]]<br>[[Тәжікстан Ұлттық Кеңесі|Ұлттық Кеңес]] төрағасы |Басшылары = [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]]<br />[[Қоһир Расулзода]]<br />[[Рустам Эмомали]] |Жер аумағы = 143 100 |Жер аумағы бойынша орны = 94 |Судың үлесі = 1,8 |Этнохороним = |Жұрты = 9 275 827 <ref name="worldometers.info">[https://www.worldometers.info/world-population/tajikistan-population/]</ref> |Халық саны бойынша орны = 96 |Сарап жылы = 2019 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 48,6 |Тығыздық бойынша орны = 155 |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 30,547 млрд.<ref name=imf2>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=45&pr.y=14&sy=2015&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=923&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database, October 2018|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=IMF.org |access-date=3 February 2019}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 132 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 3,354<ref name=imf2 /> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 155 |ЖІӨ (номинал) = 7,350 млрд.<ref name=imf2 /> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 147 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 807<ref name=imf2 /> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 164 |АДИ = {{өсім}} 0,650<ref name="HDI">{{cite web |url=http://www.hdr.undp.org/en/2018-update |title=2018 Human Development Report |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2018 |АДИ бойынша орны = 127 |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0;">'''орташа'''</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Сомони]] ([[ISO 4217|TJS, код 141]]) |Интернет үйшігі = [[.tj]] |ISO = TJ |Телефон коды = 992 |Уақыт белдеуі = +5 |Түсініктемелер = }} [[File:Rudaki Park, Dushanbe, Tajikistan.JPG|thumb|Рудаки паркі, [[Душанбе]]]] [[File:Tajik mountains edit.jpg|thumb|Тәжікстан таулары]] [[File:Pamir Mountains, Tajikistan, 06-04-2008.jpg|thumb|Памир таулары, 2008]] '''Тәжікстан''' ({{lang-tg|Тоҷикистон}}), ресми атауы — '''Тәжікстан Республикасы''' ({{lang-tg|Ҷумҳурии Тоҷикистон}}) — [[Орталық Азия]]дағы тәуелсіз мемлекет. Астанасы — [[Душанбе]] қаласы. Ресми тілі — [[тәжік тілі]]. 1994 жылы қабылданған Конституциясы бойынша – [[Президенттік республика|президенттік басқару нысанындағы]] [[зайырлы мемлекет]]. Заң шығарушы органы – [[Тәжікстан Жоғарғы Жиналысы|Маджлиси Оли]]. Тәжікстан құрамына [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] кіреді. Тәжікстан әкімшілік жағынан [[Тәжікстанның әкімшілік бөлінісі|3 облысқа бөлінеді]]. Ақша бірлігі – [[сомони]]. Оңтүстігінде [[Ауғанстан]]мен, солүстігі мен батысында [[Өзбекстан]]мен, солтүстігінде [[Қырғызстан]]мен, шығысында [[Қытай]]мен шектеседі. Жер аумағы – 143,1 мың км². Халқы 9,7 миллион адамға тең (2021). Халқының 62%-ын [[тәжіктер]], 23%-ын [[өзбектер]], 5%-ын [[орыстар]], қалған 10%-ын [[түрікмендер]], [[қазақтар]], [[қырғыздар]], [[корейлер]], [[немістер]], т.б. құрайды. == Географиясы == Жерінің 93%-ы [[Тянь-Шань]], [[Гиссар-Алай]] және [[Памир]] тау жүйелеріне жататын таулардан тұрады. Жартысынан астамы теңіз деңгейінен 3 мың метр биіктікте орналасқан. Тау аралықтарында [[Ферғана аңғары|Ферғана]], [[Гиссар аңғары|Гиссар]], [[Вахш аңғары|Вахш]], т.б. аңғарлар орналасқан. ===Климаты=== Тәжікстанның климаты [[Континенттік климат|континенттік]], қаңтардың орташа температурасы оңтүстік-батыстың тау аңғарлары мен тау бөктерлерінде 2°, –2°С, солтүстігінде –20°С-қа дейін; температураның абсолюттік минимумы [[Памир]]дің [[Бұлынкөл]] ({{lang-tg|Булункӯл}}) көлінде –63°С-қа жетеді. Шілденің орташа температурасы 30°С-тан 0°С-қа дейін (Памирде); температураның абсолюттік максимумы 40°С (Төменгі Пяндж). [[Гиссар жотасы]]ның оңтүстік етегіне жылына 1600 мм жауын-шашын түседі. Тау аңғарлары мен қазаншұңқырларда 100 – 150 мм, Шығыс Памирде 72 мм ылғал түседі. ===Гидрологиясы=== Тәжікстан жеріндегі тау мұздықтарынан көптеген өзендер бастау алады. Басты өзендері — [[Сырдария]] мен [[Әмудария]]. [[Вахш]], [[Пяндж]] және [[Кафирниган]] өзендері Тәжікстан жерінің біраз бөлігін кесіп өтіп, [[Әмудария]]ға барып құяды. Тәжікстанда өсімдіктердің 5 мыңдай түрі кездеседі. Өзен жайылмаларында тораңғы тоғайлары бар. ===Флора және фаунасы=== Таулы аудандарының жартысын арша орманы алып жатыр. Ылғалды аудандарда [[жаңғақ]], [[үйеңкі]] (''түркістан үйеңкісі''), [[Сиверс алмасы]], [[алша]], [[Бадам (өсімдік)|бадам]] өседі. Тәжікстанның фаунасында [[сүтқоректілер]]дің 81, [[Құстар|құстың]] 365, [[бауырымен жорғалаушылар]]дың 49, [[жәндіктер]]дің 7–8 мың түрі кездеседі. Жазық жерлер мен тау бөктерлерінде [[жайран]], [[қабылан]], [[тоғай маралы]], [[қасқыр]], [[Барыс (жануар)|барыс]], [[борсық]], [[жабайы шошқа]]; таулы өңірде [[Сусарлар|сусар]], [[Аюлар|аю]], [[таутеке]], [[арқар]], т.б. мекендейді. Су айдындарында [[Балықтар|балықтың]] көптеген түрі бар. == Тарихы == === Ежелгі тарихы === [[Сурет:Thomas Edward Gordon Lake Victoria, Great Pamir, May 2nd, 1874.png|thumb|right|[[Зоркөл]] маңайында тұрған тәжік бейнеленген сурет, XIX ғасыр]] Тәжікстан аумағын алғашқы адамдар [[палеолит]] дәуірінен бастап қоныстанған. Солтүстік және оңтүстік Тәжікстанда [[палеолит]] және [[мезолит]] дәуірлерінің ескерткіштері көптеп кездеседі. Оңтүстік-батыс бөлігінен [[неолит]]тік [[гиссар мәдениеті]]нің ескерткіштері табылған. Біздің заманымыздан бұрын 6–4 ғасырларда қазіргі Тәжікстан жері [[Ахемен әулеті]]нің қол астында болды, біздің заманымыздан бұрын 329 жылы онда [[Ескендір Зұлқарнайын]]ның әскері басып кірді. Ол Ескендір империясының мұрагері болған [[Грек-Бактрия патшалығы]]ның құрамына кірді.<ref>{{Cite web|url=https://www.advantour.com/rus/tajikistan/history.htm|title=История Таджикистана|author=|publisher=advantour.com|date=|access-date=8.12.2022|lang=ru}}</ref> Солтүстік Тәжікстан ([[Хожант]] және [[Пенжакент]] қалалары) б.з.д. 150 жылы [[Соғды]] деп аталатын [[скифтер]] мен [[юечжа]] көшпенділері басып алған қала-мемлекеттер жиынтығы бөлігінде болды. [[Жібек жолы]] қазіргі Тәжікстан жерінде [[Ву Хань (У-ди)|У-ди]] тұсындағы (б.з.б. 141–87 жж.) қытай зерттеушісі [[Чжан Цянь]]ның жорығынан кейін өткен. Юечжа тайпалары құрған [[Кушан империясы]] б.з. I-ші ғасырында аймақты өз бақылауына алып, б.з. IV-ғасырына дейін билік етті, осы уақытта аймақта [[буддизм]], [[несторианшылдық]], [[зороастризм]] және [[манихеизм]] діндері болды. Кейінірек бұл аймаққа көшпелі тайпалар құрған [[Эфталит империясы]] қоныс аударып, [[арабтар]] VIII ғасырдың басында [[Ислам]] дінін әкелді. [[Орталық Азия]] Қытайды, солтүстіктегі даланы және ислам орталығын байланыстыратын коммерциялық жол рөлін атқаруды жалғастырды. Қазіргі Тәжікстан жері 650–680 жылдары [[Тибет империясы]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reed.edu/anthro/364/maps/Kapstein.2006.xx.Tibetan.Empire-small.jpg|title="The Tibetan Empire, late eighth-early ninth centuries"|author=Matthew T. Kapstein|publisher=|date=|access-date=|lang=en}}</ref> мен [[Тан әулеті]]нің басшылығында болды, содан кейін ол 710 жылы [[Омейяд халифаты]]ның құрамында болды. === Самани империясы === {{See also|Самани империясы}} 819–999 жылдар аралығында [[Самани әулеті]] басшылығындағы [[Самани империясы]] аймақтағы [[парсылар]]дың ықпалын қалпына келтірді және Иранның мәдени орталықтарына айналған [[Самарқан]] мен [[Бұхара]] (екеуі де бүгін [[Өзбекстан]]ның бөлігі) қалаларын кеңейтті және бұл аймақ Хорасан деп аталуын бастады. Империяның орталығы Хорасан мен [[Трансоксиана]]да болды; бұл аймақ қазіргі [[Ауғанстан]]ды, [[Иран]]ның, Тәжікстанның, [[Түрікменстан]]ның, [[Өзбекстан]]ның, [[Қырғызстан]]ның және [[Қазақстан]]ның кейбір бөліктерін және [[Пәкістан]]ның көп бөлігін қамтиды. 892 жылы [[Исмаил Ибн Ахмед Самани|Исмаил Самани]] (892–907) Саманилер мемлекетін біріктірді және бұрын қолданылған [[Феодализм|феодалдық құрылыс]]ты түбегейлі тоқтатты. [[Қарахан мемлекеті]] Трансоксиананы жаулап алды (бұл қазіргі Өзбекстан, Тәжікстан, оңтүстік Қырғызстан және оңтүстік-батыс Қазақстанмен сәйкес) және оны 999–1211 жылдар аралығында биледі. Олардың Трансоксианаға келуі [[Орталық Азия]]дағы ирандықтан [[Түркілер|түркі]]лік үстемдікке түбегейлі ауысуды бастады, бірақ бірте-бірте қараханидтер аймақтың парсы-араб мұсылман мәдениетіне сіңісіп кетті. XIII-ғасырда [[Моңғол империясы]] Орталық Азияны басып алып, [[Хорезм империясы]]на басып кіріп, қала, халықты тонап, қырып тастады. Түркі-моңғол жаулаушысы [[Әмір Темір]] қазіргі Тәжікстан мен Орталық Азияда [[Темір әулеті]]н құрды. === Бұхара билігі === {{See also|Бұхара хандығы}} Қазіргі Тәжікстан XVI-ғасырда [[Бұхара хандығы]]ның қол астына өтті. XVIII-ғасырда империяның күйреуімен ол [[Бұхара әмірлігі]] мен [[Қоқан хандығы]] билігінде болды. [[Бұхара әмірлігі]] XX-ғасырға дейін өзгеріссіз қалды, бірақ XIX-ғасырда [[Ресей империясы]] аймақтың кейбір бөліктерін жаулап алуды бастады. === Империя тұсындағы тарихы === {{See also|Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері}} {{See also|Түркістан генерал-губернаторлығы}} Орыс [[империализм]]і нәтижесінде [[Орталық Азия]] толықтай [[Ресей империясы]]ның құрамына енді. 1864–1885 жылдар аралығында Ресей бірте-бірте [[Түркістан генерал-губернаторлығы|Түркістан]]ның бүкіл аумағын өз құрамына енгізді. 1885 жылға қарай Тәжікстан территориясын не [[Ресей империясы]], не оның [[вассал]] мемлекеті [[Бұхара әмірлігі]] басқарды, дегенмен тәжіктер Ресейдің ықпалын аз сезінді. XIX-ғасырдың аяғында [[Жәдитшілдік|жәдитшілер]] өздерін бүкіл аймақта исламдық қоғамдық қозғалыс ретінде танытты. Жәдитшілдер [[модернизация]]ны жақтаған және міндетті түрде орысқа қарсы емес болса да, орыстар бұл қозғалысты қауіп ретінде қарастырды, өйткені Ресей империясы негізінен [[Христиандық|христиан]] болды. 1910–1913 жылдар аралығындағы [[Қоқан хандығы]]на қарсы көтерілістер кезінде орыс әскерлері тәртіпті қалпына келтіруге міндетті болды. 1916 жылы шілдеде демонстранттар [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде [[Хожант]]тағы орыс әскерлеріне күштеп шақыру қаупімен шабуыл жасағанда, наразылық шаралар жалғастырды. Орыс әскерлері [[Хожант]]ты тез арада қайтарғанына қарамастан қақтығыстар Тәжікстанның әртүрлі жерлерінде жалғаса берді. === Кеңес үкіметі === {{Main|Басмашылар қозғалысы}} {{Main|Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы}} [[Ақпан төңкерісі|1917 жылғы орыс төңкерісі]]нен кейін [[Орталық Азия]]дағы «[[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]]<nowiki></nowiki>» деген атпен белгілі партизандар тәуелсіздікті сақтау үшін большевик әскерлеріне қарсы соғыс жүргізді. [[Мешіт]]тер мен [[ауыл]]дар өртеніп, халық қатты қысымға ұшыраған төрт жылға созылған соғыстан кейін [[Большевизм|большевик]]тер жеңіске жетті. Кеңес үкіметі [[Зайырлы мемлекет|зайырландыру]] саясатын бастады. [[Ислам]]ды, [[иудаизм]]ді және [[христиандық]]ты ұстануға тыйым салынып, тәжік дін басылары қуғын-сүргінге ұшырады, көптеген мешіттер, шіркеулер мен синагогалар жабылды. Кеңестік ауыл шаруашылығы саясатының салдарынан Орталық Азия, соның ішінде Тәжікстан көптеген адамдардың өмірін қиған ашаршылыққа ұшырады. 1924 жылы [[Өзбек КСР]] құрамында [[Тәжік Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] құрылды, бірақ 1929 жылы [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы]] (Тәжік КСР) жеке құрамдас республика статусына ие болды; дегенмен, негізінен этникалық тәжік [[Самарқан]] мен [[Бұхара]] қалалары Өзбек КСР-ында қалды. 1927–1934 жылдар аралығында әсіресе оңтүстік өңірлерде [[ауыл шаруашылығы]]н ұжымдастыру және [[мақта]] өндірісінің қарқынды кеңеюі орын алды. Кеңестік [[ұжымдастыру]] саясаты шаруаларға қысым әкелді және Тәжікстанда күштеп қоныстандыру болды. Нәтижесінде кейбір шаруалар ұжымдастыруға қарсы күресіп, [[басмашылар қозғалысы]]н жандандырды. Сталинның жаппай тазарту саясатының екі кезеңі (1927–1934 және [[Үлкен террор|1937–1938]]) [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның барлық деңгейінен 10 000-ға жуық адамның жұмысынан шығарылуына және қуғын-сүргінге түсуіне әкелді. Қуылғандардың орнына этникалық [[орыстар]] жіберілді және кейіннен орыстар барлық деңгейдегі партиялық лауазымдарға, соның ішінде бірінші хатшының жоғары лауазымына үстемдік етті. 1926-1959 жылдар аралығында Тәжікстан халқының арасындағы орыстардың үлесі 1%-дан 13%-ға дейін өсті. 1946-1956 жылдар аралығында [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның бірінші хатшысы болған [[Бобожан Ғафурұлы Ғафуров|Бобожан Ғафуров]] Кеңес Одағы кезінде елден тыс маңызы бар жалғыз тәжік саясаткері болды. Одан кейін [[Тұрсынбай Ұлжабайұлы Ұлжабаев|Тұрсынбай Ұлжабаев]] (1956–61), [[Джабар Расулұлы Расулов|Джабар Расулов]] ​​(1961–1982), [[Рахмон Нәбиұлы Нәбиев|Рахмон Нәбиев]] (1982–1985, 1991–1992) қызметте болды. 1939 жылы тәжіктер Кеңес Армиясы қатарына шақырыла бастады және [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде 260,000-ға жуық тәжік азаматы [[Нацистік Германия|Германия]], [[Финляндия]] және [[Жапон империясы|Жапония]]ға қарсы соғысты. 1957–1958 жылдардағы [[Никита Хрущёв]]тің «Тың игеру» саясаты кезінде тұрмыс жағдайы, білімі мен өнеркәсібі басқа кеңестік республикалардан артта қалған Тәжікстанға назар аударды. 1980 жылдардың аяғында тәжік ұлтшылдары құқықтарды арттыруға шақырды. 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырап, Тәжікстан 9 қыркүйекте тәуелсіздігін жариялады, бұл күн қазір елдің Тәуелсіздік күні ретінде тойланады. === Тәуелсіздік алуы === Бүкіл [[КСРО]]-да [[Михаил Сергеевич Горбачёв]] жариялаған қайта құру (перестройка) дәуірі басталғаннан кейін республикалардың тәуелсіздігін жақтаушылар ашық әрі еркін сөйлей бастады. Тәуелсіздікті жақтаушылар [[Тәжікстан Исламдық қайта өрлеу партиясы]], [[Тәжікстан Демократиялық партиясы]] және ұлттық демократиялық «[[Растохез]]<nowiki></nowiki>» (Жаңғыру) қозғалыстары болды. [[КСРО ыдырауы]] қарсаңында Тәжік КСР халқы екі лагерьге бөлінді. Біріншісі Тәжікстанға тәуелсіздік алуды, тәжік мәдениеті мен тілін қалпына келтіруді, [[Иран]], [[Ауғанстан]] және басқа елдермен саяси және мәдени қарым-қатынастарды қалпына келтіруді, ал халықтың екінші бөлігі тәуелсіздікке қарсы шығып, КСРО-ның бір бөлігі болып қалуды қалағандар. [[КСРО сақтау туралы Бүкілодақтық референдум|Кеңес Одағының сақтау туралы 1991 жылғы референдум]]да (ел тарихындағы бірінші халықаралық деңгейде бақыланған референдум) Тәжікстандағы сайлаушылардың 97%-ға жуығы 1-сұрақты мақұлдады: «Кез келген ұлттың адам құқықтары мен бостандықтары толық қамтамасыз етілетін тең құқылы егеменді республикалардың жаңарған федерациясы ретінде КСРО-ны сақтау қажет деп санайсыз ба?». Сол жылдың желтоқсанында КСРО таратылған кезде Тәжікстан халқының едәуір бөлігі Кеңес Одағының одақтық республикаларының сол кездегі тәуелсіздікке қол жеткізгенін қолдады. 1990 жылы ақпанда [[Душанбе]]де және басқа қалаларда әлеуметтік-экономикалық жағдайдың қиындығы, тұрғын үйдің болмауы, жастардың жұмыссыздығы салдарынан [[1990 жылғы Душанбедегі тәртіпсіздіктер|тәртіпсіздіктер мен ереуілдер]] басталды. Ереуілдерге ұлтшыл-демократиялық оппозиция мен тәуелсіздік жақтастары қосылып, республиканың тәуелсіздігі мен демократиялық реформаларды талап ете бастады. [[Исламизм|Исламистер]] де өз құқықтары мен республиканың тәуелсіздігін сақтауды талап етіп, ереуілдер ұйымдастыра бастады. Кеңес үкіметі жанжалды жою үшін Душанбеге Ішкі әскерлерді енгізді. === Тәуелсіздігі === {{Main|Тәжікстандағы азаматтық соғыс}} Тәуелсіздікке қол жеткізген салысымен Тәжікстанның түрлі топтарының арасында [[Тәжікстандағы азаматтық соғыс|азаматтық соғыс]] басталды; қақтығыстар көбінесе кландық бөлінісімен ерекшеленді. Осы уақыт ішінде қуғын-сүргін, кедейліктің артуы және [[Батыс мәдениеті|Батыс]]та немесе [[Посткеңестік кеңістік]]те экономикалық мүмкіндіктердің жақсырақ болуы салдарынан 500,000-нан астам тұрғын қашып кетті. Тұңғыш сайланған президент [[Рахмон Нәбиұлы Нәбиев]]тің отставкаға кетуіне мәжбүр болғаннан кейін [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]] 1992 жылы билікке келді, [[Тәжікстандағы президент сайлауы (1992)|қарашада өткен президенттік сайлау]]да бұрынғы [[Тәжікстан премьер-министрі|премьер-министр]] [[Әбдумәлік Абдуллаұлы Абдулладжанов]]қа қарсы 58% дауыспен жеңіп шықты. Сайлау соғыс аяқталғаннан кейін өткен, Тәжікстан күйреген күйде болды. Өлгендердің саны 100 мыңнан асады. 1,2 миллионға жуық адам ел ішінде және сыртында босқын болды. 1997 жылы Бас хатшының арнайы өкілі Герд Д. Меррем басшылығымен Рахмон мен оппозициялық партиялар арасында атысты тоқтату келісіміне қол жеткізілді, бұл нәтиже Біріккен Ұлттар Ұйымының бітімгершілік жөніндегі сәтті бастамасы ретінде кеңінен бағаланды. Атысты тоқтату 30% министрлік лауазымдардың оппозицияға өтуіне кепілдік берді. [[Тәжікстандағы президент сайлауы (1999)|1999 жылы тағы бір сайлау өтті]], оппозициялық партиялар мен шетелдік бақылаушылар оларды әділетсіз деп сынап, Рахмон 98% дауыспен қайта сайланды. [[Тәжікстандағы президент сайлауы (2006)|2006 жылғы сайлау]]да Рахмон тағы да жеңіске жетті (79% дауыспен) және ол өзінің үшінші өкілеттігін бастады. Бірнеше оппозициялық партия 2006 жылғы сайлауға бойкот жариялады және [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] (ЕҚЫҰ) оны жалған деп атап, сынғ алды. Рахмон әкімшілігі 2010 жылдың қазан айында ЕҚЫҰ тарапынан БАҚ-ты цензура мен репрессияға ұшырағаны үшін тағы да сынға ұшырады. ЕҚЫҰ Тәжікстан үкіметі тәжік және шетелдік сайттарды цензуралады деп мәлімдеді. [[Ресей шекара әскері]] 2005 жылдың жазына дейін тәжік-[[Ауғанстан|ауған]] шекарасында орналасты. [[2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілері|2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдар]]дан бері француз әскерлері [[NATO|НАТО]]-ның Ауғанстандағы халықаралық қауіпсіздік күштерінің әуе операцияларына қолдау көрсету үшін Душанбе әуежайында орналасты. [[Америка Құрама Штаттары]] Армиясы мен Теңіз Корпусының қызметкерлері бірнеше аптаға созылатын бірлескен оқу-жаттығу миссияларын өткізу үшін Тәжікстанға мерзімді түрде барады. 2015 жылы мамырда Ішкі істер министрлігінің арнайы мақсаттағы полиция бөлімшесінің командирі, полковник Гулмурод Халимов (Һалимов) [[Ирак және Шам Ислам мемлекеті|Ислам мемлекеті]] тобына өтіп кеткенде Тәжікстанның ұлттық қауіпсіздігі айтарлықтай іркіліске ұшырады. 2022 жылдың қыркүйегінде [[Қырғызстан]] мен Тәжікстан шекарасының көп бөлігінде (соның ішінде [[Баткен облысы]]нда) артиллерияны қолдануды қоса қарулы қақтығыстар орын алды.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32036636.html|title=Қырғыз-тәжік шекарасындағы қақтығыс. Не болды?|publisher=[[Азаттық радиосы]]|date=16 қыркүйек 2022|access-date=13 желтоқсан 2022|lang=kk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/273542-qyrghyz-tadgik-shekarasyndaghy-qaqtyghys|title=Қырғыз-тәжік шекарасындағы қақтығыс — Егемен Қазақстан|publisher=Егемен Қазақстан|date=қыркүйек 2022|access-date=13 желтоқсан 2022|lang=kk}}</ref> == Саясаты == {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-left:2px;" |- | style="text-align:center;"| [[Сурет:2021 Moscow Victory Day Parade 037 (cropped).jpg|120px]] | style="text-align:center;"| [[Сурет:Kokhir Rasulzoda (29-04-2021) (cropped).jpg|120px]] |- | style="text-align:center;"|[[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]]<br /><small>[[Тәжікстан президенті|Президент]]</small> | style="text-align:center;"|[[Қоһир Расулзода]]<br /><small>[[Тәжікстан премьер-министрі|Премьер-министр]]</small> |} Тәжікстанның атқарушы билігі басында [[Тәжікстан президенті|елдің президенті]] және [[Тәжікстан премьер-министрі|премьер-министр]] орналасқан. Президент лауазымын 2000 жылдан бергі иегері — [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон]]. Заң шығару органы — [[Тәжікстан Жоғарғы Жиналысы|Жоғарғы Жиналыс]] атауы бар парламенті; ол екі палатаға бөлінеді: жоғарғы [[Тәжікстан Ұлттық Кеңесі|Ұлттық Кеңес]] палатасы және төменгі [[Тәжікстан Өкілдер палатасы|Өкілдер палатасы]]. == Әкімшілік бөлінісі == {{main|Тәжікстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Сурет:Tajikistan, administrative divisions - kk - colored.png|thumb|right|Тәжікстанның әкімшілік бірліктері бейнеленген карта]] Әкімшілік жағынан Тәжікстан бір [[Автономия|автономиялы облыс]]қа ([[Таулы Бадахшан автономиялы облысы]]), екі облысқа ([[Хатлон облысы|Хатлон]] мен [[Соғды облысы|Соғды]] облыстары), Республикалық маңызы бар бірнеше ауданға және елордасы [[Душанбе]]ге бөлінеді. {{ПозКарта+|Тәжікстан|width=682|float=right|caption=Тәжікстанның барлық қалалары бір картада |places= {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Душанбе]] |lat_deg = 38.062 |lat_min = 32 |lon_deg = 68 |lon_min = 46 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Истаравшан]] |lat_deg = 39 |lat_min = 54 |lon_deg = 69 |lon_min = 00 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Хожант]] |lat_deg = 40 |lat_min = 16 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Куляб]] |lat_deg = 37 |lat_min = 54 |lon_deg = 69 |lon_min = 46 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Бохтар]] |lat_deg = 37 |lat_min = 50 |lon_deg = 68 |lon_min = 46 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Тұрсынзаде]] |lat_deg = 38 |lat_min = 30 |lon_deg = 68 |lon_min = 13 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Канибадам]] |lat_deg = 40.03|lat_min = 17 |lon_deg = 70 |lon_min = 25 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Исфара]] |lat_deg = 40 |lat_min = 07 |lon_deg = 70 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Пенжакент]] |lat_deg = 38.663 |lat_min = 48 |lon_deg = 66.512|lon_min = 61 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Вахдат (қала)|Вахдат]] |lat_deg = 38 |lat_min = 33 |lon_deg = 69 |lon_min = 01 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Яван]] |lat_deg = 38 |lat_min = 19 |lon_deg = 69 |lon_min = 3 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Бустон (қала)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 14 |lon_deg = 69 |lon_min = 41 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Нұрек]] |lat_deg = 38 |lat_min = 23 |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Даңғара (Тәжікстан)|Даңғара]] |lat_deg = 38 |lat_min = 05 |lon_deg = 69 |lon_min = 20 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Хорог]] |lat_deg = 37 |lat_min = 29 |lon_deg = 71 |lon_min = 33 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ғиссар]] |lat_deg = 38 |lat_min = 31 |lon_deg = 68 |lon_min = 32 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Пархар]] |lat_deg = 37 |lat_min = 30 |lon_deg = 69 |lon_min = 24 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Сомониен]] |lat_deg = 38 |lat_min = 26 |lon_deg = 68 |lon_min = 46 |width = 490 |float = down |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Хулбук]] |lat_deg = 37 |lat_min = 48 |lon_deg = 69 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Московский]] |lat_deg = 37 |lat_min = 39 |lon_deg = 69 |lon_min = 37 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ғафуров (Тәжікстан)|Ғафуров]] |lat_deg = 40 |lat_min = 13 |lon_deg = 69 |lon_min = 43 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min = 53 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Мирзо Тұрсынзаде (қала)|Мирзо Тұрсынзаде]] |lat_deg = 38 |lat_min = 29 |lon_deg = 68 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Балх (Тәжікстан)|Балх]] |lat_deg = 37 |lat_min = 35 |lon_deg = 68 |lon_min = 39 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Досты]] |lat_deg = 37 |lat_min = 20 |lon_deg = 68 |lon_min = 40 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Навкат (Тәжікстан)|Навкат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 08 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Шайдон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 40 |lon_deg = 70 |lon_min = 20 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Гүлістан (Тәжікстан)|Гүлістан]] |lat_deg = 40 |lat_min = 15 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Левакант]] |lat_deg = 37 |lat_min = 52 |lon_deg = 68 |lon_min = 55 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ыстықлол]] |lat_deg = 40 |lat_min = 33 |lon_deg = 69 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Тус (Тәжікстан)|Тус]] |lat_deg = 37 |lat_min = 16 |lon_deg = 68 |lon_min = 08 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ганчи]] |lat_deg = 39 |lat_min = 57 |lon_deg = 69 |lon_min = 8 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Мехрабад (Тәжікстан)|Мехрабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 10 |lon_deg = 69 |lon_min =10 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Адрасман]] |lat_deg = 40 |lat_min = 38 |lon_deg = 69 |lon_min =59 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Бустон (Масшох ауданы)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 31 |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Вахш (Тәжікстан)|Вахш]] |lat_deg = 37 |lat_min = 42 |lon_deg = 68 |lon_min =49 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Рогун]] |lat_deg = 38 |lat_min = 41 |lon_deg = 69 |lon_min =45 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Шарора]] |lat_deg = 38 |lat_min = 29 |lon_deg = 68 |lon_min =39 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Чорсу]] |lat_deg = 38 |lat_min = 06 |lon_deg = 70 |lon_min =01 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Әбдірахман Жәми (ауыл)|Әбдірахман Жәми]] |lat_deg = 37 |lat_min = 56 |lon_deg = 68 |lon_min =48 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Пәнж (Тәжікстан)|Пәнж]] |lat_deg = 37 |lat_min = 14 |lon_deg = 69 |lon_min =05 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Мехнатабат (қала)|Мехнатабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min =57 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Нұман Разық (қала)|Нұман Разық]] |lat_deg = 38 |lat_min = 55 |lon_deg = 69 |lon_min = 05 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Обикик]] |lat_deg = 38 |lat_min = 9 |lon_deg = 68 |lon_min = 40 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Кубадиен (Тәжікстан)|Кубадиен]] |lat_deg = 37 |lat_min = 24 |lon_deg = 68 |lon_min = 11 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Суғдиен]] |lat_deg = 40 |lat_min = 09 |lon_deg = 68 |lon_min = 45 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Вашгирд]] |lat_deg = 38 |lat_min = 33 |lon_deg = 68 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Навабат (Рудақи ауданы)|Навабат]] |lat_deg = 38 |lat_min = 31 |lon_deg = 68 |lon_min = 40 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Обшарон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 34 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} }} {{ПозКарта+|Тәжікстан Соғды облысы|width=682|float=right|caption= Соғды облысының қалалары картада |places= {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Суғдиен]] |lat_deg = 40 |lat_min = 09 |lon_deg = 68 |lon_min = 45 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 49 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Мехнатабат (қала)|Мехнатабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min =57 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Бустон (Тәжікстан)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 31 |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Ыстықлол]] |lat_deg = 40 |lat_min = 33 |lon_deg = 69 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Шайдон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 40 |lon_deg = 70 |lon_min = 20 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Ганчи]] |lat_deg = 39 |lat_min = 57 |lon_deg = 69 |lon_min = 8 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Ғафуров (Тәжікстан)|Ғафуров]] |lat_deg = 40 |lat_min = 13 |lon_deg = 69 |lon_min = 43 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min = 53 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Гүлістан (Тәжікстан)|Гүлістан]] |lat_deg = 40 |lat_min = 15 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Мехрабад (Тәжікстан)|Мехрабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 10 |lon_deg = 69 |lon_min =10 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Пенжакент]] |lat_deg = 38.663 |lat_min = 48 |lon_deg = 66.512|lon_min = 61 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Истаравшан]] |lat_deg = 39 |lat_min = 54 |lon_deg = 69 |lon_min = 00 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Хожант]] |lat_deg = 40 |lat_min = 16 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Канибадам]] |lat_deg = 40.03|lat_min = 17 |lon_deg = 70 |lon_min = 25 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Исфара]] |lat_deg = 40 |lat_min = 07 |lon_deg = 70 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Адрасман]] |lat_deg = 40 |lat_min = 38 |lon_deg = 69 |lon_min =59 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Навкат (Тәжікстан)|Навкат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 08 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Бустон (қала)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 14 |lon_deg = 69 |lon_min = 41 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Обшарон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 34 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} }} == Экономикасы == Электр энергетика өндірісі — Тәжікстан индустриясының басты салаларының бірі. Электр энергиясы негізінен [[Ресей]]ге, [[Түрікменстан]]ға және [[Иран]]ға шығарылады. 2002 жылы Тәжікстанның сыртқы сауда айналымы 1,073 млрд долларды құрады. Тәжікстан экспортының 55%-ын [[алюминий]] құрайды. 2002 жылы 226,2 мың тонна алюминий сыртқа жөнелтілді. Тәжікстан тау-кен өндірісінің негізгі өнімдері – [[қорғасын]], [[мырыш]], [[сүрме]], [[сынап]], [[вольфрам]], [[молибден]], [[висмут]] кендері, [[алтын]] және [[флюорит]]. Машина жасау және [[металл өңдеу]] кәсіпорындары тоқыма станоктарын, ауыл шаруашылық машиналарын, [[тоңазытқыш]], электртехникалық қондырғылар, [[трактор]] бөлшектерін, т.б. шығарады. Химия өнеркәсібінен [[минералды тыңайтқыш]]тар өндірісі дамыған. [[Құрылыс материалдары]] өндірісінен [[цемент]]-[[шифер]] комбинаты, [[темір]]-[[бетон]] және бетон конструкциялары зауыттары, [[гипс]], [[алебастр]], [[әктас]] зауыттар жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығында [[Мақта (дақыл)|мақта]] егуге ерекше көңіл бөлінген. Мақта экспорты сыртқы айналымның 14,1%-ын құрайды. Егістік алқаптың 64,5 мың га жеріне [[жеміс-жидек]], 21 мың га жерге жүзім отырғызылған. [[Жүзімдіктер|Жүзімдік]] және бақ Тәжікстанның оңтүстік-батыс жағында және [[Батыс Памир]]де [[өрік]], [[шабдалы]], [[алма]], [[алмұрт]], [[айва]], [[анар]], [[інжір]] өсіріледі. Кейінгі жылдары [[лимон]] өсіріле бастады. [[Ет]]ті-[[жүн]]ді және етті-[[сүт]]ті мал шаруашылығы дамытылуда. [[Жібек құрты]] өсіріледі. [[Таулы-Бадахшан автономиялы облысы]]нда биік таулық жайылымдықтарда мал шаруашылығымен бірге [[бақ]], [[темекі]] өсірудің және [[тау-кен өндірісі]]нің үлесі басым. == Әдебиеті == Тәжікстан әдебиеті қазіргі [[Иран]], [[Ауғанстан]] және [[Орталық Азия]]ны мекендеген [[Ирандық тілдер|иран тілдес]] халықтардың жазба ескерткіштерінде сақталған үлгілерден құралады. IX–XX ғасырлар аралығында тәжіктің классикалық әдебиеті пайда болды. Оны үш дәуірге бөлуге болады: IX–XV ғасырлардағы [[иран-тәжік әдебиеті]]; XVI–XIX ғасырлардың 1-жартысы аралығында Орталық Азияда қалыптасқан әдебиет; XIX ғасырдың 2-жартысы мен XX ғасырдың басы аралығын қамтитын тәжіктің ағартушылық әдебиеті. Тәжік халқының көрнекті жазушылары қатарында жиі [[Садриддин Айни]] (1878–1954), [[Әбілқасым Лаһути]] (1887–1957), [[Мырза Тұрсынзаде]] (1911–1977), [[Пейрав Сулеймани]] (1899–1933), [[Розия Озод]] (1893–1957), [[Аминджан Шукухи]] (1923–1979), [[Лоиқ Шерәлі]] (1941–2000) және [[Бозор Собир]] (1938–2018) жатқызылады. == Мәдениеті мен өнері == Тәжікстан аумағында кездесетін ежелгі өнер ескерткіштері [[мезолит]] дәуіріне жатады. [[Грек-Бактрия патшалығы|Грек-Бактрия]] (біздің заманымыздан бұрын 3 – 2 ғасырлар) және [[Кушан патшалығы|Кушан]] патшалығы кезеңінде эллиндік типтегі қалашықтар ([[Саксан-Охур]], [[Шахринау]], т.б.) салынған. V-ғасырдан бастап мұнаралы қорған-қалалар ([[Пенжакент]]) тұрғызылды. Ауылдық жерлерге қарауыл мұнаралары ([[Моншақ төбе]], т.б.) салынды. [[Ислам]] діні енгеннен кейін тәжік бейнелеу өнерінде [[ою-өрнек]]ке баса көңіл бөлініп, монументті сән өнері өркен жайды. Тәжік музыка мәдениетінің түп төркіні ежелгі Бактрия, Соғды және Уструшана мемлекеттері өнерімен байланысты. Музыкалық аспаптары, [[дутар]], [[танбур]], [[думбрак]], [[Керней|карнай]], [[дойра]] ежелгі дәуірден жеткен. Тәжікстан жерінде [[драма театры]] 1929 жылы ашылды. 1939 жылы алғашқы тәжік операсы – «[[Восе көтерілісі]]<nowiki></nowiki>» қойылды. 1938 жылы [[Тәжік филармониясы]] ашылды. Тәжікстанда хроникалы [[қысқа метражды фильмдер]] 1929 жылдан түсіріле бастады. 1932 жылы [[Дәурені өткен әмірлер|“Дәурені өткен әмірлер”]] атты тәжіктің алғашқы көркем фильмі өмірге келді. 1999 жылы Тәжікстанда [[Самани әулеті]] мемлекетінің 1100 жылдығы аталып өтілді. [[Душанбе]]дегі [[Ұлттық тарихи музей]]де [[Самани әулеті]] кезіндегі музыкалық аспаптардың, киімдердің, қолөнер үлгілерінің көрмесі ұйымдастырылды. Осы мерейтойға орай [[Самани әулеті]] мемлекетінің тарихына, мәдениеті мен өнеріне қатысты 189 кітап жарық көрді. Тәжікстанда қазіргі кезде жыл сайын халық өнерпаздарының Андалеб (Бұлбұл) атты байқауы өткізіледі. 1999 жылы «Парасту – 99» (Қарлығаш) атты театр фестивалі ұйымдастырылды. Бұл фестивальға Тәжікстандағы 14 театр қатысты.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref><ref>География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010. — 304 б., сур.ISBN 978-601-293-170-9</ref> <gallery> Сурет:Orthodox church in Dushanbe.jpg Сурет:Khujandsquare.jpg Сурет:Tajikistan 2001 CIA map.jpg </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Тәжікстан |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Азия елдері |Орталық Азия |ТМД |ЭЫҰ |Еуразия Экономикалық Қауымдастығы |ҰҚШҰ |Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы |Ислам ынтымақтастық ұйымы }} [[Санат:Тәжікстан|*]] [[Санат:Посткеңестік елдер]] 1a381dwotm1qdiyr6l2ycdb2thjp13g Мағауия Хамзин 0 1872 3607883 2933175 2026-05-22T16:55:16Z Tuttiorchestra687 173049 3607883 wikitext text/x-wiki '''Мағауия Хамзин''' ([[29 желтоқсан]] [[1927 жыл|1927]] жылы, қазіргі [[Қарағанды облысы]] [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]] [[Қоңырат (кент)|Қоңырат кенті]] - [[2000 жыл|2000]]) - домбырашы, күйші-композитор, шертпе күйді шебер орындаушылардың бірі. [[Қазақстанның халық артисі|Қазақстанның халық әртісі]] (1979). Әкесі Хамза мен ағасы Әшімтай ғажайып музыканттар болды. [[Арғын]] тайпасы [[Тобықты]] руының дадан бөлімінен шыққан<ref>https://ru.calameo.com/read/0025301697fa0dca6ac3e</ref>. Күйшілік өнерге баулыған әкесі Хамза және Сатан, Хамит, Әшірбек сияқты әнші-күйшілер болды. Ұстазы Аққыздан үйренген Тәттімбеттің "Сары жайлау","Сылқылдақ" күйлерін көркем өнерпаздар үйірмесінде шебер орындап, көзге түсті. == Өмірбаяны == * 1949 жылы Алматы музыкалық училищесін бітірді. (қазіргі П.И. Чайковский атындағы музыкалық колледжі) * 1944 жылы [[Қарағанды филармониясы]]на қабылданды. Осы кезеңде күйші домбыра өнерінің қыры мен сырын жете меңгерді. * 1949 - 1952 және 1958 - 1961 жылдары [[Қазақтың халық аспаптар оркестрі]]нде қызмет етті. * 1952 - 1957 жылдары [[Балқаш мыс қорыту зауыты]]ның көркемөнерпаздар ұжымын басқарды. * 1961 жылдан "[[Қазақконцерт]]те" жеке домбырашы (қазіргі [[Құрманғазы оркестрі]] ұйымы)<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref> == Репертуары == Хамзиннің репертуарында [[Тәттімбет Қазанғапұлы|Тәттімбет]], Тоқа, Дайрабай, Әбді, Аққыз, т.б. халық композиторларының күйлері бар. М.Хамзин бірнеше тамаша күйлердің авторы. Ол қазіргі заман тақырыбына арнап: * "[[Қосбасар]]" (2 нұсқасы) * "Шахтер күйі" * "Космонавтар" * "Алтын астық" * "Жайлау" * "Жарыс" * "Амангелді туралы күй" * "Шопан күйі" * "Белгісіз солдат" * "Тоқырауын толғауы" * "Жас қазақ", т.б. күйлерін шығарды. Мағауия 10 жасынан-ақ күйшіліктің жолына түседі. Жылдар өте ол орындаушылықтың өзіндік үлгісін танытады күйшілікті әбден меңгеріп домбыраның құлағында ойнау дәрежесіне жетеді. Ә.[[Әбікен Хасенов|Хасенов]] пен Т.[[Төлеген Момбеков|Момбеков]]терге қарағанда оның домбырашылығы басты негізгі кәсібі болды. == Марапаттары == * 1979 жылы майталман күйшіге Қазақ КСР-інің халық әртісі құрметті атағы берілді. * 1998 жылы [[Құрманғазы]]ның туғанына 175 жылдық торқалы тойына арналған «Құрманғазы және Ұлы Дала сазы» атты түркі халықтарының дәстүрлі сазына арналған Халықаралық фестивалінде М.Хамзин әйгілі домбырашы төкпе күйші Рысбай Ғабдиев екеуі «Дәстүрлі музыка өнеріне сіңірген аса зор үздік еңбегі үшін» атты жүлдеге ие болды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мағауия Хамзиннің күйлері}} [[Санат:29 желтоқсанда туғандар]] [[Санат:1927 жылы туғандар]] [[Санат:Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысында) туғандар]] [[Санат:2000 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Қазақконцерт тұлғалары]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] 3c7l0g14g8bjnz4t8a1hfaijch1ecis Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев 0 5044 3607918 3594190 2026-05-22T18:14:06Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Домбырашылар|Домбырашылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607918 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев |Атауы = |Сурет = Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев.jpg |Сурет ені = 200px |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 1.4.1925 |Туған жері = Шилікемер (қазіргі [[Нұрғиса Тілендиев ауылы]]) ауылы, {{туғанжері|Іле ауданы|Іле ауданында}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = 15.10.1998 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1925-1991) |Мамандықтары = [[күйші]]-[[композитор]], [[дирижер]] [[домбыра]]шы |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[домбыра]], [[фортепиано]] |Жанрлары = Күй |Лақап аттары = Нұраға |Ұжымдары = «Отырар сазы» этнографиялық фольклорлы қазақ халық аспаптар оркестрі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{қатар|{{Халық қаһарманы|1998}}}} {{қатар|{{Отан ордені|1998}}|{{II дәрежелі Отан соғысы ордені|1985}}|{{Еңбек Қызыл Ту ордені|1959}}}} {{қатар|{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}}|{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}}|{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}}}} {{қатар|{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі}}|{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл медалі}}|{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}}}} {{қатар|{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}}|{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}}|{{Астана медалі|1998}}}} {{қатар|{{КСРО халық әртісі|1984}}|{{Қазақ КСР халық әртісі|1975}}|{{Қазақ КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері|1959}}|{{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты|1978}}}} |Сайты = }} '''Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев''' ([[1 сәуір]], [[1925]], [[Алматы облысы]], [[Іле ауданы]], Шилікемер (қазіргі [[Нұрғиса Тілендиев ауылы]]) - [[15 қазан]], [[1998]], [[Алматы]]) – қазақтың әйгілі күйші композиторы, дирижëр, дәулескер домбырашы. Қазақ КСР халық әртісі (1975), КСРО халық әртісі (1984), Халық Қаһарманы (1998). == Өмірбаяны == * [[Шапырашты]] тайпасының [[Шам]] руынан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. * Туып өскен жері - [[Алматы облысы]]ның Іле ауданына қарасты Шилікемер ауылы. Топырақ бұйырған жері Жамбыл кесенесінің іргесі. * Мәскеудің [[Пётр Ильич Чайковский|П.И.Чайковский]] атындағы консерваториясының дирижëрлік факультетін (''профессор [[Николай Аносов|Николай Аносовтың]] сыныбы бойынша'') бітірді. * Алматыдағы Абай атындағы опера және балет театрында (1953-1961) дирижëр; * Құрманғазы атындағы мемлекеттік академиялық халық аспаптар оркестрінде (1961-1964) бас дирижер және көркемдік жетекшсі. * 1964-1968 жылдары Абай атындағы опера және балет театрының директоры. * 1968-1981 жылдары ''«Қазақфильм»'' киностудиясы музыка редакциясының бас редакторы болып істеді. * Тікелей өзінің ұйымдастыруымен дүниеге келген «[[Отырар сазы]]» халық аспаптары оркестрінде (1981-1998) бас дирижëр қызметін атқарды. * Жары - Дариға Тілендікеліні - (актриса). * Қызы - Дінзуһра (Динара) Тілендиева (дирижëр). * Немересі - Даяна Тілендиева. == Туындылары == Нұрғиса Атабайұлы қазақтың музыкалық мәдениетіне композитор, дирижëр, орындаушы ретінде өшпес із қалдырған суреткер. Ол 500-ден астам музыкалық төл туындылардың авторы. Осынау мол мұраның жанрлық аясы да қайран қалдырады: [[ән]], [[күй]], романс, увертюра, [[поэма]], контата, опера, балет. Сүйікті шығармаларынан: * ''«Достық жолымен»'' (1958) * ''«Менің Қазақстаным»'' контатасын (1959) * Қ. Қожамяровпен бірлесіп жазған ''«Алтын таулар»'' операсын (1961) * ''«Ата толғауы»'' * оркестр үшін жазылған шығармаларын (1962) * ''«Халық қуанышы»'' (1963) * ''«Қайрат»'' (1964) * ''«Жеңіс солдаты»'' (1975) сияқты увертюраларын атауға болады. Оның * «Аққу» * «Аңсау» * «Арман» * «Ата толғауы» * «Әлқисса» * «Қорқыт туралы аңыз» * «Көш керуені» * «Махамбет» * «Алтын дән» * «Боорлаштарым» (Бауырларым) * «Фараби сазы» сияқты күйлері. * «Ақ шағала» * «Сарыжайлау» * «Алатау» * «Ақжайық» * «Ақ құсым» * «Асыл әже» * «Жан сәулем» * «Кел еркем Алатауыма» * «Құстар әні» (Құстар қайтып барады) * «Өз елім» сияқты ондаған әндері халықтық бояу нақышының қанықтығымен, өзіндік қолтаңбасының айқындығымен жұртшылықтың сүйіп тыңдайтын рухани қазынасына айналған. Мұның сыртында қырықтан астам пьесаға және жиырмадан астам фильмге музыка жазған. * Нұрғиса Атабайұлы музыкасын жазған М. Әуезовтың, Ш. Аймановтың, Т. Ахтановтың, Ә. Тәжібаевтың пьесалары, сондай-ақ: * «Қыз Жібек» * «Қилы кезең» * «Менің атым Қожа» * «Қарлығаштың құйрығы неге айыр» * «Ақсақ құлан» фильмдері әлдеқашан қазақ сахнасы мен экран өнерінің классикасына айналған. Ол [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]]: * «Әсемпаз болма әрнеге...» * «Жасымда ғылым бар деп ескермедім...» * «Ішім өлген, сыртым сау...» * «Қызарып, сұрланып...» өлеңдеріне ән шығарған. * «Мен көрдім ұзын қайың құлағанын» Сонымен қатар қазақ ақындарының өлеңдеріне: * «Ғашыққа мойын қой» * «Абай арманы» * «Әйгерімнің әні» * «Ақынның пайғамбары - Абай ата» әндерін жазды.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Музыкалық мәдениет == Нұрғиса Атабайұлы қазақтың музыкалық мәдениетіндегі сал серілік дәстүрдің соңғы тұяғы. Ол өнер туындату барысында уақыттың идеологиялық өктемдігіне, ассимиляцияшыл әсіре үрдісіне мүлде мойын ұсынбастан, өзінің тәңір дарытқан төлтума қалпынан қылдай ауытқымай жүріп, шығармашылық даралығын сақтап қала алды. Бұл ретте, Нұрғиса жерден қуат алатын Антей сияқты, қазақтың музыкалық дәстүріне табанын нық тіреп тұрып, өзінің арман аңсарын еш жасқанбастан дыбысқа айналдыра білді. Ол өз заманының музыкалық танымын терең игерген кәсіпқой музыкант бола тұра суырыпсалмалық дәстүрді ұдайы шабыт тұғыры етіп отырды. Былайша айтқанда, көргенді күйттеп, естігенді жаттап отыратын оркестрлік қасаңдыққа Нұрғиса буырқанған шабыт еркіндігін дарыта білді. Бұл ретте, Нұрғиса сахараның ақ бас абыздары сияқты, өз үнін көп дауысқа тұншықтырмай, өз лебізін көп даңғазаға ілестірмей, қазақтың дәстүрлі музыкалық тіліндегі дарашыл қасиетті (''монодийность'') тәу етіп өтті. Нұрғисаның композитор, дирижер, орындаушы ретіндегі ойы көпке ортақ, тілі көпке түсінікті. Егер, салсерілер өнері адамның жан жүрегіне бағытталуымен дараланса, сол ұлы дәстүр Нұрғисаның да барша шығармашылық болмысында аста төк болып, шалқып шашылып жатты. Дәл осы тұрғыда Нұрғиса қазақтың дәстүрлі музыкасының әрін тайдырмастан, нәрін жоғалтпастан тек қана өзіне тән профессионализмді қалыптастыра алды. == Толығырақ == Н. Тілендиев тұңғыш рет қазақтың төл музыкасын төл аспаптарымен оркестрлік үлгіде дыбыстау арқылы, әрі қалай дамытудың тамаша үлгісін көрсетті. Енді, орындаушы Нұрғиса, яғни домбырашы Нұрғиса туралы. Қашанда айғақсыз деректің бәрі қиялмен қоңсылас, болжаммен кіндіктес. Айғақты дерек атаулы шын тарихтың тапжылмас іргетасы. Қазақ маңдайына біткен ұлы күйші – композиторлардың, шүкір қатары қалың. Бүгінге жеткен күй мұрасына да кенде емеспіз. Дегенмен, сұлулыққа іңкәр көңіл кейде қиялдайды: шіркін – ай, осынау құдірет күйлерді сол шығарушы құдіреттердің өзі қалай тартты екен деп. Өкініштісі, арыдағы дәулескер күйшілерден жеткен «қолтаңба» жоқ. Қолдан – қолға көшіп жеткен күйлеріне қанағат. Домбырашы – орындаушылық өнерді көксегенде де, сол көненің күйлерін көкірегіне қонақтатып, бүгінгі күнімізге жеткізген саңлақтардың өнеріне жұбанамыз. Жай ғана жұбанып қоймаймыз, орындаушылық ұлы дәстүрдің жығасы қисаймай, барша сән – салтанатымен, барша шеберлік – шалымымен жеткеніне де күмәнсіз сенеміз. Сендірмей қоймайтын құдірет – бүгінгі күй құмар қауым [[Дина|Дина Нұрпейісова]], Қали Жантілеуов, [[Әбікен Хасен|Әбікен Хасенов]], Жаппас Қаламбаев, [[Төлеген Момбек|Төлеген Момбеков]], Нұрғиса Атабайұлы, [[Мағауия Хамзин]], Ырысбай Ғабди, Қаршыға Ахмедияров, Әзидолла Есқали, Талас Әсемқұлов, [[Шәміл Әбілтай]], Секен Тұрысбек, Сыматай Үмбетбай, Мұхаметжан Тілеухан сияқты күйші – орындаушылықтың жылжыған жорғасы мен жылмиған жүйріктерін естіп – көріп отыр. Бұлардың әр қайсысы бір – бір мектеп, әр қайсысының саусағына ілесіп сан ғасырдың шеберлік – шалымы жеткен. Сонан соң, бұлардың бәрі де жай ғана жаттап тартатын жайдақ орындаушылар емес, күйші – орындаушылар. Яғни, күй туындататындар, содан да, олар тартатын күйінің ішіне түсіп, кейіпкеріне айналып тартады. Олар арыдағы құдірет күйшілердің өзі тіріліп келіп тыңдаса, өкіндірмейтін дүлдүлдер. Міне, осындай дүлдүл орындаушылардың бірі ғана емес, бірегейі – Нұрғиса. «Солақайдың сойынан сақтан» дегендей, Нұрғиса солақай домбырашы болған. Мұның өзі оң қол саусақтарының пернелерге қапысыз қадалатын икемділігін пайдаланып, мөлдір дыбыстар шығаруына дес берген сияқты. Ол бар айтарын домбыра арқылы жеткізген қайталанбас домбырашы. == Күй сезіну == Қазақ домбырашылары күй өнерін көз арқылы, қол арқылы және құлақ арқылы жұғады деп отырады. Осылардың ішінде күйді құлақпен сіңіретіндердің жөні бөлек. Себебі, көз – көргенінен танбайды, қол – ұстағанынан – айырылмайды. Яғни, күйді көз бен қол арқылы жұғысты еткендер, әдетте, қасаң қайталаушылыққа ұрынады. Ал, құлаққа сіңген күй, сөз жоқ, санаға да сіңеді. Санаға сіңген күй жүректі тербеп, жүрекпен тартылмақ. Нұрғиса болса, күйді құлақпен сіңіріп, жүрекпен тартатын домбырашы. Оның тартқан күйлері жүректен шыққан соң да жүректерді баурап жатады. Нұрғиса домбырашы – орындаушы ретінде қазақтың күйшілік мектептеріне тән төл ерекшеліктерді терең танып – түсінген; сол танып – түсінгенін дыбыстай алар әдіс–тәсілдерді қапысыз меңгерген. Ол Алтайдың тік күйлерін, Арқаның қоңыр күйлерін, Сыр бойының бойлауық күйлерін, Жетісудың жайсаң күйлерін, Атыраудың адуын күйлерін тартқанда, солардың қай–қайсысының да әрін тайдырмай, нәрін жоғалтпай, сәні мен салтанатын келістіріп тарта алған санаулы ғана саңлақтардың бірі. Егер Нұрғиса композитор да болмай, қоғам қайраткері де болмай, тек қана домбырашы – орындаушы болса, ол сонда да қазақтың мәдени – рухани шежіресіндегі көрнекті тұлға ретінде төрден орын алар еді. ==Дарын== Тілендіұлы Нұрғисаның бойындағы осындай Тәңір дарытқандай көп қырлы, алуан сырлы аста–төк дарынның сыр–себебі кім–кімге де ден қойдыртса керек. Әрине, ондай сыр–себептің негізі қашанда туған топырақ, шыққан тек, өсіп-өнген ортамен кіндіктес. Бұл ретте, Нұрғисаны жарық дүниеге келген сәттен бастап–ақ әнге бөлеп, жырмен құндақтап, күймен тербеткен Жетісудың өнерпаздық дәстүрін тағдырлы себептің зоры десе жөн. Мұндайда көктей шолып болса да, Жетісудың өнер мектебіне тұғыр болған тұлғалардың атын атап, түсін түстеп өті қажет. Бұл ретте, әрине, Сүйінбай, Жамбыл, Құлмамбет, Бақтыбай, Бармақ, Үмбетәлі, Қалқа, Кенен, Қуат, Балтағұл, сияқты айыр көмей ақындар, Кебекбай, Сапақ, Ноғайбай, Бөлтірік сияқты от ауызды, орақ тілді шешендер, Қанадан, Байсерке, Бердібек сияқты дәулескер күйшілер, Дәурен сал, Қырмызы, Жидебай, Балқыбек сияқты толлықсып–бұлықсыған сал–серілер, Ұлбике, Әлмен, Ақкүміс, Ләтипа, Жаңылдық сияқты жезтаңдай қыз–келіншектер алдымен еске түседі. Олар қалыптастырған ұлы өнер мектебі, ұлағатты өнеге Нұрғисадай туа біткен дарынды жөргегінде тыныш жатқызуы мүмкін емес еді. Осы орайда, Нұрғисаны ақ көйлекпен туған, ақжолтай жан деуге болады. Ол өнерпаздықтың ұлы дәстүрін талбойына сіңірген әкесі – Тілендінің бауырында өсті. Тәңірдің тіліндей күй сарындарын әке алдында отырып бала көкірегіне қонататты. Нұрғисаның анасы Салиха әйгілі Кенен ақынның қарындасы, ол кісі де төңірегін әншілігімен тәнті еткен. Сол кісінің сызылта салатын сұлу әндеріне бала Нұрғиса жан–жүрегін тербелтіп өсті. Мүшел жасқа толар–толмас кезінің өзінде–ақ ауылындағы қазақ пен қырғыздың, орыс пен татардың музыкалық аспаптарын тегіс қолынан өткізіп, алуан түрлі ән мен күйді құйқылжыта тартқанда ауыл–аймағы аузын ашып, көзін жұматын болды. Есейе келе Нұрғиса әншіліктің ақиығы Кененнен бата алып, жыр жампозы Жамбылдың сарқытын ішті. Мұның бәрі де Нұрғиса өнерпаздығының себепшісі, бастау бұлағы деуге әбден болады. Алайда, үлкен өнердің сара жолына қадам бастыртқан, тағдырдың жазуындай орайлы сәтке Нұрғиса он төрт жасында кезікті. Кезігушісі – қазақ музыкасына пайғамбардай шапағаты тиген әйгілі Ахмет Жұбанов еді. Жеті қабат жер астынан жаңа ғана бұлқынып шығып, булыға ағып, енді ғана жүлге тарта бастаған кәусар бұлақтың тегеурінін жазбай танитын қарт бағбан сияқты, бала Нұрғисаның бойындағы бұла дарынды дана Ахмет те бірден таниды. Таниды да, Нұрғисаны қолынан жетектеп алып келіп, қазақ ұлт аспаптар оркестрінің домбырашылар тобына қосады. Бұл, жазмыш дегенді қойсайшы, оркестр құрамындағы өңшең дәулескер домбырашылардың ішінен домбырашылықтың дүлдүлі Қали Жантілеудің оң жағынан Нұрғисаға орын тиеді. Қалидың алдын көрген құйма құлақ Нұрғиса кешікпей–ақ, бұрын күйді қызығып тартса, енді күйді құнығып тартатын болады, бұрын күйді еліріп тартса, енді күйді елігіп тартады. Міне, осының бәрі де Нұрғиса әлеміне тапжылмас тұғыр болды, осының бәрі де Нұрғиса дарынының сарқылмас қайнар көзі еді. Тілендіұлы Нұрғиса өзінің барша қабілет – дарынын халқының рухын асқақтатуға арнады. Бұл жолда ол халқымен етене тіл табысып, халқының сырласы да, мұңдасы да бола алды. Оның музыкасы баланың да, дананың да жүрегіне жол тауып, дүйім жұрттың рухани жан серігіне айналды. Ол атақ – даңқ іздеген жоқ, атақ – даңқ оны іздеп тапты. Қазақстан композиторларының ішінде тұңғыш рет Халық қаһарманы атағын алды. Кез – келген кесек дарынның күмәнсіз орындалатыны сияқты, бұған дүйім жұрт қалтқысыз көңілмен қуана қол соқтырған Нұрғисаны біртуар дарын, қайталанбас тұлға ретінде көзінің тірісінде – ақ әйгілі замандастары бірауыздан мойындады. Олар Нұрғисаны мақтаған жоқ, халықтың мәдени – рухани өміріндегі құбылыс ретінде Нұрғисамен мақтанды. ==Ұлылардың сөзі== *[[Жамбыл Жабаев]] : {{Дәйексөз|''«Менің ием, жолбарысым Тілендінің баласы Нұрғисаға кетті. Түсімде соның алақанын жалап тұр екен. Ендігі иесі сол болар»''.}} *[[Дінмұхамед Қонаев]]: {{Дәйексөз|''«[[Музыка]] – адамзаттың әмбебап тілі ғой. Ол біздің жан – дүниемізді байытып, әсіресе, ұлттық сана – салтымызға баулитын сиқырлы күш. Мен Нұрғиса Тілендиевтің шығармаларын тыңдаған сайын осындай ойға қалам»''.}} *[[Нұрсұлтан Назарбаев]]: ''«Тілендиев жазған күйлер тыңдаушысын қуанта да алады, жұбата да біледі; толғандыра отырып ойландырады; әлдилей отырып әдемі әсерге бөлейді, онда атадан балаға мирас болып келе жатқан адамгершілік асыл қасиеттер, инабат иірімдері, мейірім мен рахым шапағаты жаныңды баурайды; онда мұқалмас жігер, қанаттандырар қайрат, өрлік пен өжеттік, ұлттық рух, намыс бар; меніңше, Тілендиевтің күйлері бүгінгі тыңдаушысын қалай бейжай қалдырмаса, енді он, жиырма, жүз жылдан кейін де дәл бүгінгі құдірет күшін солай сақтайды; өйткені ол ықылым заманғы бабалар рухымен, арман – мақсатымен сабақтас»''. *[[Қанабек Байсейітов]]: {{Дәйексөз|«Нұрғисаның тұла бойы толған дыбыс қой, оның денесінен бір жапырақ етті үзіп алып, лақтырып тастасаң, ол екеш оған дейін бүлкілдеп, өлең айтып жатады».}} *[[Әбдіжәміл Нұрпейісов]]: {{Дәйексөз|''«Нұрғисаның талантты екенін, тұла бойы толған ән, әуен, саз екенін білу үшін онымен бір рет дидарласып, кездессе де жетіп жатыр... Осы бір ақжарқын, аржайы, ашық жігіттің қарапаймы дыбысқа қалай жан бітіріп жібергеніне таңданасың. Еш нәрсеге көңілі селт етпейтін осы дүниедегі ең бір енжар, самарқау жүретін кісіні де жағасынан ұстап алып жұлқып – жұлқып қалғандай, құдіретті күшті қаптатып жіберетініне сенер – сенбесіңді білмейсің»''.}} *Еркеғали Рахмадиев:{{Дәйексөз|'' «Н. Тілендиев бір ғасырда бір туып, ғасырлар бойы өзінің өнерімен халқының ортасында өмір сүретін тұлға»''.}} *Әбіш Кекілбаев: {{Дәйексөз|''«Домбырашы Нұрғисаның қолына домбыра тисе, теңіз төрінде дауыл көтерілгендей, алай мен дүлейдің аласапыранына түсіп, дирижер Нұрғисаның қолына оркестр тисе, Алатау жапырылып, Атлант сапырылып кеткендей, аламан – асырдың астында қалдырып, композитор Нұрғиса билік алса, аспан ашылып, шуақ шашылып, дүние жарқырап жүре беретін қазіргі дәуренімізді көре қалғандардың өксімей, ести қалғандардың көксемей өтуі еш мүмкін емес. Жүректің дүлгіріне, қиялдың қиырына, арманның тұңғиығына ондай терең бойлай алатындар тым сирек еді – ау»''.}} *[[Мырзатай Жолдасбеков]]:{{Дәйексөз|'' «Нұрғиса Тілендиев – қазақ даласын сахнаға айналдырып сазға бөленен жасампаз; музыка өнерінің ашылмай кеткен жұмбағы, шешілмей кеткен сыры; таусылмайтын кені, тот баспайтын асылы, сарқылмайтын бұлағы, сөнбейтін шырағы, талмайтын пырағы, қалқайған құлағы; лапылдаған жүрегі, құламайтын тірегі, ақиқат шындығы, асқақ үні; алтын діңгегі, мінсіз ұстасы; өшпейтін өнегесі, азбайтын рухы; әннің тіккен туы, асқар тауы, күйдің соққан желі, қара дауылы, ақ бораны; мауқымызды басқан, әні елге ем болған балгер; бармағынан бал тамған арқалы домбырашы, кеудесінен күй қоздаған күй – құдірет»''.}} *Жәнібек Кәрменов: {{Дәйексөз|''«Сөз жоқ, Нұрғиса Тілендиев оқшау дара тұлға. Зор талант иесі. Халқымыздың ақындық, әншілік, шешендік, күйшілік, композиторлық рухы, күш қуаты бір басында тоғысқан жаратылысы жомарт біртуар жан»''.}} Осы ой – толғамдардың алып – қосары жоқ, бәрі де ақиқат сөздер. Ойдың орамын Тілендіұлы Нұрғисаның өз сөзімен түйіндеуге болар:'' «Кейде мен өзімді әке – шешеден тумағандай сезінем. Өйткені, халық алақанына салып, өмір бойы аялап келеді,»'' - дейді екен. Бұл да шығар күндей шындық. ==«Арман»== Бір ауылда той болып, сол тойға Тілендіұлы Нұрғиса арнайы шақырылыпты. Өзі той болған соң, оған Нұрғиса шақырылған соң, әрине, күй тартылады. Күйді, әрине, Нұрғиса тартады. Елдің де күткені сол, күй тартылған сайын тыңдаушы жұрттың айызы қанып, желпіне түседі. Жұрт желпініп, қошамет көрсеткен сайын Нұрғисаның арқасы қозып, домбырасын қырық құбылтады. Тыңдаушының делебесі одан сайын қозады. Жұрт осылайша мәз–мейрам болып жатқанда, бір ақ сақалды қарт құйған мүсіндей болып, шеттеу отырады. Бейне бір тас керең адам секілді, тартылып жатқан күйге селт етпейді. Әрбір күйді тартқан сайын қолпашты қардай боратқан көпшілік Нұрғисаны одан сайын қолқалай түседі. Еті қызып алған Нұрғиса домбыраны төсіне қойып, басына шығарып, шырқ үйіріп тартады. Тыңдаушы көпшіліктің есі шығып, одан сайын үздіге түседі. Тек, әлгі шеткерірек отырған ақ сақалды қарт сол құйған мүсін сияқты қалпынан селт етер емес. Нұрғиса болса арқаланып алған, домбырасын одан сайын бебеулетіп, одан арман безілдете түседі. Әлден уақытта делебесі қозған бір жас жігіт: ''«Нұрғиса, сіз күйді башайыңызбен тартады дейді ғой, башайыңызбен тартыңызшы!»'' деп өзеурейді. Нұрғиса болса сұраушыны жалындырмайды, кебісті қағып тастап, домбыраны башайымен қағады. Жұрт қыран–топан, айран–асыр, таң–тамаша. Бірақ, шеткеріде отырған қарт қана, селт етпестен, сол тұнжыраған қалпынан танбайды. Содан, күйдің неше атасы тартылып, әннің неше атасы айтылып, тыңдаушының құмары қанып, түннің бір мезгілі болған кезде Нұрғиса тынығып, дем алмақшы болады. Қонақтарды алдын–ала сайланған үйлерге бөліп–бөліп жатқызу үшін тарата бастайды. Нұрғиса болса, бағанағы құйған мүсіндей тұнжыр қарттың үйіне бөлінеді. Үйге келеді. Тап–тұйнақтай қонақ түсетін үй екен. Нұрғисаның көзіне төрде ілулі тұрған қозы қарын қызыл домбыра алдымен шалынады. Домбыра көрсе Нұрғисада тағат қала ма, қызыл домбыраны қолына алып, шертіп көрсе, домбыраның көмейі күмбірлеп, көкірегі өксиді екен. Нұрғиса қызығып кетеді де, үй иесіне: «Ақсақал, бір күй тартып берейінші!» дейді. Үй иесі самарқау қалпымен Нұрғисаның бетіне барлай қарап алады да: «Тартсаң тарт, шырағым. Тек, үйдің берекесін алмай, адам құсап тартшы!» - дейді. Қарттың үні мүлде түңілгендей, дені дұрыс күй тыңдаудан күдерін үзгендей болып естіледі. Нұрғиса болса дүние төңкеріліп түскендей ''«Ах!»'' дейді. Күн ұзынғы қолпаштың, күн ұзынғы марапаттың бәрі желге ұшқандай, бәрі жалған сияқты жаны құлазып сала береді. Ол аздай–ақ, сол сәт әкесі Тіленді марқұмның дәл жаңағы қарт сияқты «Күйдің берекесін алмай, күйін келтіріп тартар болар» деп отыратын сөзі есіне түсіп, одан сайын құмығыды. Тап бір әке өсиетін аттанғандай, күйші әкесінің арманына қылау түсіріп алғандай, жан–дүниесі әп–сәтте әптер–дәптер болады. Сол сәт көкірігінен ''«Ах, арман–ай!»'' деген сөздің қалай лықсып шыққанын өзі де аңғармай қалады. Нұрғиса тұғырдағы қырандай дүр сілкініп, есін жияды. Сол қалпында домбыраны үгітіп жіберердей құшырлана бауырына басып отырып, жөргектен құлағына сіңген ескі сарынды сұңқылдатып қоя береді. Күй қолымен емес, жүрегімен тартылады. Тереңнен тепсініп шыққан шұңғыла сарын гөй–гөйлеп, небір нақышты иірім–қайырымдар өзінен-өзі құйылып арманымен қауышқандай сезіне беріледі. Күй аяқталады. Нұрғиса қарсы алдында қақшиып отырған қартқа қарайды. Қарттың қабағы ашылып, жанары шоқтай жайнап, мүлде басқа күйге түскен. Сол қалпы ботадай елпілдеп: «Ой, бәрекелді, өркенің өссін, қарағым!» дейді. Нұрғиса сонда ғана өзіне өзі келгендей болып, көңілі орнына түседі... Сөйтсе, бұл қартыңыз соғысқа барғанға дейін тыңдаушысын тәнті еткен дәулескер домбырашы екен.<ref>[[Тарихи тұлғалар]]. Танымдық - көпшілік басылым. [[Мектеп]] жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – [[Алматы]]. “[[Алматыкітап баспасы]]”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> Соғыстан сол қолы шынтағынан кесіліп оралыпты. Қол кесілгенмен, көкірек сау, күйге ынтық көңілін өзінше аулап, домбырасын баптап қояды екен. Міне, осы қарттың алдында тартқан күйін Нұрғиса кейін ''«Арман»'' деп атап жұртқа жайса керек. == Марапаттары == * Қазақстанның халық әртісі * Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының иегері * КСРО ның халық әртісі. * Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен Н.Тілендіұлына [[1998]] жылы «Халық Қаһарманы» атағы берілді. * Отан ордені * II дәрежелі Отан соғысы ордені * Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. == Тағы == Алматы қаласында Жамбыл атындағы Қазақ академиялық мемлекеттік филармониясында Нұрғиса Тілендиев құрметіне Халықаралық және Республикалық дирижëрлер байқауы өткізіледі. Байқаудың басты мақсаты талантты жастардың есімдерін анықтап қана қоймай, Н.Тілендиевтің қалдырған мұрасын жалғастыру. Байқауда Н.Тілендиевтің шығармалары, оның ішінде қазақ халық аспаптар оркестріне лайықтап түсірілген күйлері және әндері орындалады. {{уики}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:КСРО сазгерлері]] [[Санат:XX ғасыр сазгерлері]] [[Санат:КСРО дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:XX ғасыр дирижерлері]] [[Санат:КСРО музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]] [[Санат:XX ғасыр музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Қазақстан киносазгерлері]] [[Санат:Қазақфильм тұлғалары]] [[Санат:Опера сазгерлері]] [[Санат:Балет сазгерлері]] [[Санат:Опера дирижерлері]] [[Санат:КСРО академиялық музыканттары]] [[Санат:Қазақстан академиялық музыканттары]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] [[Санат:Домбырашылар]] rwn1n07az8geu4lfoabmgh8rmsictgx Қыпшақ одағы 0 5294 3607995 3149584 2026-05-23T07:47:36Z ~2026-30836-79 181604 /* */ q 3607995 wikitext text/x-wiki '''Қыпшақ хандығы (1030-1219 ж.)''' - ежелгі қазақ мемлекеті. [[Сурет:MGM Bill the Lion (1927).jpg|нобай|400x400 нүкте|Қыпшақ одағы]] == Қыпшақ атауы == "Қыпшақ" атауы 760 ж. ежелгі түркінің руна ескерткіштерінде аталады. Араб географы Ибн Хордадбектің (9 ғ.) түркі тайпаларының тізімінде көрсетілген. 656 ж. [[Батыс Түрік қағанаты]] құлағаннан кейін Алтай тауының солтүстік жағы мен Ертіс өңірін жайлаған қыпшақтардың едәуір топтары кимектердің басшылығымен тайпалар одағының өзегін құрайды. Алайда негізгі қыпшақ тайпаларының өзін-өзі билеуге ұмтылған талаптары сәтсіз болып, 9-10 ғғ. Қимақтар тарихымен бірге болды. Қыпшақтар қимақ қағанатына саяси тәуелді болды. 11 ғ. басында қимақ қағанаты тарағаннан кейін, кимак, қыпшақ және куман тайпаларының бұрын жайлаған жерлерінде әскери-саяси жетекшілік қыпшақ хандарының қолына көшеді. Олар Сырдың орта және төменгі бойларынан, Арал мен Каспий өңірі далаларынан оғыз жабғуларын ығыстырады. Енді "[[Оғыздар даласы]]" (Мафазат әл-гуз) орнына Дешті Қыпшақ ([[Қыпшақ даласы]]) атауы пайда болады. 11 ғ. ортасында қыпшақтар Еділ бойымен, батысқа қарай жылжиды. Ертістен Днестрге дейінгі бүкіл аридтік зонаны алып жатқан Дешті Қыпшақтың тарихи-географиялық облысын шартты түрде Еділ бойы арқылы екі үлкен этникалық -территориялық бірлікке бөлуге болар еді: басында Тоқсоба рулық әулеті тұрған Батыс Қыпшақ бірлестігі және Ел-бөрілі руының хан әулеті тұрған Шығыс Қыпшақ қағанаты. == Қыпшақтардың үш кезең даму жолы == Оның даму жолы үш кезеңнен тұрады. === Бірінші кезең === Бірінші кезең: қимақ тайпалық бірлігі өзегінің құрылуына байланысты, онда 7 ғ. 2 жартысынан бастап, 8 ғ. соңына дейін қыпшақтар елеулі роль атқарады. Осы кезеңде қыпшақтар мен теле тайпалары өзара тығыз этникалық-мәдени байланыста болып, жақындасып кетеді. === Екінші кезең === Екінші кезең - 8 ғ. соңынан 11 ғ. басына дейін. Қыпшақтар бұл кезеңде, шығысында Алтай мен Ертістен бастап, батыстағы оңтүстік Орал таулары мен Еділ бойына жетеді. Қыпшақтармен бірге Батыс Қазақстанды, орталыпы Мұғаджар тауларында болған кумандар жайлайды. Негізгі үш этникалық-саяси бірлестік -қимақтар, қыпшақтар мен кумандар өзара бір-біріне ықпал етті. Сондай-ақ теле, угро-финн, сармат-алан сияқты этникалық компоненттерде қыпшақтана бастады. Қыпшақ этносы қандас туыстар байланысы емес, территориялық-шаруашылық қарым-қатынасы принципінде біріккен, көптеген рулар мен тайпалар негізінде құралды. === Үшінші кезең === Үшінші кезең: 11 ғ. басынан 13 ғ. басына дейін қыпшақтардың этникалық қауымдастығының қалпытасуы. Көптеген тайпалар мен этникалық топтар өздерінің бір этносқа жататынын мойындап, күшейіп келе жатқан қыпшақтардың атын алады. Алайда қыпшақтардың құрылып, қалыптасып болуының соңын моңғол басқыншылығы тоқтатып тастайды. == Қоныстануы == 11 ғ. ортасында қыпшақтар Қазақстанның шығысындағы Алтай мен Ертістен бастап, батысындағы Еділ мен Оңтүстік Оралға дейін, оңтүстігіндегі Балқаш көлінен теріскейдегі оңтүстік-батыс Сібірдің орманды дала аймағына дейінгі территорияны мекендеді. 11 ғ. 2 ж. қыпшақтар Маңғыстау мен Үстірт жерлеріне орналасты, олармен бірге оғыздар да көшіп-қонып жүрді. Қыпшақтардың 11 ғ. ортасында батысқа қарай жылжыуының бастапқы кезеңі Махмұд Қашқари картасында бейнеленген, ол картада қыпшақтардың мекені ретінде Еділдің ар жағы мен Каспий теңізінің арғы бетіндегі солтүстік-батыс жерлері көрсетілген. Еділ өзені қыпшақ елінің ішінде қалған. Қыпшақ хандары өз мемлекетінің шекарасын кеңейте отырып, оңтүстікте Тараз қаласының маңына дейін жетеді, сөйтіп Қарахандармен шектесіп жатқан жерден Қанжек бекінісін салады. Қыпшақ билеушілері мен Қарахандар арасындағы табиғи шекара Балқаш көлі мен Алакөл шұңқырының көлдері болады. Олардың шығыс шекарасы Ертістің оң жағалауындағы алқаппен Алтай тауларының жоталарын қамтыған. 12 ғ. Алтай мен Ертістің жоғарғы бойындағы қыпшақ тайпалары наймандармен, қаңлы, керейттермен шектесіп жатады. [[Сурет:Қазақстан және Орта Азия(1213 жылға дейін).PNG|thumb|200px|Қыпшақ хандығы]] == Хандықтың құрылуы == Қыпшақ хандарының өкімет билігі мұралық жолмен берілді. Хандар шығатын әулеттік ру ел- бөрілі болды. Әскери-әкімшілік жағынан Қыпшақ хандығы көне түркі дәстүрлерін сақтап, екі қанатқа бөлінген. Оң қанат қосынымен Жайық өзені бойында, Сарайшық қаласының орнында, сол қанат қосынымен Сығанақ қаласында тұрған. Оң қанат екіншісінен күштірек болған. Хандықтың орталыпы Торғай даласында болса керек. Билевші ақсүйек топтың (хандар, тархан, басқақ, бек пен байлар) қатал иерархиялық жүйесі айқын көрініп отырған. Рулар мен тайпалардың өзі де әлеуметтік маңызына қарай бөлінген. Қыпшақ қоғамы әлеуметтік және жіктік жағынан да тең болмады. Малға жеке меншік, сондай-ақ жайылым жерлерде ақсүйектер меншігінде болған. Қоғамның қатардағы ерікті мүшелері малшылар болды. Құлдар соғыс тұтқындарынан құралды. Олардың бірқатары сатылып, жартысы жалшы, малай ретінде пайдаланылған. == Қыпшақтардың өзара саяси қарым-қатынасы == 1065 ж. салжықтардың билеушісі Алп Арслан қыпшақтарға қарсы Маңғыстауға жорық жасайды. Нәтижесінде қыпшақтардың бір бөлігі хорасан салжықтарына тәуелді болып қалады. 11 ғ. соңы мен 12 ғ. басында Жент, Янгикент, төменгі Сырдың тағы басқа қалалары да қыпшақ көсемдернің қолына қараған. 1133 ж. Жент қаласынан Дешті қыпшақ даласына тереңдетіп соққы жасаған Атсыз (хорезмшахы) қыпшақтарды талқандайды. Осы 12 ғ. ортасынан бастап қыпшақ хандығының ыдырауы басталады, оған себеп болған басты жайттар: қыпшақ тайпалары ақсүйектерінің арасында хорезмге бейімделушілер қатарының молаюы, қаңлылардың аса ірі бірлестігінің құрылуы, өзара әулеттік қырқыс күшеюінен болды. 12 ғ. 2 жартысынан әсіресе Текеш (1172-1200) билеген дәуірден бастап, хорезм Қыпшақ ақсүйектерімен жақындасуды мақсат етті. Қыпшақ хандары мен хорезмшах әулеті өзара туысқандық неке байланысын орнатуға көшті. Қыпшақ ханы Жанкеші -қызы Теркенхатынды хорезмшах Текешке береді. Қаңлы тайпалар бірлестігі 13 ғ. басында саяси тәуелсіздікке ұмтылып, қыпшақ хандығының саяси бірлігіне нұсқан келтірген. Хорезмшахтардың басты әскери күші қыпшақтар мен қаңлылар болды. 13 ғ. басында хорезмшахтар сарайында қаңлылардың басшысы Әмин Мәлік маңызды роль атқарған. Хорезмшах Аладдин Мұхаммед соның қызына үйленген болатын. Қыпшақ ақсүйектері хорезмшахтар мемлекеттік және әскери қызметпен қамтамасыз еткеннен кейін, олардың мүддесін қорғап отырды. Бұл қыпшақ қоғамында шиеленістерді күшейтті. Бүкіл мұсылман Азиясы ішінде бірінші орын алуға ұмтылған хорезмшах Мұхаммед (1200-1220 жж.) мемлекеті құрамына 13 ғ. басында Сығанақ облысы да кіреді. Сығанақтан айрылып қалса да, қыпшақ хандары хорезмге қарсы күрестерін жалғастыра береді. Жент қаласынан солтүстікке қарай Дешт-қыпшақ еліне Мұхамед хорезм шах көп рет жорық жасайды. 1216 жылы Қадырханға қарсы аттанған әскери жорықтарының бірінде ол Ырғызға дейін жетіп, Торғай даласында қыпшақтар еліне қашып кірген меркіттерді қуып келе жатқан [[Шыңғыс хан|Шыңғысхан]] қолымен кездесіп қалады. моңғолдар түн жамылып шегініп кетеді. Бұл моңғолдардың Қазақстан жерінде алғаш рет болуы еді. Қыпшақтардың хорезмшахтармен бәсеке соғысы тоқтап қалды. моңғол басқыншылығы келіп қалды. [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[bg:Кумани]] [[de:Kyptschaken]] [[es:Kiptchak]] [[fr:Kiptchak]] [[hu:Kunok]] [[it:Kipchaki]] [[ko:쿠만인]] [[pt:Cumanos]] [[tr:Kıpçak]] [[uk:Половці]] 1yb54j93s29dgbfosbsvkng4akvxj5a 3608024 3607995 2026-05-23T10:41:53Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-30836-79|~2026-30836-79]] ([[User talk:~2026-30836-79|т]]) өңдемелерінен [[User:Zemant|Zemant]] соңғы нұсқасына қайтарды 3149584 wikitext text/x-wiki '''Қыпшақ хандығы (1030-1219 ж.)''' - ежелгі қазақ мемлекеті. [[Сурет:Қыпшақ даласы.png|thumb|Қыпшақ одағы|400px]] == Қыпшақ атауы == "Қыпшақ" атауы 760 ж. ежелгі түркінің руна ескерткіштерінде аталады. Араб географы Ибн Хордадбектің (9 ғ.) түркі тайпаларының тізімінде көрсетілген. 656 ж. [[Батыс Түрік қағанаты]] құлағаннан кейін Алтай тауының солтүстік жағы мен Ертіс өңірін жайлаған қыпшақтардың едәуір топтары кимектердің басшылығымен тайпалар одағының өзегін құрайды. Алайда негізгі қыпшақ тайпаларының өзін-өзі билеуге ұмтылған талаптары сәтсіз болып, 9-10 ғғ. Қимақтар тарихымен бірге болды. Қыпшақтар қимақ қағанатына саяси тәуелді болды. 11 ғ. басында қимақ қағанаты тарағаннан кейін, кимак, қыпшақ және куман тайпаларының бұрын жайлаған жерлерінде әскери-саяси жетекшілік қыпшақ хандарының қолына көшеді. Олар Сырдың орта және төменгі бойларынан, Арал мен Каспий өңірі далаларынан оғыз жабғуларын ығыстырады. Енді "[[Оғыздар даласы]]" (Мафазат әл-гуз) орнына Дешті Қыпшақ ([[Қыпшақ даласы]]) атауы пайда болады. 11 ғ. ортасында қыпшақтар Еділ бойымен, батысқа қарай жылжиды. Ертістен Днестрге дейінгі бүкіл аридтік зонаны алып жатқан Дешті Қыпшақтың тарихи-географиялық облысын шартты түрде Еділ бойы арқылы екі үлкен этникалық -территориялық бірлікке бөлуге болар еді: басында Тоқсоба рулық әулеті тұрған Батыс Қыпшақ бірлестігі және Ел-бөрілі руының хан әулеті тұрған Шығыс Қыпшақ қағанаты. == Қыпшақтардың үш кезең даму жолы == Оның даму жолы үш кезеңнен тұрады. === Бірінші кезең === Бірінші кезең: қимақ тайпалық бірлігі өзегінің құрылуына байланысты, онда 7 ғ. 2 жартысынан бастап, 8 ғ. соңына дейін қыпшақтар елеулі роль атқарады. Осы кезеңде қыпшақтар мен теле тайпалары өзара тығыз этникалық-мәдени байланыста болып, жақындасып кетеді. === Екінші кезең === Екінші кезең - 8 ғ. соңынан 11 ғ. басына дейін. Қыпшақтар бұл кезеңде, шығысында Алтай мен Ертістен бастап, батыстағы оңтүстік Орал таулары мен Еділ бойына жетеді. Қыпшақтармен бірге Батыс Қазақстанды, орталыпы Мұғаджар тауларында болған кумандар жайлайды. Негізгі үш этникалық-саяси бірлестік -қимақтар, қыпшақтар мен кумандар өзара бір-біріне ықпал етті. Сондай-ақ теле, угро-финн, сармат-алан сияқты этникалық компоненттерде қыпшақтана бастады. Қыпшақ этносы қандас туыстар байланысы емес, территориялық-шаруашылық қарым-қатынасы принципінде біріккен, көптеген рулар мен тайпалар негізінде құралды. === Үшінші кезең === Үшінші кезең: 11 ғ. басынан 13 ғ. басына дейін қыпшақтардың этникалық қауымдастығының қалпытасуы. Көптеген тайпалар мен этникалық топтар өздерінің бір этносқа жататынын мойындап, күшейіп келе жатқан қыпшақтардың атын алады. Алайда қыпшақтардың құрылып, қалыптасып болуының соңын моңғол басқыншылығы тоқтатып тастайды. == Қоныстануы == 11 ғ. ортасында қыпшақтар Қазақстанның шығысындағы Алтай мен Ертістен бастап, батысындағы Еділ мен Оңтүстік Оралға дейін, оңтүстігіндегі Балқаш көлінен теріскейдегі оңтүстік-батыс Сібірдің орманды дала аймағына дейінгі территорияны мекендеді. 11 ғ. 2 ж. қыпшақтар Маңғыстау мен Үстірт жерлеріне орналасты, олармен бірге оғыздар да көшіп-қонып жүрді. Қыпшақтардың 11 ғ. ортасында батысқа қарай жылжыуының бастапқы кезеңі Махмұд Қашқари картасында бейнеленген, ол картада қыпшақтардың мекені ретінде Еділдің ар жағы мен Каспий теңізінің арғы бетіндегі солтүстік-батыс жерлері көрсетілген. Еділ өзені қыпшақ елінің ішінде қалған. Қыпшақ хандары өз мемлекетінің шекарасын кеңейте отырып, оңтүстікте Тараз қаласының маңына дейін жетеді, сөйтіп Қарахандармен шектесіп жатқан жерден Қанжек бекінісін салады. Қыпшақ билеушілері мен Қарахандар арасындағы табиғи шекара Балқаш көлі мен Алакөл шұңқырының көлдері болады. Олардың шығыс шекарасы Ертістің оң жағалауындағы алқаппен Алтай тауларының жоталарын қамтыған. 12 ғ. Алтай мен Ертістің жоғарғы бойындағы қыпшақ тайпалары наймандармен, қаңлы, керейттермен шектесіп жатады. [[Сурет:Қазақстан және Орта Азия(1213 жылға дейін).PNG|thumb|200px|Қыпшақ хандығы]] == Хандықтың құрылуы == Қыпшақ хандарының өкімет билігі мұралық жолмен берілді. Хандар шығатын әулеттік ру ел- бөрілі болды. Әскери-әкімшілік жағынан Қыпшақ хандығы көне түркі дәстүрлерін сақтап, екі қанатқа бөлінген. Оң қанат қосынымен Жайық өзені бойында, Сарайшық қаласының орнында, сол қанат қосынымен Сығанақ қаласында тұрған. Оң қанат екіншісінен күштірек болған. Хандықтың орталыпы Торғай даласында болса керек. Билевші ақсүйек топтың (хандар, тархан, басқақ, бек пен байлар) қатал иерархиялық жүйесі айқын көрініп отырған. Рулар мен тайпалардың өзі де әлеуметтік маңызына қарай бөлінген. Қыпшақ қоғамы әлеуметтік және жіктік жағынан да тең болмады. Малға жеке меншік, сондай-ақ жайылым жерлерде ақсүйектер меншігінде болған. Қоғамның қатардағы ерікті мүшелері малшылар болды. Құлдар соғыс тұтқындарынан құралды. Олардың бірқатары сатылып, жартысы жалшы, малай ретінде пайдаланылған. == Қыпшақтардың өзара саяси қарым-қатынасы == 1065 ж. салжықтардың билеушісі Алп Арслан қыпшақтарға қарсы Маңғыстауға жорық жасайды. Нәтижесінде қыпшақтардың бір бөлігі хорасан салжықтарына тәуелді болып қалады. 11 ғ. соңы мен 12 ғ. басында Жент, Янгикент, төменгі Сырдың тағы басқа қалалары да қыпшақ көсемдернің қолына қараған. 1133 ж. Жент қаласынан Дешті қыпшақ даласына тереңдетіп соққы жасаған Атсыз (хорезмшахы) қыпшақтарды талқандайды. Осы 12 ғ. ортасынан бастап қыпшақ хандығының ыдырауы басталады, оған себеп болған басты жайттар: қыпшақ тайпалары ақсүйектерінің арасында хорезмге бейімделушілер қатарының молаюы, қаңлылардың аса ірі бірлестігінің құрылуы, өзара әулеттік қырқыс күшеюінен болды. 12 ғ. 2 жартысынан әсіресе Текеш (1172-1200) билеген дәуірден бастап, хорезм Қыпшақ ақсүйектерімен жақындасуды мақсат етті. Қыпшақ хандары мен хорезмшах әулеті өзара туысқандық неке байланысын орнатуға көшті. Қыпшақ ханы Жанкеші -қызы Теркенхатынды хорезмшах Текешке береді. Қаңлы тайпалар бірлестігі 13 ғ. басында саяси тәуелсіздікке ұмтылып, қыпшақ хандығының саяси бірлігіне нұсқан келтірген. Хорезмшахтардың басты әскери күші қыпшақтар мен қаңлылар болды. 13 ғ. басында хорезмшахтар сарайында қаңлылардың басшысы Әмин Мәлік маңызды роль атқарған. Хорезмшах Аладдин Мұхаммед соның қызына үйленген болатын. Қыпшақ ақсүйектері хорезмшахтар мемлекеттік және әскери қызметпен қамтамасыз еткеннен кейін, олардың мүддесін қорғап отырды. Бұл қыпшақ қоғамында шиеленістерді күшейтті. Бүкіл мұсылман Азиясы ішінде бірінші орын алуға ұмтылған хорезмшах Мұхаммед (1200-1220 жж.) мемлекеті құрамына 13 ғ. басында Сығанақ облысы да кіреді. Сығанақтан айрылып қалса да, қыпшақ хандары хорезмге қарсы күрестерін жалғастыра береді. Жент қаласынан солтүстікке қарай Дешт-қыпшақ еліне Мұхамед хорезм шах көп рет жорық жасайды. 1216 жылы Қадырханға қарсы аттанған әскери жорықтарының бірінде ол Ырғызға дейін жетіп, Торғай даласында қыпшақтар еліне қашып кірген меркіттерді қуып келе жатқан [[Шыңғыс хан|Шыңғысхан]] қолымен кездесіп қалады. моңғолдар түн жамылып шегініп кетеді. Бұл моңғолдардың Қазақстан жерінде алғаш рет болуы еді. Қыпшақтардың хорезмшахтармен бәсеке соғысы тоқтап қалды. моңғол басқыншылығы келіп қалды. [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[bg:Кумани]] [[de:Kyptschaken]] [[es:Kiptchak]] [[fr:Kiptchak]] [[hu:Kunok]] [[it:Kipchaki]] [[ko:쿠만인]] [[pt:Cumanos]] [[tr:Kıpçak]] [[uk:Половці]] 4vy5iftx4nx4j9hltbcsg9t2wq8za9r Оңтүстік Африка Республикасы 0 6197 3608030 3368617 2026-05-23T11:11:41Z ~2026-30852-58 181609 /* */ 3608030 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Оңтүстік Африка Республикасы |Шынайы атауы = {{lang-en|Republic of South Africa}}<br>{{lang-af|Republiek van Suid-Afrika}}<br>{{lang-ve|Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe}}<br>{{lang-xh|iRiphabliki yomZantsi Afrika}}<br>{{lang-zu|iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika}}<br>{{lang-ss|iRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika}}<br>{{lang-st|Rephaboliki ya Afrika Borwa}}<br>{{lang-tn|Rephaboliki ya Aforika Borwa}} |Атау септігі = Оңтүстік Африка Республикасы |Елтаңба = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |Байрақ = Flag of South Africa.svg |Ұраны = Әртүрлі адамдар бірлеседі |Әнұранның аты = National anthem of South Africa |Аудио = South African national anthem.oga |Картада = Location South Africa AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Тілдері = [[ағылшын тілі]], [[африкаанс]], [[Венда тілі|венда]], [[зулу]], [[Коса тілі|коса]], [[Оңтүстік ндебеле тілі|оңтүстік ндебеле]], [[Свати тілі|свати]], [[Солтүстік сото тілі|солтүстік сото]], [[Сесото тілі|сесото]], [[Тсвана тілі|тсвана]], [[Тсонга тілі|тсонга]] |Мемлекеттік діні = |Үкімет түрі = [[Федерация|Федеративті]]<br />[[президенттік республика]] |Құрылды = [[Оңтүстік Африка Одағы]] |Тәуелсіздік күні = [[31 мамыр]] [[1961 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Ұлыбритания]]дан |Астанасы = [[Претория]] (әкімшілік)<br />[[Кейптаун]] (заңды)<br />[[Блумфонтейн]] (сотты) |Ірі қалалары = [[Йоханнесбург]], [[Кейптаун]], [[Дурбан]], [[Претория]] |Басшы қызметі = [[Оңтүстік Африка Республикасы президенті|Президенті]]<br />[[Оңтүстік Африка Республикасы вице-президенті|Вице-президенті]] |Басшылары = [[Сирил Рамафоса]]<br />[[Дэвид Мабуза]] |Жер аумағы бойынша орны = 24-ші |Жер аумағы = 1 221 037 |Судың үлесі = 0,380 |Этнохороним = |Халық саны бойынша орны = 24-ші |Жұрты = {{өсім}} 57 725 600<ref>{{Cite web |url=http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022018.pdf |title=Mid-year population estimates |date=2018-07-23 |website=www.statssa.gov.za |access-date=2018-07-23}}</ref> |Сарап жылы = 2018 |Санақ бойынша халық саны = 51 770 560 |Санақ жылы = 2011 |Халық тығыздығы = 42,4 |Тығыздық бойынша орны = 169-шы |ЖІӨ (АҚТ) = $819 млрд.<ref name=imf2>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=60&pr.y=18&sy=2016&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=199&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=South Africa |publisher=International Monetary Fund |accessdate=21 March 2019}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2019 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 30-шы |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 14,042<ref name=imf2 /> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 90-шы |ЖІӨ (номинал) = 386 млрд.<ref name=imf2 /> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2019 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 35-ші |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 6,609<ref name=imf2 /> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 88-ші |АДИ = {{өсім}} 0,699 <ref name="HDI">{{cite web |url=http://www.hdr.undp.org/en/2018-update |title=2018 Human Development Report |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 113-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0;">'''орташа'''</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Оңтүстік Африкалық рэнд]] |Интернет үйшігі = [[.za]] |ISO = ZA |Телефон коды = 27 |Уақыт белдеулері = |Түсініктемелер = }} '''Оңтүстік Африка Республикасы''' (қысқаша — '''ОАР''') – [[Африка]] континентінің оңтүстік жартысындағы [[мемлекет]]. ОАР [[солтүстік]]те – [[Намибия]], [[Ботсвана]] және [[Зимбабве]]мен, ал солтүстік-шығыста – [[Мозамбик]] және [[Эсватини]] [[Ел|елдерімен]] шектеседі. ОАР-дың ішінде [[Лесото]] ел-анклавы орналасқан. ОАР Африканың көпұлты мемлекеттердің қатарында. Ұлттық мейрамы – 27 сәуір – Бостандық күні (1994). БҰҰ-ның (1945), Африка Бірлік Ұйымының (ОАЕ) мүшесі (1994). Халқы 59 млн. ОАР – ядролық қаруды жасап, одан өз еркімен бас тартқан ел. == Табиғаты == ОАР Оңтүстік Африка таулы үстіртінің оңтүстік шетін ала орналасқан. Шығысын [[Айдаһар таулары]] (биіктігі 3482 м), Оңтүстік Африка жағалауын бойлай Кап таулары алып жатыр. Пайдалы қазбалары – алтын, уран, қалайы, марганец, хромит, хризотил-асбест, мыс. Климаты ыстық және ылғалды тропиктік, оңтүстік-шығысы субтропиктік. Жаз айларының орташа температурасы 18 – 27°С, қыс айларында 7 – 18°С. Үстірттің жылдық жауын-шашын мөлшері 150 – 750 мм. Оңтүстігінде жаз айларының орташа температурасы 13 – 21°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 650 – 700 мм; Айдаһар тауының шығыс беткейлерінде 1000 – 2000 мм, Атлант теңізі жағалауында 60 – 100 мм. Басты өзендері – Оранжевая (Вааль саласымен) және Лимпопо. Елдің шығысына қарай саванналар, Айдаһар тауларында мәңгі жасыл таулы субтропиктік бұталар, ішкі аудандарда тікенді бұталар өседі. == Тарихы == Қазіргі ОАР жерін адамдар көне тас дәуірінен бастап мекендеген. Негізгі халқы [[готтентоттар]] мен [[бантулар]]. Бірақ олардың ежелгі және орта ғасырлар тарихы жөніндегі деректер жоқтың қасы. 15 ғасырда португалдықтар, испандықтар және голландықтар жергілікті халықпен сауда қатынастарын орнатты. Еуропалықтар арасынан бұл аймақты отарлауды голландықтар мен ағылшындар бастады. Голландық Ост-Үнді компаниясы 1652 ж. Кап отарын құрды. 18 ғасырдың 70-жылдарынан бастап Голландия мен Франциядан бұл жерге көптеген келімсектер қоныстанып, жергілікті халықтарды қанау арқасында байи түсті. Олардың ұрпақтары бурлар, 19 – 20 ғасырларда африканерлер деп аталды. Оңтүстік Африка аймағына талас 18 ғасырдың аяғында ағылшындардың пайдасына шешілді. 1806 жылы Кап отары ағылшындардың иелігіне өтті. 1838 жылы бурлар зулулардың жерін басып алып, Наталь Республикасын құрды. 1843 жылы Натальды ағылшындар өздеріне бағындырды. 19 ғасырдың жартысында бурлар екі ірі мемлекет – Трансвааль және Ерікті Қызғылт Республикаларын жариялады. Оларды [[Англия]], [[Германия]] және Ресей мойындады. [[Ұлыбритания]] 19 ғасырдың 70-жылдары бурларды жаулауға кірісіп, нәтижесінде 1902 жылы Трансвааль мен Ерікті Қызғылт республикалары ағылшын отарына айналды. Еуропалықтардың Оңтүстік Африкаға ағылуына 19 ғасырдың 60 – 70-жылдары ашылған алмас, алтын қорлары себеп болды. Шетел компаниялары африкандықтарды қазба жұмыстарға, жол салуға пайдаланды, оларды арнайы аудандарға (резервацияларға) зорлықпен шоғырландырды. 1910 жылы Ұлыбритания отарларын біріктіріп, Оңтүстік Африка Одағын ([[ОАО]]) құрып, ол доминион құқығын алды. ОАО-да басқа жерлерде кездеспейтін нәсілшілдік және апартеид тәртібі орнатылды. Жергілікті африкалықтардан шыққан зиялылар мен ақсүйектер өкілдері 1912 жылы қаңтарда Оңтүстік-Африкалық түземді ұлттық конгресті ұйымдастырып, ол кейін Африка Ұлттық конгресі (АҰК) болып аталды. 1-дүниежүзілік соғыс кезінде ОАО-ның экономикасы алға басып, монополистік топтар құрылды. Соғыс кезінде Ұлыбританияны қолдаған ОАО немістердің бұрынғы отары болған Оңтүстік-Батыс Африканы (қазіргі [[Намибия]]ны) басқарып, соғыстан кейін елде ұлт-азаттық қозғалыс басталды. 1920 жылы кәсіподақтар бірлестіктері, 1921 жылы Оңтүстік Африка коммунистік партиясы құрылды. 1924 – 1933 жылы жергілікті үкімет нәсілшілдік және апартеид тәртібін одан әрі жалғастырды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары ОАО Ұлыбритания жағында соғысқа қатысты. Соғыс кезінде ОАО-да өндіріс салалары дамып, экономика көтерілді. [[АҚШ]] капиталы Англия капиталын ығыстырды. 1961 жылы Оңтүстік Африка Республикасы жарияланып, ел Британ Достастығынан шықты. 1976 – 1978 жылы нәсілшілдікке қарсы ереуілдер күшейді. 1979 жылы үкімет кәсіподақтардың қызмет істеуіне рұқсат берді, қара нәсілдердің жұмысқа орналасуына мүмкіндік беретін жаңа заңдар қабылданды. 1984 жылы жаңа конституция бекітіліп, президенттік билік енгізілді. Парламентте еуропалықтар, үндістер, түрлі-түстілер палаталары құрылды. Бірақ жергілікті халық құқықсыз жағдайда қалды. Бұған қарсылық ретінде АҰК 1983 жылы Біріккен демократиялық майдан (БДМ) құрды. Елде жаппай ереуілдер басталды. 1988 жылы Бота үкіметі биліктен кетті. 1989 жылы Францияда де Клерк президент болды. 1993 жылы ОАР-дың жаңа Конституциясы қабылданды. 1994 жылы 27 сәуірде өткен сайлауда АҰК партиясы жеңіске жетіп, 9 мамырда Ұлттық Ассамблея Н.Манделаны ОАР-дың президенті етіп сайлады. 1999 жылы маусымда елде жаңа президенттік сайлау өтті. == ОАР дамыған индустриялы-аграрлы ел == Жан басына шаққандағы жылдық табыс мөлшері 10571 АҚШ доллары (2012 ж.) шамасында. Халықтың 85%-ы аграрлық салада жұмыс істейді. ОАР алтын, платина, хром, марганец, сурьма, алмас өндіруден дүние жүзінде алғашқы орындарда, уран өндіруден 2-орында. Өнеркәсібінің жетекші саласы – тау-кен өндірісі. Оңтүстік-батыс бөлігінде мұнай өндіріледі. Көмір өндірудің басты аудандары – Трансвааль, Наталь провинциялары, Қызғылт атырабы. Қара металлургияның басты орталықтары – Претория және Фандербейлпарк. Машина жасау, химия, мұнай айыру, мұнай-химия, тамақ өнеркәсіп салалары дамыған. [[Металдар|Металл]], металл өңдеу өнімдері, [[алтын]], қымбат бағалы тастар, өнеркәсіп өнімдері, т.б. сыртқа шығарылса, механикалық аспаптар, [[киім]], машиналар және жабдықтар, жеміс-жидектер, [[мұнай]] және мұнай өнімдері, т.б. сырттан әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, [[Жапония]], ГФР, Ұлыбритания, Франция, [[Италия]], [[Швейцария]]. == Тұрғындар == ОАР-да [[2017 жыл]]ғы сарап бойынша 57,725,600 млн адам тұрады. Ол әлемде 26-орын алады. Өмірдің орташа ұзақтығы – ерлерде – 50 жыл, ал әйелдерде – 48 жыл === Нәсілдік құрамы === Қара нәсілдер – 79,4 % Ақтар – 9,2 % Түрлі-түсті (көбінесе мулаттар) – 8,8 % Үнділер және азиялықтар – 2,6% ОАР-да бірінші халық санағы [[1911 жыл]]ы болған. Сол кезде ақтар – 22% құраса, [[1980 жыл]]ы ақтар 18%-ға дейін түсті. 15 жастан асқан тұрғындардың сауаттылығы 2003 жыл: Ерлер – 87% Әйелдер – 85,7% == Тілдері мен елдің әртүрлі тілдердегі ресми атаулары == Ресми тілдер саны бойынша ОАР [[Боливия]] (33 тіл) мен [[Үндістан]]нан (21 тіл) кейін 3-і орын алып жатыр. ОАР-да 11 ресми тілдер бар, олар: Republic of South Africa (ағылшын)<br />Republiek van Suid-Afrika (африкаанс)<br />Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe (венда)<br />IRiphabliki yaseNingizimu Afrika (зулу)<br />IRiphabliki yaseMzantsi Afrika (коса)<br />IRiphabliki yeSewula Afrika (оңтүстік ндебеле)<br />IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (свази)<br />Rephaboliki ya Afrika Borwa (сесото)<br /> Rephaboliki ya Afrika-Borwa (солтүстік сото)<br />Rephaboliki ya Aforika Borwa (тсвана)<br />Riphabliki ra Afrika Dzonga (тсонга) Кейбір оңтүстікафрикандықтар (көбініесе қара нәсілшілдер) елді Азания деп атайды. == [[Әкімшілік-аумақтық бөлініс]]і == ОАР – біртұтас мемлекет. Елдің аумағы 9 провинцияларға бөлінген: {| class="wikitable" ! № ! Провинция ! Әкімшілік орталығы ! Жер аумағы ! Халық саны, [[2011 жыл]] ! Халық тығыздығы |- | 1||[[Батыс]] Кап||Кейптаун||129 462 км² (4-і)||5 822 734 (4-і)|| 44,98 адам/км² (4-і) |- | 2||[[Солтүстік]] Кап||Кимберли||372 889 км² (1-і)||1 145 861 (9-ы)|| 3,07 адам/км² (9-ы) |- | 3||Шығыс Кап||Бишо||168 966 км² (2-і)||6 562 053 адам (3-і) ||38,84 адам/км² (6-ы) |- | 4||Квазулу-Натал||Питермарицбург|| 94 361 км² (7-і)||10 267 300 (2-і)|| 108,81 адам/км² (2-і) |- | 5||Фри-Стейт||Блумфонтейн||129 825 км² (3-і)||2 745 590 (8-і)||21 адам/км² (8-і) |- | 6||Солтүстік-Батыс||Мафикенг||104 882 км² (6-ы)||3 509 953 (7-і)||33,47 адам/км² (7-і) |- | 7||Гаутенг||Йоханнесбург||18 178 км² (9-ы)||12 272 263 (1-і)|| 675,12 адам/км² (1-і) |- | 8||Мпумаланга||Мбомбела||76 495 км² (8-ы)||4 039 939 (6-ы)||52,81 адам/км² (3-і) |- | 9||Лимполо||Полокване||125 754 км² (5-і)||5 404 868 (5-і)||43 адам/км² (5-і) |} 1994 жылға дейін ОАР-да федерация болатын және ол 4-ке бөлінді: Кап провинциясы, Қызғылт сары бос мемлекеті, Наталь провинциясы және Трансвааль провинциясы. == Астаналары == ОАР-да үш астана бар, соның біреуі Претория қаласы. Претория ОАР-дың негізгі астанасы болып саналады, өйткені бұл қалада елдің үкіметі орналасқан. Ал парламент болса, елдің басқа астанасында орналасқан: Кейптаун. Үшінші астана Блумфонтейнде – Жоғарғы Сот орналасқан. Себебі, ОАР басында конфедеративті мемлекет болған және оның атауы Оңтүстік Африка Одағы болған. Одақта үш мемлекет болған, әрқайсысында үш астана болған: британ иеліктерінде – Кейптаун, Қызғылт сары бос мемлекетінде – Блумфонтейн және Оңтүстікафрикандық республикада – Претория. == Экономикасы == ОАР – Африка континентіндегі ең дамыған ел және континентте Үшінші әлемге қосатын жалғыз ел. Елдің ЖІӨ-і 2012 жылда 576 млрд. АҚШ доллары болатын (26-ы орын). Сол жылы ЖІӨ өсімі – 5 %, ал 2008 жылы – 3% болатын. Елдің нарығы белсенді кеңейтіліп жатыр, бірақ оған қарамастан ел әлі де әлемнің ең дамығын елдерге жатпайды. Сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі бойынша әлемде 78-і орынға ие (МВФ мәліметтері бойынша), Дүниежізілік банк бойынша 65-і орын, ал ЦРУ бойынша 85-і орын. Елдің табиғи қоры өте мол. Телебайланысы, элект қуаты және қарсы сферасы кеңінең дамыған. Валютасы: Оңтүстікафрикандық рэнд, 100 центке тең. 1, 2, 5, 10, 20, 50 цент және 1, 2, 5 рэнд тиындары, 10, 20, 50, 100 және 200 рэнд банкноттары бар. Импорттары: мұнай, азық-түлік, химикалық тауарлар; экспорттары: алмас, алтын, ақ алтын, көліктер, автокөліктер және жабдықтар. Импорт (91 млн. АҚШ доллары 2008 жылы) экспорттан (86 млн. АҚШ доллары) асады. Бизнесті жүргізу ыңғайлығы бойынша әлемде 39-ы орын алады (Forbes журналының мәліметтері бойынша). АКТ елдері халықаралық ұйымына кіреді. == Жұмыс == ОАР-да 49 млн. адамның тек 18 млн. адамы ғана жұмыс істейді. 23% – жұмыссыз адамдар. Жұмыс істейтіндердің 65%-ы қызмет сферасында, 26%-ы өнеркәсіп саласында, ал қалған 9%-ы ауыл шаруашылығында жұмысбасты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{уики}} {{Навигациялық блок |тақырып = Оңтүстік Африка Республикасы |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |G20 |БРИКС |Ұлттар достастығы }} [[Санат:Оңтүстік Африка Республикасы|*]] 5ej5d6b2jarphr3wr8ulx683a91m9a5 Уикипедия:Форум/Жаңалықтар 4 6718 3607815 3607708 2026-05-22T15:28:24Z Kasymov 10777 /* CEE Meeting 2026 */ 3607815 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2026 Wikimedia CEE Meeting 2026] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_taken_by_Nurken/Eurovision_2026 Ортаққорға жүктедім]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 70+ мақала жаздым және [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_25/Turkic_Marathon/Participants Turkic Marathon 2025] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> 0e0pj7d2g9qjzwfnv3fhtxp4c8otn9l 3607887 3607815 2026-05-22T17:05:35Z Mirzoulugʻbek 14121 /* TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) */ 3607887 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2026 Wikimedia CEE Meeting 2026] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_taken_by_Nurken/Eurovision_2026 Ортаққорға жүктедім]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 70+ мақала жаздым және [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_25/Turkic_Marathon/Participants Turkic Marathon 2025] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> nyjemz925jhkptodlmxa0ikh4o0ntm3 3607911 3607887 2026-05-22T17:55:21Z Дауткулова Ақмарал 158647 /* TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) */ Жауап беру 3607911 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2026 Wikimedia CEE Meeting 2026] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_taken_by_Nurken/Eurovision_2026 Ортаққорға жүктедім]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 70+ мақала жаздым және [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_25/Turkic_Marathon/Participants Turkic Marathon 2025] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) :# {{Қолдаймын}} ~~ :[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> q7lobv1bhgujr82umuf0qm4q2joyxd3 3607912 3607911 2026-05-22T17:56:44Z TheNomadEditor 120280 /* TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) */ 3607912 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2026 Wikimedia CEE Meeting 2026] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_taken_by_Nurken/Eurovision_2026 Ортаққорға жүктедім]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 70+ мақала жаздым және [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_25/Turkic_Marathon/Participants Turkic Marathon 2025] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> thw9mwh79fgfmn8iopyhl6du2ziwpdv 3607955 3607912 2026-05-23T03:30:20Z Nurtenge 93712 /* CEE Meeting 2026 */ 3607955 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [[meta:Wikimedia CEE Meeting 2026|Wikimedia CEE Meeting 2026]] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [[commons:Category:Images taken by Nurken/Eurovision 2026|Ортаққорға жүктедім]]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 70+ мақала жаздым және [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon/Participants|Turkic Marathon 2025]] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> t6zniadj54652b7ei2s482saoj8f0q0 3607958 3607955 2026-05-23T05:25:21Z Batyrbek.kz 5623 /* TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) */ 3607958 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [[meta:Wikimedia CEE Meeting 2026|Wikimedia CEE Meeting 2026]] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [[commons:Category:Images taken by Nurken/Eurovision 2026|Ортаққорға жүктедім]]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 70+ мақала жаздым және [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon/Participants|Turkic Marathon 2025]] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} Мұзаффар жақсы дайындалып барады деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:25, 2026 ж. мамырдың 23 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> ix1512bakz1jsvkhkqdvyka9vll3ks5 3607977 3607958 2026-05-23T07:10:28Z TheNomadEditor 120280 /* TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) */ 3607977 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA<sup>2</sup> debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [[meta:Wikimedia CEE Meeting 2026|Wikimedia CEE Meeting 2026]] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [[commons:Category:Images taken by Nurken/Eurovision 2026|Ортаққорға жүктедім]]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 60+ мақала жаздым және [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon/Participants|Turkic Marathon 2025]] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} Мұзаффар жақсы дайындалып барады деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:25, 2026 ж. мамырдың 23 (+05) == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> fxzbzb6ztewfl1fywk0bmqdzeur19zt Қыпшақ даласы 0 12148 3607993 3556236 2026-05-23T07:44:53Z ~2026-30836-79 181604 /* */ q 3607993 wikitext text/x-wiki [[Сурет:MGM(6).jpg|нобай|300x300 нүкте|Дешті Қыпшақ]] '''Қыпшақ даласы''' немесе '''Дешті Қыпшақ''' ({{lang-fa|دشت قپچاق}}) — [[Алтай]] [[тау]]ларынан [[Дунай]] өзеніне дейін, [[Балқаш]] көлінен Қара [[теңіз]]дің [[батыс]] жағасына дейін кең жайылған, бір жағынан [[славяндар]]мен, бір жағынан [[қытайлықтар]]мен, бір жағынан сібір тайпаларымен, бір жағынан [[Кавказ]] [[халық]]тарымен, бір жағынан тілдес [[оғыз]] және [[қарлұқ]] мемлекеттерімен шектесетін дала аумағындағы жерлерін атауы. Бұл қазіргі Қазақстанның территориясына (негізінде [[Сарыарқа]] даласына), [[Еділ]] мен Донның арасындағы, Солтүстік [[Кавказ]]дағы, оңтүстік Ресейдегі территориясына, Украинаның далаларына, Каспий менен Қара теңіз маңындағы жерлеріне, славяндармен шектесетін Днепр, Днестр, Дунай өзендерінің төменгі ағымдағы жағалауына, тіпті Венгрия ([[Мажарстан]]) даласына сәйкес жерлер.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> Сол даласында тек қыпшақтар ғана тұрмаған, қыпшақтарға жақын басқа түркі [[тайпа]]лары тұрған (негізінде көшпенділер болған, бірақ аз-кем отырақты [[мәдениет]]і, [[өркениет]]і де дамыған еді), бірақ қыпшақтар ең күшті және ең үлкен [[тайпа]]сы болғандықтан сол далаларын «Қыпшақ даласы» деп атаған. Парсы жазбаларында «Қыпшақ даласын» — «Дешті Қыпшақ» деп атаған, Ресей және Қазақстан тарихшылары бұл терминді әлі де пайдаланады. Көне орыс жазбаларында «Қыпшақ даласын» — «Половецкое поле» деп атаған, ал қыпшақтарды да оларға жақын тайпаларын да «[[половцы]]» деп атаған. Тағы бір тайпасын «[[печенегтер]]» деп атаған. Печенегтер де Қыпшақ даласында тұрған, оғыздардың бір тармағы еді.<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Тағы қараңыз == * [[Дешті-қыпшақ мемлекеті]] == Әдебиет == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Қазақстан тарихы]] 149kf6n9k2dhikoay0bta2ohih45ncx 3608025 3607993 2026-05-23T10:42:05Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-30836-79|~2026-30836-79]] ([[User talk:~2026-30836-79|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3556236 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Deshtikipchak.jpg|thumb|300px|Дешті Қыпшақ]] '''Қыпшақ даласы''' немесе '''Дешті Қыпшақ''' ({{lang-fa|دشت قپچاق}}) — [[Алтай]] [[тау]]ларынан [[Дунай]] өзеніне дейін, [[Балқаш]] көлінен Қара [[теңіз]]дің [[батыс]] жағасына дейін кең жайылған, бір жағынан [[славяндар]]мен, бір жағынан [[қытайлықтар]]мен, бір жағынан сібір тайпаларымен, бір жағынан [[Кавказ]] [[халық]]тарымен, бір жағынан тілдес [[оғыз]] және [[қарлұқ]] мемлекеттерімен шектесетін дала аумағындағы жерлерін атауы. Бұл қазіргі Қазақстанның территориясына (негізінде [[Сарыарқа]] даласына), [[Еділ]] мен Донның арасындағы, Солтүстік [[Кавказ]]дағы, оңтүстік Ресейдегі территориясына, Украинаның далаларына, Каспий менен Қара теңіз маңындағы жерлеріне, славяндармен шектесетін Днепр, Днестр, Дунай өзендерінің төменгі ағымдағы жағалауына, тіпті Венгрия ([[Мажарстан]]) даласына сәйкес жерлер.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> Сол даласында тек қыпшақтар ғана тұрмаған, қыпшақтарға жақын басқа түркі [[тайпа]]лары тұрған (негізінде көшпенділер болған, бірақ аз-кем отырақты [[мәдениет]]і, [[өркениет]]і де дамыған еді), бірақ қыпшақтар ең күшті және ең үлкен [[тайпа]]сы болғандықтан сол далаларын «Қыпшақ даласы» деп атаған. Парсы жазбаларында «Қыпшақ даласын» — «Дешті Қыпшақ» деп атаған, Ресей және Қазақстан тарихшылары бұл терминді әлі де пайдаланады. Көне орыс жазбаларында «Қыпшақ даласын» — «Половецкое поле» деп атаған, ал қыпшақтарды да оларға жақын тайпаларын да «[[половцы]]» деп атаған. Тағы бір тайпасын «[[печенегтер]]» деп атаған. Печенегтер де Қыпшақ даласында тұрған, оғыздардың бір тармағы еді.<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Тағы қараңыз == * [[Дешті-қыпшақ мемлекеті]] == Әдебиет == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Қазақстан тарихы]] jdl77p2xge4czmoslvxq6hfbnch3tbu Сыбызғы 0 18648 3607896 3114634 2026-05-22T17:22:09Z Tuttiorchestra687 173049 3607896 wikitext text/x-wiki {{Музыкалық аспап |Аты=Сыбызғы |Басқаша аты= |Суреті=Sybyzǵy (made of copper).jpg |Сурет тақырыбы= |Жіктелуі=[[Қазақтың саз аспаптары]], [[үрмелі музыкалық аспап]] |Туыстас аспаптары= [[Қурай сыбызғы]], [[Флейта]]}} [[Сурет:Sibizgi.jpg|thumb|50px|Сыбызғы]] '''Сыбызғы''' — қазақтың үрмелі музыкалық аспабы. Қурайдан, ағаштан, кейде жезден де жасалады. Ұзындығы 600 – 650 мм немесе 700 – 800 мм болады; 3 – 4 ойықты. Дыбыс қатары диатоникалық, көлемі 2 1/2 октава. [[Үрмелі аспаптар]] арасында сыбызғы - халық үшін ең сүйікті аспаптардың бірі болып саналады. Ол халық музыка өнерінің ажырамас бөлігіне айналды. ==Тарихы== Ежелгі заманнан бері сыбызғы шопандар арасында сүйікті аспап болған. Олар оны жайылым кезінде жалғыздықты сіңірмейтін құрал ретінде қолданды, ал кешкі үзіліс кезінде музыканттар оны ескі аңыздар - әндерді оқуға пайдаланды. Сыбызғышылар барлық үйлену тойларында және мерекелерде құрметке ие болды. Ысқырықтың кең қолданылуы оның қарапайымдылығымен байланысты. XVIII—XIX ғасырлардағы этнографиялық еңбектерде сыбызғы жиі ауызға алынады. Ал мұның өзі сыбызғының сол кезде халық тұрмысында кеңінен қолданылғанына дәлел. Сыбызғы жайында капитан [[Иван Григорьевич Андреев|И. Андреев]]тің 1795 жылы жарық көрген кітабында айтылады. XIX ғасырдың екінші жартысына шейін сыбызғының барлық жерге кең тарағаны жайында белгілі зерттеуші [[Алексей Ираклиевич Левшин|А. Левшиннің]] жазбаларында да бар. Этнограф И. Липаевтың да мәлімдеуі көңіл аударарлық. {{Start citation }} «Семей облысындағы қырғыз музыканттардың қолынан сыбызғыны көресің,— деп жазды ол.— Сыбызғы тал шыбықтан немесе басқа да сондай ағаштан жасалады. Ұш жағына, тегінде сәндік үшін болса керек, терінің жұп-жұқа қыртысымен керілген жіңішке арқан жіп байланады. Түтіктің іші жақсылап ойылып, асқан шеберлікпен өңделген. Дыбыс шығаратын тесік үшеу ғана, ойнаған кезде саусақтың ұшымен ашылып-жабылады». {{End citation}} Өткен ғасырдың аяғына қарай Қазақстанның бір қатар өңірлерінде бұл аспап тым сиреп кетеді. Сыбызғының әр түрлі облыс тұрғындарының арасында бір мезгілде емес, біртіндеп жоғалғанын этнографтардың көптеген мәліметтерінен аңғаруға болады. Мысалы, [[Түркістан]] өлкесін жете зерттеген этнограф П. Тихов былай деп мәлімдейді: {{Start citation }} «Түркістанда он екі жыл тұрып, сыбызғыны бір-ақ рет көре алдым, онда да тек көзім шалып қалғаны болмаса...» {{End citation}} Бұл өлкеде сыбызғының жоғалуын ол екі түрлі себеппен байланыстырады: жергілікті жердің табиғатында сыбызғы жасайтын өсімдіктің болмауы және онда ойнаудың қиындығы. XVIII ғасырдың екінші жартысында атақты ғалым [[Иван Иванович Лепехин|И. Лепехин]] өзі Орал қазақтарынан көрген бір тамаша сыбызғы жайында жазып қалдырыпты: {{Start citation }} «Ол түтікті, қалмақтар цур, татарлар курай, ал Жайық қазақтары (бұл аспап оларда да бар) осы күнбағыс сабағын сыбызғы деп те атайды... Бұл аспаптың жіңішке ұшында үш ойық бар, оларды музыкант бір қолының үш саусағымен кезекпе-кезек ашып-жауып тұрады, ал екінші қолымен, қажет болған кезде түтіктің төменгі жағындағы сопақша ойықты жабады. Түтіктің кең аузын жоғарғы тіске тақайды да жоғарғы ерін мен тілге тигізеді. Мұндай аспапта ойнау үшін ерекше жаттығу керек: егер оны шебер күйші тартса, онда даусы шағын флейтравестінен аумай шығады». {{End citation}} Бұл суреттеудің біз үшін бағалылығы сол, мұнда ойнау тәсілдері айтылған. Әсіресе, түтіктің төменгі ойығын ашып-жабу арқылы қосымша дыбыс шығаруға болады дегені назар аударарлық, өйткені біз мұндай тәсіл сыбызғы ойнағанда қолданылатынын білеміз. [[Александр Константинович Гейнс|А. Гейнс]] сирек кездесетін құбылысты — сыбызғының сүйемелдеуімен ән салғанды көрген. Бұл жайында ол былай деп жазады: {{Start citation }} «...Қоңыр салқын кешкі мезгілде, сондай-ақ түнгі айдың жарығында уақыттарын әрдайым үй іші болып әңгіме-дүкен құрып, сауық-сайран салумен өткізеді, мұндайда олар ара-арасында өздері жақсы көретін аспап «джабьязгының» көбінесе тамылжыта салған әнмен сүйемелдейтін мұңды сазына рахаттана құлақ түреді». {{End citation}} [[КСРО]] халықтары этнографиясының мемлекеттік музейінде қорабы бар екі сыбызғы сақтаулы. Олардың бірін [[Шоқан Уәлиханов]] сыйға тартқан екен. [[Семей]]дегі [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] Республикалық әдеби-мемориалдық музейінде инвентарлық № 415 кітапта былай делінген: {{Start citation }} «Қазақтың флейтаға ұқсас бұл музыкалық аспабы екі шағын ағаш науадан жасалынған, науалардың қуыс жақтары бір-біріне қаратылып, сыртынан қойдың немесе ешкінің өңешімен қапталған. Түтік төменгі ойыққа қарай жіңішкере түседі, төменгі ұшында үш ойық бар». {{End citation}} Сыбызғы бақташылардың ең сүйікті аспабы болған. Оны жасау көп уақыт алмайды: тәжірибелі шебер 10—15 минутта жасап алады. Бұл үшін ұзындығы 500—700 мм қурай кесіп алынады, оның үш-төрт жерін тесіп ояды. Бірінші ойық түтіктің ұшынан алақанның еніндей жерден ойылады. Келесі ойықтың аралығы одан гөрі тарлау алынады, яғни бір-бірінен төрт елі қашықтықта болады. Алайда мұндай өлшем дыбыстың анық шығуын жеткізбейді, сондықтан күйші ойнаған кезде дыбыстың тазалығын ерінді қимылдату арқылы реттеп отырған. Қурайдан немесе ағаштан жасалған. Ауа толқыны жақсырақ таралу үшін түтіктің кең ұшын сүйірлеген. Даусы жақсы шығатын болуы үшін ойнар алдында сыбызғының ішін сулайды. ==Өндіріс== Бұл үшін ұзындығы 500—700 мм, қурай кесіп алынады, оның үш-төрт жерін тесіп ояды. Бірінші ойық түтіктің ұшынан алақанның еніндей жерден ойылады. Келесі ойықтың аралығы одан гөрі тарлау алынады, яғни бір-бірінен төрт елі қашықтықта болады. Алайда мұндай өлшем дыбыстын, анық шығуына жеткізбейді, сондықтан күйші ойнаған кезде дыбыстың тазалығын ерінді қимылдату арқылы реттеп отырған. Қурайдан немесе ағаштан жасалған. Ауа толқыны жақсырақ таралу үшін түтіктің кең ұшын сүйірлеген. Даусы жақсы шығатын болуы үшін ойнар алдында сыбызғының ішін сулайды.Орындаушылық шеберліктің артуы нәтижесінде аспаптың құрылысы өзгертіледі. Бүйірлік ойықтар пайда болды. [[Сурет:Sybyzǵy (Made of cane).jpg|thumb|Сыбызғы(Қамыстан жасалған)|left|278x278px]] Аспапты қурай мен ағаштан жасаумен бірге темірден де жасаған. Металдан жасалған сыбызғыны этнографтар 1860 жылдары-ақ тапқан. Аспапты бір жағы ұзына бойына қуыс бюлып келетін екі ағашты беттестіріп жасалған қорап ішіне сақтаған. Беттестірілген екі ағаш не темір шеңбермен немесе ағаштың қабығымен құрсауланған. Қораптың бір жақ ұшы былғары белбеу тағылған тығынмен жабылады. Өне бойы ат үстінде жүрген шақта сыртындағы мықты қабы нәзік аспапты сынып қалудан сақтаған. Орындаушылық шеберліктің артуы нәтижесінде аспаптың қүрылысы өзгертіледі. Бүйірлік ойықтар пайда болды. Бұл күндері сыбызғышыны тек [[Шығыс Қазақстан облысы]]нан ғана кездестіруге болады. Сыбызғы [[Қазақстан]]ның Батыс аудандарында ертерек жоғалған, онда белгілі сыбызғышыларды [[1930]] жылдары ғана көруге болатын еді. Бұдан байқайтынымыз, біздің ғасырымыздың басында-ақ бүл өңірде сыбызғы жоғалып біткен. ==Құрылымы== Сыбызғының диатоникалық дыбыс құрылысы түтіктің ұзындығына, ойықтардың саны мен орналасуына байланысты. Үш ойығы бар аспаптың негізгі төрт тоны болады. Ол түтіктің өзінен және үш ойығынан әрқайсысынан бес-бестен қосымша дыбыс шығады. Сөйтіп, үш ойықты сыбызғы жиырма түрлі дыбыс шығаруға мүмкіндік береді екен. Сыбызғының диапазоны үш регистрге бөлінеді: төменгі, орта және жоғарғы. Халық күйлері көбіне орта регистрде орындалады.Дыбыстың өзгеруі түтіктегі ойыққа және үрлеуге байланысты. Төменгі регистрдегі дыбыстарда ауа толқыны бәсеңдейді, ал орташа және жоғарғы регистрдегі дыбыстарда күшейеді. Сыбызғыда төменгі дыбыстар ақырын шығады, тембрі жүмсақ келеді, ал жоғарғы ноталар — қатты да ащы естіледі. ==Нота жазуы== [[Сурет:Сыбызғы түрі.tif|thumb|right|200px]] Дыбыстың өзгеруі түтіктегі ойыққа және үрлеуге байланысты. Төменгі регистрдегі дыбыстарда ауа толқыны бәсеңдейді, ал орташа және жоғарғы регистрдегі дыбыстарда күшейеді. Сыбызғыда төменгі дыбыстар ақырын шығады, тембрі жүмсақ келеді, ал жоғарғы ноталар — қатты да ащы естіледі. Сыбызғының диатоникалық дыбыс қүрылысы түтіктің үзындығына, ойықтардың саны мен орналасуына байланысты. Үш ойығы бар аспаптың негізгі төрт тоны болады. Ол түтіктің өзінен және үш ойығынан әрқайсысынан бес-бестен қосымша дыбыс шығады. Сөйтіп, үш ойықты сыбызғы жиырма түрлі дыбыс шығаруға мүмкіндік береді екен. Сыбызғының диапазоны үш регистрге бөлінеді: төменгі, орта және жоғарғы. Халық күйлері көбіне орта регистрде орындалады. Сыбызғыда ойналатын күйлер аспаптын, диапазоны мен техникалық мүмкіндіктеріне тығыз байланысты болады. [[Күй]]лер негізінен әуезді. Әдетте қысқа фраза әр түрлі нүсқада бірнеше рет қайталанып отырады. *Төменгі регистрдің дыбыс қатары: кіші октаваның ля, си нотасы, бірінші октаваға до-диез, ре-диез нотасы. *Орта регистрдің дыбыс қатары: бірінші октаваның ля, си; екінші октаваның до-диез, ре-диез, ми, фа-диез, соль-диез, ля нотасы. *Жоғарғы регистрдің дыбыс қатары: екінші октаваның ля, си; үшінші октаванын, до-диез, ре-диез нотасы. Аталған аспаптың, яғни сыбызғының негізгі дыбыстары мен дыбыс қатары әр түрлі болып келетіні оның ішкі құрылысына байланысты болады. Сыбызғының регистрі неғүрлым төмен болса, соғүрлым жоғары регистрдің дыбыстарын алу жеңіл келеді де, ал төменгі [[регистр]] соғұрлым баяу естіледі. Және керісінше, [[регистр]]і неғұрлым жоғары болса, соғүрлым жоғарғы дыбыстарды алу қиындайды, ал төменгі регистрі күштірек естіледі. Шығыс Қазақстан облысынан әкелінген үш ойығы бар сыбызғының дыбыс қатары мынадай: бірінші октаванық до, ре, ми, фа-диез нотасы. [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстандағы]] төрт ойықты сыбызғының дыбыс қатары: кіші октаваның ля, си, бірінші октаванын, до-диез, ре-диез, фа ноталары болады. ==Күй== [[Шығыс Қазақстан облысы]]нан бізге жеткен күйлер көбінесе әнге үқсас. Батыс Қазақстанның сыбызғыда ойналатын күйлері формасының күрделілігімен, диапазонының кеңдігімен ерекшеленеді және аспаптық күйге жақынырақ болып келеді. Халық музыканты бүл аспапта ойнау кезінде кейде төменгі регистрде бурдон сияқты болып естілетін дыбыс шығара алған. Сонда өзгеше тембр пайда болады. [[Домбыра]] мен [[қылқобыз]] секілді халық ішінде жиылмалы сыбызғы да кездескен. Иесі Ысқақ Уәлиев болған нақ осындай сыбызғы жайында. [[Жұбанов Ахмет Қуанұлы|А. Жұбановтың]] «Ғасырлар пернесі» еңбегінде айтылады. Сыбызғышылар өзгеше тәсіл қолданған, яғни түтіктің төменгі ойығын алақанымен немесе саусақтың жұмсақ етімен басып түрған, сондықтан аспаптың көлемі орындаушының қолының үзындығымен де байланысты болған. Төменгі бірінші ойықты оң қолдық бас бармағымен басқан, екінші және үшінші ойықтары сол қолдың сүқ саусағымен және шынашақпен басылған. Түтіктегі төртінші ойық оның сыртқы жағынан ойылған және сол қолдың бас бармағымен жабыдады. Кейбір орындаушылар аспапты сол қолына алып ойнайтын болған, ондай шақта ойықтардың саусағымен жабылатыны тиісінше өзгереді. Бүйірінде ойықтары жоқ түтікпен үрлеу арқылы бірнеше обертонды дыбыстарды шығаруға боладьь Түтік ұзын әрі жуан болған сайын обертонды дыбыстары көбірек болады. Үзындығы 720 мм, жерде диаметрі 175 мм түтікті үрлегенде мынадай дыбыстар шығады: октаваның ля, бірінші октаваның ля, екінші октаваның ми, ля, үшінші октаваның до-диез, ми ноталары. Бүдан басқа, төменгі ойығын саусақпен жауып түру арқылы түтіктен тағы бірнеше обертонды дыбыс алуға болады. Бүйірлік ойықтар пайда болғанға дейін қолданылған бүл ескі тәсілді сыбызғышылар күні бүгін де қолданады. Бұл дыбыс қатары қарапайым әуенді ойнауға мүмкіндік береді. ==Заманауи қолдану== [[1934]] жылы Қүрманғазы атындағы оркестрдің құрамына Халық орындаушыларының Бірінші бүкіл Қазақстандық слетіне қатысқан музыканттар алынды. Қазақстанның түрлі аудандарынан, орындаушылық дәстүрлері әр қилы, музыкалық білімдері жоқ және өзгелермен қосылып ойнап көрмеген музыканттардан оркестр коллективін үйымдастыру жас жетекші [[Жұбанов Ахмет Қуанұлы|А. Жұбановқа]] оңай бола қойған жоқ. Оның үстіне аспаптар да ансамбльмен орындауға икемделмеген болатын. Сыбызғыда Ысқақ Уәлиев ойнады. Ысқақ сегіз жасынан бастап сыбызғы тартуды үйренген екен. Онын, әкесі Уәли атақты сыбызғышы Сарымалайдың шәкірті болыпты. Ысқақтың репертуарына мына күйлер енді: «Қара жорға», «Қоңыр», «Шонай», «Мүңды кыз», «Сансызбай» және басқалар. Талантты музыкант Ысқақ өзі де күй шығарған. Олар: «Толқын» және «Кербез». Сыбызғыны оркестрлік аспап ретінде пайдаланған шақта музыкант бүл аспаптың тым қара дүрсінділігі салдарынан көп қиыншылыққа кездескенін айту керек. Ал бұл шақта домбыра мен қобыз оркестрге қосылған соң-ақ тез дамып, жетіле түсті. Олардың техникалық мүмкіндіктері өскен сайын оркестрдің репертуары да күрделілене берді. Осының бәрі сыбызғыны қайта жетілдіріп жасауды талап етті. Осы кезеңде сыбызғыны жетілдіруде алғашқы қадамдар жасалынады. Белгілі музыка шебері И. Романенко бұл аспапты оркестрде ойнау үшін жетілдіру ісімен айналысты. Бүл мақсатқа жету үшін ең әуелі сыбызғының оркестр репертуарына сәйкес болуын қарастыру керек болды. Бірақ оркестрдің бүрауы ол кезде әлі белгіленіп болған жоқ еді. Оркестрдің жалпы даусын күшейту үшін алдымен домбыраның жалпы даусын күшейту қажет болды. Әуелгі кезде сыбызғыны оркестрде пайдаланғанда тек халық күйлерінде қолданды. Ал Қазақстан композиторлары шығармаларының партитурасына келгенде іс қиынға айналдьі. Ы. Уәлиев негізінен қурайдан жасалған сыбызғымен ойнаған-ды. Ол сыбызғыны жай ғана тыңдай отырып күйге келтіретін. И. Романенко оған ағаштан бірнеше сыбызғы жасап берген еді, алайда олар қазір ені жерде жоқ. Бұл шебердің 1936 жылы металдан бес ойықты етіп жасалған бір сыбызғысы бүл күнде Мәскеуде М. Глинка атындағы музыкалық мәдениеттің орталық музейінде сақтаулы. 1939 жылы бес ойықты етіп жасалған тағы бір сыбызғы Алматыда Орталық мемлекеттік музейде сақтаулы тұр. Бүл аспап өзінің үнімен 1936 жылғы жасалған нұсқаға келеді. Бүйірдегі ойықтардың диаметрі—10 мм. Ол сыбызғының дыбыс қатарын анықтағанымызда былай болып шықты. Кіші октаваның ля, си, бірінші октаванық до-диез, ре, ми, соль ноталары. Төмендегі регистрдің өзгеше тембрі бар, бірақ үні тым баяу шығады. Бірінші октаваның ре мен соль дыбыстарынан басқасы таза естіледі. Сыбызғының даусы ортаңғы регистрде күштірек шығады. Тембрі жүмсақ. Жоғарғы ноталар үшінші октаваның ми, фа, соль ноталары ащы дауыс шығара бастайды. Сөйтіп, бес ойықты сыбызғының дыбыс қатары мынандай: Аспапты жаңғыртып қайта жасағанда ойықтары, дыбыс қатары неғүрлым жүйелі болып келетіндей етіп орналастыру қажет. Зерттеу барысында төрт ойығы бар сыбызғыда дыбыстардың мынадай жүйесі белгілі болды: кіші октаваның ля, си; бірінші октаваның до-диез, ре, ре-диез ноталары. Аспаптардың қолда бар нүсқаларын зерттей отырып, біз төмендегідей қорытындыға келдік, [[1939]] жылға дейін сыбызғы [[оркестр]]де ойнау үшін жеткілікті түрде жетілдірілмеген. [[Ысқақ Уәлиев]]1941 жылы майданға аттанғанда өзімен бірге мыстан жасалған сыбызғыны ала кеткендігі белгілі. Бірақ ол сыбызғы туралы бізде ешқандай мәлімет жоқ. Қүрманғазы атындағы консерваторияда 1945 жылы қазақтың халық аспаптары факультеті ашылғаннан кейін [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] сыбызғы сыныбын ашпақшы болған. Алайда сыбызғышы маманнын, жоқ болуына байланысты іс нәтиже көрсетпеді. 1961 жылы оқытушылыққа халық сыбызғышысы О. Қожабергенов шақырылады, ол кісі өз өнеріне студенттерді 2 жыл бойы үйретеді. Сыбызғы ойнауды үйренудің анағүрлым күрделі процестерінің бірі одан майда қоңыр әрі ашық дыбыс шығара білу. Ойнаған кезінде түтіктің кең жағындағы тесігін үстіңгі тіске тигізеді. Жоғарғы ерін ауаны сыртқа шығармай тісті жауып тұрады. Тілдің үшын түтікке тигізгенде онымен жоғарғы тістердің арасында сәл саңылау болуы қарастырылады. Осы саңлауға келген ауа толқыны түтіктің шет-шетіне соғылады да қайта серпіле отырып дыбысқа айналады. Егер ойықтын, диаметрі 13—20 мм төңірегінде болса дыбыс оңай шығады. Неғүрлым қолайлы диаметрі — 17-18 мм. Дыбыстың асқақ естілуі ауа толқынының күшіне байланысты, сондықтан орындаушының тынысы кең болуы шарт. Егер ойналатын ойықты жартылай ашық ұстаса дыбыс жарты тонға көтеріледі. Ағаш сыбызғыны көптеп жасап шығару үшін көлемі жағынан стандартты түтіктерді көптеп өндіретін өндіріс орны қажет. Ойықтардың белгілі бір бірыңғай жүйесін жасап шығару сонда ғана мүмкін болмақ. Қурайдан сыбызғыны көптен жасап шығару бір есептен мүмкін емес, өйткені қурай сыбызғының ішкі қуысы біркелкі болып келмейді ғой. Мұндай жағдайда түйықтан шығудың бір жолы жез түтіктен сыбызғы жасау. Біз нақ осындай түтіктен бірнеше сыбызғы жасап тексеріп көрген едік. Олардың үзындығы —503 мм, ішкі диаметрі —13,6 мм болып келген бірінен екінші октаваның ми-бемоль дыбысы алынды. Оны 49 мм-ге кішірейткенде дыбыс күшейіп, екінші октаваның фа нотасына дейін көтеріледі. Осы тәжірибенің нәтижесінде көлемі әлгіндей түтіктердегі ойықтардың ара қашықтығы қандай болуға тиісті екені анықталды. Түтіктен дыбыс шығаруда сыбызғының бүйіріндегі ойықтар диаметрінің ролі айрықша. Сыбызғыда жеңіл ойнау, дыбыстын, тазалығы, тембрдің жағымдылығы көбінесе осыған байланысты. Алғаш рет тәжірибе жүргізілгенде ойықтардың диаметрі 5 мм болғанды. Бүл жағдайда орта регистрден дыбыс алу қиынға соқты, ал жоғарғы регистрде дыбыс мүлде өшіп қалды. Ойықтың диаметрі кіші болған сайын ауа тасқынын күштірек беру қажет. Ал мүның өзі ерін аппараты бұлшық еттерінің ширығуын, туғызады, тембрді күрт қатайтып жібереді, дыбыстың таза болуын бұзады. Кейбір дыбыстар шықпай қалатыдықтан шапшаң келетін пассаждарды орындау мүмкін емес. Егер ойықтың диаметрі 7 мм-ге дейін кеңейтілсе ойнау жеңілдейді, тембр жұмсарады, демді қатты-қаттышығарудың қажеті болмай қалады. Бұдан әрі ойықтардың диаметрі 11 мм-ге дейін кеңейтілді. Сонда жоғарғы регистрдегі дыбыс жүмсақ естілді, аспап дем шығарудағы сәл-пәл өзгерістердін, өзіие де ыңғай білдіріп ырыққа көніп отырды. Жүргізілген тәжірибелер сыбызғыда шебер ойнау оның ойықтарының көлеміне байланысты болатынына көз жеткізді. Аспапты күйге келтіруді орта регистрден бастаған жөн. Сонда жоғарғы регистрдің дыбысы интонациялық жағынан біршама жоғары шығатын болады, ал төменгі регистрдікі төменірек болады. Бүл регистрлердің тазалығы ерінді қимылдату арқылы реттеледі. Күйге келтірудің бүл әдісі барлық регистрлерде де интонацияның тазалығына қол жеткізеді. Егер түтіктің төменгі тесігін алақанмен немесе ортаңғы саусақпен жауып ойнаса, онда бүйірдегі ойықтарға бас бармақ қана қалатын болғандықтан біраз қиыншылықтар туары сезсіз. Тәжірибе жүргізіп көру үшін түтіктін, төменгі тесігі жабық етіп жасалынды. Мүндай жағдайда бүйірдегі төменгі ойығы түтіктін, төменгі тесіктің ролін атқарады. Айырмашылық мынада ғана, бүйірдегі бұл ойықты жабу төменгі түтіктің тесігін жабудан гөрі әлдеқайда оңай. Жабық түтіктің үзындығын таңдағанда бүйірдегі төменгі ойықты ашып-жапқан кезде аспаптың дыбыс қатарын байытатын обертонды дыбыстар пайда болуын қарастыру керек. Мысалы, егер түтіктегі бірінші ойықты_ кіші октаваның ля, ал ашық түтікті сольға келтірсе, онда түтікті ашып-жапқан кезде кіші октаваның ля, ал ашық түтікті сольға келтірсе, онда түтікті ашып-жапқан кезде кіші октаваның ми дыбысы алынады, яғни, ля-дан жоғары квинта пайда болады. Бұрынырақта сыбызғыда орындалған көптеген күйлер «шертпе» мәнінде тартатын домбырашылардың репертуарында сақталып қалғанын көреміз. Мүны сол орындаушылардын, өз аузынан естідік. Әдетте сыбызғышы мұндай күйлерді тек домбырамен ғана тартылатын күйлерден оп-оңай ажыратады. Сыбызғымен орындалатын күйлер өте әуезді, диапазоны шағын болып келеді. Халық ішінде сыбызғының күйлерін домбырамен қосылып орындаған. Бүлайша қосылып орындағанда домбыраны сыбызғыда тартылатын күйдің ыңғайына келтіріп бүрауын өзгертеді. Бұл ретте көбінесе домбыраны квинтаға келтірген жөн. [[1967]] жылы Таулы Алтай автономиялы облысының Қосағаш ауданындағы қазақтардың арасында болып, халық музыкасы мен музыкалық аспаптарын жинағанымызда Монғол Халық Республикасының Баянүлгі аймағынан осында келіп концерт қойып жүрген қазақ артистерін кездестірдік. Олардың халық аспаптары оркестрі домбырашылар, қобызшылар, сондай-ақ сыбызғышылардан құралған екен. Біз сыбызғышы Калек Қумақаев пен домбырашы Ахмет Ыбыраевтың қосылып тартқан дуэтін алғаш рет осында еетідік. Олар орындаған халық күйлері: «Кербез қыз», «Фатима», «Бөкен жарғақ» және А. Ыбыраевтың «Ой толқыны». Ертеде сыбызғышы Ы. Уәлиев пен қылқобызшы Д. [[Мықтыбаев Дәулет|Мықтыбаев]]тың қосылып тартқаны белгілі. Олардың репертуарында қазақтың халық әндері «Saypern» (???) , «Ахау Бикем» және басқалар бар. Жоғарыда айтылғандай көп уақыт үмыт болып, тоқтап қалғаннан кейін ақыры әр түрлі музыкалық аспапта қосылып ойнау дәстүрі қайта өмірге келді. Бұл жолы Д. Мықтыбаев пен осы кітаптың авторы дуэт қүрады. Бұрынғыдағыдан бір өзгешелігі, біз күйлерді тартып үйрене бастадық. Алғаш [[1970]] жылы Алматы облысына гастрольдық сапарға шыққанымызда [[Ықылас Дүкенұлы|Ықыластың]] «Қамбар батыр» күйін орындаған едік. Кейінірек Ықыластың және бір күйін «Кер толғауды» дуэтке салдық. Тембрі, әуені, ойнау тәсілі, дыбыстың күші жағынан сыбызғы мен қылқобыз жақсы үйлесім табады. Оларда орындалатын күйлердіқ сипаттары жағынан бір-біріне үндес болып келуі де осы екі аспапты ойдағыдай дуэтке қосуға жағдай жасайды. Сыбызғы мен шаңқобыздың дуэті де жарасымды. Бұрын мүндай дуэттің болған-болмағаны жайында біздің қолымызда ешқандай дерек жоқ. Бүл екі аспаптың үнін үйлестіру тіптен оңайға да түспеді. Шаңқобыз, сыбызғыда ойналатын мелодияның регистріне қарай күйге келтірілуі тиіс. Қосылып ойнағанда сыбызғы жетекші ролін атқарады да, шаңқобыз сүйемелдеу қызметін атқарады. Әсіресе, ырғағы ашық-айқын күйлер мен әндер бүл дуэтке жақсы келеді. Профессор [[Жұбанов Ахмет Қуанұлы|А. Жұбановтың]] айтуына қарағанда, сыбызғышы Ысқақ Уәлиев оркестрде түтігі кіші октаваның сибемольіне келтірген және дыбыс қатары минорлық болған сыбызғымен ойнаған көрінеді. Біз тәжірибеде көз жеткізу үшін нақ осылайша күйге келтірілген сыбызғы жасадық. Аспаптың қүлақ күйін әр түрлі тонда тексеріп көргеннен кейін халық күйлерін оркестрде орындау үшін бұдан қолайлысы жоқ екен деп таптық. Сонымен қатар оркестрде негізгі тонын кіші октаваның фа дыбысына келтіруге болады. Сыбызғыны жасау процесін баяндай кетелік. Ұзындығы—797 мм, жуан жақ ұшынық диаметрі—17 мм, жіңішке жақ үшының, диаметрі—11 мм, ішкі қуысы тазартылған қурайды алып, оның жуан жақ үшын сүйірледік. Сонда түтіктің негізгі дыбысы кіші октаваның соль дыбысы болып шықты. Қүлан күйін си-бемольға дейін көтеру үшін түтікті жіқішке жағынан 121 мм қысқарту жәнетөрт ойық жасау қажет болды. Ойықтардың ара қашықтығын тәжірибе жүргізіп барып анықтадық. Негізгі дыбысы — кіші октаваның ля дыбысы болып келетінін, бүрынғыларына қарағанда, бүл сыбызғы төменгі регистрде күштірек және жоғары регистрде анығырақ дыбыс береді. Аспаптың диапазоны кіші терцияға ұлғайтылды. Ойнаған кезде түтіктің үшы тіске тигеннен қайрылып қалуы мүмкін, ал енді мүны болдырмау үшін түтіктің үшына мүштік кигізіп қойған жөн. [[Оркестр]]де негізгі тондары әр түрлі бірнеше сыбызғыны пайдалануға болады. Егер сыбызғының бүйіріне бес ойық ойылатын болса, онда бесінші ойықты бірінші мен екіншінің аралығына жасау керек, сонда бірнеше қосымша дыбыс алынатын болады. Бес ойықты түтік орта және жоғарғы регистрлерде дыбысты хроматикалық түрғыда жүйелеп шығарады. Алты ойығы бар түтік тек *'орта регистрден ғана хроматикалық, дыбыс қатарын туғызады. Алтыншы ойық бірінші ойықтан төменірек жасалмақшы. [[Моңғолия]]дағы қазақтардың ішінде күні бүгін де сыбызғы ойнайтындары көп көрінеді. Сыбызғының төменгі регистрінен бастап хроматикалық дыбыс қатарын алу үшін, он бір ойық керек, ол үшін клапандар болуы шарт. Осылайша бүл аспаптың оркестрдегі техникалық мүмкіншіліктерін кеңейтуге әбден болады.<ref>Мәдениеттану негіздері: Окулық. - Алматы: Дәнекер, 2000. ISBN 9965-485-34-8</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Stub: Қазақ мәдениеті}} [[Санат:Қазақтың саз аспаптары]] af1p4tul2kcdjwm6vp60cg8sw6atogo Қали Жантілеуов 0 19619 3607916 3295277 2026-05-22T18:08:29Z Tuttiorchestra687 173049 3607916 wikitext text/x-wiki '''Қали Жантілеуов''' ([[1902 жыл]], [[Орал облысы]] — [[1993 жыл]]) — [[әнші]], [[домбырашы]]-[[күйші]]. [[Қазақстан]]ның [[халық]] әртісі. Кіші жүздің [[Байұлы]] тайпасы [[Алаша (ру)|Алаша]] руынан шыққан.<ref>http://www.kazakh.ru/talk/mmess.phtml?idt=146366 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190808134331/http://www.kazakh.ru/talk/mmess.phtml?idt=146366 |date=2019-08-08 }}</ref> Домбырада бес жасынан ойнады. Оның [[ұстаз]]ы күйші Төлеш болған. Нұртазы, Мәмен және тағы басқалары атақты күйшілерден орындау мәнерін жетілдірген. Қали [[домбыра]] құлағында ойнайтын шебер орындаушы ғана емес, керемет әнші де болған. * [[1934 жыл]]ы бірінші Бүкілқазақстандық халық орындаушыларының слетінде бірінші орын алып, халық аспаптары оркестріне жұмысқа шақырылады. * 1944 жылдан Құрманғазы атындағы [[Алматы мемлекеттік консерваториясы]]ның халық аспаптар кафедрасының алғашқы дәріскерлерінің бірі. Жантілеуов халықтың музыкасын жақсы білген (күйлерді), орындау мәнерін жетік меңгерген. Көптеген жас домбырашылар оның батасын алу үшін келетін болған. Оның шәкірттері [[Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев|Шамғон Қажығалиев]], [[Рүстембек Омаров]], Фуат [[Фуат Шәкірұлы Мансұров|Мансұров]], Нұрғиса [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Тілендиев]] және т. б.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref><ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1902 жылы туғандар]] [[Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар]] [[Санат:1993 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Домбырашылар]] 3k4qux7ktgoheslsh3dgln5pom0nkt0 Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz 3 20659 3608022 3607019 2026-05-23T09:42:28Z Rasulbek Adil 176232 /* Атымды өзгерту */ жаңа бөлім 3608022 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2011 — Наурыз 2018}} {{астынан}} == [[Шерлок (телесериал)]] == {{Сұрақ}}Құрметты Батырбек, бұл мақаладағы өзгерістерді еш түйіндемесіз жоққа шығаруыныздың себебін айтып өтсеніз? Энциклопедиялық мағлұматты фотогалереяга айналдыруға болмайды ғой, Уикипедияның ережелеріне қайшы келеді емес па? Сіздің жағыныздан бұл шешімінізді ұқпадым, Қазақша Уикипедиясының әкімшісі ретінде осы жағдайды түсіндіріп жіберсеніз риза болар едім. --[[Қатысушы:Arhaangell|Arhaangell]] ([[Қатысушы талқылауы:Arhaangell|талқылауы]]) 15:20, 2018 ж. қазанның 24 (+06) : Уикипедияның қай ережесіне қайшы келеді, маған көрсетесіз бе? --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 15:54, 2018 ж. қазанның 24 (+06) :: атап айтқанда [[Уикипедия:Ережелер_тізімі#Құқықтық_негіздер|'''мына жердегі''']] және [[Уикипедия:Уикипедия_—_бұл_энциклопедия#Уикипедия_—_серверлік-айна,_файлдар_мұрағаты_немесе_сiлтемелер_тізімдемесі_(каталог)_емес|'''мына жердегі''']] анық жазылған ережелерді қарап өтсеніз. Талқылап отырған мақаладағы мен жасаған өзгерістерді толықтай ережелерге сүйене отырып жасадым, ал сіздің позициянызды түсінсем бұйырмасын. Бір консенсусқа келейік, немесе бітікшілердің көмегіне жүгінгеніміз дұрыс болады ма? --[[Қатысушы:Arhaangell|Arhaangell]] ([[Қатысушы талқылауы:Arhaangell|талқылауы]]) 16:14, 2018 ж. қазанның 24 (+06) Бұл жерде фотогалерея бөлімі артық емес, бірақ 56 сурет деген тым көп пе деп қалдым. Ағылшын, француз, орыс бөлімдеріне кіріп едім, суреттер топтамасы жоқ көрінді. Сондықтан, суретті 10-12 көлемінен аспағаны дұрыс болар деген пікірдемін. Суреттің молдығынан мақаланың мазмұны байымайды-ау деп ойлаймын. -[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 18:35, 2018 ж. қазанның 24 (+06) == Әкімшілік бірлік == Саламатсыз. Әкімшілік бірлік деген үлгі соны пайдалаңсаңыз дұрыс болар еді--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 15:58, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) : Сәлем! Қай мақала жөнінде айтып тұрсың?) Қырғызстан елді мекендері ме?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:16, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) * Ауданы бойынша --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 16:39, 2018 ж. қарашаның 15 (+06) == Қырғызстан аудандары == Батырбек мырза қалайсыз. Қырғыз аудандары бойынша үлгіге облыс, ел бойынша сілтеме жасаған дұрыс сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:04, 2018 ж. желтоқсанның 23 (+06) : Сәлем! Ия, айтуың дұрыс. Ок, түзеймін. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:50, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) == Уикипедияшылар рейтингі == Сосын [[Уикипедия:Уикипедияшылар рейтингі]] дегенді жаңарттым, бірақта мақала санында екі қатысушының жаза алмадым және өңдеген беттер саны мен жүктеген файлдарды да біле алмадым (ашылмайды). Соны білсеңіз жаңартып беріңізші) '''Өңдеме саны мен жалпы рейтингті''' жаңарттым --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:29, 2018 ж. желтоқсанның 23 (+06) * Тағы сұрақ: мен туған жылы үлгісіне баяғыдан бері жасай алмай жүрген нәрсем бар еді. Санатта автоматты түрде туған күнін көрсетеді. Алайда айдың аяғы -'''ның,''' '''-нің''' болып шығып жатыр. Соны білесіз бе, үлгіден емес қаз уикидің баптауында болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:00, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) : Аталған сұрақтарға Арыстанбек мырза жауап бере алады деп ойлайм. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:51, 2018 ж. желтоқсанның 24 (+06) == Бүтін бөлік == Бүтін бөлік‎ → Сан антьесі жаңа ресми атау ма? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 17:40, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) : Білмейм сол. Мен тек алғашқы әрпі қате болғасын (латынша С) ығыстырдым атауын. ''Бүтін бөлік'' не ''санның бүтін бөлігі'' деген дұрыс сияқты, жалпы (қатты мән бермедім, сөздің шыны керек). Ағылшын және орыс тілдеріндегімен бірдей қылған дұрыс болар. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:55, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) ::Онда бұрынғы атауын қайтарыңыз. Мектепте сондай атаумен өткенбіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:19, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) :::Мен тек алғашқы әрпі латынша болғасын ауыстырдым. Сан антьесі деп мен емес атаған. :) (Егер ерініп тұрсаң, зім артынан асықпай түзермін :) ) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:40, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) == Адекват == Адекват бұл сөзді кімдерден көбірек еститінің таныс шығар [[File:Face-smile.svg|23px]]. Менің соңғы кездегі әкімшіні құрту деген сөздерді көрген соң осы термин сап етіп миыңа келе қалған шығар [[File:Face-wink.svg|23px]]. Иә бұны Нұрлан Жанай мен Садық Шерімбек көп қолданады. Нұрлан Жанай арасында жақсы танымдық посттар да жазып тұрады, ол шындық. Оларға фейсбутағы атейстер тобында дәлелдермен оларға жауап бердім, соңында Шерімбек шығып кетті. Шындығына келгенде '''солардың өздері''' адекват емес. Ол топта дінді жою керек, өйту керек бүйту керек дегенін көп айтады. Соңында мешіттердің табиғи апаттарды қирамай қалу туралы тартыс болды, мен өте көп дерек таптым, тіпті өзім таң қалдым. Сосын оларға ұнамай қалып мені топтан шығарып жіберді [[File:Face-grin.svg|23px]]. Атейстердің өздеріне ғылымды жақын етіп біреудің жүрегін басқа біреуге салса ештеңе өзгермейді, сол адам болып қалады, бәрі тек мида, жүрек деген қан айдап тұрған бір кесек ет дегені мүлдем ғылыми тұрғыдан да дұрыс болмай шықты. Ең соңғы ғылыми жаңалықтарда нейрондық байланыстар (Neural Network) тек мида ғана болмайды екен, жүректе де іште де болады екен. Кеше ғана Құраннан жүрек көзі дегенді оқып қалып едім. Қазақтың жүрегім бір жамандықты сезіп тұр, ішім сезіп тұр дегендері бос сөз емес сияқты. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:26, 2019 ж. қаңтардың 13 (+06) :Жүрек көзі деген ақпарат алушы деген мағына білдіруі мүмкін. Дарвинизм яғни адамның ата тегі маймыл тектес деген де өтірік болып шықты. Giant Human Skeletons деп іздесең көп ақпарат бар. Оны ғылымға дәлел ретінде келтірмей, жолатпай шағып отырған екен. Бұның бәрі адамдардың миын жуу үшін --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:35, 2019 ж. қаңтардың 13 (+06) :: Сәлем! Рахмет. Қызық ақпарат екен. Мен соңғы кездері ол жөнінде тіпті пікір алмаспайды да екем. Жалпы, қатты-қатты айғайлап пост жазатындар (мейлі ол атеист болсын, мейлі әсіредіншіл болсын) әлі-ақ ойларын он өзгертеді. Бірнеше жыл бойы қазақ фейсбугында жүргенде түсінгенім сол. :) Сол себепті өзіммен-өзім уикиімді өңдеп, интеллектуал ойындарды ойнап, кітабымды оқып, сериалдарымды қарап, саяхатымды жасап жүре берем ешкімге тиіспей, өз-өзімді дамытып барынша. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:40, 2019 ж. қаңтардың 14 (+06) :::Сәлем мен негізі осы уикиде болмаса қатты талас тартыстарға араласа бермеймін. Фейзбукта 4-5 жыл үндемей тып тыныш жүрдім, сосын атейстер тобына кездестім, сосын қызық болсын деп талас тартыстарға араласып кеттім. Бірақ ешкімнің жағасын алып, боқтағам жоқ )))), барлығына ғылыми тұрғыда дәлелдермен, фактлермен жауап жазып отырдым, өзің білесің соңын мен аяқтап түйіндеймін, қандай пост болса да соңына мен нүкте қойып отырдым. Қазір маған телеграм деген бәле болды ))). --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:05, 2019 ж. қаңтардың 14 (+06) == Қырғызстан әкімшілік бөліністері == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Compass Barnstar Hires.png|left|100px|ГеоЖұлдыз]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/ГеоЖұлдыз|ГеоЖұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Құрметті '''[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Батеке]]'''! Қырғызстан әкімшілік бөліністері тақырыбындағы мақалалар топтамасы үшін! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 19:02, 2019 ж. қаңтардың 19 (+06) |} : Рахмет, Нұреке. Жуық арада бітірем деп отырм барлық аудандарын. :)--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 10:19, 2019 ж. қаңтардың 21 (+06) == Қырғызстан облыстары == Батырбек мырза Қырғызстан облыстары үлгіде координаттар толтырылмаған, ''coor title dm'' үлгісін алып тастау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:19, 2019 ж. ақпанның 5 (+06) == Қазақстан сайлаулары == Қазақстан сайлаулары үлгісін әрлеп қойдым. Енді парламент пен референдумды толықтырып жіберсеңіз жақсы болар еді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:28, 2019 ж. мамырдың 19 (+06) == Ақсуат (Бейімбет Майлин ауданы) == Ақсуат (Бейімбет Майлин ауданы) деп өзгерттім, себебі ондай аттас ауыл облыста бар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 17:23, 2019 ж. маусымның 28 (+06) : Жарайды. Байқамай қалғанмын ғой. Кешірім сұраймын.--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:26, 2019 ж. маусымның 28 (+06) == Мақалаға тапсырыс == Бір жігіт ағылшынша және қазақша Уикипедияға биография енгізбекші екен. Өзі де талпынып көрген екен бірақ мақаламды жойып қоймай жатыр дейді. Соны ақылы түрде енгізіп берші дейді, менің уақытым жоқ болып жүр, сен ағылшын тілін білесің ғой. Негізгі мәтіні дайын дейді, біраз толықтырулар енгізу керек екен. Сен нөміріңді берсең мен ол жігітпен байланыстырып берсем қалай қарайсың? Ол жігіт ақы төлеуге дайын. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:38, 2019 ж. тамыздың 18 (+06) :Ақылы мақала жазу Уикипедия ережесіне қайшы емес пе деген сұрақ туындаса https://www.freelancer.com/ осы сайтта көп адам ақылы түрде мақала жазуға тапсырыс береді. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:24, 2019 ж. тамыздың 18 (+06) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 20:33, 2019 ж. қыркүйектің 6 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 21:09, 2019 ж. қыркүйектің 20 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 01:01, 2019 ж. қазанның 4 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 тізімін пайдаланып User:RMaung (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Тексерілмеген мақалалар == [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] бетінде бүгінгі таңда 1681 тексерілмеген мақала бар екен. Тексерілмеген мақаланың басы 2016 жылдан бастап қалыптасқан, яғни 4 жыл уақыт болды деген сөз. Осы санаттағы мақалаларды бәріміз жабылып 2016 жылғы мақаланы түгелге жуық тексеріп шықсақ қалай болады? Ай-айға бөліп алсақ. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 00:08, 2020 ж. қаңтардың 9 (+06) : Жақсы идея деп ойлаймын. Толықтай келісем. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:49, 2020 ж. қаңтардың 15 (+06) ==Translation request== Hello. Can you translate and upload the article [[:ru:Список птиц Азербайджана]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Karalainza|Karalainza]] ([[Қатысушы талқылауы:Karalainza|талқылауы]]) 00:13, 2020 ж. сәуірдің 22 (+06) == Қазақстан басшылары (1917 жылдан бастап) == Аталған үлгіде екінші бөлім қызыл болып тұр, мүмкін атауы дұрыс емес шығар. Сосын үшінші және төртінші бөлімдегі екі мақаланы біріктіріпті, дұрыс деп ойлайсыз ба? ''Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (1925-1936)'' → ''Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы (1920-1936)'' деп өззгерткен, ал ''Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1920—1925)'' мақаласын жоғарыда айтылған мақала қосып жіберген --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 19:28, 2020 ж. сәуірдің 29 (+06) :Шын айтсам, мен бұл тақырып жөнінде көп біле бермейді екем. Орысша уикиден қарап, салыстырып көрген дұрыс болар деп ойлайм. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 01:53, 2020 ж. мамырдың 1 (+06) == Рон Уизли == '''Рон''' деген дұрыс болар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:50, 2020 ж. мамырдың 2 (+06) == Талқылау:Ұлтшылдық == [[Талқылау:Ұлтшылдық|Мұнда]] өз ойыңыз бен пікіріңізді айта кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 19:45, 2020 ж. мамырдың 16 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Транскрипция == [[Талқылау:Кек алушылар: Финал|Мұнда]] ойларыңызды жазып кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:47, 2020 ж. қыркүйектің 18 (+06) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 00:52, 2020 ж. қыркүйектің 26 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 тізімін пайдаланып User:Samuel (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> : Done. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 23:43, 2020 ж. қыркүйектің 27 (+06) == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == BI Group == Саламатсыз. '''BI Group''' мақаласын жазыпсыз: неге бірнеше дереккөздер арасында интервал қойылған, сөздер арасын сияқты болып (түзетіп шықтым). Соңғы бөлімде дереккөздерге сандар қалып қойыпты'''[18]''' (түзеттім, бәлкім орысшадан аударғанда қалып қойған шығар). Дереккөздер деген үлгіні түзеттім. Кейбір сөздерге дұрыс сілтенбей қалыпты мысалы облысы орнына қалаға сілтеніп кеткен (түзеттім). Енді сізден өтініш: жасыл сілтемелерді, айрық беттерді түзетіп шығу керек, тарихы бөлімінде соңғы жағында орысша сөйлем тұр. Сізді сынап, жағаласып жатқан жоқпын, сіз әкімші әрі тәжірибелі қатысушы болғандықтан білген кеңесімді айтып жатырған түрім) (әйтпесе соңғы кездері кейбір қатысушылар дұрыс түсінбей жатыр). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 17:31, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) :Сәлем! Рахмет көп-көп! Басында аздап қателермен аударылып жасалған. Түзетіп жатырмын әлі де. Әлі де жөндеймін. Ал жалпы уикидегі белсенділігіме келсем, енді қайта жандандырудамын белсенділігімді. Сәл уақыт бер қайтадан "оборот алвп кетуге" :)) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:38, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) :: Жалпы, мақала шикі. Сын айтуың да жөн. Жай тексерместен салып, біратала өңдеп жатырған түрім ғой. Айыпқа бұйырмассың. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:45, 2021 ж. сәуірдің 6 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Стефания Туркевич-Лукьянович == Hello Batyrbek.kz, When you have time, could you take a look at the article in my sandbox: [[Қатысушы:Nicola Mitchell/зертхана]]? This article is originally from the English [[en: Stefania Turkewich]]. I found this translation on the internet. Can its language be brought up to Wikipedia standards? When you've had a chance to look at it, can you tell me if its fixable? [[Қатысушы:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Қатысушы талқылауы:Nicola Mitchell|талқылауы]]) 19:32, 2021 ж. шілденің 25 (+06) == Конвертер == Мына сұранысты жібергенімізге бір жыл жақындады: https://phabricator.wikimedia.org/T268143 Amir Aharoni- ден не үшін кешіктіріп созып жатқанын сұрау керек. Мен ғана сұрай берген болмайды. Meta wiki-дегі қатысушы беті сілтемесін берейін. Сен сонда жазшы. Кешегі екі скриншотты тағы жіберу керек. MetaWiki-ге жауап бермесе ағылшынша және ивритше Уикипедиядағы талқылау беттеріне жазу керек. Қайта қайта мазасын алмаса шешілмейді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:46, 2021 ж. қыркүйектің 4 (+06) : Жарайды. Сілтемесін жібершиш. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 13:02, 2021 ж. қыркүйектің 6 (+06) ::[[:meta:User:Amire80]] --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2021 ж. қыркүйектің 6 (+06) ::: [https://meta.wikimedia.org/wiki/User_talk:Amire80#%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B2_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B8 Жаздым]. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:03, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) Сені ағылшынша біледі деп жазып отсам )))) --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:15, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) : Оның ана тілі - орыс тілі. :)[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:39, 2021 ж. қыркүйектің 28 (+06) ::Ол еврей ғой, екінші тілі шығар. Қазір ағылшынша көбірек қолданады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:26, 2021 ж. қыркүйектің 29 (+06) ::: Орыс тілін ана тілі ретінде көрсетіп қойған. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:16, 2021 ж. қыркүйектің 29 (+06) Ал мен Ресейдегі орыс идеяластарыммен ағылшынша сөйлесем, керек болса скриншоттарын жібере алам. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:37, 2021 ж. қазанның 1 (+06) : Good for you. :)[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:21, 2021 ж. қазанның 1 (+06) == Жақсы мақалаға үміткер == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз|Қымыз]] мақаласы осыдан екі ай бұрын жақсы мақалалар тізіміне ұсынылған еді. Оны екі қатысушы қолдаған, қарсы дауыс болған жоқ. Сіз қорытынды шығарсаңыз, қалай қарайсыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:39, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) :Қайырлы күн! Біріншіден, жақсы мақалаға үміткерлікке мақала ұсынғаныңыз туралы және дауыс беруге шақырғаныңызды байқамаппын, яғни администраторлар мен ең белсенді қатысушылардың талқылау бетіне жазбаған сияқтысыз (өз бетімнен көрмегеніме қарай айтып отырмын). Екіншіден, дауыс бергендер саны әлі аз, әлі де көп дауыс керек. Үшіншіден, Қасымов мырзаның айтқанымен келісемін, әлі де жетілдіру керек - ең алдымен, бейтараптыққа мән беру керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:16, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) ::Онда бұл мақаланы жетілдіру үшін үлесіңізді қосуға шақырамын. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 18:11, 2021 ж. желтоқсанның 14 (+06) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 00:17, 2022 ж. қаңтардың 5 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Разрешение на публикацию статьи == Добрый день, [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]! Извините, что пишу на русском, я из России. Хочу создать статью про один из районов Дагестана. Дайте, пожалуйста, разрешение на публикацию. С правилами знаком, уже 10 лет как редактирую в Википедии. С уважением, --[[Қатысушы:Buntarion|Buntarion]] ([[Қатысушы талқылауы:Buntarion|талқылауы]]) 04:31, 2022 ж. сәуірдің 12 (+06) :Добрый день, Buntarion! У Вас не получается публиковать? Или выходит, что не проверено? Если последнее, то могу аппрувнуть. Еслм первое, то спрошу у коллег. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 14:53, 2022 ж. сәуірдің 12 (+06) == Дереккөздер қателігі == Саламатсыз, Батырбек мырза! Рустам Хальфин мақаласында туған/қайтысболған жері бойынша арнайы үлгі бар (жасап қойдым), сонда санаттар пайда болады. Дереккөздер қате көрсетіп тұр, соны түзетіп жіберсеңіз. Қазақша нұсқасы сол жерде көрсетіліп тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:53, 2022 ж. мамырдың 26 (+06) : Бір көргеннен дұрыс таба алмадым. Кейінірек тағы қарармын (жалпы сол дереккөз проблемасын біратала түсініп алу керек еді). --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:12, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) ::''<code>{{Мақала}}</code>'', ''<code>{{Кітап}}</code>'' үлгілері сізде орысша болып тұр, соны қазақшалау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:16, 2022 ж. маусымның 1 (+06) == Ahan Zere == Батырбек мырза, ''Ahan Zere'' деген қатысушы жылдар бойынша оқиғалар бөліміне мәліметтер қосыпты (100 шақты өңдеме). Енді мәселе ай мен күн бойынша бөлінбеген, әрі ешқандай сөздерге сілтенбеген. Кері қайтарсам обал, бірақ та олай жасалмасам жинақы емес сөздерге сілтенбей болып тұр. Көмектесіп жіберсеңіз ретке келтіруге --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:57, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) : Жарайды, кейін қарармын. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 19:10, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) == НЗМ өңдемелері == Батырбек мырза тағы да айтар назым/өтінішім/кеңесім бар: Телеграмда бір кісі НЗМ оқушыларының қосып жатқан үлесі жайлы айтып кетіп еді. Солардың қосқан үлестеріне назар аударып, сол баяғы шамам келгенше тексерістен өткізіп жатырмын (әлі де толып жатыр). Енді мәселе, кезінде 2014-2017 аралығында НЗМ оқушылары Мексикаға барамыз деп, жаппай мақала сымақ дүниелер толтырған еді, талай шу болып, жоймаңыз, уикипедияның дамуына кедергі келтіріп жатырсыз деп шулаған еді. Кейін ол мақалалар дамып, керемет болады деп жар салып айтып еді. Одан бері 70-80 процент мақала әлі күнге дейін дамымай, жетім мақала болып жатыр (интеруики жоқ; өтірік санаттар; сілтемелер қалай болса солай; мазмұны өте нашар, аз; сурет, үлгі жоқ; дубликат мақалалар; атауы дұрыс емес, тағы сол сияқтылар). Қазіргі қатысушылар (НЗМ) тағы да жаппай уикипедиядағы бар мақалаларға не бас жағына не ортасына интернеттен дайын нәрсені тексермей мақала ішіне тыға салып жатыр. Әрі бөлімдер атаулары қызық, мысалға ''суды жақсы көретін жануарлар, далада жайылатын жануарлар'' (шамалап келтергенім). Кейде қосқан мәліметтері артық, дубликат болып жатады. Бір мақалаға тез-тез жаңағы айтылған әрекетті жасайды, сосын екіншісіне көшеді, солай кете береді. Өте жылдам әрі сапасыз өңдемелер. Бәріңде бірдей дереккөз (''тіл әлемі'' дей ма солай). Сосын басқа тілден аударғаны көрініп тұр, сөздер мен тыныс белгілері арасында интервал сақталмаған, біресе бірігіп немесе алшақтап. Сол тілдің дереккөздер номерлері қалып қойған'''[5], [9]''' (осы сияқты). Мақалаға қатысты сілтемелер қойылмайды. Онсыз да сапасы ақсандап тұрған қазуикиге бұлар да үлес қосып жатыр, былыққа былық болып. Адам деген бір мақаланы жақсартқысы келсе бас аяғына дейін толықтырып, дереккөздерін келтіріп, санаттар қойып, әрлеп дамыту керек қой. Соны сіз телеграмға жазып түсіндіріп бере аласыз ба (НЗМ оқушыларын тексеретін кісіге)? Телеграм топта танымайтын 100 шақты адамға осыны жазып түсіндіргім келіп тұрған жоқ (Арыстанбек мырза неге рандомный адамдарды жинап алған). Ондай жағдайға келіспесе, өздерін де бізді де қинамай-ақ қойсың. Керек адам өз ынтасымен жасау керек. Олардың жасаған нәрселерін тек мектеп емес, кез-келген адам оқып көреді ғой. Көп жазып мазаңызды алғанға кешірім сұраймын, өз ана тілім елімізде екінші тіл болып жүргендіктен, сәлде болсын осында аптасына екі-үш рет кіріп үлес қосқан түрім ғой. Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 02:09, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) : Айдын, айтып отырған мәселеңіз өте орынды әрі айтқаныңыздың бәріне келісем, тіпті бұған дейін толерантты болып жүрген менің өзімді де осы сіз атап өткен үрдіс жалықтырып, жүрегімді айнытып жіберді (осыны оқып отырған НЗМ өңдеулеріне қатысты адам болса, кешіріп қойсын). Әлбетте ол мәселені қозғаймын. Тегтеп, сұраймын. Өте дұрыс мәселені қозғап отырсыз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:56, 2022 ж. мамырдың 31 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Please create user groups in other platforms. like telegram. == Hello. It would be convenient to communicate and other users to communicate promptly about problems and innovations in social networks. [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group Wikimedia Community of Kazakh language User Group] [[Қатысушы:Gayrat98|Gayrat98]] ([[Қатысушы талқылауы:Gayrat98|талқылауы]]) 11:46, 2022 ж. маусымның 26 (+06) : Hi Gayrat! If you go to the main page of the Kazakh Wikipedia, you can see a link to our Telegram channel and chat. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:19, 2022 ж. шілденің 5 (+06) == Түркі марафоны 2022 == Баке, Түркі марафоны 2022-дегі Жаңа мақала қосу тетігі жасамай тұр, не істеуге болады, әлде қосу қажет емес пе? [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 19:10, 2022 ж. шілденің 5 (+06) : Армысыз, Мәке! Осы жылы Түркі марафонын әр тілдегі бөлім өзі істеуі керек деді Мехман деген жігіт (Түркі тілдері Юзер групының ұйымдастырушыларының бірі). Яғни, грантқа тапсырыс беру дегенді де әр тіл бөлімі өзі істеу керек деді. Шын айтсам, менің уақытым болмады оған. Басқа ешкім жүргісі келмейді. Сол себепті осы жылы Түркі марафонын өткізуге біздің Қазақ уикипедиясы қатыспады. Өзіңіз үшін мақалалар жаза беруіңізге болады. Осындай ыңғайсыз жағдай болғаны үшін кешірім сұраймын. Бұл волонтерлік, яғни ерікті түрде жасалатын жоба болғандықтан, ешкім ешкімді күштей алмайды және әркім уақытының ыңғайына қарай істейді. Түсіністікпен қарарсыз деген үміттемін. Құрметпен, Батырбек. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:13, 2022 ж. шілденің 5 (+06) == NusrTansj қатысушы үлесі == Саламатсыз, [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] деген қатысушы тілдер жағынан көптеген өңдемелер жасап, өзгерістер жасап жатыр. Мен лингвистикадан аса хабарым жоқ, алайды бұл кісі '''ж''' әрпін қазақ тілде '''дж''' айтылады деп көрсетіп жатыр және '''әріп''' дегенді '''хәріп''' деп өзгертіп жатыр. Кейбір өңдемелерін жоққа шығардым. Уақыт тауып, осы қатысушының барлық өңдемелерін бір сүзгіден өткізіп жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 14:43, 2022 ж. шілденің 25 (+06) Саламатсыз ба, егер хабарыңыз жоқ болса араласып не керек? Білмейтін затқа араласпаңыз. [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] ([[Қатысушы талқылауы:NusrTansj|талқылауы]]) 07:59, 2022 ж. шілденің 26 (+06) : Құрметті [[Қатысушы:NusrTansj|NusrTansj]] мырза/ханым! Этикет дегенді сақтаңыз. Бір істің маманы (сіздің жағдайда, лингвист) болсаңыз, желіде адамдармен қалай сөйлесу керек екенін білетін шығарсыз деген үміттемін. Қарапайым әдеп деген нәрсе бар. Сосын сіз жазған кейбір материалдар (бәрі емес) сенім ұялата бермейді. Егер өз жазғандарыңызды дәлелдей алатын болсаңыз, сенімді жерлерден дереккөз келтіріңіз (Уикипедияның басты шарттарының бірі сол ғой!), сол кезде сізге ешкім күмәнмен қарамайды. Админдерге мұндай тонмен сөйлеу сізге ұпай әпермесі анық. Осы сайттағы баршамыздың ізгі мақсатта бірігіп, тату-тәтті жұмыс істей аламыз деген ниеттемін. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 17:49, 2022 ж. шілденің 26 (+06) ::{{@|NusrTansj}} әркім ойына келгенін жасаса анархия туындайды ғой. Батырбек мырза айтқандай сенімді дереккөздермен көрсетсеңіз, ешқандай күмән туындамас еді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 15:31, 2022 ж. шілденің 29 (+06) == DariaUrinbasarova21nis == [[Қатысушы:DariaUrinbasarova21nis|<bdi>DariaUrinbasarova21nis</bdi>]] қатысушының еңбектеріне назар аударсаңыз. Жедел жоя беру керек. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:30, 2022 ж. тамыздың 17 (+06) :Кешіріңіз бірақ неліктен? Мен тырысып жүрмін қателері болса айтасыздарма? Өтініш. [[Қатысушы:DariaUrinbasarova21nis|DariaUrinbasarova21nis]] ([[Қатысушы талқылауы:DariaUrinbasarova21nis|талқылауы]]) 13:18, 2022 ж. тамыздың 18 (+06) == Ерден Карсыбеков деген қатысушы == Кеш жарық, Батырбек мырза! Өзіңіз байқаған да шығарсыз Ерден деген мырза 1 жылдан бері артық сөздер жазып, мені аңдып, мазамды ала беретін. Менің талқылау бетімнің жартысы соған тиесілі (кейбіреулерін өзіңше өшіріп жатқан). Ол кісінің, менің талқылау бетіме, соңғы жазылған Мағыпар мырзаның талқылауына назар аудара кетсеңіз. Өте біртүрлі, күлкілі, кейде жүйкеге тиетін жағдайлар. Ол кісіге ескерттім, алайда қайта-қайта мазамды ала бергені үшін, қатысушыны мәңгілікке бұғаттадым. Жалпы қосып жүрген үлесі жақсы еді. Өз пікіріңізді жаза кетсеңіз) рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:38, 2022 ж. қыркүйектің 1 (+06) : Кеш жарық, Айдын! Иә, ол мәселені шешу керек. Шектен шығып жатса, бұғаттаймыз, әрине. Сонымен қатар түсіндіру жұмыстарын да жүргізу керек сияқты (әсіресе өзіңіз айтқандай қосқан үлесі жақсы қатысушы болса). Қол бос кезде қарармын (білем, соңғы кезде уәдем көп болып кетті, бірақ бір күні шынымен қарайм) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:15, 2022 ж. қыркүйектің 5 (+06) == Қатысушы жайлы == Кеш жарық, Батырбек мырза! [[Қатысушы:Alikhantanirbergennurlanuly|<bdi>Alikhantanirbergennurlanuly</bdi>]] деген қатысушы біраз өзгерістер жасап жатыр екен. Мен басында қатты мән бермеген едім. Қазір байқасам өңдемелері күмән тудыруда, егер уақыт тауып жатсаңыз, осы қатысушының еңбектерін барлығын тексеріп шықсаңыз) Жоғарыдағы қатысушы жайлы да ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:44, 2022 ж. қыркүйектің 14 (+06) == [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#The_Vector_2022_skin_as_the_default_in_two_weeks?]] == Егер қауымдастық талқылауға қосымша уақыт сұрамаса екі аптадан кейін жаңа мәнерге көшірмекші екен. Көрсетілген сілтемеге өтіп қауымдастықпен талқылап алу керектігіміз туралы өз көзқарасыңды жаза аласың ба? Төменгі жағында Request for more time to discuss the change деген батырма бойынша өтіп жаңа тақырып жазу керек не мен жазған тақырыпқа өз пікіріңді жаза аласың [[:mw:Talk:Reading/Web/Desktop_Improvements#Opt-out_for_kkwiki]] <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:57, 2022 ж. қыркүйектің 22 (+06) == [[Нымме]] == Nomme.png > [[:file:Nõmme linnaosa vapp.svg]] [[Арнайы:Үлесі/2001:999:785:75F1:394C:4A80:B9FA:F753|2001:999:785:75F1:394C:4A80:B9FA:F753]] 20:08, 2022 ж. қазанның 2 (+06) {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Wikidata Istanbul 2022 barnstar.svg|left|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''This Star Is For You!''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Thank you for attending the Wikidata 2022 Istanbul Conference, held in Istanbul, Türkiye (Turkey), from 21 to 23 October 2022. See you again! [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:55, 2022 ж. қазанның 24 (+06) |} == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:22, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:09, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Batyrbek.Kz, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15262, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 16:52, 2022 ж. желтоқсанның 4 (+06) :Құрметті Батырбек тағыда қарап көріңізші мақаланы дамыттым [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 20:51, 2022 ж. желтоқсанның 6 (+06) == Alikhantanirbergennurlanuly үлесі == Кеш жарық, {{@|Alikhantanirbergennurlanuly}} деген қатысушы ''Қазақ хандығы, хандар, руларға'' қатысты біраз мәліметтер қосты. Бірақ ешқандай дереккөздер келтірілмеген. Әсіресе рулары жайлы өзгерістер, уақыт тауып жатсаңыз пікіріңізді айта кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:51, 2022 ж. желтоқсанның 21 (+06) :Бұл тақырыпты [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] жақсы білетін сияқты. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:24, 2022 ж. желтоқсанның 22 (+06) == Қорытынды шығару == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте қорытындыны шығарсаңыз? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 08:26, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) : Армысыз! Ең басындағы сипаттамада (бірінші жолда) қазаққа, Қазақстанға қатысы бар титулын (Халық қаһарманы атағын, мысалы) да қосыңыз. Әйтпесе қазаққа қатысы жоқ даладағы кеңес қаһарманы туралы сияқты болып тұр. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:25, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) :: Бірінші сөйлемі сәйкесінше өзгертілді. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:28, 2023 ж. қаңтардың 17 (+06) :::Дереккөз келтіруімді сұраған жерге дереккөз келтіріп кетсеңіз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 22:12, 2023 ж. қаңтардың 25 (+06) :::: Дереккөз қосылды. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:49, 2023 ж. қаңтардың 26 (+06) Көп рақмет! Енді мақалаға сәйкесті жұлдыз қойыла ма? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:47, 2023 ж. ақпанның 23 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қалпына келтіру == Қайырлы кеш! [[Америкалық мерген]] деген мақаланы қалпына келтіре аласыз ба? Басқа 49 тілде бар екен. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:55, 2023 ж. наурыздың 16 (+06) :Сәлем! Қалпына келтірдім. Енді жетілдіріп жіберсеңіз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:12, 2023 ж. наурыздың 17 (+06) :: {{like|username=Ерден Карсыбеков}} == Шемонаиха == Қайырлы кеш. Осы бетті кезінде Салиха ханым бұғаттап тастапты. Халық санын жаңарта алмай жүр едім, қайта аша аласыз ба? -- [[Қатысушы:Білгіш Шежіреші|'''Bilgiş Şejireşi''']] 00:12, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) :Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:26, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) ::Рақмет -- [[Қатысушы:Білгіш Шежіреші|'''Bilgiş Şejireşi''']] 20:41, 2023 ж. сәуірдің 20 (+06) == Қырғызстан == Қайырлы түн. Сұрайын дегенім, Қырғызстандағы ауылдарға бөлек айрық бет (мысалы Ақтөбе (айыл) деп) жасауға қажеттілік бар ма? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 05:05, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) :Сосын сізде АутоУикиБраузер болса, сілтемелердегі Қарабура ауданын Айтматов ауданы деп түзетіп шыға аласыз ба? Үлгі-санаттарды өзім жасармын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 17:37, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) :Сәлем! Нақты мысалдар бар ма? Яғни, сіз айтқандай Ақтөбе деген айыл болса, болады деп ойлайм. Онда тұрған ештеңе жоқ. Ал егер атауцы бірегей болса (яғни басқа атаумен шатастыратындай емес), жақшамен айыл деп жазып керек емес. AWB туралы: оны қолданбағалы көп болды. Қарап көрерм. Өзіңіз де жайлап, бір-бірлеп істей беріңіз. Қазақ уикиінде ол аудан туралы мақала көп деп ойламайм. Ең алдымен Қырғызстан аудандары деген үлгіден өзгертіп алыңыз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 18:06, 2023 ж. сәуірдің 22 (+06) ::Қайырлы кеш. 1) Мысалы, қырғызшасы Ак-Дөбө деп тұр. Бауырлас тіл болғасын қазақшаға икемдеп, Ақтөбе (айрық)-пен біріктіріп едім. Енді Қазақстандағы Ақтөбелермен араластырмай, Ақтөбе (айыл) деп бөлек бастау керек сияқты көрінеді. 2) Рақмет, өзім істеп тастадым. Менің есебімнен көбейіп кетіпті. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 02:00, 2023 ж. сәуірдің 23 (+06) == Чоң == Қырғызша Чоң қазақша Үлкен деп аударылатындықтан, Чоң Алай деген ауданды Үлкен Алай деп өзгерту керек сияқты.. Не ойлайсыз? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 03:31, 2023 ж. сәуірдің 25 (+06) :Мұндай жағдайда аударудың қажеті жоқ деп ойлайм. Чоң деп тұра берсін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:56, 2023 ж. сәуірдің 25 (+06) == Үлгі == [[Үлгі:Div col]] осы үлгі десктоп нұсқада жақсы жасайды да, мобильді нұсқада жасамайды. Соны түзеуге бола ма? -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 21:41, 2023 ж. мамырдың 5 (+06) :Шын айтсам, үлгілерді реттеуді көп біле бермейді екем. @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] біліп қалар. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:46, 2023 ж. мамырдың 8 (+06) :: {{@|Casserium}} Кеш жарық! Телефонда салыстырмалы түрде жіңішке болғандықтан оны бағанға бөлудің қажеті аз, сол себепті бөлмейді. Тек комп нұсқада бөледі.--[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 22:46, 2023 ж. мамырдың 10 (+06) :::Қайырлы кеш. Жарайды -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 02:46, 2023 ж. мамырдың 11 (+06) == Жоюға өтініш == Қайырлы күн. [[Ақжайлау (Түркістан облысы)]] деген бағыттауыш бетті жойып беріңізші. Басқа бір ауылды қайта атауға кедергі болып тұр. Сосын [[Абыралы ауданы (Семей облысы)]] дегенді жоюға белгілеп едім, әлі ешкім жоймапты -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 19:12, 2023 ж. мамырдың 12 (+06) :Ақжайлау ауылының атау Дихан болып ауысқаны туралы дереккөз қосасыз ба? Әдетте ондай ақпарат adilet.zan.kz сайтында болады. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:18, 2023 ж. мамырдың 13 (+06) ::Әділеттен, басқа жерлерден қарап таппадым. Шешімнің электронды нұсқасын шығармаған сияқты. Бірақ кадастрлық карта, мекенжай тіркелімінде өзгерістер енгізілген екен. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Кассериум''']] 12:13, 2023 ж. мамырдың 15 (+06) == !!! == Кеш жарық, Ерден деген қатысушы менің мазамды ала береді, оған тағы біреу қосылыпты, жаңағы біреуді бұғаттаймын. '''[[Қатысушы талқылауы:Kasymov#Жақсы мақаланы жаңарту керек|1]]''' және '''[[Қатысушы талқылауы:Kasymov#Қате санат|2]]''' назар аударсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:31, 2023 ж. мамырдың 18 (+06) == Конференцияға қатысуды нақтылау == Қайырлы күн! Конференцияның өтетіні туралы хабарыңызға рахмет! Міндетті түрде қатысамын. Егер уақыты нақты болса билет ала беруге болады ма? Осы тұста тағы мына бір жәйттерді қайдан білуге болады: конференцияның өтетін жері; қатысушыларды қарсы алу және орналастыру барысы, трансфермен қамтылуы және т.с.с. [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] 11:39, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) :Сканерленген құжатты қайда немесе кімге жіберу керек? Салиха 12:42, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) ::Электрондық поштаға жауап беру арқылы жіберіңіз. Әрі қарай сол жерден сөйлескен дұрыс болады. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:09, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) ::Қай эл.поштаға? Салиха 17:41, 2023 ж. тамыздың 23 (+06) :Құжат жіберілді поштаңызға.--Салиха 15:40, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:15, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Визуал редакторда дереккөздерді қосу функциясын жетілдіру == Құрметті @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] мырза, кеш жарық. Визуал редактормен өңдеу кезінде деректергі сілтеме қою функциясы толық істеп тұрмаған сияқты. Ағылшын немесе орыс википедиясында әртүрлі деректер: сайт, кітап, сияқты генерация жасайды. Сол жерде сайтқа сілтеме жасалған уақытты, ал кітап немесе журнал болса ISBN деректерін де қойып береді. Біздің функционал олай емес екен. Осы жерін жетілдіруге көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 19:38, 2023 ж. қыркүйектің 21 (+06) == Көмек == Қайырлы күн, Батырбек! Менің талқылау бетіме Аль-Ишак деген қатысушы ағылшын тілінің жазылуына байланысты көмек сұрап жазған екен, соның дұрыс-бұрыстығын айтып, жауап бере аласыз ба? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] Салиха 11:08, 2023 ж. қыркүйектің 24 (+06) == Dark mode and changes to the font settings == [[Сурет:Accessibility_for_reading_prototype_1_widget.png|нобай|Prototype we'd like to test on Kazakh Wikipedia]] Сәлем, I'm Szymon, working for the Foundation in the same team as Aida Akhmedova, who recommended you as a contact person. I'm with the [[mw:Reading/Web|Web team]], the same which is responsible for the skins and has built [[mw:Reading/Web/Desktop_Improvements|Vector 2022]] in the recent years. Now, we're moving to the next project, [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading|Accessibility for reading]]. In short, this one will be about: * changing the default font size, line height, and paragraph spacing * adding options for logged-in and logged-out users to choose custom font size, line height, and paragraph spacing * building dark mode Regarding the first point, we need to talk to communities to decide what the change will be exactly. Kazakh Wikipedia would be the ideal partner. Three different scripts may require three different default settings. Next week, we'd like to give people a prototype to check out and tell us what settings they like most. I would like to invite Kazakh Wikipedians, and to do this, I need some translations: * [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Community_prototype_testing|Reading/Web/Accessibility for reading/Community prototype testing]] * [[mw:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates/2023-10|Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2023-10]] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=Centralnotice-tgroup-Accessibility_for_reading_prototype&task=view&language=kk&filter=%21translated&action=translate CentralNotice banner] Is this something you would be able to help me with? Right now, it's mostly about translating the messages, but later, if you like, it may also involve encouraging people to use the prototype. Рақмет! [[Қатысушы:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:SGrabarczuk (WMF)|талқылау]]) 01:17, 2023 ж. қазанның 5 (+06) :Hello! Thanks for reaching out. I will look at it later. I want to help with translation. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:40, 2023 ж. қазанның 7 (+06) ::Hello, would you able to translate these pages this week? If yes, what is a comfortable deadline for you? From my perspective now, the sooner, the better. Thanks! [[Қатысушы:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:SGrabarczuk (WMF)|талқылау]]) 22:27, 2023 ж. қазанның 11 (+06) == Жаңа жақсы мақала == Кеш жарық! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Ұсыну#Биология]] деген бетте дауысыңызды қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 19:32, 2023 ж. қазанның 5 (+06) :Армысыз! Қызыл сілтемелерді көк қылыңыз немесе уикилендіруін мүлде алып тастаңыз. Сосын мақаланы әлі де толықтыру керек сияқты. Ауқымды тақырып болғасын мәліметі де ауқымды болуы керек деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:44, 2023 ж. қазанның 7 (+06) :: {{@|Мира Белль}}, танысып алыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:27, 2023 ж. қазанның 7 (+06) ::: Мен жасап қойдым, тексеріңізші. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 13:48, 2023 ж. қазанның 10 (+06) ::: Batyrbek, мақалаға жаңа мәлімет қосылды... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:01, 2023 ж. қазанның 11 (+06) ::: Техникалық ақауға байланысты дауысты [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Биология|мына бетте]] қайта қалдырсаңыз... --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:34, 2023 ж. қазанның 26 (+06) == 2023 Уикиконференциясы үлгісі == Қайырлы күн! Сіз 2023 жылы өткен Уикиконцеренцияның мүшесі болғандықтан сізге осы '''<nowiki>{{1 - Уикиконференция қатысушысы}}</nowiki>''' үлгісін өз қатысушы бетіңізге қоюыңызды ұсынамын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:49, 2023 ж. қазанның 6 (+06) :Ок. Рахмет! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 02:40, 2023 ж. қазанның 7 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:05, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Шегіндіруші туы 3.0 == Қайырлы күн, Батырбек! 2020 және 2022 жылдардың қараша айында Нұрлан Рахымжанов мырзадан 1 жыл мерзімге 2 рет шегіндіруші құқығын алғанмын. Ол кісінің соңғы кезде белсенді емес болып жүргеніне байланысты биыл сізден маған шегіндіруші құқығын беруіңізді сұраймын. Ондай құқықты пайдалану себебім бәз-баяғынша: вандализм актілерін бір өңдемемен соңғы нұсқасына қайтару -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. наурыздың 7 (+06) :Қайырлы күн! Нұрлан мырзадан сұрап алайын қалай істеу керегін. Сосын реттейм. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 03:59, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) ::Дайын! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 04:18, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) :::Үлкен рақмет! -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:15, 2024 ж. наурыздың 9 (+06) == Өңдеме туралы == Қайырлы күн, Батырбек! [[Қатысушы:Casserium|Casserium]] менің [[Алматы облысы]] бойынша жасап кеткен кестелерімді (Ұлттық санақ қорытындысы) өңдеп тастапты. Мен тоғыз облысты бітіріп, қазір оныншы облысты өңдеудемін. Бүкіл еңбекті зая кетірген. Бұл ісін қалай түсінуге болады? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] Салиха 18:32, 2024 ж. сәуірдің 15 (+06) :Қайырлы кеш, Салиха ханым! Қазір барлығын кері қайтарамын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 20:53, 2024 ж. сәуірдің 15 (+06) ::Қайырлы күн, [[Қатысушы:Casserium|Casserium]]! Рахмет! Өзіңіз де білесіз бұл цифрлармен көз майды тауысып жасап жатқан еңбек, артық еш нәрсесі жоқ. Кестеде қолда бар дереккөз бойынша санақ қорытындысы толықтай көрсетілген, өйткені кейбір тұрғылықты тұрғындары бар мекен жайлар туралы бізде (Уикипедияда) мәлімет жоқ, ал олар санаққа енгізілген. Сондықтан кейбір аудан, ауылдық округтердің жалпы саны байынша түсініксіздік туындамас үшін берілген мәліметті толықтай енгізудемін. <br> Уикипедия желісіндегі мақсатымыз бір, мүддеміз ортақ, сондықтан бір-бірімізге сыйластықпен, түсіністікпен қарағанымыз абзал. -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] 16:22, 2024 ж. сәуірдің 16 (+06) :Қайырлы кеш. Айтқаныңыз орынды, әрдайым сыйласып жүрейік. Еңбегіңізді бағалаймын, аман болыңыз. Тек санақты жаңартқанда 2021 жылдан бергі өзгерістерді ескеріп отырсаңыз деймін (жаңа аудан, жойылған округ болуы мүмкін). -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:31, 2024 ж. сәуірдің 17 (+06) == Шегіндіруші мәртебесі == Қайырлы күн! Соңғы күндері Уикипедияда бұзақылық әрекеттер көбейіп кетуі себепті өңдемелерді бірден кері қайтаратын мәртебе беруіңізді өтінемін. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 11:40, 2024 ж. сәуірдің 27 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. сәуірдің 27 (+05) ::Көп рақмет. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:36, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 04:11, 2024 ж. мамырдың 3 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == МедиаУики == <s>Қайырлы кеш. Үлгі:Efn үлгісін қолданғанда, латынша әріптердің орнына <sup>lower-alpha 1</sup> деген шығады. Осы мәселені шешу үшін басқа Уикипедияларда бар МедиаУики:Cite link label group-lower-alpha деген бетті бастау керек сияқты. Мүмкіндік болса.</s> -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. мамырдың 5 (+05) == Жоба:Уики-көктем 2024 == Қайырлы күн, [[Жоба:Уики-көктем 2024]] аяқталғанына 1 ай өтті, шешімдеріңізді шығарсаңыздар. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. шілденің 2 (+05) :Қайырлы күн! Жақын арада шығарамыз. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:24, 2024 ж. шілденің 4 (+05) ::{{like|username=Тұран}} [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 22:31, 2024 ж. шілденің 9 (+05) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:14, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Notice of expiration of your bureaucrat right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "bureaucrat" (Бітікшілер) will expire on 2025-02-19 17:37:17. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:43, 2025 ж. ақпанның 13 (+05)</div> == Шегіндіруші туы 4.0 == Қайырлы түн! Менің «Шегіндіруші» құқығым 9 наурыз бітеді екен. Бұл менің үшінші рет толықтай қолданған мерзімім болды. Әр кез бір жыл мерзімге осы құқықты алдым. Енді төртінші рет осы құқықты бір жылға емес, одан көбірек мерзімге немесе шексіз мерзімге қайтадан сұраймын -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 23:00, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) :Қайырлы күн! Дайын [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 13:27, 2025 ж. наурыздың 9 (+05) == Шегіндіруші мәртебесі 2 == Қайырлы кеш. Былтыр ғана шегіндіруші атанып едім, осы айдың соңында бітеді екен. Соны тағы бір жылға не одан ұзағырақ мерзімге созуды сұраймын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:20, 2025 ж. сәуірдің 21 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 09:41, 2025 ж. сәуірдің 23 (+05) == Бітікші == Қайырлы түн! Метаға жазып, менің бітікші дәрежесінен бас тартатынымды айтып, жалаушаны алуыңызды сұранамын. Жай ғана админ дәрежесінде қалуды дұрыс санаймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 23:17, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) :Асықпаңыз. 1 айдай күте тұрайын. Сол уақытта ойыңыздан айнымасаңыз, жалаушаны алдыртамын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:02, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) :: Айныған жоқпын. Сөзім - сөз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 23:43, 2025 ж. маусымның 20 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Интерфейс администратор == Интерфейс администратор статусымды толық қайтарып беруіңді сұраймын, уақытша дейді, мен уақытша келген жоқпын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:04, 2025 ж. шілденің 7 (+05) :Сәлем! Әзірге 1 жыл дей тұрайын. Содан кейін біржола ұзартамын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 18:22, 2025 ж. шілденің 10 (+05) ::Маған барлық статусымды қайтарып беріңдер дегенде бітікші статусыңнан басқасын қайтарып берейік дедіңдер. Маған биліктен гөрі техникалық мүмкіндіктер қайтарылғаны керек деп ойлап жарайды дедім. Себебі мен осында өзімдің фантазияларымның барлығын іске асырғым келеді, себебі менің өмірімде үлкен төңкеріс болып фантазтикалық түстер көретін болдым. Ал сендер сөздеріңде тұрмай ары бері теңселесіңдер. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:34, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Арыстанбек, қазір ойыңдағыны іске асыруға кедергі болатын ештеңе көріп тұрғам жоқ. Іске асыра бер. 1 жылдан кейін біржола ұзартамын дедім. Ол уақыт та тез өте шығады. Көр де тұр. Сол кезде ештеңе қылмасам, "сөзіңде тұрмадың" деп айғайлай берсең болады. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:33, 2025 ж. шілденің 17 (+05) ::::- Уа ұлы мәртебелім! Хандардың ханы патшалардың патшасы! Мәселе онда емес қой. Хан екі айтса қадірі кетеді дейді: ::::* https://you tu.be/99O19uA32ts?si=HKj7EhEyUXMKx3Sf&t=1923 ::::* https://dabylinfo.kz/kk/maqalalar/qazaqy-minez/er-janibek-han-eki-aitsa-qadiri-ketedi-qara-eki-aitsa-ary-ketedi-1713/ ::::* https://maqal.kz/maqal/khan-eki-aitsa-kadiri-ketedi-karasha-eki-aitsa-ary-ketedi/# ::::<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:14, 2025 ж. шілденің 19 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == [[Еңбек]] == Қайырлы таң! Sorry for writing in English. I am Pavlo ([[:uk:User:Friend]]), we have met on CEE Meeting in Lviv in 2018 I guess :) I have a small question about word '''[[Еңбек]]''' (''Labour''). Easy word for you but confusing for those who do not speak Kazakh at all. Is '''Еңбек''' correctly pronounced '''Enbek''' or '''Yenbek'''? Көп рақмет! [[Қатысушы:Friend|Friend]] ([[Қатысушы талқылауы:Friend|талқылау]]) 11:58, 2025 ж. қазанның 28 (+05) :Hello Pavlo! We probably have, good to hear from you. The ideal pronunciation would be Yengbek, “ng” is the same sound as in English language (like in the word “morniNG”) I hope this helps. Cheers! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:12, 2025 ж. қазанның 28 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:29, 2025 ж. қарашаның 3 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:38, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау == Қайырлы түн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:39, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері мақаласын жоюу == @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Саламатсыз ба! Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері мақаласын жойасыз ба әлде сол мақала тұра берсін ба [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:59, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :Қайырлы күн! Сіз жаңадан бастап жатқан қатысушы болғандықтан, сізге берер кеңесім: әзірге ондай күрделі әрі зерттеуді талап ететін тақырыпты бастамай, жеңілдеу тақырыптармен айналысыңыз. Кейін тәжірибе жинағаннан кейін оралсаңыз болады (оған ең кемі 1-2 жыл кетуі мүмкін). Ережелерді зерттеңіз, басқа уикилермен салыстырып көріңіз, бірақ ереже бұзбаңыз, тәртіп пен әдепті сақтап жүріңіз. Ал әзірге мақалаңызды жоя тұрамын. Ондай мақалаларды тәжірибелі қатысушылар немесе өз ісінің мамандары жазса, әлдеқайда сапалы болмақ. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:19, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] мен мақалаларды өз ойымнан жазып жүрмін және ережелерін білемін. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:33, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Өз ойымнан жазып жүрмін дегеніңіздің өзі ережені білмейтініңізді көрсетіп тұр. өкінішке қарай. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:52, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) ::::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] 1-2 жыл бойы мақалаларды өңдеуге тырысамын тәжірибе жинаймын деуге болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Уики-марафон туралы сұрау == @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Уики-марафон|Уики-марафонда]] мені шақырып тұр кіргенде ережелерін оқып шықтым қалай мақала бастауға болады марапат алу үшін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:01, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Шегіндіруші құқығын алу == Кеш жарық! Уикипедияда 3 айдан астам уақыт белсендімін, 2000-нан астам өңдеме жасадым. Вандализммен күресу және мақалаларды уикилендіру жұмыстарын тездету үшін маған шегіндіруші құқығын беруіңізді сұраймын. Ережелерді сақтаймын. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 3 (+05) :Қайырлы күн! Тәжірибелі әрі белсенді админ/қатысушылармен ақылдастым. Сізге шегіндіруші құқығын беру әлі ерте дейді. Асықпаңыз. Әзірге шағын өңдеулерді де, одан үлкендеу өңдеулерді де жасай беріңіз. Қазақ Уикипедиясында жұмыс көп. Бәрі бірден бола бермейді. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] жақсы іске кірісейін кейін тәжірибелі қатысушы болсам сізден сұраймын. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:12, 2026 ж. мамырдың 6 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:57, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Атымды өзгерту == Уикипедияның қатысушы атымды өзгертуіңізді сұраймын себебі атым ұзын түсініксіз. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 14:42, 2026 ж. мамырдың 23 (+05) s72w0nt8rd4zueyo4idhieceehyhaht Асылбек Жасаралұлы Еңсепов 0 20722 3607915 2983886 2026-05-22T18:06:18Z Tuttiorchestra687 173049 3607915 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Асылбек Жасаралұлы Еңсепов |Атауы = |Сурет =Асылбек Енсепов.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туылған кездегі есімі = |Толық аты = Асылбек Жасаралұлы Еңсепов |Туған күні = 05.04.1980 |Туған жері = {{туғанжері|Ақтөбе|Ақтөбеде}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = [[1999 жыл]]дан |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандықтары = [[күйші]], [[домбыра]]шы, [[музыкант]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} |Сайты = }} '''Асылбек Жасаралұлы Еңсепов''' ([[5 сәуір]], [[1980 жыл]]ы [[Ақтөбе]]де туған) – қазақстандық [[күйші]], [[домбыра]]шы, [[музыкант]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2016). [[Дарын мемлекеттік сыйлығы| «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының иегері]] (2004). «Платинды Тарлан» тәуелсіз сыйлығының лауреаты (2004). Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері (1998). == Білімі == * Алматыдағы А.Жұбанов атындағы мамандандырылған музыкалық мектепті бітірген. * [[Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы]]н бітірген. == Шығармашылығы == * Асылбек - көптеген фестивальдер мен байқаулардың лауреаты ([[Түркия|Түркияда]], [[Франция|Францияда]]). 1992 жылы ол «Жаңа есімдер» Қазақтың мәдениет қорының стипендиаты болды. 1998 жылы «Ыстық көл» эстрадалық және фольклорлық халықаралық музыка сайысының Гран - приі, 1998 жылы Құрманғазы атындағы Халықаралық байқауының сыйлығын алды. 1998 жылы «Шабыт» Республикалық шығармашылық жастар фестивалінің жеңімпазы болу - оның көп қырлы талантын танытады. 1998 жылы Еңсепов Асылбекке Қазақстан жастар Одағының сыйлығы берілді. == Мемлекеттік марапаттары == * 1992 жылы мәдениет саласындағы мемлекеттік степендияның иегері. * 1998 жылы Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері атанды. * 2004 жылы ҚР Үкіметінің «ДАРЫН» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты * 2004 жылы Қазақстанның тәуелсіз меценаттар клубының «ТАРЛАН» тәуелсіз сыйлығының иегері атанды * 2016 жылыдың 5 желтоқсанындағы елбасының жарлығымен [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағымен марапатталды. == Отбасы == * Әкесі - Жасарал Еңсепов (Педагогика ғылымдарының кандитаты, Қазақстан Білім беру ісінің Үздігі) * Анасы - Фарида (Үй шаруашылығында) * Жары - Айжан Нүсіпбекова * Бауырлары - Айбек, Сырым. [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері]] gf5dvcenkgq0amo7tp60yba2u7unj1n Әбу Бәкр 0 25845 3607841 3607421 2026-05-22T16:07:55Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Nazixvl|Nazixvl]] ([[User talk:Nazixvl|т]]) өңдемелерінен [[User:Dimash Kenesbek|Dimash Kenesbek]] соңғы нұсқасына қайтарды 2983851 wikitext text/x-wiki {{Сахаби |Есімі = Әбу Бәкр |Шынайы есімі = أبو بكر الصّدّيق |Суреті = Abu bakr.png |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = Қазан 573 |Туған жері = [[Мекке]] |Қайтыс болған уақыты = 23.08.634 |Қайтыс болған жері = [[Медине]] |Ғылыми аясы = |Жерленген орны = |Жұбайы = Умм Руман |Ұлдары = |Қыздары = Асма бинт Әбу Бәкр <br /> [[Айша]] <br /> Умм Күлсім бинт Әбу Бәкр |Ұлты = Араб |Жұмыс орны = |Ислам тарихы = |Шайқастары = [[Ухуд шайқасы]] <br /> [[Хандақ шайқасы]] <br /> Худайбия келісімі |Негізгі жетістіктері = |Ол тұралы айтылды = Саддық {{lang-ar|'''صدیقی'''}}, Әділетте халиф |Атақты шәкірттері = |Уикидәйек = |Уикиқайнар = }} {{Ислам}} [[Сурет:Arabische Rijk.jpg|thumb|right|250px|Халифалар кезіндегі Исламның таралуы. І - Мұхаммед пайғамбар өлімі кезіндегі ислам билеуінде болған аймақ; ІІ - Әбу Бәкір кезіндегі аймақ; ІІІ - Омар кезіндегіаймақ; IV - Осман кезіндегі аймақ.]] '''Әбу Бәкр''', '''Әбу Бәкр ас-Сидиқ Абдулла''' ([[Араб тілі|араб]]: عبد الله بن أبي قحافة عثمان بن كعب التيمي القرشي أبو بكر الصديق; – ''Абдаллаһ ибн Әби Кахафа Усман ибн Әмір ибн Амур әл-Құрашиа ат-Тамики'' (573 – 636) — [[Мұхаммед|Мұхаммед пайғамбардың]] (с. ғ. с.) ізбасары, [[мұсылман]]дардың алғашқы халифы. Алланың елшісін, [[Құран]]ды [[ақиқат]] деп алғаш мойындаған кісілердің бірі. Кейбір мұсылман дереккөздерінде ол ислам дінін Мұхаммедтен кейін қабылдаған бірінші ер адам деп беріледі. Пайғамбардың [[дін]] жолындағы ғазауат соғыстарында бірге болған. 631 жылы мұсылмандардың Мединеден [[Мекке]]ге барған 1-ші қажылық сапарына басшылық еткен. 632 жылы [[Мұхаммед пайғамбар]] (с. ғ. с.) қайтыс болғаннан кейін, Әбу Бәкір Мекке мен Медине мұсылмандары қауымының басшысы болды. Бұл кезде [[ислам]] ықпалы Батыс Арабия аумағымен шектелетін. Әбу Бәкір бәдәуи тайпаларын бір тудың астына жинап, мұсылмандықты бүкіл [[Араб]] жеріне таратты, [[Сирия]] мен [[Ирак]]қа жеткізді. [[Ислам]]ды қабылдаған тұңғыш [[қажылық]] сапарында Әбу Бәкір өз қаржысының жарымынан көбін (50 мың динардың 35 мыңын) кедейлерге, құлдарды азат етуге, [[дін]] жолындағы соғыс құралдарын алуға жұмсаған. Ол азат еткен құлдардың ішінде алғашқы азаншы [[Билал Хабаш]] бар еді. Әбу Бәкір жинаған [[пайғамбар]] [[хадистер]]і ішінен ғұламалар 142-сін алған. Пайғамбар қазасы оны қатты уайымға түсіреді. Ақыры сол уайым өтіп, халифтық таққа отырғанына 2 жыл 7 ай болғанда дүниеден қайтқан.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><ref>Encyclopedia Britannica ISBN 978-5-17-038532-4</ref> == Әбу Бәкір == Әбу Бәкір Мұхаммед пайғамбардан бірнеше жас кіші. Әкесінің аты Осман болғанмен Әбу Кухафа деген атпен танымал еді. Анасының есімі – бүкіл жақсылықтардың анасы дейтін мағынаға саятын Үммул-Хайр, жұбайының есімі – Үмму Румман, одан бұрын Асма бинт Умейске үйленген еді. Әбу Бәкір үш қыз бен үш ұлдың әкесі болды. === Исламға дейінгі өмірі === Ислам дінінің Мұхаммед пайғамбардан кейінгі ең ардақты тұлғасы – Әбу Бәкір. Ол Ислам діні жолында жанын да, малын да пида етуімен, туралық, шынайылығымен басқаларға жарқын үлгі болды. Бүкіл ғұмыры биязылық, жомарттық, жанкештілік тәрізді адамдық асыл қасиет өрнектеріне толы. Әбу Бәкір әлемге Ислам шуағы төгілмей тұрып та сол қараңғылық дәуірдің өзінде жан дүниесі нұрға толы еді. Ешқашан жансыз, қимылсыз, ақылсыз, өзге түгіл өзіне де пайдасы не зияны жоқ дәрменсіз, мешеу пұттарға бас иіп табынбаған. Ішімдік пен құмар сияқты жәһилия дәуірінің әдеттеріне мойын бұрмаған, туа біткен асыл рухты болатын. Ол Меккеде бай әрі беделді, көпшілікке сыйлы кісі еді. Құрайыштың түп шежіресі мен тарихын жетік білетін. Ел дау-дамайға әділдік іздегенде соның төрелігіне жүгінетін. Әбу Бәкір Сыддық саудамен айналысатын, сауда-саттықта еш қулық жасамайтын. Айтқан сөзіне берік, кедей-кепшікке жәрдем етуді жақсы көретін. Сауда барысында көптеген елді-мекендерді көрген, ішкі мәдениеті жоғары, қырағы қырандай байқағыш ол өз дәуірінің адамдық құндылықтардан жұрдай болып рухани тығырыққа тірелгенін айқын сезе білді. Адамзатты бұл қорқынышты қараңғылықтан жарыққа алып шығар бір құтқарушының келуін зарыға күтті. Әрине, ол тұста Әбу Бәкір сияқты зерде көзі ашық, көкірегі ояу хазірет Ибраһимнен қалған Тәухид дініне сенген ханифтер де бұл нұрға ынтызар болатын. === Мұсылман болуы === Көңілі тыншымай сан-саққа кетіп ізденіс үстінде жүрген Әбу Бәкірдің мұсылман болуына мына жағдайлар себепші болды: 1. Сол дәуірдің атақты шайыры Қус ибн Сайда үнемі Указ алаңында хұтба жасап, Хақ Пайғамбардың келуінің жақын екендігін ескертетін. 2. Сирия сапарында Мұхаммед пайғамбардың поп Бахирамен кездесуіне куәлік етуі, Йемендегі поп Настураның жақында бір пайғамбардың келетінін хабарлауы, өзінің көрген түсі: түсінде Меккеге толықсыған айдың шуағын төгіп, сәулесінің үйіне енгенін көріп, Тәурат пен Інжілді жақсы білетін дін адамдарына жорытады. Олар соңғы Пайғамбардың Меккеден шығатынын және Әбу Бәкірдің Соған еретінін айтады. ==== Исламға кіруіне себеп болған оқиға ==== 3. Мұхаммедпен бала кезден дос болып, оны жақсы тануының да айрықша маңызы бар. Әбу Бәкір сауда сапарымен Йеменде жүргенде, Мекке халқы Мұхаммедке пайғамбарлықтың келгендігі туралы хабарды естіп, толқу үстінде болатын. Өз кітаптарынан жаңа пайғамбардың келетінін оқыса да, кейбір яһудилер мен христиандардың өздеріне де бұл хабар тосын естіліп аң-таң болып жатса, мүшріктер: ”Ішіміздегі ешкімі жоқ жетімекке пайғамбарлық қалай келмек? Пайғамбарлық келер болса руымыздың ішіндегі беделді біреуге келуі керек емес пе еді?”– деп бұлқан-талқан боп, алатайдай бүлінеді. Олар, әсіресе, Пайғамбардың өздері “тәңір” деп табынған пұттарының еш дәрменсіз екендігін айтқанын көңілдеріне қондыра алмай, оған наразылық танытып, қарсылық көрсетумен болды. Йеменде жүрген Әбу Бәкір бұл соңғы жаңалықтан мүлдем хабарсыз еді. Меккеге оралған кезде, оны Әбу Жәһил, Ұтба ибн Муайт сияқты қаланың бетке ұстарлары ортаға алады. Олар Әбу Бәкірдің Мұхаммедке жақын дос екенін жақсы білетін. Әбу Бәкір болмағанда, олар Пайғамбардың әрекетіне әлдеқашан тосқауыл қоймақшы еді. Әбу Бәкір оларға: – Жайшылық па? Жаңалық бар ма? Мен жоқ кезде әлде бір нәрсе болды ма? – деді. – Иә, маңызды жаңалық бар. Ел ішінде үлкен бүлік шықты. Әбу Тәліптің жетімегі аталарымыздың дініне тіл тигізіп, өзіне пайғамбарлық келгенін айтуда, – деп тегіс жамырасты. – Бұны өзі айтты ма? – Иә, өзі айтуда және біздің табынатын пұттарымызға үнемі тіл тигізуде. – Егер бұны өзі айтқан болса, онда оныкі – рас! Әбу Бәкір бұл хабарды оның өз аузынан естігісі келіп, сол бетте Пайғамбарымыздың үйіне бет алды. == Дереккөздер == <references/> == Тағыда қараңыз == * [[Әбу-Жәлел пір]] * [[Әбу Бәкқр әл-Кахир Журжани]] * [[Әбу Ибраһим Исхақ Әл-Фараби]] * [[Әбу Исхақ Әл-Истахри]] {{Әділетті төрт халифа}} {{Сахабалар}} [[Санат:Әділетті төрт халифа]] [[Санат:Ислам]] [[Санат:Халифтер]] fypz0e28edsylm0khplx04c8r5zj2u6 Маркетинг 0 28521 3607821 3607099 2026-05-22T15:50:27Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/HiOne'kazakh|HiOne'kazakh]] ([[User talk:HiOne'kazakh|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3540776 wikitext text/x-wiki '''Маркетинг''' ({{lang-en|marketіng — рынок‚ базар‚ өткізу‚ сауда}}) — [[кәсіпорын]]ның (фирманың, бірлестіктің‚ т.б.) [[тауар]] өндіру-өткізу және [[сауда]] жасау қызметін ұйымдастыру мен басқару жүйесі. Маркетинг [[нарық]] дамуының жай-күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді, тұтыну мен [[өндіріс]] өніміне (тауарға‚ көрсетілетін қызметке) сұранымды қалыптастырады, [[табыс]] алу мақсатымен [[рынок]]та тауарлардың өткізілуін тездетуге бағытталады. '''Маркетинг''' — сұранымды жан-жақты зерделеп‚ болжау‚ жарнаманы пайдалану‚ өндірісті ынталандыру‚ сақтау мен тасымалдаудың осы заманғы тәсілдерін‚ тауарлардың [[тұтынушы]]ға жетуіне жәрдемдесетін тех. және басқа түрлерін қолдану негізінде кәсіпорынның жаңа [[өнім]]ді әзірлеу‚ өндіру мен өткізу жөніндегі ұйымдық-техникалық‚ қаржы‚ [[Коммерциялық банктер|коммерциялық]] және басқа қызмет түрлері жатады. ==Маркетингінің мәні мен мақсаты== [[Экономика]]ны‚ [[жарнама]]ны‚ инженерлік істі‚ [[психология]]ны‚ жоспарлауды‚ болжауды оңтайлы ұштастыру‚ яғни '''Маркетинг — тауарларды өндіру мен өткізу, жылжыту туралы ғылым'''. Оның '''негізгі мақсаты''' барынша көп [[пайда]] алумен бірге айырбас‚ тауарлардың тұтынушыға жеткізілуін тездету және өндірістік-коммерциялық қызметтің тиімділігін арттыру арқылы нарықтың (адамдардың‚ фирмалардың, кәсіпорындардың) тауарларға (жұмыстарға‚ қызметтерге) сұранымын қанағаттандыру. ==Маркетинг атқарымы== '''Маркетинг атқарымы''' - іс-қимылдардың өзара байланысты кешені. Онда [[кәсіпорын]] іс-қимыл жасайтын ішкі және сыртқы ортаны, [[рынок]]тарды, тұтынушыларды талдау, [[бәсекелестік|бәсекелестер]] мен бәсекені, тауарларды зерттеу; жаңа тауар тұжырымдамасын қалыптастыру, маркетингілік зерттеулер негізінде тауар өндірісін жоспарлау, тауар қозғалысын, өткізім мен [[сервис]]ті жоспарлау, баға саясатын тұжырымдап, іске асыру, маркетингілік бағдарламаларды әзірлеп, іске асыру, маркетингіні ақпаратпен қамтамасыз ету, маркетингіні басқару (қауіп-қатерді, пайданы, тиімділікті бағалай отырып, маркетинг шараларын жоспарлау, іске асыру және бақылау) қамтылады. ==Маркетинг бағдарламасы== Өндіруші кәсіпорынның, [[сатушы]]ның және [[экспорт]]шының межелі уақыт кезеңінде маркетингінің барлық салалары бойынша іс-қимылдарын айқындайтын өзара байланысты шаралар жүйесі. * '''Қысқа мерзімді бағдарламаларда''' кәсіпорынның іс-қимылдары бағдарламасы көбірек тәптіштеліп, нақтыланады. * '''Ұзақ мерзімді бағдарламаларда''' маркетинг стратегиясына сәйкес уақыттың ұзақ кезеңі қамтылады. ==Маркетинг делдалдары== [[Компания]]ның өз тауарларын [[тұтынушы]]ларға ''жеткізуіне'', ''өткізуіне'' және олардың арасына ''таратуына'' көмектесетін [[фирма]]лар. Оларға <big>'''сауда делдалдары'''</big>, маркетингілік қызметтер көрсететін '''агенттіктер''' мен '''несие-қаржы мекемелері''' жатады. '''Маркетинг делдалдары''' - бұл компанияларға өз тауарларын мақсатты аудиторияға жылжытуға, сатуға және таратуға көмектесетін ұйымдар. Мұндай ұйымдарға сауда делдалдары, тауар қозғалысын ұйымдастыруға мамандандандырылған фирмалар, маркетингтік қызметтер көрсету жөніндегі агенттіктер және кредиттік-қаржы мекемелері жатады <ref>1. Маркетинг негіздері: оқулық. / Ф. Котлер, Г. Армстронг; 17-бас. - Алматы. 2019.</ref>. === Маркетиг делдарының түрлері:=== '''Сауда делдалдары''' – бұл кәсіпорындарға клиенттер іздестіруге және тікелей оларға тауар сатуға көмек беретін іскер фирмалар. Сауда делдалдары сатып алушыларға тауар сатып алу орнын, уақытын және сатып алу процесі туралы қолайлы жағдайларды қамтамасыз етеді, бұл кәсіпорын үшін өте қолайлы және аз шығынды қажет етеді. '''Дистрибьютор''' – ірі өнеркәсіптік фирмалардан көтерме түрде сатып алу арқылы өткізумен айналысатын фирма. '''Диллер''' – ірі өнеркәсіптік корпорацияның агенті болып табылатын және корпорациядан көтерме түрде тауарларды сатып алып, бөлшек сауда арқылы сатумен айналысатын кәсіпкер. '''Маркетингтік қызмет көрсетуші агенствалар''' - [[маркетингтік зерттеулер]] жүргізуші фирмалар мен [[Кәсіпорын|кәсіпорын]]дар, жарнама агенттіктері, маркетингтік кеңес беруші фирмалар жатады. '''Қаржы – несие мекемелері''' – кәсіпорынға қаржы келісім шарттарын (мәмілелерін) қаржыландыруға және кәсіпкерлік тәуекелден сақтандыруға көмек беруші банктер, несие және сақтандыру компаниялары және басқа да қаржы ұйымдары кіреді <ref>https://openu.kz/kz/book/marketing-negizderi</ref>. ==Маркетинг қағидаттары== Сауда-өндірістік қызметті басқару жүйелері ретіндегі маркетингінің негізгі белгілері. :'''Маркетингінің негізгі қағидаттары:''' # сатып алушылардың қажеттерін, нарықтық жағдайды, кәсіпорынның нақты мүмкіндіктерін дәл білу негізінде өнім өндіру; # сатып алушының қажеттерін неғұрлым толық қанағаттандыру; # белгілі бір рыноктарда өнімдер мен қызметтерді жоспарлаған көлемде және межелеген мерзімде тиімді түрде өткізу; # кәсіпорынның өндірістік-коммерц. қызметінің ұзақ мерзімді нәтижелілігін (пайдалылығын) қамтамасыз ету; # сатып алушылардың өзгеріп отыратын талаптарына белсенді түрде бейімделу мақсатымен өндірушінің іс-қылығының стратегиясы мен тактикасының бірлігі. ==Маркетинг стратегиясы== Кәсіпорынның (фирманың) [[тауар]] өндіру-өткізу қызметінің [[перспектива|перспективалық мақсатын]], бәсеке нысанын, маркетинг тұжырымдамасын таңдау. Бос нарықты, нақты [[тұтынушы]]ны іздеп табуды, [[кәсіпорын]] қызметінің рынокта басталуы мен аяқталуы мерзімін анықтауды, өнімнің (тауардың, көрсетілетін қызметтің) түрлері, оның сұрыпталуы, көлемі, сапасы, өзіндік құны ескерілетін бәсекелесу мен пайдалылық факторларын анықтайды, жарнаманы қамтиды. М. с-ның негізгі бағыттары: '''рынокты дамыту''' — сату көлемін ұлғайтуға не өндірістің тиімділігін арттыруға, фирма қызметін жақсартуға бағытталған өткізу жоспарын әзірлеу, жаңа тауар әзірлеу, “ескі рынокта” өткізілетін тауарлар [[номенклатура]]сын кеңейту, рыноктың бос орындарын толтыру, тауарлар рыногын ұлғайту, рыноктың географиясын кеңейту. ==Маркетинг тактикасы== Ағымдағы [[нарық]]тық жағдай, тиісті міндеттерді, маркетинг стратегиясында көзделген шараларды жүзеге асыру негізінде қысқа мерзімге арналған маркетинг мақсаттарына жету. М. т. компанияның әрбір рыноктағы және әрбір тауар бойынша мақсаттарын межелі уақытта әзірлеуді, сондай-ақ межелі маркетинг стратегия-сында іске асыруға бағытталған нақты іс-қимылды көздейді. Мұнда маркетингтің аралық мақсаттарын белгілеу, бұл мақсаттарға жету құралдарын таңдау, маркетингтік операциялардың уақыт жөнінен дәйектілігін айқындау, соның ішінде рынокқа кіру мен одан шығу сәтін таңдау, маркетинг үдерісіне түрлі қатысушылар арасында әрбір кезеңдегі міндеттері мен жауапкершілігін бөлісу, маркетинг бойынша түрлі кезеңдердегі шығындарын оңтайландару қамтылады. М. т. тұрақты пайда деңгейіне қол жеткізуге, коммерц. қызметтердің рынокта белсенділік көрсетуіне, жағдайдың өзгеруіне бейімделуге, қызметкерлердің бастамашылығын пайдалануға, бәсекелестердің іс-әрекетіне жауап шаралар қолдануға, [[тұтынушы]]лар сұранымының өзгеруіне орай іс- қимылдарға түзетулер енгізіп отыруға бағытталады. ==Маркетинг тұжырымдамасы== Нарықтық [[экономика]] жағдайында кәсіпорынның‚ коммерциялық ұйымның тауар өндіру-өткізу және еңбек қызметін басқару туралы ғылыми негізделген қағидаттар жүйесі. Ғылымның экон. теория‚ менеджмент‚ социология‚ эконометрия‚ психология‚ т.б. салаларындағы толып жатқан іргелі зерттеулердің нәтижелеріне негізделеді. Ол нарықтық айырбас заңдылықтарын‚тауар өндірушінің ұдайы өзгеріп отыратын экон. жағдайларға бейімделу қағидаттары мен әдістерін зерделейтін ерекше ғыл. пән ретінде қалыптасқан. Маркетингті басқару түрлі тұжырымдамалар (көзқарастар) тұрғысынан жүзеге асырылады. Мыс.‚ өндірістіжетілдіру тұжырымдамасы бойынша тұтынушылар көпшілік қолданыстағы бағасы арзан тауарларды сатып алғысы келеді‚ демек‚ басшылардың міндеті — өздерінің күш-жігерін өндірісті жетілдіруге‚ оның тиімділігін арттыруға жұмылдыруы керек деген пайымдау басшылыққа алынады; тауарды жетілдіру тұжырымдамасы — тұтынушы сапалы тауарға жоғары баға береді‚ демек‚ кәсіпорын тауарды ұдайы жетілдіруге баса назар аударуға тиіс деген пайымдауға негізделеді; коммерциялық күш-жігерді қарқындатутұжырымдамасы — кәсіпорын тауарды өткізу мен ынталандыру саласында айтарлықтай күш-жігер жұмсамаса‚ оның тауарлары жеткілікті көлемде сатып алынбайды деген пайымдауға негізделеді; әлеум.-этикалық маркетинг тұжырымдамасы бойынша фирманың тұтынушыларды бәсекелестерден гөрі неғұрлым тиімді де өнімді тәсілдер арқылы қанағаттандыру қабілеті оның мақсатқа қол жеткізуінің кепілі болады. ==Маркетингілік ақпарат жүйесі== Жоспарлауды жетілдіру, маркетингілік шараларды жүзеге асыру және олардың орындалуын бақылау мақсатымен адамдардың өзара байланысының және маркетинг саласындағы өкімгерлер дер кезінде пайдаланатын көкейтесті, '''дәл ақпаратты жинауға, сыныптауға, талдауға, бағалауға және таратуға арналған жабдық пен әдістемелік тәсілдердің тұрақты қолданыстағы жүйесі'''. Маркетингіні басқару жөніндегі міндеттерін орындау барысында басшылар ұлан-ғайыр ақпаратқа ділгер болады. <br> <br> <big>'''Жақсы жоспарланған Маркетингілік ақпарат жүйесінің құрамы'''</big>, әдетте, оның <big>'''төрт құрамдас жүйесінен (бөлігінен) тұрады'''</big>. :'''''Біріншісі''''' — ішкі есеп-қисап жүйесі, ол ағымдағы өткізудің, шығын сомасының, материалдық босалқы қорлар көлемінің көрсеткіштерін, қолма-қол ақша қозғалысын, дебиторлық және кредиторлық берешек туралы деректерді көрсетеді. :'''''Екіншісі''''' — сыртқы ақпаратты жинау жүйесі, мұнда көздер мен әдістемелік тәсілдер жиналады, олардың көмегімен басшылар коммерц. ортада болып жатқан оқиғалар туралы күнделікті ақпарат алып отырады. :'''''Үшіншісі''''' — маркетингілік зерттеулер жүйесі, мұнда кәсіпорынның (фирманың, компанияның) алдында тұрған маркетингілік жағдаймен байланысты қажетті деректер шеңберін жүйелі түрде анықтау, өткізімді талдау, бәсекелестердің тауарларын зерттеу, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді болжау, жаңа тауарға сатып алушылардың қалай қарайтынын, баға саясатын, т.б. зерделеу қамтылады. :'''''Төртіншісі''''' — маркетингілік ақпаратқа талдау жасау жүйесі, мұнда деректерді өңдеудің осы заманғы әдістемелері, рынокқа қатысушылардың маркетингілік шешімдер қабылдауын жеңілдететін үлгілер пайдаланылады. ==Маркетингілік бақылау== Маркетинг жоспарларының іске асырылуын тексеру мақсатымен нәтижелерді бақылау‚ есептеу‚ талдау. Үш тұрпатқа бөлінеді: кәсіпорын жоспарларының орындалуын бақылау‚ пайдалылықты бақылау — тиімділікті талдау‚ стратег. бақылау — маркетингіні тексеру. ==Маркетингілік зерттеу== Қайсыбір жергілікті тауар рыногінің жай-күйін, даму беталысын, әдетте, өнімді тұтынушылардың кездейсоқ таңдалған тобының пікірлерін қорытындылау негізінде зерделеу; маркетингтің аса маңызды атқарымы. Маркетингілік зерттеу рынокты зерттеумен ғана шектелмейді, жаңа тауар идеяларын іздестіруден бастап оны түпкілікті тұтынушының пайдалануына дейінгі бүкіл маркетинг үдерісін қамтиды. Маркетинг қызметінің барлық түрлері мен салалары, тауар, рынок, өнімнің түр-түрі, өткізу мен бөлу арналары, іске асыру әдістері, жарнама, өткізуді ынталандыру, т.б. тиісінше зерттеледі. Осыған орай кез келген Маркетингілік зерттеу бес кезеңді қамтиды. Бірінші кезеңде мәселе дәл айқындалып, зерттеу мақсаты алға қойылады. Екінші кезеңде ақпарат жинау жоспары әзірленеді. Үшінші кезеңде ақпарат жиналады. Зерттеу пікірлерді анықтау нысанында не топтық талқылау нысанында жүргізілуі мүмкін. Төртінші кезеңде жалпылама көрсеткіштерді құрастыру, олардың арасындағы өзара байланыстарды анықтау үшін жиналған ақпаратқа талдау жасалады. Бесінші кезеңде зерттеулер мен ұсыныстардың негізгі нәтижелері сарабдал шешім қабылдау және кәсіпорындардың тауар рыноктарындағы іс-әрекетінің стратегиясын айқындау үшін кәсіпорындардың басқарушыларына беріледі.<ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> ==Маркетингілік қызмет== Кәсіпорынның (фирманың‚ кәсіпкердің‚ т.б.) [[сұраным]]ды‚ [[баға]]ны‚ жарнаманы пайдалануға, өндірісті ынталандыруға‚ сақтау мен тасымалдаудың осы заманғы тәсілдерін‚ тауарлардың тұтынушыға жетуіне белсенді ықпал жасайтын қызмет көрсетудің техникалық түрлері мен басқа да түрлерін қолдануды жан-жақты зерделеу мен болжауға байланысты қызметі. Кәсіпорын өнімнің (тауардың, бұйымның) нақты түріне және оны тұтынушыларға орай М. қ-тің белгілі бір элементтеріне баса назар аударады. Мысалы, тұтыну тауарлары үшін бұқаралық ақпарат құралдары арқылы берілетін жарнаманың маңызы зор‚ ал өндірістік мақсаттағы өнім үшін жөндеу қызметін көрсетуді ұйымдастыруға, қосалқы бөлшектермен жабдықтауға баса мән беріледі.<ref>О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0</ref> ==Маркетингіні басқару== Межеленген мақсатқа қол жеткізу үшін (пайда алу, өткізу көлемін ұлғайту, рыноктың үлесін молайту, т.б.) тиімді сұранымды белгілеу мен қолдауды көздейтін шараларды талдау, жоспарлау, жүзеге асыру, олардың орындалуын бақылау арқылы нысаналы түрде ықпал жасау. Оған кәсіпорын ортасын, нарықты, тұтынушыларды, тауарлар мен қызметтердің түр-түрі мен сапасын, тауарлардың өткізілуі мен қозғалысын, бағаны, жарнаманы, маркетингілік зерттеулерді (рынок, сұраным мен бәсеке, өткізім мен бөлу, жарнама, фирманың тактикасы мен стратегиясы саласындағы) басқару жатады. Басқаша айтқанда, Маркетингіні басқару — сұранымды басқару. Маркетингімен шұғылданушы сұранымның деңгейіне, уақыты мен сипатына әсер ете білуі тиіс, өйткені орын алып отырған сұраным қалаған сұраныммен үйлеспеуі мүмкін. Маркетингіні басқарушылар — фирманың маркетингілік жағдайына талдау жасаумен, межеленген жоспарларды іске асырумен шұғылданушы және бақылау міндетін орындаушы лауазымды адамдар. Оларға өткізу қызметінің басқарушылары мен қызметкерлері, өткізімді ынталандыру жөніндегі мамандар, тауарлар жөніндегі басқарушылар, баға белгілеу мамандары жатады.<ref>Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі. / Ғ. Сейіткасымов, Б. Бейсенғалиев, Ж. Бекболатұлы — Алматы: Экономика, 2006. ISBN 9965-783-20-9 </ref> ==Маркетингіні жоспарлау== Кәсіпорынның маркетингілік қызметінің барлық бағыттары бойынша тәптіштелген жоспарлар әзірлеу. Мұндай маркетинг-жоспарлардың құрылымында негізгі көрсеткіштердің тізбесі, рыноктардың, олардың негізгі бөліктерінің, тұтынушылардың (сатып алушылардың), бәсекелестердің сипаттамасы, бәсекенің салдарынан болатын ықтимал қиындықтарды талдау, бәсекелестік артықшылықтар, жоспарлы кезеңде фирма қол жеткізуге тиіс тұжырымдалған мақсаттар, маркетинг стратегиясын — оның барлық кешені, мақсатты рыноктар, шығындардың деңгейі бойынша қызметінің бағдарламалары, оның барлық ұстанымдары бойынша нақты іс-қимылдары, болжалды пайданың есебі, жоспардың орындалуы барысына бақылау жасау қамтылады. Фирма өнімнің (тауарлардың) бірнеше түрлерін, алуан түрлі сұрыпталымдық топтарды өндіретін, түрлі рыноктарда жұмыс істейтін жағдайда әрбір жайғасым бойынша жеке маркетинг-жоспар жасалады.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref>Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сыртқы сілтемелер== * [http://Malimetter.kz/marketing/ Malimetter.kz Маркетинг реферат (қазақша)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927174616/http://malimetter.kz/marketing/ |date=2013-09-27 }} * [http://Malimetter.kz/banktik-marketing-mani-men-ereksheligi/ Malimetter.kz Банктік маркетинг мәні мен ерекшелігі реферат (қазақша)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927174621/http://malimetter.kz/banktik-marketing-mani-men-ereksheligi/ |date=2013-09-27 }} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Маркетинг]] 92im2m85wh5pqs9lq6mmf6q96944skn Ғани Мұратбаев 0 30382 3607789 3269988 2026-05-22T13:29:14Z ~2026-30516-46 181568 /* Марапаттары мен естеліктері */ 3607789 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Ғани Мұратбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Титулы = [[Коммунистік Жастар одағы ОК Орта Азия бюросының төрағасы]] | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = [[1922 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[1924 жыл]] | Ізашары = | Титулы_2 = [[Түркістан Республикасы комсомол ұйымы ОК-нің бірінші хатшысы]] | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = 1 | Басқара бастады_2 = [[1921 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[1922 жыл]] | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Туған күні = 3.6.1902 | Туған жері = {{туғанжері|Қазалы ауданы|Қазалы ауданында}}, [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 15.4.1925 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}} | Жерленді = [[Ваганьков зираты]] | Діні = [[ислам]] | Әкесі = | Анасы = | Балалары = | Партиясы = [[КОКП]] | Білімі = | Қолтаңбасы = | Commons = | Марапаттары = | Сайты = }} '''Ғани Мұратбаев''' ([[3 маусым]] [[1902 жыл|1902]], [[Қазалы ауданы]] – [[15 сәуір]] [[1925 жыл|1925]], [[Мәскеу]]) – [[Орталық Азия]] мен [[Қазақстан]] жастар қозғалысын ұйымдастырушылардың бірі, БЛКЖО мен Коммунистік Жастар Интернационалының қайраткері. == Өмірбаяны == [[Әлімұлы]] тайпасының [[Қарасақал]] руынан шыққан.<ref>https://bilim-all.kz/article/14524</ref> Қазалыдағы орыс – қазақ мектебін, жоғары бастауыш училищесін (1910 – 18), Ташкенттегі орта білім беретін қазақ-қырғыз педагогикалық училищесі жанындағы ауылдық мектептер үшін нұсқаушы-лекторлар курсын (1919 – 20), Ташкенттегі мемлекеттік үлгі-тәжірибелік мектебін және Орта Азия мемлекеттік университетінің қоғамдық ғылымдар факультетін (1920 – 21) бітірген. 1919 жылы Коммунистік Жастар ұйымына мүше болып қабылданып, бірер жыл қалалық, уездік комитетте жұмыс істеді. Жетісу облысында мұғалімдер даярлайтын курстар ұйымдастырды, [[Жетісу облысы]] және Ташкент, Самарқан, [[Верный]] қалалары комсомол ұйымдарының негізін қалауға атсалысты. Ташкенттегі жетім балаларды интернатқа, балалар үйіне орналастыруға белсене кірісіп, олар үшін ұйымдастырылған интернаттың директоры болды. 1920 жылы Түркістан комсомолының 3-съезінде ОК мүшелігіне сайланып, қазақ-қырғыз жастары бюросын басқарды. 1921 жылы алдымен Самарқан өлкелік комсомол комитетінің, кейін Түркістан Республикасы комсомол ұйымы ОК-нің бірінші хатшысы болып сайланды. Ол осы уақытта Ташкентте «[[Жас Алаш (газет)|Жас алаш»]] газетін ұйымдастырып, оның тұңғыш редакторы болды. Қазақстан комсомолының құрылуын жариялаған 1-өлкелік съезді (1921 жылы 7 – 13 шілде) өткізуге тікелей басшылық жасады. 1922 – 1924 жылдары РКЖО-ның 5-съезінде Ресей Коммунистік Жастар одағы ОК-нің мүшесі, Коммунистік Жастар одағы ОК Орта Азия бюросының алғашқы төрағасы болып сайланды. 1924 – 1925 жылдары Ресей Лениншіл Коммунистік Жастар одағы ОК-нің бюро мүшесі, Коммунистік Жастар Интернационалы атқару комитетінің Шығыс елдері жастар арасындағы жұмыс бөлімінің меңгерушісі болды. Ол Коммунистік Жастар Интернационалының 3 – 4-конгрестерінің, Коминтерннің 4-конгресінің делегаты болып сайланды. Өкпе ауруынан қайтыс болып, Мәскеудегі «Ваганьков» қорымына жерленді. == Марапаттары мен естеліктері == Мұратбаев Хорезм республикасының Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Қызылорда облысы Қазалы қаласында мемориалдық мұражайы ашылды. Қызылорда қаласының стадионы Ғани Мұратбаев есімімен аталады. «Біздің Ғани» атты көркем фильм, «Осындай қысқа ғұмыр» атты деректі фильм түсірілді. ==Сілтемелер== [[Сыр елі энциклопедиясы|"Сыр елі энциклопедиясы"]] {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] o6c4z9qcvjfskcq2iw8a895eiamjefy Ақбауыр үңгірі 0 34621 3607823 3607066 2026-05-22T15:51:30Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Algashky|Algashky]] ([[User talk:Algashky|т]]) өңдемелерінен [[User:Wikuiser|Wikuiser]] соңғы нұсқасына қайтарды 3551950 wikitext text/x-wiki {{Үңгір |Атауы = Ақбауыр үңгірі |Төл атауы = |Сурет = |Сурет тақырыбы = |Координаттары = 49/39/15/N/82/42/13/E |CoordScale = |Ел = Қазақстан |Аймақ = Шығыс Қазақстан облысы |Тереңдігі = |Амплитуда = |Ұзындығы = |Көлемі = |Ашылған жылы = 1970, 1990 |Түрі = |Жанас жыныстар = |Кіретін есік саны = |Қиындық деңгейі = |Келушілер үшін қол жетімді = |Жарығы = |Сайты = |Ортаққордағы санаты = }} '''Ақбауыр үңгірі''' – қола дәуірінің ескерткіші. == Географиялық орны == [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Ұлан ауданы]], [[Бестерек (Ұлан ауданы)|Бестерек]] ауылының солтүстігінен 3 км жерде [[Ақбауыр]] тауының етегіне орналасқан. == Сипаты == Жүйелі зерттеу жұмыстарын 1970–1990 жылдары ҚР ҒА археолог экспедициясы (жетекші З.Самашев) жүргізді. Үңгір қабырғасындағы қызыл күрең охрамен салынған суреттер б.з.б. 3-мыңжылдықтың басына жатады. Төбесі қуыс, іші [[конус]] тәріздес күркеге ұқсайтын үңгір, әсіресе, оның кіре берісіне қарсы суреттер салынған негізгі қабырғасы көп адам табынатын, киелі орын болған. Үңгір таудың етегінен 5–6 метр биік орналасқан. Оның алдындағы алаңда жылдың белгілі бір мерзімінде (жыл басы – наурызда) үлкен діни жиындар, құрбандық шалу, т.б. рәсімдер өткізілген. Суреттердің мазмұны өте күрделі. Композицияның семантик. орталығында қос аяқты арба, өгіз, таутекенің суреттері бейнеленген. Олардың айналасында әр түрлі ирек сызықтар, нүктелер, үшбұрыштар, төртбұрыштар және адамдар, үш-төрт [[күрке]] бейнеленген. Энеолит, [[қола дәуірі|қола дәуір]]лерінде салынған бұл суреттер жердің құнарлы болуын, мал-жанның өсіп-өрбуін тілеу мағынасын білдіреді. Сол кездегі діни ғұрып бойынша өлген адам қабіріне қос аяқты арбаны бірге қойған. Ол адамдардың жанын, [[рух]]ын басқа дүниеге тасымалдайтын құрал деп саналған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> [[File:Ақ бауыр тарихи археологиялық кешеніндегі тас бетіндегі ерте ғасыр суреттері.jpg|thumb|Ақ бауыр тарихи археологиялық кешеніндегі тас бетіндегі ерте ғасыр суреттері|солға|282x282 нүкте]] [[File:Ақ бауыр тарихи археологиялық кешеніндегі ерте ғасыр суреттері.jpg|thumb|Ақ бауыр тарихи археологиялық кешеніндегі ерте ғасыр суреттері|ортаға|266x266 нүкте]] == Ғалымдардың пікірлері == '''Зейнолла Самашев:''' Жаңалық ретінде бірінші қабаттан қола дәуірінің соңы мен ерте темір дәуірінің басында салынған елді мекенді анықтадық. Тас астық үккіштер, ұштауыш тастар, жылқылар мен қойлардың сүйектері көшпенді сақтардың отырықшы өмір салтын да ұстанғанын көрсетеді. Археологтардың ойынша, оларда жер өңдеу дамыған, олар тастарды қашаған, киім тіккен, керамиканы күйдіріп, темірден қару-жарақтар жасаған. 2019 жылы үңгірге жақын аумақты қаза отырып, ерте сақтар дәуіріне жататын стационарлық елді мекенді анықтадық. == Ақ бауырдың қолданылуы бойынша теориялар == '''Теория 1:''' батысқа қаратылған, ашық аспан астындағы ғибадатхана. Ол жерлеу рәсімдері, құрбан ету, ғұрыптарды іске асыру үшін қолданылған. Ақ бауыр мен Қызыл тас тауының жанында жасалынған ғұрыптар ең ежелгі табынушылықтардың қатарына кіретін тауларға табынушылықпен тікелей байланысты болуы мүмкін. Тауға, аспанға, күнге, нөсерге, жануарлар мен өсімдіктерге табынушылықтан діндердің ежелгі түрлері қалыптасқан. Ғалымдардың пайымдауы бойынша, тастардан жасалынған дөңгелектер діндік немесе басқа да ғұрыптарды жасайтын орын, ал тастар қатарлары діни үдерістерге арналған аллеялар болған. Қабырғадан шамамен 100 м жерде саңырауқұлақ пішінді үлкен тасты көруге болады. Мамандардың айтуынша, бұл жартас құрбандық үстел болған. '''Теория 2:''' Ежелгі адамдар аспан денелеріне жүйелік бақылаулар жүргізген ежелгі обсерватория, өйткені ол жерде ежелгі құрылыстар, күн сағаты бейнеленген алаң, астро тордың ақпараты, сақталып қалған биіктіктері 2,5-4 м құрайтын граниттік тастары бар диаметрі шамамен 25 м құрайтын «астрономикалық зертхана» табылған. Осы тастарда діни қызметкерлердің-астрономдардың, неолит пен қола дәуірінің Күн мен Айды бақылаушы адамдардың әрекеттерін тамашалаушы көрермендерді отыруы әбден мүмкін. '''Теория 3:''' Адамзаттың құтқарылу картасы. Ерекше тастағы жазуда инаквазусқа және Жердегі күрт климаттық бес зоналылықтың пайда болуына себеп болған бүкіл ғаламшарлық мәселе туралы ақпарат қамтылған. Құпияланған жазу бойынша құтқарушы бағытша Ертісті көрсеткен. '''Теория 4:''' Тауға табыну ежелгі мәдениеттерде таралған, себебі таулар жергілікті құдайлардың орын деп саналған. Олар әлемнің ортасын, жер мен көктің түйісу орнын, мәңгілік пен жоғарғы дүниеге талпынысты білдірген. Ақ бауыр – көкжиек тұстары бойынша дәл шектелген полярлығы бар энергетикалық және ақпараттық генератор. Екі оң және екі теріс аймақтар бар. Бұл 5 мың жыл бойы жұмыс істеп келе жатқан ұдайы қызмет ететін ақпараттық генератор. Бұл жерге ақпарат үлкен аумақтан жиналып, ғарышқа жіберіледі. == Тастағы суреттер == Қазіргі кезге дейін Қазақстанда басқа жерде кездеспейтін 80 таста салынған суреттер мен петроглифтер сақталған: адамның, тауешкінің, бұқаның, екі дөңгелекті арбаның, тұрғылықты орындардың суреттері, қалғандары әрқыйлы белгілер. Суреттер қоңыр охрамен (немесе құрбандыққа шалынған жануарлардың қанымен) салынған және б.з.д 3 мың жылдарға тиесілі. Көптеген суреттердің арасы 90, 60 және 180 сантиметрлерді құрайды. Бұл сурерттер Қазақстан үшін өзгеше және ерекше, біріншіден олар таста қашалмай қызыл охрамен салынған, екіншіден, ежелгі қарапайым суретшілердің жұмыстарына ұқсас емес. Суреттердің салыну себебі әлі де құпия, алайда адамзаттың құтқарылу картасы, жазудың ең алғаш пайда болуы (Е.Курдаков), өзгеғаламшарлықтардың келуі (А.Юрченко) және аспан картасы сияқты болжамдар бар. Зерттеуші Леонид Марсадолов Ақ бауырдың пирамидтік пішіні қасиетті кеңістік және ғарыштық дөң екендігіне сенімді. Кресттер – Күн немесе жұлдыздар белгісі, сол үшін алдымызда ежелгі адамдардың жұлдызды аспанды көруі бойынша жасалынған карта. Ол толық емес, бірақ киелі орынның оңтүстік-батыс аумағы үшін маңызды. Ақ және қара бұғылар, тауешкілер құрбандыққа шалу ғұрыптарының бір бөлігі болуы мүмкін. Мүйіздерінде күн орналасқан бұғылар көне Евразия көшпенділелрі үшін киелі жануардың маңызын білдіреді. Жануардың сұлулығы мен күші, оның бебітшілдігі мен өзін қорғай алуы, түрлерінің ауқымды тарау аумағы, жыл сайын мүйіздеріне бір тарам қосылу және тағы да басқа қасиеттері көшпенділердің бұғыны көшпенділік белгісінің бірі қылып таңдауының себептері. Тіпті скифтік уақытта Қазақстан жерінде тіршілік еткен «сака» тайпасын кейбір лингвистер «бұғы» деп аударады. == Жартастар мен тастардың болжамды қолданыстары == Үңгірдің жартылай домалақ кеңістікті жүрек пішінді тесігі бар тас жауып тұрады. Кейбір жорамалдар бойынша, пішінде түнгі аспандағы шоқжұлдыздарды бақылау үшін жасалынған түзетулер бар. Табиғи емес тастағы үңгімелер. Егер астыңғы үңгімелердің біреуіне су құйса, су күн мен түн теңелген күні жоғарғы үңгімеде көрінеді. Мүмкін бұл тастағы үңгімелер құрбан шалу орындарының белгіленулері. Немесе бұл ежелгі металлургтердің балқытылған жынықа арналған құймақалып болуы да мүмкін. Сонымен қатар, бұл жерде үңгімелерге сәйкес келетін руда құймалары табылған. Осы шатқал аумағында пештердің қалдықтары да табылған, кейбіреулері кішірек тек 1-2 адам сиярлықтай, ал кейбіреулері өте дәу. Джон Обри сипаттаған үңгімелерге аса қызығушылық арттырылады. Ол 1663 жылы Карл ІІ патшаның тапсырмасымен қазақстандық Стоунхенджді қарастыра отырып, тастарды бір үңгімеден екінші үңгімеге сала отырып, күн және ай тұтылу күндерін анықтаған деп болжады. Хойлдың пайымдауы бойынша, үңгімелер бұрыштарды есептеуге арналған алып транспортир. Сонда ежелгі адамдар да нақты ғылымдарды зерттей отырып, уақыт пен кеңістікті өлшеуге талпынған. == Жол сипаттамасы == Ақ бауыр шамамен Өскеменнен 38 км-де орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://historicalplacesofek.tilda.ws/ Шығыс Қазақстан облысының тарихи орындары] [[Санат:Қазақстан үңгірлері]] [[Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы]] [[Санат:Қола дәуірі]] fr9u2xz3xora7iyhd0ql6c7mracr4nt Монтайтас 0 41217 3607892 3333238 2026-05-22T17:14:44Z Мағыпар 100137 сурет қою 3607892 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Монтайтас |сурет = |әкімшілік күйі =Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =28|lat_sec = 03 |lon_deg =68|lon_min = 53|lon_sec =59 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Түркістан қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}2603 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Монтайтас''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты ауыл, темір жол бекеті, [[Монтайтас ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде орналасқан. Ауыл төңірегінде эфемероидті өсімдіктер аралас қоңырбас, өлең, т.б. өсімдіктер өседі. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||4249||{{құлдырау}}3248 ||{{құлдырау}}2603 ||80,1 ||1671 ||{{құлдырау}}1374 ||82,2 ||1577 ||{{құлдырау}}1229 ||77,9 |} == Тарихы == Ауыл [[1954 жыл|1954]]–[[1996 жыл|96]] жылдары асыл тұқымды қой зауыты кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Монтайтаста және округтегі [[Ақтас (Арыс қалалық әкімдігі)|Ақтас]], [[Бақырша]], [[Қабылсай (Арыс қалалық әкімдігі)|Қабылсай]], [[Атамекен (Арыс қалалық әкімдігі)|Қожатоғай]], [[Тоғансай (Арыс қалалық әкімдігі)|Тоғансай]], [[Шағыр (Түркістан облысы)|Шағыр]] ауылдарында ӨК-тер және ЖШС-тер құрылды. Монтайтас арқылы [[Орынбор-Ташкент темір жолы]] өтеді. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев — Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том 27 бет.</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="200"> Монтайтас. Мешіт.jpg|Мешіт Монтайтас. Мәдениет үйі.jpg|Мәдениет үйі Монтайтас. Салтанат сарайы.jpg|Салтанат сарайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] fjiy1xftvcdg6f40gevh25vxiu50scb Айгүл Нариманқызы Үлкенбаева 0 42753 3607804 2689570 2026-05-22T15:07:13Z Tuttiorchestra687 173049 /* */ 3607804 wikitext text/x-wiki '''Айгүл Нариманқызы Үлкенбаева''' (23.1.[[1962|1962 жылы]] туған, [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы (Атырау облысы)|Исатай ауданы]] Чапаев аулы) — күйші-домбырашы, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі ([[1998]]). Алматы қаласындағы музыка училищесін (қазіргі П.И.Чайковский атындағы музыкалық колледж) ([[1981]], педагогы Т.Бәділов), одан кейін [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы мемлекеттік консерваториясының (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы)]] халық аспаптары факультетін ([[1986]], профессор А.Т. Жайымовтың жетекшілігімен) бітірген. [[1989]] — [[1991]] жылдары осы консерваторияның ассистентура-стажировкасынан өтті. Шығармашылық еңбек жолын оқып жүрген кезінен Қазақтың акад. халық аспаптар оркестрі құрамында ([[1979]] — [[1989]]) домбырашы болумен бастаған Үлкенбаева соло-орындаушыға дейінгі үздік кәсіптік-шеберлік биігіне көтерілді.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Оның күйшілік-орындаушылық репертуарынан халық күйлері (“Ақсақ құлан”, “Ел айрылған”, т.б.), қазақтың халық композиторлары (Дәулеткерей, Дина Нұрпейісова, Қазанғап, Құрманғазы, Махамбет, сондай-ақ маңғыстаулық күйшілер: [[Есбай Балұстаұлы|Есбай]], [[Есір Айшуақұлы|Есір]], Құлшар, Өскенбай, т.б.), осы заманғы композиторлар (мыс., [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Н.Тілендиевтің]] “Аққуы”, [[Жайымов Айтқали Тілепқалиұлы|А.Жайымовтың]] “Күй анасы” мен “Шалқымасы”) шығармалары мен орыс, шет ел классикалық туындылары мол орын алған. 2002 ж. - "Құлағыңнан кетпесін" атты жеке шығармашылық кеші Алматы қ. Республика сарайында; 2012 ж. - "Айгүл - күйге бар әлем тамсанады..." атты жеке шығармашылық кеші Алматы қ. Абай атын. Опера және балет театрында; 2013 ж. - "Айгүл - күйге бар әлем тамсанады..." атты жеке шығармашылық кеші Астана қ. "Қазақстан" орталық концерт залында өтті. [[1993|1993 жылдан]] Қазақ ұлттық консерваториясында ([[2002|2002 жылдан]] доцент) және [[2006|2006 жылдан]] “Айгүл Үлкенбаеваның мектеп-студиясында” (өзі ұйымдастырған) ұстаздық қызметпен айналысады. Үлкенбаеваның орындауындағы күйлер "Күй - ана" аудио-кассета ([[2000 ж]]),"Құлағыңнан кетпесін" топтамалық 2 дискі ([[2002 ж]]) және "Құлағыңнан кетпесін" бейне-кассета ([[2003 ж]]) ,"Ақ Шолпан", "Ирең" дискілері (2008 ж), "Күй ғұмыр" атты кітап Сардар баспасы (2011 ж), "Айгүл - күйге бар әлем тамсанады..." атты дискі (джаз - рок тобының қостауымен) (2013 ж) жарық көрді. {| class="wikitable" |- | [[1981]] || 3-ші Республикалық Жас орындаушылар байқау || 1-ші орын |- | [[1983]] || Құрманғазы атындағы 1-Республикалық орындаушылар байқау || 3-ші орын |- | [[1986]] || Баку қаласында өткен Уз. Гаджибеков атынд. халық аспаптарында орындаушыларының Халықар. байқау || 3-ші орын |- | [[1985]] || Республикалық “Жігер” фестивалінің || жүлдегері 1-ші орын |- | [[1992]] || Қазақстан “Дарын” Мемлекеттік жастар сыйлығының || лауреаты |- | [[1998]] || Республикалық күйшілер сайысы || Бас жүлде |- | [[1998]] || Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген артисі |} <ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} [[Санат:Қазақ мәдениет саласының тұлғалары]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Исатай ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] [[Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Домбырашылар]] 11cm2gycyww0t1pz5j0f4qyz31bznss Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков 0 47060 3607908 3047480 2026-05-22T17:46:12Z Tuttiorchestra687 173049 3607908 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Алдаберген Мырзабеков.tif|thumb|right|200px|Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков]] '''Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков''' ([[14 қараша]], [[1930 жыл|1930]], [[Қарағанды облысы]] [[Жаңаарқа ауданы]] [[Түгіскен (Ұлытау облысы)|Түгіскен]] ауылы-[[6 ақпан]], [[2018]]) – [[дирижер]], педагог, ҚР халық әртісі (1984), публицист. == Өмірбаяны == * [[Алматы мемлекеттік консерваториясы|Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік консерваториясы]]ның халық аспаптар факультетін бітірген (1955). * 1956 жылы [[Құрманғазы атындағы Қазақтың Мемлекеттік халық аспаптар оркестрі]]не дирижëрлік қызметке тағайындалып, 1968 – 1971 жылы оркестрдің бас дирижері әрі көркемдік жетекшісі болған. * 1971 – 1988 жылы дирижері болып еңбек етті. * 1962 жылдан [[Моңғолия]]ның [[Баян-Өлгей аймағы]]нда қазақ музыкалық драма театрының көркемдік жетекшісі және бас дирижері міндетін атқарып, оркестрдің орындаушылық, кәсіби деңгейін көтеруге де атсалысты. == Ойнаған музыкалары == * Оның оркестрге арнап түсірген [[Тәттімбет Қазанғапұлы|Тәттімбет]]тің, [[Сүгір Әліұлы|Сүгір]]дің, [[Әшімтай Қарымсақұлы|Әшімтай]]дың шертпе күйлері, [[Ықылас Дүкенұлы|Ықылас]]тың қобыз күйлері, тағы басқа халық композиторларының ән-күйлері, орыс және шет ел классиктерінің туындылары бар. == Шығармалары == * [[Моңғолия]]ның Баян-Өлгей аймағында қазақ музыкалық драма театрында қойылған “Тұлбанор шайқасы” спектакліне музыка жазды. * Өзінің де ән, күйлері, күрделі увертюра, поэма жанрында жазылған төл туындылары көптеп саналады. Мырзабековтің “''Қоңырқаз''”, “''Көкейкесті''” сияқты оркестрге арналған партитура таңдамалы жинақтары жарық көрді (1982, 1988). == Марапаттары == Шығармашылық еңбегі үшін [[Моңғолия]]ның “''Алтын жұлдыз''” орденімен марапатталды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Жеке өмірі == Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабековтың 2 қызы, 1 ұлы бар. Қызы Мырзабекова Светлана Алдабергеновна Нұр-Сұлтан қаласында Қазақ ұлттық өнер университетінде жұмыс істейді. Екінші қызы Мырзабекова Алма Алдабергеновна көп жылдар бойы Қазақстанның Ұлттық банкінде қызмет атқарған. Ұлы Мырзабеков Нұрлан Алдабергенұлы Алматыда талантты фотосуретші болған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Stub: Қазақ мәдениеті}} [[Санат:14 қарашада туғандар]] [[Санат:1930 жылы туғандар]] [[Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:6 ақпанда қайтыс болғандар]] [[Санат:2018 жылы қайтыс болғандар]] 6q4o2eng1240mjiw13goft8qgwfrvgi Ізбасар Өтешұлы 0 47957 3607909 3568608 2026-05-22T17:54:22Z Tuttiorchestra687 173049 3607909 wikitext text/x-wiki '''Ізбасар Өтешұлы''' (15.1. 1937 ж.туған, [[Қазығұрт ауданы]] Жаңабазар ауылы ) – дирижëр, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (1980), профессоры. 1958 ж. [[Мәскеу]]де өткен Қазақстан мәдениетінің онкүндігіне қатысқан. 1958 – 64 ж. [[Құрманғазы]] атындағы ұлттық консерваторияның хор дирижері факултетін бітіріп, Қазақтың мемлекеттік ән-би ансамблінде бас хормейстер-дирижер қызметін атқарды. 1970 – 72 ж. Мәскеуде мамандығы бойынша білімін көтерді. 1972 – 81 ж. ән-би ансамблінде бас дирижер болды. 1981 – 2004 ж. [[БАЙСЕЙІТОВА КҮЛӘШ|К. Байсейітова]] атындағы арнайы республикалық. музыка мектебінің директоры, П.И. Чайковский атындағы музыка училищесінің директоры. Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның аға оқытушысы. Қазақстан музыка қайраткерлері одағының мүшесі және төрағаның орынбасары, [[Астана]] қаласындағы [[Гумилев Лев Николаевич|Л.Н. Гумилев]] атындағы [[Еуразия ұлттық университеті|Еуразия университеті]]нің профессоры. Ізбасар Өтешұлы зейнетке шыққан соң Астана қаласында тұрды. 2021 жылы Алматыға қоныс аударды. Отбасылы, жұбайы 2020 ж. дүние салды. ==Сілтемелер== "Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы" {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1937 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] {{stub}} cvbqhg8xagtcucazwiqvvh4uglf2sw6 3607910 3607909 2026-05-22T17:54:40Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан хор дирижерлері|Қазақстан хор дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607910 wikitext text/x-wiki '''Ізбасар Өтешұлы''' (15.1. 1937 ж.туған, [[Қазығұрт ауданы]] Жаңабазар ауылы ) – дирижëр, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (1980), профессоры. 1958 ж. [[Мәскеу]]де өткен Қазақстан мәдениетінің онкүндігіне қатысқан. 1958 – 64 ж. [[Құрманғазы]] атындағы ұлттық консерваторияның хор дирижері факултетін бітіріп, Қазақтың мемлекеттік ән-би ансамблінде бас хормейстер-дирижер қызметін атқарды. 1970 – 72 ж. Мәскеуде мамандығы бойынша білімін көтерді. 1972 – 81 ж. ән-би ансамблінде бас дирижер болды. 1981 – 2004 ж. [[БАЙСЕЙІТОВА КҮЛӘШ|К. Байсейітова]] атындағы арнайы республикалық. музыка мектебінің директоры, П.И. Чайковский атындағы музыка училищесінің директоры. Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның аға оқытушысы. Қазақстан музыка қайраткерлері одағының мүшесі және төрағаның орынбасары, [[Астана]] қаласындағы [[Гумилев Лев Николаевич|Л.Н. Гумилев]] атындағы [[Еуразия ұлттық университеті|Еуразия университеті]]нің профессоры. Ізбасар Өтешұлы зейнетке шыққан соң Астана қаласында тұрды. 2021 жылы Алматыға қоныс аударды. Отбасылы, жұбайы 2020 ж. дүние салды. ==Сілтемелер== "Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы" {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1937 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан хор дирижерлері]] {{stub}} mck5m41wnbtf2fib4dxqsbomop0sz2g Мұрат Өскенбаев 0 50212 3607884 2715274 2026-05-22T16:59:48Z Tuttiorchestra687 173049 3607884 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Мұрат Өскенбаев |Шынайы есімі = |Сурет = Мұрат Өскенбаев.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 1.1.1904 |Туған жері = [[Қарақия дөңі]], [[Қарақия ауданы]], [[Маңғыстау облысы]], [[Ресей Империясы]] |Мансабы = [[күйші]]-[[композитор]]<br>[[домбыра]]шы<br>[[сазгер]]<br>[[ақын]] |Азаматтығы = {{USSR}}<br>{{flagicon|RUS}} [[Ресей Империясы]] (1904-20) |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Қайтыс болған күні = 1.1.1982 |Қайтыс болған жері = |Әкесі = Өскенбай |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Өскенбаев Мұрат''' ([[1 қаңтар]] [[1904]], Қарақия дөңі, [[Қарақия ауданы]], [[Маңғыстау облысы]] - [[1 қаңтар]] [[1982]], [[Қарақия ауданы]], [[Маңғыстау облысы]]) – күйші-композитор, домбырашы, сазгер, ақын. ==Өмірбаяны== * 1904 жылы қазіргі [[Маңғыстау облысы]] [[Ералиев ауданы]]нда Қарақия дөңінде туды. 7 жасынан әкесі Өскенбайдан [[домбыра]] тартуды үйренген. Белгілі күйшілер Есбай, Абыл, Сәулебай, Тазбаланың күйлерін жетік меңгерген. * 1954 – 1960 жылдары [[Қазақ мемлекеттік филормониясы]]нда домбырашы болды. (қазіргі Жамбыл Жабаев атындағы қазақ академиялық филармониясы) * 1958 жылы [[Мәскеу]]де өткен қазақ өнерінің онкүндігіне қатысты. * 1960 – 1965 жылдары [[Қазақконцерт]]те домбырашы-солист қызметін атқарды. (қазіргі Құрманғазы оркестр ұйымы) * 1982 жылы Қарақия дөңінде қайтыс болды. ==Шығармашылығы== * Өскенбаевтың репертуарына түрлі тақырыпта 300-ге жуық күй енген. Ол қазақ (Абыл, [[Есір Айшуақұлы|Есір]], Құлшар, [[Құрманғазы]] күйлерін, т.б.), түрікмен ''Сахып Жамал'',''Есерлі'', ''Кептер'', ''Көрұғлы'', ''Әуезім күйі'', ''Ашыл баш'', т.б.) күйлерімен қатар қарақалпақ, әзірбайжан, ноғай халықтарының музыкалық мұрасын меңгерген. Сондай-ақ көне түрік тайпаларының ''Алпыс тарау науайы'' атты күйлер топтамасынан: ''Қарт науайы'', ''Бала науайы'', ''Шәһр науайы'', ''Тамшы науайы'', ''Қақпалы науайы'', ''Тел науайы'' аталатын үлгілерін, ежелгі халық саздарынан “ Ел айрылған” сияқты күйлерді шебер орындаған. * Өскенбаев – ондаған күйдің авторы. Олар ''Қоштасу'', ''Халық сәлемі'', ''Жеңіс'', ''Кең жайлау'', ''Қазақстан'', ''Көктем'', ''Ана даңқы'', ''Өрлеу'', ''Маңғыстау'', т.б. Оның ''Оркестр'', ''Күй'', ''Домбыра'', ''Республика тойына'', ''Қара алтынды Маңғыстау'', т.б. толғаулары бар. * Өскенбаев [[Қашаған жырау|Қашаған]], Өскенбай, Аралбай, [[Елбай Қосымбайұлы|Елбай]] ақындардың толғауларын халық арасына таратты. Өскенбаев [[репертуар]]ындағы күйлердің бірқатары күй табақтарына жазылған, [[Мұхтар Әуезов]] атындағы Әдебиет және өнер институты қорында сақтаулы.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Stub: Қазақ мәдениеті}} [[Санат:1 қаңтарда туғандар]] [[Санат:Қарақия ауданында туғандар]] [[Санат:1 қаңтарда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қарақия ауданында қайтыс болғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] acyagw88psq1rb3ovkpzpjnmzrsdnev Рүстембек Бейсенұлы Омаров 0 51884 3607813 2537499 2026-05-22T15:19:25Z Tuttiorchestra687 173049 /* Өмірбаяны */ 3607813 wikitext text/x-wiki '''Рүстембек Бейсенұлы Омаров''' (7 [[қыркүйек]] 1919, Павлодар облысы Лебяжье ауданы [[Шарбақты]] ауылы – 6 [[маусым]] 1988, [[Алматы]]) – [[күйші]], [[домбырашы]].<ref>Қазақ энциклопедиясы, 7 том</ref> ==Өмірбаяны== Қазақстанның халық [[әртіс]]і (1976). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Омаров домбыра тартуды әкесінен үйренген. 1934 жылы [[А.Жұбанов]]тың жетекшілігімен құрылған халық аспаптар [[оркестр]]інде домбырашы, кейін домбыра тобының концертмейстері және жеке домбырашы қызметін атқарды. 1937 – 39 жылы қазіргі [[Санкт-Петербург]] қаласындағы [[музыка]]лық [[училище]]де, 1946 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясында оқыды. Бұдан кейінгі шығармашылық қызметін ұстаз ретінде консерваторияда, домбырашы ретінде [[Құрманғазы]] атындағы академиялық халық аспаптар оркестрінде қатар жүргізді. [[Ә.Есқалиев]], [[І.Ахмедияров]] сынды көптеген күйші-домбырашыларды тәрбиеледі. Омаров қазақ халқының күй мұрасын, әсіресе, Құрманғазы күйлерін, оның орындаушылық [[дәстүр]]ін жетік меңгерді. ==Сілтемелер== * [[Күй]] * [[Домбыра]] * [[Консерватория]] ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Күйшілер]] {{stub}} l2z8ui1vcanfrs825d7it048hn6656p Подстёпное (Батыс Қазақстан облысы) 0 53687 3607901 3395876 2026-05-22T17:31:09Z Мағыпар 100137 сурет қою 3607901 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Подстёпное |сурет = |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =51 |lat_min = 09|lat_sec =01 |lon_deg =51|lon_min = 29|lon_sec =43 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Батыс Қазақстан облысы |кестедегі облыс = Батыс Қазақстан облысы{{!}}Батыс Қазақстан |ауданы = Теректі ауданы |кестедегі аудан = Теректі ауданы{{!}}Теректі |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Подстёпный ауылдық округі{{!}}Подстёпный |ішкі бөлінісі = |әкімі =Мадиев Сержан Салембаевич |құрылған уақыты = 1959 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}9562 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =+7 71132 |пошта индексі =091115 |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Подстёпное}} [[Сурет:Подстепное. Ауыл көшесі.jpg|нобай|солға|200px|Ауыл көшесі]] [[Сурет:Подстепное. Төле би көшесі.jpg|нобай|солға|200px|Төле би көшесі]] '''Подстёпное''' — [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Теректі ауданы]]ндағы ауыл, [[Подстёпный ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы - [[Теректі (Батыс Қазақстан облысы)|Теректі]] ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 35 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == [[1999 жыл]]ы тұрғындар саны 4675 адам (2278 ер адам және 2397 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 6461 адамды (3158 ер адам және 3303 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл]]ғы санақ қорытындысы бойынша 9562 адамды (4666 ер адам және 4896 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Тарихы == Іргесі [[1959 жыл]]ы [[Орал]] қаласын бау-бақша, көкөніс өнімдерімен қамтамасыз ететін шаруашылық ретінде қаланған. Оның негізінде [[1997 жыл]]дан Подстепноеде және округке қарасты ауылдарда серіктестік, шаруа қожалықтары құрылған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Теректі ауданы елді мекендері}} [[Санат:Теректі ауданы елді мекендері]] [[Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері]] 4w4i96ybq4hqp3h4vbvg9v0m2zjklrq Сазсырнай 0 55124 3607894 3472160 2026-05-22T17:16:58Z Tuttiorchestra687 173049 3607894 wikitext text/x-wiki '''Сазсырнай''' — үрлемелі аспап. Сазсырнай ысқырып ойналатын [[Флейта|флейталар]] тобына жатады. Кейбір сазсырнайдың ысқырғыш тетігі болмайды. Оған [[Қазақтар|қазақ]] халқының [[сазсырнай]]<nowiki/>ы мысал. Сазсырнайға ұқсас аспаптар көптеген халықтарда кездеседі. Атауы әр халықтың өз тілінде айтылатын аспаптың пішіні де әр түрлі. Оның пішінін шеберлер құсқа, балыққа, көп басты атқа, жұмыртқаға ұқсатып жасай берген. Сазсырнайдың дыбыс диапазоны [[терция]], кейде [[Октава|октаваға]] шейін барады. '''1971''' жылы [[Отырар|Отырарда]] жүргізілген қазба жұмыстарда саздан жасалған қаздың жұмыртқасындай музыкалық аспап табылған. Аспаптанушылардың зерттеуінен өткен бұл сазсырнай үш дыбыс шығарады. Олар екінші октаваның “ми-бемоль”, “[[Фа (нота)|фа]]”, “[[Соль (нота)|соль]]” диапазон ноталарын құрайды. <ref>Қазақ энциклопедиясы, 7 - том</ref> <ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақтың саз аспаптары]] f5oze2l831ddsk607g75v6qx18yaz5j Жалғасбек Әмірханұлы Бегендік 0 75100 3607902 3604563 2026-05-22T17:33:36Z Tuttiorchestra687 173049 3607902 wikitext text/x-wiki '''Бегендік Жалғасбек Әмірханұлы''' (28 ақпан, [[1953]] жылы туған, [[Маңғыстау ауданы]] [[Шетпе]] ауылы) – [[дирижер|дирижёр]], профессор, педагог. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] ([[1994]]). "[[Құрмет ордені|Құрмет]]" орденінің кавалері (2023 ж.) * Алматыдағы Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясын дирижëрлік кафедраны [[профессор]] [[Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлы|Шамғон Қажығалиевтің]] сыныбы бойынша, [[1978]]) бітірген. * [[Қазақ халық аспаптар оркестрі]]нің әртісі, дирижёрі, Қазақ мемлекеттік консерваториясының дирижёрлік сыныбының оқытушысы, осындағы халық аспаптары оркестрінің жетекшісі, доценті, [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]]ның дирижёрі ([[1973]] – [[1978|78]]) болды. Қазақстан өнер шеберлері қатарында шет елдерде ([[Франция]], [[Дания]], [[Ресей]],[[Португалия]], [[Швеция]], [[Қытай]], т.б.) елдерде өнер көрсеткен.<ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002</ref> Осымен қоса Нұрғиса Тілендиев, Валерий Руттер, Арнольд Кац ұстаздарының шәкірті болған. ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1953 жылы туғандар]] [[Санат:Шетпеде туғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:Қазақ халық аспаптар оркестрі тұлғалары]] [[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары]] lf9f8dpli8bpln5sv08i164ixjt0qaq Джордж Беркли 0 80404 3607748 3476687 2026-05-22T11:59:27Z TalgatSnow 143530 3607748 wikitext text/x-wiki {{Философ |есімі = Джордж Беркли |шынайы есімі = {{lang-en|George Berkeley}} |сурет = George Berkeley by John Smibert.jpg |сурет атауы = John Smibert - Bishop George Berkeley |Туған күні = [[12 наурыз]] [[1685]] |Туған жері = [[Томастаун]], [[Килкенни графтығы]], [[Ирландия]] |Қайтыс болған күні = [[12 қаңтар]] [[1753]] |Қайтыс болған жері = [[Оксфорд]], [[Оксфоршилд метрополитен емес аудан]], [[Англия]] |Азаматтығы = [[Ұлыбритания]] корольдігі |Мектеп = [[субъективті идеализм]] |Бағыты = [[эмпиризм]] және [[имматериализм]] |Кезең = [[XVIII ғасыр]] философиясы |Қолтаңбасы = George Berkeley signature.jpg }} '''Джордж Беркли,''' тарихнамада '''епископ Беркли''' деген атпен белгілі ([[12 наурыз|12.3]].[[1685]], [[Ирландия]], [[Килкенни]] графтығы — [[14 қаңтар|14.1]].[[1753]], [[Оксфорд]] қаласы) — ағылшын-ирланд философы, оның басты жетістігі ол «[[имматериализм]]<nowiki/>» деп атаған [[Теория|теориясының]] дамуы болды (кейінірек басқалар оны «[[субъективті идеализм]]<nowiki/>» деп атаған). Бұл теория материалдық заттың бар екенін жоққа шығарады және оның орнына, таныс объектілер, мысалы, үстелдер мен орындықтар, ойлау арқылы қабылданатын [[Идея|идеялар]] деп тұжырымдайды.Нәтижесінде, оларды [[Сана|санамызбен]] қабылдамайынша [[Бұ дүние|бұл дүниеде]] жоқ болады. Беркли сонымен қатар абстракцияны сынауымен танымал, бұл оның имматериализм дәлеліндегі маңызды алғышарт.<ref>Douglas M. Jesseph (2005). "Berkeley's philosophy of mathematics". In Kenneth P. Winkler (ed.). [https://books.google.kz/books?id=ER3vQcE1v9AC&redir_esc=y The Cambridge Companion to Berkeley] Cambridge University Press, Dec 19, 2005. ISBN 978-0-521-45033-1</ref> [[Субъективті идеализм]]нің өкілі ретінде белгілі. Беркли [[философия]]сының өзегі, «болу» - яғни «сезіну». Ол сыртқы дүниедегі заттардың [[объектив]]ті өмір сүруін жоққа шығарады. Дүние менің [[сана]]м, менің [[елес]]ім, менің еркім. Осыдан оның субъективті идеализмі пайда болады.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1</ref> [[1709 жыл|1709]] жылы Беркли өзінің алғашқы ірі еңбегі «''An Essay Towards a New Theory of Vision''» (''[[Жаңа көру теориясының тәжірибесі]]'') басып шығарды, онда ол адамның көру қабілетінің шектелуін зерттеп, көрудің тиісті объектілері материалдық заттар емес, жарық пен түс болатыны туралы теория жасады.<ref>''Berkeley, George.'' [https://books.google.kz/books?id=1o85AAAAcAAJ&q=editions:dyOzLl2K0NEC&pg=PR1&redir_esc=y#v=onepage&q=editions%3AdyOzLl2K0NEC&f=false An Essay Towards a New Theory of Vision] : [ағылш.]. — 2. — Dublin : Jeremy Pepyat, 1709.</ref> Бұл оның [[1710 жыл|1710]] жылы «''A Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge''» (''[[Адам білімінің түп-негіздері туралы трактат]]'') атты басты философиялық кітабына алғышарт болды. Алайда, бұл жұмыс нашар қабылданғаннан кейін, Беркли оны [[диалог]] түрінде қайта жазып, [[1713 жыл|1713]] жылы ''«Three Dialogues Between Hylas and Philonous»'' (''[[Гилас пен Филониус арасындағы үш әңгіме]])'' деген атпен жариялады<ref>Turbayne, C. M. (September 1959). [[iarchive:sim_philosophy-and-phenomenological-research_1959-09_20_1/page/85/mode/1up|"Berkeley's Two Concepts of Mind".]] Philosophy and Phenomenological Research 1959-09: Volume 20, Issue 1.</ref>. Бұл кітапта Берклидің көзқарастары Филониус (грекше «ақылды сүйетін») арқылы берілген, ал Гилас (грекше «материя») оның идеяларына қарсы шыққан философтарды, әсіресе [[Джон Локк|Джон Локкты]] бейнелейді. Беркли [[Исаак Ньютон|Исаак Ньютонның]] абсолюттік [[кеңістік]], [[уақыт]] және [[Қозғалыс (зат)|қозғалыс]] туралы доктринасына [[1721 жыл|1721]] жылы жарияланған ''De Motu'' (Қозғалыс туралы) атты еңбегінде қарсы шықты . Оның дәлелдері [[Эрнст Мах]] пен [[Альберт Эйнштейн|Альберт Эйнштейннің]] көзқарастарының бастамасы болды.<ref>[https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1093/bjps/IV.13.26 Popper, K. R. (1953-05-01). "A note on Berkeley as precursor of Mach".]</ref> 1732 жылы Беркли ''Alciphron'' атты еңбегін жариялап, онда христиандық апологетика мен еркін ойшылдарға қарсы пікір айтты, ал [[1734 жыл|1734]] жылы ол ''The Analyst'' атты еңбегін жариялап, бұл еңбекте ол [[Математикалық талдау|есептеу]] негіздерін сынға алып, [[математика]] дамуына айтарлықтай ықпал етті.<ref>''John Holland.'' [https://jhollandtranslations.com/docs/HOLLAND-George-Berkeley.pdf George Berkeley (I2 March I685-14 january 1753)]</ref> 1734 жылдан епископтық [[Материя]] ұғымын іштей қарама-қайшы және таным үшін пайдасыз [[ұғым]] ретінде сынады. ''“Идеялар енжар, оларды затсыз [[субстанция]]лар, жан меңгереді, кез келген зат түйсіктердің жиынтығы”'' деген [[тұжырым]] жасады. Локктың алғашқылық және екіншілік сапарлар теориясын сынға алып, заттар мен құбылыстардың сапаларын субъективті деп бағалады. Ғылымның [[дүниетаным]]дық мәнін мойындамай, ғылымның міндеті ''“бәрін бір ғана пәндік себептермен түсіндіруге үйрену”'' деп есептеді. Беркли зерденің рөлін, оның таным процесіндегі алатын орнын бейнелей отырып, оны жоғарыда тұрған бір күшке, ғаламдық принципке бағындыруға тырысты.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том</ref> Берклидің шығармашылығына деген қызығушылық [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші дүниежүзілік соғыстан]] кейін артты, өйткені ол [[XX ғасыр|20 ғасырда]] философияны бірінші кезекте қызықтыратын көптеген мәселелерді, мысалы сезіну проблемаларын, негізгі және қосалқы қасиеттердің айырмашылығын, тілдің маңыздылығын қарастырды.<ref>[https://books.google.kz/books?id=RExF10reT9wC&q=Turbayne&redir_esc=y Colin Murray Turbayne. Berkeley: Critical and Interpretive Essays] U of Minnesota Press</ref> Берклидің идеялары әсіресе [[эпистемология]], [[метафизика]] және [[Тіл философиясы|тіл философиясында]] үлкен қызығушылық тудырды, өйткені ол шындықты қабылдау мен тілдің шындықты білдірудегі рөліне ерекше назар аударды. == Өмірбаяны == === [[Ирландия]] === Беркли Ирландияның [[Килкенни (графтық)|Килкенни графтығындағы]] [[Томастаун]] маңындағы өзінің отбасылық үйі, [[Дисарт-Каслда]] Уильям Берклидің үлкен ұлы болып дүниеге келді. Әкесінің өзі Беркли ақсүйектер әулетінің кенжесі болып табылады және оның шыққан тегі ағылшын-саксон кезеңіне дейін жетеді және де Глостер, [[Англия|Англиядағы]] [[Феодализм|феодалдық]] [[Лорд|лордтар]] мен жер иелерінің қызметін атқарған. Анасы туралы деректер аз. Беркли [[Килкенни колледжі|Килкенни колледжінде]] білім алды және [[Дублин|Дублинде]] орналасқан [[Тринити колледж (Дублин)|Тринити колледжіне]] түсіп, [[1702 жыл|1702]] жылы [[Шәкірт|шәкірті]] болып сайланды. Ол [[1704 жыл|1704]] жылы [[Бакалавр дәрежесі|бакалавр]], [[1707 жыл|1707]] жылы [[магистр]] және [[стипендиат]] [[Дәреже|дәрежесіне]] ие болды. [[Диплом]] алғаннан кейін, Беркли Тринити колледжінде ұстаз және [[грек тілі]] оқытушысы ретінде қалды.<ref>[[wikisource:Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Berkeley,_George_(1685-1753)|Dictionary of National Biography, 1885-1900/Berkeley, George (1685-1753)]]</ref> <ref name=":0">[https://www.newworldencyclopedia.org/entry/George_Berkeley#Life George Berkeley]</ref> Берклидің алғашқы жарияланымы математикалық бағытта болды, бірақ оны көпшілікке танытқан алғашқы еңбегі 1709 жылы жарияланған ''«[[Жаңа көру теориясының тәжірибесі]]<nowiki/>»'' (Essay towards a New Theory of Vision) болды. Бұл жұмыс сол уақытта көптеген дауларға себеп болғанымен, оның қорытындылары қазіргі уақытта оптика теориясының қалыптасқан бөлігі ретінде қабылданады. Келесі жарияланым 1710 жылы «Адам білімінің принциптеріне қатысты трактат» болды, ол үлкен жетістікке жетіп, оған тұрақты бедел сыйлады, бірақ оның санадан тыс ештеңе жоқ деген теориясын аз ғана адам қабылдады. Осыдан кейін 1713 жылы «Хилас пен Филонус арасындағы үш диалог» атты шығармасы шықты, онда ол өзінің философиялық жүйесін алға тартты, оның жетекші қағидасы — біздің сезімдеріміз арқылы бейнеленген дүние оның өмір сүруіне қабылдауға байланысты. Келесі жарияланымы 1710 жылы шыққан ''«[[Адам білімінің принциптері туралы трактат]]<nowiki/>»'' (Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge) болды, ол үлкен жетістікке жетіп, Берклиге тұрақты бедел әкелді, бірақ оның ешнәрсе ақылдан тыс өмір сүрмейді деген теориясын аз ғана адам қабылдады. 1713 жылы ''«[[Гилас пен Филониус арасындағы үш әңгіме]]<nowiki/>»'' (Three Dialogues Between Hylas and Philonous) шықты, онда ол өзінің философиялық жүйесін ұсынды, оның басты принципі — біздің сезімдеріміз арқылы бейнеленген әлемнің болмысы оның түйсінуіне тәуелді. ''Принциптер'' бұл теорияның экспозициясын, ал ''Әңгімелер'' оның қорғауын ұсынады. Оның негізгі мақсаттарының бірі сол кездегі үстемдік еткен [[Материализм|материализммен]] күресу болды. Теория негізінен келеке-мазақпен қабылданғанымен, кейбіреулер, мысалы, доктор [[Сэмюэль Кларк]], оны [[данышпан]] деп санады. Көп ұзамай ол Англияға барып, [[Джозеф Аддисон]], [[Александр Поуп]] және [[Ричард Стил|Ричард Стилдің]] шеңберіне қосылды. [[1714 жыл|1714]] пен [[1720 жыл|1720]] жылдар аралығында ол өзінің академиялық қызметін [[Еуропа|Еуропадағы]] кең ауқымды саяхаттармен араластырды. [[1721 жыл|1721]] жылы ол [[Қасиетті Әулиелік|Қасиетті Әулиелікке]] қабылданып, [[құдайтану]] бойынша докторлық дәрежесін алды және тағы да Тринити колледжінде қалуды таңдап, бұл жолы құдайтану мен [[Иврит тілі|иврит тілінен]] дәріс оқыды. [[1724 жыл|1724]] жылы ол [[Дерри|Дерридің]] [[Декан|деканы]] болды.<ref name=":0" /> [[1725 жыл|1725]] жылы Беркли [[Америка|Америкадағы]] отарлар үшін [[Министр|министрлер]] мен үндістерге [[Миссионер|миссионерлер]] дайындайтын колледж құру жобасын іске асыруды қолға алды. Берклидің бұл жоспары ағылшын ақсүйектерінің ең ықпалды өкілдерінің жанашырлығымен ғана емес, [[Парламент|Парламентте]] де қолдау тапты. === Некеге тұру және Америка === [[1728 жыл|1728]] жылы [[1 тамыз|1 тамызда]] Лондондағы [[Сент-Мэри ле Странд]] [[Шіркеу|шіркеуінде]] Беркли Ирландияның Жалпы құқық сотының бас судьясы [[Джон Форстер|Джон Форстердің]] мен оның бірінші әйелі [[Ребекка Монкке|Ребекка Монккеның]] қыздары [[Энн Форстер|Энн Форстерге]] үйленді. Колледж құру мақсатта ол өзінің Дерри деканы қызметінен және £1,100 табысынан бас тартып, £100 айлықпен Америкаға аттанды. Ол [[Род-Айленд]] [[Штат|штатының]] [[Ньюпорт (Род-Айленд)|Ньюпорт]] қаласына жақын жерге келіп, әйгілі «[[Уайтхолл плантациясы|Уайтхолл]]<nowiki/>» [[Плантация|плантациясын]] сатып алды. Беркли плантацияда жұмыс істеу үшін бірнеше құлдықтағы африкалықтарды сатып алды. Берклидің уағыздары [[Отаршы|отаршыларға]] [[Христиандық|христиандықтың]] неге [[Құлдық|құлдықты]] қолдайтынын түсіндіріп, сондықтан құлдардың христиандыққа шомылдырылуы керек екенін айтқан. Ол былай деп жазған: «Бұл құлдар (құл иелерінің) істеріне пайда әкеледі, егер құлдар 'дене тұрғысынан өз иелеріне барлық нәрселерде бағынатын болса, тек адамдарға ұнау үшін емес, бірақ [[Құдай|Құдайды]] қорқып, жүректерінің тазалығымен' жұмыс істейтін болса; [[Ізгі хабар|Ізгі хабардың]] еркіндігі уақытша құлдықтан тұрады және олардың құлдары христиан болу арқылы ғана құлдардың жақсысы болады». [[2023 жыл|2023]] жылы Дублин Тринити колледжі Берклидің құл иеленуіне және құлдықты белсенді түрде қорғауына байланысты [[Кітапхана|кітапханаларының]] бірінен оның атын алып тастады.<ref>[https://www.irishtimes.com/ireland/education/2024/10/09/trinity-college-dublin-renames-former-berkeley-library-after-poet-eavan-boland/#:~:text=In%20April%202023%2C%20TCD%20decided,known%20simply%20as%20The%20Library. Trinity College Dublin renames former Berkeley Library after poet Eavan Boland]</ref> Беркли плантацияда колледж үшін қаржы келуін күтіп тұрған кезінде тұрды. Алайда қаржы келмеген соң, [[1732 жыл|1732]] жылы ол [[Лондон|Лондонға]] оралды. [[1734 жыл|1734]] жылы ол Клойн епископы болып тағайындалды. Көп ұзамай ол [[Шефтсбери Антони Эшли Купер|Шефтсбериге]] қарсы бағытталған ''Alciphron, or The Minute Philosopher'' еңбегін жариялады, ал 1734-1737 жылдары ''The Querist'' еңбегін шығарды. Оның соңғы жарияланымдары ''Siris'' — [[Шайырлы су|шайырлы судың]] медициналық қасиеттері туралы трактат және ''Further Thoughts on Tar-water'' болды. Оның және Энның сәби кезінде аман қалған төрт баласы болды - Генри, Джордж, Уильям және Джулия - және кем дегенде нәресте кезінде қайтыс болған тағы екі бала. [[1751 жыл|1751]] жылы Уильямның қайтыс болуы оның әкесі үшін үлкен қайғы болды. Ол [[1752 жыл|1752]] жылға дейін Клойнде тұрды, содан кейін [[Зейнеткерлік жасы|зейнетке]] шығып, [[Оксфорд|Оксфордқа]] ұлының қасына көшті. Оның мейірімді табиғаты мен сүйкімді мінезі оны көпшіліктің сүйіктісіне айналдырды. [[Калифорния]] штатының Беркли қаласы оның есімімен аталған, бірақ оның атауы америкалық ағылшынға бейімделіп өзгерген. Сондай-ақ, [[Йель университеті|Йель]] университетіндегі тұрғын колледжі де оның есімімен аталады.<ref name=":0" /> == Философияға қосқан үлесі == <blockquote>Берклидің пікірінше, заттардың тек екі түрі бар: [[Рух|рухтар]] мен [[Идея|идеялар]]. Рухтар - идеяларды тудыратын және қабылдайтын қарапайым, белсенді тіршілік иелері; идеялар - өндірілетін және қабылданатын пассивті тіршілік иелері.<ref>Bettcher T. M. ''Berkeley: A Guide for the Perplexed''. Continuum Publishing, 2008. p. 14.</ref></blockquote>Берклидің философиялық [[Дүниетаным|дүниетанымы]] ішінара өз заманындағы үстемдік еткен реалистік және материалистік идеяларға қарсы қарсылық ретінде, ал ішінара [[Джон Локк|Локктың]] [[Сенсуализм|сенсуализмі]] ықпалымен қалыптасты. Берклидің ілімі бойынша тек рух шын мәнінде өмір сүреді, ал бүкіл материалдық дүние біздің сезімдеріміздің алдауы ғана; бұл алдаудың еріксіз табиғаты барлық жандардың рухы — Құдайдың өзі тудырған бастапқы идеяларға негізделген. Бұл спиритуализм көптеген түсініспеушіліктерге себеп болып, Берклиге қарсы философтар мен [[Теолог|теологтар]] тарапынан қарсылықтар туғызды. Беркли философиясында «[[рух]]<nowiki/>» және «[[идея]]<nowiki/>» ұғымдарын қолдану орталық орын алады. Ол пайдаланғандай, бұл ұғымдарды қазіргі терминологияға аудару қиын. Оның «рух» концепциясы «[[Субъект (жантану)|саналы субъект]]<nowiki/>» немесе «ақыл-ой» ұғымына жақын, ал «идея» түсінігі «[[сезім]]<nowiki/>» немесе «жан күйі» немесе «саналы тәжірибе» ұғымдарына жақын. Осылайша Беркли материяның метафизикалық [[субстанция]] ретінде болуын жоққа шығарды, бірақ алма немесе тау сияқты физикалық объектілердің бар екендігін жоққа шығармады («Мен сезім арқылы да, [[рефлексия]] арқылы да түсінуге болатын бірде-бір нәрсенің бар екендігіне қарсы емеспін. Мен өз көзіммен көріп, қолыммен ұстайтын нәрселердің шынымен бар екеніне күмән келтірмеймін, оның бар болуын біз жоққа шығаратын жалғыз нәрсе - бұл философтар материя немесе дене субстанциясы деп атайды. Мұны жоққа шығарғаннан ешқандай зиян жоқ, өйткені, мен айтсам, қалған адамдар оған ешқашан мұқтаж болмайды», #35 ''түп-негіз''). Берклидің бұл негізгі тұжырымы, оның «идеализмі» кейде және біршама келемежде «[[имматериализм]]<nowiki/>» немесе кейде [[субъективті идеализм]] деп аталады. ''3-ші түп-негізінде'' ол [[Латын тілі|латын]] және [[Ағылшын тілі|ағылшын]] тілдерінің тіркесімін қолдана отырып, esse - percipi (болу - бұл түйсіну), көбінесе Берклиге таза латын тіліндегі esse est percipi тіркесі ретінде сәл дәл емес жатқызылған деп жазды. <ref name=":1">Fogelin, Robert ''Berkeley and the Principles of Human Knowledge''. Routledge, 2001. p. 27.</ref>Бұл тіркес беделді философиялық дереккөздерде онымен байланысты көрінеді, мысалы, «Беркли ақыл-ойдан тәуелсіз нәрселер жоқ деп санайды, бұл әйгілі фразада esse est percipi (aut percipere) — [[Болу (философия)|болу]] деген [[түйсіну]] (немесе қабылдау).<ref>Downing, Lisa, "[https://plato.stanford.edu/archives/spr2013/entries/berkeley/ George Berkeley]", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2013 Edition), Edward N. Zalta (ed.). Retrieved 21 August 2013.</ref> Демек, адам білімі екі [[Элемент|элементке]] дейін төмендейді: рухтар мен идеялар (№86 ''түп-негіз''). Идеяларға қарағанда, рухты қабылдау мүмкін емес. Идеяларды қабылдайтын адамның рухын ішкі сезім немесе рефлексия арқылы интуитивті түрде түсіну керек (89 ''түп-негіз''). Беркли үшін бізде рухтар туралы тікелей «идея» жоқ, бірақ бізде басқа рухтардың бар екеніне сенуге жеткілікті негіз бар, өйткені олардың болуы тәжірибеде кездесетін мақсатты заңдылықтарды түсіндіреді<ref name=":1" /> («Біз басқа рухтардың бар екенін олардың әрекеттері немесе бізде оларға қоздырылған идеялар арқылы ғана біле аламыз», №145 ''Әңгіме''). Бұл — Берклидің басқа ақылдарды тану мәселесіне ұсынған шешімі. Ақырында, біздің бүкіл әлем және әсіресе табиғат тәжірибесінің реттілігі мен мақсаттылығы бізді осы тәртіпті тудыратын өте күшті және ақылды рухтың бар екеніне сенуге мәжбүр етеді. Берклидің пікірінше, сол сыртқы рухтың [[Атрибут (объетінің қасиеті)|атрибуттары]] туралы ойлану бізді оны [[Құдай|Құдаймен]] сәйкестендіруге әкеледі. Сонымен алма сияқты материалдық нәрсе адамдардың рухында Құдайдың рухымен туындаған идеялардың ([[Пішін|пішіні]], [[Түс|түсі]], [[Дәм|дәмі]], [[Физикалық қасиеттер|физикалық қасиеттері]] және т.б.) жиынтығынан тұрады. Барлық [[сезімдік заттар]], Берклидің пікірінше, адам түсінде елестететін заттар сияқты адам [[Сана|санасында]] ғана бар. Бірақ, [[Түс (физиология)|түстердің]] [[Бейне|бейнелерінен]] айырмашылығы, шындықта қабылданатын заттар [[Қиял|қиялдың]] туындысы емес, адам санасында «сезім идеяларын» қоздыратын Құдай әсерінің нәтижесі.<ref>''Berkeley’s Philosophical Writings'', New York: Collier, 1974, Library of Congress Catalog Card Number: 64-22680.</ref> === Ньютонның механикалық дүниетанымына қарсылық және атеизмді теріске шығару === Берклидің көзқарастарын түсіну үшін оның [[Ньютон физикасы|Ньютон физикасының]] пайда болуына және әлемнің механикалық түсіндірмесіне деген реакциясының аясында қарастыру қажет. Өзінің осы тақырыптағы екі еңбегінің тақырыпшаларында Беркли осындай дүниетаным дінсіздікке әкелетінін білдірген. Осылайша, Беркли Ньютонның [[Материя (философия)|материяның]] түпкілікті әрі берілген түсінігін сынап, шындықты тек физикалық тұрғыдан өлшенетін нәрселермен шектейтін көзқарасты қабылдамады, әрі осы тұжырымдарға тереңірек сұрақтар қойылмауы керек деп санады. Берклидің айтуынша, оның барлық нәрсенің рухани немесе идеал табиғатын түсіндіруі — бұл Құдайдың бар екендігін дәлелдейтін табиғи дәлел болып табылады.<ref name=":0" /> === Құдайдың қажетті болуы === Сайып келгенде, Беркли заттардың белгілі бір индивид оларды қабылдаған кезде ғана бар екеніне сенбеді, яғни сол адам кетсе, олар жойылады, бұл өз кезегінде көптеген айқын қайшылықтарға әкелер еді. Керісінше, Беркли дүние Құдайдың мәңгілік ақыл-ойымен қабылданатындай бар деп сенді. ''Principles'' және ''Dialogues'' еңбектерінде Беркли жақын уақыт ішінде өз идеяларының тек оның санасында бар екендігіне қатысты кеңінен таралған қарапайым ойға қарсылық көрсетуі керек болды — бұл жағдайда заттар немесе идеялар әрбір назар аударған сайын көрініп, жоғалып, қайта пайда болады деп ойлауға болады. Мұндай ұсыныстың мағынасыз табиғаты адамның санасындағы идеялардың болуы олардың басқа саналардағы бар болуымен қалай үйлестірілуі мүмкін екенін елестетуге тырысқаннан кейін одан әрі нәтиже береді. Беркли бұл оның айтқысы келетіні мүлде емес екенін түсіндіреді. "Сіздер рұқсат еткен себептерге байланысты мен үшін ақылға қонымды нәрселер тек сана мен рухтан басқа еш жерде өмір сүре алмайтыны анық. Сондықтан мен, олар менің ойымнан тәуелді емес және мен оларды түйсінуімсіз-ақ басқа бір сананың ішінде бар екенін түсінемін. Демек, ақылға қонымды дүние шын мәнінде бар болса, онда шексіз әрі әр жерге тараған рух бар, ол оны қамтып, қолдайды». Осылайша, Құдайдың бар болуы қажет, өйткені «барлық нәрселер тек Құдайдың түйсінуі арқылы бар бола алады».<ref name=":0" /> === Солипсизмді болдырмау === [[Солипсизм]] - бұл өзімнен және менің тәжірибемнен тыс ешнәрсе жоқ деген ұстаным (бұл сөзбе-сөз «өзіме дейін азаю» дегенді білдіреді). Ешбір байыпты философ ешқашан мұндай ұстанымды тікелей қолдаған емес, бірақ Беркли қауіпті түрде соған жақындаған сияқты. Алайда, ол заттардың тек менің жеке түйсінуім арқылы ғана емес, Құдайдың оларды түйсіну арқылы бар екенін түсіндіре отырып, бұл қауіптен құтылады. Екінші жағынан, Берклидің ойы құдайлық солипсизм деп атауға болатын категорияға жатады: Беркли әлемінде Құдайдың өзінен басқа ештеңе жоқ. Материалдық әлемге шектен тыс тәуелсіз мәртебені жоққа шығаруға тырысып, Беркли тек Құдайда және Құдай арқылы бар әлемді енгізеді. Барлық нәрселер бар, яғни барлық нәрселер мәңгілік бойы Құдайдың идеялары ретінде белгілі. Тіпті олар туралы менің түсінігім екінші дәрежелі. Беркли әлі күнге дейін жаратылыс түсінігін сақтайды (дұғатын [[епископ]] үшін керісінше болуы мүмкін емес еді), бірақ ол Құдайдың өз идеяларының шындығын бізге өз қалауынша ашуды таңдауына байланысты. Оның философиясы сенімнің негізгі деректері енді қабылданбайтын ертеректегі христиан ойшылдарының теоцентрлік дүниетанымын жаңа ғылыми ортада сақтап қалуға бағытталған кеш әрекет болып табылады<ref name=":0" /> == Әсері == Берклидің ''"[[Адам білімінің түп-негіздері туралы трактат]]"'' еңбегі [[Артур Коллиер|Артур Коллиердің]] ''Clavis Universalis'' атты шығармасынан үш жыл бұрын жарияланды, ол Берклидің көзқарастарына ұқсас тұжырымдарды жасады. Алайда, екі жазушының арасында ықпал немесе байланыс болмаған сияқты.<ref>Reid T.; Ed. by William Hamilton (1852). [[iarchive:worksofthomasrei00reiduoft|The works of Thomas Reid, D.D.; now fully collected, with selections from his umpublished letters]] Maclachlan and Stewart. p. 287. Retrieved 1 December 2010, see: "Essays on the Intellectual Powers of Man" II:X</ref> Неміс философы [[Артур Шопенгауэр]] бір кездері Беркли туралы былай деп жазған: «Беркли бірінші болып субъективті бастапқы нүктені шынайы түрде байыпты қарастырып, оның абсолютті қажеттілігін даусыз түрде дәлелдеді. Ол [[Идеализм|идеализмнің]] атасы...».<ref>[[:en:Parerga_and_Paralipomena|''Parerga and Paralipomena'']] Vol. I, "Fragments for the History of Philosophy", § 12.</ref> Беркли британдық [[Эмпиризм|эмпиризмнің]] негізін қалаушылардың бірі болып саналады. Үш ұлы «британдық эмпириктер» арасында жиі тікелей даму бағыты көрсетіледі: [[Джон Локк|Локктан]] Берклиге, содан кейін [[Дэвид Юм|Юмға]] дейін.<ref name=":2">McCracken, Charles J. and Tipton, Ian, eds.,[https://books.google.kz/books?id=TFa7nRdaMIYC&redir_esc=y Berkeley's Principles and Dialogues: Background Source Materials] Cambridge: Cambridge University Press, 2000</ref> Беркли көптеген заманауи философтарға, әсіресе Дэвид Юмға әсер етті. [[Томас Рид]] ұзақ уақыт бойы Берклидің философиялық жүйесіне табынушы болған соң, берклишілдікке қатаң сын айтқанын мойындады.<ref>Reid T. "Inquiry into the Human Mind", Dedication.</ref> Берклидің «ойы Юмның және осылайша [[Иммануил Кант|Канттың]] жұмысын мүмкін етті, деп атап өтті [[Альфред Норт Уайтхед]]<nowiki/>». <ref>Cited from: Steinkraus, W. E. Berkeley, epistemology, and science // [[:en:Idealistic_Studies|'''''Idealistic Studies''''']] Ed. by Barry Smith & David Woodruff Smith. Cambridge: Cambridge University Press, 1995, pp. 239–322. </ref> Беркли Америкаға барған кезде американдық педагог [[Сэмюэл Джонсон]] оны кездестіріп, екеуі кейін хат алмасқан. Джонсон Берклиді [[Йель университеті|Йель]] университетінде стипендиялық бағдарлама құруға және оның плантациясымен қатар көп көлемде кітаптар сыйлауға көндірді. Бұл Йельдің ең үлкен және маңызды [[Қайырымдылық|қайырымдылықтарының]] бірі болды; ол өзінің [[кітапхана]] [[Қор|қорын]] екі есеге арттырды, колледждің қаржылық жағдайын жақсартты және англикандық діни идеялар мен ағылшын мәдениетін [[Жаңа Англия|Жаңа Англияға]] әкелді.<ref>Hoeveler, J. David, ''Creating the American Mind: Intellect and Politics in the Colonial Colleges'', Rowman & Littlefield, 2007, ISBN 978-0742548398, p.63.</ref> Джонсон Берклидің философиясын қабылдап, оның кейбір бөліктерін өзінің американдық практикалық идеализмі философия мектебінің негізі ретінде пайдаланды. Джонсонның философиясы 1743-1776 жылдар аралығындағы американдық колледж түлектерінің жартысына жуығына үйретілгендіктен және [[Тәуелсіздік Декларациясы|Тәуелсіздік Декларациясына]] қатысушылардың жартысынан көбі онымен байланысты болғандықтан, Берклидің идеялары жанама түрде американдық ақыл-ойдың негізі болды.<ref>Olsen, Neil C., ''Pursuing Happiness: The Organizational Culture of the Continental Congress'', Nonagram Publications, 2013, ISBN 978-1480065505</ref> Берклидің философиялық идеялары оның өмірі кезінде Америкадан тыс жерде салыстырмалы түрде аз әсер етті.<ref>Bracken, Harry M. (1965). [[iarchive:earlyreceptionof0000brac|The early reception of Berkeley's immaterialism : 1710-1733]]</ref><ref name=":2" /> Бірақ оның [[Доктрина|доктринасына]] қызығушылық 1870 жылдардан бастап «ХІХ ғасырдың басты Беркли зерттеушісі»<ref name=":3">Charles J. McCracken "Berkeley's Realism" // New Interpretations of Berkeley's Thought. Ed. by S. H. Daniel. New York: Humanity Books, 2008, ISBN 978-1-59102-557-3</ref> Александр Кэмпбелл Фрейзер Джордж Берклидің шығармаларын жариялаған кезде өсті. Беркли философиясындағы байыпты зерттеулерге күшті серпін «XX ғасырдағы ең көрнекті Беркли зерттеушілері»<ref name=":3" /> [[Артур Эстон Льюс|А.Э. Льюс]] пен [[Томас Эдмунд Джессоп]] берді, олардың арқасында Беркли шәкіртақысы тарих-философияның ерекше саласы дәрежесіне көтерілді. Сонымен қатар, философ [[Колин Мюррей Турбейн]] Берклидің тілді көрнекі, физиологиялық, табиғи және метафизикалық қатынастардың үлгісі ретінде пайдалануы туралы көп жазды.<ref>Turbayne, Colin Murray (1954). [https://www.jstor.org/stable/42964117 BERKELEY AND RUSSELL ON SPACE] & [https://www.jstor.org/stable/2104426 Berkeley's Two Concepts of Mind (Part II)]</ref> Философиядан басқа, Беркли сонымен қатар Джон Локктың [[Ассоциация теориясы|ассоциация теориясына]] арналған жұмысымен және адамдардың физикалық әлемде білім алу жолын түсіндіру үшін қалай пайдаланылуы мүмкін екендігімен заманауи психологияға әсер етті. Ол сондай-ақ [[Түйсіну|түйсінуді]] түсіндіру үшін бұл теорияны қолданып, Локк «[[екінші қасиеттер]]<nowiki/>» деп атаған барлық қасиеттер түйсіну объектіде емес, толығымен түйсінушіде болатынын мәлімдеді. Бұл екі тақырып бүгінде қазіргі психологияда зерттелетін тақырыптар.<ref>Schultz, Duane P. (2008). ''A History of Modern Psychology'' (9th ed.). Belmont, CA: Thomas Higher Education. ISBN 978-0-495-09799-0</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:12 наурызда туғандар]] [[Санат:1685 жылы туғандар]] [[Санат:Ирландияда туғандар]] [[Санат:14 қаңтарда қайтыс болғандар]] [[Санат:1753 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Оксфордта қайтыс болғандар]] [[Санат:Англия философтары]] {{Stub}} in0iysmeaoxa5w8vi39962x9vdlancr BITNET 0 91656 3607788 3607498 2026-05-22T13:25:31Z TalgatSnow 143530 3607788 wikitext text/x-wiki '''BITNET''' — 1981 жылы АҚШ-та [[Нью-Йорк қалалық университеті]]нің (CUNY) қызметкері Ира Фукс пен [[Йель университеті]]нің өкілі Грейдон Фримен құрған университеттер арасындағы бірлескен компьютерлік желі.<ref name=CREN>{{cite web|title=A Brief History of "Bit.net"|url=http://bit.net/|website=Bit.net|access-date=August 30, 2012}}</ref> Ең алғашқы желілік байланыс осы екі жоғары оқу орны (CUNY және Йель) арасында тартылды. == Анықтама == Бастапқыда BITNET атауы «Because It's There Network» дегенді білдірген, бірақ уақыт өте келе оның мағынасы «Because It's Time Network» («Өйткені уақыты келген желі») болып өзгерді.<ref name="CailliauGillies2000">{{cite book|first1=Robert|last1=Cailliau|first2=James|last2=Gillies|title=How the Web Was Born: The Story of the World Wide Web|url=https://books.google.com/books?id=BCZhPwAACAAJ|date=1 January 2000|publisher=San Val, Incorporated|isbn=978-0-613-92163-3|pages=74, 75}}</ref> BITNET желісіне қосылғысы келген кез келген колледж немесе университет қолданыстағы BITNET түйініне дейін деректерді беру желісін жалға алуға, осы желінің екі ұшына да [[модем]] сатып алып, оның біреуін қосылу нүктесіне жіберуге, сондай-ақ басқа мекемелердің өз торабына тегін қосылуына рұқсат беруге міндетті болды. 1980-жылдардың басында Ұлттық ғылым қоры (NSF) желілік технологиялардың игілігін кеңінен таратуға бағытталған бірнеше бастаманы қолға алды. Осындай жобалардың бірі CSNET деп аталды және ол [[TCP/IP]] хаттамасы арқылы елдегі бірнеше компьютерлік ғылымдар кафедраларын өзара біріктірді. Тағы бір жоба елдің әртүрлі аймақтарындағы университеттерді байланыстыратын өңірлік компьютерлік желілер жүйесі болды. 1981 жылы университеттер бас қосып, BITNET желісін құрды, бұл мыңдаған жаңа пайдаланушыға алғаш рет электронды пошта және файлдарды тасымалдау сияқты инновацияларды қолданып көруге мүмкіндік берді. Осы жаңа желілердің барлығы компьютерлік желілердің әлеуетін көрсетіп, NSFNET сияқты қуатты жалпыұлттық желіге деген сұранысты арттыруға септігін тигізді. BITNET-тің алғашқы электронды журналы — VM/COM өз жұмысын [[Мэн университеті]]нің ақпараттық бюллетені ретінде бастап, 1984 жылдың басында кеңінен таралды. 1987 жылдың күзінде BITNET бюллетеньдері ретінде ашылған екі электронды басылым бүгінгі күнге дейін хабар таратуын тоқтатқан жоқ. Олар: Electronic Air және SCUP Email News (бұрынғы атауы — SCUP Bitnet News). 1980-жылдардың ортасында [[International Business Machines|IBM]] компаниясы BITNET желісіне үш жыл ішінде 2 миллион доллар көлемінде грант бөлді. Дегенмен, BITNET-ке қойылатын талаптар коммерциялық құрылымдармен, соның ішінде IBM-нің өзімен де ақпарат алмасуды шектеді, бұл техникалық көмек көрсету мен қателерді (багтарды) түзетуді қиындатты. Бұл мәселе әсіресе [[Silicon Graphics]] сияқты графикалық жұмыс станцияларын өндірушілермен әртүрлі типті (гетерогенді) желілер арқылы байланыс орнату кезінде қатты білінді. == Ауқымы == 1988 жылдың сәуіріндегі жағдай бойынша BITNET шамамен 400 университетті және 1200 компьютерді біріктірді.<ref name="fisher19880425">{{Cite magazine |last=Fisher |first=Sharon |date=1988-04-25 |title=The Largest Computer Network |url=https://books.google.com/books?id=pj0EAAAAMBAJ&pg=PA57 |access-date=2025-04-17 |magazine=InfoWorld |pages=S7–S10}}</ref> Өзінің даму шыңына жеткен 1991 жылға қарай бұл желі 500-ге жуық ұйым мен 3 000 түйінді (ноданы) қамтыды, олардың барлығы білім беру мекемелелері еді. Желі Солтүстік Американы (Канадада ол NetNorth деген атпен белгілі болды), Еуропаны (EARN ретінде),<ref>{{cite book | title = The User's Directory of Computer Networks | editor = Tracy Laquey | isbn = 9781483296418 | year = 1990| publisher = Elsevier }}</ref> Израильді (ISRAEARN),<ref>{{cite web|url=http://dhhumanist.org/Archives/Virginia/v04/1140.html |title=Humanist Archives Vol. 4 : 4.1144 Bitnet in Israel (1/69) |website=Dhhumanist.org |date=1991-03-08 |access-date=2017-03-07}}</ref> Үндістанды (VIDYANET)<ref>{{cite web|url=http://gadgets.ndtv.com/internet/news/as-emails-turn-40-scientists-recall-india-arrival-277436 |title=As emails turn 40, scientists recall India arrival &#124; NDTV Gadgets360.com |website=Gadgets.ndtv.com |date=2012-10-09 |access-date=2017-03-07}}</ref> және [[Парсы шығанағы]]ның кейбір елдерін (GulfNet) қамтыды. BITNET әлемнің басқа аймақтарында да, әсіресе 1980-жылдардың аяғы мен 1990-жылдардың басында 200-ге жуық түйін іске қосылып, белсенді пайдаланылған Оңтүстік Америкада өте танымал болды. 1980-жылдардың соңында Оңтүстік Африканың университеттаралық академиялық желісінің бір бөлігі (бастапқыда UNINET, кейінірек TENET — Жоғары білім беру желісі деп аталды) [[Родс университеті]] арқылы Интернетке шығатын [[TCP/IP]] шлюзімен бірге BITNET хаттамалары негізінде құрылды.<ref>{{cite web|last=Lawrie|first=Mike|title=The History of the Internet in South Africa - How it began|url=http://archive.hmvh.net/txtfiles/interbbs/SAInternetHistory.pdf|access-date=7 August 2012}}</ref> Алайда, 1990-жылдардың басында TCP/IP жүйелері мен Интернеттің қарқынды дамуы, сондай-ақ академиялық мақсаттарда қолданылған базалық IBM мейнфрейм платформаларынан жаппай бас тарту салдарынан BITNET желісінің танымалдылығы мен қолданысы өте тез төмендеді. == Мұрасы == 1984 жылы BITNET желісінде MAD деп аталатын мәтіндік форматтағы алғашқы көппайдаланушылық ойын (MUD — көппайдаланушылық зындан) іске қосылды.<ref>{{Cite book |chapter=BITNET |pages=56–57 |last=Warf |first=Barney |editor-last1=Warf |editor-first1=Barney |title=The SAGE Encyclopedia of the Internet |date=2018 |isbn=978-1-4739-2661-5 |publisher=SAGE Publications |df=mdy-all }}</ref> Ойыншылар Америка Құрама Штаттарынан, Еуропадан немесе Израильден Францияда орналасқан бір орталық серверге қосылып ойнады. 1996 жылы CREN (Зерттеу және академиялық желілер корпорациясы) BITNET желісін қолдауды тоқтатты. Жекелеген түйіндер (нодалар) өздерінің телефон желілерін қалағанынша ашық қалдыруға құқылы болды, бірақ түйіндер біртіндеп өше бастағандықтан, желі бір-бірімен байланыса алмайтын бөліктерге ыдырап кетті. 2007 жылға қарай BITNET өз жұмысын іс жүзінде толықтай тоқтатты. Дегенмен, оның ізбасары саналатын және ақпаратты Интернет арқылы BITNET хаттамаларымен тасымалдайтын BITNET II желісін әлі де қолданатын пайдаланушылар бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Телекоммуникациялар тарихы]] [[Санат:Ауқымды желілер]] 7o2mdbxujwep6bub2ey1r6cuhdlxhvz Мәжит Жүнісов 0 92699 3608001 2349529 2026-05-23T07:55:04Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3608001 wikitext text/x-wiki '''Жүнісов Мәжит''' (азан шақырған есімі — ''Мұхамедрақым''; [[21 қыркүйек]] [[1917]], [[Жаңақазан]] — [[1945]], [[Прага]]) — [[Кеңес Одағы]]ның Батыры (1943). Соғыстың алғашқы күндерінде-ақ майданға алынады. 303-атқ. див-ның құрамында гвардия [[автомат]]шысы болады. 1943 ж. қыркүйек айында [[Днепр]] үшін болған шайқаста ерекшеерлік көрсетті. Жаңақала ауданы Жаңа Қазана-нда Ж-ке ескерткіш мүсін орнатылған (1966).<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] {{Bio-stub}} j7gyzbnfjjb8y6su1a4qsohlew3p5qi Лұқпан Мұхамеджанұлы Мұхитов 0 94489 3607914 3607362 2026-05-22T18:03:42Z Tuttiorchestra687 173049 3607914 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Лұқпан Мұхамеджанұлы Мұхитов | image_name = | image_size = | image_caption = | date_of_birth = 14.11.1894 | place_of_birth = қазіргі [[Қаратөбе ауданы]] | date_of_death = 07.11.1957 | place_of_death = [[Алматы]] қаласы | occupation = әнші | spouse = }} '''Лұқпан Мұхамеджанұлы Мұхитов''' (1894-1957) — [[әнші]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] (1936). Әкесінен жастай жетім қалып, атасы — атақты әнші-композитор [[Мұхит Мерәліұлы]]ның қолында тәрбиеленген. 1916 ж. патша армиясы қатарына алынған. 1933 ж. Алматы қаласында музыка-драма техникумының (Қазіріг П. И. Чайковский атындағы музыкалық колледжі) домбыра сыныбы бойынша оқытушысы. 1934 ж. Қазақстандық, Бүкілодақтық халық өнерпаздарының слетіне қатысқан. [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|Құрманғазы атындағы халық аспаптар оркестрі]]нің домбырашысы болды. 1939 ж. халық өнері шеберлерінің байқауына қатысқан. 1945 жылдан өмірінің соңына дейін [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы мемлекеттік консерватория]]сы оқытушысы болып қызмет атқарды.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] [[Санат:1894 жылы туғандар]] [[Санат:1957 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Төрелер]] {{Bio-stub}} a3o83lhiaxtkwcrn5v863xlespblnuf Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев 0 95421 3607873 3582440 2026-05-22T16:43:10Z Tuttiorchestra687 173049 3607873 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев |Шынайы есімі = |Суреті = Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлы.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 15.6.1927 |Туған жері = [[КСРО]], [[Қазақ АКСР]]і, [[Орал губерниясы]], [[Бөкей уезді]], [[Ұялықұм]] ауылы |Қайтыс болған күні = 3.5.2015 |Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]], [[Алматы]] қаласы |Азаматтығы = {{Flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]]<br />{{Flagicon|USSR}} [[КСРО]] <small>(1927-1991) |Ғылыми аясы = |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = [[Профессор]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = А.Мырзабеков <br/> М.Әубәкіров <br/> Д.Ботпаев <br/> О.Байділдаев Ж.Бегендіков |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Отан ордені}} {{Парасат ордені}} [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|40px]] <br/>[[Сурет:Order badge of honor rib.png|40px]] [[Сурет:Order friendship of peoples rib.png|40px]]<br/>[[Сурет:People Artist of the USSR1.jpg|40px]] |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев''' ([[15 маусым]] [[1927 жыл|1927]], [[Жаңақала ауданы]], бұр. Карл Маркс атынд. ұжымшар - [[3 мамыр]] [[2015 жыл|2015]], [[Алматы]]) — [[дирижер|дирижёр]], Қазақстанның (1967) және КСРО-ның халық әртісі, [[профессор]] (1980). [[Төлеңгіт]] руынан шыққан.<ref>https://alashainasy.kz/shezhire/shejre-tolengt-62103/</ref> 1950 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясының халық аспаптар факультетін ([[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А.Қ. Жұбанов]] пен Л.М.[[Леонид Матвеевич Шаргородский|Шаргородский]] сыныптары бойынша, сонымен қатар скрипкадан профессор И.А. Лесманнан, домбырадан Қазақстанның Халық әртісі [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтен]] сабақ алды), ал 1964 жылы Ленинград консерваториясының (қазіргі Н. Римский-Корсаков атындағы [[Санкт-Петербург]] консерваториясы) опера және симфония дирижёрі факультетін (профессор Эдуард Грикуровтың сыныбы бойынша) бітірді. Алғаш халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, жетекші домбырашысы, кейін дирижёрі қызметін атқарды. 195060,1964-68 және 1971-89 ж. Қазақтың халық аспаптар оркестрінің, 1968-71 ж. Қазақ симфониялық оркестрінің көркемдік жағын басқарушы әрі бас дирижері. Шамғон Қажығалиев оркестр музыканттарының ансамбльдік орындаушылық мәдениетін көтеріп, кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. Оркестр құрамындағы халық музыкасы аспаптарын жаңалап, олардың дыбыс бояуын байытып, жетілдіруге ықпал етті. Сондай-ақ [[оркестр]] репертуарын әлемдік классика шығармаларымен толықтырып, эстетикалық тәрбие беруге зор үлес қосты.Ш. Қажығалиев халық аспаптар оркестрін бастап көптеген шетелдерде өнер көрсетті. 70-80 жылдары Алматы консерваториясында педагогикалық қызметпен шүғылданады. Шәкірттері: дирижёрлер [[Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков|Алдаберген Мырзабеков]], [[Малғаждар Әубәкіров]], [[Жалғасбек Әмірханұлы Бегендік|Бегендік Жалғасбек]], [[Орақ Жауыров]], [[Орын Құлсариев]]; домбырашы, композитор [[Дүнгенбай Ботбаев]], музыка зерттеушісі [[Өмірбек Байділдаев]], т.б. Ш.Қажығалиев 1953 ж. Бухарестте өткен Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаты. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982, 1980-82 жылдардағы концерттік бағдарламасы үшін). [[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]], Халықтар достығы және ''«Құрмет Белгісі»'' ордендерімен марапатталған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаңақала ауданында туғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] a2qddb93vw0ehry3c6s908682dxkl27 3607879 3607873 2026-05-22T16:50:12Z Tuttiorchestra687 173049 3607879 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев |Шынайы есімі = |Суреті = Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлы.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 15.6.1927 |Туған жері = [[КСРО]], [[Қазақ АКСР]]і, [[Орал губерниясы]], [[Бөкей уезді]], [[Ұялықұм]] ауылы |Қайтыс болған күні = 3.5.2015 |Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]], [[Алматы]] қаласы |Азаматтығы = {{Flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]]<br />{{Flagicon|USSR}} [[КСРО]] <small>(1927-1991) |Ғылыми аясы = |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = [[Профессор]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = А.Мырзабеков <br/> М.Әубәкіров <br/> Д.Ботпаев <br/> О.Байділдаев Ж.Бегендіков |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Отан ордені}} {{Парасат ордені}} [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|40px]] <br/>[[Сурет:Order badge of honor rib.png|40px]] [[Сурет:Order friendship of peoples rib.png|40px]]<br/>[[Сурет:People Artist of the USSR1.jpg|40px]] |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев''' ([[15 маусым]] [[1927 жыл|1927]], [[Жаңақала ауданы]], бұр. Карл Маркс атынд. ұжымшар - [[3 мамыр]] [[2015 жыл|2015]], [[Алматы]]) — [[дирижер|дирижёр]], Қазақстанның (1967) және КСРО-ның халық әртісі, [[профессор]] (1980). [[Төлеңгіт]] руынан шыққан.<ref>https://alashainasy.kz/shezhire/shejre-tolengt-62103/</ref> 1950 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясының халық аспаптар факультетін ([[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А.Қ. Жұбанов]] пен Л.М.[[Леонид Матвеевич Шаргородский|Шаргородский]] сыныптары бойынша, сонымен қатар скрипкадан профессор И.А. Лесманнан, домбырадан Қазақстанның Халық әртісі [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтен]] сабақ алды), ал 1964 жылы Ленинград консерваториясының (қазіргі Н. Римский-Корсаков атындағы [[Санкт-Петербург]] консерваториясы) опера және симфония дирижёрі факультетін (профессор Эдуард Грикуровтың сыныбы бойынша) бітірді. Алғаш халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, жетекші домбырашысы, кейін дирижёрі қызметін атқарды. 195060,1964-68 және 1971-89 ж. Қазақтың халық аспаптар оркестрінің, 1968-71 ж. Қазақ симфониялық оркестрінің көркемдік жағын басқарушы әрі бас дирижері. Шамғон Қажығалиев оркестр музыканттарының ансамбльдік орындаушылық мәдениетін көтеріп, кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. Оркестр құрамындағы халық музыкасы аспаптарын жаңалап, олардың дыбыс бояуын байытып, жетілдіруге ықпал етті. Сондай-ақ [[оркестр]] репертуарын әлемдік классика шығармаларымен толықтырып, эстетикалық тәрбие беруге зор үлес қосты.Ш. Қажығалиев халық аспаптар оркестрін бастап көптеген шетелдерде өнер көрсетті. 70-80 жылдары Алматы консерваториясында педагогикалық қызметпен шүғылданады. Шәкірттері: дирижёрлер [[Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков|Алдаберген Мырзабеков]], [[Малғаждар Әубәкіров]], [[Жалғасбек Әмірханұлы Бегендік|Бегендік Жалғасбек]], [[Орақ Жауыров]], [[Орын Құлсариев]]; домбырашы, композитор [[Дүнгенбай Ботбаев]], музыка зерттеушісі [[Өмірбек Байділдаев]], т.б. Ш.Қажығалиев 1953 ж. Бухарестте өткен Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаты. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982, 1980-82 жылдардағы концерттік бағдарламасы үшін). [[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]], Халықтар достығы және ''«Құрмет Белгісі»'' ордендерімен марапатталған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> === Отбасы: === * Ұлы – [[Тілес Шамғонұлы Қажығалиев|Тілес Қажығалиев]] (1949—1996) – қазақстандық композитор. * Ұлы – [[Нарын Қажығалиев]] (1993) – қазақстандық дирижëр, пианист, Халықаралық және Республикалық байқаулардың лауреаты. * Қызы – [[Ақмарал Қажығалиева]] (1980) – қазақстандық композитор, пианист. * Қызы – [[Қарлығаш Қажығалиева]] (1950) – филология ғылымының кандидаты. * Қызы – [[Гүлмира Емқұлова]] (1953) – филология ғылымының кандидаты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаңақала ауданында туғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] 538iqh00ltr9etfp7v42fhkfid36mdk 3607880 3607879 2026-05-22T16:51:21Z Tuttiorchestra687 173049 3607880 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев |Шынайы есімі = |Суреті = Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлы.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 15.6.1927 |Туған жері = [[КСРО]], [[Қазақ АКСР]]і, [[Орал губерниясы]], [[Бөкей уезді]], [[Ұялықұм]] ауылы |Қайтыс болған күні = 3.5.2015 |Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]], [[Алматы]] қаласы |Азаматтығы = {{Flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]]<br />{{Flagicon|USSR}} [[КСРО]] <small>(1927-1991) |Ғылыми аясы = |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = [[Профессор]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = А.Мырзабеков <br/> М.Әубәкіров <br/> Д.Ботпаев <br/> О.Байділдаев Ж.Бегендіков |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Отан ордені}} {{Парасат ордені}} [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|40px]] <br/>[[Сурет:Order badge of honor rib.png|40px]] [[Сурет:Order friendship of peoples rib.png|40px]]<br/>[[Сурет:People Artist of the USSR1.jpg|40px]] |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев''' ([[15 маусым]] [[1927 жыл|1927]], [[Жаңақала ауданы]], бұр. Карл Маркс атынд. ұжымшар - [[3 мамыр]] [[2015 жыл|2015]], [[Алматы]]) — [[дирижер|дирижёр]], Қазақстанның (1967) және КСРО-ның халық әртісі, [[профессор]] (1980). [[Төлеңгіт]] руынан шыққан.<ref>https://alashainasy.kz/shezhire/shejre-tolengt-62103/</ref> 1950 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясының халық аспаптар факультетін ([[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А.Қ. Жұбанов]] пен Л.М.[[Леонид Матвеевич Шаргородский|Шаргородский]] сыныптары бойынша, сонымен қатар скрипкадан профессор И.А. Лесманнан, домбырадан Қазақстанның Халық әртісі [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтен]] сабақ алды), ал 1964 жылы Ленинград консерваториясының (қазіргі Н. Римский-Корсаков атындағы [[Санкт-Петербург]] консерваториясы) опера және симфония дирижёрі факультетін (профессор Эдуард Грикуровтың сыныбы бойынша) бітірді. Алғаш халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, жетекші домбырашысы, кейін дирижёрі қызметін атқарды. 195060,1964-68 және 1971-89 ж. Қазақтың халық аспаптар оркестрінің, 1968-71 ж. Қазақ симфониялық оркестрінің көркемдік жағын басқарушы әрі бас дирижері. Шамғон Қажығалиев оркестр музыканттарының ансамбльдік орындаушылық мәдениетін көтеріп, кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. Оркестр құрамындағы халық музыкасы аспаптарын жаңалап, олардың дыбыс бояуын байытып, жетілдіруге ықпал етті. Сондай-ақ [[оркестр]] репертуарын әлемдік классика шығармаларымен толықтырып, эстетикалық тәрбие беруге зор үлес қосты.Ш. Қажығалиев халық аспаптар оркестрін бастап көптеген шетелдерде өнер көрсетті. 70-80 жылдары Алматы консерваториясында педагогикалық қызметпен шүғылданады. Шәкірттері: дирижёрлер [[Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков|Алдаберген Мырзабеков]], [[Малғаждар Әубәкіров]], [[Жалғасбек Әмірханұлы Бегендік|Бегендік Жалғасбек]], [[Орақ Жауыров]], [[Орын Құлсариев]]; домбырашы, композитор [[Дүнгенбай Ботбаев]], музыка зерттеушісі [[Өмірбек Байділдаев]], т.б. Ш.Қажығалиев 1953 ж. Бухарестте өткен Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаты. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982, 1980-82 жылдардағы концерттік бағдарламасы үшін). [[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]], Халықтар достығы және ''«Құрмет Белгісі»'' ордендерімен марапатталған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> === Отбасы: === * [[Жаңылсын Қажығалиева]] – жұбайы. * Ұлы – [[Тілес Шамғонұлы Қажығалиев|Тілес Қажығалиев]] (1949—1996) – қазақстандық композитор. * Ұлы – [[Нарын Қажығалиев]] (1993) – қазақстандық дирижëр, пианист, Халықаралық және Республикалық байқаулардың лауреаты. * Қызы – [[Ақмарал Қажығалиева]] (1980) – қазақстандық композитор, пианист. * Қызы – [[Қарлығаш Қажығалиева]] (1950) – филология ғылымының кандидаты. * Қызы – [[Гүлмира Емқұлова]] (1953) – филология ғылымының кандидаты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаңақала ауданында туғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] tlsj65rf9zz1y8b3u7yvs12cy2u09c2 3607925 3607880 2026-05-22T18:23:57Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Домбырашылар|Домбырашылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607925 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев |Шынайы есімі = |Суреті = Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлы.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 15.6.1927 |Туған жері = [[КСРО]], [[Қазақ АКСР]]і, [[Орал губерниясы]], [[Бөкей уезді]], [[Ұялықұм]] ауылы |Қайтыс болған күні = 3.5.2015 |Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]], [[Алматы]] қаласы |Азаматтығы = {{Flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]]<br />{{Flagicon|USSR}} [[КСРО]] <small>(1927-1991) |Ғылыми аясы = |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = [[Профессор]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = А.Мырзабеков <br/> М.Әубәкіров <br/> Д.Ботпаев <br/> О.Байділдаев Ж.Бегендіков |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Отан ордені}} {{Парасат ордені}} [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|40px]] <br/>[[Сурет:Order badge of honor rib.png|40px]] [[Сурет:Order friendship of peoples rib.png|40px]]<br/>[[Сурет:People Artist of the USSR1.jpg|40px]] |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев''' ([[15 маусым]] [[1927 жыл|1927]], [[Жаңақала ауданы]], бұр. Карл Маркс атынд. ұжымшар - [[3 мамыр]] [[2015 жыл|2015]], [[Алматы]]) — [[дирижер|дирижёр]], Қазақстанның (1967) және КСРО-ның халық әртісі, [[профессор]] (1980). [[Төлеңгіт]] руынан шыққан.<ref>https://alashainasy.kz/shezhire/shejre-tolengt-62103/</ref> 1950 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясының халық аспаптар факультетін ([[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А.Қ. Жұбанов]] пен Л.М.[[Леонид Матвеевич Шаргородский|Шаргородский]] сыныптары бойынша, сонымен қатар скрипкадан профессор И.А. Лесманнан, домбырадан Қазақстанның Халық әртісі [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтен]] сабақ алды), ал 1964 жылы Ленинград консерваториясының (қазіргі Н. Римский-Корсаков атындағы [[Санкт-Петербург]] консерваториясы) опера және симфония дирижёрі факультетін (профессор Эдуард Грикуровтың сыныбы бойынша) бітірді. Алғаш халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, жетекші домбырашысы, кейін дирижёрі қызметін атқарды. 195060,1964-68 және 1971-89 ж. Қазақтың халық аспаптар оркестрінің, 1968-71 ж. Қазақ симфониялық оркестрінің көркемдік жағын басқарушы әрі бас дирижері. Шамғон Қажығалиев оркестр музыканттарының ансамбльдік орындаушылық мәдениетін көтеріп, кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. Оркестр құрамындағы халық музыкасы аспаптарын жаңалап, олардың дыбыс бояуын байытып, жетілдіруге ықпал етті. Сондай-ақ [[оркестр]] репертуарын әлемдік классика шығармаларымен толықтырып, эстетикалық тәрбие беруге зор үлес қосты.Ш. Қажығалиев халық аспаптар оркестрін бастап көптеген шетелдерде өнер көрсетті. 70-80 жылдары Алматы консерваториясында педагогикалық қызметпен шүғылданады. Шәкірттері: дирижёрлер [[Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков|Алдаберген Мырзабеков]], [[Малғаждар Әубәкіров]], [[Жалғасбек Әмірханұлы Бегендік|Бегендік Жалғасбек]], [[Орақ Жауыров]], [[Орын Құлсариев]]; домбырашы, композитор [[Дүнгенбай Ботбаев]], музыка зерттеушісі [[Өмірбек Байділдаев]], т.б. Ш.Қажығалиев 1953 ж. Бухарестте өткен Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаты. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982, 1980-82 жылдардағы концерттік бағдарламасы үшін). [[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]], Халықтар достығы және ''«Құрмет Белгісі»'' ордендерімен марапатталған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> === Отбасы: === * [[Жаңылсын Қажығалиева]] – жұбайы. * Ұлы – [[Тілес Шамғонұлы Қажығалиев|Тілес Қажығалиев]] (1949—1996) – қазақстандық композитор. * Ұлы – [[Нарын Қажығалиев]] (1993) – қазақстандық дирижëр, пианист, Халықаралық және Республикалық байқаулардың лауреаты. * Қызы – [[Ақмарал Қажығалиева]] (1980) – қазақстандық композитор, пианист. * Қызы – [[Қарлығаш Қажығалиева]] (1950) – филология ғылымының кандидаты. * Қызы – [[Гүлмира Емқұлова]] (1953) – филология ғылымының кандидаты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаңақала ауданында туғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Домбырашылар]] cx7uns9zmjzxb4mtw4ex2pe8utr9g83 3607926 3607925 2026-05-22T18:24:11Z Tuttiorchestra687 173049 3607926 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев |Шынайы есімі = |Суреті = Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлы.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 15.6.1927 |Туған жері = [[КСРО]], [[Қазақ АКСР]]і, [[Орал губерниясы]], [[Бөкей уезді]], [[Ұялықұм]] ауылы |Қайтыс болған күні = 3.5.2015 |Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]], [[Алматы]] қаласы |Азаматтығы = {{Flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]]<br />{{Flagicon|USSR}} [[КСРО]] <small>(1927-1991) |Ғылыми аясы = |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = [[Профессор]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = А.Мырзабеков <br/> М.Әубәкіров <br/> Д.Ботпаев <br/> О.Байділдаев Ж.Бегендіков |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Отан ордені}} {{Парасат ордені}} [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|40px]] <br/>[[Сурет:Order badge of honor rib.png|40px]] [[Сурет:Order friendship of peoples rib.png|40px]]<br/>[[Сурет:People Artist of the USSR1.jpg|40px]] |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев''' ([[15 маусым]] [[1927 жыл|1927]], [[Жаңақала ауданы]], бұр. Карл Маркс атынд. ұжымшар - [[3 мамыр]] [[2015 жыл|2015]], [[Алматы]]) — [[дирижер|дирижёр]], домбырашы, Қазақстанның (1967) және КСРО-ның халық әртісі, [[профессор]] (1980). [[Төлеңгіт]] руынан шыққан.<ref>https://alashainasy.kz/shezhire/shejre-tolengt-62103/</ref> 1950 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясының халық аспаптар факультетін ([[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А.Қ. Жұбанов]] пен Л.М.[[Леонид Матвеевич Шаргородский|Шаргородский]] сыныптары бойынша, сонымен қатар скрипкадан профессор И.А. Лесманнан, домбырадан Қазақстанның Халық әртісі [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтен]] сабақ алды), ал 1964 жылы Ленинград консерваториясының (қазіргі Н. Римский-Корсаков атындағы [[Санкт-Петербург]] консерваториясы) опера және симфония дирижёрі факультетін (профессор Эдуард Грикуровтың сыныбы бойынша) бітірді. Алғаш халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, жетекші домбырашысы, кейін дирижёрі қызметін атқарды. 195060,1964-68 және 1971-89 ж. Қазақтың халық аспаптар оркестрінің, 1968-71 ж. Қазақ симфониялық оркестрінің көркемдік жағын басқарушы әрі бас дирижері. Шамғон Қажығалиев оркестр музыканттарының ансамбльдік орындаушылық мәдениетін көтеріп, кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. Оркестр құрамындағы халық музыкасы аспаптарын жаңалап, олардың дыбыс бояуын байытып, жетілдіруге ықпал етті. Сондай-ақ [[оркестр]] репертуарын әлемдік классика шығармаларымен толықтырып, эстетикалық тәрбие беруге зор үлес қосты.Ш. Қажығалиев халық аспаптар оркестрін бастап көптеген шетелдерде өнер көрсетті. 70-80 жылдары Алматы консерваториясында педагогикалық қызметпен шүғылданады. Шәкірттері: дирижёрлер [[Алдаберген Қайырбекұлы Мырзабеков|Алдаберген Мырзабеков]], [[Малғаждар Әубәкіров]], [[Жалғасбек Әмірханұлы Бегендік|Бегендік Жалғасбек]], [[Орақ Жауыров]], [[Орын Құлсариев]]; домбырашы, композитор [[Дүнгенбай Ботбаев]], музыка зерттеушісі [[Өмірбек Байділдаев]], т.б. Ш.Қажығалиев 1953 ж. Бухарестте өткен Жастар мен студенттердің дүниежүзілік фестивалінің лауреаты. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982, 1980-82 жылдардағы концерттік бағдарламасы үшін). [[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]], Халықтар достығы және ''«Құрмет Белгісі»'' ордендерімен марапатталған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> === Отбасы: === * [[Жаңылсын Қажығалиева]] – жұбайы. * Ұлы – [[Тілес Шамғонұлы Қажығалиев|Тілес Қажығалиев]] (1949—1996) – қазақстандық композитор. * Ұлы – [[Нарын Қажығалиев]] (1993) – қазақстандық дирижëр, пианист, Халықаралық және Республикалық байқаулардың лауреаты. * Қызы – [[Ақмарал Қажығалиева]] (1980) – қазақстандық композитор, пианист. * Қызы – [[Қарлығаш Қажығалиева]] (1950) – филология ғылымының кандидаты. * Қызы – [[Гүлмира Емқұлова]] (1953) – филология ғылымының кандидаты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаңақала ауданында туғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]] [[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Домбырашылар]] 4jsvvb5ne47gk5lzqk28vztf0du696o Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков 0 100485 3607805 3518343 2026-05-22T15:10:33Z Tuttiorchestra687 173049 /* */ 3607805 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Секен Кәрімұлы Тұрысбеков |Толық аты = |Сурет = |Суреттің өлшемі = 800x450px |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған күні = 22.03.1961 |Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]] <br /> {{туғанжері|Үржар ауданы|Үржар ауданында}} |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Мамандығы = [[күйші]], [[композитор]], [[домбыра]]шы, [[профессор]] |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = [[күй]] |Ұжымдары = "Ақ жауын", "Сазген сазы" ансамбльдері |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}} }} '''Секен Кәрімұлы Тұрысбеков''' ([[1961 жыл]]ы [[22 наурыз]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Үржар ауданы]]нда туған) — қазақ күйшісі, [[домбыра]]шы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] ([[1992]]). [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты ([[1989]]). [[Парасат ордені|Парасат]] және [[Құрмет ордені|Құрмет]] ордендерінің иегері.<ref>{{cite web | url=http://press.mediaovd.kz/kz/?p=12437 | title=ҚР еңбек сіңірген әртісі, күйші Секен ТҰРЫСБЕКОВ: Күй – аударманы қажет етпейді | date=08.10.2015 | author=Айгүл ӘЖІБАЕВА}}</ref> [[Көңіл толқыны (күй)|Көңіл толқыны]] күйінің авторы. == Толығырақ == * Секен Кәрімұлы Тұрысбеков [[1961 жыл]]ы [[22 наурыз]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Үржар ауданы]]нда дүниеге келген. Шыққан тегі - [[Найман]] тайпасының [[Қаракерей]] руынан. * Сәкеннің азан шақырып қойған аты - Серікболсын.<ref>{{cite web | url=http://press.mediaovd.kz/kz/?p=12437 | title=ҚР еңбек сіңірген әртісі, күйші Секен ТҰРЫСБЕКОВ: Күй – аударманы қажет етпейді | date=08.10.2015 | author=Айгүл ӘЖІБАЕВА}}</ref> * Семей музыка училищесінде оқып, содан кейін, [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы консерваториясын]] (қазірғі Қазақ ұлттық консерваториясы, М.Әубәкіров жетекшілігімен) бітірді. Консерваторияны бітіргеннен кейін "Сазген" ансамблі кұрамында еңбек етті. 2001 ж. [[Еуразия ұлттық университеті|Еуразия университеті]] жанындағы "Қоңыр қаз" ансамблінің көркемдік жетекшісі болып тағайындалды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Шығармалары == * Сәкен Тұрысбеков - "Көңіл толқыны", "Боздақ", "Өкініш", "Ақжарма", "Ақ жауын", "Балауса", "Дарабоз", "Ұлы дала" және т.б. күйлерінің және "Аққу сазы", "Ерке құсым", "Көктемім менің", "Қоңыр қаз", "Шағала" әндерінің авторы. == Марапаттары == * [[1989]] — [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты * [[1992]] — [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]], Қазақстанның Халық әртісі * [[2011]] — [[Құрмет ордені]] * [[2017]] — [[Парасат ордені]] * 2023 - Абай атындағы Мемлекеттік сыйлықтың иегері == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] plx38lnws042djc5d3haxrxpl6gft4v 3607806 3607805 2026-05-22T15:11:27Z Tuttiorchestra687 173049 /* Толығырақ */ 3607806 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Секен Кәрімұлы Тұрысбеков |Толық аты = |Сурет = |Суреттің өлшемі = 800x450px |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған күні = 22.03.1961 |Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]] <br /> {{туғанжері|Үржар ауданы|Үржар ауданында}} |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Мамандығы = [[күйші]], [[композитор]], [[домбыра]]шы, [[профессор]] |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = [[күй]] |Ұжымдары = "Ақ жауын", "Сазген сазы" ансамбльдері |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}} }} '''Секен Кәрімұлы Тұрысбеков''' ([[1961 жыл]]ы [[22 наурыз]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Үржар ауданы]]нда туған) — қазақ күйшісі, [[домбыра]]шы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] ([[1992]]). [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты ([[1989]]). [[Парасат ордені|Парасат]] және [[Құрмет ордені|Құрмет]] ордендерінің иегері.<ref>{{cite web | url=http://press.mediaovd.kz/kz/?p=12437 | title=ҚР еңбек сіңірген әртісі, күйші Секен ТҰРЫСБЕКОВ: Күй – аударманы қажет етпейді | date=08.10.2015 | author=Айгүл ӘЖІБАЕВА}}</ref> [[Көңіл толқыны (күй)|Көңіл толқыны]] күйінің авторы. == Толығырақ == * Секен Кәрімұлы Тұрысбеков [[1961 жыл]]ы [[22 наурыз]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Үржар ауданы]]нда дүниеге келген. Шыққан тегі - [[Найман]] тайпасының [[Қаракерей]] руынан. * Сәкеннің азан шақырып қойған аты - Серікболсын.<ref>{{cite web | url=http://press.mediaovd.kz/kz/?p=12437 | title=ҚР еңбек сіңірген әртісі, күйші Секен ТҰРЫСБЕКОВ: Күй – аударманы қажет етпейді | date=08.10.2015 | author=Айгүл ӘЖІБАЕВА}}</ref> * Семей музыка училищесінде оқып, содан кейін, [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы консерваториясын]] (қазіргі Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы, М.Әубәкіров жетекшілігімен) бітірді. Консерваторияны бітіргеннен кейін "Сазген" ансамблі кұрамында еңбек етті. 2001 ж. [[Еуразия ұлттық университеті|Еуразия университеті]] жанындағы "Қоңыр қаз" ансамблінің көркемдік жетекшісі болып тағайындалды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Шығармалары == * Сәкен Тұрысбеков - "Көңіл толқыны", "Боздақ", "Өкініш", "Ақжарма", "Ақ жауын", "Балауса", "Дарабоз", "Ұлы дала" және т.б. күйлерінің және "Аққу сазы", "Ерке құсым", "Көктемім менің", "Қоңыр қаз", "Шағала" әндерінің авторы. == Марапаттары == * [[1989]] — [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты * [[1992]] — [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]], Қазақстанның Халық әртісі * [[2011]] — [[Құрмет ордені]] * [[2017]] — [[Парасат ордені]] * 2023 - Абай атындағы Мемлекеттік сыйлықтың иегері == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] hnnq9nieeaszh19yz0ne89zqks4umd6 3607900 3607806 2026-05-22T17:29:59Z Tuttiorchestra687 173049 3607900 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Секен Кәрімұлы Тұрысбеков |Толық аты = |Сурет = |Суреттің өлшемі = 800x450px |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған күні = 22.03.1961 |Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]] <br /> {{туғанжері|Үржар ауданы|Үржар ауданында}} |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Мамандығы = [[күйші]], [[композитор]], [[домбыра]]шы, [[профессор]] |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = [[күй]] |Ұжымдары = "Ақ жауын", "Сазген сазы" ансамбльдері |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}} }} '''Секен Кәрімұлы Тұрысбеков''' ([[1961 жыл]]ы [[22 наурыз]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Үржар ауданы]]нда туған) — қазақ күйшісі, [[домбыра]]шы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] ([[1992]]). [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты ([[1989]]). [[Парасат ордені|Парасат]] және [[Құрмет ордені|Құрмет]] ордендерінің иегері.<ref>{{cite web | url=http://press.mediaovd.kz/kz/?p=12437 | title=ҚР еңбек сіңірген әртісі, күйші Секен ТҰРЫСБЕКОВ: Күй – аударманы қажет етпейді | date=08.10.2015 | author=Айгүл ӘЖІБАЕВА}}</ref> Белгілі «[[Көңіл толқыны (күй)|Көңіл толқыны»]] күйінің авторы. == Толығырақ == * Секен Кәрімұлы Тұрысбеков [[1961 жыл]]ы [[22 наурыз]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Үржар ауданы]]нда дүниеге келген. Шыққан тегі - [[Найман]] тайпасының [[Қаракерей]] руынан. * Сәкеннің азан шақырып қойған аты - Серікболсын.<ref>{{cite web | url=http://press.mediaovd.kz/kz/?p=12437 | title=ҚР еңбек сіңірген әртісі, күйші Секен ТҰРЫСБЕКОВ: Күй – аударманы қажет етпейді | date=08.10.2015 | author=Айгүл ӘЖІБАЕВА}}</ref> * Семей музыка училищесінде оқып, содан кейін, [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Алматы консерваториясын]] (қазіргі Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы, М. Әубәкіров жетекшілігімен) бітірді. Консерваторияны бітіргеннен кейін «Сазген» ансамблі кұрамында еңбек етті. 2001 ж. [[Еуразия ұлттық университеті|Еуразия университеті]] жанындағы «Қоңыр қаз» ансамблінің көркемдік жетекшісі болып тағайындалды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Шығармалары == * Сәкен Тұрысбеков - "Көңіл толқыны", "Боздақ", "Өкініш", "Ақжарма", "Ақ жауын", "Балауса", "Дарабоз", "Ұлы дала" және т.б. күйлерінің және "Аққу сазы", "Ерке құсым", "Көктемім менің", "Қоңыр қаз", "Шағала" ән мен күйлердің авторы. == Марапаттары == * [[1989]] — [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты * [[1992]] — [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]], Қазақстанның Халық әртісі * [[2011]] — [[Құрмет ордені]] * [[2017]] — [[Парасат ордені]] * 2023 - Абай атындағы Мемлекеттік сыйлықтың иегері == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Домбырашылар]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] 7b8cwpnpswfi4zv1tnvlkc358uirv0j Қаршыға Ахмедиярұлы 0 100503 3607801 3360443 2026-05-22T15:05:29Z Tuttiorchestra687 173049 /* */ 3607801 wikitext text/x-wiki {{merge|Қаршыға Ахмедьяров}}[[Сурет:Қ.Ахмедияров.jpg|thumb|250px|Қ.Ахмедияров]] '''Қаршыға Ахмедиярұлы'''(Қаршымбай, 25.3.1946 жылы туған, [[Атырау облысы]] [[Махамбет ауданы]] Таңдай ауылы) —күйші-домбырашы, Қазақстанның халық әртісі (1991). [[Алматы]] консерваториясын (К.Мұхитов класы бойынша) бітірген (1972). *1967 -91 ж. Қазақ академиясында халық аспаптар оркестрінде домбырашы, кейіннен концертмейстер, жеке домбырашы және дирижёр-қызметтерін атқарды. *1986 -1988 ж. [[Мәскеу]] қаласында Жоғарғы дирижёрлік курста оқыған. Ахмедиярұлының репертуарында отандық, шет ел композиторларының шығармалары бар. *1974 жылдан Алматы консерваториясында педагогикалық қызметтен (1991 ж. кафедра меңгерушісі,1994 ж. профессор) шұғылданып, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысты. ==Күйлері== *"Шашақты найза, шалқар күн"(Махамбет), *"Әсемқоңыр" (Дина), *"Сарыарқа" (Құрманғазы), *"Жігер"(Дәулеткерей), *"Атырау" күйлер жинағы жарық көрген. Ол *"Нарын", *"Қуаныш", *"Сағыныш", *"Аққайың", *"Желдірме", т.б. күйлердің авторы. Ахмедиярұлы гастрольдік сапармен Болгария, Венгрия, Югославия, Куба, Финляндия, [[Франция]], [[Италия]], [[Үндістан]], Ангола, [[Жапония]], [[АҚШ]], т.б. елдерде болды. Қазақстан мемлекеттік сыйлығы иегері (1982). Парасат орденімен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Мәдениет]] [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:1946 жылы туғандар]] t6c5a4p56f5ckpnmqdwh36sjazih50m 3607802 3607801 2026-05-22T15:05:56Z Tuttiorchestra687 173049 /* */ 3607802 wikitext text/x-wiki {{merge|Қаршыға Ахмедьяров}}[[Сурет:Қ.Ахмедияров.jpg|thumb|250px|Қ.Ахмедияров]] '''Қаршыға Ахмедиярұлы''' (шын аты Қаршымбай, 25.3.1946 жылы туған, [[Атырау облысы]] [[Махамбет ауданы]] Таңдай ауылы) —күйші-домбырашы, Қазақстанның халық әртісі (1991). [[Алматы]] консерваториясын (К.Мұхитов класы бойынша) бітірген (1972). *1967 -91 ж. Қазақ академиясында халық аспаптар оркестрінде домбырашы, кейіннен концертмейстер, жеке домбырашы және дирижёр-қызметтерін атқарды. *1986 -1988 ж. [[Мәскеу]] қаласында Жоғарғы дирижёрлік курста оқыған. Ахмедиярұлының репертуарында отандық, шет ел композиторларының шығармалары бар. *1974 жылдан Алматы консерваториясында педагогикалық қызметтен (1991 ж. кафедра меңгерушісі,1994 ж. профессор) шұғылданып, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысты. ==Күйлері== *"Шашақты найза, шалқар күн"(Махамбет), *"Әсемқоңыр" (Дина), *"Сарыарқа" (Құрманғазы), *"Жігер"(Дәулеткерей), *"Атырау" күйлер жинағы жарық көрген. Ол *"Нарын", *"Қуаныш", *"Сағыныш", *"Аққайың", *"Желдірме", т.б. күйлердің авторы. Ахмедиярұлы гастрольдік сапармен Болгария, Венгрия, Югославия, Куба, Финляндия, [[Франция]], [[Италия]], [[Үндістан]], Ангола, [[Жапония]], [[АҚШ]], т.б. елдерде болды. Қазақстан мемлекеттік сыйлығы иегері (1982). Парасат орденімен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Мәдениет]] [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:1946 жылы туғандар]] i4iy27saf5k1m5oqljwev75iv4pvmox Қазақстан (корпорация) 0 101069 3607934 3584728 2026-05-22T19:30:25Z Casserium 68287 /* Директорлар кеңесі құрамы */ 3607934 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы |логотипі = Qazaqstan logo.svg |түрі = [[Акционерлік қоғам]] |құрылды = 1933 жыл ([[Қазақ КСР халық комиссарлары кеңесі|Қазақ АКСР Халық комиссарлары Кеңесі]] жанындағы Радиокомитет ретінде) <br/>1957 жыл ([[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] жанындағы Мемтелерадио ретінде) <br/>1991 жыл (Мемлекеттік телерадиокомпания ретінде) |басты адамдары = [[Ернұр Көшерханұлы Бурахан|Ернұр Бурахан]] (Басқарма Төрағасы)<ref name="team">[https://rtrk.kz/kz/team/ Басшылық]</ref> |бұрынғы атауы = |операциялық кіріс = {{құлдырау}} 1,3 млрд теңге (2023) |таза табысы = {{өсім}} 225,8 млн теңге (2023)<ref>[https://opi.dfo.kz/p/ru/DossierDownload/DfoObjects/1934079/%D0%9A%D0%A4%D0%9E%202023.pdf Аудиторский отчет за 2023 год (консолидированный)]</ref> |қызметкерлер саны = 1600-ден астам |басшы компания = 100% акциясы [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігіне]] тиесілі |бағынышты компания = «Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС<br/>[[Қазақ радиолары|«Қазақ радиолары» ЖШС]] |орналасуы = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Астана]], Қонаев көшесі, 4 үй ([[Қазмедиа орталығы]]) |статус = |сайты = https://rtrk.kz/ }} {{мағына|Қазақстан (айрық)}} '''«Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» акционерлік қоғамы («Қазақстан» РТРК» АҚ)''' — «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]<nowiki/>» Ұлттық телеарнасын, «[[Qazsport]]<nowiki/>», «[[Balapan (телеарна)|Balapan]]<nowiki/>», «[[Abai TV]]<nowiki/>» телеарналарын, [[Қазақ радиосы]]н, «[[Шалқар (радио)|Шалқар]]<nowiki/>», «[[Classic (радио)|Classic]]<nowiki/>» радиоларын және аймақтық 14 телерадиокомпанияны біріктіретін [[Қазақстан]]дағы ақпараттық саясатты жүзеге асыратын ең ірі медиа құрылым. Тарихы [[1921 жыл]]ы негізі қаланған Қазақ радиосы мен [[1958 жыл]]ы құрылған Республикалық бірінші телеарнадан басталады.<ref>[https://rtrk.kz/kz/about/ Корпорация туралы]</ref> [[2025 жыл]]ғы тамыздан бастап телерадиокорпорацияның Басқарма төрағасы — [[Ернұр Көшерханұлы Бурахан|Ернұр Бурахан]]. == Тарихы == Телерадиокорпорация тарихы 1921 жылдан бастау алады, сол жылы Пошта мен телеграфтар Халық комиссариаты эфирге Қазақ радиосын шығарды. 1933 жылы радио Қазақ АКСР-і Радиофикация және радио хабарларын тарату комитетінің тікелей бағынысына өтеді, ал 1978 жылы Комитеттің атауы Қазақ КСР Телевидение және радио хабар тарату жөніндегі мемлекеттік комитеті (Қазақ КСР Мемтелерадио) болып өзгерді. 1951 жылы 22 наурыз күні КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысымен КСРО-ның Орталық телевизия студиясы құрылды. 1957 жылы Үкімет радио және теледидарды Мәдениет министрлігі құрамынан бөлек шығару туралы шешім шығарып, КСРО Министрлер Кеңесінің жанынан Радио және телехабарлар тарату жөніндегі комитет құрылды. Бұл жаңалықтың ізін ала 1957 жыл 29 маусымда Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Телевизия және радиохабарлары жөніндегі комитет құру туралы қаулы қабылдады. Осылайша, арада 8 ай өткеннен кейін 8 наурызда Қазақ телевизиясы дүниеге келді. 1958 жылы Қарағанды мен Өскеменде, 1959 жылы Жезқазғанда, 1960 жылы Петропавлда облыстық студиялар ашылды. Бұдан кейін Целиноград, Орал, Балқаш, Семей қаласында студиялар ашылып, аталмыш бағытта жұмыс жалғаса берді.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/kazak-televiziyasy-bugin-60-tyn-asuyna-shykty_a3176792/ Қазақ телевизиясы бүгін 60-тың асуына шықты]</ref> 1958 жылдың 8 наурызынан бастап Мемтелерадио Орталық телевидениенің (ОТ) Бірінші программасын таратуды бастады, оның ішінде қазақ программалары үшін «өңірлік терезе» қалдырылды. Кейінірек Қазақ КСР Мемтелерадиосының хабарлары жеке программаға, «Қазақ телевидениесіне» кіріп, бүкіл Қазақ КСР аумағын қамтыды. 1991 жылы 17 қыркүйекте Қазақ КСР Мемтелерадиосы таратылып, орнына Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігіне бағынатын Қазақ мемлекеттік телерадио хабарларын тарату компаниясы құрылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/P910000819_ О создании Казахской госудаpственной телеpадиовещательной компании]</ref> 1992 жылғы 18 қыркүйекте Қазақ мемлекеттік телерадио хабарларын тарату компаниясы мен облыстық телерадиокомпаниялар негізінде Министрлер Кабинетінің жанынан «Қазақстан» Мемлекеттік телерадио хабарларын тарату компаниясы құрылды. Ол Қазақстанның телерадиохабар мәселелерi жөнiндегi орталық мемлекеттiк басқару органы ретінде жұмыс істеді.<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/U920000920_ О создании Госудаpственной телеpадиовещательной компании "Казахстан"]</ref> 1994 жылы 4 сәуірде Мемлекеттік телерадиокомпания таратылып, Министрлер Кабинетiнiң жанынан «Қазақстан» теледидары мен радиосы» республикалық корпорациясы құрылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U940001618_ "Қазақстан теледидары мен радиосы" республикалық корпорациясын құру туралы]</ref> 1994 жылы 20 мамырда Корпорация құрылымында «Хабар» ұлттық телевизиялық ақпарат агенттігі құрылды. 1995 жылы 23 қазанда республикалық мемлекеттік кәсіпорын түрінде «Хабар» агенттігі Корпорациядан бөлініп шықты. 2001 жылдың тамызынан 2002 жылдың мамырына дейін корпорация [[Хабар (агенттік)|«Хабар» агенттігі»]] Жабық акционерлік қоғамының сенімгерлік басқаруында болды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P020000559_ Мемлекеттік меншікті басқарудың кейбір мәселелері туралы]</ref> 2003 жылы 7 қаңтарда «Қазақстан» теледидары мен радиосы» республикалық корпорациясының атауы «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы болып өзгертілді. 2004 жылы 26 наурызда 2003 жылғы жаңа «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңға орай «Қазақстан» РТРК» жабық акционерлік қоғамы «Қазақстан» РТРК» акционерлік қоғамы болып қайта тіркелді. 2008-2010 жылдары «Қазақстан» РТРК» АҚ Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарасты [[Арна Медиа|«Арна Медиа» Ұлттық ақпараттық холдингі» АҚ]] құрамында болды. 2010 жылы 31 мамырда «Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қоры» қоғамдық қоры [[Еуразия бірінші арнасы|«Еуразия+ОРТ» ЖШС-нің]] 80% үлесіне иелік ететін «Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС компаниясын Корпорация меншігіне сыйға тартты.<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/223765/%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82_2010.pdf Аудиторский отчет за 2010 год]</ref> 2011 жылы «Қазақ ақпарат агенттігі» Ұлттық компаниясы» АҚ таратылып, «Қазақстан» РТРК» АҚ құрамына қосылды. 2013 жылы 16 қазанда Корпорация құрамында «Қазақпарат» Халықаралық ақпараттық агенттігі» ЖШС тіркелді. 2016 жылы 20 желтоқсанда [[ҚазАқпарат|«Қазақпарат» халықаралық ақпарат агенттігі» ЖШС]] Корпорация құрамынан шығып, республикалық меншікке өтті. 2016 жылы 14 желтоқсанда Корпорация құрамында 4 радионы біріктіретін «Республикалық радио» ЖШС тіркелді. 2017 жылы 30 қазанда «Республикалық радио» ЖШС атауы [[Қазақ радиолары|«Қазақ радиолары» ЖШС]] болып өзгертілді. 2025 жылы Корпорацияға қарайтын [[Астана (радио)|Астана радиосы]] [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешеніне]] өтіп, [[Jibek Joly (радио)|«Jibek Joly» радиосы]] ашылды.<ref>[https://www.inform.kz/ru/znakomtes-novoe-radio-jibek-joly-6dcd35 Знакомьтесь — новое радио «Jibek Joly»!]</ref> == Басшылары == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align: center; width: 5%;" | № !! style="text-align: center; width: 10%;" | Жылдар !! style="text-align: center; width: 20%;" | Аты-жөні !! style="text-align: center; width: 20%;" | Фото !! style="text-align: center; width: 45%;" | Лауазымы |- | style="text-align: center;" | 1 || style="text-align: center;" | 1957-1959 || style="text-align: center;" | [[Қанапия Мұстафин]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесі жанындағы Радиохабарлар және теледидар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 2 || style="text-align: center;" | 1959-1962 || style="text-align: center;" | [[Құрманбек Сағындықов]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесі жанындағы Радиохабарлар және теледидар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 3 || style="text-align: center;" | 1962-1969 || style="text-align: center;" | [[Кенжеболат Нұртазаұлы Шалабаев|Кенжеболат Шалабаев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесінің Радиохабарлар және теледидар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы <br>Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесі жанындағы Радиохабарлар және теледидар жөніндегі комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 4 || style="text-align: center;" | 1969-1975 || style="text-align: center;" | [[Кеңесбай Үсебайұлы Үсебаев|Кеңесбай Үсебаев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесінің Теледидар және радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 5 || style="text-align: center;" | 1975-1983 || style="text-align: center;" | [[Хамит Хасенұлы Хасенов|Хамит Хасенов]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесінің Теледидар және радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы <br>Қазақ КСР-і Теледидар және радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 6 || style="text-align: center;" | 1983-1986 || style="text-align: center;" | [[Камал Сейітжанұлы Смайылов|Камал Смайылов]] || style="text-align: center;" | [[Сурет:Смайылов Камал.jpg|50px]]|| style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Теледидар және радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 7 || style="text-align: center;" | 1986-1990 || style="text-align: center;" | [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Теледидар және радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 8 || style="text-align: center;" | 1990-1991 || style="text-align: center;" | [[Сағатхан Әшімбайұлы Әшімбаев|Сағат Әшімбаев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ КСР-і Теледидар және радиохабарлар жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы |- | style="text-align: center;" | 9 || style="text-align: center;" | 1991-1992 || style="text-align: center;" | [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Қазақ мемлекеттік телерадиохабар тарату компаниясының төрағасы |- | style="text-align: center;" | 10 || style="text-align: center;" | 1992-1994 || style="text-align: center;" | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза|Шерхан Мұртаза]] || style="text-align: center;" | [[Сурет:Egemen Archive Nazarbayev Murtaza (Sherkhan Murtaza cropped).jpg|50px]] || style="text-align: center;" | «Қазақстан» мемлекеттік телерадиохабар тарату компаниясының төрағасы |- | style="text-align: center;" | 11 || style="text-align: center;" | 1994-1995 || style="text-align: center;" | [[Ләйлә Қалибекқызы Бекетова|Ләйлә Бекетова]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан теледидары мен радиосы» Республикалық Корпорациясының президенті |- | style="text-align: center;" | 12 || style="text-align: center;" | 1995-1996 || style="text-align: center;" | [[Әшірбек Көпішев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан теледидары мен радиосы» Республикалық Корпорациясының президенті |- | style="text-align: center;" | 13 || style="text-align: center;" | 1996-2001 || style="text-align: center;" | [[Ерлан Әбенұлы Сатыбалдиев|Ерлан Сатыбалдиев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан теледидары мен радиосы» Республикалық Корпорациясының президенті <br>«Қазақстан теледидары мен радиосы» Республикалық Корпорациясы» Жабық Акционерлік Қоғамының президенті |- | style="text-align: center;" | 14 || style="text-align: center;" | 09.2001-08.2002 || style="text-align: center;" | [[Есетжан Мұратұлы Қосубаев|Есетжан Қосубаев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан теледидары мен радиосы» Республикалық Корпорациясы» Жабық Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 15 || style="text-align: center;" | 08.2002-04.2006 || style="text-align: center;" | [[Ғалым Төлембекұлы Доскен|Ғалым Доскен]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан теледидары мен радиосы» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Жабық Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы <br>«Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Жабық Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы <br>«Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 16 || style="text-align: center;" | 04.2006-12.2007 || style="text-align: center;" | [[Нұртілеу Иманғалиұлы Иманғалиев|Нұртілеу Иманғалиев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 17 || style="text-align: center;" | 12.2007-09.2008 || style="text-align: center;" | [[Дәурен Серікұлы Әбдіхамитов|Дәурен Әбдіхамитов]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 18 || style="text-align: center;" | 09.2008-07.2011 || style="text-align: center;" | [[Жанай Сейітжанұлы Омаров|Жанай Омаров]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 19 || style="text-align: center;" | 07.2011-10.2016 || style="text-align: center;" | [[Нұржан Жалауқызы Мұхамеджанова|Нұржан Мұхамеджанова]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрайымы |- | style="text-align: center;" | 20 || style="text-align: center;" | 10.2016-01.2017 || style="text-align: center;" | [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 21 || style="text-align: center;" | 02.2017-04.2019 || style="text-align: center;" | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || style="text-align: center;" | [[Сурет:Erlankarin.jpg|50px]]|| style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |- | style="text-align: center;" | 22 || style="text-align: center;" | 04.2019-08.2025 || style="text-align: center;" | [[Ләззат Мұратқызы Танысбай|Ләззат Танысбай]] || style="text-align: center;" | [[Сурет:Lyazzat Tanysbai.jpg|50px]] || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрайымы |- | style="text-align: center;" | 23 || style="text-align: center;" | 08.2025- || style="text-align: center;" | [[Ернұр Көшерханұлы Бурахан|Ернұр Бурахан]] || style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | «Қазақстан» Республикалық Телерадиокорпорациясы» Акционерлік Қоғамының Басқарма Төрағасы |} == Құрылымы == Акционерлік қоғамның жоғары басқару органы — [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі]] атынан Жалғыз акционер. Акционердің мүдделерін қамтамасыз етуді бақылау және құқықтарын сақтауды жүзеге асыратын Қоғамның стратегиялық басқару органы — Директорлар кеңесі. Қоғамның ағымдағы қызметіне басшылық етуші атқарушы орган — Басқарма. Директорлар кеңесіне Қоғамның қаржылық-шаруашылық қызметі бойынша тәуелсіз ақпаратты Директорлар кеңесіне тікелей бағынатын және есеп беретін Ішкі аудит қызметі ұсынады.<ref>[https://rtrk.kz/kz/corporate-governance/ Корпоративтік басқару]</ref> === Басқарма құрылымы === {| class="wikitable" |+'''Басқарма Төрағасы: [[Ернұр Көшерханұлы Бурахан|Ернұр Бурахан]]'''<ref name="team" /> !'''Басқарма Төрағасының орынбасары: Айзада Жаманқұлова''' !'''Басқарма Төрағасының орынбасары: [[Еркін Таңатқанұлы|Еркін Мұхамеджанов]]''' !'''Басқарма Төрағасының қаржылық және әкімшілік мәселелер жөніндегі орынбасары: [[Дана Абибуллақызы|Дана Ахметова]]''' !'''Басқарушы директор: ''бос орын''''' |- |"Qazaqstan" ұлттық телеарнасы |"Qazsport" телеарнасы |Қаржылық қамтамасыз ету департаменті |Анонс бөлімі |- |"Balapan" телеарнасы |"Abai TV" телеарнасы |Техникалық қамтамасыз ету департаменті |Диджитал департамент |- |Алматы қаласындағы филиал |"Алтын қор" телерадиоқор департаменті |Коммерциялық қызмет департаменті |Маркетинг және медиа аналитика бөлімі<ref>[https://rtrk.kz/kz/info-law-structure/ Құрылым]</ref> |- |Дубляж бөлімі |Өндірістік орталық |Ақпараттық қауіпсіздік департаменті | |- |Телехикаялар өндірісі бөлімі |Аймақтық филиалдармен жұмыс бөлімі |Персоналды басқару департаменті | |- |Дистрибуция және сатып алу бөлімі |Облыстық филиалдар (14 филиал) |Құқықтық қамтамасыз ету департаменті | |- | |Еншілес ЖШС: "Қазақ радиолары" ЖШС, "Телевизия жаңалықтары агенттігі" ЖШС |Құжаттамалық қамтамасыз ету департаменті | |- | | |Шаруашылық қамтамасыз ету департаменті | |} === Директорлар кеңесі құрамы === * [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] — директорлар кеңесінің төрағасы, Мемлекеттік кеңесші * Қанат Ысқақов — Мәдениет және ақпарат вице-министрі * Бауыржан Тынысбеков — Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті төрағасының орынбасары * [[Ернұр Көшерханұлы Бурахан|Ернұр Бурахан]] — «Қазақстан» РТРК» АҚ Басқарма Төрағасы * [[Мырзатай Жолдасбеков| Мырзатай Жолдасбеков]] — тәуелсіз директор * Ерсайын Оспанов — тәуелсіз директор<ref>[https://rtrk.kz/kz/info-law-head/ Басшылар туралы мәлімет]</ref> === Еншілес ұйымдар === «Қазақстан» телерадиокорпорациясының еншілес ұйымдары қатарына 2 компания мен [[Хабар (агенттік)|«Хабар» агенттігімен]] бірлесіп құрған қор кіреді: * [[Қазақ радиолары|'''«Қазақ радиолары» ЖШС''']] — Корпорацияға қарасты республикалық 3 радионы басқаратын компания. 2016 жылы желтоқсанда құрылған. * '''«Телевизия жаңалықтары агенттігі» ЖШС''' — [[Еуразия бірінші арнасы]]ның («Еуразия+ОРТ» ЖШС) мемлекетке тиесілі 80% үлесін басқарушы компания. Тұңғыш Президент қорынан Корпорация меншігіне 2010 жылы өткен. * '''«Медиа дамыту қоры» корпоративтік қоры''' — 2020 жылы отандық бұқаралық ақпарат құралдары мен медиа саласының бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында құрылған корпоративтік қор. == Республикалық телеарналар мен радиостанциялар == {| class="wikitable" ! style="text-align: center;" | № !! style="text-align: center;" | Арна атауы !! style="text-align: center;" | Логотип !! style="text-align: center;" | Құрылды !! style="text-align: center;" | Сипаттама !! style="text-align: center;" | Директор !! style="text-align: center;" | Маңызды бағдарламалар |- | style="text-align: center;" | 1 || style="text-align: center;" | [[Qazaqstan (телеарна)|'''Qazaqstan''']]|| style="text-align: center;" | [[File:Qazaqstan logo.svg|100px]] || style="text-align: center;" | 1958 || style="text-align: center;" | '''Қазақстанның бірінші ұлттық телеарнасы.''' Арна нөмірі:&nbsp;1. Тілі: қазақша | style="text-align: center;" | Жалғас Алтаев|| style="text-align: center;" | [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан]], Апта, Ашық алаң, Ақорда |- | style="text-align: center;" | 2 || style="text-align: center;" | '''[[Balapan (телеарна)|Balapan]]'''|| style="text-align: center;" | [[File:Balapan.jpg|100px]] || style="text-align: center;" | 2010 || style="text-align: center;" | '''Қазақстанның бірінші балалар телеарнасы.''' Арна нөмірі:&nbsp;4. Тілі: қазақша | style="text-align: center;" | Мақпал Укенова|| style="text-align: center;" | Balapan live, Кім тапқыр, Кішкентай дәрігер |- | style="text-align: center;" | 3 || style="text-align: center;" | '''[[Qazsport]]'''|| style="text-align: center;" | [[File:Qazsport newlogo.png|100px]] || style="text-align: center;" | 2013 || style="text-align: center;" | '''Қазақстанның бірінші спорттық телеарнасы.''' Арна нөмірі:&nbsp;6. Тілі: қазақша, орысша | style="text-align: center;" | [[Нағи Қалтайұлы|Нағи Бақытбеков]] || style="text-align: center;" | СПОРТты ТАҢда, Sport Review |- | style="text-align: center;" | 4 || style="text-align: center;" | '''[[Abai TV]]'''|| style="text-align: center;" | [[File:Abaitv logo.png|100px]] || style="text-align: center;" | 2020 || style="text-align: center;" | '''Мәдениет және өнер телеарнасы.''' Арна нөмірі:&nbsp;5. Тілі: қазақша, орысша | style="text-align: center;" | [[Азамат Кеңесұлы]] || style="text-align: center;" | Сарасөз, Киелі сахна, Шаңырақ, Сана |} {| class="wikitable" |+ "[[Қазақ радиолары]]на" қарасты радиостанциялар <br>Бас директоры: [[Нұртас Солтанұлы|Нұртас Көшеров]] ! style="text-align: center;" | № !! style="text-align: center;" | Радио атауы !! style="text-align: center;" | Логотип !! style="text-align: center;" | Құрылды !! style="text-align: center;" | Сипаттама !! style="text-align: center;" | Директор !! style="text-align: center;" | Маңызды бағдарламалар |- | style="text-align: center;" | 1 || style="text-align: center;" | '''[[Қазақ радиосы]]''' || style="text-align: center;" | [[File:Qazaq1921.png|100px]] || style="text-align: center;" | 1921 || style="text-align: center;" | '''Қазақстанның тұңғыш радиосы.''' Жиілігі: 106,8 FM. Тілі: қазақша, орысша, немісше, ұйғырша, өзбекше, украинша, түрікше, татарша | style="text-align: center;" | || style="text-align: center;" | Таңғы көңілашар, Мінбер, Бір толқында |- | style="text-align: center;" | 2 || style="text-align: center;" | [[Шалқар (радио)|'''Шалқар радиосы''']]|| style="text-align: center;" | [[File:Шалқар радиосы.png|100px]] || style="text-align: center;" | 1966 || style="text-align: center;" | '''Қазақ халқының руханиятын насихаттайтын радио.''' Жиілігі: 100,4 FM. Тілі: қазақша | style="text-align: center;" | [[Болатбек Көрпебайұлы Төлепберген|Болатбек Төлепберген]] || style="text-align: center;" | Шалқар таңы, Әлқисса, Күй-шежіре |- | style="text-align: center;" | 3 || style="text-align: center;" | [[Classic (радио)|'''Classic радиосы''']]|| style="text-align: center;" | [[File:Classic радиосы.jpg|100px]] | style="text-align: center;" | 2011 | style="text-align: center;" | '''Классикалық музыканың радиостанциясы.''' Жиілігі: 102,7 FM. Тілі: қазақша, орысша | style="text-align: center;" | Баян Байсейітова | style="text-align: center;" | Классикалық таң, ДжазТайм, Музыкалық палитра |} ==Аймақтық филиалдары== {| class="wikitable" |+ Қазақстанның облыстық телерадиокомпаниялары ! style="text-align: center;" | № !! style="text-align: center;" | Филиал атауы !! style="text-align: center;" | Негізгі телеарна ! Басқа арналар !! Тарихи мәліметтер !! Филиал директоры |- | style="text-align: center;" | 1 || style="text-align: center;" | '''[[SEMEI (телеарна)|Абай облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Semeitv.png|100px]] || – || 1965 жылдың 1 қыркүйегінде Семей телестудиясының алғашқы ресми хабары эфирге шықты. || Нұрбек Бекенов |- | style="text-align: center;" | 2 || style="text-align: center;" | '''[[KÓKSHE (телеарна)|Ақмола облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Kokshetv.png|100px]] || – || 1999 жылдың 21 қыркүйегінде Ақмола облысының орталығы Астана қаласынан Көкшетауға ауысқаннан кейін құрылды. || Берік Әбділманов |- | style="text-align: center;" | 3 || style="text-align: center;" | '''[[AQTÓBE (телеарна)|Ақтөбе облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Aqtobetv.png|100px]] || – || Ақтөбе филиалы 1960 жылы 28 қазаннан бастап өз хабарларын тарата бастады. || Ғани Жәпішов |- | style="text-align: center;" | 4 || style="text-align: center;" | '''[[ATYRAÝ (телеарна)|Атырау облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Atyrautv.png|100px]] || ATYRAÝ радиосы || Атырау телестудиясы Гурьев қаласының 350 жылдығын тойлау кезінде 1990 жылы 1 қыркүйек күні тұсауын ресми түрде кесті. || Талғат Өтеғұлов |- | style="text-align: center;" | 5 || style="text-align: center;" | '''[[AQJAIYQ (телеарна)|Батыс Қазақстан облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Aqjaiyqtv.png|100px]] || – || Батыс Қазақстан облыстық телестудиясы өзінің тұңғыш хабарын 1964 жылы 26 қыркүйекте эфирге шығарды. || Клара Қамбетова |- | style="text-align: center;" | 6 || style="text-align: center;" | '''[[JAMBYL (телеарна)|Жамбыл облыстық филиалы]]'''||[[Сурет:Jambyltv.png|100px]] || JAMBYL радиосы || 1989 жылдың 1 қарашасында облыстық телеарна өз жұмысын бастады. || Гүлбаршын Құланбаева |- | style="text-align: center;" | 7 || style="text-align: center;" | '''[[SARYARQA (телеарна)|Қарағанды облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Saryarqatv.png|100px]] || – || 1958 жылдың 31 тамыз күні Қарағанды телестудиясы Шахтерлер күніне арналған кинобағдарлама арқылы алғаш рет эфирге шықты. || Жұрағат Баман |- | style="text-align: center;" | 8 || style="text-align: center;" | '''[[QOSTANAI (телеарна)|Қостанай облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Qostanaitv.png|100px]] || – || Қостанай облыстық филиалы телевизия хабарларын тұңғыш рет 1991 жылы 1 ақпанда Қостанай қаласында бастады. || Ербол Ипбергенов |- | style="text-align: center;" | 9 || style="text-align: center;" | '''[[QYZYLORDA (телеарна)|Қызылорда облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Qyzylordatv.png|100px]] || – || Қызылорда облыстық телеарнасы 1991 жылдың 30 сәуірінде ашылды. || Нұрбек Әмиша |- | style="text-align: center;" | 10 || style="text-align: center;" | '''[[MAŃǴYSTAÝ (телеарна)|Маңғыстау облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Mangystautv.png|100px]] || MAŃǴYSTAÝ радиосы <br>JAŃAÓZEN телеарнасы || 1970 жылы 15 тамызда Шевченко телестудиясының алғашқы көрсетілімі болды. || Жанахмет Ағыбаев |- | style="text-align: center;" | 11 || style="text-align: center;" | '''[[ERTIS (телеарна)|Павлодар облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Ertistv.png|100px]] || – || 1965 жылы 7 қарашада Павлодар телестудиясы тұңғыш рет бірінші бағдарламасын эфирге шығарды. || Гүлнаш Әбішева |- | style="text-align: center;" | 12 || style="text-align: center;" | '''[[QYZYLJAR (телеарна)|Солтүстік Қазақстан облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Qyzyljartv.png|100px]] || – || 1958 жылы облыстық депутаттар кеңесінің шешімімен Петропавлда телемұнараның құрылысы қолға алынды. 1960 жылы 1 наурызда өз жұмыстарын бастады. || Разия Ыдырысбаева |- | style="text-align: center;" | 13 || style="text-align: center;" | '''[[ALTAI (телеарна)|Шығыс Қазақстан облыстық филиалы]]'''|| [[Сурет:Altaitv.png|100px]] || – || Өскемен қаласында телевизиялық студия ресми түрде 1958 жылы наурыздың 16-ншы жұлдызында ашылды. || Берік Көшербаев |- | style="text-align: center;" | 14 || style="text-align: center;" | '''[[OŃTÚSTIK (телеарна)|Шымкент қалалық филиалы]]'''|| [[Сурет:Ontustiktv.png|100px]] || OŃTÚSTIK радиосы || Алғашқы хабарын 1990 жылғы қараша айының 5-ші жұлдызында тікелей эфирге таратты. || Саламат Омаш |} === Корпорацияның бұрынғы телерадиокомпаниялары === * '''Жезқазған облыстық телерадиокомпаниясы'''. 1959 жылы 5 қыркүйекте Жезқазған тау-кен комбинаты инженерлерінің күшімен әуесқой телестудия ретінде ашылды. 1960 жылы Жезқазған телевизия студиясы мәртебесін алған. 1973 жылы [[Жезқазған облысы]]ның құрылуына байланысты облыстық телерадиокомитет құрылып, 1991 жылы ол облыстық телерадиокомпания болып өзгертілді. 1997 жылы Жезқазған облысының таратылуына байланысты «Дидар» Жезқазған қалалық телерадиохабарын тарату дирекциясы («Дидар» телеарнасы) болып қайта құрылды. [[Ұлытау облысы]] құрылғаннан кейін 2022 жылдың желтоқсанынан бері «Ulytau» облыстық телерадиокомпаниясы («Ulytau» телеарнасы) деп аталады.<ref>[https://ulytau.tv/telearna-turaly.html Телеарна туралы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240824133017/https://ulytau.tv/telearna-turaly.html |date=2024-08-24 }}</ref> * '''Торғай облыстық телерадиокомпаниясы'''. 1971 жылы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысында]] радио іске қосылды. 1992 жылы соның негізінде Торғай облыстық телерадиокомпаниясы құрылды. 1997 жылы облыстың таратылуына байланысты Арқалық қалалық теледидары мен радиосы болып өзгертіліп, 2012 жылдан бері «Арқа дидары» деп аталады.<ref>[https://arkalyk-ounb2.kz/images/---9/5.pdf&ved=2ahUKEwiiuui44Y2IAxW8KhAIHTYxJccQFnoECDQQAQ&usg=AOvVaw3jZkhHm8re0AyEhaZX0KDo Арқалық тарих толқынында]{{Deadlink|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''Балқаш қалалық телестудиясы'''. 1967 сәуірде Балқаш қаласында жұмысын бастап, 1997 жылы наурызда жабылып қалды.<ref>[https://orken-media.kz/2018/06/28/pervomu-balhashskomu-diktoru-ispolnilos-80-let/ Первому балхашскому диктору исполнилось 80 лет]</ref> == Жабылған телеарналар == ===«Алатау» телеарнасы=== Қытай елінің шекаралас аудандарына ұйғыр және қазақ тілінде хабар тарататын екінші республикалық «Алатау» арнасының трансляциясы [[1984 жыл]]ы 1 шілдеден бастап АСК-2 [[аппаратты студиялық кешен]]інен шыға бастады. 1999 жылы телеарна жабылып, ұйғыр тіліндегі «Алитағ» бағдарламасы «Қазақстан-1» телеарнасынан шыға бастады. 2002 жылы «Алитағ» бағдарламасының атауы «Висал», кейінірек «Биз, Қазақстан уйғурлири» деп өзгертілді. 2009 жылы ұйғырша хабар тарату тоқтады.<ref>[https://uyguravazi.kazgazeta.kz/news/13857 «Әссаламу әләйкүм, әзиз телетамашибинлар!»]</ref> ===«Мәдениет» телеарнасы=== {{main|Мәдениет (телеарна)}} [[Сурет:Logo Madeniet.png|thumb|300px|right|«Мәдениет» телеарнасының логотипі]] '''«Мәдениет» телеарнасы''' – [[Қазақстан]]дағы мәдени-танымдық бағытта хабар таратқан алғашқы арна. Қазақстандық көрермендерге отандық және әлемдік мәдениет жауһарларын кеңінен таныстырған бұл арна [[2011 жыл]]дың [[26 қыркүйек|26 қыркүйегінде]] «Қазақстан» РТРК» АҚ жанынан ашылды. [[2014 жыл]]ы [[1 қаңтар]]дан бастап [[Білім (телеарна)|«Білім»]] телеарнасымен біріктіріліп, [[Хабар (агенттік)|«Хабар» агенттігі]] жанында [[Білім және мәдениет (телеарна)|«Білім және мәдениет»]] телеарнасы ретінде хабар тарата бастады.<ref>http://madeniettv.kz/kaz/telekanal/o-telekanale/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217073722/http://madeniettv.kz/kaz/telekanal/o-telekanale/ |date=2015-02-17 }} Телеарна туралы</ref> === «Tamasha TV» телеарнасы === '''«Tamasha TV» телеарнасы''' Қазақстандағы ойын-сауықтық бағыттағы алғашқы арна болып 2018 жылдың 1 қыркүйегінде эфирге шықан болатын. Әлемдік пандемия салдарынан телеарна 2020 жылдың 27 шілдесінен бастап хабар таратуын тоқтатты.<ref>[https://ruh.kz/tamasha-tv-telearnasy-jabyldy_10054/ «Tamasha TV» телеарнасы жабылды]</ref> == Дереккөздер == <references/> {{Қазақстан телерадиокорпорациясы}} 6h99wuuxq9r1ykq0v0vio087535xh00 Раиса Құдайбергенқызы Садықова 0 101626 3607927 3605071 2026-05-22T18:24:45Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Баяншылар|Баяншылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607927 wikitext text/x-wiki '''Раиса Құдайбергенқызы Садықова''' (18.7.[[1944 жыл|1944]], [[Алматы облысы]], Мүқыр-Мұсабек ауданы) — қазақтан шыққан тұңғыш кәсіби әйел [[дирижер]], Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. [[1963]] жылдан Алматы музыкалық училищесін, [[1969]] жылдан Алматы консерваториясын (қазіргі Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясы) [[1975]] жылдан Ленинград (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) консерваториясында И.А. Мусинның дирижёрлік сыныбын бітірген. [[1964]] жылдан Қазақ ұлт аспаптар оркестрінің құрамында әртіст, [[1975]] жылдан Абай атындағы Қазақ опера және балет театрында дирижер.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Stub:Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Баяншылар]] 1gyudpq10i0zz3gu0o1wsmxbbuqvfhg Нұрлан Салауатұлы Жарасов 0 104741 3607919 3577537 2026-05-22T18:16:10Z Tuttiorchestra687 173049 3607919 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Нұрлан Жарасов |Толық аты = Нұрлан Салауатұлы Жарасов |Туған күні = 03.11.1953 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Фон = non_performing_personnel |Мемлекет = {{USSR}}<br />{{KAZ}} |Мамандығы = дирижер, [[доцент]] |Марапаттары = {{{!}} {{!}} {{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!}}} {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} }} '''Нұрлан Салауатұлы Жарасов''' ([[3 қараша]], [[1953 жыл]], [[Алматы]] қаласында туған) - қазақстандық дирижер. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] . [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]ның бас дирижері. [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның доценті. ==Жалпы мәліметтер== Әкесі - Жарасов Салауат Абдоллаұлы, марқүм. Анасы - Жарасова Күлбадан Әзімбайқызы, зейнеткер, қазақ тілі мен әдебиетінің оқытушысы болып жұмыс істеген. Н.А. Римский-Корсаков атындағы [[Ленинград]] (қазіргі Санкт-Петербург) мемлекеттік консерваториясының опера және симфониялық дирижëрлеу кафедрасын бітірген (1986), опера және симфониялық оркестрінің дирижері. 1975 жылдан - [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театры режиссерінің көмекшісі. 1977 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1979 жылдан - [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театры дирижерінің ассистенті. 1981 жылдан - Н.А. Римский-Корсаков атындағы [[Ленинград]] (қазіргі Санкт-Петербург) мемлекеттік консерваториясының студенті. 1984 жылдан - [[ҚазКСР]] Мемлекеттік симфониялық оркестрінің дирижері. 1989 жылдан - [[Құрманғазы]] атындағы [[Алматы]] мемлекеттік консерваториясының оркестр дирижері және кафедрасының меңгерушісі. 1997 жылдан бері - [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының бас дирижері. «Қорқыт» қамқорлық қорының мүшесі. ==Марапаттары== *2002 жылы «ҚР тәуелсіздігіне -10 жыл» мерекелік медалі; *2005 жылы «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]» құрметті атағы; * «[[Құрмет ордені]]» марапатталған. * [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның доценті. ==Жеке қасиеттері== Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның болашағына нық сенімді». Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин. Үйленген. Жұбайы - Көпсадықова Ш.А. (1961 ж.т.), [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының концертмейстері.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] {{Bio-stub}} jpuitp21z0sll6p7j55ulnbe74byz1j 3607920 3607919 2026-05-22T18:16:33Z Tuttiorchestra687 173049 3607920 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Нұрлан Жарасов |Толық аты = Нұрлан Салауатұлы Жарасов |Туған күні = 03.11.1953 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Фон = non_performing_personnel |Мемлекет = {{USSR}}<br />{{KAZ}} |Мамандығы = дирижер, [[доцент]] |Марапаттары = {{{!}} {{!}} {{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!}}} {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} }} '''Нұрлан Салауатұлы Жарасов''' ([[3 қараша]], [[1953 жыл]], [[Алматы]] қаласында туған) - қазақстандық дирижер. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] . [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]ның бас дирижері. Құрманғазы атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның доценті. ==Жалпы мәліметтер== Әкесі - Жарасов Салауат Абдоллаұлы, марқүм. Анасы - Жарасова Күлбадан Әзімбайқызы, зейнеткер, қазақ тілі мен әдебиетінің оқытушысы болып жұмыс істеген. Н.А. Римский-Корсаков атындағы [[Ленинград]] (қазіргі Санкт-Петербург) мемлекеттік консерваториясының опера және симфониялық дирижëрлеу кафедрасын бітірген (1986), опера және симфониялық оркестрінің дирижері. 1975 жылдан - [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театры режиссерінің көмекшісі. 1977 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1979 жылдан - [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театры дирижерінің ассистенті. 1981 жылдан - Н.А. Римский-Корсаков атындағы [[Ленинград]] (қазіргі Санкт-Петербург) мемлекеттік консерваториясының студенті. 1984 жылдан - [[ҚазКСР]] Мемлекеттік симфониялық оркестрінің дирижері. 1989 жылдан - [[Құрманғазы]] атындағы [[Алматы]] мемлекеттік консерваториясының оркестр дирижері және кафедрасының меңгерушісі. 1997 жылдан бері - [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының бас дирижері. «Қорқыт» қамқорлық қорының мүшесі. ==Марапаттары== *2002 жылы «ҚР тәуелсіздігіне -10 жыл» мерекелік медалі; *2005 жылы «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]» құрметті атағы; * «[[Құрмет ордені]]» марапатталған. * [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның доценті. ==Жеке қасиеттері== Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның болашағына нық сенімді». Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин. Үйленген. Жұбайы - Көпсадықова Ш.А. (1961 ж.т.), [[Абай]] атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының концертмейстері.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] {{Bio-stub}} 83yyfvqk875oqndp9hz816mlotbxdbd Динара Нұрғисақызы Тілендиева 0 104883 3607922 3520643 2026-05-22T18:18:58Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Пианисттер|Пианисттер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607922 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Динара Тлендива.jpg|thumb]] '''Динара Нұрғисақызы Тілендиева''' - [[Отырар сазы]] оркестірінің дирижері. Әкесі - [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]], [[Халық қаһарманы]], КСРО Халық әртісі, композитор. Анасы - [[Дариға Тілендиева|Тілендиева Дариғ]]а, Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген әртісі, актриса. [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының]] дирижерлік факультетін бітірген ([[2008]]), халық оркестрінің дирижері. қазақ және орыс тілдерін біледі. [[2009]] жылдан бері - Н.А. Тілендиев атындағы «Отырар сазы» оркестрінің көркемдік жетекшісі - бас дирижері. Діни көзқарасы - [[мұсылман]]. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның салыстырмалы алғанда, аз уақытта қол жеткізген жетістіктері, ерекше құрметке тұрарлық. Біздің елдің бұдан әрі де гүлденетініне сенемін!» Хоббиі - йога, киноға түседі. Сүйіп оқитын әдебиеті - романдар, тарихи әдебиет.Қызы бар <ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Bio-stub}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Пианисттер]] cgqccfoznp3o3o0sg3u8h3z8fv5k6vd Бенфика (футбол клубы, Лиссабон) 0 119726 3608004 3338523 2026-05-23T07:59:31Z Makenzis 71333 3608004 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Бенфика |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = ''«Бенфика» Лиссабон Спорт клубы (порт. Sport Lisboa e Benfica)'' |лақап аты = ''Benfiquistas''<br/>''Aguias'' (''Бүркіттер'')<br/>''Perdedores'' (''Бейбақтар'')<br/>''Encarnados'' (''Қызыл түстілер'')<br/>''Glorioso'' (''Атақтылар'') |құрылған = 28 ақпан 1904 (111 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Эштадиу да Луш]] |сыйымдылығы = 65 647 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Луиш Виейра]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} [[Жоржи Жезуш]] |капитаны = {{flagicon|Brazil}} [[Луизао]] |рейтингі = УЕФА рейтингісі бойынша 5-ші орын |жарыс = [[Лига Сагреш]] |маусым = 2025/26 |орын = 3-орын |сайты = [http://www.slbenfica.pt/ Ресми сайты] | pattern_la1=_benfica1415h | pattern_b1=_benfica1415h | pattern_ra1=_benfica1415h | pattern_sh1=_benfica1415h | leftarm1=FFFFFF | body1=FFFFFF | rightarm1=FFFFFF | shorts1=FF0000 | socks1=FF0000 | pattern_la2=_benfica1415a | pattern_b2=_benfica1415a | pattern_ra2=_benfica1415a | pattern_sh2=_adidas_white | pattern_so2=_benfica1415a | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFFFF | rightarm2=FFFFFF | shorts2=000000 | socks2=000000 }} '''Бенфика''' ({{lang-pt|Sport Lisboa e Benfica}}) — [[Лиссабон]] қаласындағы [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. == Тарихы == [[Сурет:Cosme Damião Benfica.jpg|thumb|Косме Дамиан - Бенфиканың алғашқы бапкері]] [[Сурет:Benfica1904.jpg|thumb|Бенфиканың алғашқы құрамасы (1904 жыл)]] Клуб ''«Real Casa Pia de Lisboa»'' колледжінің 24 адамнан тұратын әуесқой футболшылар тобының [[1904]] жылдың [[28 ақпан]]ында ''«Farmacia Franco»'' дәріханасындағы жиналысынан кейін құрылған. Олардың ішінде [[Косме Дамиан]]да болған. Алғашында клуб «Лиссабонның спорттық ұйымы» атымен аталды, бірақ [[1908 жыл]]ы «Бенфика спорттық ұйымымен» қосылып сол клубтың атын алды. Жаңа клуб екі спорттық ұйымының эмблемасы мен түстерінің қосындысы болды. [[Сурет:Equipa de futebol do Sport Lisboa e Benfica, Funchal, 1922.jpg|thumb|Бенфика құрамы (1922 жыл)]] [[1920 жыл]]ы «Бенфика» клубын бірнеше ойыншысы тастап кетіп, сол ойыншылар «[[Белененсиш]]» деген атаумен жаңа клуб ашады. [[1933 жыл]]ы клуб «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]» және «[[Порту]]» клубтарымен бірге [[Футболдан Португалия чемпионаты|Португалияның кәсіпқой клубтар арасындағы чемпионатының]] негізін салушы атанады. Чемпионаттың алғашқы алтынын клуб [[1936 жыл]] алады. 1940-шы жылдары Португалия чемпионаты «Бенфика» мен «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]» арасындағы чемпиондыққа талас ретінде тарихта қалды. === Алтын ғасыр (1960—1970) === [[Сурет:Eusebio Benfica.JPG|thumb|Эйсебио - 1965 жылғы Алтын доп иегері]] [[Сурет:José Águas.jpg|thumb|Жозе Агуаш - Еуропа Чемпиондар Кубогының екі дүркін жеңімпазы]] Клубтың алтын ғасыры 1960-шы жылжарға келеді. Бұл кезеңде клубта белгілі португалиялық футболшылар - [[Мариу Колуна]] и [[Эйсебио]] ойнаған. 1961 жылы «Бенфика» алғаш рет Еуропа чемпиондар Кубогының финалына шығып, жеңіске жетеді ([[Барселона (футбол клубы)|Барселона ФК]] 3:2). [[Чемпиондар лигасы 1961/1962|1962 жыл]]ы финалда мадридтық «[[Реал Мадрид|Реалды]]»&nbsp;жеңіп(есеп — 5:3) клуб Кубокқа екінші рет қол жеткізеді. Бұдан кейін «Бенфика» Чемпиондар кубогының финалына үш рет жетіп, барлығында жеңіледі («[[Милан (футбол клубы)|Миланнан»]] [[1963 жыл]]ы, «[[Интернационале|Интерден]]» [[1965 жыл]]ы және «[[Манчестер Юнайтед]]тен» [[1968 жыл]]ы). 1960-шы жылдары клуб 8 рет чемпионатты және 3 рет Португалия кубогін жеңеді. === Гуттманн қарғысы === {{Толық мақала|Бэла Гуттманның қарғысы}} [[Сурет:Béla Guttmann 1966.jpg|thumb|Бела Гуттманн (1966 жыл)]] Гуттманн [[1962 жыл]]ы «Бенфикамен» үш маусымда үш бірдей ел чемпионаты мен сол кездегі белді турнирдің бірі Еуропа чемпиондарының кубогын (қазіргі ЧЛ) 2 рет ұтып алып, басшылықтан сол еңбегі үшін өз жалақысына үстеме қосылуын сұрайды. Алайда басшылық тарапынан талабы қабылданбай, соған ренжіген бапкер клубтан кетерде: {{cquote|«Менсіз Бенфика келесі жүз жыл ешқашан Еуропа Чемпиондар Кубогын жеңбейді».}} қарғысын айтады. Бұл қарғыстан кейін «Бенфика» ЧЛ-ның финалына 5 мәрте шығып, барлығын да ұтылады. «Бенфиканың» қарғысынан құтылу үшін, яғни 1990 жылғы ЧЛ-ның финалындағы [[Миланмен]] өтер ойын алдында атақты португалиялық ойыншы Эйсебио Гуттманның қабірінің басына барып кешірім сұраған, алайда бұл клубқа еш көмек болмайды, «Бенфика» тағы да жеңілді. === 1970—1994 жылдар === 1970-шы жылдары «Бенфика» ішкі чемпионатта ешкімге дес бермейді (6 чемпионатты және 2 кубокты жеңуі), алайда еврокубоктарда ешқандай жетістіктерде жетпейді. Клубтың жаңа жандануы 1980-шы жылдары швед Свен-Еран Эрикссон бапкерінің басшылығымен келеді. Клуб оның басшылығымен екі рет ұлттық чемпионатты (1983 және 1984), Португалия кубогын жеңеді және УЕФА Кубогының финалына дейін жетіп, финалда бельгиялық «[[Андерлехт (футбол клубы)|Андерлехтке»]] ұтылады. Бұдан кейін клуб екі рет чнмпионатты (1987 және 1989) жеңеді және екі рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Кубогының финалына]] дейін жетеді. 1990-шы жылдар басында клуб ішкі чемпионатта чемпиондыққа «Порту» клубымен таласады. === Қаралы күндер (1994—2003) === 1994-2003 жылдар арасы клубтың тарихына қаралы күндер ретінде кірді. Бұл жылдары клуб ешқандай титулдар жеңе алмай, тек қана қарыздар жинаумен болды. === Жаңа ғасыр (2004—…) === [[2004 жыл]]ы клуб [[Хосе Антонио Камачо]] басшылығымен кубокты жеңеді. Бұл сәтті кезең тек қана [[Миклош Фехер]] [[шабуылшы]]сының футбол алаңында қайтыс болуы ғана қаралады. [[2005 жыл]]ы «Бенфика» [[Джованни Трапаттони]] басшылығымен 11 жылдан кейін Португалия чемпионатында жеңіске жетті. [[2009 жыл]]ы клуб Лига Кубогының финалында [[Спортинг Лиссабон|«Спортингті»]] пенальтиден жеңеді. [[2010 жыл]]ы [[Жорже Жезуш]] басшылығымен клуб Португалия чемпионатын және Лига Кубогын жеңеді. == Дербилер == Клубтың басты қарсыластарымен ойындары дербиге айналған. Бұлар: «[[Порту (футбол клубы)|Порту]]» клубымен ойын - Классико (порт. O Clássico) және «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]» клубымен ойын - Лиссабондық дерби (порт. Derby de Lisboa). == Жанкүйерлері == «Бенфика» Португалияның ең белгілі клубы болып саналады. «Бенфика» әлемде жанкүйерлер санынан «[[Манчестер Юнайтед]]» клубынан кейін екінші орында. Клуб жанкүйерлерінің екі үлкен тобы «Diabos Vermelhos» және «No Name Boys» бір-бірімен қиын қарым-қатынаста. Клуб жанкүйерлері «[[Наполи]]» және «[[Хайдук (футбол клубы, Сплит)|Хайдук»]] клуб жанкүйерлерімен жақсы қарым-қатынаста. Клуб жанкүйерлерінің басты жауы - «[[Порту]]», «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]», «[[Брага (футбол клубы)|Брага]]» және «[[Атлетико Лиссабон]]» жанкүйерлері болып саналады. == Жетістіктері == === Ұлттық титулдар === * '''[[Футболдан Португалия чемпионаты|Лига Сагреш]]''' ('''рекорд''') ** '''Чемпион''' ('''38'''): 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1941/42, 1942/43, 1944/45, 1949/50, 1954/55, 1956/57, 1959/60, 1960/61, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1974/75, 1975/76, 1976/77, 1980/81, 1982/83, 1983/84, 1986/87, 1988/89, 1990/91, 1993/94, 2004/05, 2009/10, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2018/19, 2022/23 ** '''Күміс жүлдегер''' ('''27'''): 1943/44, 1945/46, 1946/47, 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1952/53, 1955/56, 1958/59, 1965/66, 1969/70, 1973/74, 1977/78, 1978/79, 1981/82, 1985/86, 1987/88, 1989/90, 1991/92, 1992/93, 1995/96, 1997/98, 2002/03, 2003/04, 2010/11, 2011/12, 2012/13 ** '''Қола жүлдегер''' ('''15'''): 1934/35, 1938/39, 1950/51, 1953/54, 1957/58, 1961/62, 1979/80, 1984/1985, 1994/95, 1996/97, 1998/99, 1999/00, 2005/06, 2006/07, 2008/09 * '''Португалия Кубогы''' ('''рекорд''') ** '''Жеңімпаз''' ('''28'''): 1930, 1931, 1935, 1940, 1943, 1944, 1949, 1951, 1952, 1953, 1955, 1957, 1959, 1962, 1964, 1969, 1970, 1972, 1980, 1981, 1983, 1985, 1986, 1987, 1993, 1996, 2004, 2014 ** '''Финалисті''' ('''10'''): 1938, 1939, 1958, 1965, 1971, 1974, 1975, 1989, 1997, 2005, 2013 * '''Португалия Лига Кубогы''' ('''рекорд''') ** '''Жеңімпаз''' ('''5'''): 2009, 2010, 2011, 2012, 2014 * '''Португалия Суперкубогы''' ** '''Жеңімпаз''' ('''5'''): 1980, 1985, 1989, 2005, 2014 ** '''Финалисті''' ('''11'''): 1981, 1983, 1984, 1986, 1987, 1991, 1993, 1994, 1996, 2004, 2010 === Дүниежүзілік титулдар === * '''[[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Кубогы / УЕФА Чемпиондар лигасы]]''' ** '''Жеңімпаз''' ('''2'''): 1961, 1962 ** '''Финалисті''' ('''5'''): 1963, 1965, 1968, 1988, 1990 *'''[[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогы / Еуропа лигасы]]''' **'''Финалисті''' ('''3'''):1983, 2013, 2014 * '''Құрлықаралық Кубок''' ** '''Финалисті''' ('''2'''): 1961, 1962 * '''Кішкене Әлем Кубогы''' ** '''Жеңімпаз''' ('''1'''): 1965 === Басқа титулдары === * '''Латын Кубогы''' ** '''Иегері''' ('''1'''): 1950 * '''Иберия Кубогы''' ('''рекорд''') ** '''Иегері''' ('''1'''): 1984 ** '''Финалисті''' ('''3'''): 1991 * '''Эйсебио Кубогы''' ('''рекорд''') ** '''Иегері''' ('''3'''): 2009, 2011, 2012 ** '''Финалисті''' ('''3'''): 2008, 2010, 2013 == Сілтемелер == [[Санат:Португалия футбол клубтары]] [[Санат:1904 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Бенфика ФК]] 60o8u1bp6lrr0gjxkqdr649lcjm9p7l Philosophical Transactions of the Royal Society 0 138107 3607792 3055657 2026-05-22T13:56:29Z TalgatSnow 143530 3607792 wikitext text/x-wiki {{Журнал |атауы = Philosophical Transactions |шынайы атауы = Philosophical Transactions of the Royal Society |логотипі = |сурет = Philosophical Transactions Volume 1 frontispiece.jpg |өлшемі = |сурет атауы = Бірінші томның титулдық беті |бұрынғы атауы = |қысқарту = Philos. Trans. R. Soc. |мамандануы = [[Пәнаралық ғылымдар]] |мерзімділік = |тілі = [[Ағылшын тілі]] |редакция мекен-жайы = |бас редактор = |құрылтайшылары = [[Лондон корольдік қоғамы|Корольдік қоғам]] |ел = [[Ұлыбритания]] |орны = [[Лондон]] |баспашы = [[Лондон корольдік қоғамы|The Royal Society]] |тарихы = |құрылғаны = 6 Наурыз 1665 |соңғы шығарылымы = |көлемі = |жиынтықтылауы = |таралым = |ISSN = 0261-0523 |eISSN = 2053-9223 |марапаттары = |сайты = |ортаққор = Philosophical Transactions of the Royal Society }} '''Philosophical Transactions of the Royal Society''' (Корольдік қоғамның философиялық еңбектері) — [[Лондон корольдік қоғамы]] басып шығаратын ғылыми журнал. Бастапқыда ол қоғам хатшысының жеке жобасы ретінде басталған.<ref name="Scarecrow Press">{{cite book |last1=Kronick |first1=David |title=A History of Scientific and Technical Periodicals: the Origins and Development of the Scientific and Technological Press |date=1962 |publisher=Scarecrow Press |location=Metuchen, NJ}}</ref><ref name=publishing>{{cite web |publisher=Royal Society |title=Publishing the Philosophical Transactions: the economic, social and cultural history of a learned journal, 1665–2015 |url=https://arts.st-andrews.ac.uk/philosophicaltransactions/ |access-date=4 February 2015 |archive-date=4 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204194117/https://arts.st-andrews.ac.uk/philosophicaltransactions/ |url-status=live }}</ref> Журналдың негізі 1665 жылы қаланды.<ref>{{cite journal |doi=10.1098/rstl.1665.0001|title=Epistle Dedicatory|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London |volume=1|pages=0|year=1665 |last1=Oldenburg|first1=H.|s2cid=186211404}}</ref> Бұл — француздық [[Journal des sçavans]] басылымынан кейінгі әлемдегі тек ғылымға арналған екінші журнал,<ref name="publishing" /> сондай-ақ бүгінгі күнге дейін шығып тұрған ең көне ғылыми мерзімді басылым.<ref name="publishing" /> 1752 жылы журнал Корольдік қоғамның ресми басылымы мәртебесін алды. Журнал атауындағы «философиялық» (philosophical) сөзі ол заманда қазіргі ғылымның баламасы болған «[[натурфилософия]]ға» қатысты қолданылған. == Қазіргі басылым == 1887 жылы журнал ауқымы кеңейіп, екі бөлек басылымға бөлінді: оның біріншісі нақты (физикалық) ғылымдарға арналса ([[Philosophical Transactions of the Royal Society A|Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences]]), екіншісі тірі табиғат туралы (биологиялық) ғылымдарға бағытталды ([[Philosophical Transactions of the Royal Society B|Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences]]). Бүгінгі таңда қос журнал да тақырыптық жинақтарды және Корольдік қоғамның ғылыми отырыстарында ұсынылған баяндамалар негізінде дайындалған материалдарды жариялайды. Ал бастапқы зерттеу мақалалары осы басылымдардың еншілес журналдарында жарық көреді, олар: Proceedings of the Royal Society, Biology Letters, Journal of the Royal Society Interface, Interface Focus, Open Biology және Royal Society Open Science.» == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Ұлыбританияның ғылыми журналдары]] [[Санат:Ғылым тарихы]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамы]] [[Санат:1665 жылы пайда болған журналдар]] pdvzhndg1b85pajy4g3yjct0nfl494n 3607793 3607792 2026-05-22T14:17:34Z TalgatSnow 143530 3607793 wikitext text/x-wiki {{Журнал |атауы = Philosophical Transactions |шынайы атауы = Philosophical Transactions of the Royal Society |логотипі = |сурет = Philosophical Transactions Volume 1 frontispiece.jpg |өлшемі = |сурет атауы = Бірінші томның титулдық беті |бұрынғы атауы = |қысқарту = Philos. Trans. R. Soc. |мамандануы = [[Пәнаралық ғылымдар]] |мерзімділік = |тілі = [[Ағылшын тілі]] |редакция мекен-жайы = |бас редактор = |құрылтайшылары = [[Лондон корольдік қоғамы|Корольдік қоғам]] |ел = [[Ұлыбритания]] |орны = [[Лондон]] |баспашы = [[Лондон корольдік қоғамы|The Royal Society]] |тарихы = |құрылғаны = 6 Наурыз 1665 |соңғы шығарылымы = |көлемі = |жиынтықтылауы = |таралым = |ISSN = 0261-0523 |eISSN = 2053-9223 |марапаттары = |сайты = |ортаққор = Philosophical Transactions of the Royal Society }} '''Philosophical Transactions of the Royal Society''' (Корольдік қоғамның философиялық еңбектері) — [[Лондон корольдік қоғамы]] басып шығаратын ғылыми журнал. Бастапқыда ол қоғам хатшысының жеке жобасы ретінде басталған.<ref name="Scarecrow Press">{{cite book |last1=Kronick |first1=David |title=A History of Scientific and Technical Periodicals: the Origins and Development of the Scientific and Technological Press |date=1962 |publisher=Scarecrow Press |location=Metuchen, NJ}}</ref><ref name=publishing>{{cite web |publisher=Royal Society |title=Publishing the Philosophical Transactions: the economic, social and cultural history of a learned journal, 1665–2015 |url=https://arts.st-andrews.ac.uk/philosophicaltransactions/ |access-date=4 February 2015 |archive-date=4 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204194117/https://arts.st-andrews.ac.uk/philosophicaltransactions/ |url-status=live }}</ref> Журналдың негізі 1665 жылы қаланды.<ref>{{cite journal |doi=10.1098/rstl.1665.0001|title=Epistle Dedicatory|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London |volume=1|pages=0|year=1665 |last1=Oldenburg|first1=H.|s2cid=186211404}}</ref> Бұл — француздық [[Journal des sçavans]] басылымынан кейінгі әлемдегі тек ғылымға арналған екінші журнал,<ref name="publishing" /> сондай-ақ бүгінгі күнге дейін шығып тұрған ең көне ғылыми мерзімді басылым.<ref name="publishing" /> 1752 жылы журнал Корольдік қоғамның ресми басылымы мәртебесін алды. Журнал атауындағы «философиялық» (philosophical) сөзі ол заманда қазіргі ғылымның баламасы болған «[[натурфилософия]]ға» қатысты қолданылған. == Қазіргі басылым == 1887 жылы журнал ауқымы кеңейіп, екі бөлек басылымға бөлінді: оның біріншісі нақты (физикалық) ғылымдарға арналса ([[Philosophical Transactions of the Royal Society A|Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences]]), екіншісі тірі табиғат туралы (биологиялық) ғылымдарға бағытталды ([[Philosophical Transactions of the Royal Society B|Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences]]). Бүгінгі таңда қос журнал да тақырыптық жинақтарды және Корольдік қоғамның ғылыми отырыстарында ұсынылған баяндамалар негізінде дайындалған материалдарды жариялайды. Ал бастапқы зерттеу мақалалары осы басылымдардың еншілес журналдарында жарық көреді, олар: Proceedings of the Royal Society, Biology Letters, Journal of the Royal Society Interface, Interface Focus, Open Biology және Royal Society Open Science.» == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Ұлыбритания ғылыми журналдары]] [[Санат:Ғылым тарихы]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамы]] [[Санат:1665 жылы пайда болған журналдар]] [[Санат:Ағылшын тілді журналдар]] mk3weyxs2t206l7d9wawgy4y5eai13x Матштедт 0 210658 3607944 3572469 2026-05-23T00:50:59Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607944 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Матштедт |шынайы атауы = Mattstedt |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=3 |lat_sec=17 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=30 |lon_sec=17 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Веймар |кестедегі аудан = Веймар (аудан){{!}}Веймар |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Маттиас Фойгт |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,92 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 160 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 508 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 03644 |пошта индексі = 99510 |пошта индекстері = |автомобиль коды = AP |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 71 054 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.vg-ilmtal-weinstrasse.de/ |сайт тілі = de }} '''Матштедт''' ({{lang-de|Mattstedt}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Веймар (аудан)|Веймар]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 508 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Алып жатқан жер аумағы 4,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 71 054''. Муниципалитеттің басшысы — Маттиас Фойгт. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.vg-ilmtal-weinstrasse.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001035415/http://www.vg-ilmtal-weinstrasse.de/ |date=2009-10-01 }} {{Тюрингия аудандары}} {{Германия:Веймар ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] r3e3gfyvbgrfwhlzecwiia2mypwla55 Майнерзен 0 212790 3607771 2962656 2026-05-22T13:02:23Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607771 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Майнерзен |шынайы атауы = Meinersen |сурет = [[Сурет:Merian_Meinsersen.png|330px]] |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen_Meinersen.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=28 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=22 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Гифхорн |кестедегі аудан = Гифхорн (аудан){{!}}Гифхорн |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Хайнрих Вреде |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 53,83 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 52 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8215 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05372 |пошта индексі = 38536 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GF |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 1 51 017 |ортаққордағы санаты = Meinersen |сайты = http://www.meinersen.de |сайт тілі = de }} '''Майнерзен''' ({{lang-de|Meinersen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Гифхорн (аудан)|Гифхорн]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8215 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 53,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 51 017''. Муниципалитеттің басшысы — Хайнрих Вреде. == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.meinersen.de Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991128155413/http://meinersen.de/ |date=1999-11-28 }} {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Гифхорн ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] l2ns1m9aedry7skkyr2239pw9v7clde Шмеэим 0 214562 3607868 3606789 2026-05-22T16:27:27Z Kasymov 10777 3607868 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Шмеэим |шынайы атауы = Schmeheim |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Schmeheim COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=34 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=34 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Хильдбургхаузен |кестедегі аудан = Хильдбургхаузен (аудан){{!}}Хильдбургхаузен |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Райнхольд Матерн |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,73 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 420 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 326 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036846 |пошта индексі = 98530 |пошта индекстері = |автомобиль коды = HBN |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 69 044 |ортаққордағы санаты = Schmeheim |сайты = http://www.schmeheim.de/ |сайт тілі = de }} '''Шмеэим''' ({{lang-de|Schmeheim}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Хильдбургхаузен (аудан)|Хильдбургхаузен]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 326 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Алып жатқан жер аумағы 4,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 69 044''. Муниципалитеттің басшысы — Райнхольд Матерн. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.schmeheim.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100406025038/http://www.schmeheim.de/ |date=2010-04-06 }} {{Германия:Хильдбургхаузен ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] tl9n3duflxnxxe4ad2alpcxh2aqzl1u Асқар Исмайылұлы Бөрібаев 0 228704 3607928 3604554 2026-05-22T18:28:47Z Tuttiorchestra687 173049 3607928 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Асқар Исмайылұлы Бөрібаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]ның директоры | Реті = 5 | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = [[2014 жыл]]дан | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = {{KAZ}} ҚР Мәдениет, спорт және ақпарат вице - министрі | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = [[2008 жыл]]дан | Басқаруын аяқтады_2 = [[2014 жыл]]ға дейін | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Титулы_3 = [[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы|Ә.Қастиеев атындағы мемлекеттік өнер муражайының бас директоры]] | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = 5 | Басқара бастады_3 = [[2008 жыл]]дан | Басқаруын аяқтады_3 = [[2008 жыл]]ға дейін | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = {{KAZ}} ҚР Мәдениет және ақпарт вице - министрі | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = 11.03.2007 | Басқаруын аяқтады_4 = 27.02.2008 | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 17.04.1956 | Туған жері = [[Түркістан облысы]] <br /> {{туғанжері|Шардара ауданы|Шардара ауданында}} | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[мұсылман]] | Әкесі = Исмайыл | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Алан Асқарұлы Бөрібаев|Алан Бөрібаев]] Элмар Асқарұлы Бөрібаев | Партиясы = [[Нұр Отан ХДП|«Нұр Отан»]] | Білімі = [[Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы]] <br /> Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР Конституциясына 20 жыл}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} }} '''Асқар Исмайылұлы Бөрібаев''' ([[1956 жыл]]ы [[17 сәуір]]де [[Түркістан облысы|ОҚО]] [[Шардара ауданы]]нда туған) - қазақстандық [[музыкант]], мемлекет қайраткері. [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]. [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]ның директоры (2014 жылдан). == Толығырақ == * Асқар Исмайылұлы [[1956 жыл]]ы [[17 сәуір]]де [[Түркістан облысы|ОҚО]] [[Шардара ауданы]]нда дүниеге келген. * Күләш Байсейітова атындағы республикалық музыка мектебін бітірген. * 1979 жылы [[Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы]]н концерттік орындаушы, педагог мамандығы бойынша бітірген. * 1979 - 1981 жылдары П. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын бітірген. == Еңбек жолы == * 1979 1988 жылдары [[Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның оқытушысы, аға оқытушысы, доценті. * 1988 - 1991 жылдары [[Қазақ мемлекеттік филармониясы|Жамбыл Жабаев атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы]]ның солисті. * 1991 - 2002 жылдары – «Солист Патры» (Грекия) оркестрінің солисі әрі дирижері және онымен қатар Афины консерваториясының профессоры. * 2002 - 2006 жылдары “Демалыс” қазыналық кәсіпорын директоры, Астана қаласы мәдениет департаментінің директоры. * 2006 жылдан 2007 жылдың наурыз айына дейін - Оңтүстік Қазақстан облысы мәдениет басқармасының бастығы. * 2007 - 2008 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат вице-министрі. * 2008 жылдың наурыз айынан бастап 2008 жылдын қыркүйек айына дейін [[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы|Ә.Қастиеев атындағы мемлекеттік өнер муражайының бас директоры]] * 2008 - 2014 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат вице-министрі. * 2014 жылдан [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]ның директоры. == Шығырмашылығы == * Асқар Исмайылұлы мәдениет саласындағы өзінің қызметі барысында ішекті аспаптар квартетін, «Кончертоне» камералық оркестрінің негізін қалады, «Сон в летнюю ночь» атты классикалық музыка, джаз музыкасының «Астана блюз», «Сарыарқа» халықтық музыка, халықтық би өнеріне арналған «Қос алқа» және «Театр әлемі» секілді фестивальдердің ұйымдастырушысы. Әлемнің 30 елінде концерттік бағдарламамен өнер көрсеткен. == Марапаттары == * Халықаралық конкурстардың лауреаты * [[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] құрметті атағының иегері. * [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағының иегері. * [[Құрмет ордені]] * 2015 жылы "ҚР Конститутциясына 20 жыл" медалі * 2016 жылы [[Парасат ордені]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} * [http://mk.gov.kz/showarticle.php?lang=kaz&id=2784 А.И. Бөрібаевті Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат вице-министрі қызметіне тағайындау туралы]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]] [[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]] [[Санат:Қазақстан музыканттары]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері]] [[Санат:Мәскеу консерваториясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] 7m3wc5xitemmfedjz4qzdeyxmgul8qs Мишендорф 0 236947 3608035 2925900 2026-05-23T11:58:35Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3608035 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Мишендорф |шынайы атауы = Mischendorf |сурет = WTSB Mischendorf von W 02.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Mischendorf COA.jpg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=11 |lat_sec=39 |lon_dir=E |lon_deg=16 |lon_min=18 |lon_sec=43 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Бургенланд |кестедегі аймақ = Бургенланд |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Оберварт (округ){{!}}Оберварт |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Вагнер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 26.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 272 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1723 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 3366 |пошта индексі = 7511 |пошта индекстері = |автомобиль коды = OW |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 1 09 14 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.mischendorf.at |сайт тілі = de }} '''Мишендорф''' ({{lang-de|Mischendorf}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Бургенланд]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Оберварт (округ)|Оберварт]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1723 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 26.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — OW, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''1 09 14''. [[2007]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Вагнер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.mischendorf.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411181406/https://www.mischendorf.at/ |date=2022-04-11 }} {{Аустрия:Оберварт округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Бургенланд елді мекендері]] gg047kbmkp8u91kqxmdu97iu2881svq Манчестер Сити 0 478873 3607950 3571883 2026-05-23T03:20:46Z ~2026-30810-09 181597 3607950 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Англия}} Манчестер Сити |ағымдағы маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |логотипі = Manchester City FC badge.png |толық атауы = ''«Манчестер Сити» Футбол клубы (ағылш. Manchester City Football Club)'' |лақап аты = ''The Citizens (Қалалықтар)<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|title=Прозвища участников плей-офф Лиги чемпионов|date=2018-02-07|publisher=UEFA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180212084425/https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|archivedate=2018-02-12}}{{ref-ru}}</ref><br>The Blues (Көктер)<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |title=Club History |publisher=ManCity.com |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160907013909/http://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |archivedate=2016-09-07 }}</ref><br>The Sky Blues (Аспан көктер)<ref name="автоссылка1" />'' |құрылған = 1880 («'''Сент Маркс (Уэст-Гортон)'''» атауымен)<br>{{Start date and age|df=yes|1894|4|16}} («'''Манчестер Сити'''» атауымен) |стадионы = {{ту|Англия}} [[Этихад Стэдиум]] |сыйымдылығы = 53 400<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/etihad-stadium/visiting-the-etihad-stadium |title=Visiting the Etihad Stadium |publisher=Manchester City |lang=en}}</ref> |иесі = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Мансур ибн Зайед әл-Нахайян]] |президенті = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Халдун Әл-Мүбарак]] |жаттықтырушы = |капитаны = |рейтингі = [[УЕФА]] рейтингінде '''1-ші орын'''<ref>{{cite web|title=Club coefficients {{!}} UEFA Coefficients|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/#/yr/2022|website=UEFA.com|accessdate=2022-06-30|lang=en}}</ref> |жарыс = [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] |маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |орын = [[Сурет:golden star.svg|20px]] '''Жеңімпаз''' |сайты = {{URL|mancity.com}} | pattern_la1 = _mancity2425h | pattern_b1 = _mancity2425h | pattern_ra1 = _mancity2425h | pattern_sh1 = _mancity2425h | pattern_so1 = _mancity2425hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 522f36 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«Манчестер Сити»''' ({{lang-en|Manchester City Football Club}}) – [[Манчестер]] қаласының ағылшын футбол клубы. Клуб [[Англия Премьер-лигасы]]нда өнер көрсетеді. [[1880 жыл]]ы «Уэст Гортон Сент Маркс» (West Gorton Saint Marks) деген атпен құрылды. [[1887 жыл]]ы атын «Ардуикке» ауыстырып, «Гайд Роуд» стадионына көшті. [[1894 жыл]]дан бастап клуб «Манчестер Сити» атымен ойнайды. Сегіз рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] иегері, алты [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]], сегіз [[Лига Кубогы]], алты [[Футболдан Англия суперкубогы|FA Community Shields]] және бір [[УЕФА Кубок иелері кубогы|Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогы]] бар бұл ағылшын футболындағы бесінші ең табысты клуб болып саналады. «Манчестер Сити» Футбол лигасын 1892 жылы қосылды, ал 1904 жылы өзінің алғашқы ірі марапаты — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогын]] жеңіп алды. Клуб 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында Джо Мерсер мен Малкольм Эллисонның басшылығымен Лиганы, [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1969/70|еуропалық чемпиондар Кубогының иегерлері Кубогын]], Англия Кубогын және Лига Кубогын жеңіп алды. 1981 жылғы Англия Кубогының финалындағы жеңілістен кейін клуб 1998 жылы өз тарихында жалғыз рет ағылшын футболының үшінші эшелонына түсуімен аяқталған құлдырау кезеңінен өтті. Олар 2001/02 маусымда Жоғарғы дивизонға оралды және содан бері Премьер-Лигада қалды. Өз тарихында клуб үш рет стадион ауыстырды: құрылғаннан бастап [[1923 жыл|1923]] жылға дейін «Гард Роудте» ойнады, [[1923 жыл|1923]] жылдан бастап [[2003 жыл|2003]] жылға дейін – «Мейн Роуд» стадионында, ал қазіргі уақытта [[2002 жыл|2002]] жылы салынған, 55097 көрермен сыйдыра алатын «Этихад» стадионында ойнайды. XX ғасырда «Манчестер Сити» екі рет Англия чемпионы болды (1936/1937 және 1967/1968), бірақ [[1990 жыл|1990]] жылдары «Манчестер Сити» үш жыл ішінде үш рет астыңғы дивизиондарға түсіп, 1998/99 үшінші дивизионда бір маусым ойнады. [[2002 жыл|2000]] жылы клуб жоғарғы дивизонға оралып, Премьер-Лигада әлі күнге дейін өнер көрсетеді. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» «Абу-Даби Юнайтед Групп» компаниясы иеленді, бұдан кейін клубқа көптеген инвестициялар ағымы келіп, жоғары төленетін ойыншыларды трансфер кезінде алуға мүмкіндік пайда болды. [[2011 жыл|2011]] жылы клуб Англия Кубогын ұтты. Және де [[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] жылдың қорытындысы бойынша, «Сити» бірден УЕФА чемпиондар Лигасының топтық турнирінде ойнау құқығына ие болып, [[1973 жыл|1973]] жылдан бері бірінші рет Англия Суперкубогы үшін ойынға қатысты. Бірақ [[2011 жыл|2011]] жылы 7 тамызда «Уэмбли» стадионында Англия чемпиондары «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:3 есебімен ұтылып қалды.<ref>http://www.radiomayak.ru/doc.html?id=275862{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[2012 жыл|2012]] жылы 13 мамырда, соңғы турда «Куинз Парк Рейндержске» қарсы драмалық ойында, қосымша төртінші минутта шешуші гол соғып, 3:2 есебімен ұтып, «Манчестер Сити» 44 жыл өткен соң Англия чемпионы атанды<ref>http://www.kommersant.ru/doc/1933200?NodesID=9</ref>. «Қалалықтар» ("The Citizens"(клубтың лақапаттарының бірі)) өздерінің қас жауларын «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» тек доп соғу және өткізу айырмасынан ғана асып түсті. 2012 жылы [[12 тамыз]]да Англия Суперкубогына таласта «Манчестер Сити» лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубынан 3:2 есебімен басым түсіп, соңғы 40 жылда бірінші рет осы жүлдені ұтты<ref>http://www.vesti.ru/doc.html?id=877448</ref>. [[2014 жыл|2014]] жылы [[2 наурыз]]да «Манчестер Сити» 38 жыл өткен соң алғашқы Футбол Лигасының Кубогын жеңіп алды.<ref>http://www.gazeta.ru/sport/2014/03/02/a_5932905.shtml</ref> [[2014 жыл|2014]] жылы [[11 мамыр]]да Манчестер Сити [[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]] клубын 2:0 есебімен жеңіп, өзінің тарихындағы төртінші АПЛ жүлдесін жеңіп алды<ref>«Манчестер Сити» - Англия чемпионы! 12 мамыр 2014 14:33 http://prosports.kz/kz/news/34837 </ref>.Манчестер Сити 2016 жылдың [[15 мамыр]] күні өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] ширек-финалына жолдама алды.Ширек-финалда [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] футбол клубымен кездесіп, Парижде тең ойын көрсетіп, өз алаңында 1:0 есебімен жеңіске жетіп, өз тарихында болмаған нәрсені жасады.Және бұнымен қоса, Англия футбол клубтары арасынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] жартылай финалына шыққан 10-ыншы команда болды.Жалғыз голдың авторы — Кевин де Брюйне.Жартылай финалда [[Реал Мадрид]] футбол клубынан қонақта 1:0 есебімен жеңіліс тауып, финалға өте алмады. Клуб 2008 жылы Абу-Даби Юнайтед Груп арқылы шейх Мансур бен Заид Әл Нахаянды қабылдағаннан кейін ойын қызметкерлеріне де, жабдықтарға да айтарлықтай қаржылық инвестициялар алды, 2011 жылы Англия Кубогын және [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012]] жылы Премьер-Лиганы жеңіп алды, содан кейін 2014 жылы тағы бір чемпион атағын алды. Пеп Гвардиоланың басшылығымен «Сити» [[Футболдан Англия чемпионаты 2017/2018|2018]] жылы Премьер-лигада жеңіске жетіп, бір маусымда 100 ұпай жинаған Премьер-лиганың жалғыз командасы болды. 2019 жылы олар төрт кубокты жеңіп алды, Англиядағы барлық ішкі кубоктардың бұрын-соңды болмаған сериясын аяқтап, ішкі треблді жеңіп алған алғашқы ағылшын ерлер командасы болды. [[Хосеп Гвардиола|Пеп Гвардиола]] дәуірінде Премьер-лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2020/2021|үшінші титулын]] жеңіп алумен қатар, «Сити» 2021 жылы [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] алғашқы финалына шықты, онда ол «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңіліп қалды. 2019 жылы «Манчестер Сити» әлемдегі барлық футбол клубтары арасында табысы бойынша бесінші орынды иеленді. 2019 жылы ''[[Forbes]]'' клубты 2,7 миллиард долларға (2,06 миллиард фунт стерлинг) бағалады. Осылайша, Манчестер Сити әлемдегі ең бағалы спорт клубтарының тізімінде жиырма бесінші және ең құнды футбол клубтары тізімінде үшінші орында тұр. Клуб 2019 жылдың қараша айында құны 3,73 миллиард фунт стерлинг (4,8 АҚШ доллары) құрайтын Ұлыбританияда орналасқан City Football Group Limited [[холдинг]]-компаниясына тиесілі. 2023 жылы "Сити" өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2023|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] жеңімпазы атанып, «[[Интернационале|Интер]]<nowiki/>» финалдық матчында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Сонымен қатар, клуб өз тарихында алғаш рет «требл» деп аталатын — бір маусымда 3 кубокты (АПЛ + КА + ЛЧ) рәсімдеді және тарихта осындай жетістікке жеткен екінші ағылшын командасы болды (біріншісі 1998/99 маусымында »[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» болды). «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Бас бапкері — [[Хосеп Гвардиола]]. Ол өзінің бапкерлік қызметін 2016 жылдың [[1 ақпан]]ында алды. Алдыңғы бапкері — Мануэль Пеллегрини. == Тарихы == {{main|«Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» (1880—1894) тарихы|«Манчестер Сити» (1894—қазіргі кезге дейінгі) тарихы}} === ''ХІХ ғасыр'' === === «Cент-Маркс» немесе «Вест Гортон» === [[File:St Marks 1884.jpg|thumb|265x265px|«Сент Маркс» немесе «Вест Гортон», 1884 жылы|солға]] «Манчестер Сити» деген қазіргі кездегі алпауыт клубты құрған тұлға [[1855 жыл|1855]] жылы дүниеге келді. '''Анна Коннелл''' — Харрогиттегі Артур Коннелл атты дінбасының қызы болған. Оның әкесі [[1865 жыл|1865]] жылы Вест Гортондағы [[Ағылшындар|ағылшындық]] Киелі Марк шіркеуінің ректор қызметкері болды. Анна сол жылдары әкесінің жағдайын қарап, қолдап тұрды.Вест Гортон тұрғындары кейін спирттік ішімдіктер мен шылымдар қолданатын болған. Анна Коннелл барлығының басын қосатын жеңіл жолдарды іздеді.Сонысымен, [[1880 жыл|1880]] жылдың қарашасында Анна Коннелл екі шіркеудің дінбасыларымен бас қосып, бұнымен қоса металлургиялың зауыт кеңесімен бас қоса отырып, Брукс, Уильям Бистоу және Томас Гудбэер атты жұмысшыларымен көптеген спорттық клубтар ойлап табады.Бұлардың [[1875 жыл|1875]] жылғы Киелі Марк шіркеуінің крикет бойынша үш спортшысы — Уилтер Чоу, Эдвард Китчен және жаңағы Уильям Бистоу — крикет ойынын тастап, футболшы атанды.Манчестер архидъяконы Анна Коннелдің жұмысына жақсы көңіл бөліп, оған болашақ жұмысына сәттілік тілеп, көмек көрсетті. 1880 жылы қарашада Анна Коннелл, Бистоу және Гудбэер бірігіп «Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» деп футбол клубын құрды.<ref>{{cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester City - The Complete Record |publisher=Breedon |location=Derby |year=2006 |isbn=1-85983-512-0}} p17</ref> Артур Коннелл, қара жейде және ақ шортымен ойнаған алғашқы президент атанды.Ең алғашқы ресми ойын, [[Максфилд]] шіркеуін командасымен болды, бұл ойында «Сент-Маркс» 1:2 есебімен жеңіліс тапты. «Сент-Маркс» бұл маусымда тек бір рет қана жеңді. Бұл жағдай 1881 жылдың наурызында, шығыс Манчестерде орналасқан — «Сталибридж Кларенске» қарсы ойында болды.<ref>{{cite book |last=Murray |first=Chris |title=Attitude Blue: Manchester City F.C. and P.L.C. |publisher=Blackwell Publishing |location=Manchester |year=2002 |isbn=0-9520520-9-1 |page=1}}</ref> === «Ардвик» === [[1884 жыл|1884]] жылы Гортон қауымдастығының шешімімен, клубтың атауын өзгерту қолға алынды. Сол кезде Уильям Бистоу, клубтың жейдесін өзгертуді ұсынып, өз жейдесін ойлап тапты. Жейде — қара және ол жейдеде ақ крест бейнеленді. [[1887 жыл|1887]] жылы клуб — «[[Гайд Роуд]]» атты ойын алаңына ауысты. Бұнымен қоса, атауын — «Ардвик» деп өзгертті. Екі жылдан кейін, «Гайд Роуд» сыйымдылығы 1000 көрермендікке жетті. [[1891 жыл|1891]] жылы, команда Альянс Лигада өнер көрсете бастап, екі жыл қатарынан чемпион атанды. [[1892 жыл|1892]] жылы клуб, екінші дивизион болып саналатын, Англия Футбол Лигасында өнер көрсете бастады. 1892/93 маусымында «Ардвик» 5-інші орынды иеленді. Келесі маусымда, қазіргі «[[Манчестер Юнайтед]]» деп аталатын, кезіндегі «[[Ньютон-Хит]]» екінші дивизонға, әрине, Англия Футбол Лигасына келді. Бұнымен қоса, бұл маусымда, «Ардвикке» басты қарсылас табылды. Сол кезде «Ардвик» менеджері [[Джошуа Парби]], клубтың атауын өзгертуді ұсынды. Комитет бұл ұсынысты қабылдап, «Манчестер Сити» 1894 жылдан қазіргі кезге дейін әлі өзгертілмей келеді. === ''ХХ ғасырдың басы'' === === '''«Манчестер Сити»''' === [[File:Billy meredith city.jpg |thumb|Билли Мередит|304x304 нүкте]]Бес жыл өте, «Манчестер Сити», бірінші дивизонда өнер көрсете бастады. Тағы бес жыл өте, [[1904 жыл|1904]] жылы, алғашы кубогын жеңіп алды — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]]. Бұл жарыстың үздік ойыншысы болып — [[Билли Мередит]]<ref>{{cite news |first= |last= |title= FA Cup glory: 1904 |url=http://www.mcfc.co.uk/news/team-news/2013/may/fa-cup-glory-1904 |work=mcfc.co.uk |date=01.05.13 |accessdate=2013-11-14}}</ref>. [[File:ManCity1904.jpg|left|thumb|«Манчестер Сити», 1904 жылы, Англия Кубогының иегері|185x185px]]атанды. Өйткені ол финалдағы жалғыз голдың авторы.Бұл кубок оңай жолмен келмеді: [[1904 жыл|1904]] жылдың [[6 ақпан|6 ақпанында,]] 1/16 финалында «Сандерлендті» ауыр күшпен жеңді. Одан кейін, «Вулидж Арсеналды» екі доп айырмасымен жеңіп артта қалдырды. Содан соң қарсылас болып, «[[Мидлсбро]]» келді. Бірақ «Сити» бұл қарсыласымен тең ойын көрсетіп, 9 наурызда қайта ойнап 3:1 есебімен екінші ойында жеңе алды. Он күннен «Гудисон Паркта» «Уэнсдейді» қабылдап, 3:0 есебімен жеңді. Финалда «Болтон Уондерерспен» кездесіп, осылай кубок иегері атанған болатын. 1904/05 маусымында соңғы тур басталмай тұрып, «[[Ньюкасл Юнайтед]]пен<nowiki/>» бірдей ұпаймен жарысып тұрды. Бірақ соңғы турда «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» жол беріп, үшінші орынға түсіп қалды. Ойыннан соң «Астон Вилла» ойыншысы Алек Ликтің айтуынша, Билли Мередит оған £10 төлеуін сұрған, одан соң Комитеттің шешімімен Билли Мередит кінәлі деп танылып, бір жылға ойыннан шектелді<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/guides/halloffame/sport/billy_meredith.shtml|title=Billy Meredith|work=BBC North Wales Sport|date=18.06.09|accessdate=2012-06-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hmJReM3|archivedate=2012-06-26}}</ref>. Байымдауынша, «Манчестер Сити» әр ойыншыға £4 төлеп отырған, және клубта бұл ісі үшін айыппұл алды. Билли Мередит кейін ақталып, өз пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Манчестер Ситидің» құпиялығы неде? Бұны мен жәй ғана ереже бұзушылық деп санаймын, 4 фунт стерлингті бізде ешқандай ойыншы алмайды.»'''''</blockquote><blockquote>''© Билли Мередит''</blockquote>Қауымдастық клубқа тексеріс жүргізіп, клубтан қаржылай ереже бұзушылық тапты. «Манчестер Ситидің» бас бапкері Том Мейли өмір бойына футболдағы қызметтерден шеттетілді, ал «Ситиге» £900<ref>http://www.historicalkits.co.uk/Manchester_City/Manchester_City.htm</ref> көлемінде айыппұл салынды. Және де «Ситидің» бірдей 17 футболшысы [[1907 жыл|1907]] жылдың [[қаңтар]]ына дейін футболдан шеттетілді. Сосын, «Сити» айыппұлдан толықтай құтылу үшін өз ойыншыларын сатуға тура келді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» менеджері Эрнест Мангнэлл £500-ге Билли Мередитті және де онымен қоса Герберт Берджесс, Сэнди Тернбулл, Джимми Бэннистерді сатып алды. 1907/08 маусымында «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» осы ойыншылардың арқасында ел біріншілігін жеңіп алды. [[1920 жыл|1920]] жылы «Манчестер Сити» ойын алаңына Георг V қонақ болды. Бұл жағдай «Сити» ойын алаңын [[Лондон]]да орналаспаған, [[V Георг|Георг V]] қонақ болған алғашқы ойын алаңы болды. Осы жылы қарашада «Сити» үшін қайғылы оқиға болды, [[1920 жыл|1920]] жылы [[қараша]]да «Гайд Роудтың» басты трибунасы өртке оранып, құрып кетті. «Манчестер Сити» басшылары кейін жаңа ойын алаңын іздеуге көшті. Басында «[[Манчестер Юнайтед]]тің<nowiki/>» ойын алыңы «[[Олд Траффорд]]ты<nowiki/>» жалдап алғысы келді, бірақ «[[Манчестер Юнайтед|Юнайтед]]<nowiki/>» «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» үшін көптеген ақша сұрап, бұл ақшаны «Манчестер Ситидің» қалтасы көтермегендіктен жалға алудан бас тартты<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p480</ref>. Кейін амал болмағандықтан, «Сити» өзінің ойын алаңында, жөнделіп ештеңеге жарамай тұрғанына қарамастан үш жыл бойы осы алаңда ойнауға тура келді.<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p104</ref> 1923/24 жылдары «Сити» «[[Мейн Роуд]]<nowiki/>» алаңында ойнай бастады, ал «Гайд Роуд» алаңын бөлшектеп сатып жіберді.<ref>Clayton, ''Everything under the blue moon'', p107</ref>[[File:Sculpture of Bert Trautmann.jpg|thumb|331x331px|Берт Траутманнға арналған мүсін]] [[1926 жыл|1926]] жылы «Манчестер Сити» Англия Кубогінің жартылай финалына дейін барып, 5 ойында 31 гол соқты. Бірақ жартылай финалда «Болтон Уондерерстен» 1:0 есебімен жеңіліп, қалып қойды. Осы жылы «Сити» бірінші дивизонна ұшып кеткен болатын. Келесі жылы, жолы болып, екінші дивизонды бағындырып, бірінші дивизонға қайта оралды<ref>James, ''Manchester City — The Complete Record'', p. 116.</ref>. [[1930 жыл|1930]] жылы «Сити» көтеріле бастады. Бас бапкері болып, бұрынғы «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері Мэтт Басби болды. Қақпашысы Фрэнк Свифт, шабуылшылары Фрэд Тилсон және капитаны Сэм Коуэн болды. 1933 жылы клуб Англия Кубогінің финалына дейін барып, Эвертоннан 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ бұған қарамастан, 1934 жылы «Сити» тағы да финалға шықты. Осы жолы қуанышқа орай, «Портсмут» клубын 2:1 есебімен жеңіп, кубок иегері атанды. 28 минутта гол жіберіп алғанына қарамастан, Тилсон екі гол соғып, команданы алға шығарып жеңіс сыйлады. Капитаны Сэм Коуэн Англия Кубогінің үш финалына да қатысқан алғашқы ойыншы болды<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p. 153.</ref>. [[1937 жыл|1937]] жылы клуб тарихында алғаш рет Англия біріншілігінің чемпионы атанды. Бұл маусымда «Сити» 100-ден аса гол салды. Бірақ, келесі маусымда «Сити» бірінші дивизонмен қоштасты.<ref>http://www.rsssf.com/engpaul/FLA/1937-38.html</ref> «Манчестер Сити» екінші дивизионда тек бір рет ойнап жетісті, өйткені бұдан кейін Екінші Дүниежүзілік Соғыс басталғанына байланысты, футбол тоқтатылған болатын. Футбол жұмыс жасап бастағаннан кейін, «Ситиді» капитаны болған, Сэм Коуэн өз қолына алды. Ол бірінші матчын 3:0 есебімен жеңді, одан кейін клуб 19 ойын бойы жеңілмей келді. Бұның арқасында «Сити» Жоғарғы Лигага қайта оралды. Бірақ Сэм Коуэн, бизнес қызығушылықтарының кесірінен, жұмысынан босатылды. [[1949 жыл|1949]] жылы «Сити» неміс қақпашысы [[Берт Траутманн]]ды өз қатарына қосты<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p76</ref>. Бұл футболшы англиялық клубқа қосылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар нацисттік Германиямен байланысы бар деп митингке шықты<ref>'England really can go all the way' http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626171653/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html |date=2006-06-26 }}</ref>. Бір жағынан өздерінің клубының қақпасын қорғағаны үшін қолдаса, бір жағынан нацисттік Германия өкілі болғандықтан күдіктенді.<ref>http://mcivta.com/players/old/trautmann.html</ref> [[2010 жыл|2010]] жылы<ref>Manchester City legend Bert Trautmann http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/2926741/Manchester-City-legend-Bert-Trautmann-Todays-Premiership-stars-couldnt-care-less.html</ref>:[[File:Don Revie statue.jpg|thumb|331x331px|Лидс қаласында орналасқан Дон Реви мүсіні]]<blockquote>'''''«Мен өз клубымды сүйемін, және қолдаймын.Мен «Ситидің бүкіл матчын қалдырмай көремін.Мен Англияға Германиямен ойнасада, жанкүйер боламын»'''''</blockquote><blockquote>''© Берт Траутманн''</blockquote> === ХХ ғасырдың ортасы === «Реви жоспарын» пайдаланып, «Сити» 50-інші жылдары аса қатты өнер көрсете алмады. Аса керемет өнер көрсетті деп, тек 1955 жылды айтуға болады. Өйткені бұл жылы Англия Кубогінің финалына шықты. Бірақ «Ньюкаслдан» 1:3 есебімен жеңіліс тапты. [[1956 жыл|1956]] жылдың [[5 мамыр]]ында 22 жылдан соң Англия Кубогын жеңіп алды. Жүз мың адам сыятын «Уэмблиде» «Манчестер Сити» «Бирмингем Ситимен» кездесіп, алғашқы голын 3-інші минутта салды, алғашқы голды Дон Реви салды. 12 минут өткен соң «Бирмингем» Ноэль Кинси көмегімен есепті теңестірді<ref>Birmingham soon behind but Kinsey quick to equalise Birmingham Mail 5 May 1 бет ;Final edition </ref>. «Сити» 62-інші минутта алға шықты, есеп 2:1. Голды салуға ат салысқандар болып, Кен Бернс, Бобби Джонстон және Джек Дайсон саналды<ref>{{cite book|last=James|first=Gary|title=Manchester&nbsp;– A Football History|publisher=James Ward|location=Halifax|year=2008|isbn=978-0-9558127-0-5|page=122}}</ref>. 64-інші минутта Берт Траутманнды мойынын ауыртып алғанына қарамастан, Дайсонға пас беріп, кейін Джонстон гол салып шабуыл иесі атанды<ref>{{cite book|last=Ward|first=Andrew|title=The Manchester City Story|publisher=Breedon|location=Derby|year=1984|isbn=0-907969-05-4|page=49}}</ref>. Осымен есеп 3:1 болып кубок иегерлері атанды.<ref>Rowlands, ''Trautmann: The Biography'', p. 179.</ref> «Манчестер Сити» кезеңі 60-70 жылдардың соңына қарай өркендей бастады. Бұл кездері команды Джо Мерсер қолға алды. Джо Мерсер команданы қолға алып Жоғарғы Лигага шығарған болатын. Мерсер «Сити» қатарына Джордж Хеслоп, Майк Саммерби, Колин Белл, Тони Бук, Фрэнсис Ли, жас Джо Корриган есімді ойыншыларды қосты. Бұл ойыншыларын команданы алға сүйреді. Кейін Мерсер, 34 жылдан кейінгі, [[1968 жыл|1968]] жылы, Джордж Бест есімді атақты шабуылшысы бар<ref>{{cite book|last=Goldstone|first=Phil|coauthors=Saffer, David|title=Manchester City Champions 1967/68|publisher=Tempus|location=Stroud|year=2005|isbn=978-0-7524-3611-1}}</ref> «Манчестер Юнайтедті» екі ұпай артта қалдырып, Англия чемпионы атанды. [[1969 жыл|1969]] жылдың [[26 сәуір]]інде Нил Янгтың голының арқасында «Лестер Ситиді» жеңіп, «Сити» тарихындағы төртінші Англия Кубогын жеңіп алды<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Blue Heaven: Manchester City's Greatest Games|publisher=Mainstream|location=Edinburgh|year=1996|isbn=1-85158-872-8}}</ref>. [[1970 жыл|1970]] жылдың [[7 наурыз]]ында «Сити» тарихында алғаш рет Футбол Лигасының Кубогін жеңіп алды, финалдық матчта Мерсердің «Ситиі» «Вест Бромвич Албионның» бір голына екі голмен жауап қайтарған болатын. Голдардың авторы: Майк Дойл және Глин Пардо.<ref>{{cite book|last=McOwan|first=Gavin|title=The Essential History of West Bromwich Albion|publisher=Headline|year=2002|isbn=0-7553-1146-9|page=261}}</ref> Сол жылы, «Сити» өте жоғарғы нәтиже көрсетіп Кубок Иегерлерінің Кубогын жеңіп алды. Венадағы финалда Польшаның клубы «Гурникті» 2:1 есебімен жеңді. «Сити» қатарынан голдарды Нил Янг және пенальтиден Фрэнсис Ли салған болатын<ref>''Paul Fitzpatrick.'' Lee Inspired by Vienna, The Guardian(30.04.70)</ref>. Джо Мерсер бұл ойыннан кейін<ref>''Paul Fitzpatrick.Mercer "happy", The Guardian(30.04.70)''</ref>: <blockquote>'''''«Нөсер жауын екінші таймда ойынды бұзды, бірақ біздің ойыншылар бұл кедергіге қарамастан керемет ойын көрсетіп, менің көңілімнен шықты»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Мерсер''</blockquote>Келесі жылы Джо Мерсер мен Мальколм Эллисон бірігіп тағы да, Кубок Иегерлерінің Кубогының жартылай финалына шықты. Бірақ «Ситидің» маңызды ойыншалыр жарақаттанып қалып, «Челсиден» 0:2 есебімен жеңіліп қалып, алдыңғы жылғы нәтижені қайталай алмады. Англия біріншілігінде «Сити» төртінші орында тұрып, соңына қарай алға жылжып, бас жүлдені иеленіп кетті. 1972 жылы, өкінішке орай, екі бапкердің арасы құлдилай бастады. Джо Мерсер «Ковентри Ситиді» жаттықтыруға кетіп қалды. Клуб президенті Питер Суолз<ref>Tossell, ''Big Mal'', p. 214.</ref>: <blockquote>'''''«Бізге Мальколм Эллисон мен Джо Мерсер арасындағы екеуін таңдау керек болды. Біз Мальколм Эллисонды таңдадық»'''''</blockquote><blockquote>''© Питер Суолз''</blockquote>Кейін Мальколм Эллисонде өз пікірін білдірді<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Manchester City: The Mercer-Allison Years|publisher=Breedon|year=2008|location=Derby|isbn=978-1-85983-608-8|page=176}}</ref>: <blockquote>'''''«Джо және мен керемет бапкерлік топ болдық. Мен ешқашан Джо Мерсермен бірге жұмыс атқарғаныма өкінген емеспін, және өкінбеймін де. Ол да осындай сезімде екенін білемін. Біз екеуміз керемет клубты құрдық. Мерсер-Эллисон атқарған жылдары «Сити» үшін ең керемет және есте қаларлықтай жылдар болады. Джоны тағы да өз орнында қалдырғанда, керемет болар еді. Ол да осылай айтатынына күмәнім жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Мальколм Эллисон''</blockquote>[[File:Joe Corrigan 20070922.jpg |thumb|284x284px|Джон Корриган, «Ситидің» көп жүлделі қақпашысы|солға]]Бірақ Мальколм Эллисон бапкерлік қызметте көп болмады. Өйткені ол 1972/73 жылдары «Ситиді» соңғы орындарда жетелеп жіберді. Клубы екінші дивизионға кетіп қалудан, тек жаңа бапкер Джонни Харт құтқарып қалды. Бірақ бұл бапкерде, өз жұмысында бола алмады. Маусым аяқтала сала бапкерлік орынды «Норвич Ситидің» бапкері Рон Саундерс басты. Бұл бапкердің көмегімен кубок жағында аса жақсы өнер көрсетсе, біріншілікте шамалы нәтиже көрсетті. Саундерсде өз орнында көп отыра алмады, 1974-1979 жылдар арасында «Ситидің» бұрынғы ойыншысы Тони Бук бапкерлік жағынан басқарды. Бук команданы алға шығарып, және сол нәтижені сақтап қалуды мақсат тұтты<ref>http://www.sporting-heroes.net/football-heroes/displayhero_club.asp?HeroID=36461</ref>. 1973/74 маусымының соңғы турында «Сити», біріншілікте қалу үшін тек жеңіс керек болған «Манчестер Юнайтедпен» кездесті. 1:0 есебімен «Манчестер Сити» жеңіп, ел біріншілігінен көршілес клубты екінші дивизионға шығарып салды. Жалғыз голдың авторы Денис Лоу, бұл матч ол үшін аса ауыр болды. Өйткені Лоу «Манчестер Юнайтед» қатарында 11 жыл ойын көрсетті, ол голды соққаннан кейін қуанбады және ойын алаңынан көңілсіз кетті. Бұл Лоу үшін мансабындағы ең соңғы матч болды<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-United-0-1-Manchester-City-article80249.html</ref>. Тони Бук кезінде «Манчестер Сити» жақсы команда болды. [[1976 жыл|1976]] жылдың 28 ақпанында «Ньюкасл» клубын 2:1 есебімен жеңіп, [[Лига Кубогы]] иегері атанса, [[1977 жыл|1977]] жылы «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульден]]<nowiki/>» бір ұпайға қалып қойып күміс жүлдеге ие болды. Және екі рет Лига Кубогының ширек-финалына барды, ал 1978/79 жылдары [[УЕФА]] Кубогының ширек-финалына дейін барды. 60-70 жылдардағы сәтті кезеңді 80-інші жылдардағы сәтті кезеңмен ауыстыруға болатыны сөзсіз. Мальколм Эллисон бапкерліктен босатылып, кейін қайтып келді. Бірақ Мальколмның кейінгі саясаты сәтсіз болды. Клубтан Эйс Хартфорд, [[Оуэн, Гари|Гари Оуэн]] и Питер Барнс сынды жұлдызды ойыншылар кетіп қалды. Кейін Стив Дейліді £1,5 миллион бағасына алып<ref>Тревор Фрэнсис: Погбаның бағасы бұл кезде, ойда жоқ еді. http://ukfootball.ru/transfers-1409.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401231804/http://ukfootball.ru/transfers-1409.html |date=2012-04-01 }}</ref>, Англия біріншілігіндегі ең қымбат ойыншы атанды. Бірақ бұл «Ситиді» алға жетелей алмағандықтан, Эллисон 1980/81 маусымында қайтадан босатылды. Оның орнына Джон Бонд келді.<ref>http://www.guardian.co.uk/football/video/2009/sep/14/the-manager-football?intcmp=239</ref> [[Джон Бондтың]] көмегімен, «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульды]]<nowiki/>» 3:1 есебімен жеңіп, ел біріншілігінде 10-ыншы орында аяқтады. Бондтың саясатымен, көптеген нәтижелі ойыншылар «Сити» қатарын толықтырды. Құрамда жас ойыншылар көбейді. Осы қарқынмен «Сити» Англия Кубогының финалына шықты<ref>http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717104231/http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 |date=2012-07-17 }}</ref>, бірақ финалда «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» «Ситиді» 3:2 есебімен жеңіп, басым түсті. Екі жылдан Бондта өз жұмысынан босатылды. Өйткені «Сити» ондыққа кіре алмады. Оның орнын Джон Бенсон басты. Джон Бенсон тек бірінші дивизионнан ұшып кетуі ғана есте қалды, бірінші дивизионның соңғы турында жеңіске жеткенде қалуы мүмкін еді. Тіпті тең нәтижеде «Ситиді» бірінші дивизионда қалдырар еді. Бірақ Джон Бенсон «Ситиді» тек жеңіліске ғана лайық екенін көрсетті. Кейін Бенсонның орнын [[Билли Макнилл]] басты. Бұл бапкер «Ситиді» бірінші дивизионға қайта әкелді. Бірақ 1985/86 жылдары бірінші дивизионнан ұшып кетуіне сәл қалды, және 1986/87 жылдардағы маусымды әлсіз бастады. Оны «Сити» басшылары орнынан босатып, оның орнына [[Джимми Фриззеллді]] шақырды. «Сити» сол маусымда соңынан екінші орын алып, қайта екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін екінші дивизиондағы «Ситиді» [[Фриззелл]] басқармады, «Ситиді» Мел Макхин қайтадан бірінші дивизионға әкеліп, қарашада сэр Алекс Фергюсон басқарған «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» 5:1<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-City-5-1-Manchester-United-special-unseen-pictures-of-David-Oldfield-Trevor-Morley-Gary-Pallister-and-Co-article374005.html</ref> есебімен ойсырата жеңді, бірақ бұған қарамастан басшылар Мел Макхинді орнынан босатты. сэр [[Алекс Фергюсон]] сол матчтан соң:<blockquote>'''''«Бұл менің бапкерлік мансабымдағы ең ұятты есеп болды»'''''<ref>Manchester Derby Special: Sportsmail takes City and United on a trip down memory lane<nowiki/>http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175519/MANCHESTER-DERBY-SPECIAL-Sportsmail-takes-City-United-trip-memory-lane.html</ref></blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>[[File:Franny Lee.jpg|thumb|314x314px|Фрэнсис Ли — «Ситидің» аңыз ойыншысы]][[1989 жыл|1989]] жылдың [[қараша]]сымен [[1990 жыл|1990]] жылдың [[қараша]]сы арасында «Ситиді» Ховард Кендалл басқарды. Бұл бапкер команданы алға жетелей алды. Ховард Кендалл «Эвертонға» кетіп қалды. Ол кеткеннен кейін ойыншы-бапкер Питер Рид бапкер болды. Ридтің екі маусымында «Сити» бесінші орыннан не төмен, не жоғары аяқтай алмады. Ал 1992/93 жылдарда тоғызыншы орынға түсіп қалып, [[Питер Рид]] орнынан кетті. Оның орнына [[Брайан Хортон]] келді. Ол «Ситимен» 16-ыншы орынға түсіп қалды [[1994 жыл|1994]] жылы «Сити» , сәтсіз ойындарға қарамастан Хортонды команданың бапкері қылып қалдырды, бірақ 1994/95 маусымында 17 орын шынымен басшылардың көңілінен шықпады, және оны орнынан босатуға тура келді. Оның орнын «[[Саутгемптон]]<nowiki/>» клубының бұрынғы бапкері Алан Болл басты. Ол құрамды жасартқысы келіп, реформа өткізді. Құрамға [[Георгий Кинкладзе]] келіп, құрам жасара бастады. Бірақ 1995/96 жылдары «Сити» қайтадан бірінші дивизионға кетіп қалып, Болл орнынан босатылды. Стив Коппелл жаңа бапкер болып уақытша тағайындалды. Кейін клуб бапкері болып, [[Фил Нил]] тағайындалды. Бірақ ол 10 ойынның 7-еуінде жеңіліс тауып, «Ситиді» кестенің ортасына апарып тастады, кейін орнынан босатылды, орнына Джо Ройл келіп «Ситиді» екінші дивизионға кетіп қалудан құтқара алмай, екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін Ройлдың сөзінде<ref>Маусым нәтижесі туралы. "Манчестер Сити" http://fapl.ru/posts/9353/ </ref>:<blockquote>'''''«Ситиде жақсы-жақсы ойыншыларды алатын аса көп ақша болмады, сондықтан кәрі футболшылармен тегін агенттерді алу керек болды»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Ройл''</blockquote>«Ситидің» құлдырау кезеңінде президенттік мансапты [[Дэвид Бернстайн]] басты. Жаңа президент келгеннен кейін «Сити» 1998/99 жылдарынан кейін бірінші дивизионға қайта оралды. Келесі маусымда клуб Премьер-Лигаға келді. [[2000 жыл|2000]] жылдың жазында клуб қатарына жартылай қорғаушы Альф-Инге Холланд және Джор, қыста қатарға Ричард Данн мен Даррен Хакербиде қосылды. Шотландтық «Рейнджерстен<nowiki/>» Андрей Канчельскис жалға алынды. [[2001 жыл|2001]] жылдың [[21 сәуір]]інде жанкүйерлер көтеріліп Джо Ройлды орнынан босатты<ref>Anger at Royle departure, BBC Sport, 21.05.01 2011-09-11 http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/1342563.stm </ref>. Үш күннен кейін Англия ұлттық құрамасының бұрынғы бапкері Кевин Киган «Ситидің» жаңа бапкері болып тағайындалды. === XXI ғасырдың басы === [[File:Thaksin DOD 20050915 (crop).jpg|thumb|278x278px|Таксин Чиннават, «Ситидің» алғашқы азиаттық басшысы]] [[2002 жыл|2002]] жылы «Манчестер Сити» Премьер-Лигаға қайта оралды. Маусым басында клуб көптеген жақсы ойыншыларды алды. «Қалалықтар» қатарын [[Петер Шмейхель]]<ref>Man City snap up Schmeichel, bbc.co.uk, 13.04.02, 2013-11-19 http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/1926287.stm </ref> толықтыра бастады, одан соң қорғаушылар [[Сильвен Дистен]] мен [[Давид Соммей]] келді. Марк-Вивьен Фоэмен<ref>Africa: Cameroon's Foe Joins Manchester City, allafrica.com, 2013-11-19 http://allafrica.com/stories/200206200061.html </ref> қоса, Висенте Матиас Вуосода<ref>Man City seal Vuoso deal http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/2027491.stm </ref> клуб қатарын толықтырды. Кейінірек «Пари Сен-Жермен» клубынан £17,5 миллион бағасына Николья Анелькада<ref>Manchester City officialise le transfert d'Anelka http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610193926/http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm |date=2015-06-10 }}</ref> келді. Қыстық трансферде — шабуылшы [[Робби Фаулер]]де қатарды толықтырды. Маусым нәтижесі бойынша, «Манчестер Сити» Премьер-Лигада тоғызыншы орын алып, 24 жылдан бері алғаш рет [[УЕФА Кубогы (кубок)|УЕФА Кубогының]] квалификациялық жарыс кезеңіне шықты. [[2003 жыл|2003]] жыл «Манчестер Сити» үшін «Мейн Роудтағы» соңғы ойын болды, өйткені олар — «[[Сити оф Манчестер]]<nowiki/>» деп аталатын 48 мың көрермендік жаңа ойын алаңына көшті. [[2007 жыл|2007]] жылы UK Sports Investments арқылы тайландты отбасынан шыққан бизнесмен Таиландтық бұрынгы премьер-министрі [[Таксин Чиннават]] $43 миллионға клубты сатып алды. Және ол клубты көркейтуге уәде берген болатын<ref>Таксин Чинават: «Келесі жылы "Манчестер Сити" ЧЛ-да ойнайтын болады» 21.03.08 http://www.voon.ru/news/75778 </ref>:<blockquote>'''''«Ең бірінші мақсат — ондыққа кіру, екіншісі — алтылыққа, ал үшінші мақсатымыз — [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] үшін таласамыз»'''''</blockquote><blockquote>''© Таксин Чиннават''</blockquote>Жаңа басшылар «клубқа көптеген өзгерістер» енгізуді бастады. Ең алғашқы өзгеріс, [[2007 жыл|2007]] жылдың [[6 шілде]]сінде атақты швед бапкері [[Свен-Ёран Эрикссон]]мен үш жылға келісім-шартқа келді, және де ойыншылар Ведран Чорлукамен, Хавьер Гарридомен және Мартин Петров, Элано, Бенджани Мварувари, Валерия Божиновтармен келісім-шартқа келді. Бұл маусымда манчестерлік дербидің екеуінде де жеңіске жетті, бірақ соңғы турда «[[Мидлсбро]]ға<nowiki/>» 8:1 есебімен ойсырата жеңіліп, тоғызыншы орынға жайғасты. [[2008 жыл|2008]] жылдың [[2 маусым]]ында шведтік бапкерді жұмысынан босатты<ref>Эрикссон жұмысынан босатылды 02.06.08, futbol-1960.ru http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604110946/http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html |date=2008-06-04 }}</ref>. Оның орнына уэльстік бапкер [[Марк Хьюз]]ды<ref>"Манчестер Ситидің" жаңа бапкері Марк Хьюз болды, 05.06.08 http://www.belta.by/ru/all_news/sport/i_231625.html </ref> қойды. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» сату жөніндегі, үш апталық Дубайда өткен келісімнен кейін, қаржылай көмек беретін [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-лық]] топ Abu Dhabi United Group (ADUG), және оның басшысы [[Мансур ибн Зайд Аль Нахайян]] Чиннаваттан 90%-дық акциясын сатып алды, бір жылдан кейінде 10%-ын сатып алып, тәуелсіз басшысы атанды. Клубты сатып ала, алға мақсат қойды. Мақсаты — алпауыт клубтардың қатарына кіру болатын. Кейін Шейх Мансур айтуынша<ref>«Шейх Сити», 03.08.2010, chelsearus.com http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121060349/http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html |date=2010-11-21 }}</ref>:<blockquote>'''''«Челси және Барселона секілді клубтармен бірдей болу үшін, құрамдағы 22 ойыншыны жаңарту керек. Ақша — мәселе емес. Бастысы, менің командамда 22 ойыншының барлығы жұлдызды ойыншы болуы керек, ал клуб онжылдықта алпауыт клубқа айналады»'''''</blockquote><blockquote>''© Шейх Мансур''</blockquote>Жаздық трансферде көптеген жақсы ойыншылар алынды. [[Пабло Сабалета]], [[Венсан Компани]], [[Таль Бен-Хаим]] және Глаубер секілді ойыншылар алынды, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» [[Шон Райт-Филипс]] қайта оралды. Мәскеулік [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА-дан]] £18 миллион бағасына бразилиялық шабуылшы Жо<ref>Жо "Манчестер Ситиге" келді, 02.07.2008, rusfootball.info http://www.rusfootball.info/rss/1146040509-zho-pereshel-v-manchester-siti-za-18-mln.-funtov.html </ref> келді. Қыстық трансферде нәтижелі қақпашы Шей Гивен келді және жас қақпашы Гуннар Нильсен, қорғаушы Уэйн Бридж, нәтижелі ойыншы Найджел де Йонг, екі шабуылшы — Крейг Беллами мен [[Робиньо]] қатарды толықтырды. [[Робиньо]] — «[[Реал Мадрид]]тен<nowiki/>» £32, 5 миллион бағасына келіп<ref>Робиньо "Манчестер Ситиге" келді. 02.09.2008 http://news.bigmir.net/sport/46780?bm_lang=ua</ref>, «Манчестер Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұл маусымда, алдыңғы маусымға қарағанда «Сити» жақсы нәтиже көрсетті — 10-ыншы орын. [[2009 жыл|2009]] жылы Марк Хьюз орнына басқа бапкер келеді деген жалған ақпараттар көп болды. Бірақ 2009/10 жылдардағы маусымды уэльстік бапкермен басталды. «Сити» өзінің трансферлік саясатын жалғастыра кетті. Жазда «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» клубынан [[Стюарт Тейлор]] атты қақпашы келді, содан соң жартылай қорғаушы [[Гарет Барри,]] «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» футбол клубынан [[Силвиньо]], «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдан]]<nowiki/>» [[Коло Туре]] мен Эммануэль Адебайор, «Эвертоннан» £24 миллион бағасына орталық қорғаушы Джолеон Лескотт, «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Карлос Тевес]], «[[Блэкберн Роверс]]<nowiki/>» клубынан Роке Санта Круз келіп, «Манчестер Сити» ойыншылар қатары толықты. [[2009 жыл|2009]] жылдың [[19 желтоқсан]]ында Марк Хьюз сәтсіз нәтижелері үшін бапкерлік қызметті босатты. Кейін Марк Хьюз өзінің бұл шешімге разы<ref>Марк Хьюз "Манчестер Ситидің" өткізіп жүрген саясатына разы емес, 20.12.09 http://www.dynamomania.com/news/98219-mark-hyuz-nedovolen-politikoy-rukovodstva-manchester-siti </ref> емес екенін білдірді:<blockquote>'''''«Сандерлендпен кейінгі ойында, маған келісім-шарт ерте ажырады деп айтты. Маған БАҚ-та бұл туралы ескертпеді, мен бұндай шешімді мүлде күткен жоқпын. Көп ұзамай, жаңа бапкерде табыла қойды, бұл, менің кетуім маусым басында шешілгенін білдіріп отыр. Мен маусым басталмай тұрып, клуб басшысымен кездестім, және біз бірге мақсат қойдық — ел біріншілігінде алтыншы орын алу немесе 70 ұпай жинау. Бұны мақсат тұтуды мен ойыншыларға да айтып қойғанмын. Әрине, Манчестер Сити сабында әркім көбірек жақсы нәтиже көрсетіп, ел біріншілігін менімен бірге алғысы келіп, тура жолға түстік, бірақ күтпеген жерден мені жұмысымнан босатты»'''''</blockquote><blockquote>''© Марк Хьюз''</blockquote>Кейін бұған «Сити» президенті әл-Мүбарәк жауап қайтарды:<blockquote>'''''«Соңғы он бір ойында бар болғаны екі-ақ жеңіс. Бұл «Манчестер Сити» клубы үшін өте жеткіліксіз. Шейх Мансур мен басшылар кеңесі, алға деген ұмтылыс және ынтаны көріп тұрған жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбарәк''</blockquote>[[File:Roberto Mancini RED BULL STADIUM JERSEY NY.jpg |thumb|230x230px|Роберто Манчини мен Брайан Кидд — «Ситидің» қазіргі деңгейіне жол ашқандар|солға]]Марк Хьюз орнына итальяндық маман [[Роберто Манчини]] келді<ref>«Манчестер Сити» Хьюзды жіберіп, Манчиниды бапкер қылды. 19.12.09 http://www.sports.ru/football/56836797.html </ref>.Және оның ассистенті болып [[Брайан Кидд]] тағайындалды. Қыста «Сити» ойыншылар қатарына [[Патрик Вьейра|Патрик Виейра]] мен жас ойыншы [[Адам Джонсон]] қосылды. [[Роберто Манчини|Манчинидың]] арқасында «Манчестер Сити» бесінші орын алып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] жолдама алды. [[2010 жыл|2010]] жылы жазда «Манчестер Сити» трансфер прессасының бас жұлдызы болды.«Сити» қатарын Александр Коларов(£20 миллион бағасына), Жером Боатенг(£11 миллион бағасына), Яя Туре(£26,4 миллион бағасына), Джеймс Милнер(£19,3 миллион бағасына), Давид Сильва(£25,3 миллион бағасына) және сол кездердің нәтижелі шабуылшыларының бірі болған Марио Балотелли(£26 миллион бағасына) келіп қатар толықты. «Сити» осы жылы өзінің қорғаушысы Силвиньомен қоштасты, өйткені ол өзінің ойыншы мансабын аяқтады. Және Хавьером Гарридо, жартылай қорғаушылар Мартин Петров және де [[Стивен Айрленд]], шабуылшылар Бенджани Мварувари, «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]<nowiki/>» кеткен Робиньо атты ойыншыларымен қош айтысты. «Манчестер Сити» қыстық трансферлік терезеде көптеген футболшыны жалға жіберуі керек болды. Бұлардың қатарынад: Роке Санта Крус, Давид Гонсалес, Уэйн Бридж және Эммануэль Адебайор, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубына кетті. «Манчестер Сити» жағдайы күрт күшейе түсті. Қыста «қалалықтар» [[Босния және Герцеговина|Босния және Герецеговинаның]] нәтижелі шабуылшысы [[Эдин Джеко]]мен келісім-шартқа келді(£27 миллион бағасына). Жаңағы трансферлердің барлық бағасын қоса түскенде, шейх Мансур £1 миллиард көлемінде қаржы жіберген(бапкер мен ойыншылардың жалақысын қосқанда).<ref>Ман. Сити: миллиард үшін, 09.01.11 http://football.ua/england/news/117983.html </ref> [[2011 жыл|2011]] жылдың [[17 наурыз]]ында «Манчестер Сити» [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] 1/8 финалында [[Динамо (футбол клубы, Киев)|киевтік Динамоға]] жол берді (қонақта 0:2 ұтылып, өз алаңында 0:1 ұтылып). [[11 мамыр]]да «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп 1968/99 жылдардан бері алғаш рет УЕФА Чемпиондар Лигасына жолдама алды. «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэммен]]<nowiki/>» өткен ойыннан кейін [[Манчини]]:<blockquote>'''''«Бүкіл команданы жеңіспен құттықтаймын. Осы маусымда жақсы өнер көрсеттік деп ойлаймын. Алдымызда әлі екі ойын бар, және бұл Ситиді үшінші орынға апарады деп үміттенемін. Бұл мен үшін ең маңызды да әсерлі сәттердің бірі. Біз бұл маусымда көп еңбек еттік және мен Манчестер Сити жанкүйерлерін құттықтаймын. Мүмкін емес ешнәрсе жоқ, және біз Арсенал клубын артта қалдырамыз деп үміттенемін»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>Сонан соң, Манчинидің арманы орындалған болатын. «Сити» екі ойында алты ұпай алып, 22 мамыр күні «Манчестер Сити» Англия Премьер-Лигасында күміс жүлдегер атанған, лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челсимен»]] бірдей ұпай жинады, бірақта голдар айырмашылығымен «Манчестер Сити» үшінші орынға жайғасты. Және бұл нәтиже квалификациялық жарыссыз, тікелей УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. Бұл жүлдемен қоса, ең үздік бомбардир атанған «Сити» ойыншысы [[Карлос Тевес]] «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» шабуылшысы [[Димитр Бербатов]]пен бірдей атанды. «Манчестер Сити» қақпашысы — [[Джо Харт]], «[[Алтын қолғап]]<nowiki/>» атағын жеңіп алды. Англия қақпашысы 17 ойын өз қақпасына гол жібермеген. «Манчестер Сити» үшін сол кезде Англия Кубогын «[[Сток Сити]]ден<nowiki/>» жеңіп алу үлкен нәтиже болды. Бұл жүлдені 1976 жылдан бері алғаш рет жеңіп отыр. [[Роберто Манчини]] ойыннан кейін:<blockquote>'''''«Тек бірнәрсе айта аламын, мен өз жанкүйерлерім үшін ризамын. Көп жылдар бері, бұл кубокты жеңе алмай келдік. Біз бүгін жақсы қорғандық деп айта алмаймын. Бізге әлі де күшею қажет, бірақ бұған қарамастан, біз өте бақыттымыз. Біз Манчестер Ситидың жаңа тарихын бастадық. Бұл әлі басы ғана»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>2010/11 маусымы аяқталғаннан кейін [[Роберто Манчини]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-де]] клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәкпен кездесті. Кездесуде итальяндық маман мен араб бизнесмені арасында, бюджетке көп қаржы бөлінетіні шешілді. [[2011 жыл|2011]] жылы жазда екі атақты ойыншы «Сити» қатарына қосылды. Бұлар — [[Самир Насри]] және [[Серхио Агуэро]]. [[Серхио Агуэро]] — «Манчестер Ситиге» £38 миллион бағасына келіп, «Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұлармен қоса «Сити» сабына, [[Гаэль Клиши]] мен [[Стефан Савич|Стеван Савич]] және [[Оуэн Харгривз]]те қосылды, румындық қақпашы Костел Пантилимион «[[Тимишоара]]<nowiki/>» клубына жалға алынды, бірақ кейіннен толықтай сатып алынды. Сол жылы командадан, Патрик Виейра ойыншы мансабын аяқтап, кейін клуб штабына кірді. [[2013 жыл|2013]] жылдың [[мамыр]]ында «Манчестер Сити» жас ойыншыларының командасын басқара бастады. Эммануэль Адебайор қайта басқа клубқа жалға кетті. Және де Шей Гивен, Жо, Крейг Беллами, Шон Райт-Филипс, [[Жером Боатенг]], [[Фелипе Кайседо]] және тағы да басқа жас футболшылар клубтан кетті. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[шілде]]сінде, клубтың ресми демеушісі [[Etihad Airways]] шешімімен «Сити оф Манчестер» атауы «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>» деп өзгертілді. Etihad Airways пен «Манчестер Сити» он жылға серіктестік келісім-шартқа қол қойылды. Бұдан басқа Etihad Airways таңбасы, «Сити» жарнамаларында, ойын алаңының сыртында, шығыс Манчестерге Etihad Campus дүкенін салуға, және клуб жейдесінде белгіленетін болады. Кейбір мағлұматтарға сүйенсек, ойын алаңының атауын өзгерту £120 миллион бағасына шаққан. «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>дегі» алғашқы матчта «Сити» өзінің көршілесі «Манчестер Юнайтедпен» кездесіп, бірінші таймда 2:0 есебімен жеңіп келіп, кейін 2:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ «Сити» Премьер-Лигада сәтті бастады. 14 ойында 12 рет жеңіске жетіп, қалған екі «[[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм]]<nowiki/>» мен «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» клубтарымен тең ойнады. 9 турда «Манчестер Сити» өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті 6:1<ref>"МЮ" өзінің көршілесінен алты гол өткізіп алды. 23.10.11 http://www.lenta.ru/news/2011/10/23/mucity/ </ref> есебімен ойсырата жеңіп, «Сити» үшін «Олд Траффордтағы» 56 жылдан бергі алғашқы ірі есепті тіркеді.<ref>"Манчестер Сити" "Олд Траффордта" соңғы 56 жылда алғаш рет ірі есеппен жеңді. 23.10.11 http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025202348/http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ |date=2011-10-25 }}</ref> Ойсырата жеңген ойыннан кейін [[Роберто Манчини]]:<blockquote>'''''«Маусым өте ұзақ, және біз әрбір үш күн сайын ойын көрсетеміз, сондықтан әрбір ойын бара-бара қиындай бастайды. Біз Тоттенхэм және Болтон клубтарына қарсы жақсы нәтиже көрсеттік, бірақ мен бұл ойынды аса ерекше деп белгілеймін — біз Манчестер Юнайтед атты алпауыт клубты жеңдік. Бірақ біз бұл ойында тек үш ұпай алдық қой — ал алты голға келсек, бізге сол алты гол үшін ешкім алты ұпай бермейді. Бұл жәй ғана ойын, және мен, Манчестер Юнайтед әлі де бізден мықтырақ деп ойлаймын. Біз олардан мықты болуымыз үшін, Премьер-Лиганы жеңіп алуымыз керек. Сонда ғана барлығы өзгере бастайды деп сенемін, бірақ әзірше Манчестер Юнайтед бізден әлдеқайда мықтырақ. Әрине, мен Манчестер Юнайтед клубын ойсырата жеңгенімізге қуаныштымын. Барлық команда Олд Траффордта жеңе бермейді, сондықтан бұл ойын біз үшін маңызды да есте қалатын ойын — бастысы ірі нәтиже емес, бастысы біз олардың алаңында жеңіс таптық. Бұл матч жанкүйерлеріміз үшін тарихи матч. Голдар тек біздің алға шығуымызға және лигада көмек көрсете алады. Мен үш ұпайды алғанымызға қуаныштымын, бірақ, бізге әлдеқайда мықтырақ болуымыз үшін, және кестенің алғашқы орындарында қалуымыз үшін, бізге тынбай еңбек етуіміз керек, сонда ғана біз күшейе түсеміз»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote> [[Сурет:ManchesterCityFC League Performance.svg|нобай|409x409 нүкте|Футбол лигасындағы «'''Ситидің'''» жыл сайынғы орындарының кестесі]] «Сити» үшін алғашқы жеңіліс он бесінші турда тіркелді. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[12 желтоқсан]]ында [[Андре Виллаш-Боаш]]тың командасы «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» 1:2 есебімен жеңіліп қалды. Бірінші голды екінші минутта Марио Балотелли салғанымен, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» екі голмен жауап қайтарып «Ситиден» басым түсті.<ref>"Челси" чемпиондық таласта. 13.12.11 http://football.sport-express.ru/reviews/18460/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107222207/http://football.sport-express.ru/reviews/18460 |date=2012-01-07 }}</ref> «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңілгеннен кейін, «Сити» УЕФА Чемпиондар Лигасында сәтсіздікке ұшырады. Топтық кезеңінде «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>» клубын 2:0 есебімен жеңгенімен<ref>"Сити" плей-офф құлттанған есігінің қасында. 07.12.11 http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/matches/round=2000263/match=2007657/postmatch/report/index.html </ref>, «Сити» «Бавария» мен «[[Наполи]]ден<nowiki/>» кейін үшінші орынға ие болып, регламент бойынша, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] кетіп қалды. Еуропа Лигасының 1/16 финалында, португалиялық «[[Порту (футбол клубы)|Портумен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 2:1 есебімен жеңіп, ал өз алаңында 4:0 есебімен артта қалдырды. Кейін, 1/8 финалда басқа португалиялық клуб «[[Спортинг Лиссабон|Спортингпен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 0:1<ref>"Сити" үшін жаман хабар. 08.03.12 http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000274/match=2007453/postmatch/report/index.html </ref> есебімен жеңілді. Ал, өз алаңында 3:2 есебімен жеңгенімен келесі кезеңге өте алмады. Өйткені, ереже бойынша, өз алаңында гол өткізбеген клуб қана келесі кезеңге жолдама ала алады. Ойыннан кейін «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]<nowiki/>» бас бапкері [[Са Пинту]] айтуынан<ref>Са Пинту: "Спортинг" жақсы үмітпен жеңді. 16.03.12 http://www.championat.com/football/news-1117932-sa-pintu-sporting-pobedil-blagodarja-igrovoj-discipline-i-vere-v-uspekh.html </ref>:<blockquote>'''''«Манчестер Сити құрамы өте мықты, бұл клубтың әрбір ойыншысы нәтижелі болып келеді. Бірақ Спортинг үлкен сенім мен және тынбай еңбек еткеніне орай жеңіске жетіп, келесі кезеңге өтті.»'''''</blockquote><blockquote>''© Са Пинту''</blockquote>[[File:Aguero sending photos - Premier League parade 2011-12.jpg|thumb|314x314px|Серхио Агуэро, 2011/12-дегі чемпиондығында]] Ел кубоктарында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. Бірінші кубокта, 1/32 финалында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» 3:2 есебімен жеңіліп, ары қарай жалғастыра алмады<ref>"Манчестер Юнайтед" "Манчестер Ситиді" Англия Кубогынан теуіп шығарды. 09.01.12 http://www.topnews.ru/news_id_47499.html </ref>. Ал екінші кубокта, әрине, Лига Кубогында, жартылай финалға дейін барып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» футбол клубынан өте алмады(қонақта 0:1 есебімен жеңілсе, өз алаңында 2:2 есебімен тең нәтиже көрсетті). Ал Премьер-Лигада ұзақ уақыт бойы алғашқы орынды бермей келе жатты, бірақ кейін «[[Суонси Сити]]ден<nowiki/>» минималды есеппен жеңіліп, «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» алдына жіберіп алды. Келесі турда «[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]<nowiki/>» қарсы ойында 2:1 есебімен жеңді. Кейін «Сити», «Сток Сити» және «Сандерленд» клубтарымен тең ойын көрсетті, ал 8 сәуірде лондондық «Арсеналға» 0:1 есебімен есе жіберіп алды. Бұл сәтсіздіктерден кейін «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» 8 ұпаймен алға ұзап кеткен болатын. Бірақ «Сити», қуанышқа орай, алты ойын қатарынан жеңіске жетті, ішінде алғашқы орында тұрған «[[Манчестер Юнайтед]]те<nowiki/>» болды. Соңғы турға келгенде «Манчестер Сити», өзінің көршілес клубынан екі ұпай алға ұзады.Соңғы ойын «Куинз Парк Рейнджерске» қарсы ойын болатын. Бұл ойынның бірінші таймында «Сити» 1:2 есебімен жеңіліп жатты. Бірақ соңғы минуттардағы, [[Эдин Джеко]] мен [[Серхио Агуэро]] салған голдар, тарихты шыр айналдырды. Бұл голдардан кейн «Сити» «Куинз Парк Рейнджерстен» 1:2 жеңіліп жатып, 3:2 есебімен алға шығып кетіп, бұны қоя тұрғанда кесте «Манчестер Юнайтедті» артта қалдырып 89 ұпаймен, 44 жылдан бергі алғашқы Англия біріншілігін жеңіп алды. Үздік ойыншы болып — [[Венсан Компани]] атанды. Клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәк кейіннен, өз пікірін білдірді<ref>Халдун әл-Мубарак: Ескі "Манчестер Сити" ежелде қалды. 15.05.12 http://terrikon.com/posts/119489 </ref>:[[File:Vincent Kompany holds up the Premier League trophy 2012.jpg|thumb|315x315px|Команда капитаны Венсан Компани АПЛ кубогымен]]<blockquote>'''''«Жанкүйерлер бұл сәтті 44 жыл күтті, міне, 44 жылдан кейін алғашқы ел біріншілігінің чемпионы болдық, клуб кезінде жүлдесіз болды, жүлдеге қол жеткізе алмай жүрді. Кезіндегі «Сити» дымға қауқарсыз болған болатын. Енді бұл қауқарсыз «Ситиді» ұмытайық, бұрынғы нәрсе өтті де кетті. Енді көзімізді ашып, жаңа тарихтың бетін жазып бастайық. Бұл жүлде соңғы емес, әлі біз көптеген шыңдарды, бірге бағындыратын боламыз'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбәрәк''</blockquote>[[2012 жыл|2012]] жылдың басында [[Роберто Манчини]] «Манчестер Сити» клубымен, бес жылға келісім-шартқа отырғаны белгілі болды. Кейіннен, бұл итальяндық маманның жалақысы да белгілі. Жылдық жалақысы £7 миллионды құрады. Бұның алдында, [[Роберто Манчини]] Ресей футбол құрамасының бапкері болуы мүмкін деген ақпараттар да шықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[мамыр]] айында, уэльстік [[Гарет Бейл]]ді және белгиялық футболды [[Эден Азар]]ды, сонымен қатар Премьер-Лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12 маусымында]], лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» сабында үздік бомбардир атанған [[Робин ван Перси]]ді өз қатарларына қосу мүмкін болған. Бірақ, [[Гарет Бейл]] «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубымен келісім-шартын ұзартса, [[Эден Азар]] «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» сабына қосылды, ал [[Робин ван Перси]], өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубына қосылған болатын. «Манчестер Сити» бұлардың орнына, қақпашы [[Ричард Райт]]ты өз қатарларына қосты. Және де бұнымес қоса, қорғаушы Матия Настасич пен Майконды, «[[Бенфика]]<nowiki/>» клубының қорғаушысы [[Хави Гарсия]]ны, «[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]<nowiki/>» клубынан Джек Родуэллді, «Суонсидің» шабуылшысы Скотт Синклерді өз саптарына қоса алды. «Барселона» футбол клубының бұрынғы топ-менеджері Феррано Сориано, «Ситидің» директоры болды. Клуб қатарынан, Грег Каннингем, Стефан Савич, Ахмед Бенали, Гай Ассулин, Владимир Вайсс, Адам Джонсон, Найджел де Йонг және де Эммануэль Адебайор басқа клубқа кетті, ал Уэйн Бридж, Дедрик Боята, Мұхаммед Әбу, Омар Элабделлауи, Гарри Банн және Роке Санта Круз жалға кетті. Стюарт Тейлор мен Оуэн Харгривз тегін агент атанды. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[12 тамыз]]ында, «Манчестер Сити» «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубын 3:2 есебімен ұтып, Англия Суперкубогын жеңіп алды. Бірінші болып, голды «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» қатарынан [[Фернандо Торрес]] салып, командасын алға шығарса, екінші таймда «Сити» қатарынан [[Яя Туре]], [[Карлос Тевес]] және [[Самир Насри]] көзге көрініп команданы 3:1 есебімен алға шығара алды, ойын соңына қарай «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» есепті қысқарта алды, бірақ соңы жеңіс «Сити» қарамағында қалып, «Қалалықтар» кубок иегері атанды. [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13 маусымының]] басында, букмекерлік конторлар «Манчестер Ситиді» Премьер-Лига чемпионы болуға басты үміткер атады<ref>Букмекерлер «Манчестер Ситиді» АПЛ-дың 2012/13 маусымында чемпиондыққа басты үміткер атады. 18.08.12 http://www.sports.ru/football/142775111.html </ref>, бірақ «Манчестер Сити» бас бапкері Роберто Манчини, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» басты үміткер атады.<ref>Роберто Манчини: "МЮ" - чемпион болуға басты үміткер". 18.08.12 http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821033143/http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ |date=2014-08-21 }}</ref> 2012/13 маусымының күзінде «Манчестер Сити» сәтсіздіктерге жолықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[25 қыркүйек|25 қырқүйегінде]] Лига Кубогының 1/16 финалында «Манчестер Сити» «Астон Вилла» клубынан 2:4 есебімен жеңіліп қалды<ref>«Қасқырлар» жемтіксіз қалды. 26.09.12 http://www.gazeta.ru/sport/2012/09/26/a_4788253.shtml </ref>. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3 рет жеңіліс тауып және 3 рет тең нәтиже көрсетіп, жақсырақ нәтиже көрсете алмай, «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>», «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» және амстердамдық «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]<nowiki/>» клубтарынан кейін, 3 ұпаймен, соңғы орын алып, жарыспен қоштасты<ref>"Манчестер Сити" Чемпиондар Лигасымен қоштасты. 05.12.12 http://www.dni.ru/sport/2012/12/5/244696.html </ref>. Премьер-Лигадағы алғашқы жеңілісін, [[2012 жыл|2012]] жылдың [[9 желтоқсан]]ында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]пен<nowiki/>» кездескенде 2:3 есебімен жеңіліп, сол кезде тапты. Сол кезден кейін, «Манчестер Сити» 9 жеңіс, 6 тең ойын және 1 жеңіліспен екінші орынға тұрақтады. Сол жеңілістен кейін, [[26 желтоқсан]]да, «Сандерлендтен» 0:1 есебімен жеңіліп, екінші жеңілісін алды. Осыдан кейін «Сити» жеңілмей, [[2013 жыл|2013]] жылдың 1[[3 қаңтар]]ында, лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» 2:0 есебімен жеңіп, жеңіс сериясын бастады. Қыстық трансферде, Гуннар Нильсен<ref>Гуннар Нильсен "Манчестер Ситиден кетті". 22.12.12 http://faroesoccer.3dn.ru/publ/ostalnoe/transfery/gunnar_nilsen_pokidaet_quot_manchester_siti_quot/33-1-0-262 </ref>, Майкл Джонсон, және «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]<nowiki/>» клубына €20 миллион бағасына [[Марио Балотелли]] атты үш ойыншы команда қатарынан кетті.[[File:Song Balotelli.jpg|thumb|Марио Балотелли, «Сити» сабында|304x304 нүкте|солға]]2012/13 маусымның екінші бөлігінде «Сити» 4-ақ жеңіліс алып, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңіп, өш бере алса да, «Сити» «Манчестер Юнайтедтен» 11 ұпайға қалып қойып, Англия Премьер-Лигасының екінші орынында аяқтады. Бұдан басқа, «Сити» Лига Кубогында «Челсиді» жартылай финалда артта қалдыра алса да, шешуші кезеңде «[[Уиган Атлетик]]<nowiki/>» клубынан 1:0 есебімен жеңіліп, кубок иегері атана алмады. Соңында, «Сити» 2012/13 маусымында бірде-бір жүлде ала алмай, дымсыз қалды. Бұдан кейін, Роберто Манчиниді бапкерлік орнынан босатуға тура келді. Итальяндық маман орнына өзінің ассистенті Брайан Киддті уақытша қоя тұрды. Роберто Манчини кеткеннен кейін, жолақ алып, ол жолаққа «Манчестер Сити» жанкүйерлерімен қоштасу үшін: «Үш ұмытылмас жыл..Сау бол!» деп жазып, қоштасуын білдіріп кетті. Кейін «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері [[Алекс Фергюсон|сэр Алекс Фергюсон]], итальяндық маманның жұмысынан босатқанына қарсылығын, мынадай пікірмен білдірді:<blockquote>'''''«Манчиниді жұмысынан босатпауға да болар еді.Өйткені, команданы УЕФА Чемпиондар Лигасына шығарды, ел біріншілігінде екінші орынды алып берді, ал алдыңғы жылы Ситиді ел біріншілігінде чемпион қылып және Англия Кубогын алып, бір емес, екі жүлде алып берді. Мен бұл итальяндық маманды жұмысынан кеткеніне басында таңғалдым, бірақ кейбір басшыларының сөзіне сүйенсек, барлығы дұрыс деп ойлаймын. Ал былай, Манчини бұндай түрмен клубтан кеткені дұрыс емес деп ойлаймын»'''''</blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>Кейіннен, клуб директор Феррано Сориано да пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Келесі маусым осы маусымнан да сәттірек болады деп ойлаймын. Қазір жоспарласақ, біз осы алдыңғы бес жылда бес трофей ұтуымыз да мүмкін. Келесі маусымда, біз ешқандай жүлде ала алмай, кейін, лезде екі жүлде алуымыз да әбден мүмкін»'''''</blockquote><blockquote>''© Феррано Сориано''</blockquote>[[File:Manuel Pellegrini 2013.jpg|thumb|236x236px|Мануэль Пеллегрини|солға]][[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 маусым]]ында, «Сити» «[[Малага]]ның<nowiki/>» тренері, чилилік маман [[Мануэль Пеллегрини]]ді өздерінің бас бапкері қылды<ref>РЕСМИ: Пеллегрини "Манчестер Ситидің" жаңа бапкері. 14.06.13 http://www.soccer.ru/news/346613.shtml </ref>. Ағылшындық БАҚ-тарға сенсек, «Сити» чилилік маманмен үш жылға келісім-шартқа отырып, жалақысы жылына £3,4 миллион бағасында болды. Жаңа бапкер келісімен, «Сити» жаздық трансферде жақсы ойыншылар ала білді, және команда қатарынан Райан Макгиверн, Жереми Элан, Майкон, [[Коло Туре]] және Уэйн Бридж атты ойыншылар кетті. Карим Рекик, [[Гарет Барри]], Абдул Разак басқа клубқа жалға кетті. Бұлармен қоса, командадан, Мұхаммед Әбу мен Скотт Синклерде кетіп қалды. Ал [[Карлос Тевес|Тевес]] «[[Ювентус]]<nowiki/>» клубына €9 миллион бағасына кетсе, Роке Санта Круз бен [[Роберто Манчини]]дің ұлы Филиппо тегін агент атанды. Сол жаздық трансферде, «Сити» қатарына 32-жастағы «[[Атлетико Мадрид|Атлетико]]<nowiki/>» клубының орталық қорғаушысы [[Мартин Демичелис|Мартин Демикелис]] және украиндық клуб «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]<nowiki/>» қатарынан Фернандиньо және де €25 миллион бағасына [[Стеван Йоветич]], испандықтар [[Хесус Навас]] пен [[Альваро Негредо]] толықты. Мануэль Пеллегрини өз маусымын, орталықафрикадағы жарыстағы екі жеңіліспен бастады. ([[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 шілде]] күні «[[Суперспорт Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:0 есебімен жеңілсе, кейін [[18 шілде]] күні «[[АмаЗулу]]<nowiki/>» клубынан 2:1 есебімен жеңілді). Бірақ бұл жарыста, «Ситиге» Пеллегрини бапкер болған жоқ, ол белгісіз жұмыстарымымен [[Чили]]ге кеткен болатын. Бапкерлік орнын өзінің көмекшілері ала тұрды<ref>Пеллегрини бір себептермен "Манчестер Ситиден" уақытша кете тұрды. 18.07.13 http://www.euro-football.ru/article/31/1002987138_pellegrini_pokinul_sbor_manchester_siti_po_semeynyim_prichinam </ref>. Чилилік маман «Ситиде» жүлделік жолын — [[Barclays Asia Trophy]] атты бейресми жүлдесін [[27 шілде]] күні [[Гонконг]]те жеңіп алды. Полуфиналда «[[Саут Чайн]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнап, артта қалдырса, финалда «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп, өзінің алғашқы жүлдесін қолына алды. Екі ойында да [[Эдин Джеко]] көзге түсе алды<ref>«Сити» төменнен жоғарыға. 27.07.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/07/27/a_5512797.shtml </ref>. Жаздың соңына қарай, «Сити», [[Мюнхен]] қаласында өткен, Audi Cup атты жарысқа қатысты. Ол жарыста, «Манчестер Сити» «Милан» командасына бірінші таймның өзінде, 5:0 есебімен ойсырата ұтып жатты, бірақ итальяндық клубта, қарап қалмай, бірінші таймның соңына дейін үш гол салып, ойынның тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Бұл ойында, «Сити» сабынан, [[Давид Сильва]], Майка Ричардс, Александар Коларов және [[Эдин Джеко]] екі гол салып, ірі есеппен жеңуге ат салысты. 5:3 есебімен, «Миланды» артта қалдырып, Audi Cup жарысының финалына шықты. Бірақ финалдық ойында, жарыс мекенінің иесі, мюнхендік «Бавариядан» 1:2 есебімен жеңіліп қалған болатын. «Сити» сабынан жалғыз голды, 61-інші минутта испандық Альваро Негредо салды. Чилилік бапкер Пеллегрини 19 тамыз күні «Ньюкасл» клубына қарсы, Англия Премьер-Лигасының бірінші турында өзінің ресми ойынын өткізді. Ол ойында, [[Давид Сильва]] ойынның басында(6-ыншы минутта) лезде гол сала білді. Кейін 20-сыншы минуттарда [[Серхио Агуэро]] есеп айырмасын ұзарта алды. Кейінірек, екінші таймда, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салып, 4:0 есебімен доп айырмасын күшейтті. Ірі есептен кейін, Пеллегрини:<blockquote>'''''«Мен, бұл ойында жеңгенімізге өте қуаныштымын. Қуаныш, тек жеңістерді емес, команданы күшейтуді де шақыртады. Біз үшін, бұл екі жағдайда маңыздырақ. Ойыншылар бұл ойында, қалағанынша гол салды. Біз гол сала қоймай, қорғаныс жағынан да жақсы болдық, ал бұл біз үшін өте жақсы нәтиже»'''''</blockquote><blockquote>''© Мануэль Пеллегрини''</blockquote>Бұл жеңістен кейінгі ойында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. [[25 тамыз]]да Англия Премьер-Лигасының екінші турында, жоғарғы лигаға жаңадан келген, «[[Кардифф Сити]]<nowiki/>» клубына 2:3 есебімен есе жіберіп алды. Бұл ойында, «Сити» жеңіс үшін таласпағандай болды. Өйткені, ойын соңына дейін 3:1 есебімен жеңіліп жатты. Кейін, ойын соңына қарай, Альваро Негредо доп айырмасын қысқарта алғанымен, есеп жағынан алға шығара алмады.<ref>Эдин мүлде көзге түспеді. 25.08.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/08/25/a_5605645.shtml </ref> Англия Премьер-Лигасының бесінші турында, «Сити», «манчестерлік дербиде», алдыңғы ойындағы тең нәтижеге қарамастан, өзінің көршілесін 4:1 есебімен жеңіп, кестеде төртінші орынға тұрақтады. [[Серхио Агуэро]] екі гол алып, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салды, және 87-інші минутқа қарай, [[Уэйн Руни]] есепті үш доп айырмасына қысқарта алды.<ref>"Манчестер Сити" - "Манчестер Юнайтед" - 4:1: Мойес САФ-тың шаңында. 23.09.13 http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214031842/http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html |date=2013-12-14 }}</ref> Мануэль Пеллегрини, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>», «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>», «[[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]]<nowiki/>» клубтарымен бір топқа түсті. Бұл топта, «Сити», өзінің алғашқы ойынын чехиялық клубты 3:0 есебімен жеңіп, жақсы нәтижемен аяқтады. Бірақ, келесі ойында мюнхендік клуб «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» 3:1 есебімен есе жіберіп алды. «Сити» сабынан жалғыз голды, 79-ыншы минутта [[Серхио Агуэро]] салып екі доп айырмасына қысқартқан болатын. Үшінші команда, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубымен ойындары, екі ойында да «Сити» мәскеулік клубты жеңе алды. Бірінші ойында, мәскеулік клуб сабынан Зоран Тошич ойын басында «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын алға шығарған болатын, бірақ кейінірек, [[Серхио Агуэро]] есепті теңестіре алды. 42-інші минутқа қарай, тағы да [[Серхио Агуэро]], ағылшындық клубты алға шығарып, ойын тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Кейін, «Сити» өз алаңында, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын 5:2 есебімен жеңіп алды. Ойында, Альваро Негредо үш гол салып, [[Серхио Агуэро]] екі гол салды. Мәскеулік клубтан, [[Сейду Думбья|Сейду Думбия]] екі гол салды. Осы ойындардан 2 жылдан кейін, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[15 наурыз]]ында, Мануэль Пеллегрини, 1/8 финалда киевтік клуб «[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамомен]]<nowiki/>» арпалыса алып, манчестерлік клубты, тарихында алғашқы рет ширек-финалға шығарған болатын. Кейін, ширек-финалда париждік «[[Пари Сен-Жермен]]<nowiki/>» клубымен қонақта 0:0 есебімен нәтижені тең ұстап, өз алаңында 1:0 есебімен [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] алға шығарып, сенсациялық оқиғаларды көбейтіп, өз тарихында бірінші рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның жартылай финалына шықты. Бірақ жартылай финалда, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубынан, қонақта 1:0 есебімен жеңіліп, өз алаңында 0:0 есебімен тең ойнап, финалдық ойынға шыға алмаған болатын. [[2016 жыл|2016]] жылдың [[1 ақпан]]ында «Манчестер Сити» өзінің болашақ бапкерін, уақытынан ерте таныстырды.<ref>Жаңа бапкер — Гвардиола. 1.02.16 <nowiki>http://alaman.kz</nowiki> </ref> Манчестерлік клубтың жаңа бапкері болып — [[Хосеп Гвардиола]] атанды. [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Сити» клубымен, жылына €20 миллион жалақысымен, үш жылға келісім-шартқа отырды. Және бұл бапкер, «Манчестер Ситиге» келіп, әлемдегі ең көп жалақы алатын бапкерлердің көшін бастады.Ол өзінің бейресми және алғашқы ойынын, 20 шілде күні өзінің, бұның алдында жаттықтырған клубы «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» бастады. Бұл ойында «Сити» мюнхендік клубтан 1:0 есебімен жеңілген болатын. [[Сурет:Centre d'entraînement Manchester City 20-02-15.jpg|нобай|521x521 нүкте|Манчестер Сити 2014 жылы «Манчестер Сити» стадионына іргелес орналасқан Etihad кампусындағы жаңа кешеніне көшті]] Ең алғашқы ресми ойынын, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[13 тамыз]]ында Англия Премьер-Лигасының бірінші турында, «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубына қарсы бастаған болатын. Бұл ойынын 2:1 есебін жеңіп, «Манчестер Ситиді» жаттықтырып бастағаннан бері алғашқы жеңісін алған болатын. Ойында, [[Серхио Агуэро]] 4-інші минутта гол соғып есеп айырмасын бір голға көбейтті. Кейіннен, қарсыластар сабынан Джермейн Дефо гол соғып есепті теңестірген болатын. Ойын соңына қарай, 87-інші минутта «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан, «Сандерлендке» жалға келген Патрик Макнейр қателесіп, өз жағына(автогол) гол салдырып алды. Содан «Ситидің» жолы болып, жеңісті іліп әкеткен еді. 10 қыркүйек күні, «манчестерлік дерби» ойынында, «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» алаңында Хосеп Гвардиоланың командасы, 2:1 есебімен жеңіске жетті. 15-інші минутта [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] бірінші голды соғып, есепті ашқан болатын. Кейін, 20 минуттан кейін, 36-ыншы минутта, «Ситиден» шыққан шәкірт Келечи Ихеаначо есепті ұлғайта алды. Бірақ, 42-інші минутта [[Златан Ибрагимович]] гол соғып есепті бір гол айырмасына қысқартты. Бұдан кейін, көптеген мүмкіндіктер болғанымен, есеп осы күйінде қалды. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, квалификациялық жарыстың төртінші кезеңінде, «Стяуа» клубымен бастап, бұл румындық клубты бірінші ойында, 5:0 есебімен ұтып, бір марқайып алған болатын. Екінші ойында, «Сити» өз алаңында қабылдап, 1:0 есебімен жеңіп топтық кезеңге шықты.Топтық кезеңде «Манчестер Сити», «[[Селтик]]<nowiki/>», «[[Барселона]]<nowiki/>» және менхенгладбахтық «Боруссиямен» бірге бір топқа түсті. Топта, алғашқы ойынын менхенгладбахтық «Боруссиямен» бастап, бұл немістік клубты 4:0 есебімен жеңген еді. Бұл ойында, [[Серхио Агуэро]] екі гол салып, [[Рахим Стерлинг]] пен Келечи Ихеаначо бір-бір голдан салып, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубының артынан ілескен болатын. Кейін, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубымен кездесіп, «Камп Ноу» алаңында 4:0 есебімен ұтылғанымен, өз алаңында 3:1 есебімен жеңді. Ал «Селтик» клубымен, өз алаңында да, қонақта да тең нәтижемен қайтты. Өз алаңында 1:1 есебімен аяқтаса, қонақта 3:3 есебімен теңесіп қалды. 2016 жылдың 12 желтоқсанында, [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Ситиді» үш жыл қатарынан, 1/8 финалына шығарды. 1/8 финалда «Манчестер Ситидің» қарсыласы «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» болды. 2017 жылдың 21 ақпанында, «Манчестер Сити» «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» клубын, 5:3 есебімен ұтып, УЕФА Чемпиондар Лигасының ең нәтижелі бірінші ойыны болды. 26-ыншы минутта Рахим Стерлинг есеп ашты, кейін Радамель Фалькао мен Киллиан Мбаппе есепті 1:2 қылып, алға шығарды. Екінші таймның 58-інші минутында [[Серхио Агуэро]] есепті теңестірді, бірақ кейіннен бес минуттан Радамель Фалькао гол салып, есепті 2:3 қылып, ойынды қыздырған болатын. Уақыт өте келе «Сити» ойыншылары қарап қалмай, он минут ішінде есепті 5:3 қылды. Ат салысқандар болып, [[Серхио Агуэро]], Джон Стоунз және Лерой Сане атанды. Бұдан кейін, жауапты матч «Манчестер Сити», француздық клубтан 3:1 есебімен жеңіліп қалып, келесі кезеңге шыға алмады. «Сити» қатарынан жалғыз голды Лерой Сане салды. [[Сурет:Taunton Holiday Inn - Ellisons WSM3.JPG|нобай|359x359 нүкте|Манчестер Сити клубының автобусы]] 23 сәуір күні, Англия Кубогының жартылай финалында «Сити» «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнады. «Манчестер Ситиді» 62-інші минутта [[Серхио Агуэро]] алға шығарғанымен, 71-інші минутта [[Начо Монреаль]] есепті теңестіріп, ойын соңында қосымша таймдар ойнатуға тура қылды. 101-інші минутта, [[Алексис Санчес]] «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» алға шығарып, финалдық ойынға жолдама алып берді. Осымен, «Сити» жүлделерге деген мүмкіндерден айырылып қалды. [[Хосеп Гвардиола]] 2016/17 маусымында, 21 мамырда «[[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]<nowiki/>» клубын 5:0 есебімен жеңіп, «Манчестер Ситимен» Англия Премьер-Лигасының кестесінде, үшінші орында аяқтады. [[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] — 18 голдық паспен, ең көп голдық пас берген ойыншы атанды. «Манчестер Сити» командасы 2017/18 маусымында 18 ойын қатарынан жеңіліс таппай, [[Англия Премьер-лигасы]]ның рекордын жаңартты. Бұған дейінгі рекорд «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» командасының қойнында болатын. Олар 2003/04 маусымында 13 ойын қатарынан жеңіс тауып рекорд қойған болатын. [[Серхио Агуэро]], 2017/18 маусымында, 181 голмен «Манчестер Сити» тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. Бұған дейінгі үздік бомбардир атағын иемденген — Эрик Брук. Ол «Сити» сабында 177 гол салған еді. 2021 жылдың 19 сәуірінде 12 еуропалық клубтың арасында Манчестер Ситидің [[Суперлига (футбол)|Еуропа Суперлигасының]] негізін қалаушы болғаны жарияланды. Бірақ спорт шенеуніктері мен жанкүйерлердің наразылығына байланысты, келесі күні Манчестер Сити ресми түрде Еуропа Суперлигасынан шығатынын жариялады. 2020/21 маусымында «Манчестер Сити» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] финалына тарихында алғаш рет шығып, өзінің жерлестері «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» футбол клубымен ойнады. Бірақ өкінішке орай, Порту қаласындағы «Драган» алаңында жерлестеріне 0:1 есебімен есе жіберді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.championat.com/football/news-4362185-chelsi-obygral-manchester-siti-i-stal-pobeditelem-ligi-chempionov-sezona-2020-2021.html|title=«Челси» обыграл «Манчестер Сити» и стал победителем Лиги чемпионов сезона-2020/2021|author=Алексей Ласнов|website=www.championat.com|access-date=2021-06-11}}</ref>. Der Spiegel журналының 2022 жылдың сәуіріндегі қосымша есебінде, сыртқа шығып кеткен ішкі құжаттарға сүйене отырып, Абу-Даби иелері бұрын клубқа Etihad және Etisalat сияқты әмірлік компаниялары демеушілік төлемдер ретінде жасырын төлемдер жасаған (клуб сәтті қорғады деген талап)  2020 жылы CAS);  Шейх Мансурдың Абу-Даби Юнайтед тобы (ADUG) кәмелетке толмаған ойыншылардың клубпен келісім шартқа отыруы үшін жанама түрде төлеген;  және клуб [[Роберто Манчини]] мен Мансурдың «Аль-Джазира» клубы арасындағы жалған келісім-шартты бұрынғы менеджерге жалақысына қосымша үлкен өтемақы төлеу үшін пайдаланды деген болжам бар. Ол сондай-ақ осы үш істің соңғы үш жыл ішінде Премьер-Лиганың тергеуінде болғанын мәлімдеді. Жауап ретінде клуб бұл мәлімдемелерді шындыққа жанаспайды және клубтың беделі мен тұтастығына нұқсан келтіру әрекеті ретінде жоққа шығарды. «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульмен]]<nowiki/>» тағы бір жақын титулдық жарыстан кейін 2021–22 жылдары өзінің лига титулын қайтадан сақтап қалды; бес маусымда төрт рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] жеңімпазы атанды. «Ситидің» тағы бір жағдайында соңғы екі ойында төрт ұпай қажет болған Сити екі ойында да екі гол айырмашылығымен артта қалды, тек сыртта «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэммен]]<nowiki/>» 2-2 тең ойынға және 3-2 есебімен жеңіске жетті. Маусымның соңғы шешуші ойыны өз үйінде «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» қарсы ойындағы салынған соңғы үш голдың барлығы 76-шы және 81-ші минуттар арасындағы бес минуттық [[Блиц (шахмат)|блицте]] «[[Этихад Стэдиум|Этихад]]<nowiki/>» стадионында 1999 жылғы плей-офф финалында Джиллингхэмге қарсы және 2011-12 маусымының тарихты ойынның соңғы минутында өзгерте білген Премьер-Лигадағы атақты жеңісімен қатар жүретін сәттерде соғылды. 2022 жылдың қысқы және жазғы трансфер маусымында негізгі ойыншылардан Англияның қазіргі чемпионы ешкімді жоғалтпады. Ия,«Манчестер Ситиден» «[[Атлетико Паранаэнсе|Атлетико Паранаэнсқа]]<nowiki/>» ауысқан [[Фернандиньо]] (еркін агент ретінде) кетті, бірақ оның орнына «'''қалалықтар'''» «[[Лидс Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Калвин Филлипс]]ті 50,00 миллион еуроға алды. Және «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>» клубынан 60,00 еуро бағасына алынған [[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] келіп, «Сити» шабуылын қауіптірек қылды, әрі еселей түсті. Екеуінен басқа, тағы «Манчестер Сити» [[Арминия (футбол клубы, Билефельд)|Арминиядан]] Штефан Ортега Морено атты қақпашыны тегін алды. Бұл қақпашы 29 жастағы қақпашы Закари Штеффенмен екінші нөмір болу құқығы үшін бәсекелесуге тырысады. Сондай-ақ, Хулиан Алварес қосылды. «[[Ривер Плейт]]<nowiki/>» сабында 25 ойында 18 гол соққан 22 жастағы шабуылшыны «'''қалалықтар'''» қыста сатып алған болатын(€20,00 млн), бірақ артынша Ривер Плейт клубына жарты жылға кері жалға беріле тұрған болатын. 2022 жылдың жазғы трансфер маусымында Жезус пен Фернандиньодан басқа, тағы [[Александр Владимирович Зинченко|Олександр Зинченко]](«Арсенал», €35,7 млн) мен [[Рахим Стерлинг]](«Челси», €56,00 млн) өз клубтарын ауыстырған болатын. Манчестер Ситидегі тұрақты бәсекелестік артықшылық дәуірі Fair Play (FFP) Қаржылық ережелерін бұзды деген айыптаулармен сәйкес келді. 2020 жылы Спорттық Төрелік Сот (CAS) УЕФА-ның клубқа қатысты санкциялары ақталмады деп шешіп, "Ситидің" Екі жылдық Еуропалық тыйымын жойды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-67</ref> 2023 жылы Премьер-Лига Манчестер Ситиге тағылған айыптар бойынша өзінің тергеуін жариялап, клубты 2017/18 маусымына дейін FFP ережелерін 115 бұзды деп айыптады.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-68</ref> «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Англиядағы 4-in-a-Row(қатарынан төрт рет) ұранын орындаған әзірше жалғыз клуб атанды. Команда тағы да 2024/2025 маусымын чемпиондық жеңу үшін фаворит ретінде бастады, бірақ бірден қиындықтарға тап болды. Лиганың 10-шы турында «Манчестер Сити» сенсациялық түрде «Борнмуттан» 2:1 есебімен жеңіліп қалды. Келесі раундта Азаматтар сол есеппен Брайтоннан жеңілді. 12-ші раунд Тоттенхэмнің жеңілісімен есте қалды (0:4). Ливерпульмен негізгі кездесу де Пеп Гвардиола командасына ешқандай ұпай әкелмеді - матч мерсисайдтардың 2:0 жеңісімен аяқталды. «Ситидің» құлдырауы алғаш рет жаңа форматта өтіп жатқан Чемпиондар лигасында да байқалды. Лига кезеңінің 4-ші турында клуб Рубен Аморимның «Спортингінен» 4:1 есебімен жеңіліс тапты. 5-ші турда «Манчестер Сити» «Фейеноордпен» тең ойнап, матчтың ең соңында 3 гол айырмашылығын жоғалтып алды. Ювентуспен (2:0) және Пари Сен-Жерменмен (4:2) матчтардағы жеңілістерден кейін, Азаматтар лигадан кету аймағына түсті. Осылайша, 2025 жылдың қаңтарында Гвардиола командасы Англия чемпионатының үздік 4-тігіне кірмей, Чемпиондар лигасында 25-ші орынға жайғасты. Лига кезеңінің соңғы турында «Клуб Брюгге» командасын 3:1 есебімен жеңген «Ман Сити» Чемпиондар лигасының плей-офф кезеңіне өз орнын қамтамасыз етті. == Команданың негізгі түсі, жейдесі және логотипі == [[Сурет:A6-EYE Etihad A332 FRA Manchester City Livery (39956611433).jpg|нобай|459x459 нүкте|Манчестер Ситидің стадионы мен жейдесін Etihad Airways компаниясы 2009 жылдан бері демеушілік етеді]] Манчестер Ситидің үй жейдесінің түсі көк және ақ. Қонақтағы жейде дәстүрлі түсі қызыл-қоңыр немесе (1960 жылдардан бастап) қызыл және қара болды;  дегенмен, соңғы жылдары бірнеше түстер қолданыла бастады.Клубтың үй жейдесінің түсінің шығу тегі анық емес, бірақ клубтың 1892 жылдан бері немесе одан да ертерек көгілдір түсті кигені туралы дәлелдер бар. 1940 жылдары шыққан «Әйгілі футбол клубтары – Манчестер Сити» атты кітабында Вест Гортонның (Сент-Маркс) бастапқыда қызыл және қара түсте ойнағанын көрсетеді және 1884 жылғы есептерде ақ крест бейнеленген қара жейде киген команда сипатталып, клубтың шығу тегі көрсетілген. Жиі қолданылатын қызыл және қара түсті жейде бұрынғы менеджер көмекшісі Малкольм Эллисоннан шыққан, ол Миланның түстерін қабылдау Ситиді даңққа шабыттандырады деп сенді. Эллисонның бұл теориясы қазіргі уақытта да жұмыс істейді, ағымдағы маусымда (2022/23) қайта іске аспақ ойда бар. «Сити» 1969 жылы Англия кубогының финалында, 1970 жылы Лига кубогының финалында және 1970 жылы Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогының финалында қызыл және қара жолақтарда жеңіске жетті. Қала 2016 жылы қолданысқа енгізілген қазіргі төсбелгіне дейін көйлектеріне үш басқа белгіні тағып келген. Біріншісі, 1970 жылы енгізілген, 1960 жылдардың ортасынан бері клубтың ресми құжаттамасында қолданылған дизайнға негізделген.  Ол клубтың атауы бар шеңбердің ішінде ағымдағы белгі сияқты қалқанды (соның ішінде Манчестер қаласының гербіне негізделген кемені) пайдаланатын дөңгелек белгіден тұрды.  1972 жылы бұл қалқанның төменгі жартысын Ланкаширдің қызыл раушанымен ауыстырған вариациямен ауыстырылды.  1976 жылы қару-жарақ колледжі геральдикалық төсбелгіні Сити қолдануы үшін Ағылшын футбол лигасына берді.  Белгі қызыл раушанның үстіндегі таныс кемеден тұрды, бірақ қалқанның орнына дөңгелек құрылғыда («''А roundel per fess lauzure'' және ''argent in a argent in a roundel per fess lazur'' және ''argent in a argent in a lazoned'') үш діңгекті кеме желкендері ұшып бара жатқан немесе түбінде тікенді және тұқым себілген раушан гүлі бар. «Манчестер Сити» ірі кубок финалында ойнаған жағдайларда, клуб ірі іс-шарада қаланы таныстырудың мақтаныш белгісі ретінде Манчестер қаласының қолының белгісі бар жейделерді киді.  Бұл тәжірибе ойыншылардың жейделерінде әдетте ешқандай белгі болмайтын уақыттан пайда болды. Содан бері клуб тәжірибеден бас тартты;  2011 жылғы [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогының]] финалында 21-ші ғасырда алғаш рет Сити арнайы аңызбен жазылған кәдімгі төсбелгіні пайдаланды, бірақ Манчестердің елтаңбасы ойыншылардың жейделерінің артқы жағындағы сандарға шағын монохромды логотип ретінде енгізілген. 1997 жылы клубтың жаңа төсбелгісі қабылданды, нәтижесінде бұрынғы белгі сауда белгісі ретінде тіркеуге жарамсыз болды. Бұл белгі Манчестер қаласының қолына негізделген және алтын бүркіттің алдындағы қалқаннан тұрды. Бүркіт — Манчестер қаласының ескі геральдикалық символы;  1958 жылы қаланың төс белгісіне алтын бүркіт қосылды (бірақ содан бері алынып тасталды), ол өсіп келе жатқан авиация саласын білдіреді.  Қалқанның жоғарғы жартысында Манчестер кеме каналын бейнелейтін кеме бар, ал төменгі жартысындағы үш қиғаш жолақ қаланың үш өзенін – Ирвелл, Ирк және Медлокты бейнелейді.  Төсбелгінің төменгі жағында латын тілінен аударғанда «''Шайқастағы мақтаныш''» деп аударылатын «''Superbia in Proelio''» ұраны бейнеленген.  Бүркіт пен қалқанның үстінде үш жұлдыз бар, бұл таза сәндік болып танылды. 2015 жылдың 15 қазанында, 1997 жылғы төсбелгінің дизайнына қатысты жанкүйерлер тарапынан бірнеше жылдар бойы сынға ұшырағаннан кейін, клуб клуб төсбелгісін елемеу және жаңа дизайнды енгізу туралы жанкүйерлермен кеңес өткізуге ниетті екенін жариялады. Консультациядан кейін клуб 2015 жылдың қараша айының аяғында клубтың ағымдағы төсбелгісі уақыт өте келе ескі, дөңгелек нұсқалар стилінде жасалған жаңа нұсқамен ауыстырылатынын хабарлады. Жаңа белгі болып табылатын дизайн 2015 жылдың 26 ​​желтоқсанында IPO арқылы ресми ашылуына екі күн қалғанда, дизайн 22 желтоқсанда сауда белгісі болған кезде байқаусызда ағып кетті. Жаңа дизайн 26 желтоқсанда Сандерлендке қарсы клубтың өз алаңындағы матчында ресми түрде таныстырылды. === Жейдені шығарушы компания және жейдедегі серіктестер === {| class="wikitable" !Уақыты !{{comment|ЖШ|Жейдені шығаратын компания}} !Жейдедегі серіктес (кеудедегі) !Жейдедегі серіктес (жеңіндегі) |- |1974-1982 | rowspan="4" |Umbro | ''Серіктессіз'' | rowspan="12" | ''Серіктессіз'' |- |1982-1984 |Saab |- |1984-1987 |[[Philips]] |- |1987-1997 | rowspan="2" |Brother |- |1997-1999 |Kappa |- |1999-2002 | rowspan="2" |Le Coq Sportif |Eidos |- |2002-2003 | rowspan="2" |First Advice |- |2003-2004 | rowspan="2" |[[Reebok]] |- |2004-2007 | rowspan="2" |Thomas Cook |- |2007-2009 |Le Coq Sportif |- |2009-2013 |Umbro | rowspan="5" |Etihad Airways |- |2013-2017 | rowspan="2" |[[Nike]] |- |2017-2019 | rowspan="2" |Nexen Tire |- |2019-2023. | rowspan="2" |[[Puma (компания)|Puma]] |- |2023-қ.д. |OKX |} {| class="wikitable" |+ !Жейде өндірушісі !Жыл !Келісілді !Келісімшарт !Құны !Ескертпе |- |Le Coq Sportif |2007-2009 |13 мамыр 2007 |2007-2011 (4 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшартымен ауыстырылды |- |Umbro |2009-2013 |4 маусым 2009 |2009-2019 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшарты 2013 жылы Nike бас компаниясына берілді |- |[[Nike]] |2013-2019 |4 мамыр 2009 |2013-2019 (6 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]20 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-81</ref> | |- |[[Puma (компания)|Puma]] |2019-2029 |28 ақпан 2019 |2019-2029 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]65 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-82</ref> | |} == Құрамы == === Негізгі құрам === : ''2025 жылдың 1 ақпанына сәйкес'' {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="30" |№ ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="200" |Ойыншы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="85" |Азаматтығы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="140" |Туған күні ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="250" |Бұрынғы клуб |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қақпашылар |- |13 |Зак Штеффен |{{flagicon|АҚШ}} |[[2 сәуір]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|АҚШ}} Коламбус Крю |- |18 |Штефан Ортега |{{flagicon|Германия}} |[[6 қараша]] [[1992 жыл|1992]] | style="text-align:left;" | {{flagicon|Германия}} [[Арминия]] |- |31 |[[Эдерсон Сантана ди Мораес|Эдерсон]] |{{flagicon|Brazil}} |[[17 тамыз]] [[1993 жыл|1993]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Portugal}} [[Бенфика]] |- |33 |Карсон Скотт |{{flagicon|Англия}} |[[3 қыркүйек]] [[1985 жыл|1985]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Дерби Каунти]] |- |63 |ван Сас Микки |{{flagicon|Нидерланд}} |[[29 ақпан]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |84 |Киран Сликер |{{flagicon|Шотландия}} |[[15 қыркүйек]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қорғаушылар |- |2 |[[Кайл Уокер]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|England}} [[Тоттенхэм Хотспур]] |- |3 |[[Рубен Диаш]] |{{flagicon|Португалия}} |[[14 мамыр]] [[1997 жыл|1997]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Португалия}} [[Бенфика]] |- |5 |[[Джон Стоунз]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] |- |6 |[[Натан Аке]] |{{flagicon|Нидерланд}} |[[18 ақпан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Борнмут (футбол клубы)|Борнмут]] |- |7 |[[Омар Мармуш]] |{{flagicon|Египет}} |[[7 ақпан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} Айнтрахт Франкфурт |- |21 |Серхио Гомес |{{flagicon|Испания}} |[[4 қыркүйек]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бельгия}} [[Андерлехт (футбол клубы)|Андерлехт]] |- |24 |Йошко Гвардиол |{{flagicon|Хорватия}} |[[23 қаңтар]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[РБ Лейпциг]] |- |25 |Мануел Аканжи |{{flagicon|Швейцария}} |[[19 шілде]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |45 |Абдукодир Хусанов |{{flagicon|Өзбекстан}} |[[29 ақпан]] [[2005 жыл|2005]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] |- |78 |Люк Мбете |{{flagicon|Англия}} |[[18 қыркүйек]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" | клуб шәкірті |- |88 |Ричард Дионку |{{flagicon|Сенегал}} |[[10 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |94 |Финли Бернс |{{flagicon|England}} |[[17 маусым]] [[2006 жыл|2006]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |98 |Ян Коуту |{{flagicon|Бразилия}} |[[3 маусым]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} Коритиба |- |— |Ши Чарлз |{{flagicon|Солтүстік Ирландия}} |[[5 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Жартылай қорғаушылар |- |4 |[[Калвин Филлипс]] |{{flagicon|Англия}} |[[2 желтоқсан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] |- |8 |[[Матео Ковачич]] |{{flagicon|Хорватия}} |[[6 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |- |10 |[[Джек Грилиш]] |{{flagicon|Англия}} |[[10 қыркүйек]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Астон Вилла]] |- |11 |Жереми Доку |{{flagicon|Бельгия}} |[[27 мамыр]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |- |16 |[[Родриго Эрнандес|Родри]] |{{flagicon|Испания}} |[[22 маусым]] [[1996 жыл|1996]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] |- |17 |[[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] |{{flagicon|Бельгия}} |[[28 маусым]] [[1991 жыл|1991]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]] |- |19 |[[Илкай Гүндоған]] |{{flagicon|Германия}} |[[24 қазан]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] |- |20 |[[Бернарду Силва]] |{{flagicon|Португалия}} |[[10 тамыз]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]] |- |22 |Люк Болтон |{{flagicon|Англия}} |[[7 қазан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |52 |Оскар Бобб |{{flagicon|Норвегия}} |[[12 шілде]] [[2003 жыл|2003]] |клуб шәкірті |- |66 |Икер Посо |{{flagicon|Испания}} |[[6 тамыз]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |69 |Томас Дойл |{{flagicon|Англия}} |[[17 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |81 |Клаудио Гомес |{{flagicon|Франция}} |[[23 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Пари Сен-Жермен|Париж Сен-Жермен]] |- |87 |Джеймс Макейти |{{flagicon|Англия}} |[[18 қазан]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |92 |Мика Хамилтон |{{flagicon|Англия}} |[[13 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Шабуылшылар |- |7 |Каики |{{flagicon|Бразилия}} |[[11 маусым]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} [[Флуминенсе]] |- |9 |[[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] |{{flagicon|Норвегия}} |[[21 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |11 |Самуел Эдози |{{flagicon|Англия}} |[[28 қаңтар]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |26 |Савиньо | |[[10 сәуір]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} Труа |- |27 |Морган Роджерс |{{flagicon|Англия}} |26 шілде 2002 | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Вест Бромвич]] |- |47 |[[Фил Фоден]] |{{flagicon|Англия}} |[[28 мамыр]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |48 |[[Лиам Делап]] |{{flagicon|Англия}} |[[8 ақпан]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |} === Жаңадан қосылғандар === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} ! width="200" |Ойыншы ! width="200" |Ескі клубы !Баға |- !{{comment|Қ|Қорғаушы}} !{{flagicon|Египет}} [[Омар Мармуш]] !{{flagicon|Германия}} [[Айнтрахт (футбол клубы, Майндағы Франкфурт)|Айнтрахт Франкфурт]] !75,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Өзбекстан}} Абдукодир Хусанов !{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] !40,00 млн € |- !{{comment|ЖҚ|Жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Бразилия}} Витор Рейс !{{flagicon|Бразилия}} [[Палмейрас]] !37,00 млн € |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Бразилия}} [[Савио|Савиньо]] !{{flagicon|Франция}} Труа !37,00 млн € |- !{{comment|ОҚ|Орталық қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} Жұма Ба !{{flagicon|Испания}} [[Реал Вальядолид]] !6,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} [[Илкай Гүндоған]] !{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] !тегін |} === Қатардан кеткендер<ref name=":0">https://www.transfermarkt.com/manchester-city/rekordabgaenge/verein/281/saison_id/2021</ref> === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} !width=200|Ойыншы !Жасы ! width="200" |Жаңа клубы !Баға |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Аргентина}} [[Хулиан Альварес|Хулиан Алварес]] !25 !{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] !75,00 млн € |- !{{comment|СҚ|Сол жақтағы қорғаушы}} !{{flagicon|Португалия}} [[Жуан Канселу]] !30 !{{flagicon|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Хилал (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Хиләл]] !25,00 млн € |- !{{comment|Қ|Қақпашы}} !{{flagicon|Англия}} Тейлор Харвуд-Беллис !22 !{{flagicon|Англия}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]] !23,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Испания}} Серхио Гомес !23 !{{flagicon|Испания}} [[Реал Сосьедад|Реал-Сосьедад]] !9,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Англия}} Томми Дойл !22 !{{flagicon|Англия}} [[Вулверхэмптон Уондерерс|Вулверхемптон]] !5,00 млн € |} == Директорлар кеңесі == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" [[Сурет:Khaldoon Al Mubarak.jpg|нобай|Команда төрағасы '''Халдун Әл Мубарак''']] |- !Лауазымы !Аты |- |align="left"|Төрағасы |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Халдун әл-Мүбәрәк |- |align="left"|Директор |align="left"|{{flagicon|England}} Саймон Пирс |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Қытай}} Ли Руйган |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|АҚШ}} Марти Эдельман |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Мұхаммед әл-Мәзруи |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|England}} Джон Макбат |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Italy}} Альберто Галасси |} == Корпоративтік басқарушылары == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Атқарушы директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Феррано Сорриано |- | align="left" |Коммерциялық директоры | align="left" |{{flagicon|USA}} Том Глик |- | align="left" |Спорттық директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Чики Бегиристайн |- | align="left" |Операциялар департаментінің директоры | align="left" |{{flagicon|England}} Джон Уильямс |- | align="left" |Академияның директоры | align="left" |{{flagicon|England}} Брайан Марвуд |- | align="left" |City Football Group директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Родолфо Боррелл |} == Бапкерлік штаб == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Бас бапкер | align="left" |{{flagicon|Spain}} [[Хосеп Гвардиола]] |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" |{{flagicon|Spain}} Хуанма Лильо |- |Бас бапкердің көмекшісі |{{flagicon|Англия}} Брайан Кидд |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" |{{flagicon|Испания}} Карлос Висенс |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" |{{flagicon|Italy}} Энцо Мареска |- | align="left" |Қақпашылар басшысы | align="left" |{{flagicon|Spain}} Хаби Мансисидор |- |align="left"|Қақпашылар бапкері |align="left"|{{flagicon|Англия}} Ричард Райт |- | align="left" |Фитнес ретіндегі бапкері | align="left" |{{flagicon|Spain}} Хосе Кабельо |- | align="left" |Академия басшысы | align="left" |{{flagicon|England}} Джейсон Уилкокс |- |align="left"|Ж-23 менеджері |align="left"|{{flagicon|Ирландия}} Брайан Барри-Мерфи |- |align="left"|Ж-23 менеджердің көмекшісі |align="left"|{{flagicon|England}} Денни Уокер |- |align="left"|Ж-23 қақпашылар бапкері |align="left"|{{flagicon|Уэльс}} Энди Меллинер |- |align="left"|Ж-18 академия менеджері |align="left"|{{flagicon|England}} Бен Уилкинсон |- |align="left"|Ж-18 академия менеджерінің көмекшісі |align="left"|{{flagicon|Шотландия}} Калум МакФарлен |- |align="left"|Ж-18 қақпашылар бапкері |align="left"|{{flagicon|Англия}} Макс Джонсон |- |align="left"|Бірінші скаут |align="left"|{{flagicon|Италия}} Карло Кансельери |} == Бас бапкерлері == ''Бұл жерде ең кемі 1 ірі жүлде жеңіп алған бапкерлер көрсетілді'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Аты-жөні ! rowspan="2" |Жаттықтырған жылдары ! colspan="5" |Көрсеткіштері ! rowspan="2" |Алған жүлделері |- !{{comment|ОС|Ойын саны}} !{{comment|Ж|Жеңіс}} !{{comment|Т|Тең}} !{{comment|Ж|Жеңіліс}} !Жеңіс %-ы&nbsp; |- |{{flagicon|Шотландия}} Том Мали |1902—1906 |150 |89 |22 |39 |59,33 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Уилф Уайлд |1932—1946 |352 |158 |71 |123 |44,89 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Шотландия}} Лес Макдауелл |1950—1963 |592 |220 |127 |245 |37,16 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Джо Мерсер |1965—1971 |340 |149 |94 |97 |43,82 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 Екінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]], 1 [[УЕФА Кубок иелері кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Тони Бук |1973—1980 |269 |114 |75 |80 |42,38 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Италия}} Роберто Манчини |2009—2013 |191 |113 |38 |40 |59,16 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Чили}} Мануэль Пеллегрини |2013—2016 |167 |100 |28 |39 |59,88 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Испания}} Пеп Гвардиола |2016—қ.д. |472 |349 |57 |66 |72,67 |6 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 2 [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогі]], 4 Англия Лигасының кубогы, 1 [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23|УЕФА Чемпиондар лигасы]], 1 [[УЕФА Суперкубогы 2023|УЕФА Суперкубогі]], 1 [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|ФИФА Клубтар арасындағы әлем чемпионаты]] |} == Стадион == ''Негізгі мақала: [[Этихад Стэдиум]]'' [[Сурет:Etihad Stadium.jpg|нобай|436x436 нүкте|[[Этихад Стэдиум|Сити оф Манчестер]] және Этихад Стэдиум, 2003-тен бергі негізгі алаңы]] Манчестер қаласының шығысындағы «'''Сити оф Манчестер'''» стадионы, демеушілік себептермен 2011 жылдан бастап Etihad стадионы ретінде белгілі, Манчестер Сити Кеңесінен 200 жылға жалға алынған. 2002-03 маусымына дейін клубтың негізгі алаңы «'''Мейн Роуд'''» болды.«Манчестер Сити» стадионға көшпес бұрын оны футболға айналдыру үшін 30 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады, алаң төмен түсірілді, оның айналасына тағы бір қабат қосылды және жаңа Солтүстік стенд салынды. Жаңа стадиондағы алғашқы матч жолдастық кездесуде Барселонаны 2:1 есебімен ұтты. Оңтүстік стендтегі 7000 орындық үшінші деңгей 2015-16 футбол маусымының басында аяқталды. Ағымдағы сыйымдылық 53,97 құрайды. Солтүстік стендтің үшінші деңгейінде жоспарлаудың келісімі бар және ол бойынша жұмыс 2017 жылға қарай басталып, сыйымдылықты 61000 -ға жеткізбек.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-146</ref> 1880-1887 жылдар аралығында бес стадионда матч өткізгеннен кейін, өз алаңы '''Хайд Роуд''' футбол алаңында 36 жыл қоныстанды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-147</ref> 1920 жылы Хайд Роуд алаңының негізгі стендінде өрт болып, 84000 сыйымдылығы бар «'''Мейн Роуд 3'''» алаңына көшті. Бірнеше жыл өткен соң, дизайнерлері «Солтүстік Уэмбли» деп атап кеткен алаң '''Мейн Роуд''' 1934 жылы 3 наурызда Сток Ситиге қарсы Англия Кубогының матчына 84 569 адам тіркеліп рекорд орнатты.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-148</ref> '''Мейн Роуд''' 80 жылда бірнеше рет қайта өңделді, ал 1995 жылға қарай оның сыйымдылығы 32000-ға дейін шектелді, бұл жәйт 2003 жылы Сити оф Манчестер алаңына көшуге итермелеген болатын. '''Сити оф Манчестер''' 2011 жылы '''[[Этихад Стэдиум]]''' деп аталды [149] == Жүлделері == === Ұлттық жүлделер === * '''Англия чемпионы''' ''<sup>10 рет</sup>'': ''1936/37, 1967/68, 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2023/2024'' '''''Күміс алқа''' <sup>6 рет</sup>: 1903/04, 1920/21, 1976/77, 2012/13, 2014/15, 2019/20'' * '''Англия кубогінің иегері''' ''<sup>7 рет</sup>'': ''1904, 1934, 1956, 1969, 2011, 2019, 2023'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1926, 1933, 1955, 1981, 2013, 2024'' * '''Англия лигасы кубогінің иегері''' ''<sup>8 рет</sup>'': ''1970, 1976, 2014, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021'' '''''Финалист''' <sup>1 рет</sup>: 1974'' * '''Англия Суперкубогінің иегері''' ''<sup>6 рет</sup>'': ''1937, 1968, 1972, 2012, 2018, 2019'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1934, 1956, 1969, 1973, 2011, 2014, 2023'' * '''Толыққанды мүшелер клубы''' ''<sup>6 рет</sup>: 1986'' === Халықаралық === * '''УЕФА Кубок иелері кубогы''' <sup>''1 рет''</sup>: ''1970'' * '''УЕФА Чемпиондар Лигасы''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023 '''Финалист''' <sup>1 рет''':'''</sup> 2021'' * '''УЕФА Суперкубогі''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023'' * '''ФИФА Клубтық әлем чемпионаты'''<sup>''1 рет''</sup>: ''2023'' == УЕФА рейтингіндегі қазіргі орны == ''2024 жылдың 04 маусымына сәйкес''<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/country/seasons/?year=2024</ref> {| class="wikitable" |+ !Орын !Клуб аты !Мемлекеті !2023-24 ұпайы !Жалпы ұпайы !Ұлттық ұпайы |- |'''1''' |Манчестер Сити |{{flagicon|Англия}} |28.000 | '''148.000''' |17.375 |- |2 |[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |{{flagicon|Германия}} |28.000 | '''144.000''' |21.000 |- |3 |[[Реал Мадрид]] |{{flagicon|Испания}} |34.000 | '''136.000''' |16.062 |- |4 |[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] |{{flagicon|Франция}} |23.000 | '''116.000''' |16.250 |- |5 |[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]] |{{flagicon|Англия}} |20.000 | '''114.000''' |17.375 |} == Рекордтары == === Командалық === * Англия Премьер-Лигасын қатарынан 4 рет алған алғаш әрі жалғыз клуб(әзірше) — 2020/21-2023/24 * Жеңіске жеткен ең ірі есебі: 1899 жылдың 18 ақпан күні «Дарвен» клубына қарсы 10:0 * Жеңіліске ұшыраған ең ірі есебі: 1890 жылдың 4 қазанында «Ливерпуль Стенли» клубынан 0:12 * Ұлттық чемпионаттағы ең ірі жеңілісі: 1894 жылдың 24 желтоқсанында «Бертон Уондерерс» клубынан 0:8, 1933 жылдың 23 желтоқсанында «Вулверхемптон Уондерерс» клубынан 0:8, 1906 жылдың ,3 қыркүйегінде «Эвертон» клубынан 1:9,1893 жылдың 7 наурызында «Смолл Хит» клубынан 0:12 * Англия Кубогындағы ең ірі жеңілісі: 1897 жылдың 30 қаңтарында «Престон Норт Энд» клубынан 0:6, 1946 жылдың 30 қаңтарында «Брэдфорд Парк Авеню» клубынан 2:8 * Ойын алаңының трибунасында ең көп жиналған көрермен: 1934 жылдың 3 наурызында «Сток Сити» клубына қарсы ойнағандағы көрермен — 84 569 адам * Англия Премьер-Лигасында жеңіске 18 рет қатарынан қол жеткізген әзірше жалғыз клуб * 20 турда 60-тан көп ұпай жинаған жалғыз клуб * 20 турда 60-тан аса көп гол салған жалғыз клуб * 20-сыншы турдан кейін 20 жеңіске қол жеткізген жалғыз клуб * Өз алаңында ең көп жеңіске қол жеткізген әзірше жалғыз клуб — 32 * Англия Премьер-Лигасында ең көп гол салған әзірше жалғыз клуб — 106 *Англия Премьер-Лигасында ең көп ұпай жинаған әзірше жалғыз клуб — 100 * «Манчестер Сити» — Жаңа Жыл қарсаңында чемпиондықтан 8 ұпайдан артта болса да, маусым соңында жеңімпаз атанған үшінші клуб * Англия лигасы Кубогін 4 рет қатарынан жеңген екінші клуб («Ливерпулден» кейін, 1981—1984). * Бір жыл ішінде барлық ішкі трофейдің жеңімпазы атанған бірінші клуб === Ойыншы және ойын жағынан === * «Сити» сабында, ұлттық чемпионатта ең көп ойын өткізген ойыншы: 564 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, барлық жағынан ең көп ойын өткізген ойыншы,: 680 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, ең көп гол салған ойыншы: 260 гол, [[Серхио Агуэро]] (2011 — 2021) * «Сити» сабында, бір маусымда ең көп гол салған ойыншы: 51 гол, [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 маусымында) * «Сити» сабында, қатарынан екі маусымда ең көп гол салған ойыншы атанған және чемпион болған жалғыз ойыншы: [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 және 2023/24 маусымдарында) * «Сити» қатарына, ең көп трансфер бағасына келген ойыншы: [[Джек Грилиш]] «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» сапы<nowiki/>нан £100 миллион бағасына келді (2021 жылдың тамызында) * «Сити» сатып жіберген, ең қымбат ойыншы: [[Ферран Торрес]] «[[Барселона (футбол клубы)|Бар]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|селон]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|а]]<nowiki/>» клубына £55,<nowiki/>00 миллион бағасына кетті (2021 жылы) === Манчестер Сити клубының тарихындағы бомбардир ойыншылар (барлық жағынан) === ''Мәлімет 19.08.2021 жазылды'' '''Жуан жазумен''', қазір ойнап жүрген ойыншылар белгіленді {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Гол саны !Ойын саны !Өткізген уақыты |- !1 |[[Серхио Агуэро]] |254 |370 |2011-2021 |- !2 |Эрик Брук |177 |493 |1928-1939 |- !3 |Томми Джонсон |166 |354 |1919—1930 |- !4 |Колин Белл |153 |501 |1966—1979 |- !5 |Джо Хайс |152 |364 |1953–1965 |- !6 |Билли Мередит |151 |393 |1894—1905 1921—1924 |- !7 |Фрэнсис Ли |148 |330 |1967—1974 |- !8 |Томми Бровэл |139 |247 |1913–1926 |- !9 |Билли Гиллеспи |132 |231 |1897–1905 |- !10 |Фред Тилсон |132 |275 |1928–1939 |} === '''Манчестер Сити клубының сабында ең көп ойын өткізген ойыншылар (барлық жағынан)''' === {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Ойын саны !Гол саны !Өткізген уақыты |- !1 | align="left" |Алан Оукс |682 |33 |1958—1976 |- !2 | align="left" |Джо Корриган |603 |0 |1967—1983 |- !3 | align="left" |Майк Дойл |570 |41 |1964—1978 |- !4 | align="left" |Берт Траутманн |545 |0 |1949—1964 |- !5 | align="left" |Колин Белл |501 |153 |1966—1979 |- !6 | align="left" |Эрик Брук |493 |177 |1928—1939 |- !7 | align="left" |Томми Бут |491 |37 |1919—1930 |- !'''8''' | align="left" |Майк Саммерби |452 |68 |1965—1975 |- !'''9''' | align="left" |Пол Пауэр |444 |36 |1975—1986 |- !'''10''' | align="left" |Вилли Донахи |436 |2 |1968—1980 |} == Деректері == [[File:Foeplaque.JPG|Марк-Вивьен Фоэге арналған монумент|нобай|294x294 нүкте]] * «Манчестер Сити» клубында 23-інші нөмір, футболшыларға енді ешқашан берілмейді. Өйткені, 2003 жылы Англия Кубогының жартылай финалының ойынында, «Сити» сабындағы камерундық ойыншы Марк-Вивьен Фоэ жүрек талмасынан қаза тапқан болатын<ref>Марк-Вивьен Фоэ ойын кезінде қаза тапты. 27.06.03 http://www.newsru.ru/sport/27jun2003/dead.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, осы қаза тапқан ойыншының реттік нөмірі 23 болатын. Сондықтан, енді бұл нөмір «Манчестер Сити» тарихындағы қаралы нөмір болып есептеледі. * 2011 жылдың 26 сәуірінде «Манчестер Сити» клубының қорғаушысы [[Коло Туре]] [[допинг]] қолданды деген кінәмен, 6 айға футболдан шеттетілді. Ол, әйелімнің арықтататын дәрісін байқамастан ішіп қойдым деп ақталған еді. Сосын FA комитеті ойыншыны 2 наурызы мен 2 қырқүйегі арасында ойынға шықпайды, деп жазалаған болатын. * 2013 жылдың 20 ақпанында әлеуметтік желілерде, «Манчестер Сити» ойыншыларының [[Harlem Shake]] билеген 32-секундтық видеосы салынған болатын. Бұл видео шынығатын бөлмеде түсірілген. Талисман басында билеп бастап, кейінірек, кенеттен барлығы билеп кетеді.<ref>Manchester City do the Harlem Shake, Alexander Kolarov’s protest steals the show. 20.02.13 http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224035221/http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ |date=2013-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Ағылшын Премьер-лигасы}} {{Манчестер Сити ФК құрамы}} __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ [[Санат:Англия футбол клубтары]] [[Санат:Манчестер Сити ФК]] [[Санат:1880 жылы құрылған футбол клубтары]] kqczet1ev20sh4wlxu6e80xwdnfnauf 3607951 3607950 2026-05-23T03:24:20Z ~2026-30810-09 181597 /* Бапкерлік штаб */ 3607951 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Англия}} Манчестер Сити |ағымдағы маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |логотипі = Manchester City FC badge.png |толық атауы = ''«Манчестер Сити» Футбол клубы (ағылш. Manchester City Football Club)'' |лақап аты = ''The Citizens (Қалалықтар)<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|title=Прозвища участников плей-офф Лиги чемпионов|date=2018-02-07|publisher=UEFA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180212084425/https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|archivedate=2018-02-12}}{{ref-ru}}</ref><br>The Blues (Көктер)<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |title=Club History |publisher=ManCity.com |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160907013909/http://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |archivedate=2016-09-07 }}</ref><br>The Sky Blues (Аспан көктер)<ref name="автоссылка1" />'' |құрылған = 1880 («'''Сент Маркс (Уэст-Гортон)'''» атауымен)<br>{{Start date and age|df=yes|1894|4|16}} («'''Манчестер Сити'''» атауымен) |стадионы = {{ту|Англия}} [[Этихад Стэдиум]] |сыйымдылығы = 53 400<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/etihad-stadium/visiting-the-etihad-stadium |title=Visiting the Etihad Stadium |publisher=Manchester City |lang=en}}</ref> |иесі = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Мансур ибн Зайед әл-Нахайян]] |президенті = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Халдун Әл-Мүбарак]] |жаттықтырушы = |капитаны = |рейтингі = [[УЕФА]] рейтингінде '''1-ші орын'''<ref>{{cite web|title=Club coefficients {{!}} UEFA Coefficients|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/#/yr/2022|website=UEFA.com|accessdate=2022-06-30|lang=en}}</ref> |жарыс = [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] |маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |орын = [[Сурет:golden star.svg|20px]] '''Жеңімпаз''' |сайты = {{URL|mancity.com}} | pattern_la1 = _mancity2425h | pattern_b1 = _mancity2425h | pattern_ra1 = _mancity2425h | pattern_sh1 = _mancity2425h | pattern_so1 = _mancity2425hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 522f36 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«Манчестер Сити»''' ({{lang-en|Manchester City Football Club}}) – [[Манчестер]] қаласының ағылшын футбол клубы. Клуб [[Англия Премьер-лигасы]]нда өнер көрсетеді. [[1880 жыл]]ы «Уэст Гортон Сент Маркс» (West Gorton Saint Marks) деген атпен құрылды. [[1887 жыл]]ы атын «Ардуикке» ауыстырып, «Гайд Роуд» стадионына көшті. [[1894 жыл]]дан бастап клуб «Манчестер Сити» атымен ойнайды. Сегіз рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] иегері, алты [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]], сегіз [[Лига Кубогы]], алты [[Футболдан Англия суперкубогы|FA Community Shields]] және бір [[УЕФА Кубок иелері кубогы|Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогы]] бар бұл ағылшын футболындағы бесінші ең табысты клуб болып саналады. «Манчестер Сити» Футбол лигасын 1892 жылы қосылды, ал 1904 жылы өзінің алғашқы ірі марапаты — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогын]] жеңіп алды. Клуб 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында Джо Мерсер мен Малкольм Эллисонның басшылығымен Лиганы, [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1969/70|еуропалық чемпиондар Кубогының иегерлері Кубогын]], Англия Кубогын және Лига Кубогын жеңіп алды. 1981 жылғы Англия Кубогының финалындағы жеңілістен кейін клуб 1998 жылы өз тарихында жалғыз рет ағылшын футболының үшінші эшелонына түсуімен аяқталған құлдырау кезеңінен өтті. Олар 2001/02 маусымда Жоғарғы дивизонға оралды және содан бері Премьер-Лигада қалды. Өз тарихында клуб үш рет стадион ауыстырды: құрылғаннан бастап [[1923 жыл|1923]] жылға дейін «Гард Роудте» ойнады, [[1923 жыл|1923]] жылдан бастап [[2003 жыл|2003]] жылға дейін – «Мейн Роуд» стадионында, ал қазіргі уақытта [[2002 жыл|2002]] жылы салынған, 55097 көрермен сыйдыра алатын «Этихад» стадионында ойнайды. XX ғасырда «Манчестер Сити» екі рет Англия чемпионы болды (1936/1937 және 1967/1968), бірақ [[1990 жыл|1990]] жылдары «Манчестер Сити» үш жыл ішінде үш рет астыңғы дивизиондарға түсіп, 1998/99 үшінші дивизионда бір маусым ойнады. [[2002 жыл|2000]] жылы клуб жоғарғы дивизонға оралып, Премьер-Лигада әлі күнге дейін өнер көрсетеді. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» «Абу-Даби Юнайтед Групп» компаниясы иеленді, бұдан кейін клубқа көптеген инвестициялар ағымы келіп, жоғары төленетін ойыншыларды трансфер кезінде алуға мүмкіндік пайда болды. [[2011 жыл|2011]] жылы клуб Англия Кубогын ұтты. Және де [[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] жылдың қорытындысы бойынша, «Сити» бірден УЕФА чемпиондар Лигасының топтық турнирінде ойнау құқығына ие болып, [[1973 жыл|1973]] жылдан бері бірінші рет Англия Суперкубогы үшін ойынға қатысты. Бірақ [[2011 жыл|2011]] жылы 7 тамызда «Уэмбли» стадионында Англия чемпиондары «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:3 есебімен ұтылып қалды.<ref>http://www.radiomayak.ru/doc.html?id=275862{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[2012 жыл|2012]] жылы 13 мамырда, соңғы турда «Куинз Парк Рейндержске» қарсы драмалық ойында, қосымша төртінші минутта шешуші гол соғып, 3:2 есебімен ұтып, «Манчестер Сити» 44 жыл өткен соң Англия чемпионы атанды<ref>http://www.kommersant.ru/doc/1933200?NodesID=9</ref>. «Қалалықтар» ("The Citizens"(клубтың лақапаттарының бірі)) өздерінің қас жауларын «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» тек доп соғу және өткізу айырмасынан ғана асып түсті. 2012 жылы [[12 тамыз]]да Англия Суперкубогына таласта «Манчестер Сити» лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубынан 3:2 есебімен басым түсіп, соңғы 40 жылда бірінші рет осы жүлдені ұтты<ref>http://www.vesti.ru/doc.html?id=877448</ref>. [[2014 жыл|2014]] жылы [[2 наурыз]]да «Манчестер Сити» 38 жыл өткен соң алғашқы Футбол Лигасының Кубогын жеңіп алды.<ref>http://www.gazeta.ru/sport/2014/03/02/a_5932905.shtml</ref> [[2014 жыл|2014]] жылы [[11 мамыр]]да Манчестер Сити [[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]] клубын 2:0 есебімен жеңіп, өзінің тарихындағы төртінші АПЛ жүлдесін жеңіп алды<ref>«Манчестер Сити» - Англия чемпионы! 12 мамыр 2014 14:33 http://prosports.kz/kz/news/34837 </ref>.Манчестер Сити 2016 жылдың [[15 мамыр]] күні өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] ширек-финалына жолдама алды.Ширек-финалда [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] футбол клубымен кездесіп, Парижде тең ойын көрсетіп, өз алаңында 1:0 есебімен жеңіске жетіп, өз тарихында болмаған нәрсені жасады.Және бұнымен қоса, Англия футбол клубтары арасынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] жартылай финалына шыққан 10-ыншы команда болды.Жалғыз голдың авторы — Кевин де Брюйне.Жартылай финалда [[Реал Мадрид]] футбол клубынан қонақта 1:0 есебімен жеңіліс тауып, финалға өте алмады. Клуб 2008 жылы Абу-Даби Юнайтед Груп арқылы шейх Мансур бен Заид Әл Нахаянды қабылдағаннан кейін ойын қызметкерлеріне де, жабдықтарға да айтарлықтай қаржылық инвестициялар алды, 2011 жылы Англия Кубогын және [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012]] жылы Премьер-Лиганы жеңіп алды, содан кейін 2014 жылы тағы бір чемпион атағын алды. Пеп Гвардиоланың басшылығымен «Сити» [[Футболдан Англия чемпионаты 2017/2018|2018]] жылы Премьер-лигада жеңіске жетіп, бір маусымда 100 ұпай жинаған Премьер-лиганың жалғыз командасы болды. 2019 жылы олар төрт кубокты жеңіп алды, Англиядағы барлық ішкі кубоктардың бұрын-соңды болмаған сериясын аяқтап, ішкі треблді жеңіп алған алғашқы ағылшын ерлер командасы болды. [[Хосеп Гвардиола|Пеп Гвардиола]] дәуірінде Премьер-лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2020/2021|үшінші титулын]] жеңіп алумен қатар, «Сити» 2021 жылы [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] алғашқы финалына шықты, онда ол «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңіліп қалды. 2019 жылы «Манчестер Сити» әлемдегі барлық футбол клубтары арасында табысы бойынша бесінші орынды иеленді. 2019 жылы ''[[Forbes]]'' клубты 2,7 миллиард долларға (2,06 миллиард фунт стерлинг) бағалады. Осылайша, Манчестер Сити әлемдегі ең бағалы спорт клубтарының тізімінде жиырма бесінші және ең құнды футбол клубтары тізімінде үшінші орында тұр. Клуб 2019 жылдың қараша айында құны 3,73 миллиард фунт стерлинг (4,8 АҚШ доллары) құрайтын Ұлыбританияда орналасқан City Football Group Limited [[холдинг]]-компаниясына тиесілі. 2023 жылы "Сити" өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2023|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] жеңімпазы атанып, «[[Интернационале|Интер]]<nowiki/>» финалдық матчында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Сонымен қатар, клуб өз тарихында алғаш рет «требл» деп аталатын — бір маусымда 3 кубокты (АПЛ + КА + ЛЧ) рәсімдеді және тарихта осындай жетістікке жеткен екінші ағылшын командасы болды (біріншісі 1998/99 маусымында »[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» болды). «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Бас бапкері — [[Хосеп Гвардиола]]. Ол өзінің бапкерлік қызметін 2016 жылдың [[1 ақпан]]ында алды. Алдыңғы бапкері — Мануэль Пеллегрини. == Тарихы == {{main|«Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» (1880—1894) тарихы|«Манчестер Сити» (1894—қазіргі кезге дейінгі) тарихы}} === ''ХІХ ғасыр'' === === «Cент-Маркс» немесе «Вест Гортон» === [[File:St Marks 1884.jpg|thumb|265x265px|«Сент Маркс» немесе «Вест Гортон», 1884 жылы|солға]] «Манчестер Сити» деген қазіргі кездегі алпауыт клубты құрған тұлға [[1855 жыл|1855]] жылы дүниеге келді. '''Анна Коннелл''' — Харрогиттегі Артур Коннелл атты дінбасының қызы болған. Оның әкесі [[1865 жыл|1865]] жылы Вест Гортондағы [[Ағылшындар|ағылшындық]] Киелі Марк шіркеуінің ректор қызметкері болды. Анна сол жылдары әкесінің жағдайын қарап, қолдап тұрды.Вест Гортон тұрғындары кейін спирттік ішімдіктер мен шылымдар қолданатын болған. Анна Коннелл барлығының басын қосатын жеңіл жолдарды іздеді.Сонысымен, [[1880 жыл|1880]] жылдың қарашасында Анна Коннелл екі шіркеудің дінбасыларымен бас қосып, бұнымен қоса металлургиялың зауыт кеңесімен бас қоса отырып, Брукс, Уильям Бистоу және Томас Гудбэер атты жұмысшыларымен көптеген спорттық клубтар ойлап табады.Бұлардың [[1875 жыл|1875]] жылғы Киелі Марк шіркеуінің крикет бойынша үш спортшысы — Уилтер Чоу, Эдвард Китчен және жаңағы Уильям Бистоу — крикет ойынын тастап, футболшы атанды.Манчестер архидъяконы Анна Коннелдің жұмысына жақсы көңіл бөліп, оған болашақ жұмысына сәттілік тілеп, көмек көрсетті. 1880 жылы қарашада Анна Коннелл, Бистоу және Гудбэер бірігіп «Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» деп футбол клубын құрды.<ref>{{cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester City - The Complete Record |publisher=Breedon |location=Derby |year=2006 |isbn=1-85983-512-0}} p17</ref> Артур Коннелл, қара жейде және ақ шортымен ойнаған алғашқы президент атанды.Ең алғашқы ресми ойын, [[Максфилд]] шіркеуін командасымен болды, бұл ойында «Сент-Маркс» 1:2 есебімен жеңіліс тапты. «Сент-Маркс» бұл маусымда тек бір рет қана жеңді. Бұл жағдай 1881 жылдың наурызында, шығыс Манчестерде орналасқан — «Сталибридж Кларенске» қарсы ойында болды.<ref>{{cite book |last=Murray |first=Chris |title=Attitude Blue: Manchester City F.C. and P.L.C. |publisher=Blackwell Publishing |location=Manchester |year=2002 |isbn=0-9520520-9-1 |page=1}}</ref> === «Ардвик» === [[1884 жыл|1884]] жылы Гортон қауымдастығының шешімімен, клубтың атауын өзгерту қолға алынды. Сол кезде Уильям Бистоу, клубтың жейдесін өзгертуді ұсынып, өз жейдесін ойлап тапты. Жейде — қара және ол жейдеде ақ крест бейнеленді. [[1887 жыл|1887]] жылы клуб — «[[Гайд Роуд]]» атты ойын алаңына ауысты. Бұнымен қоса, атауын — «Ардвик» деп өзгертті. Екі жылдан кейін, «Гайд Роуд» сыйымдылығы 1000 көрермендікке жетті. [[1891 жыл|1891]] жылы, команда Альянс Лигада өнер көрсете бастап, екі жыл қатарынан чемпион атанды. [[1892 жыл|1892]] жылы клуб, екінші дивизион болып саналатын, Англия Футбол Лигасында өнер көрсете бастады. 1892/93 маусымында «Ардвик» 5-інші орынды иеленді. Келесі маусымда, қазіргі «[[Манчестер Юнайтед]]» деп аталатын, кезіндегі «[[Ньютон-Хит]]» екінші дивизонға, әрине, Англия Футбол Лигасына келді. Бұнымен қоса, бұл маусымда, «Ардвикке» басты қарсылас табылды. Сол кезде «Ардвик» менеджері [[Джошуа Парби]], клубтың атауын өзгертуді ұсынды. Комитет бұл ұсынысты қабылдап, «Манчестер Сити» 1894 жылдан қазіргі кезге дейін әлі өзгертілмей келеді. === ''ХХ ғасырдың басы'' === === '''«Манчестер Сити»''' === [[File:Billy meredith city.jpg |thumb|Билли Мередит|304x304 нүкте]]Бес жыл өте, «Манчестер Сити», бірінші дивизонда өнер көрсете бастады. Тағы бес жыл өте, [[1904 жыл|1904]] жылы, алғашы кубогын жеңіп алды — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]]. Бұл жарыстың үздік ойыншысы болып — [[Билли Мередит]]<ref>{{cite news |first= |last= |title= FA Cup glory: 1904 |url=http://www.mcfc.co.uk/news/team-news/2013/may/fa-cup-glory-1904 |work=mcfc.co.uk |date=01.05.13 |accessdate=2013-11-14}}</ref>. [[File:ManCity1904.jpg|left|thumb|«Манчестер Сити», 1904 жылы, Англия Кубогының иегері|185x185px]]атанды. Өйткені ол финалдағы жалғыз голдың авторы.Бұл кубок оңай жолмен келмеді: [[1904 жыл|1904]] жылдың [[6 ақпан|6 ақпанында,]] 1/16 финалында «Сандерлендті» ауыр күшпен жеңді. Одан кейін, «Вулидж Арсеналды» екі доп айырмасымен жеңіп артта қалдырды. Содан соң қарсылас болып, «[[Мидлсбро]]» келді. Бірақ «Сити» бұл қарсыласымен тең ойын көрсетіп, 9 наурызда қайта ойнап 3:1 есебімен екінші ойында жеңе алды. Он күннен «Гудисон Паркта» «Уэнсдейді» қабылдап, 3:0 есебімен жеңді. Финалда «Болтон Уондерерспен» кездесіп, осылай кубок иегері атанған болатын. 1904/05 маусымында соңғы тур басталмай тұрып, «[[Ньюкасл Юнайтед]]пен<nowiki/>» бірдей ұпаймен жарысып тұрды. Бірақ соңғы турда «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» жол беріп, үшінші орынға түсіп қалды. Ойыннан соң «Астон Вилла» ойыншысы Алек Ликтің айтуынша, Билли Мередит оған £10 төлеуін сұрған, одан соң Комитеттің шешімімен Билли Мередит кінәлі деп танылып, бір жылға ойыннан шектелді<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/guides/halloffame/sport/billy_meredith.shtml|title=Billy Meredith|work=BBC North Wales Sport|date=18.06.09|accessdate=2012-06-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hmJReM3|archivedate=2012-06-26}}</ref>. Байымдауынша, «Манчестер Сити» әр ойыншыға £4 төлеп отырған, және клубта бұл ісі үшін айыппұл алды. Билли Мередит кейін ақталып, өз пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Манчестер Ситидің» құпиялығы неде? Бұны мен жәй ғана ереже бұзушылық деп санаймын, 4 фунт стерлингті бізде ешқандай ойыншы алмайды.»'''''</blockquote><blockquote>''© Билли Мередит''</blockquote>Қауымдастық клубқа тексеріс жүргізіп, клубтан қаржылай ереже бұзушылық тапты. «Манчестер Ситидің» бас бапкері Том Мейли өмір бойына футболдағы қызметтерден шеттетілді, ал «Ситиге» £900<ref>http://www.historicalkits.co.uk/Manchester_City/Manchester_City.htm</ref> көлемінде айыппұл салынды. Және де «Ситидің» бірдей 17 футболшысы [[1907 жыл|1907]] жылдың [[қаңтар]]ына дейін футболдан шеттетілді. Сосын, «Сити» айыппұлдан толықтай құтылу үшін өз ойыншыларын сатуға тура келді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» менеджері Эрнест Мангнэлл £500-ге Билли Мередитті және де онымен қоса Герберт Берджесс, Сэнди Тернбулл, Джимми Бэннистерді сатып алды. 1907/08 маусымында «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» осы ойыншылардың арқасында ел біріншілігін жеңіп алды. [[1920 жыл|1920]] жылы «Манчестер Сити» ойын алаңына Георг V қонақ болды. Бұл жағдай «Сити» ойын алаңын [[Лондон]]да орналаспаған, [[V Георг|Георг V]] қонақ болған алғашқы ойын алаңы болды. Осы жылы қарашада «Сити» үшін қайғылы оқиға болды, [[1920 жыл|1920]] жылы [[қараша]]да «Гайд Роудтың» басты трибунасы өртке оранып, құрып кетті. «Манчестер Сити» басшылары кейін жаңа ойын алаңын іздеуге көшті. Басында «[[Манчестер Юнайтед]]тің<nowiki/>» ойын алыңы «[[Олд Траффорд]]ты<nowiki/>» жалдап алғысы келді, бірақ «[[Манчестер Юнайтед|Юнайтед]]<nowiki/>» «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» үшін көптеген ақша сұрап, бұл ақшаны «Манчестер Ситидің» қалтасы көтермегендіктен жалға алудан бас тартты<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p480</ref>. Кейін амал болмағандықтан, «Сити» өзінің ойын алаңында, жөнделіп ештеңеге жарамай тұрғанына қарамастан үш жыл бойы осы алаңда ойнауға тура келді.<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p104</ref> 1923/24 жылдары «Сити» «[[Мейн Роуд]]<nowiki/>» алаңында ойнай бастады, ал «Гайд Роуд» алаңын бөлшектеп сатып жіберді.<ref>Clayton, ''Everything under the blue moon'', p107</ref>[[File:Sculpture of Bert Trautmann.jpg|thumb|331x331px|Берт Траутманнға арналған мүсін]] [[1926 жыл|1926]] жылы «Манчестер Сити» Англия Кубогінің жартылай финалына дейін барып, 5 ойында 31 гол соқты. Бірақ жартылай финалда «Болтон Уондерерстен» 1:0 есебімен жеңіліп, қалып қойды. Осы жылы «Сити» бірінші дивизонна ұшып кеткен болатын. Келесі жылы, жолы болып, екінші дивизонды бағындырып, бірінші дивизонға қайта оралды<ref>James, ''Manchester City — The Complete Record'', p. 116.</ref>. [[1930 жыл|1930]] жылы «Сити» көтеріле бастады. Бас бапкері болып, бұрынғы «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері Мэтт Басби болды. Қақпашысы Фрэнк Свифт, шабуылшылары Фрэд Тилсон және капитаны Сэм Коуэн болды. 1933 жылы клуб Англия Кубогінің финалына дейін барып, Эвертоннан 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ бұған қарамастан, 1934 жылы «Сити» тағы да финалға шықты. Осы жолы қуанышқа орай, «Портсмут» клубын 2:1 есебімен жеңіп, кубок иегері атанды. 28 минутта гол жіберіп алғанына қарамастан, Тилсон екі гол соғып, команданы алға шығарып жеңіс сыйлады. Капитаны Сэм Коуэн Англия Кубогінің үш финалына да қатысқан алғашқы ойыншы болды<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p. 153.</ref>. [[1937 жыл|1937]] жылы клуб тарихында алғаш рет Англия біріншілігінің чемпионы атанды. Бұл маусымда «Сити» 100-ден аса гол салды. Бірақ, келесі маусымда «Сити» бірінші дивизонмен қоштасты.<ref>http://www.rsssf.com/engpaul/FLA/1937-38.html</ref> «Манчестер Сити» екінші дивизионда тек бір рет ойнап жетісті, өйткені бұдан кейін Екінші Дүниежүзілік Соғыс басталғанына байланысты, футбол тоқтатылған болатын. Футбол жұмыс жасап бастағаннан кейін, «Ситиді» капитаны болған, Сэм Коуэн өз қолына алды. Ол бірінші матчын 3:0 есебімен жеңді, одан кейін клуб 19 ойын бойы жеңілмей келді. Бұның арқасында «Сити» Жоғарғы Лигага қайта оралды. Бірақ Сэм Коуэн, бизнес қызығушылықтарының кесірінен, жұмысынан босатылды. [[1949 жыл|1949]] жылы «Сити» неміс қақпашысы [[Берт Траутманн]]ды өз қатарына қосты<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p76</ref>. Бұл футболшы англиялық клубқа қосылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар нацисттік Германиямен байланысы бар деп митингке шықты<ref>'England really can go all the way' http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626171653/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html |date=2006-06-26 }}</ref>. Бір жағынан өздерінің клубының қақпасын қорғағаны үшін қолдаса, бір жағынан нацисттік Германия өкілі болғандықтан күдіктенді.<ref>http://mcivta.com/players/old/trautmann.html</ref> [[2010 жыл|2010]] жылы<ref>Manchester City legend Bert Trautmann http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/2926741/Manchester-City-legend-Bert-Trautmann-Todays-Premiership-stars-couldnt-care-less.html</ref>:[[File:Don Revie statue.jpg|thumb|331x331px|Лидс қаласында орналасқан Дон Реви мүсіні]]<blockquote>'''''«Мен өз клубымды сүйемін, және қолдаймын.Мен «Ситидің бүкіл матчын қалдырмай көремін.Мен Англияға Германиямен ойнасада, жанкүйер боламын»'''''</blockquote><blockquote>''© Берт Траутманн''</blockquote> === ХХ ғасырдың ортасы === «Реви жоспарын» пайдаланып, «Сити» 50-інші жылдары аса қатты өнер көрсете алмады. Аса керемет өнер көрсетті деп, тек 1955 жылды айтуға болады. Өйткені бұл жылы Англия Кубогінің финалына шықты. Бірақ «Ньюкаслдан» 1:3 есебімен жеңіліс тапты. [[1956 жыл|1956]] жылдың [[5 мамыр]]ында 22 жылдан соң Англия Кубогын жеңіп алды. Жүз мың адам сыятын «Уэмблиде» «Манчестер Сити» «Бирмингем Ситимен» кездесіп, алғашқы голын 3-інші минутта салды, алғашқы голды Дон Реви салды. 12 минут өткен соң «Бирмингем» Ноэль Кинси көмегімен есепті теңестірді<ref>Birmingham soon behind but Kinsey quick to equalise Birmingham Mail 5 May 1 бет ;Final edition </ref>. «Сити» 62-інші минутта алға шықты, есеп 2:1. Голды салуға ат салысқандар болып, Кен Бернс, Бобби Джонстон және Джек Дайсон саналды<ref>{{cite book|last=James|first=Gary|title=Manchester&nbsp;– A Football History|publisher=James Ward|location=Halifax|year=2008|isbn=978-0-9558127-0-5|page=122}}</ref>. 64-інші минутта Берт Траутманнды мойынын ауыртып алғанына қарамастан, Дайсонға пас беріп, кейін Джонстон гол салып шабуыл иесі атанды<ref>{{cite book|last=Ward|first=Andrew|title=The Manchester City Story|publisher=Breedon|location=Derby|year=1984|isbn=0-907969-05-4|page=49}}</ref>. Осымен есеп 3:1 болып кубок иегерлері атанды.<ref>Rowlands, ''Trautmann: The Biography'', p. 179.</ref> «Манчестер Сити» кезеңі 60-70 жылдардың соңына қарай өркендей бастады. Бұл кездері команды Джо Мерсер қолға алды. Джо Мерсер команданы қолға алып Жоғарғы Лигага шығарған болатын. Мерсер «Сити» қатарына Джордж Хеслоп, Майк Саммерби, Колин Белл, Тони Бук, Фрэнсис Ли, жас Джо Корриган есімді ойыншыларды қосты. Бұл ойыншыларын команданы алға сүйреді. Кейін Мерсер, 34 жылдан кейінгі, [[1968 жыл|1968]] жылы, Джордж Бест есімді атақты шабуылшысы бар<ref>{{cite book|last=Goldstone|first=Phil|coauthors=Saffer, David|title=Manchester City Champions 1967/68|publisher=Tempus|location=Stroud|year=2005|isbn=978-0-7524-3611-1}}</ref> «Манчестер Юнайтедті» екі ұпай артта қалдырып, Англия чемпионы атанды. [[1969 жыл|1969]] жылдың [[26 сәуір]]інде Нил Янгтың голының арқасында «Лестер Ситиді» жеңіп, «Сити» тарихындағы төртінші Англия Кубогын жеңіп алды<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Blue Heaven: Manchester City's Greatest Games|publisher=Mainstream|location=Edinburgh|year=1996|isbn=1-85158-872-8}}</ref>. [[1970 жыл|1970]] жылдың [[7 наурыз]]ында «Сити» тарихында алғаш рет Футбол Лигасының Кубогін жеңіп алды, финалдық матчта Мерсердің «Ситиі» «Вест Бромвич Албионның» бір голына екі голмен жауап қайтарған болатын. Голдардың авторы: Майк Дойл және Глин Пардо.<ref>{{cite book|last=McOwan|first=Gavin|title=The Essential History of West Bromwich Albion|publisher=Headline|year=2002|isbn=0-7553-1146-9|page=261}}</ref> Сол жылы, «Сити» өте жоғарғы нәтиже көрсетіп Кубок Иегерлерінің Кубогын жеңіп алды. Венадағы финалда Польшаның клубы «Гурникті» 2:1 есебімен жеңді. «Сити» қатарынан голдарды Нил Янг және пенальтиден Фрэнсис Ли салған болатын<ref>''Paul Fitzpatrick.'' Lee Inspired by Vienna, The Guardian(30.04.70)</ref>. Джо Мерсер бұл ойыннан кейін<ref>''Paul Fitzpatrick.Mercer "happy", The Guardian(30.04.70)''</ref>: <blockquote>'''''«Нөсер жауын екінші таймда ойынды бұзды, бірақ біздің ойыншылар бұл кедергіге қарамастан керемет ойын көрсетіп, менің көңілімнен шықты»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Мерсер''</blockquote>Келесі жылы Джо Мерсер мен Мальколм Эллисон бірігіп тағы да, Кубок Иегерлерінің Кубогының жартылай финалына шықты. Бірақ «Ситидің» маңызды ойыншалыр жарақаттанып қалып, «Челсиден» 0:2 есебімен жеңіліп қалып, алдыңғы жылғы нәтижені қайталай алмады. Англия біріншілігінде «Сити» төртінші орында тұрып, соңына қарай алға жылжып, бас жүлдені иеленіп кетті. 1972 жылы, өкінішке орай, екі бапкердің арасы құлдилай бастады. Джо Мерсер «Ковентри Ситиді» жаттықтыруға кетіп қалды. Клуб президенті Питер Суолз<ref>Tossell, ''Big Mal'', p. 214.</ref>: <blockquote>'''''«Бізге Мальколм Эллисон мен Джо Мерсер арасындағы екеуін таңдау керек болды. Біз Мальколм Эллисонды таңдадық»'''''</blockquote><blockquote>''© Питер Суолз''</blockquote>Кейін Мальколм Эллисонде өз пікірін білдірді<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Manchester City: The Mercer-Allison Years|publisher=Breedon|year=2008|location=Derby|isbn=978-1-85983-608-8|page=176}}</ref>: <blockquote>'''''«Джо және мен керемет бапкерлік топ болдық. Мен ешқашан Джо Мерсермен бірге жұмыс атқарғаныма өкінген емеспін, және өкінбеймін де. Ол да осындай сезімде екенін білемін. Біз екеуміз керемет клубты құрдық. Мерсер-Эллисон атқарған жылдары «Сити» үшін ең керемет және есте қаларлықтай жылдар болады. Джоны тағы да өз орнында қалдырғанда, керемет болар еді. Ол да осылай айтатынына күмәнім жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Мальколм Эллисон''</blockquote>[[File:Joe Corrigan 20070922.jpg |thumb|284x284px|Джон Корриган, «Ситидің» көп жүлделі қақпашысы|солға]]Бірақ Мальколм Эллисон бапкерлік қызметте көп болмады. Өйткені ол 1972/73 жылдары «Ситиді» соңғы орындарда жетелеп жіберді. Клубы екінші дивизионға кетіп қалудан, тек жаңа бапкер Джонни Харт құтқарып қалды. Бірақ бұл бапкерде, өз жұмысында бола алмады. Маусым аяқтала сала бапкерлік орынды «Норвич Ситидің» бапкері Рон Саундерс басты. Бұл бапкердің көмегімен кубок жағында аса жақсы өнер көрсетсе, біріншілікте шамалы нәтиже көрсетті. Саундерсде өз орнында көп отыра алмады, 1974-1979 жылдар арасында «Ситидің» бұрынғы ойыншысы Тони Бук бапкерлік жағынан басқарды. Бук команданы алға шығарып, және сол нәтижені сақтап қалуды мақсат тұтты<ref>http://www.sporting-heroes.net/football-heroes/displayhero_club.asp?HeroID=36461</ref>. 1973/74 маусымының соңғы турында «Сити», біріншілікте қалу үшін тек жеңіс керек болған «Манчестер Юнайтедпен» кездесті. 1:0 есебімен «Манчестер Сити» жеңіп, ел біріншілігінен көршілес клубты екінші дивизионға шығарып салды. Жалғыз голдың авторы Денис Лоу, бұл матч ол үшін аса ауыр болды. Өйткені Лоу «Манчестер Юнайтед» қатарында 11 жыл ойын көрсетті, ол голды соққаннан кейін қуанбады және ойын алаңынан көңілсіз кетті. Бұл Лоу үшін мансабындағы ең соңғы матч болды<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-United-0-1-Manchester-City-article80249.html</ref>. Тони Бук кезінде «Манчестер Сити» жақсы команда болды. [[1976 жыл|1976]] жылдың 28 ақпанында «Ньюкасл» клубын 2:1 есебімен жеңіп, [[Лига Кубогы]] иегері атанса, [[1977 жыл|1977]] жылы «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульден]]<nowiki/>» бір ұпайға қалып қойып күміс жүлдеге ие болды. Және екі рет Лига Кубогының ширек-финалына барды, ал 1978/79 жылдары [[УЕФА]] Кубогының ширек-финалына дейін барды. 60-70 жылдардағы сәтті кезеңді 80-інші жылдардағы сәтті кезеңмен ауыстыруға болатыны сөзсіз. Мальколм Эллисон бапкерліктен босатылып, кейін қайтып келді. Бірақ Мальколмның кейінгі саясаты сәтсіз болды. Клубтан Эйс Хартфорд, [[Оуэн, Гари|Гари Оуэн]] и Питер Барнс сынды жұлдызды ойыншылар кетіп қалды. Кейін Стив Дейліді £1,5 миллион бағасына алып<ref>Тревор Фрэнсис: Погбаның бағасы бұл кезде, ойда жоқ еді. http://ukfootball.ru/transfers-1409.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401231804/http://ukfootball.ru/transfers-1409.html |date=2012-04-01 }}</ref>, Англия біріншілігіндегі ең қымбат ойыншы атанды. Бірақ бұл «Ситиді» алға жетелей алмағандықтан, Эллисон 1980/81 маусымында қайтадан босатылды. Оның орнына Джон Бонд келді.<ref>http://www.guardian.co.uk/football/video/2009/sep/14/the-manager-football?intcmp=239</ref> [[Джон Бондтың]] көмегімен, «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульды]]<nowiki/>» 3:1 есебімен жеңіп, ел біріншілігінде 10-ыншы орында аяқтады. Бондтың саясатымен, көптеген нәтижелі ойыншылар «Сити» қатарын толықтырды. Құрамда жас ойыншылар көбейді. Осы қарқынмен «Сити» Англия Кубогының финалына шықты<ref>http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717104231/http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 |date=2012-07-17 }}</ref>, бірақ финалда «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» «Ситиді» 3:2 есебімен жеңіп, басым түсті. Екі жылдан Бондта өз жұмысынан босатылды. Өйткені «Сити» ондыққа кіре алмады. Оның орнын Джон Бенсон басты. Джон Бенсон тек бірінші дивизионнан ұшып кетуі ғана есте қалды, бірінші дивизионның соңғы турында жеңіске жеткенде қалуы мүмкін еді. Тіпті тең нәтижеде «Ситиді» бірінші дивизионда қалдырар еді. Бірақ Джон Бенсон «Ситиді» тек жеңіліске ғана лайық екенін көрсетті. Кейін Бенсонның орнын [[Билли Макнилл]] басты. Бұл бапкер «Ситиді» бірінші дивизионға қайта әкелді. Бірақ 1985/86 жылдары бірінші дивизионнан ұшып кетуіне сәл қалды, және 1986/87 жылдардағы маусымды әлсіз бастады. Оны «Сити» басшылары орнынан босатып, оның орнына [[Джимми Фриззеллді]] шақырды. «Сити» сол маусымда соңынан екінші орын алып, қайта екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін екінші дивизиондағы «Ситиді» [[Фриззелл]] басқармады, «Ситиді» Мел Макхин қайтадан бірінші дивизионға әкеліп, қарашада сэр Алекс Фергюсон басқарған «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» 5:1<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-City-5-1-Manchester-United-special-unseen-pictures-of-David-Oldfield-Trevor-Morley-Gary-Pallister-and-Co-article374005.html</ref> есебімен ойсырата жеңді, бірақ бұған қарамастан басшылар Мел Макхинді орнынан босатты. сэр [[Алекс Фергюсон]] сол матчтан соң:<blockquote>'''''«Бұл менің бапкерлік мансабымдағы ең ұятты есеп болды»'''''<ref>Manchester Derby Special: Sportsmail takes City and United on a trip down memory lane<nowiki/>http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175519/MANCHESTER-DERBY-SPECIAL-Sportsmail-takes-City-United-trip-memory-lane.html</ref></blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>[[File:Franny Lee.jpg|thumb|314x314px|Фрэнсис Ли — «Ситидің» аңыз ойыншысы]][[1989 жыл|1989]] жылдың [[қараша]]сымен [[1990 жыл|1990]] жылдың [[қараша]]сы арасында «Ситиді» Ховард Кендалл басқарды. Бұл бапкер команданы алға жетелей алды. Ховард Кендалл «Эвертонға» кетіп қалды. Ол кеткеннен кейін ойыншы-бапкер Питер Рид бапкер болды. Ридтің екі маусымында «Сити» бесінші орыннан не төмен, не жоғары аяқтай алмады. Ал 1992/93 жылдарда тоғызыншы орынға түсіп қалып, [[Питер Рид]] орнынан кетті. Оның орнына [[Брайан Хортон]] келді. Ол «Ситимен» 16-ыншы орынға түсіп қалды [[1994 жыл|1994]] жылы «Сити» , сәтсіз ойындарға қарамастан Хортонды команданың бапкері қылып қалдырды, бірақ 1994/95 маусымында 17 орын шынымен басшылардың көңілінен шықпады, және оны орнынан босатуға тура келді. Оның орнын «[[Саутгемптон]]<nowiki/>» клубының бұрынғы бапкері Алан Болл басты. Ол құрамды жасартқысы келіп, реформа өткізді. Құрамға [[Георгий Кинкладзе]] келіп, құрам жасара бастады. Бірақ 1995/96 жылдары «Сити» қайтадан бірінші дивизионға кетіп қалып, Болл орнынан босатылды. Стив Коппелл жаңа бапкер болып уақытша тағайындалды. Кейін клуб бапкері болып, [[Фил Нил]] тағайындалды. Бірақ ол 10 ойынның 7-еуінде жеңіліс тауып, «Ситиді» кестенің ортасына апарып тастады, кейін орнынан босатылды, орнына Джо Ройл келіп «Ситиді» екінші дивизионға кетіп қалудан құтқара алмай, екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін Ройлдың сөзінде<ref>Маусым нәтижесі туралы. "Манчестер Сити" http://fapl.ru/posts/9353/ </ref>:<blockquote>'''''«Ситиде жақсы-жақсы ойыншыларды алатын аса көп ақша болмады, сондықтан кәрі футболшылармен тегін агенттерді алу керек болды»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Ройл''</blockquote>«Ситидің» құлдырау кезеңінде президенттік мансапты [[Дэвид Бернстайн]] басты. Жаңа президент келгеннен кейін «Сити» 1998/99 жылдарынан кейін бірінші дивизионға қайта оралды. Келесі маусымда клуб Премьер-Лигаға келді. [[2000 жыл|2000]] жылдың жазында клуб қатарына жартылай қорғаушы Альф-Инге Холланд және Джор, қыста қатарға Ричард Данн мен Даррен Хакербиде қосылды. Шотландтық «Рейнджерстен<nowiki/>» Андрей Канчельскис жалға алынды. [[2001 жыл|2001]] жылдың [[21 сәуір]]інде жанкүйерлер көтеріліп Джо Ройлды орнынан босатты<ref>Anger at Royle departure, BBC Sport, 21.05.01 2011-09-11 http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/1342563.stm </ref>. Үш күннен кейін Англия ұлттық құрамасының бұрынғы бапкері Кевин Киган «Ситидің» жаңа бапкері болып тағайындалды. === XXI ғасырдың басы === [[File:Thaksin DOD 20050915 (crop).jpg|thumb|278x278px|Таксин Чиннават, «Ситидің» алғашқы азиаттық басшысы]] [[2002 жыл|2002]] жылы «Манчестер Сити» Премьер-Лигаға қайта оралды. Маусым басында клуб көптеген жақсы ойыншыларды алды. «Қалалықтар» қатарын [[Петер Шмейхель]]<ref>Man City snap up Schmeichel, bbc.co.uk, 13.04.02, 2013-11-19 http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/1926287.stm </ref> толықтыра бастады, одан соң қорғаушылар [[Сильвен Дистен]] мен [[Давид Соммей]] келді. Марк-Вивьен Фоэмен<ref>Africa: Cameroon's Foe Joins Manchester City, allafrica.com, 2013-11-19 http://allafrica.com/stories/200206200061.html </ref> қоса, Висенте Матиас Вуосода<ref>Man City seal Vuoso deal http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/2027491.stm </ref> клуб қатарын толықтырды. Кейінірек «Пари Сен-Жермен» клубынан £17,5 миллион бағасына Николья Анелькада<ref>Manchester City officialise le transfert d'Anelka http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610193926/http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm |date=2015-06-10 }}</ref> келді. Қыстық трансферде — шабуылшы [[Робби Фаулер]]де қатарды толықтырды. Маусым нәтижесі бойынша, «Манчестер Сити» Премьер-Лигада тоғызыншы орын алып, 24 жылдан бері алғаш рет [[УЕФА Кубогы (кубок)|УЕФА Кубогының]] квалификациялық жарыс кезеңіне шықты. [[2003 жыл|2003]] жыл «Манчестер Сити» үшін «Мейн Роудтағы» соңғы ойын болды, өйткені олар — «[[Сити оф Манчестер]]<nowiki/>» деп аталатын 48 мың көрермендік жаңа ойын алаңына көшті. [[2007 жыл|2007]] жылы UK Sports Investments арқылы тайландты отбасынан шыққан бизнесмен Таиландтық бұрынгы премьер-министрі [[Таксин Чиннават]] $43 миллионға клубты сатып алды. Және ол клубты көркейтуге уәде берген болатын<ref>Таксин Чинават: «Келесі жылы "Манчестер Сити" ЧЛ-да ойнайтын болады» 21.03.08 http://www.voon.ru/news/75778 </ref>:<blockquote>'''''«Ең бірінші мақсат — ондыққа кіру, екіншісі — алтылыққа, ал үшінші мақсатымыз — [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] үшін таласамыз»'''''</blockquote><blockquote>''© Таксин Чиннават''</blockquote>Жаңа басшылар «клубқа көптеген өзгерістер» енгізуді бастады. Ең алғашқы өзгеріс, [[2007 жыл|2007]] жылдың [[6 шілде]]сінде атақты швед бапкері [[Свен-Ёран Эрикссон]]мен үш жылға келісім-шартқа келді, және де ойыншылар Ведран Чорлукамен, Хавьер Гарридомен және Мартин Петров, Элано, Бенджани Мварувари, Валерия Божиновтармен келісім-шартқа келді. Бұл маусымда манчестерлік дербидің екеуінде де жеңіске жетті, бірақ соңғы турда «[[Мидлсбро]]ға<nowiki/>» 8:1 есебімен ойсырата жеңіліп, тоғызыншы орынға жайғасты. [[2008 жыл|2008]] жылдың [[2 маусым]]ында шведтік бапкерді жұмысынан босатты<ref>Эрикссон жұмысынан босатылды 02.06.08, futbol-1960.ru http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604110946/http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html |date=2008-06-04 }}</ref>. Оның орнына уэльстік бапкер [[Марк Хьюз]]ды<ref>"Манчестер Ситидің" жаңа бапкері Марк Хьюз болды, 05.06.08 http://www.belta.by/ru/all_news/sport/i_231625.html </ref> қойды. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» сату жөніндегі, үш апталық Дубайда өткен келісімнен кейін, қаржылай көмек беретін [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-лық]] топ Abu Dhabi United Group (ADUG), және оның басшысы [[Мансур ибн Зайд Аль Нахайян]] Чиннаваттан 90%-дық акциясын сатып алды, бір жылдан кейінде 10%-ын сатып алып, тәуелсіз басшысы атанды. Клубты сатып ала, алға мақсат қойды. Мақсаты — алпауыт клубтардың қатарына кіру болатын. Кейін Шейх Мансур айтуынша<ref>«Шейх Сити», 03.08.2010, chelsearus.com http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121060349/http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html |date=2010-11-21 }}</ref>:<blockquote>'''''«Челси және Барселона секілді клубтармен бірдей болу үшін, құрамдағы 22 ойыншыны жаңарту керек. Ақша — мәселе емес. Бастысы, менің командамда 22 ойыншының барлығы жұлдызды ойыншы болуы керек, ал клуб онжылдықта алпауыт клубқа айналады»'''''</blockquote><blockquote>''© Шейх Мансур''</blockquote>Жаздық трансферде көптеген жақсы ойыншылар алынды. [[Пабло Сабалета]], [[Венсан Компани]], [[Таль Бен-Хаим]] және Глаубер секілді ойыншылар алынды, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» [[Шон Райт-Филипс]] қайта оралды. Мәскеулік [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА-дан]] £18 миллион бағасына бразилиялық шабуылшы Жо<ref>Жо "Манчестер Ситиге" келді, 02.07.2008, rusfootball.info http://www.rusfootball.info/rss/1146040509-zho-pereshel-v-manchester-siti-za-18-mln.-funtov.html </ref> келді. Қыстық трансферде нәтижелі қақпашы Шей Гивен келді және жас қақпашы Гуннар Нильсен, қорғаушы Уэйн Бридж, нәтижелі ойыншы Найджел де Йонг, екі шабуылшы — Крейг Беллами мен [[Робиньо]] қатарды толықтырды. [[Робиньо]] — «[[Реал Мадрид]]тен<nowiki/>» £32, 5 миллион бағасына келіп<ref>Робиньо "Манчестер Ситиге" келді. 02.09.2008 http://news.bigmir.net/sport/46780?bm_lang=ua</ref>, «Манчестер Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұл маусымда, алдыңғы маусымға қарағанда «Сити» жақсы нәтиже көрсетті — 10-ыншы орын. [[2009 жыл|2009]] жылы Марк Хьюз орнына басқа бапкер келеді деген жалған ақпараттар көп болды. Бірақ 2009/10 жылдардағы маусымды уэльстік бапкермен басталды. «Сити» өзінің трансферлік саясатын жалғастыра кетті. Жазда «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» клубынан [[Стюарт Тейлор]] атты қақпашы келді, содан соң жартылай қорғаушы [[Гарет Барри,]] «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» футбол клубынан [[Силвиньо]], «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдан]]<nowiki/>» [[Коло Туре]] мен Эммануэль Адебайор, «Эвертоннан» £24 миллион бағасына орталық қорғаушы Джолеон Лескотт, «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Карлос Тевес]], «[[Блэкберн Роверс]]<nowiki/>» клубынан Роке Санта Круз келіп, «Манчестер Сити» ойыншылар қатары толықты. [[2009 жыл|2009]] жылдың [[19 желтоқсан]]ында Марк Хьюз сәтсіз нәтижелері үшін бапкерлік қызметті босатты. Кейін Марк Хьюз өзінің бұл шешімге разы<ref>Марк Хьюз "Манчестер Ситидің" өткізіп жүрген саясатына разы емес, 20.12.09 http://www.dynamomania.com/news/98219-mark-hyuz-nedovolen-politikoy-rukovodstva-manchester-siti </ref> емес екенін білдірді:<blockquote>'''''«Сандерлендпен кейінгі ойында, маған келісім-шарт ерте ажырады деп айтты. Маған БАҚ-та бұл туралы ескертпеді, мен бұндай шешімді мүлде күткен жоқпын. Көп ұзамай, жаңа бапкерде табыла қойды, бұл, менің кетуім маусым басында шешілгенін білдіріп отыр. Мен маусым басталмай тұрып, клуб басшысымен кездестім, және біз бірге мақсат қойдық — ел біріншілігінде алтыншы орын алу немесе 70 ұпай жинау. Бұны мақсат тұтуды мен ойыншыларға да айтып қойғанмын. Әрине, Манчестер Сити сабында әркім көбірек жақсы нәтиже көрсетіп, ел біріншілігін менімен бірге алғысы келіп, тура жолға түстік, бірақ күтпеген жерден мені жұмысымнан босатты»'''''</blockquote><blockquote>''© Марк Хьюз''</blockquote>Кейін бұған «Сити» президенті әл-Мүбарәк жауап қайтарды:<blockquote>'''''«Соңғы он бір ойында бар болғаны екі-ақ жеңіс. Бұл «Манчестер Сити» клубы үшін өте жеткіліксіз. Шейх Мансур мен басшылар кеңесі, алға деген ұмтылыс және ынтаны көріп тұрған жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбарәк''</blockquote>[[File:Roberto Mancini RED BULL STADIUM JERSEY NY.jpg |thumb|230x230px|Роберто Манчини мен Брайан Кидд — «Ситидің» қазіргі деңгейіне жол ашқандар|солға]]Марк Хьюз орнына итальяндық маман [[Роберто Манчини]] келді<ref>«Манчестер Сити» Хьюзды жіберіп, Манчиниды бапкер қылды. 19.12.09 http://www.sports.ru/football/56836797.html </ref>.Және оның ассистенті болып [[Брайан Кидд]] тағайындалды. Қыста «Сити» ойыншылар қатарына [[Патрик Вьейра|Патрик Виейра]] мен жас ойыншы [[Адам Джонсон]] қосылды. [[Роберто Манчини|Манчинидың]] арқасында «Манчестер Сити» бесінші орын алып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] жолдама алды. [[2010 жыл|2010]] жылы жазда «Манчестер Сити» трансфер прессасының бас жұлдызы болды.«Сити» қатарын Александр Коларов(£20 миллион бағасына), Жером Боатенг(£11 миллион бағасына), Яя Туре(£26,4 миллион бағасына), Джеймс Милнер(£19,3 миллион бағасына), Давид Сильва(£25,3 миллион бағасына) және сол кездердің нәтижелі шабуылшыларының бірі болған Марио Балотелли(£26 миллион бағасына) келіп қатар толықты. «Сити» осы жылы өзінің қорғаушысы Силвиньомен қоштасты, өйткені ол өзінің ойыншы мансабын аяқтады. Және Хавьером Гарридо, жартылай қорғаушылар Мартин Петров және де [[Стивен Айрленд]], шабуылшылар Бенджани Мварувари, «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]<nowiki/>» кеткен Робиньо атты ойыншыларымен қош айтысты. «Манчестер Сити» қыстық трансферлік терезеде көптеген футболшыны жалға жіберуі керек болды. Бұлардың қатарынад: Роке Санта Крус, Давид Гонсалес, Уэйн Бридж және Эммануэль Адебайор, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубына кетті. «Манчестер Сити» жағдайы күрт күшейе түсті. Қыста «қалалықтар» [[Босния және Герцеговина|Босния және Герецеговинаның]] нәтижелі шабуылшысы [[Эдин Джеко]]мен келісім-шартқа келді(£27 миллион бағасына). Жаңағы трансферлердің барлық бағасын қоса түскенде, шейх Мансур £1 миллиард көлемінде қаржы жіберген(бапкер мен ойыншылардың жалақысын қосқанда).<ref>Ман. Сити: миллиард үшін, 09.01.11 http://football.ua/england/news/117983.html </ref> [[2011 жыл|2011]] жылдың [[17 наурыз]]ында «Манчестер Сити» [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] 1/8 финалында [[Динамо (футбол клубы, Киев)|киевтік Динамоға]] жол берді (қонақта 0:2 ұтылып, өз алаңында 0:1 ұтылып). [[11 мамыр]]да «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп 1968/99 жылдардан бері алғаш рет УЕФА Чемпиондар Лигасына жолдама алды. «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэммен]]<nowiki/>» өткен ойыннан кейін [[Манчини]]:<blockquote>'''''«Бүкіл команданы жеңіспен құттықтаймын. Осы маусымда жақсы өнер көрсеттік деп ойлаймын. Алдымызда әлі екі ойын бар, және бұл Ситиді үшінші орынға апарады деп үміттенемін. Бұл мен үшін ең маңызды да әсерлі сәттердің бірі. Біз бұл маусымда көп еңбек еттік және мен Манчестер Сити жанкүйерлерін құттықтаймын. Мүмкін емес ешнәрсе жоқ, және біз Арсенал клубын артта қалдырамыз деп үміттенемін»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>Сонан соң, Манчинидің арманы орындалған болатын. «Сити» екі ойында алты ұпай алып, 22 мамыр күні «Манчестер Сити» Англия Премьер-Лигасында күміс жүлдегер атанған, лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челсимен»]] бірдей ұпай жинады, бірақта голдар айырмашылығымен «Манчестер Сити» үшінші орынға жайғасты. Және бұл нәтиже квалификациялық жарыссыз, тікелей УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. Бұл жүлдемен қоса, ең үздік бомбардир атанған «Сити» ойыншысы [[Карлос Тевес]] «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» шабуылшысы [[Димитр Бербатов]]пен бірдей атанды. «Манчестер Сити» қақпашысы — [[Джо Харт]], «[[Алтын қолғап]]<nowiki/>» атағын жеңіп алды. Англия қақпашысы 17 ойын өз қақпасына гол жібермеген. «Манчестер Сити» үшін сол кезде Англия Кубогын «[[Сток Сити]]ден<nowiki/>» жеңіп алу үлкен нәтиже болды. Бұл жүлдені 1976 жылдан бері алғаш рет жеңіп отыр. [[Роберто Манчини]] ойыннан кейін:<blockquote>'''''«Тек бірнәрсе айта аламын, мен өз жанкүйерлерім үшін ризамын. Көп жылдар бері, бұл кубокты жеңе алмай келдік. Біз бүгін жақсы қорғандық деп айта алмаймын. Бізге әлі де күшею қажет, бірақ бұған қарамастан, біз өте бақыттымыз. Біз Манчестер Ситидың жаңа тарихын бастадық. Бұл әлі басы ғана»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>2010/11 маусымы аяқталғаннан кейін [[Роберто Манчини]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-де]] клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәкпен кездесті. Кездесуде итальяндық маман мен араб бизнесмені арасында, бюджетке көп қаржы бөлінетіні шешілді. [[2011 жыл|2011]] жылы жазда екі атақты ойыншы «Сити» қатарына қосылды. Бұлар — [[Самир Насри]] және [[Серхио Агуэро]]. [[Серхио Агуэро]] — «Манчестер Ситиге» £38 миллион бағасына келіп, «Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұлармен қоса «Сити» сабына, [[Гаэль Клиши]] мен [[Стефан Савич|Стеван Савич]] және [[Оуэн Харгривз]]те қосылды, румындық қақпашы Костел Пантилимион «[[Тимишоара]]<nowiki/>» клубына жалға алынды, бірақ кейіннен толықтай сатып алынды. Сол жылы командадан, Патрик Виейра ойыншы мансабын аяқтап, кейін клуб штабына кірді. [[2013 жыл|2013]] жылдың [[мамыр]]ында «Манчестер Сити» жас ойыншыларының командасын басқара бастады. Эммануэль Адебайор қайта басқа клубқа жалға кетті. Және де Шей Гивен, Жо, Крейг Беллами, Шон Райт-Филипс, [[Жером Боатенг]], [[Фелипе Кайседо]] және тағы да басқа жас футболшылар клубтан кетті. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[шілде]]сінде, клубтың ресми демеушісі [[Etihad Airways]] шешімімен «Сити оф Манчестер» атауы «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>» деп өзгертілді. Etihad Airways пен «Манчестер Сити» он жылға серіктестік келісім-шартқа қол қойылды. Бұдан басқа Etihad Airways таңбасы, «Сити» жарнамаларында, ойын алаңының сыртында, шығыс Манчестерге Etihad Campus дүкенін салуға, және клуб жейдесінде белгіленетін болады. Кейбір мағлұматтарға сүйенсек, ойын алаңының атауын өзгерту £120 миллион бағасына шаққан. «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>дегі» алғашқы матчта «Сити» өзінің көршілесі «Манчестер Юнайтедпен» кездесіп, бірінші таймда 2:0 есебімен жеңіп келіп, кейін 2:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ «Сити» Премьер-Лигада сәтті бастады. 14 ойында 12 рет жеңіске жетіп, қалған екі «[[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм]]<nowiki/>» мен «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» клубтарымен тең ойнады. 9 турда «Манчестер Сити» өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті 6:1<ref>"МЮ" өзінің көршілесінен алты гол өткізіп алды. 23.10.11 http://www.lenta.ru/news/2011/10/23/mucity/ </ref> есебімен ойсырата жеңіп, «Сити» үшін «Олд Траффордтағы» 56 жылдан бергі алғашқы ірі есепті тіркеді.<ref>"Манчестер Сити" "Олд Траффордта" соңғы 56 жылда алғаш рет ірі есеппен жеңді. 23.10.11 http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025202348/http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ |date=2011-10-25 }}</ref> Ойсырата жеңген ойыннан кейін [[Роберто Манчини]]:<blockquote>'''''«Маусым өте ұзақ, және біз әрбір үш күн сайын ойын көрсетеміз, сондықтан әрбір ойын бара-бара қиындай бастайды. Біз Тоттенхэм және Болтон клубтарына қарсы жақсы нәтиже көрсеттік, бірақ мен бұл ойынды аса ерекше деп белгілеймін — біз Манчестер Юнайтед атты алпауыт клубты жеңдік. Бірақ біз бұл ойында тек үш ұпай алдық қой — ал алты голға келсек, бізге сол алты гол үшін ешкім алты ұпай бермейді. Бұл жәй ғана ойын, және мен, Манчестер Юнайтед әлі де бізден мықтырақ деп ойлаймын. Біз олардан мықты болуымыз үшін, Премьер-Лиганы жеңіп алуымыз керек. Сонда ғана барлығы өзгере бастайды деп сенемін, бірақ әзірше Манчестер Юнайтед бізден әлдеқайда мықтырақ. Әрине, мен Манчестер Юнайтед клубын ойсырата жеңгенімізге қуаныштымын. Барлық команда Олд Траффордта жеңе бермейді, сондықтан бұл ойын біз үшін маңызды да есте қалатын ойын — бастысы ірі нәтиже емес, бастысы біз олардың алаңында жеңіс таптық. Бұл матч жанкүйерлеріміз үшін тарихи матч. Голдар тек біздің алға шығуымызға және лигада көмек көрсете алады. Мен үш ұпайды алғанымызға қуаныштымын, бірақ, бізге әлдеқайда мықтырақ болуымыз үшін, және кестенің алғашқы орындарында қалуымыз үшін, бізге тынбай еңбек етуіміз керек, сонда ғана біз күшейе түсеміз»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote> [[Сурет:ManchesterCityFC League Performance.svg|нобай|409x409 нүкте|Футбол лигасындағы «'''Ситидің'''» жыл сайынғы орындарының кестесі]] «Сити» үшін алғашқы жеңіліс он бесінші турда тіркелді. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[12 желтоқсан]]ында [[Андре Виллаш-Боаш]]тың командасы «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» 1:2 есебімен жеңіліп қалды. Бірінші голды екінші минутта Марио Балотелли салғанымен, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» екі голмен жауап қайтарып «Ситиден» басым түсті.<ref>"Челси" чемпиондық таласта. 13.12.11 http://football.sport-express.ru/reviews/18460/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107222207/http://football.sport-express.ru/reviews/18460 |date=2012-01-07 }}</ref> «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңілгеннен кейін, «Сити» УЕФА Чемпиондар Лигасында сәтсіздікке ұшырады. Топтық кезеңінде «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>» клубын 2:0 есебімен жеңгенімен<ref>"Сити" плей-офф құлттанған есігінің қасында. 07.12.11 http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/matches/round=2000263/match=2007657/postmatch/report/index.html </ref>, «Сити» «Бавария» мен «[[Наполи]]ден<nowiki/>» кейін үшінші орынға ие болып, регламент бойынша, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] кетіп қалды. Еуропа Лигасының 1/16 финалында, португалиялық «[[Порту (футбол клубы)|Портумен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 2:1 есебімен жеңіп, ал өз алаңында 4:0 есебімен артта қалдырды. Кейін, 1/8 финалда басқа португалиялық клуб «[[Спортинг Лиссабон|Спортингпен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 0:1<ref>"Сити" үшін жаман хабар. 08.03.12 http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000274/match=2007453/postmatch/report/index.html </ref> есебімен жеңілді. Ал, өз алаңында 3:2 есебімен жеңгенімен келесі кезеңге өте алмады. Өйткені, ереже бойынша, өз алаңында гол өткізбеген клуб қана келесі кезеңге жолдама ала алады. Ойыннан кейін «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]<nowiki/>» бас бапкері [[Са Пинту]] айтуынан<ref>Са Пинту: "Спортинг" жақсы үмітпен жеңді. 16.03.12 http://www.championat.com/football/news-1117932-sa-pintu-sporting-pobedil-blagodarja-igrovoj-discipline-i-vere-v-uspekh.html </ref>:<blockquote>'''''«Манчестер Сити құрамы өте мықты, бұл клубтың әрбір ойыншысы нәтижелі болып келеді. Бірақ Спортинг үлкен сенім мен және тынбай еңбек еткеніне орай жеңіске жетіп, келесі кезеңге өтті.»'''''</blockquote><blockquote>''© Са Пинту''</blockquote>[[File:Aguero sending photos - Premier League parade 2011-12.jpg|thumb|314x314px|Серхио Агуэро, 2011/12-дегі чемпиондығында]] Ел кубоктарында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. Бірінші кубокта, 1/32 финалында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» 3:2 есебімен жеңіліп, ары қарай жалғастыра алмады<ref>"Манчестер Юнайтед" "Манчестер Ситиді" Англия Кубогынан теуіп шығарды. 09.01.12 http://www.topnews.ru/news_id_47499.html </ref>. Ал екінші кубокта, әрине, Лига Кубогында, жартылай финалға дейін барып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» футбол клубынан өте алмады(қонақта 0:1 есебімен жеңілсе, өз алаңында 2:2 есебімен тең нәтиже көрсетті). Ал Премьер-Лигада ұзақ уақыт бойы алғашқы орынды бермей келе жатты, бірақ кейін «[[Суонси Сити]]ден<nowiki/>» минималды есеппен жеңіліп, «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» алдына жіберіп алды. Келесі турда «[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]<nowiki/>» қарсы ойында 2:1 есебімен жеңді. Кейін «Сити», «Сток Сити» және «Сандерленд» клубтарымен тең ойын көрсетті, ал 8 сәуірде лондондық «Арсеналға» 0:1 есебімен есе жіберіп алды. Бұл сәтсіздіктерден кейін «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» 8 ұпаймен алға ұзап кеткен болатын. Бірақ «Сити», қуанышқа орай, алты ойын қатарынан жеңіске жетті, ішінде алғашқы орында тұрған «[[Манчестер Юнайтед]]те<nowiki/>» болды. Соңғы турға келгенде «Манчестер Сити», өзінің көршілес клубынан екі ұпай алға ұзады.Соңғы ойын «Куинз Парк Рейнджерске» қарсы ойын болатын. Бұл ойынның бірінші таймында «Сити» 1:2 есебімен жеңіліп жатты. Бірақ соңғы минуттардағы, [[Эдин Джеко]] мен [[Серхио Агуэро]] салған голдар, тарихты шыр айналдырды. Бұл голдардан кейн «Сити» «Куинз Парк Рейнджерстен» 1:2 жеңіліп жатып, 3:2 есебімен алға шығып кетіп, бұны қоя тұрғанда кесте «Манчестер Юнайтедті» артта қалдырып 89 ұпаймен, 44 жылдан бергі алғашқы Англия біріншілігін жеңіп алды. Үздік ойыншы болып — [[Венсан Компани]] атанды. Клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәк кейіннен, өз пікірін білдірді<ref>Халдун әл-Мубарак: Ескі "Манчестер Сити" ежелде қалды. 15.05.12 http://terrikon.com/posts/119489 </ref>:[[File:Vincent Kompany holds up the Premier League trophy 2012.jpg|thumb|315x315px|Команда капитаны Венсан Компани АПЛ кубогымен]]<blockquote>'''''«Жанкүйерлер бұл сәтті 44 жыл күтті, міне, 44 жылдан кейін алғашқы ел біріншілігінің чемпионы болдық, клуб кезінде жүлдесіз болды, жүлдеге қол жеткізе алмай жүрді. Кезіндегі «Сити» дымға қауқарсыз болған болатын. Енді бұл қауқарсыз «Ситиді» ұмытайық, бұрынғы нәрсе өтті де кетті. Енді көзімізді ашып, жаңа тарихтың бетін жазып бастайық. Бұл жүлде соңғы емес, әлі біз көптеген шыңдарды, бірге бағындыратын боламыз'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбәрәк''</blockquote>[[2012 жыл|2012]] жылдың басында [[Роберто Манчини]] «Манчестер Сити» клубымен, бес жылға келісім-шартқа отырғаны белгілі болды. Кейіннен, бұл итальяндық маманның жалақысы да белгілі. Жылдық жалақысы £7 миллионды құрады. Бұның алдында, [[Роберто Манчини]] Ресей футбол құрамасының бапкері болуы мүмкін деген ақпараттар да шықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[мамыр]] айында, уэльстік [[Гарет Бейл]]ді және белгиялық футболды [[Эден Азар]]ды, сонымен қатар Премьер-Лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12 маусымында]], лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» сабында үздік бомбардир атанған [[Робин ван Перси]]ді өз қатарларына қосу мүмкін болған. Бірақ, [[Гарет Бейл]] «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубымен келісім-шартын ұзартса, [[Эден Азар]] «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» сабына қосылды, ал [[Робин ван Перси]], өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубына қосылған болатын. «Манчестер Сити» бұлардың орнына, қақпашы [[Ричард Райт]]ты өз қатарларына қосты. Және де бұнымес қоса, қорғаушы Матия Настасич пен Майконды, «[[Бенфика]]<nowiki/>» клубының қорғаушысы [[Хави Гарсия]]ны, «[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]<nowiki/>» клубынан Джек Родуэллді, «Суонсидің» шабуылшысы Скотт Синклерді өз саптарына қоса алды. «Барселона» футбол клубының бұрынғы топ-менеджері Феррано Сориано, «Ситидің» директоры болды. Клуб қатарынан, Грег Каннингем, Стефан Савич, Ахмед Бенали, Гай Ассулин, Владимир Вайсс, Адам Джонсон, Найджел де Йонг және де Эммануэль Адебайор басқа клубқа кетті, ал Уэйн Бридж, Дедрик Боята, Мұхаммед Әбу, Омар Элабделлауи, Гарри Банн және Роке Санта Круз жалға кетті. Стюарт Тейлор мен Оуэн Харгривз тегін агент атанды. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[12 тамыз]]ында, «Манчестер Сити» «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубын 3:2 есебімен ұтып, Англия Суперкубогын жеңіп алды. Бірінші болып, голды «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» қатарынан [[Фернандо Торрес]] салып, командасын алға шығарса, екінші таймда «Сити» қатарынан [[Яя Туре]], [[Карлос Тевес]] және [[Самир Насри]] көзге көрініп команданы 3:1 есебімен алға шығара алды, ойын соңына қарай «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» есепті қысқарта алды, бірақ соңы жеңіс «Сити» қарамағында қалып, «Қалалықтар» кубок иегері атанды. [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13 маусымының]] басында, букмекерлік конторлар «Манчестер Ситиді» Премьер-Лига чемпионы болуға басты үміткер атады<ref>Букмекерлер «Манчестер Ситиді» АПЛ-дың 2012/13 маусымында чемпиондыққа басты үміткер атады. 18.08.12 http://www.sports.ru/football/142775111.html </ref>, бірақ «Манчестер Сити» бас бапкері Роберто Манчини, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» басты үміткер атады.<ref>Роберто Манчини: "МЮ" - чемпион болуға басты үміткер". 18.08.12 http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821033143/http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ |date=2014-08-21 }}</ref> 2012/13 маусымының күзінде «Манчестер Сити» сәтсіздіктерге жолықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[25 қыркүйек|25 қырқүйегінде]] Лига Кубогының 1/16 финалында «Манчестер Сити» «Астон Вилла» клубынан 2:4 есебімен жеңіліп қалды<ref>«Қасқырлар» жемтіксіз қалды. 26.09.12 http://www.gazeta.ru/sport/2012/09/26/a_4788253.shtml </ref>. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3 рет жеңіліс тауып және 3 рет тең нәтиже көрсетіп, жақсырақ нәтиже көрсете алмай, «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>», «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» және амстердамдық «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]<nowiki/>» клубтарынан кейін, 3 ұпаймен, соңғы орын алып, жарыспен қоштасты<ref>"Манчестер Сити" Чемпиондар Лигасымен қоштасты. 05.12.12 http://www.dni.ru/sport/2012/12/5/244696.html </ref>. Премьер-Лигадағы алғашқы жеңілісін, [[2012 жыл|2012]] жылдың [[9 желтоқсан]]ында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]пен<nowiki/>» кездескенде 2:3 есебімен жеңіліп, сол кезде тапты. Сол кезден кейін, «Манчестер Сити» 9 жеңіс, 6 тең ойын және 1 жеңіліспен екінші орынға тұрақтады. Сол жеңілістен кейін, [[26 желтоқсан]]да, «Сандерлендтен» 0:1 есебімен жеңіліп, екінші жеңілісін алды. Осыдан кейін «Сити» жеңілмей, [[2013 жыл|2013]] жылдың 1[[3 қаңтар]]ында, лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» 2:0 есебімен жеңіп, жеңіс сериясын бастады. Қыстық трансферде, Гуннар Нильсен<ref>Гуннар Нильсен "Манчестер Ситиден кетті". 22.12.12 http://faroesoccer.3dn.ru/publ/ostalnoe/transfery/gunnar_nilsen_pokidaet_quot_manchester_siti_quot/33-1-0-262 </ref>, Майкл Джонсон, және «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]<nowiki/>» клубына €20 миллион бағасына [[Марио Балотелли]] атты үш ойыншы команда қатарынан кетті.[[File:Song Balotelli.jpg|thumb|Марио Балотелли, «Сити» сабында|304x304 нүкте|солға]]2012/13 маусымның екінші бөлігінде «Сити» 4-ақ жеңіліс алып, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңіп, өш бере алса да, «Сити» «Манчестер Юнайтедтен» 11 ұпайға қалып қойып, Англия Премьер-Лигасының екінші орынында аяқтады. Бұдан басқа, «Сити» Лига Кубогында «Челсиді» жартылай финалда артта қалдыра алса да, шешуші кезеңде «[[Уиган Атлетик]]<nowiki/>» клубынан 1:0 есебімен жеңіліп, кубок иегері атана алмады. Соңында, «Сити» 2012/13 маусымында бірде-бір жүлде ала алмай, дымсыз қалды. Бұдан кейін, Роберто Манчиниді бапкерлік орнынан босатуға тура келді. Итальяндық маман орнына өзінің ассистенті Брайан Киддті уақытша қоя тұрды. Роберто Манчини кеткеннен кейін, жолақ алып, ол жолаққа «Манчестер Сити» жанкүйерлерімен қоштасу үшін: «Үш ұмытылмас жыл..Сау бол!» деп жазып, қоштасуын білдіріп кетті. Кейін «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері [[Алекс Фергюсон|сэр Алекс Фергюсон]], итальяндық маманның жұмысынан босатқанына қарсылығын, мынадай пікірмен білдірді:<blockquote>'''''«Манчиниді жұмысынан босатпауға да болар еді.Өйткені, команданы УЕФА Чемпиондар Лигасына шығарды, ел біріншілігінде екінші орынды алып берді, ал алдыңғы жылы Ситиді ел біріншілігінде чемпион қылып және Англия Кубогын алып, бір емес, екі жүлде алып берді. Мен бұл итальяндық маманды жұмысынан кеткеніне басында таңғалдым, бірақ кейбір басшыларының сөзіне сүйенсек, барлығы дұрыс деп ойлаймын. Ал былай, Манчини бұндай түрмен клубтан кеткені дұрыс емес деп ойлаймын»'''''</blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>Кейіннен, клуб директор Феррано Сориано да пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Келесі маусым осы маусымнан да сәттірек болады деп ойлаймын. Қазір жоспарласақ, біз осы алдыңғы бес жылда бес трофей ұтуымыз да мүмкін. Келесі маусымда, біз ешқандай жүлде ала алмай, кейін, лезде екі жүлде алуымыз да әбден мүмкін»'''''</blockquote><blockquote>''© Феррано Сориано''</blockquote>[[File:Manuel Pellegrini 2013.jpg|thumb|236x236px|Мануэль Пеллегрини|солға]][[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 маусым]]ында, «Сити» «[[Малага]]ның<nowiki/>» тренері, чилилік маман [[Мануэль Пеллегрини]]ді өздерінің бас бапкері қылды<ref>РЕСМИ: Пеллегрини "Манчестер Ситидің" жаңа бапкері. 14.06.13 http://www.soccer.ru/news/346613.shtml </ref>. Ағылшындық БАҚ-тарға сенсек, «Сити» чилилік маманмен үш жылға келісім-шартқа отырып, жалақысы жылына £3,4 миллион бағасында болды. Жаңа бапкер келісімен, «Сити» жаздық трансферде жақсы ойыншылар ала білді, және команда қатарынан Райан Макгиверн, Жереми Элан, Майкон, [[Коло Туре]] және Уэйн Бридж атты ойыншылар кетті. Карим Рекик, [[Гарет Барри]], Абдул Разак басқа клубқа жалға кетті. Бұлармен қоса, командадан, Мұхаммед Әбу мен Скотт Синклерде кетіп қалды. Ал [[Карлос Тевес|Тевес]] «[[Ювентус]]<nowiki/>» клубына €9 миллион бағасына кетсе, Роке Санта Круз бен [[Роберто Манчини]]дің ұлы Филиппо тегін агент атанды. Сол жаздық трансферде, «Сити» қатарына 32-жастағы «[[Атлетико Мадрид|Атлетико]]<nowiki/>» клубының орталық қорғаушысы [[Мартин Демичелис|Мартин Демикелис]] және украиндық клуб «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]<nowiki/>» қатарынан Фернандиньо және де €25 миллион бағасына [[Стеван Йоветич]], испандықтар [[Хесус Навас]] пен [[Альваро Негредо]] толықты. Мануэль Пеллегрини өз маусымын, орталықафрикадағы жарыстағы екі жеңіліспен бастады. ([[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 шілде]] күні «[[Суперспорт Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:0 есебімен жеңілсе, кейін [[18 шілде]] күні «[[АмаЗулу]]<nowiki/>» клубынан 2:1 есебімен жеңілді). Бірақ бұл жарыста, «Ситиге» Пеллегрини бапкер болған жоқ, ол белгісіз жұмыстарымымен [[Чили]]ге кеткен болатын. Бапкерлік орнын өзінің көмекшілері ала тұрды<ref>Пеллегрини бір себептермен "Манчестер Ситиден" уақытша кете тұрды. 18.07.13 http://www.euro-football.ru/article/31/1002987138_pellegrini_pokinul_sbor_manchester_siti_po_semeynyim_prichinam </ref>. Чилилік маман «Ситиде» жүлделік жолын — [[Barclays Asia Trophy]] атты бейресми жүлдесін [[27 шілде]] күні [[Гонконг]]те жеңіп алды. Полуфиналда «[[Саут Чайн]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнап, артта қалдырса, финалда «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп, өзінің алғашқы жүлдесін қолына алды. Екі ойында да [[Эдин Джеко]] көзге түсе алды<ref>«Сити» төменнен жоғарыға. 27.07.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/07/27/a_5512797.shtml </ref>. Жаздың соңына қарай, «Сити», [[Мюнхен]] қаласында өткен, Audi Cup атты жарысқа қатысты. Ол жарыста, «Манчестер Сити» «Милан» командасына бірінші таймның өзінде, 5:0 есебімен ойсырата ұтып жатты, бірақ итальяндық клубта, қарап қалмай, бірінші таймның соңына дейін үш гол салып, ойынның тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Бұл ойында, «Сити» сабынан, [[Давид Сильва]], Майка Ричардс, Александар Коларов және [[Эдин Джеко]] екі гол салып, ірі есеппен жеңуге ат салысты. 5:3 есебімен, «Миланды» артта қалдырып, Audi Cup жарысының финалына шықты. Бірақ финалдық ойында, жарыс мекенінің иесі, мюнхендік «Бавариядан» 1:2 есебімен жеңіліп қалған болатын. «Сити» сабынан жалғыз голды, 61-інші минутта испандық Альваро Негредо салды. Чилилік бапкер Пеллегрини 19 тамыз күні «Ньюкасл» клубына қарсы, Англия Премьер-Лигасының бірінші турында өзінің ресми ойынын өткізді. Ол ойында, [[Давид Сильва]] ойынның басында(6-ыншы минутта) лезде гол сала білді. Кейін 20-сыншы минуттарда [[Серхио Агуэро]] есеп айырмасын ұзарта алды. Кейінірек, екінші таймда, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салып, 4:0 есебімен доп айырмасын күшейтті. Ірі есептен кейін, Пеллегрини:<blockquote>'''''«Мен, бұл ойында жеңгенімізге өте қуаныштымын. Қуаныш, тек жеңістерді емес, команданы күшейтуді де шақыртады. Біз үшін, бұл екі жағдайда маңыздырақ. Ойыншылар бұл ойында, қалағанынша гол салды. Біз гол сала қоймай, қорғаныс жағынан да жақсы болдық, ал бұл біз үшін өте жақсы нәтиже»'''''</blockquote><blockquote>''© Мануэль Пеллегрини''</blockquote>Бұл жеңістен кейінгі ойында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. [[25 тамыз]]да Англия Премьер-Лигасының екінші турында, жоғарғы лигаға жаңадан келген, «[[Кардифф Сити]]<nowiki/>» клубына 2:3 есебімен есе жіберіп алды. Бұл ойында, «Сити» жеңіс үшін таласпағандай болды. Өйткені, ойын соңына дейін 3:1 есебімен жеңіліп жатты. Кейін, ойын соңына қарай, Альваро Негредо доп айырмасын қысқарта алғанымен, есеп жағынан алға шығара алмады.<ref>Эдин мүлде көзге түспеді. 25.08.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/08/25/a_5605645.shtml </ref> Англия Премьер-Лигасының бесінші турында, «Сити», «манчестерлік дербиде», алдыңғы ойындағы тең нәтижеге қарамастан, өзінің көршілесін 4:1 есебімен жеңіп, кестеде төртінші орынға тұрақтады. [[Серхио Агуэро]] екі гол алып, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салды, және 87-інші минутқа қарай, [[Уэйн Руни]] есепті үш доп айырмасына қысқарта алды.<ref>"Манчестер Сити" - "Манчестер Юнайтед" - 4:1: Мойес САФ-тың шаңында. 23.09.13 http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214031842/http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html |date=2013-12-14 }}</ref> Мануэль Пеллегрини, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>», «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>», «[[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]]<nowiki/>» клубтарымен бір топқа түсті. Бұл топта, «Сити», өзінің алғашқы ойынын чехиялық клубты 3:0 есебімен жеңіп, жақсы нәтижемен аяқтады. Бірақ, келесі ойында мюнхендік клуб «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» 3:1 есебімен есе жіберіп алды. «Сити» сабынан жалғыз голды, 79-ыншы минутта [[Серхио Агуэро]] салып екі доп айырмасына қысқартқан болатын. Үшінші команда, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубымен ойындары, екі ойында да «Сити» мәскеулік клубты жеңе алды. Бірінші ойында, мәскеулік клуб сабынан Зоран Тошич ойын басында «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын алға шығарған болатын, бірақ кейінірек, [[Серхио Агуэро]] есепті теңестіре алды. 42-інші минутқа қарай, тағы да [[Серхио Агуэро]], ағылшындық клубты алға шығарып, ойын тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Кейін, «Сити» өз алаңында, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын 5:2 есебімен жеңіп алды. Ойында, Альваро Негредо үш гол салып, [[Серхио Агуэро]] екі гол салды. Мәскеулік клубтан, [[Сейду Думбья|Сейду Думбия]] екі гол салды. Осы ойындардан 2 жылдан кейін, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[15 наурыз]]ында, Мануэль Пеллегрини, 1/8 финалда киевтік клуб «[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамомен]]<nowiki/>» арпалыса алып, манчестерлік клубты, тарихында алғашқы рет ширек-финалға шығарған болатын. Кейін, ширек-финалда париждік «[[Пари Сен-Жермен]]<nowiki/>» клубымен қонақта 0:0 есебімен нәтижені тең ұстап, өз алаңында 1:0 есебімен [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] алға шығарып, сенсациялық оқиғаларды көбейтіп, өз тарихында бірінші рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның жартылай финалына шықты. Бірақ жартылай финалда, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубынан, қонақта 1:0 есебімен жеңіліп, өз алаңында 0:0 есебімен тең ойнап, финалдық ойынға шыға алмаған болатын. [[2016 жыл|2016]] жылдың [[1 ақпан]]ында «Манчестер Сити» өзінің болашақ бапкерін, уақытынан ерте таныстырды.<ref>Жаңа бапкер — Гвардиола. 1.02.16 <nowiki>http://alaman.kz</nowiki> </ref> Манчестерлік клубтың жаңа бапкері болып — [[Хосеп Гвардиола]] атанды. [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Сити» клубымен, жылына €20 миллион жалақысымен, үш жылға келісім-шартқа отырды. Және бұл бапкер, «Манчестер Ситиге» келіп, әлемдегі ең көп жалақы алатын бапкерлердің көшін бастады.Ол өзінің бейресми және алғашқы ойынын, 20 шілде күні өзінің, бұның алдында жаттықтырған клубы «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» бастады. Бұл ойында «Сити» мюнхендік клубтан 1:0 есебімен жеңілген болатын. [[Сурет:Centre d'entraînement Manchester City 20-02-15.jpg|нобай|521x521 нүкте|Манчестер Сити 2014 жылы «Манчестер Сити» стадионына іргелес орналасқан Etihad кампусындағы жаңа кешеніне көшті]] Ең алғашқы ресми ойынын, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[13 тамыз]]ында Англия Премьер-Лигасының бірінші турында, «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубына қарсы бастаған болатын. Бұл ойынын 2:1 есебін жеңіп, «Манчестер Ситиді» жаттықтырып бастағаннан бері алғашқы жеңісін алған болатын. Ойында, [[Серхио Агуэро]] 4-інші минутта гол соғып есеп айырмасын бір голға көбейтті. Кейіннен, қарсыластар сабынан Джермейн Дефо гол соғып есепті теңестірген болатын. Ойын соңына қарай, 87-інші минутта «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан, «Сандерлендке» жалға келген Патрик Макнейр қателесіп, өз жағына(автогол) гол салдырып алды. Содан «Ситидің» жолы болып, жеңісті іліп әкеткен еді. 10 қыркүйек күні, «манчестерлік дерби» ойынында, «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» алаңында Хосеп Гвардиоланың командасы, 2:1 есебімен жеңіске жетті. 15-інші минутта [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] бірінші голды соғып, есепті ашқан болатын. Кейін, 20 минуттан кейін, 36-ыншы минутта, «Ситиден» шыққан шәкірт Келечи Ихеаначо есепті ұлғайта алды. Бірақ, 42-інші минутта [[Златан Ибрагимович]] гол соғып есепті бір гол айырмасына қысқартты. Бұдан кейін, көптеген мүмкіндіктер болғанымен, есеп осы күйінде қалды. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, квалификациялық жарыстың төртінші кезеңінде, «Стяуа» клубымен бастап, бұл румындық клубты бірінші ойында, 5:0 есебімен ұтып, бір марқайып алған болатын. Екінші ойында, «Сити» өз алаңында қабылдап, 1:0 есебімен жеңіп топтық кезеңге шықты.Топтық кезеңде «Манчестер Сити», «[[Селтик]]<nowiki/>», «[[Барселона]]<nowiki/>» және менхенгладбахтық «Боруссиямен» бірге бір топқа түсті. Топта, алғашқы ойынын менхенгладбахтық «Боруссиямен» бастап, бұл немістік клубты 4:0 есебімен жеңген еді. Бұл ойында, [[Серхио Агуэро]] екі гол салып, [[Рахим Стерлинг]] пен Келечи Ихеаначо бір-бір голдан салып, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубының артынан ілескен болатын. Кейін, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубымен кездесіп, «Камп Ноу» алаңында 4:0 есебімен ұтылғанымен, өз алаңында 3:1 есебімен жеңді. Ал «Селтик» клубымен, өз алаңында да, қонақта да тең нәтижемен қайтты. Өз алаңында 1:1 есебімен аяқтаса, қонақта 3:3 есебімен теңесіп қалды. 2016 жылдың 12 желтоқсанында, [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Ситиді» үш жыл қатарынан, 1/8 финалына шығарды. 1/8 финалда «Манчестер Ситидің» қарсыласы «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» болды. 2017 жылдың 21 ақпанында, «Манчестер Сити» «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» клубын, 5:3 есебімен ұтып, УЕФА Чемпиондар Лигасының ең нәтижелі бірінші ойыны болды. 26-ыншы минутта Рахим Стерлинг есеп ашты, кейін Радамель Фалькао мен Киллиан Мбаппе есепті 1:2 қылып, алға шығарды. Екінші таймның 58-інші минутында [[Серхио Агуэро]] есепті теңестірді, бірақ кейіннен бес минуттан Радамель Фалькао гол салып, есепті 2:3 қылып, ойынды қыздырған болатын. Уақыт өте келе «Сити» ойыншылары қарап қалмай, он минут ішінде есепті 5:3 қылды. Ат салысқандар болып, [[Серхио Агуэро]], Джон Стоунз және Лерой Сане атанды. Бұдан кейін, жауапты матч «Манчестер Сити», француздық клубтан 3:1 есебімен жеңіліп қалып, келесі кезеңге шыға алмады. «Сити» қатарынан жалғыз голды Лерой Сане салды. [[Сурет:Taunton Holiday Inn - Ellisons WSM3.JPG|нобай|359x359 нүкте|Манчестер Сити клубының автобусы]] 23 сәуір күні, Англия Кубогының жартылай финалында «Сити» «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнады. «Манчестер Ситиді» 62-інші минутта [[Серхио Агуэро]] алға шығарғанымен, 71-інші минутта [[Начо Монреаль]] есепті теңестіріп, ойын соңында қосымша таймдар ойнатуға тура қылды. 101-інші минутта, [[Алексис Санчес]] «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» алға шығарып, финалдық ойынға жолдама алып берді. Осымен, «Сити» жүлделерге деген мүмкіндерден айырылып қалды. [[Хосеп Гвардиола]] 2016/17 маусымында, 21 мамырда «[[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]<nowiki/>» клубын 5:0 есебімен жеңіп, «Манчестер Ситимен» Англия Премьер-Лигасының кестесінде, үшінші орында аяқтады. [[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] — 18 голдық паспен, ең көп голдық пас берген ойыншы атанды. «Манчестер Сити» командасы 2017/18 маусымында 18 ойын қатарынан жеңіліс таппай, [[Англия Премьер-лигасы]]ның рекордын жаңартты. Бұған дейінгі рекорд «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» командасының қойнында болатын. Олар 2003/04 маусымында 13 ойын қатарынан жеңіс тауып рекорд қойған болатын. [[Серхио Агуэро]], 2017/18 маусымында, 181 голмен «Манчестер Сити» тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. Бұған дейінгі үздік бомбардир атағын иемденген — Эрик Брук. Ол «Сити» сабында 177 гол салған еді. 2021 жылдың 19 сәуірінде 12 еуропалық клубтың арасында Манчестер Ситидің [[Суперлига (футбол)|Еуропа Суперлигасының]] негізін қалаушы болғаны жарияланды. Бірақ спорт шенеуніктері мен жанкүйерлердің наразылығына байланысты, келесі күні Манчестер Сити ресми түрде Еуропа Суперлигасынан шығатынын жариялады. 2020/21 маусымында «Манчестер Сити» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] финалына тарихында алғаш рет шығып, өзінің жерлестері «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» футбол клубымен ойнады. Бірақ өкінішке орай, Порту қаласындағы «Драган» алаңында жерлестеріне 0:1 есебімен есе жіберді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.championat.com/football/news-4362185-chelsi-obygral-manchester-siti-i-stal-pobeditelem-ligi-chempionov-sezona-2020-2021.html|title=«Челси» обыграл «Манчестер Сити» и стал победителем Лиги чемпионов сезона-2020/2021|author=Алексей Ласнов|website=www.championat.com|access-date=2021-06-11}}</ref>. Der Spiegel журналының 2022 жылдың сәуіріндегі қосымша есебінде, сыртқа шығып кеткен ішкі құжаттарға сүйене отырып, Абу-Даби иелері бұрын клубқа Etihad және Etisalat сияқты әмірлік компаниялары демеушілік төлемдер ретінде жасырын төлемдер жасаған (клуб сәтті қорғады деген талап)  2020 жылы CAS);  Шейх Мансурдың Абу-Даби Юнайтед тобы (ADUG) кәмелетке толмаған ойыншылардың клубпен келісім шартқа отыруы үшін жанама түрде төлеген;  және клуб [[Роберто Манчини]] мен Мансурдың «Аль-Джазира» клубы арасындағы жалған келісім-шартты бұрынғы менеджерге жалақысына қосымша үлкен өтемақы төлеу үшін пайдаланды деген болжам бар. Ол сондай-ақ осы үш істің соңғы үш жыл ішінде Премьер-Лиганың тергеуінде болғанын мәлімдеді. Жауап ретінде клуб бұл мәлімдемелерді шындыққа жанаспайды және клубтың беделі мен тұтастығына нұқсан келтіру әрекеті ретінде жоққа шығарды. «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульмен]]<nowiki/>» тағы бір жақын титулдық жарыстан кейін 2021–22 жылдары өзінің лига титулын қайтадан сақтап қалды; бес маусымда төрт рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] жеңімпазы атанды. «Ситидің» тағы бір жағдайында соңғы екі ойында төрт ұпай қажет болған Сити екі ойында да екі гол айырмашылығымен артта қалды, тек сыртта «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэммен]]<nowiki/>» 2-2 тең ойынға және 3-2 есебімен жеңіске жетті. Маусымның соңғы шешуші ойыны өз үйінде «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» қарсы ойындағы салынған соңғы үш голдың барлығы 76-шы және 81-ші минуттар арасындағы бес минуттық [[Блиц (шахмат)|блицте]] «[[Этихад Стэдиум|Этихад]]<nowiki/>» стадионында 1999 жылғы плей-офф финалында Джиллингхэмге қарсы және 2011-12 маусымының тарихты ойынның соңғы минутында өзгерте білген Премьер-Лигадағы атақты жеңісімен қатар жүретін сәттерде соғылды. 2022 жылдың қысқы және жазғы трансфер маусымында негізгі ойыншылардан Англияның қазіргі чемпионы ешкімді жоғалтпады. Ия,«Манчестер Ситиден» «[[Атлетико Паранаэнсе|Атлетико Паранаэнсқа]]<nowiki/>» ауысқан [[Фернандиньо]] (еркін агент ретінде) кетті, бірақ оның орнына «'''қалалықтар'''» «[[Лидс Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Калвин Филлипс]]ті 50,00 миллион еуроға алды. Және «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>» клубынан 60,00 еуро бағасына алынған [[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] келіп, «Сити» шабуылын қауіптірек қылды, әрі еселей түсті. Екеуінен басқа, тағы «Манчестер Сити» [[Арминия (футбол клубы, Билефельд)|Арминиядан]] Штефан Ортега Морено атты қақпашыны тегін алды. Бұл қақпашы 29 жастағы қақпашы Закари Штеффенмен екінші нөмір болу құқығы үшін бәсекелесуге тырысады. Сондай-ақ, Хулиан Алварес қосылды. «[[Ривер Плейт]]<nowiki/>» сабында 25 ойында 18 гол соққан 22 жастағы шабуылшыны «'''қалалықтар'''» қыста сатып алған болатын(€20,00 млн), бірақ артынша Ривер Плейт клубына жарты жылға кері жалға беріле тұрған болатын. 2022 жылдың жазғы трансфер маусымында Жезус пен Фернандиньодан басқа, тағы [[Александр Владимирович Зинченко|Олександр Зинченко]](«Арсенал», €35,7 млн) мен [[Рахим Стерлинг]](«Челси», €56,00 млн) өз клубтарын ауыстырған болатын. Манчестер Ситидегі тұрақты бәсекелестік артықшылық дәуірі Fair Play (FFP) Қаржылық ережелерін бұзды деген айыптаулармен сәйкес келді. 2020 жылы Спорттық Төрелік Сот (CAS) УЕФА-ның клубқа қатысты санкциялары ақталмады деп шешіп, "Ситидің" Екі жылдық Еуропалық тыйымын жойды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-67</ref> 2023 жылы Премьер-Лига Манчестер Ситиге тағылған айыптар бойынша өзінің тергеуін жариялап, клубты 2017/18 маусымына дейін FFP ережелерін 115 бұзды деп айыптады.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-68</ref> «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Англиядағы 4-in-a-Row(қатарынан төрт рет) ұранын орындаған әзірше жалғыз клуб атанды. Команда тағы да 2024/2025 маусымын чемпиондық жеңу үшін фаворит ретінде бастады, бірақ бірден қиындықтарға тап болды. Лиганың 10-шы турында «Манчестер Сити» сенсациялық түрде «Борнмуттан» 2:1 есебімен жеңіліп қалды. Келесі раундта Азаматтар сол есеппен Брайтоннан жеңілді. 12-ші раунд Тоттенхэмнің жеңілісімен есте қалды (0:4). Ливерпульмен негізгі кездесу де Пеп Гвардиола командасына ешқандай ұпай әкелмеді - матч мерсисайдтардың 2:0 жеңісімен аяқталды. «Ситидің» құлдырауы алғаш рет жаңа форматта өтіп жатқан Чемпиондар лигасында да байқалды. Лига кезеңінің 4-ші турында клуб Рубен Аморимның «Спортингінен» 4:1 есебімен жеңіліс тапты. 5-ші турда «Манчестер Сити» «Фейеноордпен» тең ойнап, матчтың ең соңында 3 гол айырмашылығын жоғалтып алды. Ювентуспен (2:0) және Пари Сен-Жерменмен (4:2) матчтардағы жеңілістерден кейін, Азаматтар лигадан кету аймағына түсті. Осылайша, 2025 жылдың қаңтарында Гвардиола командасы Англия чемпионатының үздік 4-тігіне кірмей, Чемпиондар лигасында 25-ші орынға жайғасты. Лига кезеңінің соңғы турында «Клуб Брюгге» командасын 3:1 есебімен жеңген «Ман Сити» Чемпиондар лигасының плей-офф кезеңіне өз орнын қамтамасыз етті. == Команданың негізгі түсі, жейдесі және логотипі == [[Сурет:A6-EYE Etihad A332 FRA Manchester City Livery (39956611433).jpg|нобай|459x459 нүкте|Манчестер Ситидің стадионы мен жейдесін Etihad Airways компаниясы 2009 жылдан бері демеушілік етеді]] Манчестер Ситидің үй жейдесінің түсі көк және ақ. Қонақтағы жейде дәстүрлі түсі қызыл-қоңыр немесе (1960 жылдардан бастап) қызыл және қара болды;  дегенмен, соңғы жылдары бірнеше түстер қолданыла бастады.Клубтың үй жейдесінің түсінің шығу тегі анық емес, бірақ клубтың 1892 жылдан бері немесе одан да ертерек көгілдір түсті кигені туралы дәлелдер бар. 1940 жылдары шыққан «Әйгілі футбол клубтары – Манчестер Сити» атты кітабында Вест Гортонның (Сент-Маркс) бастапқыда қызыл және қара түсте ойнағанын көрсетеді және 1884 жылғы есептерде ақ крест бейнеленген қара жейде киген команда сипатталып, клубтың шығу тегі көрсетілген. Жиі қолданылатын қызыл және қара түсті жейде бұрынғы менеджер көмекшісі Малкольм Эллисоннан шыққан, ол Миланның түстерін қабылдау Ситиді даңққа шабыттандырады деп сенді. Эллисонның бұл теориясы қазіргі уақытта да жұмыс істейді, ағымдағы маусымда (2022/23) қайта іске аспақ ойда бар. «Сити» 1969 жылы Англия кубогының финалында, 1970 жылы Лига кубогының финалында және 1970 жылы Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогының финалында қызыл және қара жолақтарда жеңіске жетті. Қала 2016 жылы қолданысқа енгізілген қазіргі төсбелгіне дейін көйлектеріне үш басқа белгіні тағып келген. Біріншісі, 1970 жылы енгізілген, 1960 жылдардың ортасынан бері клубтың ресми құжаттамасында қолданылған дизайнға негізделген.  Ол клубтың атауы бар шеңбердің ішінде ағымдағы белгі сияқты қалқанды (соның ішінде Манчестер қаласының гербіне негізделген кемені) пайдаланатын дөңгелек белгіден тұрды.  1972 жылы бұл қалқанның төменгі жартысын Ланкаширдің қызыл раушанымен ауыстырған вариациямен ауыстырылды.  1976 жылы қару-жарақ колледжі геральдикалық төсбелгіні Сити қолдануы үшін Ағылшын футбол лигасына берді.  Белгі қызыл раушанның үстіндегі таныс кемеден тұрды, бірақ қалқанның орнына дөңгелек құрылғыда («''А roundel per fess lauzure'' және ''argent in a argent in a roundel per fess lazur'' және ''argent in a argent in a lazoned'') үш діңгекті кеме желкендері ұшып бара жатқан немесе түбінде тікенді және тұқым себілген раушан гүлі бар. «Манчестер Сити» ірі кубок финалында ойнаған жағдайларда, клуб ірі іс-шарада қаланы таныстырудың мақтаныш белгісі ретінде Манчестер қаласының қолының белгісі бар жейделерді киді.  Бұл тәжірибе ойыншылардың жейделерінде әдетте ешқандай белгі болмайтын уақыттан пайда болды. Содан бері клуб тәжірибеден бас тартты;  2011 жылғы [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогының]] финалында 21-ші ғасырда алғаш рет Сити арнайы аңызбен жазылған кәдімгі төсбелгіні пайдаланды, бірақ Манчестердің елтаңбасы ойыншылардың жейделерінің артқы жағындағы сандарға шағын монохромды логотип ретінде енгізілген. 1997 жылы клубтың жаңа төсбелгісі қабылданды, нәтижесінде бұрынғы белгі сауда белгісі ретінде тіркеуге жарамсыз болды. Бұл белгі Манчестер қаласының қолына негізделген және алтын бүркіттің алдындағы қалқаннан тұрды. Бүркіт — Манчестер қаласының ескі геральдикалық символы;  1958 жылы қаланың төс белгісіне алтын бүркіт қосылды (бірақ содан бері алынып тасталды), ол өсіп келе жатқан авиация саласын білдіреді.  Қалқанның жоғарғы жартысында Манчестер кеме каналын бейнелейтін кеме бар, ал төменгі жартысындағы үш қиғаш жолақ қаланың үш өзенін – Ирвелл, Ирк және Медлокты бейнелейді.  Төсбелгінің төменгі жағында латын тілінен аударғанда «''Шайқастағы мақтаныш''» деп аударылатын «''Superbia in Proelio''» ұраны бейнеленген.  Бүркіт пен қалқанның үстінде үш жұлдыз бар, бұл таза сәндік болып танылды. 2015 жылдың 15 қазанында, 1997 жылғы төсбелгінің дизайнына қатысты жанкүйерлер тарапынан бірнеше жылдар бойы сынға ұшырағаннан кейін, клуб клуб төсбелгісін елемеу және жаңа дизайнды енгізу туралы жанкүйерлермен кеңес өткізуге ниетті екенін жариялады. Консультациядан кейін клуб 2015 жылдың қараша айының аяғында клубтың ағымдағы төсбелгісі уақыт өте келе ескі, дөңгелек нұсқалар стилінде жасалған жаңа нұсқамен ауыстырылатынын хабарлады. Жаңа белгі болып табылатын дизайн 2015 жылдың 26 ​​желтоқсанында IPO арқылы ресми ашылуына екі күн қалғанда, дизайн 22 желтоқсанда сауда белгісі болған кезде байқаусызда ағып кетті. Жаңа дизайн 26 желтоқсанда Сандерлендке қарсы клубтың өз алаңындағы матчында ресми түрде таныстырылды. === Жейдені шығарушы компания және жейдедегі серіктестер === {| class="wikitable" !Уақыты !{{comment|ЖШ|Жейдені шығаратын компания}} !Жейдедегі серіктес (кеудедегі) !Жейдедегі серіктес (жеңіндегі) |- |1974-1982 | rowspan="4" |Umbro | ''Серіктессіз'' | rowspan="12" | ''Серіктессіз'' |- |1982-1984 |Saab |- |1984-1987 |[[Philips]] |- |1987-1997 | rowspan="2" |Brother |- |1997-1999 |Kappa |- |1999-2002 | rowspan="2" |Le Coq Sportif |Eidos |- |2002-2003 | rowspan="2" |First Advice |- |2003-2004 | rowspan="2" |[[Reebok]] |- |2004-2007 | rowspan="2" |Thomas Cook |- |2007-2009 |Le Coq Sportif |- |2009-2013 |Umbro | rowspan="5" |Etihad Airways |- |2013-2017 | rowspan="2" |[[Nike]] |- |2017-2019 | rowspan="2" |Nexen Tire |- |2019-2023. | rowspan="2" |[[Puma (компания)|Puma]] |- |2023-қ.д. |OKX |} {| class="wikitable" |+ !Жейде өндірушісі !Жыл !Келісілді !Келісімшарт !Құны !Ескертпе |- |Le Coq Sportif |2007-2009 |13 мамыр 2007 |2007-2011 (4 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшартымен ауыстырылды |- |Umbro |2009-2013 |4 маусым 2009 |2009-2019 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшарты 2013 жылы Nike бас компаниясына берілді |- |[[Nike]] |2013-2019 |4 мамыр 2009 |2013-2019 (6 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]20 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-81</ref> | |- |[[Puma (компания)|Puma]] |2019-2029 |28 ақпан 2019 |2019-2029 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]65 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-82</ref> | |} == Құрамы == === Негізгі құрам === : ''2025 жылдың 1 ақпанына сәйкес'' {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="30" |№ ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="200" |Ойыншы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="85" |Азаматтығы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="140" |Туған күні ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="250" |Бұрынғы клуб |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қақпашылар |- |13 |Зак Штеффен |{{flagicon|АҚШ}} |[[2 сәуір]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|АҚШ}} Коламбус Крю |- |18 |Штефан Ортега |{{flagicon|Германия}} |[[6 қараша]] [[1992 жыл|1992]] | style="text-align:left;" | {{flagicon|Германия}} [[Арминия]] |- |31 |[[Эдерсон Сантана ди Мораес|Эдерсон]] |{{flagicon|Brazil}} |[[17 тамыз]] [[1993 жыл|1993]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Portugal}} [[Бенфика]] |- |33 |Карсон Скотт |{{flagicon|Англия}} |[[3 қыркүйек]] [[1985 жыл|1985]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Дерби Каунти]] |- |63 |ван Сас Микки |{{flagicon|Нидерланд}} |[[29 ақпан]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |84 |Киран Сликер |{{flagicon|Шотландия}} |[[15 қыркүйек]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қорғаушылар |- |2 |[[Кайл Уокер]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|England}} [[Тоттенхэм Хотспур]] |- |3 |[[Рубен Диаш]] |{{flagicon|Португалия}} |[[14 мамыр]] [[1997 жыл|1997]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Португалия}} [[Бенфика]] |- |5 |[[Джон Стоунз]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] |- |6 |[[Натан Аке]] |{{flagicon|Нидерланд}} |[[18 ақпан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Борнмут (футбол клубы)|Борнмут]] |- |7 |[[Омар Мармуш]] |{{flagicon|Египет}} |[[7 ақпан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} Айнтрахт Франкфурт |- |21 |Серхио Гомес |{{flagicon|Испания}} |[[4 қыркүйек]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бельгия}} [[Андерлехт (футбол клубы)|Андерлехт]] |- |24 |Йошко Гвардиол |{{flagicon|Хорватия}} |[[23 қаңтар]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[РБ Лейпциг]] |- |25 |Мануел Аканжи |{{flagicon|Швейцария}} |[[19 шілде]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |45 |Абдукодир Хусанов |{{flagicon|Өзбекстан}} |[[29 ақпан]] [[2005 жыл|2005]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] |- |78 |Люк Мбете |{{flagicon|Англия}} |[[18 қыркүйек]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" | клуб шәкірті |- |88 |Ричард Дионку |{{flagicon|Сенегал}} |[[10 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |94 |Финли Бернс |{{flagicon|England}} |[[17 маусым]] [[2006 жыл|2006]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |98 |Ян Коуту |{{flagicon|Бразилия}} |[[3 маусым]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} Коритиба |- |— |Ши Чарлз |{{flagicon|Солтүстік Ирландия}} |[[5 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Жартылай қорғаушылар |- |4 |[[Калвин Филлипс]] |{{flagicon|Англия}} |[[2 желтоқсан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] |- |8 |[[Матео Ковачич]] |{{flagicon|Хорватия}} |[[6 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |- |10 |[[Джек Грилиш]] |{{flagicon|Англия}} |[[10 қыркүйек]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Астон Вилла]] |- |11 |Жереми Доку |{{flagicon|Бельгия}} |[[27 мамыр]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |- |16 |[[Родриго Эрнандес|Родри]] |{{flagicon|Испания}} |[[22 маусым]] [[1996 жыл|1996]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] |- |17 |[[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] |{{flagicon|Бельгия}} |[[28 маусым]] [[1991 жыл|1991]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]] |- |19 |[[Илкай Гүндоған]] |{{flagicon|Германия}} |[[24 қазан]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] |- |20 |[[Бернарду Силва]] |{{flagicon|Португалия}} |[[10 тамыз]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]] |- |22 |Люк Болтон |{{flagicon|Англия}} |[[7 қазан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |52 |Оскар Бобб |{{flagicon|Норвегия}} |[[12 шілде]] [[2003 жыл|2003]] |клуб шәкірті |- |66 |Икер Посо |{{flagicon|Испания}} |[[6 тамыз]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |69 |Томас Дойл |{{flagicon|Англия}} |[[17 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |81 |Клаудио Гомес |{{flagicon|Франция}} |[[23 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Пари Сен-Жермен|Париж Сен-Жермен]] |- |87 |Джеймс Макейти |{{flagicon|Англия}} |[[18 қазан]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |92 |Мика Хамилтон |{{flagicon|Англия}} |[[13 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Шабуылшылар |- |7 |Каики |{{flagicon|Бразилия}} |[[11 маусым]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} [[Флуминенсе]] |- |9 |[[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] |{{flagicon|Норвегия}} |[[21 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |11 |Самуел Эдози |{{flagicon|Англия}} |[[28 қаңтар]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |26 |Савиньо | |[[10 сәуір]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} Труа |- |27 |Морган Роджерс |{{flagicon|Англия}} |26 шілде 2002 | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Вест Бромвич]] |- |47 |[[Фил Фоден]] |{{flagicon|Англия}} |[[28 мамыр]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |48 |[[Лиам Делап]] |{{flagicon|Англия}} |[[8 ақпан]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |} === Жаңадан қосылғандар === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} ! width="200" |Ойыншы ! width="200" |Ескі клубы !Баға |- !{{comment|Қ|Қорғаушы}} !{{flagicon|Египет}} [[Омар Мармуш]] !{{flagicon|Германия}} [[Айнтрахт (футбол клубы, Майндағы Франкфурт)|Айнтрахт Франкфурт]] !75,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Өзбекстан}} Абдукодир Хусанов !{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] !40,00 млн € |- !{{comment|ЖҚ|Жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Бразилия}} Витор Рейс !{{flagicon|Бразилия}} [[Палмейрас]] !37,00 млн € |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Бразилия}} [[Савио|Савиньо]] !{{flagicon|Франция}} Труа !37,00 млн € |- !{{comment|ОҚ|Орталық қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} Жұма Ба !{{flagicon|Испания}} [[Реал Вальядолид]] !6,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} [[Илкай Гүндоған]] !{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] !тегін |} === Қатардан кеткендер<ref name=":0">https://www.transfermarkt.com/manchester-city/rekordabgaenge/verein/281/saison_id/2021</ref> === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} !width=200|Ойыншы !Жасы ! width="200" |Жаңа клубы !Баға |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Аргентина}} [[Хулиан Альварес|Хулиан Алварес]] !25 !{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] !75,00 млн € |- !{{comment|СҚ|Сол жақтағы қорғаушы}} !{{flagicon|Португалия}} [[Жуан Канселу]] !30 !{{flagicon|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Хилал (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Хиләл]] !25,00 млн € |- !{{comment|Қ|Қақпашы}} !{{flagicon|Англия}} Тейлор Харвуд-Беллис !22 !{{flagicon|Англия}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]] !23,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Испания}} Серхио Гомес !23 !{{flagicon|Испания}} [[Реал Сосьедад|Реал-Сосьедад]] !9,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Англия}} Томми Дойл !22 !{{flagicon|Англия}} [[Вулверхэмптон Уондерерс|Вулверхемптон]] !5,00 млн € |} == Директорлар кеңесі == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" [[Сурет:Khaldoon Al Mubarak.jpg|нобай|Команда төрағасы '''Халдун Әл Мубарак''']] |- !Лауазымы !Аты |- |align="left"|Төрағасы |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Халдун әл-Мүбәрәк |- |align="left"|Директор |align="left"|{{flagicon|England}} Саймон Пирс |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Қытай}} Ли Руйган |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|АҚШ}} Марти Эдельман |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Мұхаммед әл-Мәзруи |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|England}} Джон Макбат |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Italy}} Альберто Галасси |} == Корпоративтік басқарушылары == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Атқарушы директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Феррано Сорриано |- | align="left" |Коммерциялық директоры | align="left" |{{flagicon|USA}} Том Глик |- | align="left" |Спорттық директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Чики Бегиристайн |- | align="left" |Операциялар департаментінің директоры | align="left" |{{flagicon|England}} Джон Уильямс |- | align="left" |Академияның директоры | align="left" |{{flagicon|England}} Брайан Марвуд |- | align="left" |City Football Group директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Родолфо Боррелл |} == Бапкерлік штаб == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Бас бапкер | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- |Бас бапкердің көмекшісі | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Қақпашылар басшысы | align="left" | |- |align="left"|Қақпашылар бапкері |align="left"| |- | align="left" |Фитнес ретіндегі бапкері | align="left" | |- | align="left" |Академия басшысы | align="left" | |- |align="left"|Ж-23 менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 менеджердің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджерінің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Бірінші скаут |align="left"| |} == Бас бапкерлері == ''Бұл жерде ең кемі 1 ірі жүлде жеңіп алған бапкерлер көрсетілді'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Аты-жөні ! rowspan="2" |Жаттықтырған жылдары ! colspan="5" |Көрсеткіштері ! rowspan="2" |Алған жүлделері |- !{{comment|ОС|Ойын саны}} !{{comment|Ж|Жеңіс}} !{{comment|Т|Тең}} !{{comment|Ж|Жеңіліс}} !Жеңіс %-ы&nbsp; |- |{{flagicon|Шотландия}} Том Мали |1902—1906 |150 |89 |22 |39 |59,33 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Уилф Уайлд |1932—1946 |352 |158 |71 |123 |44,89 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Шотландия}} Лес Макдауелл |1950—1963 |592 |220 |127 |245 |37,16 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Джо Мерсер |1965—1971 |340 |149 |94 |97 |43,82 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 Екінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]], 1 [[УЕФА Кубок иелері кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Тони Бук |1973—1980 |269 |114 |75 |80 |42,38 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Италия}} Роберто Манчини |2009—2013 |191 |113 |38 |40 |59,16 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Чили}} Мануэль Пеллегрини |2013—2016 |167 |100 |28 |39 |59,88 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Испания}} Пеп Гвардиола |2016—қ.д. |472 |349 |57 |66 |72,67 |6 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 2 [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогі]], 4 Англия Лигасының кубогы, 1 [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23|УЕФА Чемпиондар лигасы]], 1 [[УЕФА Суперкубогы 2023|УЕФА Суперкубогі]], 1 [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|ФИФА Клубтар арасындағы әлем чемпионаты]] |} == Стадион == ''Негізгі мақала: [[Этихад Стэдиум]]'' [[Сурет:Etihad Stadium.jpg|нобай|436x436 нүкте|[[Этихад Стэдиум|Сити оф Манчестер]] және Этихад Стэдиум, 2003-тен бергі негізгі алаңы]] Манчестер қаласының шығысындағы «'''Сити оф Манчестер'''» стадионы, демеушілік себептермен 2011 жылдан бастап Etihad стадионы ретінде белгілі, Манчестер Сити Кеңесінен 200 жылға жалға алынған. 2002-03 маусымына дейін клубтың негізгі алаңы «'''Мейн Роуд'''» болды.«Манчестер Сити» стадионға көшпес бұрын оны футболға айналдыру үшін 30 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады, алаң төмен түсірілді, оның айналасына тағы бір қабат қосылды және жаңа Солтүстік стенд салынды. Жаңа стадиондағы алғашқы матч жолдастық кездесуде Барселонаны 2:1 есебімен ұтты. Оңтүстік стендтегі 7000 орындық үшінші деңгей 2015-16 футбол маусымының басында аяқталды. Ағымдағы сыйымдылық 53,97 құрайды. Солтүстік стендтің үшінші деңгейінде жоспарлаудың келісімі бар және ол бойынша жұмыс 2017 жылға қарай басталып, сыйымдылықты 61000 -ға жеткізбек.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-146</ref> 1880-1887 жылдар аралығында бес стадионда матч өткізгеннен кейін, өз алаңы '''Хайд Роуд''' футбол алаңында 36 жыл қоныстанды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-147</ref> 1920 жылы Хайд Роуд алаңының негізгі стендінде өрт болып, 84000 сыйымдылығы бар «'''Мейн Роуд 3'''» алаңына көшті. Бірнеше жыл өткен соң, дизайнерлері «Солтүстік Уэмбли» деп атап кеткен алаң '''Мейн Роуд''' 1934 жылы 3 наурызда Сток Ситиге қарсы Англия Кубогының матчына 84 569 адам тіркеліп рекорд орнатты.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-148</ref> '''Мейн Роуд''' 80 жылда бірнеше рет қайта өңделді, ал 1995 жылға қарай оның сыйымдылығы 32000-ға дейін шектелді, бұл жәйт 2003 жылы Сити оф Манчестер алаңына көшуге итермелеген болатын. '''Сити оф Манчестер''' 2011 жылы '''[[Этихад Стэдиум]]''' деп аталды [149] == Жүлделері == === Ұлттық жүлделер === * '''Англия чемпионы''' ''<sup>10 рет</sup>'': ''1936/37, 1967/68, 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2023/2024'' '''''Күміс алқа''' <sup>6 рет</sup>: 1903/04, 1920/21, 1976/77, 2012/13, 2014/15, 2019/20'' * '''Англия кубогінің иегері''' ''<sup>7 рет</sup>'': ''1904, 1934, 1956, 1969, 2011, 2019, 2023'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1926, 1933, 1955, 1981, 2013, 2024'' * '''Англия лигасы кубогінің иегері''' ''<sup>8 рет</sup>'': ''1970, 1976, 2014, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021'' '''''Финалист''' <sup>1 рет</sup>: 1974'' * '''Англия Суперкубогінің иегері''' ''<sup>6 рет</sup>'': ''1937, 1968, 1972, 2012, 2018, 2019'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1934, 1956, 1969, 1973, 2011, 2014, 2023'' * '''Толыққанды мүшелер клубы''' ''<sup>6 рет</sup>: 1986'' === Халықаралық === * '''УЕФА Кубок иелері кубогы''' <sup>''1 рет''</sup>: ''1970'' * '''УЕФА Чемпиондар Лигасы''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023 '''Финалист''' <sup>1 рет''':'''</sup> 2021'' * '''УЕФА Суперкубогі''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023'' * '''ФИФА Клубтық әлем чемпионаты'''<sup>''1 рет''</sup>: ''2023'' == УЕФА рейтингіндегі қазіргі орны == ''2024 жылдың 04 маусымына сәйкес''<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/country/seasons/?year=2024</ref> {| class="wikitable" |+ !Орын !Клуб аты !Мемлекеті !2023-24 ұпайы !Жалпы ұпайы !Ұлттық ұпайы |- |'''1''' |Манчестер Сити |{{flagicon|Англия}} |28.000 | '''148.000''' |17.375 |- |2 |[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |{{flagicon|Германия}} |28.000 | '''144.000''' |21.000 |- |3 |[[Реал Мадрид]] |{{flagicon|Испания}} |34.000 | '''136.000''' |16.062 |- |4 |[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] |{{flagicon|Франция}} |23.000 | '''116.000''' |16.250 |- |5 |[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]] |{{flagicon|Англия}} |20.000 | '''114.000''' |17.375 |} == Рекордтары == === Командалық === * Англия Премьер-Лигасын қатарынан 4 рет алған алғаш әрі жалғыз клуб(әзірше) — 2020/21-2023/24 * Жеңіске жеткен ең ірі есебі: 1899 жылдың 18 ақпан күні «Дарвен» клубына қарсы 10:0 * Жеңіліске ұшыраған ең ірі есебі: 1890 жылдың 4 қазанында «Ливерпуль Стенли» клубынан 0:12 * Ұлттық чемпионаттағы ең ірі жеңілісі: 1894 жылдың 24 желтоқсанында «Бертон Уондерерс» клубынан 0:8, 1933 жылдың 23 желтоқсанында «Вулверхемптон Уондерерс» клубынан 0:8, 1906 жылдың ,3 қыркүйегінде «Эвертон» клубынан 1:9,1893 жылдың 7 наурызында «Смолл Хит» клубынан 0:12 * Англия Кубогындағы ең ірі жеңілісі: 1897 жылдың 30 қаңтарында «Престон Норт Энд» клубынан 0:6, 1946 жылдың 30 қаңтарында «Брэдфорд Парк Авеню» клубынан 2:8 * Ойын алаңының трибунасында ең көп жиналған көрермен: 1934 жылдың 3 наурызында «Сток Сити» клубына қарсы ойнағандағы көрермен — 84 569 адам * Англия Премьер-Лигасында жеңіске 18 рет қатарынан қол жеткізген әзірше жалғыз клуб * 20 турда 60-тан көп ұпай жинаған жалғыз клуб * 20 турда 60-тан аса көп гол салған жалғыз клуб * 20-сыншы турдан кейін 20 жеңіске қол жеткізген жалғыз клуб * Өз алаңында ең көп жеңіске қол жеткізген әзірше жалғыз клуб — 32 * Англия Премьер-Лигасында ең көп гол салған әзірше жалғыз клуб — 106 *Англия Премьер-Лигасында ең көп ұпай жинаған әзірше жалғыз клуб — 100 * «Манчестер Сити» — Жаңа Жыл қарсаңында чемпиондықтан 8 ұпайдан артта болса да, маусым соңында жеңімпаз атанған үшінші клуб * Англия лигасы Кубогін 4 рет қатарынан жеңген екінші клуб («Ливерпулден» кейін, 1981—1984). * Бір жыл ішінде барлық ішкі трофейдің жеңімпазы атанған бірінші клуб === Ойыншы және ойын жағынан === * «Сити» сабында, ұлттық чемпионатта ең көп ойын өткізген ойыншы: 564 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, барлық жағынан ең көп ойын өткізген ойыншы,: 680 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, ең көп гол салған ойыншы: 260 гол, [[Серхио Агуэро]] (2011 — 2021) * «Сити» сабында, бір маусымда ең көп гол салған ойыншы: 51 гол, [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 маусымында) * «Сити» сабында, қатарынан екі маусымда ең көп гол салған ойыншы атанған және чемпион болған жалғыз ойыншы: [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 және 2023/24 маусымдарында) * «Сити» қатарына, ең көп трансфер бағасына келген ойыншы: [[Джек Грилиш]] «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» сапы<nowiki/>нан £100 миллион бағасына келді (2021 жылдың тамызында) * «Сити» сатып жіберген, ең қымбат ойыншы: [[Ферран Торрес]] «[[Барселона (футбол клубы)|Бар]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|селон]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|а]]<nowiki/>» клубына £55,<nowiki/>00 миллион бағасына кетті (2021 жылы) === Манчестер Сити клубының тарихындағы бомбардир ойыншылар (барлық жағынан) === ''Мәлімет 19.08.2021 жазылды'' '''Жуан жазумен''', қазір ойнап жүрген ойыншылар белгіленді {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Гол саны !Ойын саны !Өткізген уақыты |- !1 |[[Серхио Агуэро]] |254 |370 |2011-2021 |- !2 |Эрик Брук |177 |493 |1928-1939 |- !3 |Томми Джонсон |166 |354 |1919—1930 |- !4 |Колин Белл |153 |501 |1966—1979 |- !5 |Джо Хайс |152 |364 |1953–1965 |- !6 |Билли Мередит |151 |393 |1894—1905 1921—1924 |- !7 |Фрэнсис Ли |148 |330 |1967—1974 |- !8 |Томми Бровэл |139 |247 |1913–1926 |- !9 |Билли Гиллеспи |132 |231 |1897–1905 |- !10 |Фред Тилсон |132 |275 |1928–1939 |} === '''Манчестер Сити клубының сабында ең көп ойын өткізген ойыншылар (барлық жағынан)''' === {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Ойын саны !Гол саны !Өткізген уақыты |- !1 | align="left" |Алан Оукс |682 |33 |1958—1976 |- !2 | align="left" |Джо Корриган |603 |0 |1967—1983 |- !3 | align="left" |Майк Дойл |570 |41 |1964—1978 |- !4 | align="left" |Берт Траутманн |545 |0 |1949—1964 |- !5 | align="left" |Колин Белл |501 |153 |1966—1979 |- !6 | align="left" |Эрик Брук |493 |177 |1928—1939 |- !7 | align="left" |Томми Бут |491 |37 |1919—1930 |- !'''8''' | align="left" |Майк Саммерби |452 |68 |1965—1975 |- !'''9''' | align="left" |Пол Пауэр |444 |36 |1975—1986 |- !'''10''' | align="left" |Вилли Донахи |436 |2 |1968—1980 |} == Деректері == [[File:Foeplaque.JPG|Марк-Вивьен Фоэге арналған монумент|нобай|294x294 нүкте]] * «Манчестер Сити» клубында 23-інші нөмір, футболшыларға енді ешқашан берілмейді. Өйткені, 2003 жылы Англия Кубогының жартылай финалының ойынында, «Сити» сабындағы камерундық ойыншы Марк-Вивьен Фоэ жүрек талмасынан қаза тапқан болатын<ref>Марк-Вивьен Фоэ ойын кезінде қаза тапты. 27.06.03 http://www.newsru.ru/sport/27jun2003/dead.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, осы қаза тапқан ойыншының реттік нөмірі 23 болатын. Сондықтан, енді бұл нөмір «Манчестер Сити» тарихындағы қаралы нөмір болып есептеледі. * 2011 жылдың 26 сәуірінде «Манчестер Сити» клубының қорғаушысы [[Коло Туре]] [[допинг]] қолданды деген кінәмен, 6 айға футболдан шеттетілді. Ол, әйелімнің арықтататын дәрісін байқамастан ішіп қойдым деп ақталған еді. Сосын FA комитеті ойыншыны 2 наурызы мен 2 қырқүйегі арасында ойынға шықпайды, деп жазалаған болатын. * 2013 жылдың 20 ақпанында әлеуметтік желілерде, «Манчестер Сити» ойыншыларының [[Harlem Shake]] билеген 32-секундтық видеосы салынған болатын. Бұл видео шынығатын бөлмеде түсірілген. Талисман басында билеп бастап, кейінірек, кенеттен барлығы билеп кетеді.<ref>Manchester City do the Harlem Shake, Alexander Kolarov’s protest steals the show. 20.02.13 http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224035221/http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ |date=2013-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Ағылшын Премьер-лигасы}} {{Манчестер Сити ФК құрамы}} __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ [[Санат:Англия футбол клубтары]] [[Санат:Манчестер Сити ФК]] [[Санат:1880 жылы құрылған футбол клубтары]] evlxrd587cnjtsyghwg9mtbkhtsd3bo 3607952 3607951 2026-05-23T03:24:47Z ~2026-30810-09 181597 /* Бас бапкерлері */ 3607952 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Англия}} Манчестер Сити |ағымдағы маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |логотипі = Manchester City FC badge.png |толық атауы = ''«Манчестер Сити» Футбол клубы (ағылш. Manchester City Football Club)'' |лақап аты = ''The Citizens (Қалалықтар)<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|title=Прозвища участников плей-офф Лиги чемпионов|date=2018-02-07|publisher=UEFA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180212084425/https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|archivedate=2018-02-12}}{{ref-ru}}</ref><br>The Blues (Көктер)<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |title=Club History |publisher=ManCity.com |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160907013909/http://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |archivedate=2016-09-07 }}</ref><br>The Sky Blues (Аспан көктер)<ref name="автоссылка1" />'' |құрылған = 1880 («'''Сент Маркс (Уэст-Гортон)'''» атауымен)<br>{{Start date and age|df=yes|1894|4|16}} («'''Манчестер Сити'''» атауымен) |стадионы = {{ту|Англия}} [[Этихад Стэдиум]] |сыйымдылығы = 53 400<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/etihad-stadium/visiting-the-etihad-stadium |title=Visiting the Etihad Stadium |publisher=Manchester City |lang=en}}</ref> |иесі = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Мансур ибн Зайед әл-Нахайян]] |президенті = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Халдун Әл-Мүбарак]] |жаттықтырушы = |капитаны = |рейтингі = [[УЕФА]] рейтингінде '''1-ші орын'''<ref>{{cite web|title=Club coefficients {{!}} UEFA Coefficients|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/#/yr/2022|website=UEFA.com|accessdate=2022-06-30|lang=en}}</ref> |жарыс = [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] |маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |орын = [[Сурет:golden star.svg|20px]] '''Жеңімпаз''' |сайты = {{URL|mancity.com}} | pattern_la1 = _mancity2425h | pattern_b1 = _mancity2425h | pattern_ra1 = _mancity2425h | pattern_sh1 = _mancity2425h | pattern_so1 = _mancity2425hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 522f36 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«Манчестер Сити»''' ({{lang-en|Manchester City Football Club}}) – [[Манчестер]] қаласының ағылшын футбол клубы. Клуб [[Англия Премьер-лигасы]]нда өнер көрсетеді. [[1880 жыл]]ы «Уэст Гортон Сент Маркс» (West Gorton Saint Marks) деген атпен құрылды. [[1887 жыл]]ы атын «Ардуикке» ауыстырып, «Гайд Роуд» стадионына көшті. [[1894 жыл]]дан бастап клуб «Манчестер Сити» атымен ойнайды. Сегіз рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] иегері, алты [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]], сегіз [[Лига Кубогы]], алты [[Футболдан Англия суперкубогы|FA Community Shields]] және бір [[УЕФА Кубок иелері кубогы|Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогы]] бар бұл ағылшын футболындағы бесінші ең табысты клуб болып саналады. «Манчестер Сити» Футбол лигасын 1892 жылы қосылды, ал 1904 жылы өзінің алғашқы ірі марапаты — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогын]] жеңіп алды. Клуб 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында Джо Мерсер мен Малкольм Эллисонның басшылығымен Лиганы, [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1969/70|еуропалық чемпиондар Кубогының иегерлері Кубогын]], Англия Кубогын және Лига Кубогын жеңіп алды. 1981 жылғы Англия Кубогының финалындағы жеңілістен кейін клуб 1998 жылы өз тарихында жалғыз рет ағылшын футболының үшінші эшелонына түсуімен аяқталған құлдырау кезеңінен өтті. Олар 2001/02 маусымда Жоғарғы дивизонға оралды және содан бері Премьер-Лигада қалды. Өз тарихында клуб үш рет стадион ауыстырды: құрылғаннан бастап [[1923 жыл|1923]] жылға дейін «Гард Роудте» ойнады, [[1923 жыл|1923]] жылдан бастап [[2003 жыл|2003]] жылға дейін – «Мейн Роуд» стадионында, ал қазіргі уақытта [[2002 жыл|2002]] жылы салынған, 55097 көрермен сыйдыра алатын «Этихад» стадионында ойнайды. XX ғасырда «Манчестер Сити» екі рет Англия чемпионы болды (1936/1937 және 1967/1968), бірақ [[1990 жыл|1990]] жылдары «Манчестер Сити» үш жыл ішінде үш рет астыңғы дивизиондарға түсіп, 1998/99 үшінші дивизионда бір маусым ойнады. [[2002 жыл|2000]] жылы клуб жоғарғы дивизонға оралып, Премьер-Лигада әлі күнге дейін өнер көрсетеді. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» «Абу-Даби Юнайтед Групп» компаниясы иеленді, бұдан кейін клубқа көптеген инвестициялар ағымы келіп, жоғары төленетін ойыншыларды трансфер кезінде алуға мүмкіндік пайда болды. [[2011 жыл|2011]] жылы клуб Англия Кубогын ұтты. Және де [[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] жылдың қорытындысы бойынша, «Сити» бірден УЕФА чемпиондар Лигасының топтық турнирінде ойнау құқығына ие болып, [[1973 жыл|1973]] жылдан бері бірінші рет Англия Суперкубогы үшін ойынға қатысты. Бірақ [[2011 жыл|2011]] жылы 7 тамызда «Уэмбли» стадионында Англия чемпиондары «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:3 есебімен ұтылып қалды.<ref>http://www.radiomayak.ru/doc.html?id=275862{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[2012 жыл|2012]] жылы 13 мамырда, соңғы турда «Куинз Парк Рейндержске» қарсы драмалық ойында, қосымша төртінші минутта шешуші гол соғып, 3:2 есебімен ұтып, «Манчестер Сити» 44 жыл өткен соң Англия чемпионы атанды<ref>http://www.kommersant.ru/doc/1933200?NodesID=9</ref>. «Қалалықтар» ("The Citizens"(клубтың лақапаттарының бірі)) өздерінің қас жауларын «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» тек доп соғу және өткізу айырмасынан ғана асып түсті. 2012 жылы [[12 тамыз]]да Англия Суперкубогына таласта «Манчестер Сити» лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубынан 3:2 есебімен басым түсіп, соңғы 40 жылда бірінші рет осы жүлдені ұтты<ref>http://www.vesti.ru/doc.html?id=877448</ref>. [[2014 жыл|2014]] жылы [[2 наурыз]]да «Манчестер Сити» 38 жыл өткен соң алғашқы Футбол Лигасының Кубогын жеңіп алды.<ref>http://www.gazeta.ru/sport/2014/03/02/a_5932905.shtml</ref> [[2014 жыл|2014]] жылы [[11 мамыр]]да Манчестер Сити [[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]] клубын 2:0 есебімен жеңіп, өзінің тарихындағы төртінші АПЛ жүлдесін жеңіп алды<ref>«Манчестер Сити» - Англия чемпионы! 12 мамыр 2014 14:33 http://prosports.kz/kz/news/34837 </ref>.Манчестер Сити 2016 жылдың [[15 мамыр]] күні өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] ширек-финалына жолдама алды.Ширек-финалда [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] футбол клубымен кездесіп, Парижде тең ойын көрсетіп, өз алаңында 1:0 есебімен жеңіске жетіп, өз тарихында болмаған нәрсені жасады.Және бұнымен қоса, Англия футбол клубтары арасынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] жартылай финалына шыққан 10-ыншы команда болды.Жалғыз голдың авторы — Кевин де Брюйне.Жартылай финалда [[Реал Мадрид]] футбол клубынан қонақта 1:0 есебімен жеңіліс тауып, финалға өте алмады. Клуб 2008 жылы Абу-Даби Юнайтед Груп арқылы шейх Мансур бен Заид Әл Нахаянды қабылдағаннан кейін ойын қызметкерлеріне де, жабдықтарға да айтарлықтай қаржылық инвестициялар алды, 2011 жылы Англия Кубогын және [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012]] жылы Премьер-Лиганы жеңіп алды, содан кейін 2014 жылы тағы бір чемпион атағын алды. Пеп Гвардиоланың басшылығымен «Сити» [[Футболдан Англия чемпионаты 2017/2018|2018]] жылы Премьер-лигада жеңіске жетіп, бір маусымда 100 ұпай жинаған Премьер-лиганың жалғыз командасы болды. 2019 жылы олар төрт кубокты жеңіп алды, Англиядағы барлық ішкі кубоктардың бұрын-соңды болмаған сериясын аяқтап, ішкі треблді жеңіп алған алғашқы ағылшын ерлер командасы болды. [[Хосеп Гвардиола|Пеп Гвардиола]] дәуірінде Премьер-лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2020/2021|үшінші титулын]] жеңіп алумен қатар, «Сити» 2021 жылы [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] алғашқы финалына шықты, онда ол «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңіліп қалды. 2019 жылы «Манчестер Сити» әлемдегі барлық футбол клубтары арасында табысы бойынша бесінші орынды иеленді. 2019 жылы ''[[Forbes]]'' клубты 2,7 миллиард долларға (2,06 миллиард фунт стерлинг) бағалады. Осылайша, Манчестер Сити әлемдегі ең бағалы спорт клубтарының тізімінде жиырма бесінші және ең құнды футбол клубтары тізімінде үшінші орында тұр. Клуб 2019 жылдың қараша айында құны 3,73 миллиард фунт стерлинг (4,8 АҚШ доллары) құрайтын Ұлыбританияда орналасқан City Football Group Limited [[холдинг]]-компаниясына тиесілі. 2023 жылы "Сити" өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2023|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] жеңімпазы атанып, «[[Интернационале|Интер]]<nowiki/>» финалдық матчында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Сонымен қатар, клуб өз тарихында алғаш рет «требл» деп аталатын — бір маусымда 3 кубокты (АПЛ + КА + ЛЧ) рәсімдеді және тарихта осындай жетістікке жеткен екінші ағылшын командасы болды (біріншісі 1998/99 маусымында »[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» болды). «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Бас бапкері — [[Хосеп Гвардиола]]. Ол өзінің бапкерлік қызметін 2016 жылдың [[1 ақпан]]ында алды. Алдыңғы бапкері — Мануэль Пеллегрини. == Тарихы == {{main|«Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» (1880—1894) тарихы|«Манчестер Сити» (1894—қазіргі кезге дейінгі) тарихы}} === ''ХІХ ғасыр'' === === «Cент-Маркс» немесе «Вест Гортон» === [[File:St Marks 1884.jpg|thumb|265x265px|«Сент Маркс» немесе «Вест Гортон», 1884 жылы|солға]] «Манчестер Сити» деген қазіргі кездегі алпауыт клубты құрған тұлға [[1855 жыл|1855]] жылы дүниеге келді. '''Анна Коннелл''' — Харрогиттегі Артур Коннелл атты дінбасының қызы болған. Оның әкесі [[1865 жыл|1865]] жылы Вест Гортондағы [[Ағылшындар|ағылшындық]] Киелі Марк шіркеуінің ректор қызметкері болды. Анна сол жылдары әкесінің жағдайын қарап, қолдап тұрды.Вест Гортон тұрғындары кейін спирттік ішімдіктер мен шылымдар қолданатын болған. Анна Коннелл барлығының басын қосатын жеңіл жолдарды іздеді.Сонысымен, [[1880 жыл|1880]] жылдың қарашасында Анна Коннелл екі шіркеудің дінбасыларымен бас қосып, бұнымен қоса металлургиялың зауыт кеңесімен бас қоса отырып, Брукс, Уильям Бистоу және Томас Гудбэер атты жұмысшыларымен көптеген спорттық клубтар ойлап табады.Бұлардың [[1875 жыл|1875]] жылғы Киелі Марк шіркеуінің крикет бойынша үш спортшысы — Уилтер Чоу, Эдвард Китчен және жаңағы Уильям Бистоу — крикет ойынын тастап, футболшы атанды.Манчестер архидъяконы Анна Коннелдің жұмысына жақсы көңіл бөліп, оған болашақ жұмысына сәттілік тілеп, көмек көрсетті. 1880 жылы қарашада Анна Коннелл, Бистоу және Гудбэер бірігіп «Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» деп футбол клубын құрды.<ref>{{cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester City - The Complete Record |publisher=Breedon |location=Derby |year=2006 |isbn=1-85983-512-0}} p17</ref> Артур Коннелл, қара жейде және ақ шортымен ойнаған алғашқы президент атанды.Ең алғашқы ресми ойын, [[Максфилд]] шіркеуін командасымен болды, бұл ойында «Сент-Маркс» 1:2 есебімен жеңіліс тапты. «Сент-Маркс» бұл маусымда тек бір рет қана жеңді. Бұл жағдай 1881 жылдың наурызында, шығыс Манчестерде орналасқан — «Сталибридж Кларенске» қарсы ойында болды.<ref>{{cite book |last=Murray |first=Chris |title=Attitude Blue: Manchester City F.C. and P.L.C. |publisher=Blackwell Publishing |location=Manchester |year=2002 |isbn=0-9520520-9-1 |page=1}}</ref> === «Ардвик» === [[1884 жыл|1884]] жылы Гортон қауымдастығының шешімімен, клубтың атауын өзгерту қолға алынды. Сол кезде Уильям Бистоу, клубтың жейдесін өзгертуді ұсынып, өз жейдесін ойлап тапты. Жейде — қара және ол жейдеде ақ крест бейнеленді. [[1887 жыл|1887]] жылы клуб — «[[Гайд Роуд]]» атты ойын алаңына ауысты. Бұнымен қоса, атауын — «Ардвик» деп өзгертті. Екі жылдан кейін, «Гайд Роуд» сыйымдылығы 1000 көрермендікке жетті. [[1891 жыл|1891]] жылы, команда Альянс Лигада өнер көрсете бастап, екі жыл қатарынан чемпион атанды. [[1892 жыл|1892]] жылы клуб, екінші дивизион болып саналатын, Англия Футбол Лигасында өнер көрсете бастады. 1892/93 маусымында «Ардвик» 5-інші орынды иеленді. Келесі маусымда, қазіргі «[[Манчестер Юнайтед]]» деп аталатын, кезіндегі «[[Ньютон-Хит]]» екінші дивизонға, әрине, Англия Футбол Лигасына келді. Бұнымен қоса, бұл маусымда, «Ардвикке» басты қарсылас табылды. Сол кезде «Ардвик» менеджері [[Джошуа Парби]], клубтың атауын өзгертуді ұсынды. Комитет бұл ұсынысты қабылдап, «Манчестер Сити» 1894 жылдан қазіргі кезге дейін әлі өзгертілмей келеді. === ''ХХ ғасырдың басы'' === === '''«Манчестер Сити»''' === [[File:Billy meredith city.jpg |thumb|Билли Мередит|304x304 нүкте]]Бес жыл өте, «Манчестер Сити», бірінші дивизонда өнер көрсете бастады. Тағы бес жыл өте, [[1904 жыл|1904]] жылы, алғашы кубогын жеңіп алды — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]]. Бұл жарыстың үздік ойыншысы болып — [[Билли Мередит]]<ref>{{cite news |first= |last= |title= FA Cup glory: 1904 |url=http://www.mcfc.co.uk/news/team-news/2013/may/fa-cup-glory-1904 |work=mcfc.co.uk |date=01.05.13 |accessdate=2013-11-14}}</ref>. [[File:ManCity1904.jpg|left|thumb|«Манчестер Сити», 1904 жылы, Англия Кубогының иегері|185x185px]]атанды. Өйткені ол финалдағы жалғыз голдың авторы.Бұл кубок оңай жолмен келмеді: [[1904 жыл|1904]] жылдың [[6 ақпан|6 ақпанында,]] 1/16 финалында «Сандерлендті» ауыр күшпен жеңді. Одан кейін, «Вулидж Арсеналды» екі доп айырмасымен жеңіп артта қалдырды. Содан соң қарсылас болып, «[[Мидлсбро]]» келді. Бірақ «Сити» бұл қарсыласымен тең ойын көрсетіп, 9 наурызда қайта ойнап 3:1 есебімен екінші ойында жеңе алды. Он күннен «Гудисон Паркта» «Уэнсдейді» қабылдап, 3:0 есебімен жеңді. Финалда «Болтон Уондерерспен» кездесіп, осылай кубок иегері атанған болатын. 1904/05 маусымында соңғы тур басталмай тұрып, «[[Ньюкасл Юнайтед]]пен<nowiki/>» бірдей ұпаймен жарысып тұрды. Бірақ соңғы турда «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» жол беріп, үшінші орынға түсіп қалды. Ойыннан соң «Астон Вилла» ойыншысы Алек Ликтің айтуынша, Билли Мередит оған £10 төлеуін сұрған, одан соң Комитеттің шешімімен Билли Мередит кінәлі деп танылып, бір жылға ойыннан шектелді<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/guides/halloffame/sport/billy_meredith.shtml|title=Billy Meredith|work=BBC North Wales Sport|date=18.06.09|accessdate=2012-06-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hmJReM3|archivedate=2012-06-26}}</ref>. Байымдауынша, «Манчестер Сити» әр ойыншыға £4 төлеп отырған, және клубта бұл ісі үшін айыппұл алды. Билли Мередит кейін ақталып, өз пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Манчестер Ситидің» құпиялығы неде? Бұны мен жәй ғана ереже бұзушылық деп санаймын, 4 фунт стерлингті бізде ешқандай ойыншы алмайды.»'''''</blockquote><blockquote>''© Билли Мередит''</blockquote>Қауымдастық клубқа тексеріс жүргізіп, клубтан қаржылай ереже бұзушылық тапты. «Манчестер Ситидің» бас бапкері Том Мейли өмір бойына футболдағы қызметтерден шеттетілді, ал «Ситиге» £900<ref>http://www.historicalkits.co.uk/Manchester_City/Manchester_City.htm</ref> көлемінде айыппұл салынды. Және де «Ситидің» бірдей 17 футболшысы [[1907 жыл|1907]] жылдың [[қаңтар]]ына дейін футболдан шеттетілді. Сосын, «Сити» айыппұлдан толықтай құтылу үшін өз ойыншыларын сатуға тура келді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» менеджері Эрнест Мангнэлл £500-ге Билли Мередитті және де онымен қоса Герберт Берджесс, Сэнди Тернбулл, Джимми Бэннистерді сатып алды. 1907/08 маусымында «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» осы ойыншылардың арқасында ел біріншілігін жеңіп алды. [[1920 жыл|1920]] жылы «Манчестер Сити» ойын алаңына Георг V қонақ болды. Бұл жағдай «Сити» ойын алаңын [[Лондон]]да орналаспаған, [[V Георг|Георг V]] қонақ болған алғашқы ойын алаңы болды. Осы жылы қарашада «Сити» үшін қайғылы оқиға болды, [[1920 жыл|1920]] жылы [[қараша]]да «Гайд Роудтың» басты трибунасы өртке оранып, құрып кетті. «Манчестер Сити» басшылары кейін жаңа ойын алаңын іздеуге көшті. Басында «[[Манчестер Юнайтед]]тің<nowiki/>» ойын алыңы «[[Олд Траффорд]]ты<nowiki/>» жалдап алғысы келді, бірақ «[[Манчестер Юнайтед|Юнайтед]]<nowiki/>» «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» үшін көптеген ақша сұрап, бұл ақшаны «Манчестер Ситидің» қалтасы көтермегендіктен жалға алудан бас тартты<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p480</ref>. Кейін амал болмағандықтан, «Сити» өзінің ойын алаңында, жөнделіп ештеңеге жарамай тұрғанына қарамастан үш жыл бойы осы алаңда ойнауға тура келді.<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p104</ref> 1923/24 жылдары «Сити» «[[Мейн Роуд]]<nowiki/>» алаңында ойнай бастады, ал «Гайд Роуд» алаңын бөлшектеп сатып жіберді.<ref>Clayton, ''Everything under the blue moon'', p107</ref>[[File:Sculpture of Bert Trautmann.jpg|thumb|331x331px|Берт Траутманнға арналған мүсін]] [[1926 жыл|1926]] жылы «Манчестер Сити» Англия Кубогінің жартылай финалына дейін барып, 5 ойында 31 гол соқты. Бірақ жартылай финалда «Болтон Уондерерстен» 1:0 есебімен жеңіліп, қалып қойды. Осы жылы «Сити» бірінші дивизонна ұшып кеткен болатын. Келесі жылы, жолы болып, екінші дивизонды бағындырып, бірінші дивизонға қайта оралды<ref>James, ''Manchester City — The Complete Record'', p. 116.</ref>. [[1930 жыл|1930]] жылы «Сити» көтеріле бастады. Бас бапкері болып, бұрынғы «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері Мэтт Басби болды. Қақпашысы Фрэнк Свифт, шабуылшылары Фрэд Тилсон және капитаны Сэм Коуэн болды. 1933 жылы клуб Англия Кубогінің финалына дейін барып, Эвертоннан 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ бұған қарамастан, 1934 жылы «Сити» тағы да финалға шықты. Осы жолы қуанышқа орай, «Портсмут» клубын 2:1 есебімен жеңіп, кубок иегері атанды. 28 минутта гол жіберіп алғанына қарамастан, Тилсон екі гол соғып, команданы алға шығарып жеңіс сыйлады. Капитаны Сэм Коуэн Англия Кубогінің үш финалына да қатысқан алғашқы ойыншы болды<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p. 153.</ref>. [[1937 жыл|1937]] жылы клуб тарихында алғаш рет Англия біріншілігінің чемпионы атанды. Бұл маусымда «Сити» 100-ден аса гол салды. Бірақ, келесі маусымда «Сити» бірінші дивизонмен қоштасты.<ref>http://www.rsssf.com/engpaul/FLA/1937-38.html</ref> «Манчестер Сити» екінші дивизионда тек бір рет ойнап жетісті, өйткені бұдан кейін Екінші Дүниежүзілік Соғыс басталғанына байланысты, футбол тоқтатылған болатын. Футбол жұмыс жасап бастағаннан кейін, «Ситиді» капитаны болған, Сэм Коуэн өз қолына алды. Ол бірінші матчын 3:0 есебімен жеңді, одан кейін клуб 19 ойын бойы жеңілмей келді. Бұның арқасында «Сити» Жоғарғы Лигага қайта оралды. Бірақ Сэм Коуэн, бизнес қызығушылықтарының кесірінен, жұмысынан босатылды. [[1949 жыл|1949]] жылы «Сити» неміс қақпашысы [[Берт Траутманн]]ды өз қатарына қосты<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p76</ref>. Бұл футболшы англиялық клубқа қосылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар нацисттік Германиямен байланысы бар деп митингке шықты<ref>'England really can go all the way' http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626171653/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html |date=2006-06-26 }}</ref>. Бір жағынан өздерінің клубының қақпасын қорғағаны үшін қолдаса, бір жағынан нацисттік Германия өкілі болғандықтан күдіктенді.<ref>http://mcivta.com/players/old/trautmann.html</ref> [[2010 жыл|2010]] жылы<ref>Manchester City legend Bert Trautmann http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/2926741/Manchester-City-legend-Bert-Trautmann-Todays-Premiership-stars-couldnt-care-less.html</ref>:[[File:Don Revie statue.jpg|thumb|331x331px|Лидс қаласында орналасқан Дон Реви мүсіні]]<blockquote>'''''«Мен өз клубымды сүйемін, және қолдаймын.Мен «Ситидің бүкіл матчын қалдырмай көремін.Мен Англияға Германиямен ойнасада, жанкүйер боламын»'''''</blockquote><blockquote>''© Берт Траутманн''</blockquote> === ХХ ғасырдың ортасы === «Реви жоспарын» пайдаланып, «Сити» 50-інші жылдары аса қатты өнер көрсете алмады. Аса керемет өнер көрсетті деп, тек 1955 жылды айтуға болады. Өйткені бұл жылы Англия Кубогінің финалына шықты. Бірақ «Ньюкаслдан» 1:3 есебімен жеңіліс тапты. [[1956 жыл|1956]] жылдың [[5 мамыр]]ында 22 жылдан соң Англия Кубогын жеңіп алды. Жүз мың адам сыятын «Уэмблиде» «Манчестер Сити» «Бирмингем Ситимен» кездесіп, алғашқы голын 3-інші минутта салды, алғашқы голды Дон Реви салды. 12 минут өткен соң «Бирмингем» Ноэль Кинси көмегімен есепті теңестірді<ref>Birmingham soon behind but Kinsey quick to equalise Birmingham Mail 5 May 1 бет ;Final edition </ref>. «Сити» 62-інші минутта алға шықты, есеп 2:1. Голды салуға ат салысқандар болып, Кен Бернс, Бобби Джонстон және Джек Дайсон саналды<ref>{{cite book|last=James|first=Gary|title=Manchester&nbsp;– A Football History|publisher=James Ward|location=Halifax|year=2008|isbn=978-0-9558127-0-5|page=122}}</ref>. 64-інші минутта Берт Траутманнды мойынын ауыртып алғанына қарамастан, Дайсонға пас беріп, кейін Джонстон гол салып шабуыл иесі атанды<ref>{{cite book|last=Ward|first=Andrew|title=The Manchester City Story|publisher=Breedon|location=Derby|year=1984|isbn=0-907969-05-4|page=49}}</ref>. Осымен есеп 3:1 болып кубок иегерлері атанды.<ref>Rowlands, ''Trautmann: The Biography'', p. 179.</ref> «Манчестер Сити» кезеңі 60-70 жылдардың соңына қарай өркендей бастады. Бұл кездері команды Джо Мерсер қолға алды. Джо Мерсер команданы қолға алып Жоғарғы Лигага шығарған болатын. Мерсер «Сити» қатарына Джордж Хеслоп, Майк Саммерби, Колин Белл, Тони Бук, Фрэнсис Ли, жас Джо Корриган есімді ойыншыларды қосты. Бұл ойыншыларын команданы алға сүйреді. Кейін Мерсер, 34 жылдан кейінгі, [[1968 жыл|1968]] жылы, Джордж Бест есімді атақты шабуылшысы бар<ref>{{cite book|last=Goldstone|first=Phil|coauthors=Saffer, David|title=Manchester City Champions 1967/68|publisher=Tempus|location=Stroud|year=2005|isbn=978-0-7524-3611-1}}</ref> «Манчестер Юнайтедті» екі ұпай артта қалдырып, Англия чемпионы атанды. [[1969 жыл|1969]] жылдың [[26 сәуір]]інде Нил Янгтың голының арқасында «Лестер Ситиді» жеңіп, «Сити» тарихындағы төртінші Англия Кубогын жеңіп алды<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Blue Heaven: Manchester City's Greatest Games|publisher=Mainstream|location=Edinburgh|year=1996|isbn=1-85158-872-8}}</ref>. [[1970 жыл|1970]] жылдың [[7 наурыз]]ында «Сити» тарихында алғаш рет Футбол Лигасының Кубогін жеңіп алды, финалдық матчта Мерсердің «Ситиі» «Вест Бромвич Албионның» бір голына екі голмен жауап қайтарған болатын. Голдардың авторы: Майк Дойл және Глин Пардо.<ref>{{cite book|last=McOwan|first=Gavin|title=The Essential History of West Bromwich Albion|publisher=Headline|year=2002|isbn=0-7553-1146-9|page=261}}</ref> Сол жылы, «Сити» өте жоғарғы нәтиже көрсетіп Кубок Иегерлерінің Кубогын жеңіп алды. Венадағы финалда Польшаның клубы «Гурникті» 2:1 есебімен жеңді. «Сити» қатарынан голдарды Нил Янг және пенальтиден Фрэнсис Ли салған болатын<ref>''Paul Fitzpatrick.'' Lee Inspired by Vienna, The Guardian(30.04.70)</ref>. Джо Мерсер бұл ойыннан кейін<ref>''Paul Fitzpatrick.Mercer "happy", The Guardian(30.04.70)''</ref>: <blockquote>'''''«Нөсер жауын екінші таймда ойынды бұзды, бірақ біздің ойыншылар бұл кедергіге қарамастан керемет ойын көрсетіп, менің көңілімнен шықты»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Мерсер''</blockquote>Келесі жылы Джо Мерсер мен Мальколм Эллисон бірігіп тағы да, Кубок Иегерлерінің Кубогының жартылай финалына шықты. Бірақ «Ситидің» маңызды ойыншалыр жарақаттанып қалып, «Челсиден» 0:2 есебімен жеңіліп қалып, алдыңғы жылғы нәтижені қайталай алмады. Англия біріншілігінде «Сити» төртінші орында тұрып, соңына қарай алға жылжып, бас жүлдені иеленіп кетті. 1972 жылы, өкінішке орай, екі бапкердің арасы құлдилай бастады. Джо Мерсер «Ковентри Ситиді» жаттықтыруға кетіп қалды. Клуб президенті Питер Суолз<ref>Tossell, ''Big Mal'', p. 214.</ref>: <blockquote>'''''«Бізге Мальколм Эллисон мен Джо Мерсер арасындағы екеуін таңдау керек болды. Біз Мальколм Эллисонды таңдадық»'''''</blockquote><blockquote>''© Питер Суолз''</blockquote>Кейін Мальколм Эллисонде өз пікірін білдірді<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Manchester City: The Mercer-Allison Years|publisher=Breedon|year=2008|location=Derby|isbn=978-1-85983-608-8|page=176}}</ref>: <blockquote>'''''«Джо және мен керемет бапкерлік топ болдық. Мен ешқашан Джо Мерсермен бірге жұмыс атқарғаныма өкінген емеспін, және өкінбеймін де. Ол да осындай сезімде екенін білемін. Біз екеуміз керемет клубты құрдық. Мерсер-Эллисон атқарған жылдары «Сити» үшін ең керемет және есте қаларлықтай жылдар болады. Джоны тағы да өз орнында қалдырғанда, керемет болар еді. Ол да осылай айтатынына күмәнім жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Мальколм Эллисон''</blockquote>[[File:Joe Corrigan 20070922.jpg |thumb|284x284px|Джон Корриган, «Ситидің» көп жүлделі қақпашысы|солға]]Бірақ Мальколм Эллисон бапкерлік қызметте көп болмады. Өйткені ол 1972/73 жылдары «Ситиді» соңғы орындарда жетелеп жіберді. Клубы екінші дивизионға кетіп қалудан, тек жаңа бапкер Джонни Харт құтқарып қалды. Бірақ бұл бапкерде, өз жұмысында бола алмады. Маусым аяқтала сала бапкерлік орынды «Норвич Ситидің» бапкері Рон Саундерс басты. Бұл бапкердің көмегімен кубок жағында аса жақсы өнер көрсетсе, біріншілікте шамалы нәтиже көрсетті. Саундерсде өз орнында көп отыра алмады, 1974-1979 жылдар арасында «Ситидің» бұрынғы ойыншысы Тони Бук бапкерлік жағынан басқарды. Бук команданы алға шығарып, және сол нәтижені сақтап қалуды мақсат тұтты<ref>http://www.sporting-heroes.net/football-heroes/displayhero_club.asp?HeroID=36461</ref>. 1973/74 маусымының соңғы турында «Сити», біріншілікте қалу үшін тек жеңіс керек болған «Манчестер Юнайтедпен» кездесті. 1:0 есебімен «Манчестер Сити» жеңіп, ел біріншілігінен көршілес клубты екінші дивизионға шығарып салды. Жалғыз голдың авторы Денис Лоу, бұл матч ол үшін аса ауыр болды. Өйткені Лоу «Манчестер Юнайтед» қатарында 11 жыл ойын көрсетті, ол голды соққаннан кейін қуанбады және ойын алаңынан көңілсіз кетті. Бұл Лоу үшін мансабындағы ең соңғы матч болды<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-United-0-1-Manchester-City-article80249.html</ref>. Тони Бук кезінде «Манчестер Сити» жақсы команда болды. [[1976 жыл|1976]] жылдың 28 ақпанында «Ньюкасл» клубын 2:1 есебімен жеңіп, [[Лига Кубогы]] иегері атанса, [[1977 жыл|1977]] жылы «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульден]]<nowiki/>» бір ұпайға қалып қойып күміс жүлдеге ие болды. Және екі рет Лига Кубогының ширек-финалына барды, ал 1978/79 жылдары [[УЕФА]] Кубогының ширек-финалына дейін барды. 60-70 жылдардағы сәтті кезеңді 80-інші жылдардағы сәтті кезеңмен ауыстыруға болатыны сөзсіз. Мальколм Эллисон бапкерліктен босатылып, кейін қайтып келді. Бірақ Мальколмның кейінгі саясаты сәтсіз болды. Клубтан Эйс Хартфорд, [[Оуэн, Гари|Гари Оуэн]] и Питер Барнс сынды жұлдызды ойыншылар кетіп қалды. Кейін Стив Дейліді £1,5 миллион бағасына алып<ref>Тревор Фрэнсис: Погбаның бағасы бұл кезде, ойда жоқ еді. http://ukfootball.ru/transfers-1409.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401231804/http://ukfootball.ru/transfers-1409.html |date=2012-04-01 }}</ref>, Англия біріншілігіндегі ең қымбат ойыншы атанды. Бірақ бұл «Ситиді» алға жетелей алмағандықтан, Эллисон 1980/81 маусымында қайтадан босатылды. Оның орнына Джон Бонд келді.<ref>http://www.guardian.co.uk/football/video/2009/sep/14/the-manager-football?intcmp=239</ref> [[Джон Бондтың]] көмегімен, «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульды]]<nowiki/>» 3:1 есебімен жеңіп, ел біріншілігінде 10-ыншы орында аяқтады. Бондтың саясатымен, көптеген нәтижелі ойыншылар «Сити» қатарын толықтырды. Құрамда жас ойыншылар көбейді. Осы қарқынмен «Сити» Англия Кубогының финалына шықты<ref>http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717104231/http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 |date=2012-07-17 }}</ref>, бірақ финалда «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» «Ситиді» 3:2 есебімен жеңіп, басым түсті. Екі жылдан Бондта өз жұмысынан босатылды. Өйткені «Сити» ондыққа кіре алмады. Оның орнын Джон Бенсон басты. Джон Бенсон тек бірінші дивизионнан ұшып кетуі ғана есте қалды, бірінші дивизионның соңғы турында жеңіске жеткенде қалуы мүмкін еді. Тіпті тең нәтижеде «Ситиді» бірінші дивизионда қалдырар еді. Бірақ Джон Бенсон «Ситиді» тек жеңіліске ғана лайық екенін көрсетті. Кейін Бенсонның орнын [[Билли Макнилл]] басты. Бұл бапкер «Ситиді» бірінші дивизионға қайта әкелді. Бірақ 1985/86 жылдары бірінші дивизионнан ұшып кетуіне сәл қалды, және 1986/87 жылдардағы маусымды әлсіз бастады. Оны «Сити» басшылары орнынан босатып, оның орнына [[Джимми Фриззеллді]] шақырды. «Сити» сол маусымда соңынан екінші орын алып, қайта екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін екінші дивизиондағы «Ситиді» [[Фриззелл]] басқармады, «Ситиді» Мел Макхин қайтадан бірінші дивизионға әкеліп, қарашада сэр Алекс Фергюсон басқарған «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» 5:1<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-City-5-1-Manchester-United-special-unseen-pictures-of-David-Oldfield-Trevor-Morley-Gary-Pallister-and-Co-article374005.html</ref> есебімен ойсырата жеңді, бірақ бұған қарамастан басшылар Мел Макхинді орнынан босатты. сэр [[Алекс Фергюсон]] сол матчтан соң:<blockquote>'''''«Бұл менің бапкерлік мансабымдағы ең ұятты есеп болды»'''''<ref>Manchester Derby Special: Sportsmail takes City and United on a trip down memory lane<nowiki/>http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175519/MANCHESTER-DERBY-SPECIAL-Sportsmail-takes-City-United-trip-memory-lane.html</ref></blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>[[File:Franny Lee.jpg|thumb|314x314px|Фрэнсис Ли — «Ситидің» аңыз ойыншысы]][[1989 жыл|1989]] жылдың [[қараша]]сымен [[1990 жыл|1990]] жылдың [[қараша]]сы арасында «Ситиді» Ховард Кендалл басқарды. Бұл бапкер команданы алға жетелей алды. Ховард Кендалл «Эвертонға» кетіп қалды. Ол кеткеннен кейін ойыншы-бапкер Питер Рид бапкер болды. Ридтің екі маусымында «Сити» бесінші орыннан не төмен, не жоғары аяқтай алмады. Ал 1992/93 жылдарда тоғызыншы орынға түсіп қалып, [[Питер Рид]] орнынан кетті. Оның орнына [[Брайан Хортон]] келді. Ол «Ситимен» 16-ыншы орынға түсіп қалды [[1994 жыл|1994]] жылы «Сити» , сәтсіз ойындарға қарамастан Хортонды команданың бапкері қылып қалдырды, бірақ 1994/95 маусымында 17 орын шынымен басшылардың көңілінен шықпады, және оны орнынан босатуға тура келді. Оның орнын «[[Саутгемптон]]<nowiki/>» клубының бұрынғы бапкері Алан Болл басты. Ол құрамды жасартқысы келіп, реформа өткізді. Құрамға [[Георгий Кинкладзе]] келіп, құрам жасара бастады. Бірақ 1995/96 жылдары «Сити» қайтадан бірінші дивизионға кетіп қалып, Болл орнынан босатылды. Стив Коппелл жаңа бапкер болып уақытша тағайындалды. Кейін клуб бапкері болып, [[Фил Нил]] тағайындалды. Бірақ ол 10 ойынның 7-еуінде жеңіліс тауып, «Ситиді» кестенің ортасына апарып тастады, кейін орнынан босатылды, орнына Джо Ройл келіп «Ситиді» екінші дивизионға кетіп қалудан құтқара алмай, екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін Ройлдың сөзінде<ref>Маусым нәтижесі туралы. "Манчестер Сити" http://fapl.ru/posts/9353/ </ref>:<blockquote>'''''«Ситиде жақсы-жақсы ойыншыларды алатын аса көп ақша болмады, сондықтан кәрі футболшылармен тегін агенттерді алу керек болды»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Ройл''</blockquote>«Ситидің» құлдырау кезеңінде президенттік мансапты [[Дэвид Бернстайн]] басты. Жаңа президент келгеннен кейін «Сити» 1998/99 жылдарынан кейін бірінші дивизионға қайта оралды. Келесі маусымда клуб Премьер-Лигаға келді. [[2000 жыл|2000]] жылдың жазында клуб қатарына жартылай қорғаушы Альф-Инге Холланд және Джор, қыста қатарға Ричард Данн мен Даррен Хакербиде қосылды. Шотландтық «Рейнджерстен<nowiki/>» Андрей Канчельскис жалға алынды. [[2001 жыл|2001]] жылдың [[21 сәуір]]інде жанкүйерлер көтеріліп Джо Ройлды орнынан босатты<ref>Anger at Royle departure, BBC Sport, 21.05.01 2011-09-11 http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/1342563.stm </ref>. Үш күннен кейін Англия ұлттық құрамасының бұрынғы бапкері Кевин Киган «Ситидің» жаңа бапкері болып тағайындалды. === XXI ғасырдың басы === [[File:Thaksin DOD 20050915 (crop).jpg|thumb|278x278px|Таксин Чиннават, «Ситидің» алғашқы азиаттық басшысы]] [[2002 жыл|2002]] жылы «Манчестер Сити» Премьер-Лигаға қайта оралды. Маусым басында клуб көптеген жақсы ойыншыларды алды. «Қалалықтар» қатарын [[Петер Шмейхель]]<ref>Man City snap up Schmeichel, bbc.co.uk, 13.04.02, 2013-11-19 http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/1926287.stm </ref> толықтыра бастады, одан соң қорғаушылар [[Сильвен Дистен]] мен [[Давид Соммей]] келді. Марк-Вивьен Фоэмен<ref>Africa: Cameroon's Foe Joins Manchester City, allafrica.com, 2013-11-19 http://allafrica.com/stories/200206200061.html </ref> қоса, Висенте Матиас Вуосода<ref>Man City seal Vuoso deal http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/2027491.stm </ref> клуб қатарын толықтырды. Кейінірек «Пари Сен-Жермен» клубынан £17,5 миллион бағасына Николья Анелькада<ref>Manchester City officialise le transfert d'Anelka http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610193926/http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm |date=2015-06-10 }}</ref> келді. Қыстық трансферде — шабуылшы [[Робби Фаулер]]де қатарды толықтырды. Маусым нәтижесі бойынша, «Манчестер Сити» Премьер-Лигада тоғызыншы орын алып, 24 жылдан бері алғаш рет [[УЕФА Кубогы (кубок)|УЕФА Кубогының]] квалификациялық жарыс кезеңіне шықты. [[2003 жыл|2003]] жыл «Манчестер Сити» үшін «Мейн Роудтағы» соңғы ойын болды, өйткені олар — «[[Сити оф Манчестер]]<nowiki/>» деп аталатын 48 мың көрермендік жаңа ойын алаңына көшті. [[2007 жыл|2007]] жылы UK Sports Investments арқылы тайландты отбасынан шыққан бизнесмен Таиландтық бұрынгы премьер-министрі [[Таксин Чиннават]] $43 миллионға клубты сатып алды. Және ол клубты көркейтуге уәде берген болатын<ref>Таксин Чинават: «Келесі жылы "Манчестер Сити" ЧЛ-да ойнайтын болады» 21.03.08 http://www.voon.ru/news/75778 </ref>:<blockquote>'''''«Ең бірінші мақсат — ондыққа кіру, екіншісі — алтылыққа, ал үшінші мақсатымыз — [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] үшін таласамыз»'''''</blockquote><blockquote>''© Таксин Чиннават''</blockquote>Жаңа басшылар «клубқа көптеген өзгерістер» енгізуді бастады. Ең алғашқы өзгеріс, [[2007 жыл|2007]] жылдың [[6 шілде]]сінде атақты швед бапкері [[Свен-Ёран Эрикссон]]мен үш жылға келісім-шартқа келді, және де ойыншылар Ведран Чорлукамен, Хавьер Гарридомен және Мартин Петров, Элано, Бенджани Мварувари, Валерия Божиновтармен келісім-шартқа келді. Бұл маусымда манчестерлік дербидің екеуінде де жеңіске жетті, бірақ соңғы турда «[[Мидлсбро]]ға<nowiki/>» 8:1 есебімен ойсырата жеңіліп, тоғызыншы орынға жайғасты. [[2008 жыл|2008]] жылдың [[2 маусым]]ында шведтік бапкерді жұмысынан босатты<ref>Эрикссон жұмысынан босатылды 02.06.08, futbol-1960.ru http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604110946/http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html |date=2008-06-04 }}</ref>. Оның орнына уэльстік бапкер [[Марк Хьюз]]ды<ref>"Манчестер Ситидің" жаңа бапкері Марк Хьюз болды, 05.06.08 http://www.belta.by/ru/all_news/sport/i_231625.html </ref> қойды. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» сату жөніндегі, үш апталық Дубайда өткен келісімнен кейін, қаржылай көмек беретін [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-лық]] топ Abu Dhabi United Group (ADUG), және оның басшысы [[Мансур ибн Зайд Аль Нахайян]] Чиннаваттан 90%-дық акциясын сатып алды, бір жылдан кейінде 10%-ын сатып алып, тәуелсіз басшысы атанды. Клубты сатып ала, алға мақсат қойды. Мақсаты — алпауыт клубтардың қатарына кіру болатын. Кейін Шейх Мансур айтуынша<ref>«Шейх Сити», 03.08.2010, chelsearus.com http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121060349/http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html |date=2010-11-21 }}</ref>:<blockquote>'''''«Челси және Барселона секілді клубтармен бірдей болу үшін, құрамдағы 22 ойыншыны жаңарту керек. Ақша — мәселе емес. Бастысы, менің командамда 22 ойыншының барлығы жұлдызды ойыншы болуы керек, ал клуб онжылдықта алпауыт клубқа айналады»'''''</blockquote><blockquote>''© Шейх Мансур''</blockquote>Жаздық трансферде көптеген жақсы ойыншылар алынды. [[Пабло Сабалета]], [[Венсан Компани]], [[Таль Бен-Хаим]] және Глаубер секілді ойыншылар алынды, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» [[Шон Райт-Филипс]] қайта оралды. Мәскеулік [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА-дан]] £18 миллион бағасына бразилиялық шабуылшы Жо<ref>Жо "Манчестер Ситиге" келді, 02.07.2008, rusfootball.info http://www.rusfootball.info/rss/1146040509-zho-pereshel-v-manchester-siti-za-18-mln.-funtov.html </ref> келді. Қыстық трансферде нәтижелі қақпашы Шей Гивен келді және жас қақпашы Гуннар Нильсен, қорғаушы Уэйн Бридж, нәтижелі ойыншы Найджел де Йонг, екі шабуылшы — Крейг Беллами мен [[Робиньо]] қатарды толықтырды. [[Робиньо]] — «[[Реал Мадрид]]тен<nowiki/>» £32, 5 миллион бағасына келіп<ref>Робиньо "Манчестер Ситиге" келді. 02.09.2008 http://news.bigmir.net/sport/46780?bm_lang=ua</ref>, «Манчестер Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұл маусымда, алдыңғы маусымға қарағанда «Сити» жақсы нәтиже көрсетті — 10-ыншы орын. [[2009 жыл|2009]] жылы Марк Хьюз орнына басқа бапкер келеді деген жалған ақпараттар көп болды. Бірақ 2009/10 жылдардағы маусымды уэльстік бапкермен басталды. «Сити» өзінің трансферлік саясатын жалғастыра кетті. Жазда «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» клубынан [[Стюарт Тейлор]] атты қақпашы келді, содан соң жартылай қорғаушы [[Гарет Барри,]] «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» футбол клубынан [[Силвиньо]], «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдан]]<nowiki/>» [[Коло Туре]] мен Эммануэль Адебайор, «Эвертоннан» £24 миллион бағасына орталық қорғаушы Джолеон Лескотт, «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Карлос Тевес]], «[[Блэкберн Роверс]]<nowiki/>» клубынан Роке Санта Круз келіп, «Манчестер Сити» ойыншылар қатары толықты. [[2009 жыл|2009]] жылдың [[19 желтоқсан]]ында Марк Хьюз сәтсіз нәтижелері үшін бапкерлік қызметті босатты. Кейін Марк Хьюз өзінің бұл шешімге разы<ref>Марк Хьюз "Манчестер Ситидің" өткізіп жүрген саясатына разы емес, 20.12.09 http://www.dynamomania.com/news/98219-mark-hyuz-nedovolen-politikoy-rukovodstva-manchester-siti </ref> емес екенін білдірді:<blockquote>'''''«Сандерлендпен кейінгі ойында, маған келісім-шарт ерте ажырады деп айтты. Маған БАҚ-та бұл туралы ескертпеді, мен бұндай шешімді мүлде күткен жоқпын. Көп ұзамай, жаңа бапкерде табыла қойды, бұл, менің кетуім маусым басында шешілгенін білдіріп отыр. Мен маусым басталмай тұрып, клуб басшысымен кездестім, және біз бірге мақсат қойдық — ел біріншілігінде алтыншы орын алу немесе 70 ұпай жинау. Бұны мақсат тұтуды мен ойыншыларға да айтып қойғанмын. Әрине, Манчестер Сити сабында әркім көбірек жақсы нәтиже көрсетіп, ел біріншілігін менімен бірге алғысы келіп, тура жолға түстік, бірақ күтпеген жерден мені жұмысымнан босатты»'''''</blockquote><blockquote>''© Марк Хьюз''</blockquote>Кейін бұған «Сити» президенті әл-Мүбарәк жауап қайтарды:<blockquote>'''''«Соңғы он бір ойында бар болғаны екі-ақ жеңіс. Бұл «Манчестер Сити» клубы үшін өте жеткіліксіз. Шейх Мансур мен басшылар кеңесі, алға деген ұмтылыс және ынтаны көріп тұрған жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбарәк''</blockquote>[[File:Roberto Mancini RED BULL STADIUM JERSEY NY.jpg |thumb|230x230px|Роберто Манчини мен Брайан Кидд — «Ситидің» қазіргі деңгейіне жол ашқандар|солға]]Марк Хьюз орнына итальяндық маман [[Роберто Манчини]] келді<ref>«Манчестер Сити» Хьюзды жіберіп, Манчиниды бапкер қылды. 19.12.09 http://www.sports.ru/football/56836797.html </ref>.Және оның ассистенті болып [[Брайан Кидд]] тағайындалды. Қыста «Сити» ойыншылар қатарына [[Патрик Вьейра|Патрик Виейра]] мен жас ойыншы [[Адам Джонсон]] қосылды. [[Роберто Манчини|Манчинидың]] арқасында «Манчестер Сити» бесінші орын алып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] жолдама алды. [[2010 жыл|2010]] жылы жазда «Манчестер Сити» трансфер прессасының бас жұлдызы болды.«Сити» қатарын Александр Коларов(£20 миллион бағасына), Жером Боатенг(£11 миллион бағасына), Яя Туре(£26,4 миллион бағасына), Джеймс Милнер(£19,3 миллион бағасына), Давид Сильва(£25,3 миллион бағасына) және сол кездердің нәтижелі шабуылшыларының бірі болған Марио Балотелли(£26 миллион бағасына) келіп қатар толықты. «Сити» осы жылы өзінің қорғаушысы Силвиньомен қоштасты, өйткені ол өзінің ойыншы мансабын аяқтады. Және Хавьером Гарридо, жартылай қорғаушылар Мартин Петров және де [[Стивен Айрленд]], шабуылшылар Бенджани Мварувари, «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]<nowiki/>» кеткен Робиньо атты ойыншыларымен қош айтысты. «Манчестер Сити» қыстық трансферлік терезеде көптеген футболшыны жалға жіберуі керек болды. Бұлардың қатарынад: Роке Санта Крус, Давид Гонсалес, Уэйн Бридж және Эммануэль Адебайор, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубына кетті. «Манчестер Сити» жағдайы күрт күшейе түсті. Қыста «қалалықтар» [[Босния және Герцеговина|Босния және Герецеговинаның]] нәтижелі шабуылшысы [[Эдин Джеко]]мен келісім-шартқа келді(£27 миллион бағасына). Жаңағы трансферлердің барлық бағасын қоса түскенде, шейх Мансур £1 миллиард көлемінде қаржы жіберген(бапкер мен ойыншылардың жалақысын қосқанда).<ref>Ман. Сити: миллиард үшін, 09.01.11 http://football.ua/england/news/117983.html </ref> [[2011 жыл|2011]] жылдың [[17 наурыз]]ында «Манчестер Сити» [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] 1/8 финалында [[Динамо (футбол клубы, Киев)|киевтік Динамоға]] жол берді (қонақта 0:2 ұтылып, өз алаңында 0:1 ұтылып). [[11 мамыр]]да «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп 1968/99 жылдардан бері алғаш рет УЕФА Чемпиондар Лигасына жолдама алды. «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэммен]]<nowiki/>» өткен ойыннан кейін [[Манчини]]:<blockquote>'''''«Бүкіл команданы жеңіспен құттықтаймын. Осы маусымда жақсы өнер көрсеттік деп ойлаймын. Алдымызда әлі екі ойын бар, және бұл Ситиді үшінші орынға апарады деп үміттенемін. Бұл мен үшін ең маңызды да әсерлі сәттердің бірі. Біз бұл маусымда көп еңбек еттік және мен Манчестер Сити жанкүйерлерін құттықтаймын. Мүмкін емес ешнәрсе жоқ, және біз Арсенал клубын артта қалдырамыз деп үміттенемін»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>Сонан соң, Манчинидің арманы орындалған болатын. «Сити» екі ойында алты ұпай алып, 22 мамыр күні «Манчестер Сити» Англия Премьер-Лигасында күміс жүлдегер атанған, лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челсимен»]] бірдей ұпай жинады, бірақта голдар айырмашылығымен «Манчестер Сити» үшінші орынға жайғасты. Және бұл нәтиже квалификациялық жарыссыз, тікелей УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. Бұл жүлдемен қоса, ең үздік бомбардир атанған «Сити» ойыншысы [[Карлос Тевес]] «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» шабуылшысы [[Димитр Бербатов]]пен бірдей атанды. «Манчестер Сити» қақпашысы — [[Джо Харт]], «[[Алтын қолғап]]<nowiki/>» атағын жеңіп алды. Англия қақпашысы 17 ойын өз қақпасына гол жібермеген. «Манчестер Сити» үшін сол кезде Англия Кубогын «[[Сток Сити]]ден<nowiki/>» жеңіп алу үлкен нәтиже болды. Бұл жүлдені 1976 жылдан бері алғаш рет жеңіп отыр. [[Роберто Манчини]] ойыннан кейін:<blockquote>'''''«Тек бірнәрсе айта аламын, мен өз жанкүйерлерім үшін ризамын. Көп жылдар бері, бұл кубокты жеңе алмай келдік. Біз бүгін жақсы қорғандық деп айта алмаймын. Бізге әлі де күшею қажет, бірақ бұған қарамастан, біз өте бақыттымыз. Біз Манчестер Ситидың жаңа тарихын бастадық. Бұл әлі басы ғана»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>2010/11 маусымы аяқталғаннан кейін [[Роберто Манчини]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-де]] клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәкпен кездесті. Кездесуде итальяндық маман мен араб бизнесмені арасында, бюджетке көп қаржы бөлінетіні шешілді. [[2011 жыл|2011]] жылы жазда екі атақты ойыншы «Сити» қатарына қосылды. Бұлар — [[Самир Насри]] және [[Серхио Агуэро]]. [[Серхио Агуэро]] — «Манчестер Ситиге» £38 миллион бағасына келіп, «Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұлармен қоса «Сити» сабына, [[Гаэль Клиши]] мен [[Стефан Савич|Стеван Савич]] және [[Оуэн Харгривз]]те қосылды, румындық қақпашы Костел Пантилимион «[[Тимишоара]]<nowiki/>» клубына жалға алынды, бірақ кейіннен толықтай сатып алынды. Сол жылы командадан, Патрик Виейра ойыншы мансабын аяқтап, кейін клуб штабына кірді. [[2013 жыл|2013]] жылдың [[мамыр]]ында «Манчестер Сити» жас ойыншыларының командасын басқара бастады. Эммануэль Адебайор қайта басқа клубқа жалға кетті. Және де Шей Гивен, Жо, Крейг Беллами, Шон Райт-Филипс, [[Жером Боатенг]], [[Фелипе Кайседо]] және тағы да басқа жас футболшылар клубтан кетті. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[шілде]]сінде, клубтың ресми демеушісі [[Etihad Airways]] шешімімен «Сити оф Манчестер» атауы «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>» деп өзгертілді. Etihad Airways пен «Манчестер Сити» он жылға серіктестік келісім-шартқа қол қойылды. Бұдан басқа Etihad Airways таңбасы, «Сити» жарнамаларында, ойын алаңының сыртында, шығыс Манчестерге Etihad Campus дүкенін салуға, және клуб жейдесінде белгіленетін болады. Кейбір мағлұматтарға сүйенсек, ойын алаңының атауын өзгерту £120 миллион бағасына шаққан. «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>дегі» алғашқы матчта «Сити» өзінің көршілесі «Манчестер Юнайтедпен» кездесіп, бірінші таймда 2:0 есебімен жеңіп келіп, кейін 2:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ «Сити» Премьер-Лигада сәтті бастады. 14 ойында 12 рет жеңіске жетіп, қалған екі «[[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм]]<nowiki/>» мен «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» клубтарымен тең ойнады. 9 турда «Манчестер Сити» өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті 6:1<ref>"МЮ" өзінің көршілесінен алты гол өткізіп алды. 23.10.11 http://www.lenta.ru/news/2011/10/23/mucity/ </ref> есебімен ойсырата жеңіп, «Сити» үшін «Олд Траффордтағы» 56 жылдан бергі алғашқы ірі есепті тіркеді.<ref>"Манчестер Сити" "Олд Траффордта" соңғы 56 жылда алғаш рет ірі есеппен жеңді. 23.10.11 http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025202348/http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ |date=2011-10-25 }}</ref> Ойсырата жеңген ойыннан кейін [[Роберто Манчини]]:<blockquote>'''''«Маусым өте ұзақ, және біз әрбір үш күн сайын ойын көрсетеміз, сондықтан әрбір ойын бара-бара қиындай бастайды. Біз Тоттенхэм және Болтон клубтарына қарсы жақсы нәтиже көрсеттік, бірақ мен бұл ойынды аса ерекше деп белгілеймін — біз Манчестер Юнайтед атты алпауыт клубты жеңдік. Бірақ біз бұл ойында тек үш ұпай алдық қой — ал алты голға келсек, бізге сол алты гол үшін ешкім алты ұпай бермейді. Бұл жәй ғана ойын, және мен, Манчестер Юнайтед әлі де бізден мықтырақ деп ойлаймын. Біз олардан мықты болуымыз үшін, Премьер-Лиганы жеңіп алуымыз керек. Сонда ғана барлығы өзгере бастайды деп сенемін, бірақ әзірше Манчестер Юнайтед бізден әлдеқайда мықтырақ. Әрине, мен Манчестер Юнайтед клубын ойсырата жеңгенімізге қуаныштымын. Барлық команда Олд Траффордта жеңе бермейді, сондықтан бұл ойын біз үшін маңызды да есте қалатын ойын — бастысы ірі нәтиже емес, бастысы біз олардың алаңында жеңіс таптық. Бұл матч жанкүйерлеріміз үшін тарихи матч. Голдар тек біздің алға шығуымызға және лигада көмек көрсете алады. Мен үш ұпайды алғанымызға қуаныштымын, бірақ, бізге әлдеқайда мықтырақ болуымыз үшін, және кестенің алғашқы орындарында қалуымыз үшін, бізге тынбай еңбек етуіміз керек, сонда ғана біз күшейе түсеміз»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote> [[Сурет:ManchesterCityFC League Performance.svg|нобай|409x409 нүкте|Футбол лигасындағы «'''Ситидің'''» жыл сайынғы орындарының кестесі]] «Сити» үшін алғашқы жеңіліс он бесінші турда тіркелді. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[12 желтоқсан]]ында [[Андре Виллаш-Боаш]]тың командасы «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» 1:2 есебімен жеңіліп қалды. Бірінші голды екінші минутта Марио Балотелли салғанымен, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» екі голмен жауап қайтарып «Ситиден» басым түсті.<ref>"Челси" чемпиондық таласта. 13.12.11 http://football.sport-express.ru/reviews/18460/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107222207/http://football.sport-express.ru/reviews/18460 |date=2012-01-07 }}</ref> «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңілгеннен кейін, «Сити» УЕФА Чемпиондар Лигасында сәтсіздікке ұшырады. Топтық кезеңінде «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>» клубын 2:0 есебімен жеңгенімен<ref>"Сити" плей-офф құлттанған есігінің қасында. 07.12.11 http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/matches/round=2000263/match=2007657/postmatch/report/index.html </ref>, «Сити» «Бавария» мен «[[Наполи]]ден<nowiki/>» кейін үшінші орынға ие болып, регламент бойынша, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] кетіп қалды. Еуропа Лигасының 1/16 финалында, португалиялық «[[Порту (футбол клубы)|Портумен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 2:1 есебімен жеңіп, ал өз алаңында 4:0 есебімен артта қалдырды. Кейін, 1/8 финалда басқа португалиялық клуб «[[Спортинг Лиссабон|Спортингпен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 0:1<ref>"Сити" үшін жаман хабар. 08.03.12 http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000274/match=2007453/postmatch/report/index.html </ref> есебімен жеңілді. Ал, өз алаңында 3:2 есебімен жеңгенімен келесі кезеңге өте алмады. Өйткені, ереже бойынша, өз алаңында гол өткізбеген клуб қана келесі кезеңге жолдама ала алады. Ойыннан кейін «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]<nowiki/>» бас бапкері [[Са Пинту]] айтуынан<ref>Са Пинту: "Спортинг" жақсы үмітпен жеңді. 16.03.12 http://www.championat.com/football/news-1117932-sa-pintu-sporting-pobedil-blagodarja-igrovoj-discipline-i-vere-v-uspekh.html </ref>:<blockquote>'''''«Манчестер Сити құрамы өте мықты, бұл клубтың әрбір ойыншысы нәтижелі болып келеді. Бірақ Спортинг үлкен сенім мен және тынбай еңбек еткеніне орай жеңіске жетіп, келесі кезеңге өтті.»'''''</blockquote><blockquote>''© Са Пинту''</blockquote>[[File:Aguero sending photos - Premier League parade 2011-12.jpg|thumb|314x314px|Серхио Агуэро, 2011/12-дегі чемпиондығында]] Ел кубоктарында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. Бірінші кубокта, 1/32 финалында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» 3:2 есебімен жеңіліп, ары қарай жалғастыра алмады<ref>"Манчестер Юнайтед" "Манчестер Ситиді" Англия Кубогынан теуіп шығарды. 09.01.12 http://www.topnews.ru/news_id_47499.html </ref>. Ал екінші кубокта, әрине, Лига Кубогында, жартылай финалға дейін барып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» футбол клубынан өте алмады(қонақта 0:1 есебімен жеңілсе, өз алаңында 2:2 есебімен тең нәтиже көрсетті). Ал Премьер-Лигада ұзақ уақыт бойы алғашқы орынды бермей келе жатты, бірақ кейін «[[Суонси Сити]]ден<nowiki/>» минималды есеппен жеңіліп, «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» алдына жіберіп алды. Келесі турда «[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]<nowiki/>» қарсы ойында 2:1 есебімен жеңді. Кейін «Сити», «Сток Сити» және «Сандерленд» клубтарымен тең ойын көрсетті, ал 8 сәуірде лондондық «Арсеналға» 0:1 есебімен есе жіберіп алды. Бұл сәтсіздіктерден кейін «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» 8 ұпаймен алға ұзап кеткен болатын. Бірақ «Сити», қуанышқа орай, алты ойын қатарынан жеңіске жетті, ішінде алғашқы орында тұрған «[[Манчестер Юнайтед]]те<nowiki/>» болды. Соңғы турға келгенде «Манчестер Сити», өзінің көршілес клубынан екі ұпай алға ұзады.Соңғы ойын «Куинз Парк Рейнджерске» қарсы ойын болатын. Бұл ойынның бірінші таймында «Сити» 1:2 есебімен жеңіліп жатты. Бірақ соңғы минуттардағы, [[Эдин Джеко]] мен [[Серхио Агуэро]] салған голдар, тарихты шыр айналдырды. Бұл голдардан кейн «Сити» «Куинз Парк Рейнджерстен» 1:2 жеңіліп жатып, 3:2 есебімен алға шығып кетіп, бұны қоя тұрғанда кесте «Манчестер Юнайтедті» артта қалдырып 89 ұпаймен, 44 жылдан бергі алғашқы Англия біріншілігін жеңіп алды. Үздік ойыншы болып — [[Венсан Компани]] атанды. Клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәк кейіннен, өз пікірін білдірді<ref>Халдун әл-Мубарак: Ескі "Манчестер Сити" ежелде қалды. 15.05.12 http://terrikon.com/posts/119489 </ref>:[[File:Vincent Kompany holds up the Premier League trophy 2012.jpg|thumb|315x315px|Команда капитаны Венсан Компани АПЛ кубогымен]]<blockquote>'''''«Жанкүйерлер бұл сәтті 44 жыл күтті, міне, 44 жылдан кейін алғашқы ел біріншілігінің чемпионы болдық, клуб кезінде жүлдесіз болды, жүлдеге қол жеткізе алмай жүрді. Кезіндегі «Сити» дымға қауқарсыз болған болатын. Енді бұл қауқарсыз «Ситиді» ұмытайық, бұрынғы нәрсе өтті де кетті. Енді көзімізді ашып, жаңа тарихтың бетін жазып бастайық. Бұл жүлде соңғы емес, әлі біз көптеген шыңдарды, бірге бағындыратын боламыз'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбәрәк''</blockquote>[[2012 жыл|2012]] жылдың басында [[Роберто Манчини]] «Манчестер Сити» клубымен, бес жылға келісім-шартқа отырғаны белгілі болды. Кейіннен, бұл итальяндық маманның жалақысы да белгілі. Жылдық жалақысы £7 миллионды құрады. Бұның алдында, [[Роберто Манчини]] Ресей футбол құрамасының бапкері болуы мүмкін деген ақпараттар да шықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[мамыр]] айында, уэльстік [[Гарет Бейл]]ді және белгиялық футболды [[Эден Азар]]ды, сонымен қатар Премьер-Лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12 маусымында]], лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» сабында үздік бомбардир атанған [[Робин ван Перси]]ді өз қатарларына қосу мүмкін болған. Бірақ, [[Гарет Бейл]] «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубымен келісім-шартын ұзартса, [[Эден Азар]] «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» сабына қосылды, ал [[Робин ван Перси]], өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубына қосылған болатын. «Манчестер Сити» бұлардың орнына, қақпашы [[Ричард Райт]]ты өз қатарларына қосты. Және де бұнымес қоса, қорғаушы Матия Настасич пен Майконды, «[[Бенфика]]<nowiki/>» клубының қорғаушысы [[Хави Гарсия]]ны, «[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]<nowiki/>» клубынан Джек Родуэллді, «Суонсидің» шабуылшысы Скотт Синклерді өз саптарына қоса алды. «Барселона» футбол клубының бұрынғы топ-менеджері Феррано Сориано, «Ситидің» директоры болды. Клуб қатарынан, Грег Каннингем, Стефан Савич, Ахмед Бенали, Гай Ассулин, Владимир Вайсс, Адам Джонсон, Найджел де Йонг және де Эммануэль Адебайор басқа клубқа кетті, ал Уэйн Бридж, Дедрик Боята, Мұхаммед Әбу, Омар Элабделлауи, Гарри Банн және Роке Санта Круз жалға кетті. Стюарт Тейлор мен Оуэн Харгривз тегін агент атанды. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[12 тамыз]]ында, «Манчестер Сити» «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубын 3:2 есебімен ұтып, Англия Суперкубогын жеңіп алды. Бірінші болып, голды «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» қатарынан [[Фернандо Торрес]] салып, командасын алға шығарса, екінші таймда «Сити» қатарынан [[Яя Туре]], [[Карлос Тевес]] және [[Самир Насри]] көзге көрініп команданы 3:1 есебімен алға шығара алды, ойын соңына қарай «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» есепті қысқарта алды, бірақ соңы жеңіс «Сити» қарамағында қалып, «Қалалықтар» кубок иегері атанды. [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13 маусымының]] басында, букмекерлік конторлар «Манчестер Ситиді» Премьер-Лига чемпионы болуға басты үміткер атады<ref>Букмекерлер «Манчестер Ситиді» АПЛ-дың 2012/13 маусымында чемпиондыққа басты үміткер атады. 18.08.12 http://www.sports.ru/football/142775111.html </ref>, бірақ «Манчестер Сити» бас бапкері Роберто Манчини, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» басты үміткер атады.<ref>Роберто Манчини: "МЮ" - чемпион болуға басты үміткер". 18.08.12 http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821033143/http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ |date=2014-08-21 }}</ref> 2012/13 маусымының күзінде «Манчестер Сити» сәтсіздіктерге жолықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[25 қыркүйек|25 қырқүйегінде]] Лига Кубогының 1/16 финалында «Манчестер Сити» «Астон Вилла» клубынан 2:4 есебімен жеңіліп қалды<ref>«Қасқырлар» жемтіксіз қалды. 26.09.12 http://www.gazeta.ru/sport/2012/09/26/a_4788253.shtml </ref>. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3 рет жеңіліс тауып және 3 рет тең нәтиже көрсетіп, жақсырақ нәтиже көрсете алмай, «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>», «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» және амстердамдық «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]<nowiki/>» клубтарынан кейін, 3 ұпаймен, соңғы орын алып, жарыспен қоштасты<ref>"Манчестер Сити" Чемпиондар Лигасымен қоштасты. 05.12.12 http://www.dni.ru/sport/2012/12/5/244696.html </ref>. Премьер-Лигадағы алғашқы жеңілісін, [[2012 жыл|2012]] жылдың [[9 желтоқсан]]ында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]пен<nowiki/>» кездескенде 2:3 есебімен жеңіліп, сол кезде тапты. Сол кезден кейін, «Манчестер Сити» 9 жеңіс, 6 тең ойын және 1 жеңіліспен екінші орынға тұрақтады. Сол жеңілістен кейін, [[26 желтоқсан]]да, «Сандерлендтен» 0:1 есебімен жеңіліп, екінші жеңілісін алды. Осыдан кейін «Сити» жеңілмей, [[2013 жыл|2013]] жылдың 1[[3 қаңтар]]ында, лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» 2:0 есебімен жеңіп, жеңіс сериясын бастады. Қыстық трансферде, Гуннар Нильсен<ref>Гуннар Нильсен "Манчестер Ситиден кетті". 22.12.12 http://faroesoccer.3dn.ru/publ/ostalnoe/transfery/gunnar_nilsen_pokidaet_quot_manchester_siti_quot/33-1-0-262 </ref>, Майкл Джонсон, және «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]<nowiki/>» клубына €20 миллион бағасына [[Марио Балотелли]] атты үш ойыншы команда қатарынан кетті.[[File:Song Balotelli.jpg|thumb|Марио Балотелли, «Сити» сабында|304x304 нүкте|солға]]2012/13 маусымның екінші бөлігінде «Сити» 4-ақ жеңіліс алып, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңіп, өш бере алса да, «Сити» «Манчестер Юнайтедтен» 11 ұпайға қалып қойып, Англия Премьер-Лигасының екінші орынында аяқтады. Бұдан басқа, «Сити» Лига Кубогында «Челсиді» жартылай финалда артта қалдыра алса да, шешуші кезеңде «[[Уиган Атлетик]]<nowiki/>» клубынан 1:0 есебімен жеңіліп, кубок иегері атана алмады. Соңында, «Сити» 2012/13 маусымында бірде-бір жүлде ала алмай, дымсыз қалды. Бұдан кейін, Роберто Манчиниді бапкерлік орнынан босатуға тура келді. Итальяндық маман орнына өзінің ассистенті Брайан Киддті уақытша қоя тұрды. Роберто Манчини кеткеннен кейін, жолақ алып, ол жолаққа «Манчестер Сити» жанкүйерлерімен қоштасу үшін: «Үш ұмытылмас жыл..Сау бол!» деп жазып, қоштасуын білдіріп кетті. Кейін «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері [[Алекс Фергюсон|сэр Алекс Фергюсон]], итальяндық маманның жұмысынан босатқанына қарсылығын, мынадай пікірмен білдірді:<blockquote>'''''«Манчиниді жұмысынан босатпауға да болар еді.Өйткені, команданы УЕФА Чемпиондар Лигасына шығарды, ел біріншілігінде екінші орынды алып берді, ал алдыңғы жылы Ситиді ел біріншілігінде чемпион қылып және Англия Кубогын алып, бір емес, екі жүлде алып берді. Мен бұл итальяндық маманды жұмысынан кеткеніне басында таңғалдым, бірақ кейбір басшыларының сөзіне сүйенсек, барлығы дұрыс деп ойлаймын. Ал былай, Манчини бұндай түрмен клубтан кеткені дұрыс емес деп ойлаймын»'''''</blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>Кейіннен, клуб директор Феррано Сориано да пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Келесі маусым осы маусымнан да сәттірек болады деп ойлаймын. Қазір жоспарласақ, біз осы алдыңғы бес жылда бес трофей ұтуымыз да мүмкін. Келесі маусымда, біз ешқандай жүлде ала алмай, кейін, лезде екі жүлде алуымыз да әбден мүмкін»'''''</blockquote><blockquote>''© Феррано Сориано''</blockquote>[[File:Manuel Pellegrini 2013.jpg|thumb|236x236px|Мануэль Пеллегрини|солға]][[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 маусым]]ында, «Сити» «[[Малага]]ның<nowiki/>» тренері, чилилік маман [[Мануэль Пеллегрини]]ді өздерінің бас бапкері қылды<ref>РЕСМИ: Пеллегрини "Манчестер Ситидің" жаңа бапкері. 14.06.13 http://www.soccer.ru/news/346613.shtml </ref>. Ағылшындық БАҚ-тарға сенсек, «Сити» чилилік маманмен үш жылға келісім-шартқа отырып, жалақысы жылына £3,4 миллион бағасында болды. Жаңа бапкер келісімен, «Сити» жаздық трансферде жақсы ойыншылар ала білді, және команда қатарынан Райан Макгиверн, Жереми Элан, Майкон, [[Коло Туре]] және Уэйн Бридж атты ойыншылар кетті. Карим Рекик, [[Гарет Барри]], Абдул Разак басқа клубқа жалға кетті. Бұлармен қоса, командадан, Мұхаммед Әбу мен Скотт Синклерде кетіп қалды. Ал [[Карлос Тевес|Тевес]] «[[Ювентус]]<nowiki/>» клубына €9 миллион бағасына кетсе, Роке Санта Круз бен [[Роберто Манчини]]дің ұлы Филиппо тегін агент атанды. Сол жаздық трансферде, «Сити» қатарына 32-жастағы «[[Атлетико Мадрид|Атлетико]]<nowiki/>» клубының орталық қорғаушысы [[Мартин Демичелис|Мартин Демикелис]] және украиндық клуб «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]<nowiki/>» қатарынан Фернандиньо және де €25 миллион бағасына [[Стеван Йоветич]], испандықтар [[Хесус Навас]] пен [[Альваро Негредо]] толықты. Мануэль Пеллегрини өз маусымын, орталықафрикадағы жарыстағы екі жеңіліспен бастады. ([[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 шілде]] күні «[[Суперспорт Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:0 есебімен жеңілсе, кейін [[18 шілде]] күні «[[АмаЗулу]]<nowiki/>» клубынан 2:1 есебімен жеңілді). Бірақ бұл жарыста, «Ситиге» Пеллегрини бапкер болған жоқ, ол белгісіз жұмыстарымымен [[Чили]]ге кеткен болатын. Бапкерлік орнын өзінің көмекшілері ала тұрды<ref>Пеллегрини бір себептермен "Манчестер Ситиден" уақытша кете тұрды. 18.07.13 http://www.euro-football.ru/article/31/1002987138_pellegrini_pokinul_sbor_manchester_siti_po_semeynyim_prichinam </ref>. Чилилік маман «Ситиде» жүлделік жолын — [[Barclays Asia Trophy]] атты бейресми жүлдесін [[27 шілде]] күні [[Гонконг]]те жеңіп алды. Полуфиналда «[[Саут Чайн]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнап, артта қалдырса, финалда «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп, өзінің алғашқы жүлдесін қолына алды. Екі ойында да [[Эдин Джеко]] көзге түсе алды<ref>«Сити» төменнен жоғарыға. 27.07.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/07/27/a_5512797.shtml </ref>. Жаздың соңына қарай, «Сити», [[Мюнхен]] қаласында өткен, Audi Cup атты жарысқа қатысты. Ол жарыста, «Манчестер Сити» «Милан» командасына бірінші таймның өзінде, 5:0 есебімен ойсырата ұтып жатты, бірақ итальяндық клубта, қарап қалмай, бірінші таймның соңына дейін үш гол салып, ойынның тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Бұл ойында, «Сити» сабынан, [[Давид Сильва]], Майка Ричардс, Александар Коларов және [[Эдин Джеко]] екі гол салып, ірі есеппен жеңуге ат салысты. 5:3 есебімен, «Миланды» артта қалдырып, Audi Cup жарысының финалына шықты. Бірақ финалдық ойында, жарыс мекенінің иесі, мюнхендік «Бавариядан» 1:2 есебімен жеңіліп қалған болатын. «Сити» сабынан жалғыз голды, 61-інші минутта испандық Альваро Негредо салды. Чилилік бапкер Пеллегрини 19 тамыз күні «Ньюкасл» клубына қарсы, Англия Премьер-Лигасының бірінші турында өзінің ресми ойынын өткізді. Ол ойында, [[Давид Сильва]] ойынның басында(6-ыншы минутта) лезде гол сала білді. Кейін 20-сыншы минуттарда [[Серхио Агуэро]] есеп айырмасын ұзарта алды. Кейінірек, екінші таймда, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салып, 4:0 есебімен доп айырмасын күшейтті. Ірі есептен кейін, Пеллегрини:<blockquote>'''''«Мен, бұл ойында жеңгенімізге өте қуаныштымын. Қуаныш, тек жеңістерді емес, команданы күшейтуді де шақыртады. Біз үшін, бұл екі жағдайда маңыздырақ. Ойыншылар бұл ойында, қалағанынша гол салды. Біз гол сала қоймай, қорғаныс жағынан да жақсы болдық, ал бұл біз үшін өте жақсы нәтиже»'''''</blockquote><blockquote>''© Мануэль Пеллегрини''</blockquote>Бұл жеңістен кейінгі ойында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. [[25 тамыз]]да Англия Премьер-Лигасының екінші турында, жоғарғы лигаға жаңадан келген, «[[Кардифф Сити]]<nowiki/>» клубына 2:3 есебімен есе жіберіп алды. Бұл ойында, «Сити» жеңіс үшін таласпағандай болды. Өйткені, ойын соңына дейін 3:1 есебімен жеңіліп жатты. Кейін, ойын соңына қарай, Альваро Негредо доп айырмасын қысқарта алғанымен, есеп жағынан алға шығара алмады.<ref>Эдин мүлде көзге түспеді. 25.08.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/08/25/a_5605645.shtml </ref> Англия Премьер-Лигасының бесінші турында, «Сити», «манчестерлік дербиде», алдыңғы ойындағы тең нәтижеге қарамастан, өзінің көршілесін 4:1 есебімен жеңіп, кестеде төртінші орынға тұрақтады. [[Серхио Агуэро]] екі гол алып, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салды, және 87-інші минутқа қарай, [[Уэйн Руни]] есепті үш доп айырмасына қысқарта алды.<ref>"Манчестер Сити" - "Манчестер Юнайтед" - 4:1: Мойес САФ-тың шаңында. 23.09.13 http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214031842/http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html |date=2013-12-14 }}</ref> Мануэль Пеллегрини, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>», «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>», «[[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]]<nowiki/>» клубтарымен бір топқа түсті. Бұл топта, «Сити», өзінің алғашқы ойынын чехиялық клубты 3:0 есебімен жеңіп, жақсы нәтижемен аяқтады. Бірақ, келесі ойында мюнхендік клуб «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» 3:1 есебімен есе жіберіп алды. «Сити» сабынан жалғыз голды, 79-ыншы минутта [[Серхио Агуэро]] салып екі доп айырмасына қысқартқан болатын. Үшінші команда, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубымен ойындары, екі ойында да «Сити» мәскеулік клубты жеңе алды. Бірінші ойында, мәскеулік клуб сабынан Зоран Тошич ойын басында «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын алға шығарған болатын, бірақ кейінірек, [[Серхио Агуэро]] есепті теңестіре алды. 42-інші минутқа қарай, тағы да [[Серхио Агуэро]], ағылшындық клубты алға шығарып, ойын тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Кейін, «Сити» өз алаңында, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын 5:2 есебімен жеңіп алды. Ойында, Альваро Негредо үш гол салып, [[Серхио Агуэро]] екі гол салды. Мәскеулік клубтан, [[Сейду Думбья|Сейду Думбия]] екі гол салды. Осы ойындардан 2 жылдан кейін, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[15 наурыз]]ында, Мануэль Пеллегрини, 1/8 финалда киевтік клуб «[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамомен]]<nowiki/>» арпалыса алып, манчестерлік клубты, тарихында алғашқы рет ширек-финалға шығарған болатын. Кейін, ширек-финалда париждік «[[Пари Сен-Жермен]]<nowiki/>» клубымен қонақта 0:0 есебімен нәтижені тең ұстап, өз алаңында 1:0 есебімен [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] алға шығарып, сенсациялық оқиғаларды көбейтіп, өз тарихында бірінші рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның жартылай финалына шықты. Бірақ жартылай финалда, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубынан, қонақта 1:0 есебімен жеңіліп, өз алаңында 0:0 есебімен тең ойнап, финалдық ойынға шыға алмаған болатын. [[2016 жыл|2016]] жылдың [[1 ақпан]]ында «Манчестер Сити» өзінің болашақ бапкерін, уақытынан ерте таныстырды.<ref>Жаңа бапкер — Гвардиола. 1.02.16 <nowiki>http://alaman.kz</nowiki> </ref> Манчестерлік клубтың жаңа бапкері болып — [[Хосеп Гвардиола]] атанды. [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Сити» клубымен, жылына €20 миллион жалақысымен, үш жылға келісім-шартқа отырды. Және бұл бапкер, «Манчестер Ситиге» келіп, әлемдегі ең көп жалақы алатын бапкерлердің көшін бастады.Ол өзінің бейресми және алғашқы ойынын, 20 шілде күні өзінің, бұның алдында жаттықтырған клубы «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» бастады. Бұл ойында «Сити» мюнхендік клубтан 1:0 есебімен жеңілген болатын. [[Сурет:Centre d'entraînement Manchester City 20-02-15.jpg|нобай|521x521 нүкте|Манчестер Сити 2014 жылы «Манчестер Сити» стадионына іргелес орналасқан Etihad кампусындағы жаңа кешеніне көшті]] Ең алғашқы ресми ойынын, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[13 тамыз]]ында Англия Премьер-Лигасының бірінші турында, «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубына қарсы бастаған болатын. Бұл ойынын 2:1 есебін жеңіп, «Манчестер Ситиді» жаттықтырып бастағаннан бері алғашқы жеңісін алған болатын. Ойында, [[Серхио Агуэро]] 4-інші минутта гол соғып есеп айырмасын бір голға көбейтті. Кейіннен, қарсыластар сабынан Джермейн Дефо гол соғып есепті теңестірген болатын. Ойын соңына қарай, 87-інші минутта «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан, «Сандерлендке» жалға келген Патрик Макнейр қателесіп, өз жағына(автогол) гол салдырып алды. Содан «Ситидің» жолы болып, жеңісті іліп әкеткен еді. 10 қыркүйек күні, «манчестерлік дерби» ойынында, «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» алаңында Хосеп Гвардиоланың командасы, 2:1 есебімен жеңіске жетті. 15-інші минутта [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] бірінші голды соғып, есепті ашқан болатын. Кейін, 20 минуттан кейін, 36-ыншы минутта, «Ситиден» шыққан шәкірт Келечи Ихеаначо есепті ұлғайта алды. Бірақ, 42-інші минутта [[Златан Ибрагимович]] гол соғып есепті бір гол айырмасына қысқартты. Бұдан кейін, көптеген мүмкіндіктер болғанымен, есеп осы күйінде қалды. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, квалификациялық жарыстың төртінші кезеңінде, «Стяуа» клубымен бастап, бұл румындық клубты бірінші ойында, 5:0 есебімен ұтып, бір марқайып алған болатын. Екінші ойында, «Сити» өз алаңында қабылдап, 1:0 есебімен жеңіп топтық кезеңге шықты.Топтық кезеңде «Манчестер Сити», «[[Селтик]]<nowiki/>», «[[Барселона]]<nowiki/>» және менхенгладбахтық «Боруссиямен» бірге бір топқа түсті. Топта, алғашқы ойынын менхенгладбахтық «Боруссиямен» бастап, бұл немістік клубты 4:0 есебімен жеңген еді. Бұл ойында, [[Серхио Агуэро]] екі гол салып, [[Рахим Стерлинг]] пен Келечи Ихеаначо бір-бір голдан салып, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубының артынан ілескен болатын. Кейін, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубымен кездесіп, «Камп Ноу» алаңында 4:0 есебімен ұтылғанымен, өз алаңында 3:1 есебімен жеңді. Ал «Селтик» клубымен, өз алаңында да, қонақта да тең нәтижемен қайтты. Өз алаңында 1:1 есебімен аяқтаса, қонақта 3:3 есебімен теңесіп қалды. 2016 жылдың 12 желтоқсанында, [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Ситиді» үш жыл қатарынан, 1/8 финалына шығарды. 1/8 финалда «Манчестер Ситидің» қарсыласы «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» болды. 2017 жылдың 21 ақпанында, «Манчестер Сити» «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» клубын, 5:3 есебімен ұтып, УЕФА Чемпиондар Лигасының ең нәтижелі бірінші ойыны болды. 26-ыншы минутта Рахим Стерлинг есеп ашты, кейін Радамель Фалькао мен Киллиан Мбаппе есепті 1:2 қылып, алға шығарды. Екінші таймның 58-інші минутында [[Серхио Агуэро]] есепті теңестірді, бірақ кейіннен бес минуттан Радамель Фалькао гол салып, есепті 2:3 қылып, ойынды қыздырған болатын. Уақыт өте келе «Сити» ойыншылары қарап қалмай, он минут ішінде есепті 5:3 қылды. Ат салысқандар болып, [[Серхио Агуэро]], Джон Стоунз және Лерой Сане атанды. Бұдан кейін, жауапты матч «Манчестер Сити», француздық клубтан 3:1 есебімен жеңіліп қалып, келесі кезеңге шыға алмады. «Сити» қатарынан жалғыз голды Лерой Сане салды. [[Сурет:Taunton Holiday Inn - Ellisons WSM3.JPG|нобай|359x359 нүкте|Манчестер Сити клубының автобусы]] 23 сәуір күні, Англия Кубогының жартылай финалында «Сити» «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнады. «Манчестер Ситиді» 62-інші минутта [[Серхио Агуэро]] алға шығарғанымен, 71-інші минутта [[Начо Монреаль]] есепті теңестіріп, ойын соңында қосымша таймдар ойнатуға тура қылды. 101-інші минутта, [[Алексис Санчес]] «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» алға шығарып, финалдық ойынға жолдама алып берді. Осымен, «Сити» жүлделерге деген мүмкіндерден айырылып қалды. [[Хосеп Гвардиола]] 2016/17 маусымында, 21 мамырда «[[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]<nowiki/>» клубын 5:0 есебімен жеңіп, «Манчестер Ситимен» Англия Премьер-Лигасының кестесінде, үшінші орында аяқтады. [[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] — 18 голдық паспен, ең көп голдық пас берген ойыншы атанды. «Манчестер Сити» командасы 2017/18 маусымында 18 ойын қатарынан жеңіліс таппай, [[Англия Премьер-лигасы]]ның рекордын жаңартты. Бұған дейінгі рекорд «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» командасының қойнында болатын. Олар 2003/04 маусымында 13 ойын қатарынан жеңіс тауып рекорд қойған болатын. [[Серхио Агуэро]], 2017/18 маусымында, 181 голмен «Манчестер Сити» тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. Бұған дейінгі үздік бомбардир атағын иемденген — Эрик Брук. Ол «Сити» сабында 177 гол салған еді. 2021 жылдың 19 сәуірінде 12 еуропалық клубтың арасында Манчестер Ситидің [[Суперлига (футбол)|Еуропа Суперлигасының]] негізін қалаушы болғаны жарияланды. Бірақ спорт шенеуніктері мен жанкүйерлердің наразылығына байланысты, келесі күні Манчестер Сити ресми түрде Еуропа Суперлигасынан шығатынын жариялады. 2020/21 маусымында «Манчестер Сити» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] финалына тарихында алғаш рет шығып, өзінің жерлестері «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» футбол клубымен ойнады. Бірақ өкінішке орай, Порту қаласындағы «Драган» алаңында жерлестеріне 0:1 есебімен есе жіберді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.championat.com/football/news-4362185-chelsi-obygral-manchester-siti-i-stal-pobeditelem-ligi-chempionov-sezona-2020-2021.html|title=«Челси» обыграл «Манчестер Сити» и стал победителем Лиги чемпионов сезона-2020/2021|author=Алексей Ласнов|website=www.championat.com|access-date=2021-06-11}}</ref>. Der Spiegel журналының 2022 жылдың сәуіріндегі қосымша есебінде, сыртқа шығып кеткен ішкі құжаттарға сүйене отырып, Абу-Даби иелері бұрын клубқа Etihad және Etisalat сияқты әмірлік компаниялары демеушілік төлемдер ретінде жасырын төлемдер жасаған (клуб сәтті қорғады деген талап)  2020 жылы CAS);  Шейх Мансурдың Абу-Даби Юнайтед тобы (ADUG) кәмелетке толмаған ойыншылардың клубпен келісім шартқа отыруы үшін жанама түрде төлеген;  және клуб [[Роберто Манчини]] мен Мансурдың «Аль-Джазира» клубы арасындағы жалған келісім-шартты бұрынғы менеджерге жалақысына қосымша үлкен өтемақы төлеу үшін пайдаланды деген болжам бар. Ол сондай-ақ осы үш істің соңғы үш жыл ішінде Премьер-Лиганың тергеуінде болғанын мәлімдеді. Жауап ретінде клуб бұл мәлімдемелерді шындыққа жанаспайды және клубтың беделі мен тұтастығына нұқсан келтіру әрекеті ретінде жоққа шығарды. «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульмен]]<nowiki/>» тағы бір жақын титулдық жарыстан кейін 2021–22 жылдары өзінің лига титулын қайтадан сақтап қалды; бес маусымда төрт рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] жеңімпазы атанды. «Ситидің» тағы бір жағдайында соңғы екі ойында төрт ұпай қажет болған Сити екі ойында да екі гол айырмашылығымен артта қалды, тек сыртта «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэммен]]<nowiki/>» 2-2 тең ойынға және 3-2 есебімен жеңіске жетті. Маусымның соңғы шешуші ойыны өз үйінде «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» қарсы ойындағы салынған соңғы үш голдың барлығы 76-шы және 81-ші минуттар арасындағы бес минуттық [[Блиц (шахмат)|блицте]] «[[Этихад Стэдиум|Этихад]]<nowiki/>» стадионында 1999 жылғы плей-офф финалында Джиллингхэмге қарсы және 2011-12 маусымының тарихты ойынның соңғы минутында өзгерте білген Премьер-Лигадағы атақты жеңісімен қатар жүретін сәттерде соғылды. 2022 жылдың қысқы және жазғы трансфер маусымында негізгі ойыншылардан Англияның қазіргі чемпионы ешкімді жоғалтпады. Ия,«Манчестер Ситиден» «[[Атлетико Паранаэнсе|Атлетико Паранаэнсқа]]<nowiki/>» ауысқан [[Фернандиньо]] (еркін агент ретінде) кетті, бірақ оның орнына «'''қалалықтар'''» «[[Лидс Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Калвин Филлипс]]ті 50,00 миллион еуроға алды. Және «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>» клубынан 60,00 еуро бағасына алынған [[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] келіп, «Сити» шабуылын қауіптірек қылды, әрі еселей түсті. Екеуінен басқа, тағы «Манчестер Сити» [[Арминия (футбол клубы, Билефельд)|Арминиядан]] Штефан Ортега Морено атты қақпашыны тегін алды. Бұл қақпашы 29 жастағы қақпашы Закари Штеффенмен екінші нөмір болу құқығы үшін бәсекелесуге тырысады. Сондай-ақ, Хулиан Алварес қосылды. «[[Ривер Плейт]]<nowiki/>» сабында 25 ойында 18 гол соққан 22 жастағы шабуылшыны «'''қалалықтар'''» қыста сатып алған болатын(€20,00 млн), бірақ артынша Ривер Плейт клубына жарты жылға кері жалға беріле тұрған болатын. 2022 жылдың жазғы трансфер маусымында Жезус пен Фернандиньодан басқа, тағы [[Александр Владимирович Зинченко|Олександр Зинченко]](«Арсенал», €35,7 млн) мен [[Рахим Стерлинг]](«Челси», €56,00 млн) өз клубтарын ауыстырған болатын. Манчестер Ситидегі тұрақты бәсекелестік артықшылық дәуірі Fair Play (FFP) Қаржылық ережелерін бұзды деген айыптаулармен сәйкес келді. 2020 жылы Спорттық Төрелік Сот (CAS) УЕФА-ның клубқа қатысты санкциялары ақталмады деп шешіп, "Ситидің" Екі жылдық Еуропалық тыйымын жойды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-67</ref> 2023 жылы Премьер-Лига Манчестер Ситиге тағылған айыптар бойынша өзінің тергеуін жариялап, клубты 2017/18 маусымына дейін FFP ережелерін 115 бұзды деп айыптады.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-68</ref> «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Англиядағы 4-in-a-Row(қатарынан төрт рет) ұранын орындаған әзірше жалғыз клуб атанды. Команда тағы да 2024/2025 маусымын чемпиондық жеңу үшін фаворит ретінде бастады, бірақ бірден қиындықтарға тап болды. Лиганың 10-шы турында «Манчестер Сити» сенсациялық түрде «Борнмуттан» 2:1 есебімен жеңіліп қалды. Келесі раундта Азаматтар сол есеппен Брайтоннан жеңілді. 12-ші раунд Тоттенхэмнің жеңілісімен есте қалды (0:4). Ливерпульмен негізгі кездесу де Пеп Гвардиола командасына ешқандай ұпай әкелмеді - матч мерсисайдтардың 2:0 жеңісімен аяқталды. «Ситидің» құлдырауы алғаш рет жаңа форматта өтіп жатқан Чемпиондар лигасында да байқалды. Лига кезеңінің 4-ші турында клуб Рубен Аморимның «Спортингінен» 4:1 есебімен жеңіліс тапты. 5-ші турда «Манчестер Сити» «Фейеноордпен» тең ойнап, матчтың ең соңында 3 гол айырмашылығын жоғалтып алды. Ювентуспен (2:0) және Пари Сен-Жерменмен (4:2) матчтардағы жеңілістерден кейін, Азаматтар лигадан кету аймағына түсті. Осылайша, 2025 жылдың қаңтарында Гвардиола командасы Англия чемпионатының үздік 4-тігіне кірмей, Чемпиондар лигасында 25-ші орынға жайғасты. Лига кезеңінің соңғы турында «Клуб Брюгге» командасын 3:1 есебімен жеңген «Ман Сити» Чемпиондар лигасының плей-офф кезеңіне өз орнын қамтамасыз етті. == Команданың негізгі түсі, жейдесі және логотипі == [[Сурет:A6-EYE Etihad A332 FRA Manchester City Livery (39956611433).jpg|нобай|459x459 нүкте|Манчестер Ситидің стадионы мен жейдесін Etihad Airways компаниясы 2009 жылдан бері демеушілік етеді]] Манчестер Ситидің үй жейдесінің түсі көк және ақ. Қонақтағы жейде дәстүрлі түсі қызыл-қоңыр немесе (1960 жылдардан бастап) қызыл және қара болды;  дегенмен, соңғы жылдары бірнеше түстер қолданыла бастады.Клубтың үй жейдесінің түсінің шығу тегі анық емес, бірақ клубтың 1892 жылдан бері немесе одан да ертерек көгілдір түсті кигені туралы дәлелдер бар. 1940 жылдары шыққан «Әйгілі футбол клубтары – Манчестер Сити» атты кітабында Вест Гортонның (Сент-Маркс) бастапқыда қызыл және қара түсте ойнағанын көрсетеді және 1884 жылғы есептерде ақ крест бейнеленген қара жейде киген команда сипатталып, клубтың шығу тегі көрсетілген. Жиі қолданылатын қызыл және қара түсті жейде бұрынғы менеджер көмекшісі Малкольм Эллисоннан шыққан, ол Миланның түстерін қабылдау Ситиді даңққа шабыттандырады деп сенді. Эллисонның бұл теориясы қазіргі уақытта да жұмыс істейді, ағымдағы маусымда (2022/23) қайта іске аспақ ойда бар. «Сити» 1969 жылы Англия кубогының финалында, 1970 жылы Лига кубогының финалында және 1970 жылы Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогының финалында қызыл және қара жолақтарда жеңіске жетті. Қала 2016 жылы қолданысқа енгізілген қазіргі төсбелгіне дейін көйлектеріне үш басқа белгіні тағып келген. Біріншісі, 1970 жылы енгізілген, 1960 жылдардың ортасынан бері клубтың ресми құжаттамасында қолданылған дизайнға негізделген.  Ол клубтың атауы бар шеңбердің ішінде ағымдағы белгі сияқты қалқанды (соның ішінде Манчестер қаласының гербіне негізделген кемені) пайдаланатын дөңгелек белгіден тұрды.  1972 жылы бұл қалқанның төменгі жартысын Ланкаширдің қызыл раушанымен ауыстырған вариациямен ауыстырылды.  1976 жылы қару-жарақ колледжі геральдикалық төсбелгіні Сити қолдануы үшін Ағылшын футбол лигасына берді.  Белгі қызыл раушанның үстіндегі таныс кемеден тұрды, бірақ қалқанның орнына дөңгелек құрылғыда («''А roundel per fess lauzure'' және ''argent in a argent in a roundel per fess lazur'' және ''argent in a argent in a lazoned'') үш діңгекті кеме желкендері ұшып бара жатқан немесе түбінде тікенді және тұқым себілген раушан гүлі бар. «Манчестер Сити» ірі кубок финалында ойнаған жағдайларда, клуб ірі іс-шарада қаланы таныстырудың мақтаныш белгісі ретінде Манчестер қаласының қолының белгісі бар жейделерді киді.  Бұл тәжірибе ойыншылардың жейделерінде әдетте ешқандай белгі болмайтын уақыттан пайда болды. Содан бері клуб тәжірибеден бас тартты;  2011 жылғы [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогының]] финалында 21-ші ғасырда алғаш рет Сити арнайы аңызбен жазылған кәдімгі төсбелгіні пайдаланды, бірақ Манчестердің елтаңбасы ойыншылардың жейделерінің артқы жағындағы сандарға шағын монохромды логотип ретінде енгізілген. 1997 жылы клубтың жаңа төсбелгісі қабылданды, нәтижесінде бұрынғы белгі сауда белгісі ретінде тіркеуге жарамсыз болды. Бұл белгі Манчестер қаласының қолына негізделген және алтын бүркіттің алдындағы қалқаннан тұрды. Бүркіт — Манчестер қаласының ескі геральдикалық символы;  1958 жылы қаланың төс белгісіне алтын бүркіт қосылды (бірақ содан бері алынып тасталды), ол өсіп келе жатқан авиация саласын білдіреді.  Қалқанның жоғарғы жартысында Манчестер кеме каналын бейнелейтін кеме бар, ал төменгі жартысындағы үш қиғаш жолақ қаланың үш өзенін – Ирвелл, Ирк және Медлокты бейнелейді.  Төсбелгінің төменгі жағында латын тілінен аударғанда «''Шайқастағы мақтаныш''» деп аударылатын «''Superbia in Proelio''» ұраны бейнеленген.  Бүркіт пен қалқанның үстінде үш жұлдыз бар, бұл таза сәндік болып танылды. 2015 жылдың 15 қазанында, 1997 жылғы төсбелгінің дизайнына қатысты жанкүйерлер тарапынан бірнеше жылдар бойы сынға ұшырағаннан кейін, клуб клуб төсбелгісін елемеу және жаңа дизайнды енгізу туралы жанкүйерлермен кеңес өткізуге ниетті екенін жариялады. Консультациядан кейін клуб 2015 жылдың қараша айының аяғында клубтың ағымдағы төсбелгісі уақыт өте келе ескі, дөңгелек нұсқалар стилінде жасалған жаңа нұсқамен ауыстырылатынын хабарлады. Жаңа белгі болып табылатын дизайн 2015 жылдың 26 ​​желтоқсанында IPO арқылы ресми ашылуына екі күн қалғанда, дизайн 22 желтоқсанда сауда белгісі болған кезде байқаусызда ағып кетті. Жаңа дизайн 26 желтоқсанда Сандерлендке қарсы клубтың өз алаңындағы матчында ресми түрде таныстырылды. === Жейдені шығарушы компания және жейдедегі серіктестер === {| class="wikitable" !Уақыты !{{comment|ЖШ|Жейдені шығаратын компания}} !Жейдедегі серіктес (кеудедегі) !Жейдедегі серіктес (жеңіндегі) |- |1974-1982 | rowspan="4" |Umbro | ''Серіктессіз'' | rowspan="12" | ''Серіктессіз'' |- |1982-1984 |Saab |- |1984-1987 |[[Philips]] |- |1987-1997 | rowspan="2" |Brother |- |1997-1999 |Kappa |- |1999-2002 | rowspan="2" |Le Coq Sportif |Eidos |- |2002-2003 | rowspan="2" |First Advice |- |2003-2004 | rowspan="2" |[[Reebok]] |- |2004-2007 | rowspan="2" |Thomas Cook |- |2007-2009 |Le Coq Sportif |- |2009-2013 |Umbro | rowspan="5" |Etihad Airways |- |2013-2017 | rowspan="2" |[[Nike]] |- |2017-2019 | rowspan="2" |Nexen Tire |- |2019-2023. | rowspan="2" |[[Puma (компания)|Puma]] |- |2023-қ.д. |OKX |} {| class="wikitable" |+ !Жейде өндірушісі !Жыл !Келісілді !Келісімшарт !Құны !Ескертпе |- |Le Coq Sportif |2007-2009 |13 мамыр 2007 |2007-2011 (4 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшартымен ауыстырылды |- |Umbro |2009-2013 |4 маусым 2009 |2009-2019 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшарты 2013 жылы Nike бас компаниясына берілді |- |[[Nike]] |2013-2019 |4 мамыр 2009 |2013-2019 (6 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]20 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-81</ref> | |- |[[Puma (компания)|Puma]] |2019-2029 |28 ақпан 2019 |2019-2029 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]65 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-82</ref> | |} == Құрамы == === Негізгі құрам === : ''2025 жылдың 1 ақпанына сәйкес'' {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="30" |№ ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="200" |Ойыншы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="85" |Азаматтығы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="140" |Туған күні ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="250" |Бұрынғы клуб |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қақпашылар |- |13 |Зак Штеффен |{{flagicon|АҚШ}} |[[2 сәуір]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|АҚШ}} Коламбус Крю |- |18 |Штефан Ортега |{{flagicon|Германия}} |[[6 қараша]] [[1992 жыл|1992]] | style="text-align:left;" | {{flagicon|Германия}} [[Арминия]] |- |31 |[[Эдерсон Сантана ди Мораес|Эдерсон]] |{{flagicon|Brazil}} |[[17 тамыз]] [[1993 жыл|1993]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Portugal}} [[Бенфика]] |- |33 |Карсон Скотт |{{flagicon|Англия}} |[[3 қыркүйек]] [[1985 жыл|1985]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Дерби Каунти]] |- |63 |ван Сас Микки |{{flagicon|Нидерланд}} |[[29 ақпан]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |84 |Киран Сликер |{{flagicon|Шотландия}} |[[15 қыркүйек]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қорғаушылар |- |2 |[[Кайл Уокер]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|England}} [[Тоттенхэм Хотспур]] |- |3 |[[Рубен Диаш]] |{{flagicon|Португалия}} |[[14 мамыр]] [[1997 жыл|1997]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Португалия}} [[Бенфика]] |- |5 |[[Джон Стоунз]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] |- |6 |[[Натан Аке]] |{{flagicon|Нидерланд}} |[[18 ақпан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Борнмут (футбол клубы)|Борнмут]] |- |7 |[[Омар Мармуш]] |{{flagicon|Египет}} |[[7 ақпан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} Айнтрахт Франкфурт |- |21 |Серхио Гомес |{{flagicon|Испания}} |[[4 қыркүйек]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бельгия}} [[Андерлехт (футбол клубы)|Андерлехт]] |- |24 |Йошко Гвардиол |{{flagicon|Хорватия}} |[[23 қаңтар]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[РБ Лейпциг]] |- |25 |Мануел Аканжи |{{flagicon|Швейцария}} |[[19 шілде]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |45 |Абдукодир Хусанов |{{flagicon|Өзбекстан}} |[[29 ақпан]] [[2005 жыл|2005]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] |- |78 |Люк Мбете |{{flagicon|Англия}} |[[18 қыркүйек]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" | клуб шәкірті |- |88 |Ричард Дионку |{{flagicon|Сенегал}} |[[10 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |94 |Финли Бернс |{{flagicon|England}} |[[17 маусым]] [[2006 жыл|2006]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |98 |Ян Коуту |{{flagicon|Бразилия}} |[[3 маусым]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} Коритиба |- |— |Ши Чарлз |{{flagicon|Солтүстік Ирландия}} |[[5 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Жартылай қорғаушылар |- |4 |[[Калвин Филлипс]] |{{flagicon|Англия}} |[[2 желтоқсан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] |- |8 |[[Матео Ковачич]] |{{flagicon|Хорватия}} |[[6 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |- |10 |[[Джек Грилиш]] |{{flagicon|Англия}} |[[10 қыркүйек]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Астон Вилла]] |- |11 |Жереми Доку |{{flagicon|Бельгия}} |[[27 мамыр]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |- |16 |[[Родриго Эрнандес|Родри]] |{{flagicon|Испания}} |[[22 маусым]] [[1996 жыл|1996]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] |- |17 |[[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] |{{flagicon|Бельгия}} |[[28 маусым]] [[1991 жыл|1991]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]] |- |19 |[[Илкай Гүндоған]] |{{flagicon|Германия}} |[[24 қазан]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] |- |20 |[[Бернарду Силва]] |{{flagicon|Португалия}} |[[10 тамыз]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]] |- |22 |Люк Болтон |{{flagicon|Англия}} |[[7 қазан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |52 |Оскар Бобб |{{flagicon|Норвегия}} |[[12 шілде]] [[2003 жыл|2003]] |клуб шәкірті |- |66 |Икер Посо |{{flagicon|Испания}} |[[6 тамыз]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |69 |Томас Дойл |{{flagicon|Англия}} |[[17 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |81 |Клаудио Гомес |{{flagicon|Франция}} |[[23 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Пари Сен-Жермен|Париж Сен-Жермен]] |- |87 |Джеймс Макейти |{{flagicon|Англия}} |[[18 қазан]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |92 |Мика Хамилтон |{{flagicon|Англия}} |[[13 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Шабуылшылар |- |7 |Каики |{{flagicon|Бразилия}} |[[11 маусым]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} [[Флуминенсе]] |- |9 |[[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] |{{flagicon|Норвегия}} |[[21 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |11 |Самуел Эдози |{{flagicon|Англия}} |[[28 қаңтар]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |26 |Савиньо | |[[10 сәуір]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} Труа |- |27 |Морган Роджерс |{{flagicon|Англия}} |26 шілде 2002 | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Вест Бромвич]] |- |47 |[[Фил Фоден]] |{{flagicon|Англия}} |[[28 мамыр]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |48 |[[Лиам Делап]] |{{flagicon|Англия}} |[[8 ақпан]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |} === Жаңадан қосылғандар === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} ! width="200" |Ойыншы ! width="200" |Ескі клубы !Баға |- !{{comment|Қ|Қорғаушы}} !{{flagicon|Египет}} [[Омар Мармуш]] !{{flagicon|Германия}} [[Айнтрахт (футбол клубы, Майндағы Франкфурт)|Айнтрахт Франкфурт]] !75,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Өзбекстан}} Абдукодир Хусанов !{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] !40,00 млн € |- !{{comment|ЖҚ|Жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Бразилия}} Витор Рейс !{{flagicon|Бразилия}} [[Палмейрас]] !37,00 млн € |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Бразилия}} [[Савио|Савиньо]] !{{flagicon|Франция}} Труа !37,00 млн € |- !{{comment|ОҚ|Орталық қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} Жұма Ба !{{flagicon|Испания}} [[Реал Вальядолид]] !6,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} [[Илкай Гүндоған]] !{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] !тегін |} === Қатардан кеткендер<ref name=":0">https://www.transfermarkt.com/manchester-city/rekordabgaenge/verein/281/saison_id/2021</ref> === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} !width=200|Ойыншы !Жасы ! width="200" |Жаңа клубы !Баға |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Аргентина}} [[Хулиан Альварес|Хулиан Алварес]] !25 !{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] !75,00 млн € |- !{{comment|СҚ|Сол жақтағы қорғаушы}} !{{flagicon|Португалия}} [[Жуан Канселу]] !30 !{{flagicon|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Хилал (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Хиләл]] !25,00 млн € |- !{{comment|Қ|Қақпашы}} !{{flagicon|Англия}} Тейлор Харвуд-Беллис !22 !{{flagicon|Англия}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]] !23,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Испания}} Серхио Гомес !23 !{{flagicon|Испания}} [[Реал Сосьедад|Реал-Сосьедад]] !9,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Англия}} Томми Дойл !22 !{{flagicon|Англия}} [[Вулверхэмптон Уондерерс|Вулверхемптон]] !5,00 млн € |} == Директорлар кеңесі == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" [[Сурет:Khaldoon Al Mubarak.jpg|нобай|Команда төрағасы '''Халдун Әл Мубарак''']] |- !Лауазымы !Аты |- |align="left"|Төрағасы |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Халдун әл-Мүбәрәк |- |align="left"|Директор |align="left"|{{flagicon|England}} Саймон Пирс |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Қытай}} Ли Руйган |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|АҚШ}} Марти Эдельман |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Мұхаммед әл-Мәзруи |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|England}} Джон Макбат |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Italy}} Альберто Галасси |} == Корпоративтік басқарушылары == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Атқарушы директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Феррано Сорриано |- | align="left" |Коммерциялық директоры | align="left" |{{flagicon|USA}} Том Глик |- | align="left" |Спорттық директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Чики Бегиристайн |- | align="left" |Операциялар департаментінің директоры | align="left" |{{flagicon|England}} Джон Уильямс |- | align="left" |Академияның директоры | align="left" |{{flagicon|England}} Брайан Марвуд |- | align="left" |City Football Group директоры | align="left" |{{flagicon|Spain}} Родолфо Боррелл |} == Бапкерлік штаб == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Бас бапкер | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- |Бас бапкердің көмекшісі | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Қақпашылар басшысы | align="left" | |- |align="left"|Қақпашылар бапкері |align="left"| |- | align="left" |Фитнес ретіндегі бапкері | align="left" | |- | align="left" |Академия басшысы | align="left" | |- |align="left"|Ж-23 менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 менеджердің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджерінің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Бірінші скаут |align="left"| |} == Бас бапкерлері == ''Бұл жерде ең кемі 1 ірі жүлде жеңіп алған бапкерлер көрсетілді'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Аты-жөні ! rowspan="2" |Жаттықтырған жылдары ! colspan="5" |Көрсеткіштері ! rowspan="2" |Алған жүлделері |- !{{comment|ОС|Ойын саны}} !{{comment|Ж|Жеңіс}} !{{comment|Т|Тең}} !{{comment|Ж|Жеңіліс}} !Жеңіс %-ы&nbsp; |- |{{flagicon|Шотландия}} Том Мали |1902—1906 |150 |89 |22 |39 |59,33 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Уилф Уайлд |1932—1946 |352 |158 |71 |123 |44,89 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Шотландия}} Лес Макдауелл |1950—1963 |592 |220 |127 |245 |37,16 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Джо Мерсер |1965—1971 |340 |149 |94 |97 |43,82 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 Екінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]], 1 [[УЕФА Кубок иелері кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Тони Бук |1973—1980 |269 |114 |75 |80 |42,38 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Италия}} Роберто Манчини |2009—2013 |191 |113 |38 |40 |59,16 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Чили}} Мануэль Пеллегрини |2013—2016 |167 |100 |28 |39 |59,88 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Испания}} Пеп Гвардиола |2016—2027 |472 |349 |57 |66 |72,67 |6 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 2 [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогі]], 4 Англия Лигасының кубогы, 1 [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23|УЕФА Чемпиондар лигасы]], 1 [[УЕФА Суперкубогы 2023|УЕФА Суперкубогі]], 1 [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|ФИФА Клубтар арасындағы әлем чемпионаты]] |} == Стадион == ''Негізгі мақала: [[Этихад Стэдиум]]'' [[Сурет:Etihad Stadium.jpg|нобай|436x436 нүкте|[[Этихад Стэдиум|Сити оф Манчестер]] және Этихад Стэдиум, 2003-тен бергі негізгі алаңы]] Манчестер қаласының шығысындағы «'''Сити оф Манчестер'''» стадионы, демеушілік себептермен 2011 жылдан бастап Etihad стадионы ретінде белгілі, Манчестер Сити Кеңесінен 200 жылға жалға алынған. 2002-03 маусымына дейін клубтың негізгі алаңы «'''Мейн Роуд'''» болды.«Манчестер Сити» стадионға көшпес бұрын оны футболға айналдыру үшін 30 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады, алаң төмен түсірілді, оның айналасына тағы бір қабат қосылды және жаңа Солтүстік стенд салынды. Жаңа стадиондағы алғашқы матч жолдастық кездесуде Барселонаны 2:1 есебімен ұтты. Оңтүстік стендтегі 7000 орындық үшінші деңгей 2015-16 футбол маусымының басында аяқталды. Ағымдағы сыйымдылық 53,97 құрайды. Солтүстік стендтің үшінші деңгейінде жоспарлаудың келісімі бар және ол бойынша жұмыс 2017 жылға қарай басталып, сыйымдылықты 61000 -ға жеткізбек.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-146</ref> 1880-1887 жылдар аралығында бес стадионда матч өткізгеннен кейін, өз алаңы '''Хайд Роуд''' футбол алаңында 36 жыл қоныстанды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-147</ref> 1920 жылы Хайд Роуд алаңының негізгі стендінде өрт болып, 84000 сыйымдылығы бар «'''Мейн Роуд 3'''» алаңына көшті. Бірнеше жыл өткен соң, дизайнерлері «Солтүстік Уэмбли» деп атап кеткен алаң '''Мейн Роуд''' 1934 жылы 3 наурызда Сток Ситиге қарсы Англия Кубогының матчына 84 569 адам тіркеліп рекорд орнатты.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-148</ref> '''Мейн Роуд''' 80 жылда бірнеше рет қайта өңделді, ал 1995 жылға қарай оның сыйымдылығы 32000-ға дейін шектелді, бұл жәйт 2003 жылы Сити оф Манчестер алаңына көшуге итермелеген болатын. '''Сити оф Манчестер''' 2011 жылы '''[[Этихад Стэдиум]]''' деп аталды [149] == Жүлделері == === Ұлттық жүлделер === * '''Англия чемпионы''' ''<sup>10 рет</sup>'': ''1936/37, 1967/68, 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2023/2024'' '''''Күміс алқа''' <sup>6 рет</sup>: 1903/04, 1920/21, 1976/77, 2012/13, 2014/15, 2019/20'' * '''Англия кубогінің иегері''' ''<sup>7 рет</sup>'': ''1904, 1934, 1956, 1969, 2011, 2019, 2023'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1926, 1933, 1955, 1981, 2013, 2024'' * '''Англия лигасы кубогінің иегері''' ''<sup>8 рет</sup>'': ''1970, 1976, 2014, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021'' '''''Финалист''' <sup>1 рет</sup>: 1974'' * '''Англия Суперкубогінің иегері''' ''<sup>6 рет</sup>'': ''1937, 1968, 1972, 2012, 2018, 2019'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1934, 1956, 1969, 1973, 2011, 2014, 2023'' * '''Толыққанды мүшелер клубы''' ''<sup>6 рет</sup>: 1986'' === Халықаралық === * '''УЕФА Кубок иелері кубогы''' <sup>''1 рет''</sup>: ''1970'' * '''УЕФА Чемпиондар Лигасы''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023 '''Финалист''' <sup>1 рет''':'''</sup> 2021'' * '''УЕФА Суперкубогі''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023'' * '''ФИФА Клубтық әлем чемпионаты'''<sup>''1 рет''</sup>: ''2023'' == УЕФА рейтингіндегі қазіргі орны == ''2024 жылдың 04 маусымына сәйкес''<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/country/seasons/?year=2024</ref> {| class="wikitable" |+ !Орын !Клуб аты !Мемлекеті !2023-24 ұпайы !Жалпы ұпайы !Ұлттық ұпайы |- |'''1''' |Манчестер Сити |{{flagicon|Англия}} |28.000 | '''148.000''' |17.375 |- |2 |[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |{{flagicon|Германия}} |28.000 | '''144.000''' |21.000 |- |3 |[[Реал Мадрид]] |{{flagicon|Испания}} |34.000 | '''136.000''' |16.062 |- |4 |[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] |{{flagicon|Франция}} |23.000 | '''116.000''' |16.250 |- |5 |[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]] |{{flagicon|Англия}} |20.000 | '''114.000''' |17.375 |} == Рекордтары == === Командалық === * Англия Премьер-Лигасын қатарынан 4 рет алған алғаш әрі жалғыз клуб(әзірше) — 2020/21-2023/24 * Жеңіске жеткен ең ірі есебі: 1899 жылдың 18 ақпан күні «Дарвен» клубына қарсы 10:0 * Жеңіліске ұшыраған ең ірі есебі: 1890 жылдың 4 қазанында «Ливерпуль Стенли» клубынан 0:12 * Ұлттық чемпионаттағы ең ірі жеңілісі: 1894 жылдың 24 желтоқсанында «Бертон Уондерерс» клубынан 0:8, 1933 жылдың 23 желтоқсанында «Вулверхемптон Уондерерс» клубынан 0:8, 1906 жылдың ,3 қыркүйегінде «Эвертон» клубынан 1:9,1893 жылдың 7 наурызында «Смолл Хит» клубынан 0:12 * Англия Кубогындағы ең ірі жеңілісі: 1897 жылдың 30 қаңтарында «Престон Норт Энд» клубынан 0:6, 1946 жылдың 30 қаңтарында «Брэдфорд Парк Авеню» клубынан 2:8 * Ойын алаңының трибунасында ең көп жиналған көрермен: 1934 жылдың 3 наурызында «Сток Сити» клубына қарсы ойнағандағы көрермен — 84 569 адам * Англия Премьер-Лигасында жеңіске 18 рет қатарынан қол жеткізген әзірше жалғыз клуб * 20 турда 60-тан көп ұпай жинаған жалғыз клуб * 20 турда 60-тан аса көп гол салған жалғыз клуб * 20-сыншы турдан кейін 20 жеңіске қол жеткізген жалғыз клуб * Өз алаңында ең көп жеңіске қол жеткізген әзірше жалғыз клуб — 32 * Англия Премьер-Лигасында ең көп гол салған әзірше жалғыз клуб — 106 *Англия Премьер-Лигасында ең көп ұпай жинаған әзірше жалғыз клуб — 100 * «Манчестер Сити» — Жаңа Жыл қарсаңында чемпиондықтан 8 ұпайдан артта болса да, маусым соңында жеңімпаз атанған үшінші клуб * Англия лигасы Кубогін 4 рет қатарынан жеңген екінші клуб («Ливерпулден» кейін, 1981—1984). * Бір жыл ішінде барлық ішкі трофейдің жеңімпазы атанған бірінші клуб === Ойыншы және ойын жағынан === * «Сити» сабында, ұлттық чемпионатта ең көп ойын өткізген ойыншы: 564 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, барлық жағынан ең көп ойын өткізген ойыншы,: 680 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, ең көп гол салған ойыншы: 260 гол, [[Серхио Агуэро]] (2011 — 2021) * «Сити» сабында, бір маусымда ең көп гол салған ойыншы: 51 гол, [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 маусымында) * «Сити» сабында, қатарынан екі маусымда ең көп гол салған ойыншы атанған және чемпион болған жалғыз ойыншы: [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 және 2023/24 маусымдарында) * «Сити» қатарына, ең көп трансфер бағасына келген ойыншы: [[Джек Грилиш]] «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» сапы<nowiki/>нан £100 миллион бағасына келді (2021 жылдың тамызында) * «Сити» сатып жіберген, ең қымбат ойыншы: [[Ферран Торрес]] «[[Барселона (футбол клубы)|Бар]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|селон]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|а]]<nowiki/>» клубына £55,<nowiki/>00 миллион бағасына кетті (2021 жылы) === Манчестер Сити клубының тарихындағы бомбардир ойыншылар (барлық жағынан) === ''Мәлімет 19.08.2021 жазылды'' '''Жуан жазумен''', қазір ойнап жүрген ойыншылар белгіленді {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Гол саны !Ойын саны !Өткізген уақыты |- !1 |[[Серхио Агуэро]] |254 |370 |2011-2021 |- !2 |Эрик Брук |177 |493 |1928-1939 |- !3 |Томми Джонсон |166 |354 |1919—1930 |- !4 |Колин Белл |153 |501 |1966—1979 |- !5 |Джо Хайс |152 |364 |1953–1965 |- !6 |Билли Мередит |151 |393 |1894—1905 1921—1924 |- !7 |Фрэнсис Ли |148 |330 |1967—1974 |- !8 |Томми Бровэл |139 |247 |1913–1926 |- !9 |Билли Гиллеспи |132 |231 |1897–1905 |- !10 |Фред Тилсон |132 |275 |1928–1939 |} === '''Манчестер Сити клубының сабында ең көп ойын өткізген ойыншылар (барлық жағынан)''' === {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Ойын саны !Гол саны !Өткізген уақыты |- !1 | align="left" |Алан Оукс |682 |33 |1958—1976 |- !2 | align="left" |Джо Корриган |603 |0 |1967—1983 |- !3 | align="left" |Майк Дойл |570 |41 |1964—1978 |- !4 | align="left" |Берт Траутманн |545 |0 |1949—1964 |- !5 | align="left" |Колин Белл |501 |153 |1966—1979 |- !6 | align="left" |Эрик Брук |493 |177 |1928—1939 |- !7 | align="left" |Томми Бут |491 |37 |1919—1930 |- !'''8''' | align="left" |Майк Саммерби |452 |68 |1965—1975 |- !'''9''' | align="left" |Пол Пауэр |444 |36 |1975—1986 |- !'''10''' | align="left" |Вилли Донахи |436 |2 |1968—1980 |} == Деректері == [[File:Foeplaque.JPG|Марк-Вивьен Фоэге арналған монумент|нобай|294x294 нүкте]] * «Манчестер Сити» клубында 23-інші нөмір, футболшыларға енді ешқашан берілмейді. Өйткені, 2003 жылы Англия Кубогының жартылай финалының ойынында, «Сити» сабындағы камерундық ойыншы Марк-Вивьен Фоэ жүрек талмасынан қаза тапқан болатын<ref>Марк-Вивьен Фоэ ойын кезінде қаза тапты. 27.06.03 http://www.newsru.ru/sport/27jun2003/dead.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, осы қаза тапқан ойыншының реттік нөмірі 23 болатын. Сондықтан, енді бұл нөмір «Манчестер Сити» тарихындағы қаралы нөмір болып есептеледі. * 2011 жылдың 26 сәуірінде «Манчестер Сити» клубының қорғаушысы [[Коло Туре]] [[допинг]] қолданды деген кінәмен, 6 айға футболдан шеттетілді. Ол, әйелімнің арықтататын дәрісін байқамастан ішіп қойдым деп ақталған еді. Сосын FA комитеті ойыншыны 2 наурызы мен 2 қырқүйегі арасында ойынға шықпайды, деп жазалаған болатын. * 2013 жылдың 20 ақпанында әлеуметтік желілерде, «Манчестер Сити» ойыншыларының [[Harlem Shake]] билеген 32-секундтық видеосы салынған болатын. Бұл видео шынығатын бөлмеде түсірілген. Талисман басында билеп бастап, кейінірек, кенеттен барлығы билеп кетеді.<ref>Manchester City do the Harlem Shake, Alexander Kolarov’s protest steals the show. 20.02.13 http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224035221/http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ |date=2013-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Ағылшын Премьер-лигасы}} {{Манчестер Сити ФК құрамы}} __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ [[Санат:Англия футбол клубтары]] [[Санат:Манчестер Сити ФК]] [[Санат:1880 жылы құрылған футбол клубтары]] b9cylrdv7c8oxku7in52bwny5rvxvlj 3607953 3607952 2026-05-23T03:25:55Z ~2026-30810-09 181597 /* Корпоративтік басқарушылары */ 3607953 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Англия}} Манчестер Сити |ағымдағы маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |логотипі = Manchester City FC badge.png |толық атауы = ''«Манчестер Сити» Футбол клубы (ағылш. Manchester City Football Club)'' |лақап аты = ''The Citizens (Қалалықтар)<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|title=Прозвища участников плей-офф Лиги чемпионов|date=2018-02-07|publisher=UEFA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180212084425/https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|archivedate=2018-02-12}}{{ref-ru}}</ref><br>The Blues (Көктер)<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |title=Club History |publisher=ManCity.com |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160907013909/http://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |archivedate=2016-09-07 }}</ref><br>The Sky Blues (Аспан көктер)<ref name="автоссылка1" />'' |құрылған = 1880 («'''Сент Маркс (Уэст-Гортон)'''» атауымен)<br>{{Start date and age|df=yes|1894|4|16}} («'''Манчестер Сити'''» атауымен) |стадионы = {{ту|Англия}} [[Этихад Стэдиум]] |сыйымдылығы = 53 400<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/etihad-stadium/visiting-the-etihad-stadium |title=Visiting the Etihad Stadium |publisher=Manchester City |lang=en}}</ref> |иесі = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Мансур ибн Зайед әл-Нахайян]] |президенті = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Халдун Әл-Мүбарак]] |жаттықтырушы = |капитаны = |рейтингі = [[УЕФА]] рейтингінде '''1-ші орын'''<ref>{{cite web|title=Club coefficients {{!}} UEFA Coefficients|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/#/yr/2022|website=UEFA.com|accessdate=2022-06-30|lang=en}}</ref> |жарыс = [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] |маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |орын = [[Сурет:golden star.svg|20px]] '''Жеңімпаз''' |сайты = {{URL|mancity.com}} | pattern_la1 = _mancity2425h | pattern_b1 = _mancity2425h | pattern_ra1 = _mancity2425h | pattern_sh1 = _mancity2425h | pattern_so1 = _mancity2425hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 522f36 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«Манчестер Сити»''' ({{lang-en|Manchester City Football Club}}) – [[Манчестер]] қаласының ағылшын футбол клубы. Клуб [[Англия Премьер-лигасы]]нда өнер көрсетеді. [[1880 жыл]]ы «Уэст Гортон Сент Маркс» (West Gorton Saint Marks) деген атпен құрылды. [[1887 жыл]]ы атын «Ардуикке» ауыстырып, «Гайд Роуд» стадионына көшті. [[1894 жыл]]дан бастап клуб «Манчестер Сити» атымен ойнайды. Сегіз рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] иегері, алты [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]], сегіз [[Лига Кубогы]], алты [[Футболдан Англия суперкубогы|FA Community Shields]] және бір [[УЕФА Кубок иелері кубогы|Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогы]] бар бұл ағылшын футболындағы бесінші ең табысты клуб болып саналады. «Манчестер Сити» Футбол лигасын 1892 жылы қосылды, ал 1904 жылы өзінің алғашқы ірі марапаты — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогын]] жеңіп алды. Клуб 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында Джо Мерсер мен Малкольм Эллисонның басшылығымен Лиганы, [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1969/70|еуропалық чемпиондар Кубогының иегерлері Кубогын]], Англия Кубогын және Лига Кубогын жеңіп алды. 1981 жылғы Англия Кубогының финалындағы жеңілістен кейін клуб 1998 жылы өз тарихында жалғыз рет ағылшын футболының үшінші эшелонына түсуімен аяқталған құлдырау кезеңінен өтті. Олар 2001/02 маусымда Жоғарғы дивизонға оралды және содан бері Премьер-Лигада қалды. Өз тарихында клуб үш рет стадион ауыстырды: құрылғаннан бастап [[1923 жыл|1923]] жылға дейін «Гард Роудте» ойнады, [[1923 жыл|1923]] жылдан бастап [[2003 жыл|2003]] жылға дейін – «Мейн Роуд» стадионында, ал қазіргі уақытта [[2002 жыл|2002]] жылы салынған, 55097 көрермен сыйдыра алатын «Этихад» стадионында ойнайды. XX ғасырда «Манчестер Сити» екі рет Англия чемпионы болды (1936/1937 және 1967/1968), бірақ [[1990 жыл|1990]] жылдары «Манчестер Сити» үш жыл ішінде үш рет астыңғы дивизиондарға түсіп, 1998/99 үшінші дивизионда бір маусым ойнады. [[2002 жыл|2000]] жылы клуб жоғарғы дивизонға оралып, Премьер-Лигада әлі күнге дейін өнер көрсетеді. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» «Абу-Даби Юнайтед Групп» компаниясы иеленді, бұдан кейін клубқа көптеген инвестициялар ағымы келіп, жоғары төленетін ойыншыларды трансфер кезінде алуға мүмкіндік пайда болды. [[2011 жыл|2011]] жылы клуб Англия Кубогын ұтты. Және де [[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] жылдың қорытындысы бойынша, «Сити» бірден УЕФА чемпиондар Лигасының топтық турнирінде ойнау құқығына ие болып, [[1973 жыл|1973]] жылдан бері бірінші рет Англия Суперкубогы үшін ойынға қатысты. Бірақ [[2011 жыл|2011]] жылы 7 тамызда «Уэмбли» стадионында Англия чемпиондары «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:3 есебімен ұтылып қалды.<ref>http://www.radiomayak.ru/doc.html?id=275862{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[2012 жыл|2012]] жылы 13 мамырда, соңғы турда «Куинз Парк Рейндержске» қарсы драмалық ойында, қосымша төртінші минутта шешуші гол соғып, 3:2 есебімен ұтып, «Манчестер Сити» 44 жыл өткен соң Англия чемпионы атанды<ref>http://www.kommersant.ru/doc/1933200?NodesID=9</ref>. «Қалалықтар» ("The Citizens"(клубтың лақапаттарының бірі)) өздерінің қас жауларын «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» тек доп соғу және өткізу айырмасынан ғана асып түсті. 2012 жылы [[12 тамыз]]да Англия Суперкубогына таласта «Манчестер Сити» лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубынан 3:2 есебімен басым түсіп, соңғы 40 жылда бірінші рет осы жүлдені ұтты<ref>http://www.vesti.ru/doc.html?id=877448</ref>. [[2014 жыл|2014]] жылы [[2 наурыз]]да «Манчестер Сити» 38 жыл өткен соң алғашқы Футбол Лигасының Кубогын жеңіп алды.<ref>http://www.gazeta.ru/sport/2014/03/02/a_5932905.shtml</ref> [[2014 жыл|2014]] жылы [[11 мамыр]]да Манчестер Сити [[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]] клубын 2:0 есебімен жеңіп, өзінің тарихындағы төртінші АПЛ жүлдесін жеңіп алды<ref>«Манчестер Сити» - Англия чемпионы! 12 мамыр 2014 14:33 http://prosports.kz/kz/news/34837 </ref>.Манчестер Сити 2016 жылдың [[15 мамыр]] күні өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] ширек-финалына жолдама алды.Ширек-финалда [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] футбол клубымен кездесіп, Парижде тең ойын көрсетіп, өз алаңында 1:0 есебімен жеңіске жетіп, өз тарихында болмаған нәрсені жасады.Және бұнымен қоса, Англия футбол клубтары арасынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] жартылай финалына шыққан 10-ыншы команда болды.Жалғыз голдың авторы — Кевин де Брюйне.Жартылай финалда [[Реал Мадрид]] футбол клубынан қонақта 1:0 есебімен жеңіліс тауып, финалға өте алмады. Клуб 2008 жылы Абу-Даби Юнайтед Груп арқылы шейх Мансур бен Заид Әл Нахаянды қабылдағаннан кейін ойын қызметкерлеріне де, жабдықтарға да айтарлықтай қаржылық инвестициялар алды, 2011 жылы Англия Кубогын және [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012]] жылы Премьер-Лиганы жеңіп алды, содан кейін 2014 жылы тағы бір чемпион атағын алды. Пеп Гвардиоланың басшылығымен «Сити» [[Футболдан Англия чемпионаты 2017/2018|2018]] жылы Премьер-лигада жеңіске жетіп, бір маусымда 100 ұпай жинаған Премьер-лиганың жалғыз командасы болды. 2019 жылы олар төрт кубокты жеңіп алды, Англиядағы барлық ішкі кубоктардың бұрын-соңды болмаған сериясын аяқтап, ішкі треблді жеңіп алған алғашқы ағылшын ерлер командасы болды. [[Хосеп Гвардиола|Пеп Гвардиола]] дәуірінде Премьер-лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2020/2021|үшінші титулын]] жеңіп алумен қатар, «Сити» 2021 жылы [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] алғашқы финалына шықты, онда ол «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңіліп қалды. 2019 жылы «Манчестер Сити» әлемдегі барлық футбол клубтары арасында табысы бойынша бесінші орынды иеленді. 2019 жылы ''[[Forbes]]'' клубты 2,7 миллиард долларға (2,06 миллиард фунт стерлинг) бағалады. Осылайша, Манчестер Сити әлемдегі ең бағалы спорт клубтарының тізімінде жиырма бесінші және ең құнды футбол клубтары тізімінде үшінші орында тұр. Клуб 2019 жылдың қараша айында құны 3,73 миллиард фунт стерлинг (4,8 АҚШ доллары) құрайтын Ұлыбританияда орналасқан City Football Group Limited [[холдинг]]-компаниясына тиесілі. 2023 жылы "Сити" өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2023|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] жеңімпазы атанып, «[[Интернационале|Интер]]<nowiki/>» финалдық матчында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Сонымен қатар, клуб өз тарихында алғаш рет «требл» деп аталатын — бір маусымда 3 кубокты (АПЛ + КА + ЛЧ) рәсімдеді және тарихта осындай жетістікке жеткен екінші ағылшын командасы болды (біріншісі 1998/99 маусымында »[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» болды). «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Бас бапкері — [[Хосеп Гвардиола]]. Ол өзінің бапкерлік қызметін 2016 жылдың [[1 ақпан]]ында алды. Алдыңғы бапкері — Мануэль Пеллегрини. == Тарихы == {{main|«Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» (1880—1894) тарихы|«Манчестер Сити» (1894—қазіргі кезге дейінгі) тарихы}} === ''ХІХ ғасыр'' === === «Cент-Маркс» немесе «Вест Гортон» === [[File:St Marks 1884.jpg|thumb|265x265px|«Сент Маркс» немесе «Вест Гортон», 1884 жылы|солға]] «Манчестер Сити» деген қазіргі кездегі алпауыт клубты құрған тұлға [[1855 жыл|1855]] жылы дүниеге келді. '''Анна Коннелл''' — Харрогиттегі Артур Коннелл атты дінбасының қызы болған. Оның әкесі [[1865 жыл|1865]] жылы Вест Гортондағы [[Ағылшындар|ағылшындық]] Киелі Марк шіркеуінің ректор қызметкері болды. Анна сол жылдары әкесінің жағдайын қарап, қолдап тұрды.Вест Гортон тұрғындары кейін спирттік ішімдіктер мен шылымдар қолданатын болған. Анна Коннелл барлығының басын қосатын жеңіл жолдарды іздеді.Сонысымен, [[1880 жыл|1880]] жылдың қарашасында Анна Коннелл екі шіркеудің дінбасыларымен бас қосып, бұнымен қоса металлургиялың зауыт кеңесімен бас қоса отырып, Брукс, Уильям Бистоу және Томас Гудбэер атты жұмысшыларымен көптеген спорттық клубтар ойлап табады.Бұлардың [[1875 жыл|1875]] жылғы Киелі Марк шіркеуінің крикет бойынша үш спортшысы — Уилтер Чоу, Эдвард Китчен және жаңағы Уильям Бистоу — крикет ойынын тастап, футболшы атанды.Манчестер архидъяконы Анна Коннелдің жұмысына жақсы көңіл бөліп, оған болашақ жұмысына сәттілік тілеп, көмек көрсетті. 1880 жылы қарашада Анна Коннелл, Бистоу және Гудбэер бірігіп «Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» деп футбол клубын құрды.<ref>{{cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester City - The Complete Record |publisher=Breedon |location=Derby |year=2006 |isbn=1-85983-512-0}} p17</ref> Артур Коннелл, қара жейде және ақ шортымен ойнаған алғашқы президент атанды.Ең алғашқы ресми ойын, [[Максфилд]] шіркеуін командасымен болды, бұл ойында «Сент-Маркс» 1:2 есебімен жеңіліс тапты. «Сент-Маркс» бұл маусымда тек бір рет қана жеңді. Бұл жағдай 1881 жылдың наурызында, шығыс Манчестерде орналасқан — «Сталибридж Кларенске» қарсы ойында болды.<ref>{{cite book |last=Murray |first=Chris |title=Attitude Blue: Manchester City F.C. and P.L.C. |publisher=Blackwell Publishing |location=Manchester |year=2002 |isbn=0-9520520-9-1 |page=1}}</ref> === «Ардвик» === [[1884 жыл|1884]] жылы Гортон қауымдастығының шешімімен, клубтың атауын өзгерту қолға алынды. Сол кезде Уильям Бистоу, клубтың жейдесін өзгертуді ұсынып, өз жейдесін ойлап тапты. Жейде — қара және ол жейдеде ақ крест бейнеленді. [[1887 жыл|1887]] жылы клуб — «[[Гайд Роуд]]» атты ойын алаңына ауысты. Бұнымен қоса, атауын — «Ардвик» деп өзгертті. Екі жылдан кейін, «Гайд Роуд» сыйымдылығы 1000 көрермендікке жетті. [[1891 жыл|1891]] жылы, команда Альянс Лигада өнер көрсете бастап, екі жыл қатарынан чемпион атанды. [[1892 жыл|1892]] жылы клуб, екінші дивизион болып саналатын, Англия Футбол Лигасында өнер көрсете бастады. 1892/93 маусымында «Ардвик» 5-інші орынды иеленді. Келесі маусымда, қазіргі «[[Манчестер Юнайтед]]» деп аталатын, кезіндегі «[[Ньютон-Хит]]» екінші дивизонға, әрине, Англия Футбол Лигасына келді. Бұнымен қоса, бұл маусымда, «Ардвикке» басты қарсылас табылды. Сол кезде «Ардвик» менеджері [[Джошуа Парби]], клубтың атауын өзгертуді ұсынды. Комитет бұл ұсынысты қабылдап, «Манчестер Сити» 1894 жылдан қазіргі кезге дейін әлі өзгертілмей келеді. === ''ХХ ғасырдың басы'' === === '''«Манчестер Сити»''' === [[File:Billy meredith city.jpg |thumb|Билли Мередит|304x304 нүкте]]Бес жыл өте, «Манчестер Сити», бірінші дивизонда өнер көрсете бастады. Тағы бес жыл өте, [[1904 жыл|1904]] жылы, алғашы кубогын жеңіп алды — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]]. Бұл жарыстың үздік ойыншысы болып — [[Билли Мередит]]<ref>{{cite news |first= |last= |title= FA Cup glory: 1904 |url=http://www.mcfc.co.uk/news/team-news/2013/may/fa-cup-glory-1904 |work=mcfc.co.uk |date=01.05.13 |accessdate=2013-11-14}}</ref>. [[File:ManCity1904.jpg|left|thumb|«Манчестер Сити», 1904 жылы, Англия Кубогының иегері|185x185px]]атанды. Өйткені ол финалдағы жалғыз голдың авторы.Бұл кубок оңай жолмен келмеді: [[1904 жыл|1904]] жылдың [[6 ақпан|6 ақпанында,]] 1/16 финалында «Сандерлендті» ауыр күшпен жеңді. Одан кейін, «Вулидж Арсеналды» екі доп айырмасымен жеңіп артта қалдырды. Содан соң қарсылас болып, «[[Мидлсбро]]» келді. Бірақ «Сити» бұл қарсыласымен тең ойын көрсетіп, 9 наурызда қайта ойнап 3:1 есебімен екінші ойында жеңе алды. Он күннен «Гудисон Паркта» «Уэнсдейді» қабылдап, 3:0 есебімен жеңді. Финалда «Болтон Уондерерспен» кездесіп, осылай кубок иегері атанған болатын. 1904/05 маусымында соңғы тур басталмай тұрып, «[[Ньюкасл Юнайтед]]пен<nowiki/>» бірдей ұпаймен жарысып тұрды. Бірақ соңғы турда «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» жол беріп, үшінші орынға түсіп қалды. Ойыннан соң «Астон Вилла» ойыншысы Алек Ликтің айтуынша, Билли Мередит оған £10 төлеуін сұрған, одан соң Комитеттің шешімімен Билли Мередит кінәлі деп танылып, бір жылға ойыннан шектелді<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/guides/halloffame/sport/billy_meredith.shtml|title=Billy Meredith|work=BBC North Wales Sport|date=18.06.09|accessdate=2012-06-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hmJReM3|archivedate=2012-06-26}}</ref>. Байымдауынша, «Манчестер Сити» әр ойыншыға £4 төлеп отырған, және клубта бұл ісі үшін айыппұл алды. Билли Мередит кейін ақталып, өз пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Манчестер Ситидің» құпиялығы неде? Бұны мен жәй ғана ереже бұзушылық деп санаймын, 4 фунт стерлингті бізде ешқандай ойыншы алмайды.»'''''</blockquote><blockquote>''© Билли Мередит''</blockquote>Қауымдастық клубқа тексеріс жүргізіп, клубтан қаржылай ереже бұзушылық тапты. «Манчестер Ситидің» бас бапкері Том Мейли өмір бойына футболдағы қызметтерден шеттетілді, ал «Ситиге» £900<ref>http://www.historicalkits.co.uk/Manchester_City/Manchester_City.htm</ref> көлемінде айыппұл салынды. Және де «Ситидің» бірдей 17 футболшысы [[1907 жыл|1907]] жылдың [[қаңтар]]ына дейін футболдан шеттетілді. Сосын, «Сити» айыппұлдан толықтай құтылу үшін өз ойыншыларын сатуға тура келді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» менеджері Эрнест Мангнэлл £500-ге Билли Мередитті және де онымен қоса Герберт Берджесс, Сэнди Тернбулл, Джимми Бэннистерді сатып алды. 1907/08 маусымында «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» осы ойыншылардың арқасында ел біріншілігін жеңіп алды. [[1920 жыл|1920]] жылы «Манчестер Сити» ойын алаңына Георг V қонақ болды. Бұл жағдай «Сити» ойын алаңын [[Лондон]]да орналаспаған, [[V Георг|Георг V]] қонақ болған алғашқы ойын алаңы болды. Осы жылы қарашада «Сити» үшін қайғылы оқиға болды, [[1920 жыл|1920]] жылы [[қараша]]да «Гайд Роудтың» басты трибунасы өртке оранып, құрып кетті. «Манчестер Сити» басшылары кейін жаңа ойын алаңын іздеуге көшті. Басында «[[Манчестер Юнайтед]]тің<nowiki/>» ойын алыңы «[[Олд Траффорд]]ты<nowiki/>» жалдап алғысы келді, бірақ «[[Манчестер Юнайтед|Юнайтед]]<nowiki/>» «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» үшін көптеген ақша сұрап, бұл ақшаны «Манчестер Ситидің» қалтасы көтермегендіктен жалға алудан бас тартты<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p480</ref>. Кейін амал болмағандықтан, «Сити» өзінің ойын алаңында, жөнделіп ештеңеге жарамай тұрғанына қарамастан үш жыл бойы осы алаңда ойнауға тура келді.<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p104</ref> 1923/24 жылдары «Сити» «[[Мейн Роуд]]<nowiki/>» алаңында ойнай бастады, ал «Гайд Роуд» алаңын бөлшектеп сатып жіберді.<ref>Clayton, ''Everything under the blue moon'', p107</ref>[[File:Sculpture of Bert Trautmann.jpg|thumb|331x331px|Берт Траутманнға арналған мүсін]] [[1926 жыл|1926]] жылы «Манчестер Сити» Англия Кубогінің жартылай финалына дейін барып, 5 ойында 31 гол соқты. Бірақ жартылай финалда «Болтон Уондерерстен» 1:0 есебімен жеңіліп, қалып қойды. Осы жылы «Сити» бірінші дивизонна ұшып кеткен болатын. Келесі жылы, жолы болып, екінші дивизонды бағындырып, бірінші дивизонға қайта оралды<ref>James, ''Manchester City — The Complete Record'', p. 116.</ref>. [[1930 жыл|1930]] жылы «Сити» көтеріле бастады. Бас бапкері болып, бұрынғы «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері Мэтт Басби болды. Қақпашысы Фрэнк Свифт, шабуылшылары Фрэд Тилсон және капитаны Сэм Коуэн болды. 1933 жылы клуб Англия Кубогінің финалына дейін барып, Эвертоннан 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ бұған қарамастан, 1934 жылы «Сити» тағы да финалға шықты. Осы жолы қуанышқа орай, «Портсмут» клубын 2:1 есебімен жеңіп, кубок иегері атанды. 28 минутта гол жіберіп алғанына қарамастан, Тилсон екі гол соғып, команданы алға шығарып жеңіс сыйлады. Капитаны Сэм Коуэн Англия Кубогінің үш финалына да қатысқан алғашқы ойыншы болды<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p. 153.</ref>. [[1937 жыл|1937]] жылы клуб тарихында алғаш рет Англия біріншілігінің чемпионы атанды. Бұл маусымда «Сити» 100-ден аса гол салды. Бірақ, келесі маусымда «Сити» бірінші дивизонмен қоштасты.<ref>http://www.rsssf.com/engpaul/FLA/1937-38.html</ref> «Манчестер Сити» екінші дивизионда тек бір рет ойнап жетісті, өйткені бұдан кейін Екінші Дүниежүзілік Соғыс басталғанына байланысты, футбол тоқтатылған болатын. Футбол жұмыс жасап бастағаннан кейін, «Ситиді» капитаны болған, Сэм Коуэн өз қолына алды. Ол бірінші матчын 3:0 есебімен жеңді, одан кейін клуб 19 ойын бойы жеңілмей келді. Бұның арқасында «Сити» Жоғарғы Лигага қайта оралды. Бірақ Сэм Коуэн, бизнес қызығушылықтарының кесірінен, жұмысынан босатылды. [[1949 жыл|1949]] жылы «Сити» неміс қақпашысы [[Берт Траутманн]]ды өз қатарына қосты<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p76</ref>. Бұл футболшы англиялық клубқа қосылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар нацисттік Германиямен байланысы бар деп митингке шықты<ref>'England really can go all the way' http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626171653/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html |date=2006-06-26 }}</ref>. Бір жағынан өздерінің клубының қақпасын қорғағаны үшін қолдаса, бір жағынан нацисттік Германия өкілі болғандықтан күдіктенді.<ref>http://mcivta.com/players/old/trautmann.html</ref> [[2010 жыл|2010]] жылы<ref>Manchester City legend Bert Trautmann http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/2926741/Manchester-City-legend-Bert-Trautmann-Todays-Premiership-stars-couldnt-care-less.html</ref>:[[File:Don Revie statue.jpg|thumb|331x331px|Лидс қаласында орналасқан Дон Реви мүсіні]]<blockquote>'''''«Мен өз клубымды сүйемін, және қолдаймын.Мен «Ситидің бүкіл матчын қалдырмай көремін.Мен Англияға Германиямен ойнасада, жанкүйер боламын»'''''</blockquote><blockquote>''© Берт Траутманн''</blockquote> === ХХ ғасырдың ортасы === «Реви жоспарын» пайдаланып, «Сити» 50-інші жылдары аса қатты өнер көрсете алмады. Аса керемет өнер көрсетті деп, тек 1955 жылды айтуға болады. Өйткені бұл жылы Англия Кубогінің финалына шықты. Бірақ «Ньюкаслдан» 1:3 есебімен жеңіліс тапты. [[1956 жыл|1956]] жылдың [[5 мамыр]]ында 22 жылдан соң Англия Кубогын жеңіп алды. Жүз мың адам сыятын «Уэмблиде» «Манчестер Сити» «Бирмингем Ситимен» кездесіп, алғашқы голын 3-інші минутта салды, алғашқы голды Дон Реви салды. 12 минут өткен соң «Бирмингем» Ноэль Кинси көмегімен есепті теңестірді<ref>Birmingham soon behind but Kinsey quick to equalise Birmingham Mail 5 May 1 бет ;Final edition </ref>. «Сити» 62-інші минутта алға шықты, есеп 2:1. Голды салуға ат салысқандар болып, Кен Бернс, Бобби Джонстон және Джек Дайсон саналды<ref>{{cite book|last=James|first=Gary|title=Manchester&nbsp;– A Football History|publisher=James Ward|location=Halifax|year=2008|isbn=978-0-9558127-0-5|page=122}}</ref>. 64-інші минутта Берт Траутманнды мойынын ауыртып алғанына қарамастан, Дайсонға пас беріп, кейін Джонстон гол салып шабуыл иесі атанды<ref>{{cite book|last=Ward|first=Andrew|title=The Manchester City Story|publisher=Breedon|location=Derby|year=1984|isbn=0-907969-05-4|page=49}}</ref>. Осымен есеп 3:1 болып кубок иегерлері атанды.<ref>Rowlands, ''Trautmann: The Biography'', p. 179.</ref> «Манчестер Сити» кезеңі 60-70 жылдардың соңына қарай өркендей бастады. Бұл кездері команды Джо Мерсер қолға алды. Джо Мерсер команданы қолға алып Жоғарғы Лигага шығарған болатын. Мерсер «Сити» қатарына Джордж Хеслоп, Майк Саммерби, Колин Белл, Тони Бук, Фрэнсис Ли, жас Джо Корриган есімді ойыншыларды қосты. Бұл ойыншыларын команданы алға сүйреді. Кейін Мерсер, 34 жылдан кейінгі, [[1968 жыл|1968]] жылы, Джордж Бест есімді атақты шабуылшысы бар<ref>{{cite book|last=Goldstone|first=Phil|coauthors=Saffer, David|title=Manchester City Champions 1967/68|publisher=Tempus|location=Stroud|year=2005|isbn=978-0-7524-3611-1}}</ref> «Манчестер Юнайтедті» екі ұпай артта қалдырып, Англия чемпионы атанды. [[1969 жыл|1969]] жылдың [[26 сәуір]]інде Нил Янгтың голының арқасында «Лестер Ситиді» жеңіп, «Сити» тарихындағы төртінші Англия Кубогын жеңіп алды<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Blue Heaven: Manchester City's Greatest Games|publisher=Mainstream|location=Edinburgh|year=1996|isbn=1-85158-872-8}}</ref>. [[1970 жыл|1970]] жылдың [[7 наурыз]]ында «Сити» тарихында алғаш рет Футбол Лигасының Кубогін жеңіп алды, финалдық матчта Мерсердің «Ситиі» «Вест Бромвич Албионның» бір голына екі голмен жауап қайтарған болатын. Голдардың авторы: Майк Дойл және Глин Пардо.<ref>{{cite book|last=McOwan|first=Gavin|title=The Essential History of West Bromwich Albion|publisher=Headline|year=2002|isbn=0-7553-1146-9|page=261}}</ref> Сол жылы, «Сити» өте жоғарғы нәтиже көрсетіп Кубок Иегерлерінің Кубогын жеңіп алды. Венадағы финалда Польшаның клубы «Гурникті» 2:1 есебімен жеңді. «Сити» қатарынан голдарды Нил Янг және пенальтиден Фрэнсис Ли салған болатын<ref>''Paul Fitzpatrick.'' Lee Inspired by Vienna, The Guardian(30.04.70)</ref>. Джо Мерсер бұл ойыннан кейін<ref>''Paul Fitzpatrick.Mercer "happy", The Guardian(30.04.70)''</ref>: <blockquote>'''''«Нөсер жауын екінші таймда ойынды бұзды, бірақ біздің ойыншылар бұл кедергіге қарамастан керемет ойын көрсетіп, менің көңілімнен шықты»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Мерсер''</blockquote>Келесі жылы Джо Мерсер мен Мальколм Эллисон бірігіп тағы да, Кубок Иегерлерінің Кубогының жартылай финалына шықты. Бірақ «Ситидің» маңызды ойыншалыр жарақаттанып қалып, «Челсиден» 0:2 есебімен жеңіліп қалып, алдыңғы жылғы нәтижені қайталай алмады. Англия біріншілігінде «Сити» төртінші орында тұрып, соңына қарай алға жылжып, бас жүлдені иеленіп кетті. 1972 жылы, өкінішке орай, екі бапкердің арасы құлдилай бастады. Джо Мерсер «Ковентри Ситиді» жаттықтыруға кетіп қалды. Клуб президенті Питер Суолз<ref>Tossell, ''Big Mal'', p. 214.</ref>: <blockquote>'''''«Бізге Мальколм Эллисон мен Джо Мерсер арасындағы екеуін таңдау керек болды. Біз Мальколм Эллисонды таңдадық»'''''</blockquote><blockquote>''© Питер Суолз''</blockquote>Кейін Мальколм Эллисонде өз пікірін білдірді<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Manchester City: The Mercer-Allison Years|publisher=Breedon|year=2008|location=Derby|isbn=978-1-85983-608-8|page=176}}</ref>: <blockquote>'''''«Джо және мен керемет бапкерлік топ болдық. Мен ешқашан Джо Мерсермен бірге жұмыс атқарғаныма өкінген емеспін, және өкінбеймін де. Ол да осындай сезімде екенін білемін. Біз екеуміз керемет клубты құрдық. Мерсер-Эллисон атқарған жылдары «Сити» үшін ең керемет және есте қаларлықтай жылдар болады. Джоны тағы да өз орнында қалдырғанда, керемет болар еді. Ол да осылай айтатынына күмәнім жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Мальколм Эллисон''</blockquote>[[File:Joe Corrigan 20070922.jpg |thumb|284x284px|Джон Корриган, «Ситидің» көп жүлделі қақпашысы|солға]]Бірақ Мальколм Эллисон бапкерлік қызметте көп болмады. Өйткені ол 1972/73 жылдары «Ситиді» соңғы орындарда жетелеп жіберді. Клубы екінші дивизионға кетіп қалудан, тек жаңа бапкер Джонни Харт құтқарып қалды. Бірақ бұл бапкерде, өз жұмысында бола алмады. Маусым аяқтала сала бапкерлік орынды «Норвич Ситидің» бапкері Рон Саундерс басты. Бұл бапкердің көмегімен кубок жағында аса жақсы өнер көрсетсе, біріншілікте шамалы нәтиже көрсетті. Саундерсде өз орнында көп отыра алмады, 1974-1979 жылдар арасында «Ситидің» бұрынғы ойыншысы Тони Бук бапкерлік жағынан басқарды. Бук команданы алға шығарып, және сол нәтижені сақтап қалуды мақсат тұтты<ref>http://www.sporting-heroes.net/football-heroes/displayhero_club.asp?HeroID=36461</ref>. 1973/74 маусымының соңғы турында «Сити», біріншілікте қалу үшін тек жеңіс керек болған «Манчестер Юнайтедпен» кездесті. 1:0 есебімен «Манчестер Сити» жеңіп, ел біріншілігінен көршілес клубты екінші дивизионға шығарып салды. Жалғыз голдың авторы Денис Лоу, бұл матч ол үшін аса ауыр болды. Өйткені Лоу «Манчестер Юнайтед» қатарында 11 жыл ойын көрсетті, ол голды соққаннан кейін қуанбады және ойын алаңынан көңілсіз кетті. Бұл Лоу үшін мансабындағы ең соңғы матч болды<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-United-0-1-Manchester-City-article80249.html</ref>. Тони Бук кезінде «Манчестер Сити» жақсы команда болды. [[1976 жыл|1976]] жылдың 28 ақпанында «Ньюкасл» клубын 2:1 есебімен жеңіп, [[Лига Кубогы]] иегері атанса, [[1977 жыл|1977]] жылы «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульден]]<nowiki/>» бір ұпайға қалып қойып күміс жүлдеге ие болды. Және екі рет Лига Кубогының ширек-финалына барды, ал 1978/79 жылдары [[УЕФА]] Кубогының ширек-финалына дейін барды. 60-70 жылдардағы сәтті кезеңді 80-інші жылдардағы сәтті кезеңмен ауыстыруға болатыны сөзсіз. Мальколм Эллисон бапкерліктен босатылып, кейін қайтып келді. Бірақ Мальколмның кейінгі саясаты сәтсіз болды. Клубтан Эйс Хартфорд, [[Оуэн, Гари|Гари Оуэн]] и Питер Барнс сынды жұлдызды ойыншылар кетіп қалды. Кейін Стив Дейліді £1,5 миллион бағасына алып<ref>Тревор Фрэнсис: Погбаның бағасы бұл кезде, ойда жоқ еді. http://ukfootball.ru/transfers-1409.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401231804/http://ukfootball.ru/transfers-1409.html |date=2012-04-01 }}</ref>, Англия біріншілігіндегі ең қымбат ойыншы атанды. Бірақ бұл «Ситиді» алға жетелей алмағандықтан, Эллисон 1980/81 маусымында қайтадан босатылды. Оның орнына Джон Бонд келді.<ref>http://www.guardian.co.uk/football/video/2009/sep/14/the-manager-football?intcmp=239</ref> [[Джон Бондтың]] көмегімен, «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульды]]<nowiki/>» 3:1 есебімен жеңіп, ел біріншілігінде 10-ыншы орында аяқтады. Бондтың саясатымен, көптеген нәтижелі ойыншылар «Сити» қатарын толықтырды. Құрамда жас ойыншылар көбейді. Осы қарқынмен «Сити» Англия Кубогының финалына шықты<ref>http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717104231/http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 |date=2012-07-17 }}</ref>, бірақ финалда «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» «Ситиді» 3:2 есебімен жеңіп, басым түсті. Екі жылдан Бондта өз жұмысынан босатылды. Өйткені «Сити» ондыққа кіре алмады. Оның орнын Джон Бенсон басты. Джон Бенсон тек бірінші дивизионнан ұшып кетуі ғана есте қалды, бірінші дивизионның соңғы турында жеңіске жеткенде қалуы мүмкін еді. Тіпті тең нәтижеде «Ситиді» бірінші дивизионда қалдырар еді. Бірақ Джон Бенсон «Ситиді» тек жеңіліске ғана лайық екенін көрсетті. Кейін Бенсонның орнын [[Билли Макнилл]] басты. Бұл бапкер «Ситиді» бірінші дивизионға қайта әкелді. Бірақ 1985/86 жылдары бірінші дивизионнан ұшып кетуіне сәл қалды, және 1986/87 жылдардағы маусымды әлсіз бастады. Оны «Сити» басшылары орнынан босатып, оның орнына [[Джимми Фриззеллді]] шақырды. «Сити» сол маусымда соңынан екінші орын алып, қайта екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін екінші дивизиондағы «Ситиді» [[Фриззелл]] басқармады, «Ситиді» Мел Макхин қайтадан бірінші дивизионға әкеліп, қарашада сэр Алекс Фергюсон басқарған «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» 5:1<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-City-5-1-Manchester-United-special-unseen-pictures-of-David-Oldfield-Trevor-Morley-Gary-Pallister-and-Co-article374005.html</ref> есебімен ойсырата жеңді, бірақ бұған қарамастан басшылар Мел Макхинді орнынан босатты. сэр [[Алекс Фергюсон]] сол матчтан соң:<blockquote>'''''«Бұл менің бапкерлік мансабымдағы ең ұятты есеп болды»'''''<ref>Manchester Derby Special: Sportsmail takes City and United on a trip down memory lane<nowiki/>http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175519/MANCHESTER-DERBY-SPECIAL-Sportsmail-takes-City-United-trip-memory-lane.html</ref></blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>[[File:Franny Lee.jpg|thumb|314x314px|Фрэнсис Ли — «Ситидің» аңыз ойыншысы]][[1989 жыл|1989]] жылдың [[қараша]]сымен [[1990 жыл|1990]] жылдың [[қараша]]сы арасында «Ситиді» Ховард Кендалл басқарды. Бұл бапкер команданы алға жетелей алды. Ховард Кендалл «Эвертонға» кетіп қалды. Ол кеткеннен кейін ойыншы-бапкер Питер Рид бапкер болды. Ридтің екі маусымында «Сити» бесінші орыннан не төмен, не жоғары аяқтай алмады. Ал 1992/93 жылдарда тоғызыншы орынға түсіп қалып, [[Питер Рид]] орнынан кетті. Оның орнына [[Брайан Хортон]] келді. Ол «Ситимен» 16-ыншы орынға түсіп қалды [[1994 жыл|1994]] жылы «Сити» , сәтсіз ойындарға қарамастан Хортонды команданың бапкері қылып қалдырды, бірақ 1994/95 маусымында 17 орын шынымен басшылардың көңілінен шықпады, және оны орнынан босатуға тура келді. Оның орнын «[[Саутгемптон]]<nowiki/>» клубының бұрынғы бапкері Алан Болл басты. Ол құрамды жасартқысы келіп, реформа өткізді. Құрамға [[Георгий Кинкладзе]] келіп, құрам жасара бастады. Бірақ 1995/96 жылдары «Сити» қайтадан бірінші дивизионға кетіп қалып, Болл орнынан босатылды. Стив Коппелл жаңа бапкер болып уақытша тағайындалды. Кейін клуб бапкері болып, [[Фил Нил]] тағайындалды. Бірақ ол 10 ойынның 7-еуінде жеңіліс тауып, «Ситиді» кестенің ортасына апарып тастады, кейін орнынан босатылды, орнына Джо Ройл келіп «Ситиді» екінші дивизионға кетіп қалудан құтқара алмай, екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін Ройлдың сөзінде<ref>Маусым нәтижесі туралы. "Манчестер Сити" http://fapl.ru/posts/9353/ </ref>:<blockquote>'''''«Ситиде жақсы-жақсы ойыншыларды алатын аса көп ақша болмады, сондықтан кәрі футболшылармен тегін агенттерді алу керек болды»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Ройл''</blockquote>«Ситидің» құлдырау кезеңінде президенттік мансапты [[Дэвид Бернстайн]] басты. Жаңа президент келгеннен кейін «Сити» 1998/99 жылдарынан кейін бірінші дивизионға қайта оралды. Келесі маусымда клуб Премьер-Лигаға келді. [[2000 жыл|2000]] жылдың жазында клуб қатарына жартылай қорғаушы Альф-Инге Холланд және Джор, қыста қатарға Ричард Данн мен Даррен Хакербиде қосылды. Шотландтық «Рейнджерстен<nowiki/>» Андрей Канчельскис жалға алынды. [[2001 жыл|2001]] жылдың [[21 сәуір]]інде жанкүйерлер көтеріліп Джо Ройлды орнынан босатты<ref>Anger at Royle departure, BBC Sport, 21.05.01 2011-09-11 http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/1342563.stm </ref>. Үш күннен кейін Англия ұлттық құрамасының бұрынғы бапкері Кевин Киган «Ситидің» жаңа бапкері болып тағайындалды. === XXI ғасырдың басы === [[File:Thaksin DOD 20050915 (crop).jpg|thumb|278x278px|Таксин Чиннават, «Ситидің» алғашқы азиаттық басшысы]] [[2002 жыл|2002]] жылы «Манчестер Сити» Премьер-Лигаға қайта оралды. Маусым басында клуб көптеген жақсы ойыншыларды алды. «Қалалықтар» қатарын [[Петер Шмейхель]]<ref>Man City snap up Schmeichel, bbc.co.uk, 13.04.02, 2013-11-19 http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/1926287.stm </ref> толықтыра бастады, одан соң қорғаушылар [[Сильвен Дистен]] мен [[Давид Соммей]] келді. Марк-Вивьен Фоэмен<ref>Africa: Cameroon's Foe Joins Manchester City, allafrica.com, 2013-11-19 http://allafrica.com/stories/200206200061.html </ref> қоса, Висенте Матиас Вуосода<ref>Man City seal Vuoso deal http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/2027491.stm </ref> клуб қатарын толықтырды. Кейінірек «Пари Сен-Жермен» клубынан £17,5 миллион бағасына Николья Анелькада<ref>Manchester City officialise le transfert d'Anelka http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610193926/http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm |date=2015-06-10 }}</ref> келді. Қыстық трансферде — шабуылшы [[Робби Фаулер]]де қатарды толықтырды. Маусым нәтижесі бойынша, «Манчестер Сити» Премьер-Лигада тоғызыншы орын алып, 24 жылдан бері алғаш рет [[УЕФА Кубогы (кубок)|УЕФА Кубогының]] квалификациялық жарыс кезеңіне шықты. [[2003 жыл|2003]] жыл «Манчестер Сити» үшін «Мейн Роудтағы» соңғы ойын болды, өйткені олар — «[[Сити оф Манчестер]]<nowiki/>» деп аталатын 48 мың көрермендік жаңа ойын алаңына көшті. [[2007 жыл|2007]] жылы UK Sports Investments арқылы тайландты отбасынан шыққан бизнесмен Таиландтық бұрынгы премьер-министрі [[Таксин Чиннават]] $43 миллионға клубты сатып алды. Және ол клубты көркейтуге уәде берген болатын<ref>Таксин Чинават: «Келесі жылы "Манчестер Сити" ЧЛ-да ойнайтын болады» 21.03.08 http://www.voon.ru/news/75778 </ref>:<blockquote>'''''«Ең бірінші мақсат — ондыққа кіру, екіншісі — алтылыққа, ал үшінші мақсатымыз — [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] үшін таласамыз»'''''</blockquote><blockquote>''© Таксин Чиннават''</blockquote>Жаңа басшылар «клубқа көптеген өзгерістер» енгізуді бастады. Ең алғашқы өзгеріс, [[2007 жыл|2007]] жылдың [[6 шілде]]сінде атақты швед бапкері [[Свен-Ёран Эрикссон]]мен үш жылға келісім-шартқа келді, және де ойыншылар Ведран Чорлукамен, Хавьер Гарридомен және Мартин Петров, Элано, Бенджани Мварувари, Валерия Божиновтармен келісім-шартқа келді. Бұл маусымда манчестерлік дербидің екеуінде де жеңіске жетті, бірақ соңғы турда «[[Мидлсбро]]ға<nowiki/>» 8:1 есебімен ойсырата жеңіліп, тоғызыншы орынға жайғасты. [[2008 жыл|2008]] жылдың [[2 маусым]]ында шведтік бапкерді жұмысынан босатты<ref>Эрикссон жұмысынан босатылды 02.06.08, futbol-1960.ru http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604110946/http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html |date=2008-06-04 }}</ref>. Оның орнына уэльстік бапкер [[Марк Хьюз]]ды<ref>"Манчестер Ситидің" жаңа бапкері Марк Хьюз болды, 05.06.08 http://www.belta.by/ru/all_news/sport/i_231625.html </ref> қойды. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» сату жөніндегі, үш апталық Дубайда өткен келісімнен кейін, қаржылай көмек беретін [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-лық]] топ Abu Dhabi United Group (ADUG), және оның басшысы [[Мансур ибн Зайд Аль Нахайян]] Чиннаваттан 90%-дық акциясын сатып алды, бір жылдан кейінде 10%-ын сатып алып, тәуелсіз басшысы атанды. Клубты сатып ала, алға мақсат қойды. Мақсаты — алпауыт клубтардың қатарына кіру болатын. Кейін Шейх Мансур айтуынша<ref>«Шейх Сити», 03.08.2010, chelsearus.com http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121060349/http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html |date=2010-11-21 }}</ref>:<blockquote>'''''«Челси және Барселона секілді клубтармен бірдей болу үшін, құрамдағы 22 ойыншыны жаңарту керек. Ақша — мәселе емес. Бастысы, менің командамда 22 ойыншының барлығы жұлдызды ойыншы болуы керек, ал клуб онжылдықта алпауыт клубқа айналады»'''''</blockquote><blockquote>''© Шейх Мансур''</blockquote>Жаздық трансферде көптеген жақсы ойыншылар алынды. [[Пабло Сабалета]], [[Венсан Компани]], [[Таль Бен-Хаим]] және Глаубер секілді ойыншылар алынды, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» [[Шон Райт-Филипс]] қайта оралды. Мәскеулік [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА-дан]] £18 миллион бағасына бразилиялық шабуылшы Жо<ref>Жо "Манчестер Ситиге" келді, 02.07.2008, rusfootball.info http://www.rusfootball.info/rss/1146040509-zho-pereshel-v-manchester-siti-za-18-mln.-funtov.html </ref> келді. Қыстық трансферде нәтижелі қақпашы Шей Гивен келді және жас қақпашы Гуннар Нильсен, қорғаушы Уэйн Бридж, нәтижелі ойыншы Найджел де Йонг, екі шабуылшы — Крейг Беллами мен [[Робиньо]] қатарды толықтырды. [[Робиньо]] — «[[Реал Мадрид]]тен<nowiki/>» £32, 5 миллион бағасына келіп<ref>Робиньо "Манчестер Ситиге" келді. 02.09.2008 http://news.bigmir.net/sport/46780?bm_lang=ua</ref>, «Манчестер Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұл маусымда, алдыңғы маусымға қарағанда «Сити» жақсы нәтиже көрсетті — 10-ыншы орын. [[2009 жыл|2009]] жылы Марк Хьюз орнына басқа бапкер келеді деген жалған ақпараттар көп болды. Бірақ 2009/10 жылдардағы маусымды уэльстік бапкермен басталды. «Сити» өзінің трансферлік саясатын жалғастыра кетті. Жазда «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» клубынан [[Стюарт Тейлор]] атты қақпашы келді, содан соң жартылай қорғаушы [[Гарет Барри,]] «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» футбол клубынан [[Силвиньо]], «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдан]]<nowiki/>» [[Коло Туре]] мен Эммануэль Адебайор, «Эвертоннан» £24 миллион бағасына орталық қорғаушы Джолеон Лескотт, «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Карлос Тевес]], «[[Блэкберн Роверс]]<nowiki/>» клубынан Роке Санта Круз келіп, «Манчестер Сити» ойыншылар қатары толықты. [[2009 жыл|2009]] жылдың [[19 желтоқсан]]ында Марк Хьюз сәтсіз нәтижелері үшін бапкерлік қызметті босатты. Кейін Марк Хьюз өзінің бұл шешімге разы<ref>Марк Хьюз "Манчестер Ситидің" өткізіп жүрген саясатына разы емес, 20.12.09 http://www.dynamomania.com/news/98219-mark-hyuz-nedovolen-politikoy-rukovodstva-manchester-siti </ref> емес екенін білдірді:<blockquote>'''''«Сандерлендпен кейінгі ойында, маған келісім-шарт ерте ажырады деп айтты. Маған БАҚ-та бұл туралы ескертпеді, мен бұндай шешімді мүлде күткен жоқпын. Көп ұзамай, жаңа бапкерде табыла қойды, бұл, менің кетуім маусым басында шешілгенін білдіріп отыр. Мен маусым басталмай тұрып, клуб басшысымен кездестім, және біз бірге мақсат қойдық — ел біріншілігінде алтыншы орын алу немесе 70 ұпай жинау. Бұны мақсат тұтуды мен ойыншыларға да айтып қойғанмын. Әрине, Манчестер Сити сабында әркім көбірек жақсы нәтиже көрсетіп, ел біріншілігін менімен бірге алғысы келіп, тура жолға түстік, бірақ күтпеген жерден мені жұмысымнан босатты»'''''</blockquote><blockquote>''© Марк Хьюз''</blockquote>Кейін бұған «Сити» президенті әл-Мүбарәк жауап қайтарды:<blockquote>'''''«Соңғы он бір ойында бар болғаны екі-ақ жеңіс. Бұл «Манчестер Сити» клубы үшін өте жеткіліксіз. Шейх Мансур мен басшылар кеңесі, алға деген ұмтылыс және ынтаны көріп тұрған жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбарәк''</blockquote>[[File:Roberto Mancini RED BULL STADIUM JERSEY NY.jpg |thumb|230x230px|Роберто Манчини мен Брайан Кидд — «Ситидің» қазіргі деңгейіне жол ашқандар|солға]]Марк Хьюз орнына итальяндық маман [[Роберто Манчини]] келді<ref>«Манчестер Сити» Хьюзды жіберіп, Манчиниды бапкер қылды. 19.12.09 http://www.sports.ru/football/56836797.html </ref>.Және оның ассистенті болып [[Брайан Кидд]] тағайындалды. Қыста «Сити» ойыншылар қатарына [[Патрик Вьейра|Патрик Виейра]] мен жас ойыншы [[Адам Джонсон]] қосылды. [[Роберто Манчини|Манчинидың]] арқасында «Манчестер Сити» бесінші орын алып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] жолдама алды. [[2010 жыл|2010]] жылы жазда «Манчестер Сити» трансфер прессасының бас жұлдызы болды.«Сити» қатарын Александр Коларов(£20 миллион бағасына), Жером Боатенг(£11 миллион бағасына), Яя Туре(£26,4 миллион бағасына), Джеймс Милнер(£19,3 миллион бағасына), Давид Сильва(£25,3 миллион бағасына) және сол кездердің нәтижелі шабуылшыларының бірі болған Марио Балотелли(£26 миллион бағасына) келіп қатар толықты. «Сити» осы жылы өзінің қорғаушысы Силвиньомен қоштасты, өйткені ол өзінің ойыншы мансабын аяқтады. Және Хавьером Гарридо, жартылай қорғаушылар Мартин Петров және де [[Стивен Айрленд]], шабуылшылар Бенджани Мварувари, «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]<nowiki/>» кеткен Робиньо атты ойыншыларымен қош айтысты. «Манчестер Сити» қыстық трансферлік терезеде көптеген футболшыны жалға жіберуі керек болды. Бұлардың қатарынад: Роке Санта Крус, Давид Гонсалес, Уэйн Бридж және Эммануэль Адебайор, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубына кетті. «Манчестер Сити» жағдайы күрт күшейе түсті. Қыста «қалалықтар» [[Босния және Герцеговина|Босния және Герецеговинаның]] нәтижелі шабуылшысы [[Эдин Джеко]]мен келісім-шартқа келді(£27 миллион бағасына). Жаңағы трансферлердің барлық бағасын қоса түскенде, шейх Мансур £1 миллиард көлемінде қаржы жіберген(бапкер мен ойыншылардың жалақысын қосқанда).<ref>Ман. Сити: миллиард үшін, 09.01.11 http://football.ua/england/news/117983.html </ref> [[2011 жыл|2011]] жылдың [[17 наурыз]]ында «Манчестер Сити» [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] 1/8 финалында [[Динамо (футбол клубы, Киев)|киевтік Динамоға]] жол берді (қонақта 0:2 ұтылып, өз алаңында 0:1 ұтылып). [[11 мамыр]]да «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп 1968/99 жылдардан бері алғаш рет УЕФА Чемпиондар Лигасына жолдама алды. «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэммен]]<nowiki/>» өткен ойыннан кейін [[Манчини]]:<blockquote>'''''«Бүкіл команданы жеңіспен құттықтаймын. Осы маусымда жақсы өнер көрсеттік деп ойлаймын. Алдымызда әлі екі ойын бар, және бұл Ситиді үшінші орынға апарады деп үміттенемін. Бұл мен үшін ең маңызды да әсерлі сәттердің бірі. Біз бұл маусымда көп еңбек еттік және мен Манчестер Сити жанкүйерлерін құттықтаймын. Мүмкін емес ешнәрсе жоқ, және біз Арсенал клубын артта қалдырамыз деп үміттенемін»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>Сонан соң, Манчинидің арманы орындалған болатын. «Сити» екі ойында алты ұпай алып, 22 мамыр күні «Манчестер Сити» Англия Премьер-Лигасында күміс жүлдегер атанған, лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челсимен»]] бірдей ұпай жинады, бірақта голдар айырмашылығымен «Манчестер Сити» үшінші орынға жайғасты. Және бұл нәтиже квалификациялық жарыссыз, тікелей УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. Бұл жүлдемен қоса, ең үздік бомбардир атанған «Сити» ойыншысы [[Карлос Тевес]] «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» шабуылшысы [[Димитр Бербатов]]пен бірдей атанды. «Манчестер Сити» қақпашысы — [[Джо Харт]], «[[Алтын қолғап]]<nowiki/>» атағын жеңіп алды. Англия қақпашысы 17 ойын өз қақпасына гол жібермеген. «Манчестер Сити» үшін сол кезде Англия Кубогын «[[Сток Сити]]ден<nowiki/>» жеңіп алу үлкен нәтиже болды. Бұл жүлдені 1976 жылдан бері алғаш рет жеңіп отыр. [[Роберто Манчини]] ойыннан кейін:<blockquote>'''''«Тек бірнәрсе айта аламын, мен өз жанкүйерлерім үшін ризамын. Көп жылдар бері, бұл кубокты жеңе алмай келдік. Біз бүгін жақсы қорғандық деп айта алмаймын. Бізге әлі де күшею қажет, бірақ бұған қарамастан, біз өте бақыттымыз. Біз Манчестер Ситидың жаңа тарихын бастадық. Бұл әлі басы ғана»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>2010/11 маусымы аяқталғаннан кейін [[Роберто Манчини]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-де]] клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәкпен кездесті. Кездесуде итальяндық маман мен араб бизнесмені арасында, бюджетке көп қаржы бөлінетіні шешілді. [[2011 жыл|2011]] жылы жазда екі атақты ойыншы «Сити» қатарына қосылды. Бұлар — [[Самир Насри]] және [[Серхио Агуэро]]. [[Серхио Агуэро]] — «Манчестер Ситиге» £38 миллион бағасына келіп, «Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұлармен қоса «Сити» сабына, [[Гаэль Клиши]] мен [[Стефан Савич|Стеван Савич]] және [[Оуэн Харгривз]]те қосылды, румындық қақпашы Костел Пантилимион «[[Тимишоара]]<nowiki/>» клубына жалға алынды, бірақ кейіннен толықтай сатып алынды. Сол жылы командадан, Патрик Виейра ойыншы мансабын аяқтап, кейін клуб штабына кірді. [[2013 жыл|2013]] жылдың [[мамыр]]ында «Манчестер Сити» жас ойыншыларының командасын басқара бастады. Эммануэль Адебайор қайта басқа клубқа жалға кетті. Және де Шей Гивен, Жо, Крейг Беллами, Шон Райт-Филипс, [[Жером Боатенг]], [[Фелипе Кайседо]] және тағы да басқа жас футболшылар клубтан кетті. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[шілде]]сінде, клубтың ресми демеушісі [[Etihad Airways]] шешімімен «Сити оф Манчестер» атауы «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>» деп өзгертілді. Etihad Airways пен «Манчестер Сити» он жылға серіктестік келісім-шартқа қол қойылды. Бұдан басқа Etihad Airways таңбасы, «Сити» жарнамаларында, ойын алаңының сыртында, шығыс Манчестерге Etihad Campus дүкенін салуға, және клуб жейдесінде белгіленетін болады. Кейбір мағлұматтарға сүйенсек, ойын алаңының атауын өзгерту £120 миллион бағасына шаққан. «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>дегі» алғашқы матчта «Сити» өзінің көршілесі «Манчестер Юнайтедпен» кездесіп, бірінші таймда 2:0 есебімен жеңіп келіп, кейін 2:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ «Сити» Премьер-Лигада сәтті бастады. 14 ойында 12 рет жеңіске жетіп, қалған екі «[[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм]]<nowiki/>» мен «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» клубтарымен тең ойнады. 9 турда «Манчестер Сити» өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті 6:1<ref>"МЮ" өзінің көршілесінен алты гол өткізіп алды. 23.10.11 http://www.lenta.ru/news/2011/10/23/mucity/ </ref> есебімен ойсырата жеңіп, «Сити» үшін «Олд Траффордтағы» 56 жылдан бергі алғашқы ірі есепті тіркеді.<ref>"Манчестер Сити" "Олд Траффордта" соңғы 56 жылда алғаш рет ірі есеппен жеңді. 23.10.11 http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025202348/http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ |date=2011-10-25 }}</ref> Ойсырата жеңген ойыннан кейін [[Роберто Манчини]]:<blockquote>'''''«Маусым өте ұзақ, және біз әрбір үш күн сайын ойын көрсетеміз, сондықтан әрбір ойын бара-бара қиындай бастайды. Біз Тоттенхэм және Болтон клубтарына қарсы жақсы нәтиже көрсеттік, бірақ мен бұл ойынды аса ерекше деп белгілеймін — біз Манчестер Юнайтед атты алпауыт клубты жеңдік. Бірақ біз бұл ойында тек үш ұпай алдық қой — ал алты голға келсек, бізге сол алты гол үшін ешкім алты ұпай бермейді. Бұл жәй ғана ойын, және мен, Манчестер Юнайтед әлі де бізден мықтырақ деп ойлаймын. Біз олардан мықты болуымыз үшін, Премьер-Лиганы жеңіп алуымыз керек. Сонда ғана барлығы өзгере бастайды деп сенемін, бірақ әзірше Манчестер Юнайтед бізден әлдеқайда мықтырақ. Әрине, мен Манчестер Юнайтед клубын ойсырата жеңгенімізге қуаныштымын. Барлық команда Олд Траффордта жеңе бермейді, сондықтан бұл ойын біз үшін маңызды да есте қалатын ойын — бастысы ірі нәтиже емес, бастысы біз олардың алаңында жеңіс таптық. Бұл матч жанкүйерлеріміз үшін тарихи матч. Голдар тек біздің алға шығуымызға және лигада көмек көрсете алады. Мен үш ұпайды алғанымызға қуаныштымын, бірақ, бізге әлдеқайда мықтырақ болуымыз үшін, және кестенің алғашқы орындарында қалуымыз үшін, бізге тынбай еңбек етуіміз керек, сонда ғана біз күшейе түсеміз»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote> [[Сурет:ManchesterCityFC League Performance.svg|нобай|409x409 нүкте|Футбол лигасындағы «'''Ситидің'''» жыл сайынғы орындарының кестесі]] «Сити» үшін алғашқы жеңіліс он бесінші турда тіркелді. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[12 желтоқсан]]ында [[Андре Виллаш-Боаш]]тың командасы «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» 1:2 есебімен жеңіліп қалды. Бірінші голды екінші минутта Марио Балотелли салғанымен, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» екі голмен жауап қайтарып «Ситиден» басым түсті.<ref>"Челси" чемпиондық таласта. 13.12.11 http://football.sport-express.ru/reviews/18460/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107222207/http://football.sport-express.ru/reviews/18460 |date=2012-01-07 }}</ref> «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңілгеннен кейін, «Сити» УЕФА Чемпиондар Лигасында сәтсіздікке ұшырады. Топтық кезеңінде «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>» клубын 2:0 есебімен жеңгенімен<ref>"Сити" плей-офф құлттанған есігінің қасында. 07.12.11 http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/matches/round=2000263/match=2007657/postmatch/report/index.html </ref>, «Сити» «Бавария» мен «[[Наполи]]ден<nowiki/>» кейін үшінші орынға ие болып, регламент бойынша, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] кетіп қалды. Еуропа Лигасының 1/16 финалында, португалиялық «[[Порту (футбол клубы)|Портумен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 2:1 есебімен жеңіп, ал өз алаңында 4:0 есебімен артта қалдырды. Кейін, 1/8 финалда басқа португалиялық клуб «[[Спортинг Лиссабон|Спортингпен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 0:1<ref>"Сити" үшін жаман хабар. 08.03.12 http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000274/match=2007453/postmatch/report/index.html </ref> есебімен жеңілді. Ал, өз алаңында 3:2 есебімен жеңгенімен келесі кезеңге өте алмады. Өйткені, ереже бойынша, өз алаңында гол өткізбеген клуб қана келесі кезеңге жолдама ала алады. Ойыннан кейін «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]<nowiki/>» бас бапкері [[Са Пинту]] айтуынан<ref>Са Пинту: "Спортинг" жақсы үмітпен жеңді. 16.03.12 http://www.championat.com/football/news-1117932-sa-pintu-sporting-pobedil-blagodarja-igrovoj-discipline-i-vere-v-uspekh.html </ref>:<blockquote>'''''«Манчестер Сити құрамы өте мықты, бұл клубтың әрбір ойыншысы нәтижелі болып келеді. Бірақ Спортинг үлкен сенім мен және тынбай еңбек еткеніне орай жеңіске жетіп, келесі кезеңге өтті.»'''''</blockquote><blockquote>''© Са Пинту''</blockquote>[[File:Aguero sending photos - Premier League parade 2011-12.jpg|thumb|314x314px|Серхио Агуэро, 2011/12-дегі чемпиондығында]] Ел кубоктарында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. Бірінші кубокта, 1/32 финалында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» 3:2 есебімен жеңіліп, ары қарай жалғастыра алмады<ref>"Манчестер Юнайтед" "Манчестер Ситиді" Англия Кубогынан теуіп шығарды. 09.01.12 http://www.topnews.ru/news_id_47499.html </ref>. Ал екінші кубокта, әрине, Лига Кубогында, жартылай финалға дейін барып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» футбол клубынан өте алмады(қонақта 0:1 есебімен жеңілсе, өз алаңында 2:2 есебімен тең нәтиже көрсетті). Ал Премьер-Лигада ұзақ уақыт бойы алғашқы орынды бермей келе жатты, бірақ кейін «[[Суонси Сити]]ден<nowiki/>» минималды есеппен жеңіліп, «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» алдына жіберіп алды. Келесі турда «[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]<nowiki/>» қарсы ойында 2:1 есебімен жеңді. Кейін «Сити», «Сток Сити» және «Сандерленд» клубтарымен тең ойын көрсетті, ал 8 сәуірде лондондық «Арсеналға» 0:1 есебімен есе жіберіп алды. Бұл сәтсіздіктерден кейін «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» 8 ұпаймен алға ұзап кеткен болатын. Бірақ «Сити», қуанышқа орай, алты ойын қатарынан жеңіске жетті, ішінде алғашқы орында тұрған «[[Манчестер Юнайтед]]те<nowiki/>» болды. Соңғы турға келгенде «Манчестер Сити», өзінің көршілес клубынан екі ұпай алға ұзады.Соңғы ойын «Куинз Парк Рейнджерске» қарсы ойын болатын. Бұл ойынның бірінші таймында «Сити» 1:2 есебімен жеңіліп жатты. Бірақ соңғы минуттардағы, [[Эдин Джеко]] мен [[Серхио Агуэро]] салған голдар, тарихты шыр айналдырды. Бұл голдардан кейн «Сити» «Куинз Парк Рейнджерстен» 1:2 жеңіліп жатып, 3:2 есебімен алға шығып кетіп, бұны қоя тұрғанда кесте «Манчестер Юнайтедті» артта қалдырып 89 ұпаймен, 44 жылдан бергі алғашқы Англия біріншілігін жеңіп алды. Үздік ойыншы болып — [[Венсан Компани]] атанды. Клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәк кейіннен, өз пікірін білдірді<ref>Халдун әл-Мубарак: Ескі "Манчестер Сити" ежелде қалды. 15.05.12 http://terrikon.com/posts/119489 </ref>:[[File:Vincent Kompany holds up the Premier League trophy 2012.jpg|thumb|315x315px|Команда капитаны Венсан Компани АПЛ кубогымен]]<blockquote>'''''«Жанкүйерлер бұл сәтті 44 жыл күтті, міне, 44 жылдан кейін алғашқы ел біріншілігінің чемпионы болдық, клуб кезінде жүлдесіз болды, жүлдеге қол жеткізе алмай жүрді. Кезіндегі «Сити» дымға қауқарсыз болған болатын. Енді бұл қауқарсыз «Ситиді» ұмытайық, бұрынғы нәрсе өтті де кетті. Енді көзімізді ашып, жаңа тарихтың бетін жазып бастайық. Бұл жүлде соңғы емес, әлі біз көптеген шыңдарды, бірге бағындыратын боламыз'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбәрәк''</blockquote>[[2012 жыл|2012]] жылдың басында [[Роберто Манчини]] «Манчестер Сити» клубымен, бес жылға келісім-шартқа отырғаны белгілі болды. Кейіннен, бұл итальяндық маманның жалақысы да белгілі. Жылдық жалақысы £7 миллионды құрады. Бұның алдында, [[Роберто Манчини]] Ресей футбол құрамасының бапкері болуы мүмкін деген ақпараттар да шықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[мамыр]] айында, уэльстік [[Гарет Бейл]]ді және белгиялық футболды [[Эден Азар]]ды, сонымен қатар Премьер-Лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12 маусымында]], лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» сабында үздік бомбардир атанған [[Робин ван Перси]]ді өз қатарларына қосу мүмкін болған. Бірақ, [[Гарет Бейл]] «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубымен келісім-шартын ұзартса, [[Эден Азар]] «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» сабына қосылды, ал [[Робин ван Перси]], өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубына қосылған болатын. «Манчестер Сити» бұлардың орнына, қақпашы [[Ричард Райт]]ты өз қатарларына қосты. Және де бұнымес қоса, қорғаушы Матия Настасич пен Майконды, «[[Бенфика]]<nowiki/>» клубының қорғаушысы [[Хави Гарсия]]ны, «[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]<nowiki/>» клубынан Джек Родуэллді, «Суонсидің» шабуылшысы Скотт Синклерді өз саптарына қоса алды. «Барселона» футбол клубының бұрынғы топ-менеджері Феррано Сориано, «Ситидің» директоры болды. Клуб қатарынан, Грег Каннингем, Стефан Савич, Ахмед Бенали, Гай Ассулин, Владимир Вайсс, Адам Джонсон, Найджел де Йонг және де Эммануэль Адебайор басқа клубқа кетті, ал Уэйн Бридж, Дедрик Боята, Мұхаммед Әбу, Омар Элабделлауи, Гарри Банн және Роке Санта Круз жалға кетті. Стюарт Тейлор мен Оуэн Харгривз тегін агент атанды. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[12 тамыз]]ында, «Манчестер Сити» «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубын 3:2 есебімен ұтып, Англия Суперкубогын жеңіп алды. Бірінші болып, голды «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» қатарынан [[Фернандо Торрес]] салып, командасын алға шығарса, екінші таймда «Сити» қатарынан [[Яя Туре]], [[Карлос Тевес]] және [[Самир Насри]] көзге көрініп команданы 3:1 есебімен алға шығара алды, ойын соңына қарай «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» есепті қысқарта алды, бірақ соңы жеңіс «Сити» қарамағында қалып, «Қалалықтар» кубок иегері атанды. [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13 маусымының]] басында, букмекерлік конторлар «Манчестер Ситиді» Премьер-Лига чемпионы болуға басты үміткер атады<ref>Букмекерлер «Манчестер Ситиді» АПЛ-дың 2012/13 маусымында чемпиондыққа басты үміткер атады. 18.08.12 http://www.sports.ru/football/142775111.html </ref>, бірақ «Манчестер Сити» бас бапкері Роберто Манчини, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» басты үміткер атады.<ref>Роберто Манчини: "МЮ" - чемпион болуға басты үміткер". 18.08.12 http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821033143/http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ |date=2014-08-21 }}</ref> 2012/13 маусымының күзінде «Манчестер Сити» сәтсіздіктерге жолықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[25 қыркүйек|25 қырқүйегінде]] Лига Кубогының 1/16 финалында «Манчестер Сити» «Астон Вилла» клубынан 2:4 есебімен жеңіліп қалды<ref>«Қасқырлар» жемтіксіз қалды. 26.09.12 http://www.gazeta.ru/sport/2012/09/26/a_4788253.shtml </ref>. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3 рет жеңіліс тауып және 3 рет тең нәтиже көрсетіп, жақсырақ нәтиже көрсете алмай, «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>», «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» және амстердамдық «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]<nowiki/>» клубтарынан кейін, 3 ұпаймен, соңғы орын алып, жарыспен қоштасты<ref>"Манчестер Сити" Чемпиондар Лигасымен қоштасты. 05.12.12 http://www.dni.ru/sport/2012/12/5/244696.html </ref>. Премьер-Лигадағы алғашқы жеңілісін, [[2012 жыл|2012]] жылдың [[9 желтоқсан]]ында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]пен<nowiki/>» кездескенде 2:3 есебімен жеңіліп, сол кезде тапты. Сол кезден кейін, «Манчестер Сити» 9 жеңіс, 6 тең ойын және 1 жеңіліспен екінші орынға тұрақтады. Сол жеңілістен кейін, [[26 желтоқсан]]да, «Сандерлендтен» 0:1 есебімен жеңіліп, екінші жеңілісін алды. Осыдан кейін «Сити» жеңілмей, [[2013 жыл|2013]] жылдың 1[[3 қаңтар]]ында, лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» 2:0 есебімен жеңіп, жеңіс сериясын бастады. Қыстық трансферде, Гуннар Нильсен<ref>Гуннар Нильсен "Манчестер Ситиден кетті". 22.12.12 http://faroesoccer.3dn.ru/publ/ostalnoe/transfery/gunnar_nilsen_pokidaet_quot_manchester_siti_quot/33-1-0-262 </ref>, Майкл Джонсон, және «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]<nowiki/>» клубына €20 миллион бағасына [[Марио Балотелли]] атты үш ойыншы команда қатарынан кетті.[[File:Song Balotelli.jpg|thumb|Марио Балотелли, «Сити» сабында|304x304 нүкте|солға]]2012/13 маусымның екінші бөлігінде «Сити» 4-ақ жеңіліс алып, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңіп, өш бере алса да, «Сити» «Манчестер Юнайтедтен» 11 ұпайға қалып қойып, Англия Премьер-Лигасының екінші орынында аяқтады. Бұдан басқа, «Сити» Лига Кубогында «Челсиді» жартылай финалда артта қалдыра алса да, шешуші кезеңде «[[Уиган Атлетик]]<nowiki/>» клубынан 1:0 есебімен жеңіліп, кубок иегері атана алмады. Соңында, «Сити» 2012/13 маусымында бірде-бір жүлде ала алмай, дымсыз қалды. Бұдан кейін, Роберто Манчиниді бапкерлік орнынан босатуға тура келді. Итальяндық маман орнына өзінің ассистенті Брайан Киддті уақытша қоя тұрды. Роберто Манчини кеткеннен кейін, жолақ алып, ол жолаққа «Манчестер Сити» жанкүйерлерімен қоштасу үшін: «Үш ұмытылмас жыл..Сау бол!» деп жазып, қоштасуын білдіріп кетті. Кейін «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері [[Алекс Фергюсон|сэр Алекс Фергюсон]], итальяндық маманның жұмысынан босатқанына қарсылығын, мынадай пікірмен білдірді:<blockquote>'''''«Манчиниді жұмысынан босатпауға да болар еді.Өйткені, команданы УЕФА Чемпиондар Лигасына шығарды, ел біріншілігінде екінші орынды алып берді, ал алдыңғы жылы Ситиді ел біріншілігінде чемпион қылып және Англия Кубогын алып, бір емес, екі жүлде алып берді. Мен бұл итальяндық маманды жұмысынан кеткеніне басында таңғалдым, бірақ кейбір басшыларының сөзіне сүйенсек, барлығы дұрыс деп ойлаймын. Ал былай, Манчини бұндай түрмен клубтан кеткені дұрыс емес деп ойлаймын»'''''</blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>Кейіннен, клуб директор Феррано Сориано да пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Келесі маусым осы маусымнан да сәттірек болады деп ойлаймын. Қазір жоспарласақ, біз осы алдыңғы бес жылда бес трофей ұтуымыз да мүмкін. Келесі маусымда, біз ешқандай жүлде ала алмай, кейін, лезде екі жүлде алуымыз да әбден мүмкін»'''''</blockquote><blockquote>''© Феррано Сориано''</blockquote>[[File:Manuel Pellegrini 2013.jpg|thumb|236x236px|Мануэль Пеллегрини|солға]][[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 маусым]]ында, «Сити» «[[Малага]]ның<nowiki/>» тренері, чилилік маман [[Мануэль Пеллегрини]]ді өздерінің бас бапкері қылды<ref>РЕСМИ: Пеллегрини "Манчестер Ситидің" жаңа бапкері. 14.06.13 http://www.soccer.ru/news/346613.shtml </ref>. Ағылшындық БАҚ-тарға сенсек, «Сити» чилилік маманмен үш жылға келісім-шартқа отырып, жалақысы жылына £3,4 миллион бағасында болды. Жаңа бапкер келісімен, «Сити» жаздық трансферде жақсы ойыншылар ала білді, және команда қатарынан Райан Макгиверн, Жереми Элан, Майкон, [[Коло Туре]] және Уэйн Бридж атты ойыншылар кетті. Карим Рекик, [[Гарет Барри]], Абдул Разак басқа клубқа жалға кетті. Бұлармен қоса, командадан, Мұхаммед Әбу мен Скотт Синклерде кетіп қалды. Ал [[Карлос Тевес|Тевес]] «[[Ювентус]]<nowiki/>» клубына €9 миллион бағасына кетсе, Роке Санта Круз бен [[Роберто Манчини]]дің ұлы Филиппо тегін агент атанды. Сол жаздық трансферде, «Сити» қатарына 32-жастағы «[[Атлетико Мадрид|Атлетико]]<nowiki/>» клубының орталық қорғаушысы [[Мартин Демичелис|Мартин Демикелис]] және украиндық клуб «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]<nowiki/>» қатарынан Фернандиньо және де €25 миллион бағасына [[Стеван Йоветич]], испандықтар [[Хесус Навас]] пен [[Альваро Негредо]] толықты. Мануэль Пеллегрини өз маусымын, орталықафрикадағы жарыстағы екі жеңіліспен бастады. ([[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 шілде]] күні «[[Суперспорт Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:0 есебімен жеңілсе, кейін [[18 шілде]] күні «[[АмаЗулу]]<nowiki/>» клубынан 2:1 есебімен жеңілді). Бірақ бұл жарыста, «Ситиге» Пеллегрини бапкер болған жоқ, ол белгісіз жұмыстарымымен [[Чили]]ге кеткен болатын. Бапкерлік орнын өзінің көмекшілері ала тұрды<ref>Пеллегрини бір себептермен "Манчестер Ситиден" уақытша кете тұрды. 18.07.13 http://www.euro-football.ru/article/31/1002987138_pellegrini_pokinul_sbor_manchester_siti_po_semeynyim_prichinam </ref>. Чилилік маман «Ситиде» жүлделік жолын — [[Barclays Asia Trophy]] атты бейресми жүлдесін [[27 шілде]] күні [[Гонконг]]те жеңіп алды. Полуфиналда «[[Саут Чайн]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнап, артта қалдырса, финалда «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп, өзінің алғашқы жүлдесін қолына алды. Екі ойында да [[Эдин Джеко]] көзге түсе алды<ref>«Сити» төменнен жоғарыға. 27.07.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/07/27/a_5512797.shtml </ref>. Жаздың соңына қарай, «Сити», [[Мюнхен]] қаласында өткен, Audi Cup атты жарысқа қатысты. Ол жарыста, «Манчестер Сити» «Милан» командасына бірінші таймның өзінде, 5:0 есебімен ойсырата ұтып жатты, бірақ итальяндық клубта, қарап қалмай, бірінші таймның соңына дейін үш гол салып, ойынның тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Бұл ойында, «Сити» сабынан, [[Давид Сильва]], Майка Ричардс, Александар Коларов және [[Эдин Джеко]] екі гол салып, ірі есеппен жеңуге ат салысты. 5:3 есебімен, «Миланды» артта қалдырып, Audi Cup жарысының финалына шықты. Бірақ финалдық ойында, жарыс мекенінің иесі, мюнхендік «Бавариядан» 1:2 есебімен жеңіліп қалған болатын. «Сити» сабынан жалғыз голды, 61-інші минутта испандық Альваро Негредо салды. Чилилік бапкер Пеллегрини 19 тамыз күні «Ньюкасл» клубына қарсы, Англия Премьер-Лигасының бірінші турында өзінің ресми ойынын өткізді. Ол ойында, [[Давид Сильва]] ойынның басында(6-ыншы минутта) лезде гол сала білді. Кейін 20-сыншы минуттарда [[Серхио Агуэро]] есеп айырмасын ұзарта алды. Кейінірек, екінші таймда, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салып, 4:0 есебімен доп айырмасын күшейтті. Ірі есептен кейін, Пеллегрини:<blockquote>'''''«Мен, бұл ойында жеңгенімізге өте қуаныштымын. Қуаныш, тек жеңістерді емес, команданы күшейтуді де шақыртады. Біз үшін, бұл екі жағдайда маңыздырақ. Ойыншылар бұл ойында, қалағанынша гол салды. Біз гол сала қоймай, қорғаныс жағынан да жақсы болдық, ал бұл біз үшін өте жақсы нәтиже»'''''</blockquote><blockquote>''© Мануэль Пеллегрини''</blockquote>Бұл жеңістен кейінгі ойында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. [[25 тамыз]]да Англия Премьер-Лигасының екінші турында, жоғарғы лигаға жаңадан келген, «[[Кардифф Сити]]<nowiki/>» клубына 2:3 есебімен есе жіберіп алды. Бұл ойында, «Сити» жеңіс үшін таласпағандай болды. Өйткені, ойын соңына дейін 3:1 есебімен жеңіліп жатты. Кейін, ойын соңына қарай, Альваро Негредо доп айырмасын қысқарта алғанымен, есеп жағынан алға шығара алмады.<ref>Эдин мүлде көзге түспеді. 25.08.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/08/25/a_5605645.shtml </ref> Англия Премьер-Лигасының бесінші турында, «Сити», «манчестерлік дербиде», алдыңғы ойындағы тең нәтижеге қарамастан, өзінің көршілесін 4:1 есебімен жеңіп, кестеде төртінші орынға тұрақтады. [[Серхио Агуэро]] екі гол алып, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салды, және 87-інші минутқа қарай, [[Уэйн Руни]] есепті үш доп айырмасына қысқарта алды.<ref>"Манчестер Сити" - "Манчестер Юнайтед" - 4:1: Мойес САФ-тың шаңында. 23.09.13 http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214031842/http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html |date=2013-12-14 }}</ref> Мануэль Пеллегрини, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>», «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>», «[[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]]<nowiki/>» клубтарымен бір топқа түсті. Бұл топта, «Сити», өзінің алғашқы ойынын чехиялық клубты 3:0 есебімен жеңіп, жақсы нәтижемен аяқтады. Бірақ, келесі ойында мюнхендік клуб «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» 3:1 есебімен есе жіберіп алды. «Сити» сабынан жалғыз голды, 79-ыншы минутта [[Серхио Агуэро]] салып екі доп айырмасына қысқартқан болатын. Үшінші команда, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубымен ойындары, екі ойында да «Сити» мәскеулік клубты жеңе алды. Бірінші ойында, мәскеулік клуб сабынан Зоран Тошич ойын басында «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын алға шығарған болатын, бірақ кейінірек, [[Серхио Агуэро]] есепті теңестіре алды. 42-інші минутқа қарай, тағы да [[Серхио Агуэро]], ағылшындық клубты алға шығарып, ойын тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Кейін, «Сити» өз алаңында, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын 5:2 есебімен жеңіп алды. Ойында, Альваро Негредо үш гол салып, [[Серхио Агуэро]] екі гол салды. Мәскеулік клубтан, [[Сейду Думбья|Сейду Думбия]] екі гол салды. Осы ойындардан 2 жылдан кейін, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[15 наурыз]]ында, Мануэль Пеллегрини, 1/8 финалда киевтік клуб «[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамомен]]<nowiki/>» арпалыса алып, манчестерлік клубты, тарихында алғашқы рет ширек-финалға шығарған болатын. Кейін, ширек-финалда париждік «[[Пари Сен-Жермен]]<nowiki/>» клубымен қонақта 0:0 есебімен нәтижені тең ұстап, өз алаңында 1:0 есебімен [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] алға шығарып, сенсациялық оқиғаларды көбейтіп, өз тарихында бірінші рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның жартылай финалына шықты. Бірақ жартылай финалда, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубынан, қонақта 1:0 есебімен жеңіліп, өз алаңында 0:0 есебімен тең ойнап, финалдық ойынға шыға алмаған болатын. [[2016 жыл|2016]] жылдың [[1 ақпан]]ында «Манчестер Сити» өзінің болашақ бапкерін, уақытынан ерте таныстырды.<ref>Жаңа бапкер — Гвардиола. 1.02.16 <nowiki>http://alaman.kz</nowiki> </ref> Манчестерлік клубтың жаңа бапкері болып — [[Хосеп Гвардиола]] атанды. [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Сити» клубымен, жылына €20 миллион жалақысымен, үш жылға келісім-шартқа отырды. Және бұл бапкер, «Манчестер Ситиге» келіп, әлемдегі ең көп жалақы алатын бапкерлердің көшін бастады.Ол өзінің бейресми және алғашқы ойынын, 20 шілде күні өзінің, бұның алдында жаттықтырған клубы «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» бастады. Бұл ойында «Сити» мюнхендік клубтан 1:0 есебімен жеңілген болатын. [[Сурет:Centre d'entraînement Manchester City 20-02-15.jpg|нобай|521x521 нүкте|Манчестер Сити 2014 жылы «Манчестер Сити» стадионына іргелес орналасқан Etihad кампусындағы жаңа кешеніне көшті]] Ең алғашқы ресми ойынын, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[13 тамыз]]ында Англия Премьер-Лигасының бірінші турында, «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубына қарсы бастаған болатын. Бұл ойынын 2:1 есебін жеңіп, «Манчестер Ситиді» жаттықтырып бастағаннан бері алғашқы жеңісін алған болатын. Ойында, [[Серхио Агуэро]] 4-інші минутта гол соғып есеп айырмасын бір голға көбейтті. Кейіннен, қарсыластар сабынан Джермейн Дефо гол соғып есепті теңестірген болатын. Ойын соңына қарай, 87-інші минутта «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан, «Сандерлендке» жалға келген Патрик Макнейр қателесіп, өз жағына(автогол) гол салдырып алды. Содан «Ситидің» жолы болып, жеңісті іліп әкеткен еді. 10 қыркүйек күні, «манчестерлік дерби» ойынында, «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» алаңында Хосеп Гвардиоланың командасы, 2:1 есебімен жеңіске жетті. 15-інші минутта [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] бірінші голды соғып, есепті ашқан болатын. Кейін, 20 минуттан кейін, 36-ыншы минутта, «Ситиден» шыққан шәкірт Келечи Ихеаначо есепті ұлғайта алды. Бірақ, 42-інші минутта [[Златан Ибрагимович]] гол соғып есепті бір гол айырмасына қысқартты. Бұдан кейін, көптеген мүмкіндіктер болғанымен, есеп осы күйінде қалды. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, квалификациялық жарыстың төртінші кезеңінде, «Стяуа» клубымен бастап, бұл румындық клубты бірінші ойында, 5:0 есебімен ұтып, бір марқайып алған болатын. Екінші ойында, «Сити» өз алаңында қабылдап, 1:0 есебімен жеңіп топтық кезеңге шықты.Топтық кезеңде «Манчестер Сити», «[[Селтик]]<nowiki/>», «[[Барселона]]<nowiki/>» және менхенгладбахтық «Боруссиямен» бірге бір топқа түсті. Топта, алғашқы ойынын менхенгладбахтық «Боруссиямен» бастап, бұл немістік клубты 4:0 есебімен жеңген еді. Бұл ойында, [[Серхио Агуэро]] екі гол салып, [[Рахим Стерлинг]] пен Келечи Ихеаначо бір-бір голдан салып, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубының артынан ілескен болатын. Кейін, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубымен кездесіп, «Камп Ноу» алаңында 4:0 есебімен ұтылғанымен, өз алаңында 3:1 есебімен жеңді. Ал «Селтик» клубымен, өз алаңында да, қонақта да тең нәтижемен қайтты. Өз алаңында 1:1 есебімен аяқтаса, қонақта 3:3 есебімен теңесіп қалды. 2016 жылдың 12 желтоқсанында, [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Ситиді» үш жыл қатарынан, 1/8 финалына шығарды. 1/8 финалда «Манчестер Ситидің» қарсыласы «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» болды. 2017 жылдың 21 ақпанында, «Манчестер Сити» «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» клубын, 5:3 есебімен ұтып, УЕФА Чемпиондар Лигасының ең нәтижелі бірінші ойыны болды. 26-ыншы минутта Рахим Стерлинг есеп ашты, кейін Радамель Фалькао мен Киллиан Мбаппе есепті 1:2 қылып, алға шығарды. Екінші таймның 58-інші минутында [[Серхио Агуэро]] есепті теңестірді, бірақ кейіннен бес минуттан Радамель Фалькао гол салып, есепті 2:3 қылып, ойынды қыздырған болатын. Уақыт өте келе «Сити» ойыншылары қарап қалмай, он минут ішінде есепті 5:3 қылды. Ат салысқандар болып, [[Серхио Агуэро]], Джон Стоунз және Лерой Сане атанды. Бұдан кейін, жауапты матч «Манчестер Сити», француздық клубтан 3:1 есебімен жеңіліп қалып, келесі кезеңге шыға алмады. «Сити» қатарынан жалғыз голды Лерой Сане салды. [[Сурет:Taunton Holiday Inn - Ellisons WSM3.JPG|нобай|359x359 нүкте|Манчестер Сити клубының автобусы]] 23 сәуір күні, Англия Кубогының жартылай финалында «Сити» «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнады. «Манчестер Ситиді» 62-інші минутта [[Серхио Агуэро]] алға шығарғанымен, 71-інші минутта [[Начо Монреаль]] есепті теңестіріп, ойын соңында қосымша таймдар ойнатуға тура қылды. 101-інші минутта, [[Алексис Санчес]] «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» алға шығарып, финалдық ойынға жолдама алып берді. Осымен, «Сити» жүлделерге деген мүмкіндерден айырылып қалды. [[Хосеп Гвардиола]] 2016/17 маусымында, 21 мамырда «[[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]<nowiki/>» клубын 5:0 есебімен жеңіп, «Манчестер Ситимен» Англия Премьер-Лигасының кестесінде, үшінші орында аяқтады. [[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] — 18 голдық паспен, ең көп голдық пас берген ойыншы атанды. «Манчестер Сити» командасы 2017/18 маусымында 18 ойын қатарынан жеңіліс таппай, [[Англия Премьер-лигасы]]ның рекордын жаңартты. Бұған дейінгі рекорд «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» командасының қойнында болатын. Олар 2003/04 маусымында 13 ойын қатарынан жеңіс тауып рекорд қойған болатын. [[Серхио Агуэро]], 2017/18 маусымында, 181 голмен «Манчестер Сити» тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. Бұған дейінгі үздік бомбардир атағын иемденген — Эрик Брук. Ол «Сити» сабында 177 гол салған еді. 2021 жылдың 19 сәуірінде 12 еуропалық клубтың арасында Манчестер Ситидің [[Суперлига (футбол)|Еуропа Суперлигасының]] негізін қалаушы болғаны жарияланды. Бірақ спорт шенеуніктері мен жанкүйерлердің наразылығына байланысты, келесі күні Манчестер Сити ресми түрде Еуропа Суперлигасынан шығатынын жариялады. 2020/21 маусымында «Манчестер Сити» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] финалына тарихында алғаш рет шығып, өзінің жерлестері «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» футбол клубымен ойнады. Бірақ өкінішке орай, Порту қаласындағы «Драган» алаңында жерлестеріне 0:1 есебімен есе жіберді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.championat.com/football/news-4362185-chelsi-obygral-manchester-siti-i-stal-pobeditelem-ligi-chempionov-sezona-2020-2021.html|title=«Челси» обыграл «Манчестер Сити» и стал победителем Лиги чемпионов сезона-2020/2021|author=Алексей Ласнов|website=www.championat.com|access-date=2021-06-11}}</ref>. Der Spiegel журналының 2022 жылдың сәуіріндегі қосымша есебінде, сыртқа шығып кеткен ішкі құжаттарға сүйене отырып, Абу-Даби иелері бұрын клубқа Etihad және Etisalat сияқты әмірлік компаниялары демеушілік төлемдер ретінде жасырын төлемдер жасаған (клуб сәтті қорғады деген талап)  2020 жылы CAS);  Шейх Мансурдың Абу-Даби Юнайтед тобы (ADUG) кәмелетке толмаған ойыншылардың клубпен келісім шартқа отыруы үшін жанама түрде төлеген;  және клуб [[Роберто Манчини]] мен Мансурдың «Аль-Джазира» клубы арасындағы жалған келісім-шартты бұрынғы менеджерге жалақысына қосымша үлкен өтемақы төлеу үшін пайдаланды деген болжам бар. Ол сондай-ақ осы үш істің соңғы үш жыл ішінде Премьер-Лиганың тергеуінде болғанын мәлімдеді. Жауап ретінде клуб бұл мәлімдемелерді шындыққа жанаспайды және клубтың беделі мен тұтастығына нұқсан келтіру әрекеті ретінде жоққа шығарды. «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульмен]]<nowiki/>» тағы бір жақын титулдық жарыстан кейін 2021–22 жылдары өзінің лига титулын қайтадан сақтап қалды; бес маусымда төрт рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] жеңімпазы атанды. «Ситидің» тағы бір жағдайында соңғы екі ойында төрт ұпай қажет болған Сити екі ойында да екі гол айырмашылығымен артта қалды, тек сыртта «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэммен]]<nowiki/>» 2-2 тең ойынға және 3-2 есебімен жеңіске жетті. Маусымның соңғы шешуші ойыны өз үйінде «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» қарсы ойындағы салынған соңғы үш голдың барлығы 76-шы және 81-ші минуттар арасындағы бес минуттық [[Блиц (шахмат)|блицте]] «[[Этихад Стэдиум|Этихад]]<nowiki/>» стадионында 1999 жылғы плей-офф финалында Джиллингхэмге қарсы және 2011-12 маусымының тарихты ойынның соңғы минутында өзгерте білген Премьер-Лигадағы атақты жеңісімен қатар жүретін сәттерде соғылды. 2022 жылдың қысқы және жазғы трансфер маусымында негізгі ойыншылардан Англияның қазіргі чемпионы ешкімді жоғалтпады. Ия,«Манчестер Ситиден» «[[Атлетико Паранаэнсе|Атлетико Паранаэнсқа]]<nowiki/>» ауысқан [[Фернандиньо]] (еркін агент ретінде) кетті, бірақ оның орнына «'''қалалықтар'''» «[[Лидс Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Калвин Филлипс]]ті 50,00 миллион еуроға алды. Және «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>» клубынан 60,00 еуро бағасына алынған [[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] келіп, «Сити» шабуылын қауіптірек қылды, әрі еселей түсті. Екеуінен басқа, тағы «Манчестер Сити» [[Арминия (футбол клубы, Билефельд)|Арминиядан]] Штефан Ортега Морено атты қақпашыны тегін алды. Бұл қақпашы 29 жастағы қақпашы Закари Штеффенмен екінші нөмір болу құқығы үшін бәсекелесуге тырысады. Сондай-ақ, Хулиан Алварес қосылды. «[[Ривер Плейт]]<nowiki/>» сабында 25 ойында 18 гол соққан 22 жастағы шабуылшыны «'''қалалықтар'''» қыста сатып алған болатын(€20,00 млн), бірақ артынша Ривер Плейт клубына жарты жылға кері жалға беріле тұрған болатын. 2022 жылдың жазғы трансфер маусымында Жезус пен Фернандиньодан басқа, тағы [[Александр Владимирович Зинченко|Олександр Зинченко]](«Арсенал», €35,7 млн) мен [[Рахим Стерлинг]](«Челси», €56,00 млн) өз клубтарын ауыстырған болатын. Манчестер Ситидегі тұрақты бәсекелестік артықшылық дәуірі Fair Play (FFP) Қаржылық ережелерін бұзды деген айыптаулармен сәйкес келді. 2020 жылы Спорттық Төрелік Сот (CAS) УЕФА-ның клубқа қатысты санкциялары ақталмады деп шешіп, "Ситидің" Екі жылдық Еуропалық тыйымын жойды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-67</ref> 2023 жылы Премьер-Лига Манчестер Ситиге тағылған айыптар бойынша өзінің тергеуін жариялап, клубты 2017/18 маусымына дейін FFP ережелерін 115 бұзды деп айыптады.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-68</ref> «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Англиядағы 4-in-a-Row(қатарынан төрт рет) ұранын орындаған әзірше жалғыз клуб атанды. Команда тағы да 2024/2025 маусымын чемпиондық жеңу үшін фаворит ретінде бастады, бірақ бірден қиындықтарға тап болды. Лиганың 10-шы турында «Манчестер Сити» сенсациялық түрде «Борнмуттан» 2:1 есебімен жеңіліп қалды. Келесі раундта Азаматтар сол есеппен Брайтоннан жеңілді. 12-ші раунд Тоттенхэмнің жеңілісімен есте қалды (0:4). Ливерпульмен негізгі кездесу де Пеп Гвардиола командасына ешқандай ұпай әкелмеді - матч мерсисайдтардың 2:0 жеңісімен аяқталды. «Ситидің» құлдырауы алғаш рет жаңа форматта өтіп жатқан Чемпиондар лигасында да байқалды. Лига кезеңінің 4-ші турында клуб Рубен Аморимның «Спортингінен» 4:1 есебімен жеңіліс тапты. 5-ші турда «Манчестер Сити» «Фейеноордпен» тең ойнап, матчтың ең соңында 3 гол айырмашылығын жоғалтып алды. Ювентуспен (2:0) және Пари Сен-Жерменмен (4:2) матчтардағы жеңілістерден кейін, Азаматтар лигадан кету аймағына түсті. Осылайша, 2025 жылдың қаңтарында Гвардиола командасы Англия чемпионатының үздік 4-тігіне кірмей, Чемпиондар лигасында 25-ші орынға жайғасты. Лига кезеңінің соңғы турында «Клуб Брюгге» командасын 3:1 есебімен жеңген «Ман Сити» Чемпиондар лигасының плей-офф кезеңіне өз орнын қамтамасыз етті. == Команданың негізгі түсі, жейдесі және логотипі == [[Сурет:A6-EYE Etihad A332 FRA Manchester City Livery (39956611433).jpg|нобай|459x459 нүкте|Манчестер Ситидің стадионы мен жейдесін Etihad Airways компаниясы 2009 жылдан бері демеушілік етеді]] Манчестер Ситидің үй жейдесінің түсі көк және ақ. Қонақтағы жейде дәстүрлі түсі қызыл-қоңыр немесе (1960 жылдардан бастап) қызыл және қара болды;  дегенмен, соңғы жылдары бірнеше түстер қолданыла бастады.Клубтың үй жейдесінің түсінің шығу тегі анық емес, бірақ клубтың 1892 жылдан бері немесе одан да ертерек көгілдір түсті кигені туралы дәлелдер бар. 1940 жылдары шыққан «Әйгілі футбол клубтары – Манчестер Сити» атты кітабында Вест Гортонның (Сент-Маркс) бастапқыда қызыл және қара түсте ойнағанын көрсетеді және 1884 жылғы есептерде ақ крест бейнеленген қара жейде киген команда сипатталып, клубтың шығу тегі көрсетілген. Жиі қолданылатын қызыл және қара түсті жейде бұрынғы менеджер көмекшісі Малкольм Эллисоннан шыққан, ол Миланның түстерін қабылдау Ситиді даңққа шабыттандырады деп сенді. Эллисонның бұл теориясы қазіргі уақытта да жұмыс істейді, ағымдағы маусымда (2022/23) қайта іске аспақ ойда бар. «Сити» 1969 жылы Англия кубогының финалында, 1970 жылы Лига кубогының финалында және 1970 жылы Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогының финалында қызыл және қара жолақтарда жеңіске жетті. Қала 2016 жылы қолданысқа енгізілген қазіргі төсбелгіне дейін көйлектеріне үш басқа белгіні тағып келген. Біріншісі, 1970 жылы енгізілген, 1960 жылдардың ортасынан бері клубтың ресми құжаттамасында қолданылған дизайнға негізделген.  Ол клубтың атауы бар шеңбердің ішінде ағымдағы белгі сияқты қалқанды (соның ішінде Манчестер қаласының гербіне негізделген кемені) пайдаланатын дөңгелек белгіден тұрды.  1972 жылы бұл қалқанның төменгі жартысын Ланкаширдің қызыл раушанымен ауыстырған вариациямен ауыстырылды.  1976 жылы қару-жарақ колледжі геральдикалық төсбелгіні Сити қолдануы үшін Ағылшын футбол лигасына берді.  Белгі қызыл раушанның үстіндегі таныс кемеден тұрды, бірақ қалқанның орнына дөңгелек құрылғыда («''А roundel per fess lauzure'' және ''argent in a argent in a roundel per fess lazur'' және ''argent in a argent in a lazoned'') үш діңгекті кеме желкендері ұшып бара жатқан немесе түбінде тікенді және тұқым себілген раушан гүлі бар. «Манчестер Сити» ірі кубок финалында ойнаған жағдайларда, клуб ірі іс-шарада қаланы таныстырудың мақтаныш белгісі ретінде Манчестер қаласының қолының белгісі бар жейделерді киді.  Бұл тәжірибе ойыншылардың жейделерінде әдетте ешқандай белгі болмайтын уақыттан пайда болды. Содан бері клуб тәжірибеден бас тартты;  2011 жылғы [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогының]] финалында 21-ші ғасырда алғаш рет Сити арнайы аңызбен жазылған кәдімгі төсбелгіні пайдаланды, бірақ Манчестердің елтаңбасы ойыншылардың жейделерінің артқы жағындағы сандарға шағын монохромды логотип ретінде енгізілген. 1997 жылы клубтың жаңа төсбелгісі қабылданды, нәтижесінде бұрынғы белгі сауда белгісі ретінде тіркеуге жарамсыз болды. Бұл белгі Манчестер қаласының қолына негізделген және алтын бүркіттің алдындағы қалқаннан тұрды. Бүркіт — Манчестер қаласының ескі геральдикалық символы;  1958 жылы қаланың төс белгісіне алтын бүркіт қосылды (бірақ содан бері алынып тасталды), ол өсіп келе жатқан авиация саласын білдіреді.  Қалқанның жоғарғы жартысында Манчестер кеме каналын бейнелейтін кеме бар, ал төменгі жартысындағы үш қиғаш жолақ қаланың үш өзенін – Ирвелл, Ирк және Медлокты бейнелейді.  Төсбелгінің төменгі жағында латын тілінен аударғанда «''Шайқастағы мақтаныш''» деп аударылатын «''Superbia in Proelio''» ұраны бейнеленген.  Бүркіт пен қалқанның үстінде үш жұлдыз бар, бұл таза сәндік болып танылды. 2015 жылдың 15 қазанында, 1997 жылғы төсбелгінің дизайнына қатысты жанкүйерлер тарапынан бірнеше жылдар бойы сынға ұшырағаннан кейін, клуб клуб төсбелгісін елемеу және жаңа дизайнды енгізу туралы жанкүйерлермен кеңес өткізуге ниетті екенін жариялады. Консультациядан кейін клуб 2015 жылдың қараша айының аяғында клубтың ағымдағы төсбелгісі уақыт өте келе ескі, дөңгелек нұсқалар стилінде жасалған жаңа нұсқамен ауыстырылатынын хабарлады. Жаңа белгі болып табылатын дизайн 2015 жылдың 26 ​​желтоқсанында IPO арқылы ресми ашылуына екі күн қалғанда, дизайн 22 желтоқсанда сауда белгісі болған кезде байқаусызда ағып кетті. Жаңа дизайн 26 желтоқсанда Сандерлендке қарсы клубтың өз алаңындағы матчында ресми түрде таныстырылды. === Жейдені шығарушы компания және жейдедегі серіктестер === {| class="wikitable" !Уақыты !{{comment|ЖШ|Жейдені шығаратын компания}} !Жейдедегі серіктес (кеудедегі) !Жейдедегі серіктес (жеңіндегі) |- |1974-1982 | rowspan="4" |Umbro | ''Серіктессіз'' | rowspan="12" | ''Серіктессіз'' |- |1982-1984 |Saab |- |1984-1987 |[[Philips]] |- |1987-1997 | rowspan="2" |Brother |- |1997-1999 |Kappa |- |1999-2002 | rowspan="2" |Le Coq Sportif |Eidos |- |2002-2003 | rowspan="2" |First Advice |- |2003-2004 | rowspan="2" |[[Reebok]] |- |2004-2007 | rowspan="2" |Thomas Cook |- |2007-2009 |Le Coq Sportif |- |2009-2013 |Umbro | rowspan="5" |Etihad Airways |- |2013-2017 | rowspan="2" |[[Nike]] |- |2017-2019 | rowspan="2" |Nexen Tire |- |2019-2023. | rowspan="2" |[[Puma (компания)|Puma]] |- |2023-қ.д. |OKX |} {| class="wikitable" |+ !Жейде өндірушісі !Жыл !Келісілді !Келісімшарт !Құны !Ескертпе |- |Le Coq Sportif |2007-2009 |13 мамыр 2007 |2007-2011 (4 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшартымен ауыстырылды |- |Umbro |2009-2013 |4 маусым 2009 |2009-2019 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшарты 2013 жылы Nike бас компаниясына берілді |- |[[Nike]] |2013-2019 |4 мамыр 2009 |2013-2019 (6 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]20 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-81</ref> | |- |[[Puma (компания)|Puma]] |2019-2029 |28 ақпан 2019 |2019-2029 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]65 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-82</ref> | |} == Құрамы == === Негізгі құрам === : ''2025 жылдың 1 ақпанына сәйкес'' {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="30" |№ ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="200" |Ойыншы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="85" |Азаматтығы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="140" |Туған күні ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="250" |Бұрынғы клуб |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қақпашылар |- |13 |Зак Штеффен |{{flagicon|АҚШ}} |[[2 сәуір]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|АҚШ}} Коламбус Крю |- |18 |Штефан Ортега |{{flagicon|Германия}} |[[6 қараша]] [[1992 жыл|1992]] | style="text-align:left;" | {{flagicon|Германия}} [[Арминия]] |- |31 |[[Эдерсон Сантана ди Мораес|Эдерсон]] |{{flagicon|Brazil}} |[[17 тамыз]] [[1993 жыл|1993]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Portugal}} [[Бенфика]] |- |33 |Карсон Скотт |{{flagicon|Англия}} |[[3 қыркүйек]] [[1985 жыл|1985]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Дерби Каунти]] |- |63 |ван Сас Микки |{{flagicon|Нидерланд}} |[[29 ақпан]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |84 |Киран Сликер |{{flagicon|Шотландия}} |[[15 қыркүйек]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қорғаушылар |- |2 |[[Кайл Уокер]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|England}} [[Тоттенхэм Хотспур]] |- |3 |[[Рубен Диаш]] |{{flagicon|Португалия}} |[[14 мамыр]] [[1997 жыл|1997]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Португалия}} [[Бенфика]] |- |5 |[[Джон Стоунз]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] |- |6 |[[Натан Аке]] |{{flagicon|Нидерланд}} |[[18 ақпан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Борнмут (футбол клубы)|Борнмут]] |- |7 |[[Омар Мармуш]] |{{flagicon|Египет}} |[[7 ақпан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} Айнтрахт Франкфурт |- |21 |Серхио Гомес |{{flagicon|Испания}} |[[4 қыркүйек]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бельгия}} [[Андерлехт (футбол клубы)|Андерлехт]] |- |24 |Йошко Гвардиол |{{flagicon|Хорватия}} |[[23 қаңтар]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[РБ Лейпциг]] |- |25 |Мануел Аканжи |{{flagicon|Швейцария}} |[[19 шілде]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |45 |Абдукодир Хусанов |{{flagicon|Өзбекстан}} |[[29 ақпан]] [[2005 жыл|2005]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] |- |78 |Люк Мбете |{{flagicon|Англия}} |[[18 қыркүйек]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" | клуб шәкірті |- |88 |Ричард Дионку |{{flagicon|Сенегал}} |[[10 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |94 |Финли Бернс |{{flagicon|England}} |[[17 маусым]] [[2006 жыл|2006]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |98 |Ян Коуту |{{flagicon|Бразилия}} |[[3 маусым]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} Коритиба |- |— |Ши Чарлз |{{flagicon|Солтүстік Ирландия}} |[[5 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Жартылай қорғаушылар |- |4 |[[Калвин Филлипс]] |{{flagicon|Англия}} |[[2 желтоқсан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] |- |8 |[[Матео Ковачич]] |{{flagicon|Хорватия}} |[[6 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |- |10 |[[Джек Грилиш]] |{{flagicon|Англия}} |[[10 қыркүйек]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Астон Вилла]] |- |11 |Жереми Доку |{{flagicon|Бельгия}} |[[27 мамыр]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |- |16 |[[Родриго Эрнандес|Родри]] |{{flagicon|Испания}} |[[22 маусым]] [[1996 жыл|1996]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] |- |17 |[[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] |{{flagicon|Бельгия}} |[[28 маусым]] [[1991 жыл|1991]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]] |- |19 |[[Илкай Гүндоған]] |{{flagicon|Германия}} |[[24 қазан]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] |- |20 |[[Бернарду Силва]] |{{flagicon|Португалия}} |[[10 тамыз]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]] |- |22 |Люк Болтон |{{flagicon|Англия}} |[[7 қазан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |52 |Оскар Бобб |{{flagicon|Норвегия}} |[[12 шілде]] [[2003 жыл|2003]] |клуб шәкірті |- |66 |Икер Посо |{{flagicon|Испания}} |[[6 тамыз]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |69 |Томас Дойл |{{flagicon|Англия}} |[[17 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |81 |Клаудио Гомес |{{flagicon|Франция}} |[[23 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Пари Сен-Жермен|Париж Сен-Жермен]] |- |87 |Джеймс Макейти |{{flagicon|Англия}} |[[18 қазан]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |92 |Мика Хамилтон |{{flagicon|Англия}} |[[13 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Шабуылшылар |- |7 |Каики |{{flagicon|Бразилия}} |[[11 маусым]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} [[Флуминенсе]] |- |9 |[[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] |{{flagicon|Норвегия}} |[[21 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |11 |Самуел Эдози |{{flagicon|Англия}} |[[28 қаңтар]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |26 |Савиньо | |[[10 сәуір]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} Труа |- |27 |Морган Роджерс |{{flagicon|Англия}} |26 шілде 2002 | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Вест Бромвич]] |- |47 |[[Фил Фоден]] |{{flagicon|Англия}} |[[28 мамыр]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |48 |[[Лиам Делап]] |{{flagicon|Англия}} |[[8 ақпан]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |} === Жаңадан қосылғандар === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} ! width="200" |Ойыншы ! width="200" |Ескі клубы !Баға |- !{{comment|Қ|Қорғаушы}} !{{flagicon|Египет}} [[Омар Мармуш]] !{{flagicon|Германия}} [[Айнтрахт (футбол клубы, Майндағы Франкфурт)|Айнтрахт Франкфурт]] !75,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Өзбекстан}} Абдукодир Хусанов !{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] !40,00 млн € |- !{{comment|ЖҚ|Жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Бразилия}} Витор Рейс !{{flagicon|Бразилия}} [[Палмейрас]] !37,00 млн € |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Бразилия}} [[Савио|Савиньо]] !{{flagicon|Франция}} Труа !37,00 млн € |- !{{comment|ОҚ|Орталық қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} Жұма Ба !{{flagicon|Испания}} [[Реал Вальядолид]] !6,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} [[Илкай Гүндоған]] !{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] !тегін |} === Қатардан кеткендер<ref name=":0">https://www.transfermarkt.com/manchester-city/rekordabgaenge/verein/281/saison_id/2021</ref> === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} !width=200|Ойыншы !Жасы ! width="200" |Жаңа клубы !Баға |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Аргентина}} [[Хулиан Альварес|Хулиан Алварес]] !25 !{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] !75,00 млн € |- !{{comment|СҚ|Сол жақтағы қорғаушы}} !{{flagicon|Португалия}} [[Жуан Канселу]] !30 !{{flagicon|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Хилал (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Хиләл]] !25,00 млн € |- !{{comment|Қ|Қақпашы}} !{{flagicon|Англия}} Тейлор Харвуд-Беллис !22 !{{flagicon|Англия}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]] !23,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Испания}} Серхио Гомес !23 !{{flagicon|Испания}} [[Реал Сосьедад|Реал-Сосьедад]] !9,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Англия}} Томми Дойл !22 !{{flagicon|Англия}} [[Вулверхэмптон Уондерерс|Вулверхемптон]] !5,00 млн € |} == Директорлар кеңесі == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" [[Сурет:Khaldoon Al Mubarak.jpg|нобай|Команда төрағасы '''Халдун Әл Мубарак''']] |- !Лауазымы !Аты |- |align="left"|Төрағасы |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Халдун әл-Мүбәрәк |- |align="left"|Директор |align="left"|{{flagicon|England}} Саймон Пирс |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Қытай}} Ли Руйган |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|АҚШ}} Марти Эдельман |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|БАӘ}} Мұхаммед әл-Мәзруи |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|England}} Джон Макбат |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"|{{flagicon|Italy}} Альберто Галасси |} == Корпоративтік басқарушылары == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Атқарушы директоры | align="left" | |- | align="left" |Коммерциялық директоры | align="left" | |- | align="left" |Спорттық директоры | align="left" | |- | align="left" |Операциялар департаментінің директоры | align="left" | |- | align="left" |Академияның директоры | align="left" | |- | align="left" |City Football Group директоры | align="left" | |} == Бапкерлік штаб == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Бас бапкер | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- |Бас бапкердің көмекшісі | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Қақпашылар басшысы | align="left" | |- |align="left"|Қақпашылар бапкері |align="left"| |- | align="left" |Фитнес ретіндегі бапкері | align="left" | |- | align="left" |Академия басшысы | align="left" | |- |align="left"|Ж-23 менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 менеджердің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджерінің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Бірінші скаут |align="left"| |} == Бас бапкерлері == ''Бұл жерде ең кемі 1 ірі жүлде жеңіп алған бапкерлер көрсетілді'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Аты-жөні ! rowspan="2" |Жаттықтырған жылдары ! colspan="5" |Көрсеткіштері ! rowspan="2" |Алған жүлделері |- !{{comment|ОС|Ойын саны}} !{{comment|Ж|Жеңіс}} !{{comment|Т|Тең}} !{{comment|Ж|Жеңіліс}} !Жеңіс %-ы&nbsp; |- |{{flagicon|Шотландия}} Том Мали |1902—1906 |150 |89 |22 |39 |59,33 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Уилф Уайлд |1932—1946 |352 |158 |71 |123 |44,89 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Шотландия}} Лес Макдауелл |1950—1963 |592 |220 |127 |245 |37,16 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Джо Мерсер |1965—1971 |340 |149 |94 |97 |43,82 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 Екінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]], 1 [[УЕФА Кубок иелері кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Тони Бук |1973—1980 |269 |114 |75 |80 |42,38 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Италия}} Роберто Манчини |2009—2013 |191 |113 |38 |40 |59,16 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Чили}} Мануэль Пеллегрини |2013—2016 |167 |100 |28 |39 |59,88 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Испания}} Пеп Гвардиола |2016—2027 |472 |349 |57 |66 |72,67 |6 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 2 [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогі]], 4 Англия Лигасының кубогы, 1 [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23|УЕФА Чемпиондар лигасы]], 1 [[УЕФА Суперкубогы 2023|УЕФА Суперкубогі]], 1 [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|ФИФА Клубтар арасындағы әлем чемпионаты]] |} == Стадион == ''Негізгі мақала: [[Этихад Стэдиум]]'' [[Сурет:Etihad Stadium.jpg|нобай|436x436 нүкте|[[Этихад Стэдиум|Сити оф Манчестер]] және Этихад Стэдиум, 2003-тен бергі негізгі алаңы]] Манчестер қаласының шығысындағы «'''Сити оф Манчестер'''» стадионы, демеушілік себептермен 2011 жылдан бастап Etihad стадионы ретінде белгілі, Манчестер Сити Кеңесінен 200 жылға жалға алынған. 2002-03 маусымына дейін клубтың негізгі алаңы «'''Мейн Роуд'''» болды.«Манчестер Сити» стадионға көшпес бұрын оны футболға айналдыру үшін 30 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады, алаң төмен түсірілді, оның айналасына тағы бір қабат қосылды және жаңа Солтүстік стенд салынды. Жаңа стадиондағы алғашқы матч жолдастық кездесуде Барселонаны 2:1 есебімен ұтты. Оңтүстік стендтегі 7000 орындық үшінші деңгей 2015-16 футбол маусымының басында аяқталды. Ағымдағы сыйымдылық 53,97 құрайды. Солтүстік стендтің үшінші деңгейінде жоспарлаудың келісімі бар және ол бойынша жұмыс 2017 жылға қарай басталып, сыйымдылықты 61000 -ға жеткізбек.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-146</ref> 1880-1887 жылдар аралығында бес стадионда матч өткізгеннен кейін, өз алаңы '''Хайд Роуд''' футбол алаңында 36 жыл қоныстанды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-147</ref> 1920 жылы Хайд Роуд алаңының негізгі стендінде өрт болып, 84000 сыйымдылығы бар «'''Мейн Роуд 3'''» алаңына көшті. Бірнеше жыл өткен соң, дизайнерлері «Солтүстік Уэмбли» деп атап кеткен алаң '''Мейн Роуд''' 1934 жылы 3 наурызда Сток Ситиге қарсы Англия Кубогының матчына 84 569 адам тіркеліп рекорд орнатты.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-148</ref> '''Мейн Роуд''' 80 жылда бірнеше рет қайта өңделді, ал 1995 жылға қарай оның сыйымдылығы 32000-ға дейін шектелді, бұл жәйт 2003 жылы Сити оф Манчестер алаңына көшуге итермелеген болатын. '''Сити оф Манчестер''' 2011 жылы '''[[Этихад Стэдиум]]''' деп аталды [149] == Жүлделері == === Ұлттық жүлделер === * '''Англия чемпионы''' ''<sup>10 рет</sup>'': ''1936/37, 1967/68, 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2023/2024'' '''''Күміс алқа''' <sup>6 рет</sup>: 1903/04, 1920/21, 1976/77, 2012/13, 2014/15, 2019/20'' * '''Англия кубогінің иегері''' ''<sup>7 рет</sup>'': ''1904, 1934, 1956, 1969, 2011, 2019, 2023'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1926, 1933, 1955, 1981, 2013, 2024'' * '''Англия лигасы кубогінің иегері''' ''<sup>8 рет</sup>'': ''1970, 1976, 2014, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021'' '''''Финалист''' <sup>1 рет</sup>: 1974'' * '''Англия Суперкубогінің иегері''' ''<sup>6 рет</sup>'': ''1937, 1968, 1972, 2012, 2018, 2019'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1934, 1956, 1969, 1973, 2011, 2014, 2023'' * '''Толыққанды мүшелер клубы''' ''<sup>6 рет</sup>: 1986'' === Халықаралық === * '''УЕФА Кубок иелері кубогы''' <sup>''1 рет''</sup>: ''1970'' * '''УЕФА Чемпиондар Лигасы''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023 '''Финалист''' <sup>1 рет''':'''</sup> 2021'' * '''УЕФА Суперкубогі''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023'' * '''ФИФА Клубтық әлем чемпионаты'''<sup>''1 рет''</sup>: ''2023'' == УЕФА рейтингіндегі қазіргі орны == ''2024 жылдың 04 маусымына сәйкес''<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/country/seasons/?year=2024</ref> {| class="wikitable" |+ !Орын !Клуб аты !Мемлекеті !2023-24 ұпайы !Жалпы ұпайы !Ұлттық ұпайы |- |'''1''' |Манчестер Сити |{{flagicon|Англия}} |28.000 | '''148.000''' |17.375 |- |2 |[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |{{flagicon|Германия}} |28.000 | '''144.000''' |21.000 |- |3 |[[Реал Мадрид]] |{{flagicon|Испания}} |34.000 | '''136.000''' |16.062 |- |4 |[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] |{{flagicon|Франция}} |23.000 | '''116.000''' |16.250 |- |5 |[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]] |{{flagicon|Англия}} |20.000 | '''114.000''' |17.375 |} == Рекордтары == === Командалық === * Англия Премьер-Лигасын қатарынан 4 рет алған алғаш әрі жалғыз клуб(әзірше) — 2020/21-2023/24 * Жеңіске жеткен ең ірі есебі: 1899 жылдың 18 ақпан күні «Дарвен» клубына қарсы 10:0 * Жеңіліске ұшыраған ең ірі есебі: 1890 жылдың 4 қазанында «Ливерпуль Стенли» клубынан 0:12 * Ұлттық чемпионаттағы ең ірі жеңілісі: 1894 жылдың 24 желтоқсанында «Бертон Уондерерс» клубынан 0:8, 1933 жылдың 23 желтоқсанында «Вулверхемптон Уондерерс» клубынан 0:8, 1906 жылдың ,3 қыркүйегінде «Эвертон» клубынан 1:9,1893 жылдың 7 наурызында «Смолл Хит» клубынан 0:12 * Англия Кубогындағы ең ірі жеңілісі: 1897 жылдың 30 қаңтарында «Престон Норт Энд» клубынан 0:6, 1946 жылдың 30 қаңтарында «Брэдфорд Парк Авеню» клубынан 2:8 * Ойын алаңының трибунасында ең көп жиналған көрермен: 1934 жылдың 3 наурызында «Сток Сити» клубына қарсы ойнағандағы көрермен — 84 569 адам * Англия Премьер-Лигасында жеңіске 18 рет қатарынан қол жеткізген әзірше жалғыз клуб * 20 турда 60-тан көп ұпай жинаған жалғыз клуб * 20 турда 60-тан аса көп гол салған жалғыз клуб * 20-сыншы турдан кейін 20 жеңіске қол жеткізген жалғыз клуб * Өз алаңында ең көп жеңіске қол жеткізген әзірше жалғыз клуб — 32 * Англия Премьер-Лигасында ең көп гол салған әзірше жалғыз клуб — 106 *Англия Премьер-Лигасында ең көп ұпай жинаған әзірше жалғыз клуб — 100 * «Манчестер Сити» — Жаңа Жыл қарсаңында чемпиондықтан 8 ұпайдан артта болса да, маусым соңында жеңімпаз атанған үшінші клуб * Англия лигасы Кубогін 4 рет қатарынан жеңген екінші клуб («Ливерпулден» кейін, 1981—1984). * Бір жыл ішінде барлық ішкі трофейдің жеңімпазы атанған бірінші клуб === Ойыншы және ойын жағынан === * «Сити» сабында, ұлттық чемпионатта ең көп ойын өткізген ойыншы: 564 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, барлық жағынан ең көп ойын өткізген ойыншы,: 680 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, ең көп гол салған ойыншы: 260 гол, [[Серхио Агуэро]] (2011 — 2021) * «Сити» сабында, бір маусымда ең көп гол салған ойыншы: 51 гол, [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 маусымында) * «Сити» сабында, қатарынан екі маусымда ең көп гол салған ойыншы атанған және чемпион болған жалғыз ойыншы: [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 және 2023/24 маусымдарында) * «Сити» қатарына, ең көп трансфер бағасына келген ойыншы: [[Джек Грилиш]] «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» сапы<nowiki/>нан £100 миллион бағасына келді (2021 жылдың тамызында) * «Сити» сатып жіберген, ең қымбат ойыншы: [[Ферран Торрес]] «[[Барселона (футбол клубы)|Бар]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|селон]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|а]]<nowiki/>» клубына £55,<nowiki/>00 миллион бағасына кетті (2021 жылы) === Манчестер Сити клубының тарихындағы бомбардир ойыншылар (барлық жағынан) === ''Мәлімет 19.08.2021 жазылды'' '''Жуан жазумен''', қазір ойнап жүрген ойыншылар белгіленді {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Гол саны !Ойын саны !Өткізген уақыты |- !1 |[[Серхио Агуэро]] |254 |370 |2011-2021 |- !2 |Эрик Брук |177 |493 |1928-1939 |- !3 |Томми Джонсон |166 |354 |1919—1930 |- !4 |Колин Белл |153 |501 |1966—1979 |- !5 |Джо Хайс |152 |364 |1953–1965 |- !6 |Билли Мередит |151 |393 |1894—1905 1921—1924 |- !7 |Фрэнсис Ли |148 |330 |1967—1974 |- !8 |Томми Бровэл |139 |247 |1913–1926 |- !9 |Билли Гиллеспи |132 |231 |1897–1905 |- !10 |Фред Тилсон |132 |275 |1928–1939 |} === '''Манчестер Сити клубының сабында ең көп ойын өткізген ойыншылар (барлық жағынан)''' === {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Ойын саны !Гол саны !Өткізген уақыты |- !1 | align="left" |Алан Оукс |682 |33 |1958—1976 |- !2 | align="left" |Джо Корриган |603 |0 |1967—1983 |- !3 | align="left" |Майк Дойл |570 |41 |1964—1978 |- !4 | align="left" |Берт Траутманн |545 |0 |1949—1964 |- !5 | align="left" |Колин Белл |501 |153 |1966—1979 |- !6 | align="left" |Эрик Брук |493 |177 |1928—1939 |- !7 | align="left" |Томми Бут |491 |37 |1919—1930 |- !'''8''' | align="left" |Майк Саммерби |452 |68 |1965—1975 |- !'''9''' | align="left" |Пол Пауэр |444 |36 |1975—1986 |- !'''10''' | align="left" |Вилли Донахи |436 |2 |1968—1980 |} == Деректері == [[File:Foeplaque.JPG|Марк-Вивьен Фоэге арналған монумент|нобай|294x294 нүкте]] * «Манчестер Сити» клубында 23-інші нөмір, футболшыларға енді ешқашан берілмейді. Өйткені, 2003 жылы Англия Кубогының жартылай финалының ойынында, «Сити» сабындағы камерундық ойыншы Марк-Вивьен Фоэ жүрек талмасынан қаза тапқан болатын<ref>Марк-Вивьен Фоэ ойын кезінде қаза тапты. 27.06.03 http://www.newsru.ru/sport/27jun2003/dead.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, осы қаза тапқан ойыншының реттік нөмірі 23 болатын. Сондықтан, енді бұл нөмір «Манчестер Сити» тарихындағы қаралы нөмір болып есептеледі. * 2011 жылдың 26 сәуірінде «Манчестер Сити» клубының қорғаушысы [[Коло Туре]] [[допинг]] қолданды деген кінәмен, 6 айға футболдан шеттетілді. Ол, әйелімнің арықтататын дәрісін байқамастан ішіп қойдым деп ақталған еді. Сосын FA комитеті ойыншыны 2 наурызы мен 2 қырқүйегі арасында ойынға шықпайды, деп жазалаған болатын. * 2013 жылдың 20 ақпанында әлеуметтік желілерде, «Манчестер Сити» ойыншыларының [[Harlem Shake]] билеген 32-секундтық видеосы салынған болатын. Бұл видео шынығатын бөлмеде түсірілген. Талисман басында билеп бастап, кейінірек, кенеттен барлығы билеп кетеді.<ref>Manchester City do the Harlem Shake, Alexander Kolarov’s protest steals the show. 20.02.13 http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224035221/http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ |date=2013-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Ағылшын Премьер-лигасы}} {{Манчестер Сити ФК құрамы}} __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ [[Санат:Англия футбол клубтары]] [[Санат:Манчестер Сити ФК]] [[Санат:1880 жылы құрылған футбол клубтары]] 3trmj3vm0fhtzcnk4kja9ij6dxvzpn5 3607954 3607953 2026-05-23T03:26:52Z ~2026-30810-09 181597 /* Директорлар кеңесі */ 3607954 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Англия}} Манчестер Сити |ағымдағы маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |логотипі = Manchester City FC badge.png |толық атауы = ''«Манчестер Сити» Футбол клубы (ағылш. Manchester City Football Club)'' |лақап аты = ''The Citizens (Қалалықтар)<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|title=Прозвища участников плей-офф Лиги чемпионов|date=2018-02-07|publisher=UEFA.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180212084425/https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2528749.html#/|archivedate=2018-02-12}}{{ref-ru}}</ref><br>The Blues (Көктер)<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |title=Club History |publisher=ManCity.com |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160907013909/http://www.mancity.com/fans-and-community/club/club-history |archivedate=2016-09-07 }}</ref><br>The Sky Blues (Аспан көктер)<ref name="автоссылка1" />'' |құрылған = 1880 («'''Сент Маркс (Уэст-Гортон)'''» атауымен)<br>{{Start date and age|df=yes|1894|4|16}} («'''Манчестер Сити'''» атауымен) |стадионы = {{ту|Англия}} [[Этихад Стэдиум]] |сыйымдылығы = 53 400<ref>{{cite web |url=https://www.mancity.com/etihad-stadium/visiting-the-etihad-stadium |title=Visiting the Etihad Stadium |publisher=Manchester City |lang=en}}</ref> |иесі = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Мансур ибн Зайед әл-Нахайян]] |президенті = {{Мемлекет туы|БАӘ|жоқ}} [[Халдун Әл-Мүбарак]] |жаттықтырушы = |капитаны = |рейтингі = [[УЕФА]] рейтингінде '''1-ші орын'''<ref>{{cite web|title=Club coefficients {{!}} UEFA Coefficients|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/#/yr/2022|website=UEFA.com|accessdate=2022-06-30|lang=en}}</ref> |жарыс = [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] |маусым = [[Футболдан Англия чемпионаты 2023/2024|2023/24]] |орын = [[Сурет:golden star.svg|20px]] '''Жеңімпаз''' |сайты = {{URL|mancity.com}} | pattern_la1 = _mancity2425h | pattern_b1 = _mancity2425h | pattern_ra1 = _mancity2425h | pattern_sh1 = _mancity2425h | pattern_so1 = _mancity2425hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 522f36 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«Манчестер Сити»''' ({{lang-en|Manchester City Football Club}}) – [[Манчестер]] қаласының ағылшын футбол клубы. Клуб [[Англия Премьер-лигасы]]нда өнер көрсетеді. [[1880 жыл]]ы «Уэст Гортон Сент Маркс» (West Gorton Saint Marks) деген атпен құрылды. [[1887 жыл]]ы атын «Ардуикке» ауыстырып, «Гайд Роуд» стадионына көшті. [[1894 жыл]]дан бастап клуб «Манчестер Сити» атымен ойнайды. Сегіз рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] иегері, алты [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]], сегіз [[Лига Кубогы]], алты [[Футболдан Англия суперкубогы|FA Community Shields]] және бір [[УЕФА Кубок иелері кубогы|Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогы]] бар бұл ағылшын футболындағы бесінші ең табысты клуб болып саналады. «Манчестер Сити» Футбол лигасын 1892 жылы қосылды, ал 1904 жылы өзінің алғашқы ірі марапаты — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогын]] жеңіп алды. Клуб 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында Джо Мерсер мен Малкольм Эллисонның басшылығымен Лиганы, [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1969/70|еуропалық чемпиондар Кубогының иегерлері Кубогын]], Англия Кубогын және Лига Кубогын жеңіп алды. 1981 жылғы Англия Кубогының финалындағы жеңілістен кейін клуб 1998 жылы өз тарихында жалғыз рет ағылшын футболының үшінші эшелонына түсуімен аяқталған құлдырау кезеңінен өтті. Олар 2001/02 маусымда Жоғарғы дивизонға оралды және содан бері Премьер-Лигада қалды. Өз тарихында клуб үш рет стадион ауыстырды: құрылғаннан бастап [[1923 жыл|1923]] жылға дейін «Гард Роудте» ойнады, [[1923 жыл|1923]] жылдан бастап [[2003 жыл|2003]] жылға дейін – «Мейн Роуд» стадионында, ал қазіргі уақытта [[2002 жыл|2002]] жылы салынған, 55097 көрермен сыйдыра алатын «Этихад» стадионында ойнайды. XX ғасырда «Манчестер Сити» екі рет Англия чемпионы болды (1936/1937 және 1967/1968), бірақ [[1990 жыл|1990]] жылдары «Манчестер Сити» үш жыл ішінде үш рет астыңғы дивизиондарға түсіп, 1998/99 үшінші дивизионда бір маусым ойнады. [[2002 жыл|2000]] жылы клуб жоғарғы дивизонға оралып, Премьер-Лигада әлі күнге дейін өнер көрсетеді. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» «Абу-Даби Юнайтед Групп» компаниясы иеленді, бұдан кейін клубқа көптеген инвестициялар ағымы келіп, жоғары төленетін ойыншыларды трансфер кезінде алуға мүмкіндік пайда болды. [[2011 жыл|2011]] жылы клуб Англия Кубогын ұтты. Және де [[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] жылдың қорытындысы бойынша, «Сити» бірден УЕФА чемпиондар Лигасының топтық турнирінде ойнау құқығына ие болып, [[1973 жыл|1973]] жылдан бері бірінші рет Англия Суперкубогы үшін ойынға қатысты. Бірақ [[2011 жыл|2011]] жылы 7 тамызда «Уэмбли» стадионында Англия чемпиондары «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:3 есебімен ұтылып қалды.<ref>http://www.radiomayak.ru/doc.html?id=275862{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[2012 жыл|2012]] жылы 13 мамырда, соңғы турда «Куинз Парк Рейндержске» қарсы драмалық ойында, қосымша төртінші минутта шешуші гол соғып, 3:2 есебімен ұтып, «Манчестер Сити» 44 жыл өткен соң Англия чемпионы атанды<ref>http://www.kommersant.ru/doc/1933200?NodesID=9</ref>. «Қалалықтар» ("The Citizens"(клубтың лақапаттарының бірі)) өздерінің қас жауларын «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» тек доп соғу және өткізу айырмасынан ғана асып түсті. 2012 жылы [[12 тамыз]]да Англия Суперкубогына таласта «Манчестер Сити» лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубынан 3:2 есебімен басым түсіп, соңғы 40 жылда бірінші рет осы жүлдені ұтты<ref>http://www.vesti.ru/doc.html?id=877448</ref>. [[2014 жыл|2014]] жылы [[2 наурыз]]да «Манчестер Сити» 38 жыл өткен соң алғашқы Футбол Лигасының Кубогын жеңіп алды.<ref>http://www.gazeta.ru/sport/2014/03/02/a_5932905.shtml</ref> [[2014 жыл|2014]] жылы [[11 мамыр]]да Манчестер Сити [[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]] клубын 2:0 есебімен жеңіп, өзінің тарихындағы төртінші АПЛ жүлдесін жеңіп алды<ref>«Манчестер Сити» - Англия чемпионы! 12 мамыр 2014 14:33 http://prosports.kz/kz/news/34837 </ref>.Манчестер Сити 2016 жылдың [[15 мамыр]] күні өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] ширек-финалына жолдама алды.Ширек-финалда [[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] футбол клубымен кездесіп, Парижде тең ойын көрсетіп, өз алаңында 1:0 есебімен жеңіске жетіп, өз тарихында болмаған нәрсені жасады.Және бұнымен қоса, Англия футбол клубтары арасынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасының]] жартылай финалына шыққан 10-ыншы команда болды.Жалғыз голдың авторы — Кевин де Брюйне.Жартылай финалда [[Реал Мадрид]] футбол клубынан қонақта 1:0 есебімен жеңіліс тауып, финалға өте алмады. Клуб 2008 жылы Абу-Даби Юнайтед Груп арқылы шейх Мансур бен Заид Әл Нахаянды қабылдағаннан кейін ойын қызметкерлеріне де, жабдықтарға да айтарлықтай қаржылық инвестициялар алды, 2011 жылы Англия Кубогын және [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012]] жылы Премьер-Лиганы жеңіп алды, содан кейін 2014 жылы тағы бір чемпион атағын алды. Пеп Гвардиоланың басшылығымен «Сити» [[Футболдан Англия чемпионаты 2017/2018|2018]] жылы Премьер-лигада жеңіске жетіп, бір маусымда 100 ұпай жинаған Премьер-лиганың жалғыз командасы болды. 2019 жылы олар төрт кубокты жеңіп алды, Англиядағы барлық ішкі кубоктардың бұрын-соңды болмаған сериясын аяқтап, ішкі треблді жеңіп алған алғашқы ағылшын ерлер командасы болды. [[Хосеп Гвардиола|Пеп Гвардиола]] дәуірінде Премьер-лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2020/2021|үшінші титулын]] жеңіп алумен қатар, «Сити» 2021 жылы [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] алғашқы финалына шықты, онда ол «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңіліп қалды. 2019 жылы «Манчестер Сити» әлемдегі барлық футбол клубтары арасында табысы бойынша бесінші орынды иеленді. 2019 жылы ''[[Forbes]]'' клубты 2,7 миллиард долларға (2,06 миллиард фунт стерлинг) бағалады. Осылайша, Манчестер Сити әлемдегі ең бағалы спорт клубтарының тізімінде жиырма бесінші және ең құнды футбол клубтары тізімінде үшінші орында тұр. Клуб 2019 жылдың қараша айында құны 3,73 миллиард фунт стерлинг (4,8 АҚШ доллары) құрайтын Ұлыбританияда орналасқан City Football Group Limited [[холдинг]]-компаниясына тиесілі. 2023 жылы "Сити" өз тарихында алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2023|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] жеңімпазы атанып, «[[Интернационале|Интер]]<nowiki/>» финалдық матчында 1:0 есебімен жеңіске жетті. Сонымен қатар, клуб өз тарихында алғаш рет «требл» деп аталатын — бір маусымда 3 кубокты (АПЛ + КА + ЛЧ) рәсімдеді және тарихта осындай жетістікке жеткен екінші ағылшын командасы болды (біріншісі 1998/99 маусымында »[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» болды). «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Бас бапкері — [[Хосеп Гвардиола]]. Ол өзінің бапкерлік қызметін 2016 жылдың [[1 ақпан]]ында алды. Алдыңғы бапкері — Мануэль Пеллегрини. == Тарихы == {{main|«Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» (1880—1894) тарихы|«Манчестер Сити» (1894—қазіргі кезге дейінгі) тарихы}} === ''ХІХ ғасыр'' === === «Cент-Маркс» немесе «Вест Гортон» === [[File:St Marks 1884.jpg|thumb|265x265px|«Сент Маркс» немесе «Вест Гортон», 1884 жылы|солға]] «Манчестер Сити» деген қазіргі кездегі алпауыт клубты құрған тұлға [[1855 жыл|1855]] жылы дүниеге келді. '''Анна Коннелл''' — Харрогиттегі Артур Коннелл атты дінбасының қызы болған. Оның әкесі [[1865 жыл|1865]] жылы Вест Гортондағы [[Ағылшындар|ағылшындық]] Киелі Марк шіркеуінің ректор қызметкері болды. Анна сол жылдары әкесінің жағдайын қарап, қолдап тұрды.Вест Гортон тұрғындары кейін спирттік ішімдіктер мен шылымдар қолданатын болған. Анна Коннелл барлығының басын қосатын жеңіл жолдарды іздеді.Сонысымен, [[1880 жыл|1880]] жылдың қарашасында Анна Коннелл екі шіркеудің дінбасыларымен бас қосып, бұнымен қоса металлургиялың зауыт кеңесімен бас қоса отырып, Брукс, Уильям Бистоу және Томас Гудбэер атты жұмысшыларымен көптеген спорттық клубтар ойлап табады.Бұлардың [[1875 жыл|1875]] жылғы Киелі Марк шіркеуінің крикет бойынша үш спортшысы — Уилтер Чоу, Эдвард Китчен және жаңағы Уильям Бистоу — крикет ойынын тастап, футболшы атанды.Манчестер архидъяконы Анна Коннелдің жұмысына жақсы көңіл бөліп, оған болашақ жұмысына сәттілік тілеп, көмек көрсетті. 1880 жылы қарашада Анна Коннелл, Бистоу және Гудбэер бірігіп «Сент-Маркс» немесе «Вест Гортон» деп футбол клубын құрды.<ref>{{cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester City - The Complete Record |publisher=Breedon |location=Derby |year=2006 |isbn=1-85983-512-0}} p17</ref> Артур Коннелл, қара жейде және ақ шортымен ойнаған алғашқы президент атанды.Ең алғашқы ресми ойын, [[Максфилд]] шіркеуін командасымен болды, бұл ойында «Сент-Маркс» 1:2 есебімен жеңіліс тапты. «Сент-Маркс» бұл маусымда тек бір рет қана жеңді. Бұл жағдай 1881 жылдың наурызында, шығыс Манчестерде орналасқан — «Сталибридж Кларенске» қарсы ойында болды.<ref>{{cite book |last=Murray |first=Chris |title=Attitude Blue: Manchester City F.C. and P.L.C. |publisher=Blackwell Publishing |location=Manchester |year=2002 |isbn=0-9520520-9-1 |page=1}}</ref> === «Ардвик» === [[1884 жыл|1884]] жылы Гортон қауымдастығының шешімімен, клубтың атауын өзгерту қолға алынды. Сол кезде Уильям Бистоу, клубтың жейдесін өзгертуді ұсынып, өз жейдесін ойлап тапты. Жейде — қара және ол жейдеде ақ крест бейнеленді. [[1887 жыл|1887]] жылы клуб — «[[Гайд Роуд]]» атты ойын алаңына ауысты. Бұнымен қоса, атауын — «Ардвик» деп өзгертті. Екі жылдан кейін, «Гайд Роуд» сыйымдылығы 1000 көрермендікке жетті. [[1891 жыл|1891]] жылы, команда Альянс Лигада өнер көрсете бастап, екі жыл қатарынан чемпион атанды. [[1892 жыл|1892]] жылы клуб, екінші дивизион болып саналатын, Англия Футбол Лигасында өнер көрсете бастады. 1892/93 маусымында «Ардвик» 5-інші орынды иеленді. Келесі маусымда, қазіргі «[[Манчестер Юнайтед]]» деп аталатын, кезіндегі «[[Ньютон-Хит]]» екінші дивизонға, әрине, Англия Футбол Лигасына келді. Бұнымен қоса, бұл маусымда, «Ардвикке» басты қарсылас табылды. Сол кезде «Ардвик» менеджері [[Джошуа Парби]], клубтың атауын өзгертуді ұсынды. Комитет бұл ұсынысты қабылдап, «Манчестер Сити» 1894 жылдан қазіргі кезге дейін әлі өзгертілмей келеді. === ''ХХ ғасырдың басы'' === === '''«Манчестер Сити»''' === [[File:Billy meredith city.jpg |thumb|Билли Мередит|304x304 нүкте]]Бес жыл өте, «Манчестер Сити», бірінші дивизонда өнер көрсете бастады. Тағы бес жыл өте, [[1904 жыл|1904]] жылы, алғашы кубогын жеңіп алды — [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогы]]. Бұл жарыстың үздік ойыншысы болып — [[Билли Мередит]]<ref>{{cite news |first= |last= |title= FA Cup glory: 1904 |url=http://www.mcfc.co.uk/news/team-news/2013/may/fa-cup-glory-1904 |work=mcfc.co.uk |date=01.05.13 |accessdate=2013-11-14}}</ref>. [[File:ManCity1904.jpg|left|thumb|«Манчестер Сити», 1904 жылы, Англия Кубогының иегері|185x185px]]атанды. Өйткені ол финалдағы жалғыз голдың авторы.Бұл кубок оңай жолмен келмеді: [[1904 жыл|1904]] жылдың [[6 ақпан|6 ақпанында,]] 1/16 финалында «Сандерлендті» ауыр күшпен жеңді. Одан кейін, «Вулидж Арсеналды» екі доп айырмасымен жеңіп артта қалдырды. Содан соң қарсылас болып, «[[Мидлсбро]]» келді. Бірақ «Сити» бұл қарсыласымен тең ойын көрсетіп, 9 наурызда қайта ойнап 3:1 есебімен екінші ойында жеңе алды. Он күннен «Гудисон Паркта» «Уэнсдейді» қабылдап, 3:0 есебімен жеңді. Финалда «Болтон Уондерерспен» кездесіп, осылай кубок иегері атанған болатын. 1904/05 маусымында соңғы тур басталмай тұрып, «[[Ньюкасл Юнайтед]]пен<nowiki/>» бірдей ұпаймен жарысып тұрды. Бірақ соңғы турда «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» жол беріп, үшінші орынға түсіп қалды. Ойыннан соң «Астон Вилла» ойыншысы Алек Ликтің айтуынша, Билли Мередит оған £10 төлеуін сұрған, одан соң Комитеттің шешімімен Билли Мередит кінәлі деп танылып, бір жылға ойыннан шектелді<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/northeast/guides/halloffame/sport/billy_meredith.shtml|title=Billy Meredith|work=BBC North Wales Sport|date=18.06.09|accessdate=2012-06-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/68hmJReM3|archivedate=2012-06-26}}</ref>. Байымдауынша, «Манчестер Сити» әр ойыншыға £4 төлеп отырған, және клубта бұл ісі үшін айыппұл алды. Билли Мередит кейін ақталып, өз пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Манчестер Ситидің» құпиялығы неде? Бұны мен жәй ғана ереже бұзушылық деп санаймын, 4 фунт стерлингті бізде ешқандай ойыншы алмайды.»'''''</blockquote><blockquote>''© Билли Мередит''</blockquote>Қауымдастық клубқа тексеріс жүргізіп, клубтан қаржылай ереже бұзушылық тапты. «Манчестер Ситидің» бас бапкері Том Мейли өмір бойына футболдағы қызметтерден шеттетілді, ал «Ситиге» £900<ref>http://www.historicalkits.co.uk/Manchester_City/Manchester_City.htm</ref> көлемінде айыппұл салынды. Және де «Ситидің» бірдей 17 футболшысы [[1907 жыл|1907]] жылдың [[қаңтар]]ына дейін футболдан шеттетілді. Сосын, «Сити» айыппұлдан толықтай құтылу үшін өз ойыншыларын сатуға тура келді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» менеджері Эрнест Мангнэлл £500-ге Билли Мередитті және де онымен қоса Герберт Берджесс, Сэнди Тернбулл, Джимми Бэннистерді сатып алды. 1907/08 маусымында «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» осы ойыншылардың арқасында ел біріншілігін жеңіп алды. [[1920 жыл|1920]] жылы «Манчестер Сити» ойын алаңына Георг V қонақ болды. Бұл жағдай «Сити» ойын алаңын [[Лондон]]да орналаспаған, [[V Георг|Георг V]] қонақ болған алғашқы ойын алаңы болды. Осы жылы қарашада «Сити» үшін қайғылы оқиға болды, [[1920 жыл|1920]] жылы [[қараша]]да «Гайд Роудтың» басты трибунасы өртке оранып, құрып кетті. «Манчестер Сити» басшылары кейін жаңа ойын алаңын іздеуге көшті. Басында «[[Манчестер Юнайтед]]тің<nowiki/>» ойын алыңы «[[Олд Траффорд]]ты<nowiki/>» жалдап алғысы келді, бірақ «[[Манчестер Юнайтед|Юнайтед]]<nowiki/>» «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» үшін көптеген ақша сұрап, бұл ақшаны «Манчестер Ситидің» қалтасы көтермегендіктен жалға алудан бас тартты<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p480</ref>. Кейін амал болмағандықтан, «Сити» өзінің ойын алаңында, жөнделіп ештеңеге жарамай тұрғанына қарамастан үш жыл бойы осы алаңда ойнауға тура келді.<ref>James, ''Manchester: The Greatest City'', p104</ref> 1923/24 жылдары «Сити» «[[Мейн Роуд]]<nowiki/>» алаңында ойнай бастады, ал «Гайд Роуд» алаңын бөлшектеп сатып жіберді.<ref>Clayton, ''Everything under the blue moon'', p107</ref>[[File:Sculpture of Bert Trautmann.jpg|thumb|331x331px|Берт Траутманнға арналған мүсін]] [[1926 жыл|1926]] жылы «Манчестер Сити» Англия Кубогінің жартылай финалына дейін барып, 5 ойында 31 гол соқты. Бірақ жартылай финалда «Болтон Уондерерстен» 1:0 есебімен жеңіліп, қалып қойды. Осы жылы «Сити» бірінші дивизонна ұшып кеткен болатын. Келесі жылы, жолы болып, екінші дивизонды бағындырып, бірінші дивизонға қайта оралды<ref>James, ''Manchester City — The Complete Record'', p. 116.</ref>. [[1930 жыл|1930]] жылы «Сити» көтеріле бастады. Бас бапкері болып, бұрынғы «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері Мэтт Басби болды. Қақпашысы Фрэнк Свифт, шабуылшылары Фрэд Тилсон және капитаны Сэм Коуэн болды. 1933 жылы клуб Англия Кубогінің финалына дейін барып, Эвертоннан 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ бұған қарамастан, 1934 жылы «Сити» тағы да финалға шықты. Осы жолы қуанышқа орай, «Портсмут» клубын 2:1 есебімен жеңіп, кубок иегері атанды. 28 минутта гол жіберіп алғанына қарамастан, Тилсон екі гол соғып, команданы алға шығарып жеңіс сыйлады. Капитаны Сэм Коуэн Англия Кубогінің үш финалына да қатысқан алғашқы ойыншы болды<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p. 153.</ref>. [[1937 жыл|1937]] жылы клуб тарихында алғаш рет Англия біріншілігінің чемпионы атанды. Бұл маусымда «Сити» 100-ден аса гол салды. Бірақ, келесі маусымда «Сити» бірінші дивизонмен қоштасты.<ref>http://www.rsssf.com/engpaul/FLA/1937-38.html</ref> «Манчестер Сити» екінші дивизионда тек бір рет ойнап жетісті, өйткені бұдан кейін Екінші Дүниежүзілік Соғыс басталғанына байланысты, футбол тоқтатылған болатын. Футбол жұмыс жасап бастағаннан кейін, «Ситиді» капитаны болған, Сэм Коуэн өз қолына алды. Ол бірінші матчын 3:0 есебімен жеңді, одан кейін клуб 19 ойын бойы жеңілмей келді. Бұның арқасында «Сити» Жоғарғы Лигага қайта оралды. Бірақ Сэм Коуэн, бизнес қызығушылықтарының кесірінен, жұмысынан босатылды. [[1949 жыл|1949]] жылы «Сити» неміс қақпашысы [[Берт Траутманн]]ды өз қатарына қосты<ref>James, ''The Official Manchester City Hall of Fame'', p76</ref>. Бұл футболшы англиялық клубқа қосылғаннан кейін, жергілікті тұрғындар нацисттік Германиямен байланысы бар деп митингке шықты<ref>'England really can go all the way' http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626171653/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/07/england_really_can_go_all_the.html |date=2006-06-26 }}</ref>. Бір жағынан өздерінің клубының қақпасын қорғағаны үшін қолдаса, бір жағынан нацисттік Германия өкілі болғандықтан күдіктенді.<ref>http://mcivta.com/players/old/trautmann.html</ref> [[2010 жыл|2010]] жылы<ref>Manchester City legend Bert Trautmann http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/2926741/Manchester-City-legend-Bert-Trautmann-Todays-Premiership-stars-couldnt-care-less.html</ref>:[[File:Don Revie statue.jpg|thumb|331x331px|Лидс қаласында орналасқан Дон Реви мүсіні]]<blockquote>'''''«Мен өз клубымды сүйемін, және қолдаймын.Мен «Ситидің бүкіл матчын қалдырмай көремін.Мен Англияға Германиямен ойнасада, жанкүйер боламын»'''''</blockquote><blockquote>''© Берт Траутманн''</blockquote> === ХХ ғасырдың ортасы === «Реви жоспарын» пайдаланып, «Сити» 50-інші жылдары аса қатты өнер көрсете алмады. Аса керемет өнер көрсетті деп, тек 1955 жылды айтуға болады. Өйткені бұл жылы Англия Кубогінің финалына шықты. Бірақ «Ньюкаслдан» 1:3 есебімен жеңіліс тапты. [[1956 жыл|1956]] жылдың [[5 мамыр]]ында 22 жылдан соң Англия Кубогын жеңіп алды. Жүз мың адам сыятын «Уэмблиде» «Манчестер Сити» «Бирмингем Ситимен» кездесіп, алғашқы голын 3-інші минутта салды, алғашқы голды Дон Реви салды. 12 минут өткен соң «Бирмингем» Ноэль Кинси көмегімен есепті теңестірді<ref>Birmingham soon behind but Kinsey quick to equalise Birmingham Mail 5 May 1 бет ;Final edition </ref>. «Сити» 62-інші минутта алға шықты, есеп 2:1. Голды салуға ат салысқандар болып, Кен Бернс, Бобби Джонстон және Джек Дайсон саналды<ref>{{cite book|last=James|first=Gary|title=Manchester&nbsp;– A Football History|publisher=James Ward|location=Halifax|year=2008|isbn=978-0-9558127-0-5|page=122}}</ref>. 64-інші минутта Берт Траутманнды мойынын ауыртып алғанына қарамастан, Дайсонға пас беріп, кейін Джонстон гол салып шабуыл иесі атанды<ref>{{cite book|last=Ward|first=Andrew|title=The Manchester City Story|publisher=Breedon|location=Derby|year=1984|isbn=0-907969-05-4|page=49}}</ref>. Осымен есеп 3:1 болып кубок иегерлері атанды.<ref>Rowlands, ''Trautmann: The Biography'', p. 179.</ref> «Манчестер Сити» кезеңі 60-70 жылдардың соңына қарай өркендей бастады. Бұл кездері команды Джо Мерсер қолға алды. Джо Мерсер команданы қолға алып Жоғарғы Лигага шығарған болатын. Мерсер «Сити» қатарына Джордж Хеслоп, Майк Саммерби, Колин Белл, Тони Бук, Фрэнсис Ли, жас Джо Корриган есімді ойыншыларды қосты. Бұл ойыншыларын команданы алға сүйреді. Кейін Мерсер, 34 жылдан кейінгі, [[1968 жыл|1968]] жылы, Джордж Бест есімді атақты шабуылшысы бар<ref>{{cite book|last=Goldstone|first=Phil|coauthors=Saffer, David|title=Manchester City Champions 1967/68|publisher=Tempus|location=Stroud|year=2005|isbn=978-0-7524-3611-1}}</ref> «Манчестер Юнайтедті» екі ұпай артта қалдырып, Англия чемпионы атанды. [[1969 жыл|1969]] жылдың [[26 сәуір]]інде Нил Янгтың голының арқасында «Лестер Ситиді» жеңіп, «Сити» тарихындағы төртінші Англия Кубогын жеңіп алды<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Blue Heaven: Manchester City's Greatest Games|publisher=Mainstream|location=Edinburgh|year=1996|isbn=1-85158-872-8}}</ref>. [[1970 жыл|1970]] жылдың [[7 наурыз]]ында «Сити» тарихында алғаш рет Футбол Лигасының Кубогін жеңіп алды, финалдық матчта Мерсердің «Ситиі» «Вест Бромвич Албионның» бір голына екі голмен жауап қайтарған болатын. Голдардың авторы: Майк Дойл және Глин Пардо.<ref>{{cite book|last=McOwan|first=Gavin|title=The Essential History of West Bromwich Albion|publisher=Headline|year=2002|isbn=0-7553-1146-9|page=261}}</ref> Сол жылы, «Сити» өте жоғарғы нәтиже көрсетіп Кубок Иегерлерінің Кубогын жеңіп алды. Венадағы финалда Польшаның клубы «Гурникті» 2:1 есебімен жеңді. «Сити» қатарынан голдарды Нил Янг және пенальтиден Фрэнсис Ли салған болатын<ref>''Paul Fitzpatrick.'' Lee Inspired by Vienna, The Guardian(30.04.70)</ref>. Джо Мерсер бұл ойыннан кейін<ref>''Paul Fitzpatrick.Mercer "happy", The Guardian(30.04.70)''</ref>: <blockquote>'''''«Нөсер жауын екінші таймда ойынды бұзды, бірақ біздің ойыншылар бұл кедергіге қарамастан керемет ойын көрсетіп, менің көңілімнен шықты»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Мерсер''</blockquote>Келесі жылы Джо Мерсер мен Мальколм Эллисон бірігіп тағы да, Кубок Иегерлерінің Кубогының жартылай финалына шықты. Бірақ «Ситидің» маңызды ойыншалыр жарақаттанып қалып, «Челсиден» 0:2 есебімен жеңіліп қалып, алдыңғы жылғы нәтижені қайталай алмады. Англия біріншілігінде «Сити» төртінші орында тұрып, соңына қарай алға жылжып, бас жүлдені иеленіп кетті. 1972 жылы, өкінішке орай, екі бапкердің арасы құлдилай бастады. Джо Мерсер «Ковентри Ситиді» жаттықтыруға кетіп қалды. Клуб президенті Питер Суолз<ref>Tossell, ''Big Mal'', p. 214.</ref>: <blockquote>'''''«Бізге Мальколм Эллисон мен Джо Мерсер арасындағы екеуін таңдау керек болды. Біз Мальколм Эллисонды таңдадық»'''''</blockquote><blockquote>''© Питер Суолз''</blockquote>Кейін Мальколм Эллисонде өз пікірін білдірді<ref>{{cite book|last=Penney|first=Ian|title=Manchester City: The Mercer-Allison Years|publisher=Breedon|year=2008|location=Derby|isbn=978-1-85983-608-8|page=176}}</ref>: <blockquote>'''''«Джо және мен керемет бапкерлік топ болдық. Мен ешқашан Джо Мерсермен бірге жұмыс атқарғаныма өкінген емеспін, және өкінбеймін де. Ол да осындай сезімде екенін білемін. Біз екеуміз керемет клубты құрдық. Мерсер-Эллисон атқарған жылдары «Сити» үшін ең керемет және есте қаларлықтай жылдар болады. Джоны тағы да өз орнында қалдырғанда, керемет болар еді. Ол да осылай айтатынына күмәнім жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Мальколм Эллисон''</blockquote>[[File:Joe Corrigan 20070922.jpg |thumb|284x284px|Джон Корриган, «Ситидің» көп жүлделі қақпашысы|солға]]Бірақ Мальколм Эллисон бапкерлік қызметте көп болмады. Өйткені ол 1972/73 жылдары «Ситиді» соңғы орындарда жетелеп жіберді. Клубы екінші дивизионға кетіп қалудан, тек жаңа бапкер Джонни Харт құтқарып қалды. Бірақ бұл бапкерде, өз жұмысында бола алмады. Маусым аяқтала сала бапкерлік орынды «Норвич Ситидің» бапкері Рон Саундерс басты. Бұл бапкердің көмегімен кубок жағында аса жақсы өнер көрсетсе, біріншілікте шамалы нәтиже көрсетті. Саундерсде өз орнында көп отыра алмады, 1974-1979 жылдар арасында «Ситидің» бұрынғы ойыншысы Тони Бук бапкерлік жағынан басқарды. Бук команданы алға шығарып, және сол нәтижені сақтап қалуды мақсат тұтты<ref>http://www.sporting-heroes.net/football-heroes/displayhero_club.asp?HeroID=36461</ref>. 1973/74 маусымының соңғы турында «Сити», біріншілікте қалу үшін тек жеңіс керек болған «Манчестер Юнайтедпен» кездесті. 1:0 есебімен «Манчестер Сити» жеңіп, ел біріншілігінен көршілес клубты екінші дивизионға шығарып салды. Жалғыз голдың авторы Денис Лоу, бұл матч ол үшін аса ауыр болды. Өйткені Лоу «Манчестер Юнайтед» қатарында 11 жыл ойын көрсетті, ол голды соққаннан кейін қуанбады және ойын алаңынан көңілсіз кетті. Бұл Лоу үшін мансабындағы ең соңғы матч болды<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-United-0-1-Manchester-City-article80249.html</ref>. Тони Бук кезінде «Манчестер Сити» жақсы команда болды. [[1976 жыл|1976]] жылдың 28 ақпанында «Ньюкасл» клубын 2:1 есебімен жеңіп, [[Лига Кубогы]] иегері атанса, [[1977 жыл|1977]] жылы «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульден]]<nowiki/>» бір ұпайға қалып қойып күміс жүлдеге ие болды. Және екі рет Лига Кубогының ширек-финалына барды, ал 1978/79 жылдары [[УЕФА]] Кубогының ширек-финалына дейін барды. 60-70 жылдардағы сәтті кезеңді 80-інші жылдардағы сәтті кезеңмен ауыстыруға болатыны сөзсіз. Мальколм Эллисон бапкерліктен босатылып, кейін қайтып келді. Бірақ Мальколмның кейінгі саясаты сәтсіз болды. Клубтан Эйс Хартфорд, [[Оуэн, Гари|Гари Оуэн]] и Питер Барнс сынды жұлдызды ойыншылар кетіп қалды. Кейін Стив Дейліді £1,5 миллион бағасына алып<ref>Тревор Фрэнсис: Погбаның бағасы бұл кезде, ойда жоқ еді. http://ukfootball.ru/transfers-1409.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401231804/http://ukfootball.ru/transfers-1409.html |date=2012-04-01 }}</ref>, Англия біріншілігіндегі ең қымбат ойыншы атанды. Бірақ бұл «Ситиді» алға жетелей алмағандықтан, Эллисон 1980/81 маусымында қайтадан босатылды. Оның орнына Джон Бонд келді.<ref>http://www.guardian.co.uk/football/video/2009/sep/14/the-manager-football?intcmp=239</ref> [[Джон Бондтың]] көмегімен, «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульды]]<nowiki/>» 3:1 есебімен жеңіп, ел біріншілігінде 10-ыншы орында аяқтады. Бондтың саясатымен, көптеген нәтижелі ойыншылар «Сити» қатарын толықтырды. Құрамда жас ойыншылар көбейді. Осы қарқынмен «Сити» Англия Кубогының финалына шықты<ref>http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717104231/http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2010/April/This-week-in-City-history-060410 |date=2012-07-17 }}</ref>, бірақ финалда «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» «Ситиді» 3:2 есебімен жеңіп, басым түсті. Екі жылдан Бондта өз жұмысынан босатылды. Өйткені «Сити» ондыққа кіре алмады. Оның орнын Джон Бенсон басты. Джон Бенсон тек бірінші дивизионнан ұшып кетуі ғана есте қалды, бірінші дивизионның соңғы турында жеңіске жеткенде қалуы мүмкін еді. Тіпті тең нәтижеде «Ситиді» бірінші дивизионда қалдырар еді. Бірақ Джон Бенсон «Ситиді» тек жеңіліске ғана лайық екенін көрсетті. Кейін Бенсонның орнын [[Билли Макнилл]] басты. Бұл бапкер «Ситиді» бірінші дивизионға қайта әкелді. Бірақ 1985/86 жылдары бірінші дивизионнан ұшып кетуіне сәл қалды, және 1986/87 жылдардағы маусымды әлсіз бастады. Оны «Сити» басшылары орнынан босатып, оның орнына [[Джимми Фриззеллді]] шақырды. «Сити» сол маусымда соңынан екінші орын алып, қайта екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін екінші дивизиондағы «Ситиді» [[Фриззелл]] басқармады, «Ситиді» Мел Макхин қайтадан бірінші дивизионға әкеліп, қарашада сэр Алекс Фергюсон басқарған «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» 5:1<ref>http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Manchester-City-5-1-Manchester-United-special-unseen-pictures-of-David-Oldfield-Trevor-Morley-Gary-Pallister-and-Co-article374005.html</ref> есебімен ойсырата жеңді, бірақ бұған қарамастан басшылар Мел Макхинді орнынан босатты. сэр [[Алекс Фергюсон]] сол матчтан соң:<blockquote>'''''«Бұл менің бапкерлік мансабымдағы ең ұятты есеп болды»'''''<ref>Manchester Derby Special: Sportsmail takes City and United on a trip down memory lane<nowiki/>http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175519/MANCHESTER-DERBY-SPECIAL-Sportsmail-takes-City-United-trip-memory-lane.html</ref></blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>[[File:Franny Lee.jpg|thumb|314x314px|Фрэнсис Ли — «Ситидің» аңыз ойыншысы]][[1989 жыл|1989]] жылдың [[қараша]]сымен [[1990 жыл|1990]] жылдың [[қараша]]сы арасында «Ситиді» Ховард Кендалл басқарды. Бұл бапкер команданы алға жетелей алды. Ховард Кендалл «Эвертонға» кетіп қалды. Ол кеткеннен кейін ойыншы-бапкер Питер Рид бапкер болды. Ридтің екі маусымында «Сити» бесінші орыннан не төмен, не жоғары аяқтай алмады. Ал 1992/93 жылдарда тоғызыншы орынға түсіп қалып, [[Питер Рид]] орнынан кетті. Оның орнына [[Брайан Хортон]] келді. Ол «Ситимен» 16-ыншы орынға түсіп қалды [[1994 жыл|1994]] жылы «Сити» , сәтсіз ойындарға қарамастан Хортонды команданың бапкері қылып қалдырды, бірақ 1994/95 маусымында 17 орын шынымен басшылардың көңілінен шықпады, және оны орнынан босатуға тура келді. Оның орнын «[[Саутгемптон]]<nowiki/>» клубының бұрынғы бапкері Алан Болл басты. Ол құрамды жасартқысы келіп, реформа өткізді. Құрамға [[Георгий Кинкладзе]] келіп, құрам жасара бастады. Бірақ 1995/96 жылдары «Сити» қайтадан бірінші дивизионға кетіп қалып, Болл орнынан босатылды. Стив Коппелл жаңа бапкер болып уақытша тағайындалды. Кейін клуб бапкері болып, [[Фил Нил]] тағайындалды. Бірақ ол 10 ойынның 7-еуінде жеңіліс тауып, «Ситиді» кестенің ортасына апарып тастады, кейін орнынан босатылды, орнына Джо Ройл келіп «Ситиді» екінші дивизионға кетіп қалудан құтқара алмай, екінші дивизионға кетіп қалды. Кейін Ройлдың сөзінде<ref>Маусым нәтижесі туралы. "Манчестер Сити" http://fapl.ru/posts/9353/ </ref>:<blockquote>'''''«Ситиде жақсы-жақсы ойыншыларды алатын аса көп ақша болмады, сондықтан кәрі футболшылармен тегін агенттерді алу керек болды»'''''</blockquote><blockquote>''© Джо Ройл''</blockquote>«Ситидің» құлдырау кезеңінде президенттік мансапты [[Дэвид Бернстайн]] басты. Жаңа президент келгеннен кейін «Сити» 1998/99 жылдарынан кейін бірінші дивизионға қайта оралды. Келесі маусымда клуб Премьер-Лигаға келді. [[2000 жыл|2000]] жылдың жазында клуб қатарына жартылай қорғаушы Альф-Инге Холланд және Джор, қыста қатарға Ричард Данн мен Даррен Хакербиде қосылды. Шотландтық «Рейнджерстен<nowiki/>» Андрей Канчельскис жалға алынды. [[2001 жыл|2001]] жылдың [[21 сәуір]]інде жанкүйерлер көтеріліп Джо Ройлды орнынан босатты<ref>Anger at Royle departure, BBC Sport, 21.05.01 2011-09-11 http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/1342563.stm </ref>. Үш күннен кейін Англия ұлттық құрамасының бұрынғы бапкері Кевин Киган «Ситидің» жаңа бапкері болып тағайындалды. === XXI ғасырдың басы === [[File:Thaksin DOD 20050915 (crop).jpg|thumb|278x278px|Таксин Чиннават, «Ситидің» алғашқы азиаттық басшысы]] [[2002 жыл|2002]] жылы «Манчестер Сити» Премьер-Лигаға қайта оралды. Маусым басында клуб көптеген жақсы ойыншыларды алды. «Қалалықтар» қатарын [[Петер Шмейхель]]<ref>Man City snap up Schmeichel, bbc.co.uk, 13.04.02, 2013-11-19 http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/1926287.stm </ref> толықтыра бастады, одан соң қорғаушылар [[Сильвен Дистен]] мен [[Давид Соммей]] келді. Марк-Вивьен Фоэмен<ref>Africa: Cameroon's Foe Joins Manchester City, allafrica.com, 2013-11-19 http://allafrica.com/stories/200206200061.html </ref> қоса, Висенте Матиас Вуосода<ref>Man City seal Vuoso deal http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/2027491.stm </ref> клуб қатарын толықтырды. Кейінірек «Пари Сен-Жермен» клубынан £17,5 миллион бағасына Николья Анелькада<ref>Manchester City officialise le transfert d'Anelka http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610193926/http://www.sport.fr/football/manchester-city-officialise-le-transfert-d-anelka-22393.shtm |date=2015-06-10 }}</ref> келді. Қыстық трансферде — шабуылшы [[Робби Фаулер]]де қатарды толықтырды. Маусым нәтижесі бойынша, «Манчестер Сити» Премьер-Лигада тоғызыншы орын алып, 24 жылдан бері алғаш рет [[УЕФА Кубогы (кубок)|УЕФА Кубогының]] квалификациялық жарыс кезеңіне шықты. [[2003 жыл|2003]] жыл «Манчестер Сити» үшін «Мейн Роудтағы» соңғы ойын болды, өйткені олар — «[[Сити оф Манчестер]]<nowiki/>» деп аталатын 48 мың көрермендік жаңа ойын алаңына көшті. [[2007 жыл|2007]] жылы UK Sports Investments арқылы тайландты отбасынан шыққан бизнесмен Таиландтық бұрынгы премьер-министрі [[Таксин Чиннават]] $43 миллионға клубты сатып алды. Және ол клубты көркейтуге уәде берген болатын<ref>Таксин Чинават: «Келесі жылы "Манчестер Сити" ЧЛ-да ойнайтын болады» 21.03.08 http://www.voon.ru/news/75778 </ref>:<blockquote>'''''«Ең бірінші мақсат — ондыққа кіру, екіншісі — алтылыққа, ал үшінші мақсатымыз — [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] үшін таласамыз»'''''</blockquote><blockquote>''© Таксин Чиннават''</blockquote>Жаңа басшылар «клубқа көптеген өзгерістер» енгізуді бастады. Ең алғашқы өзгеріс, [[2007 жыл|2007]] жылдың [[6 шілде]]сінде атақты швед бапкері [[Свен-Ёран Эрикссон]]мен үш жылға келісім-шартқа келді, және де ойыншылар Ведран Чорлукамен, Хавьер Гарридомен және Мартин Петров, Элано, Бенджани Мварувари, Валерия Божиновтармен келісім-шартқа келді. Бұл маусымда манчестерлік дербидің екеуінде де жеңіске жетті, бірақ соңғы турда «[[Мидлсбро]]ға<nowiki/>» 8:1 есебімен ойсырата жеңіліп, тоғызыншы орынға жайғасты. [[2008 жыл|2008]] жылдың [[2 маусым]]ында шведтік бапкерді жұмысынан босатты<ref>Эрикссон жұмысынан босатылды 02.06.08, futbol-1960.ru http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604110946/http://futbol-1960.ru/england/news/36074.html |date=2008-06-04 }}</ref>. Оның орнына уэльстік бапкер [[Марк Хьюз]]ды<ref>"Манчестер Ситидің" жаңа бапкері Марк Хьюз болды, 05.06.08 http://www.belta.by/ru/all_news/sport/i_231625.html </ref> қойды. [[2008 жыл|2008]] жылы «Манчестер Ситиді» сату жөніндегі, үш апталық Дубайда өткен келісімнен кейін, қаржылай көмек беретін [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-лық]] топ Abu Dhabi United Group (ADUG), және оның басшысы [[Мансур ибн Зайд Аль Нахайян]] Чиннаваттан 90%-дық акциясын сатып алды, бір жылдан кейінде 10%-ын сатып алып, тәуелсіз басшысы атанды. Клубты сатып ала, алға мақсат қойды. Мақсаты — алпауыт клубтардың қатарына кіру болатын. Кейін Шейх Мансур айтуынша<ref>«Шейх Сити», 03.08.2010, chelsearus.com http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121060349/http://chelsearus.com/1820-shejx-siti.html |date=2010-11-21 }}</ref>:<blockquote>'''''«Челси және Барселона секілді клубтармен бірдей болу үшін, құрамдағы 22 ойыншыны жаңарту керек. Ақша — мәселе емес. Бастысы, менің командамда 22 ойыншының барлығы жұлдызды ойыншы болуы керек, ал клуб онжылдықта алпауыт клубқа айналады»'''''</blockquote><blockquote>''© Шейх Мансур''</blockquote>Жаздық трансферде көптеген жақсы ойыншылар алынды. [[Пабло Сабалета]], [[Венсан Компани]], [[Таль Бен-Хаим]] және Глаубер секілді ойыншылар алынды, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» [[Шон Райт-Филипс]] қайта оралды. Мәскеулік [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА-дан]] £18 миллион бағасына бразилиялық шабуылшы Жо<ref>Жо "Манчестер Ситиге" келді, 02.07.2008, rusfootball.info http://www.rusfootball.info/rss/1146040509-zho-pereshel-v-manchester-siti-za-18-mln.-funtov.html </ref> келді. Қыстық трансферде нәтижелі қақпашы Шей Гивен келді және жас қақпашы Гуннар Нильсен, қорғаушы Уэйн Бридж, нәтижелі ойыншы Найджел де Йонг, екі шабуылшы — Крейг Беллами мен [[Робиньо]] қатарды толықтырды. [[Робиньо]] — «[[Реал Мадрид]]тен<nowiki/>» £32, 5 миллион бағасына келіп<ref>Робиньо "Манчестер Ситиге" келді. 02.09.2008 http://news.bigmir.net/sport/46780?bm_lang=ua</ref>, «Манчестер Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұл маусымда, алдыңғы маусымға қарағанда «Сити» жақсы нәтиже көрсетті — 10-ыншы орын. [[2009 жыл|2009]] жылы Марк Хьюз орнына басқа бапкер келеді деген жалған ақпараттар көп болды. Бірақ 2009/10 жылдардағы маусымды уэльстік бапкермен басталды. «Сити» өзінің трансферлік саясатын жалғастыра кетті. Жазда «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» клубынан [[Стюарт Тейлор]] атты қақпашы келді, содан соң жартылай қорғаушы [[Гарет Барри,]] «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» футбол клубынан [[Силвиньо]], «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдан]]<nowiki/>» [[Коло Туре]] мен Эммануэль Адебайор, «Эвертоннан» £24 миллион бағасына орталық қорғаушы Джолеон Лескотт, «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Карлос Тевес]], «[[Блэкберн Роверс]]<nowiki/>» клубынан Роке Санта Круз келіп, «Манчестер Сити» ойыншылар қатары толықты. [[2009 жыл|2009]] жылдың [[19 желтоқсан]]ында Марк Хьюз сәтсіз нәтижелері үшін бапкерлік қызметті босатты. Кейін Марк Хьюз өзінің бұл шешімге разы<ref>Марк Хьюз "Манчестер Ситидің" өткізіп жүрген саясатына разы емес, 20.12.09 http://www.dynamomania.com/news/98219-mark-hyuz-nedovolen-politikoy-rukovodstva-manchester-siti </ref> емес екенін білдірді:<blockquote>'''''«Сандерлендпен кейінгі ойында, маған келісім-шарт ерте ажырады деп айтты. Маған БАҚ-та бұл туралы ескертпеді, мен бұндай шешімді мүлде күткен жоқпын. Көп ұзамай, жаңа бапкерде табыла қойды, бұл, менің кетуім маусым басында шешілгенін білдіріп отыр. Мен маусым басталмай тұрып, клуб басшысымен кездестім, және біз бірге мақсат қойдық — ел біріншілігінде алтыншы орын алу немесе 70 ұпай жинау. Бұны мақсат тұтуды мен ойыншыларға да айтып қойғанмын. Әрине, Манчестер Сити сабында әркім көбірек жақсы нәтиже көрсетіп, ел біріншілігін менімен бірге алғысы келіп, тура жолға түстік, бірақ күтпеген жерден мені жұмысымнан босатты»'''''</blockquote><blockquote>''© Марк Хьюз''</blockquote>Кейін бұған «Сити» президенті әл-Мүбарәк жауап қайтарды:<blockquote>'''''«Соңғы он бір ойында бар болғаны екі-ақ жеңіс. Бұл «Манчестер Сити» клубы үшін өте жеткіліксіз. Шейх Мансур мен басшылар кеңесі, алға деген ұмтылыс және ынтаны көріп тұрған жоқ.»'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбарәк''</blockquote>[[File:Roberto Mancini RED BULL STADIUM JERSEY NY.jpg |thumb|230x230px|Роберто Манчини мен Брайан Кидд — «Ситидің» қазіргі деңгейіне жол ашқандар|солға]]Марк Хьюз орнына итальяндық маман [[Роберто Манчини]] келді<ref>«Манчестер Сити» Хьюзды жіберіп, Манчиниды бапкер қылды. 19.12.09 http://www.sports.ru/football/56836797.html </ref>.Және оның ассистенті болып [[Брайан Кидд]] тағайындалды. Қыста «Сити» ойыншылар қатарына [[Патрик Вьейра|Патрик Виейра]] мен жас ойыншы [[Адам Джонсон]] қосылды. [[Роберто Манчини|Манчинидың]] арқасында «Манчестер Сити» бесінші орын алып, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] жолдама алды. [[2010 жыл|2010]] жылы жазда «Манчестер Сити» трансфер прессасының бас жұлдызы болды.«Сити» қатарын Александр Коларов(£20 миллион бағасына), Жером Боатенг(£11 миллион бағасына), Яя Туре(£26,4 миллион бағасына), Джеймс Милнер(£19,3 миллион бағасына), Давид Сильва(£25,3 миллион бағасына) және сол кездердің нәтижелі шабуылшыларының бірі болған Марио Балотелли(£26 миллион бағасына) келіп қатар толықты. «Сити» осы жылы өзінің қорғаушысы Силвиньомен қоштасты, өйткені ол өзінің ойыншы мансабын аяқтады. Және Хавьером Гарридо, жартылай қорғаушылар Мартин Петров және де [[Стивен Айрленд]], шабуылшылар Бенджани Мварувари, «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]<nowiki/>» кеткен Робиньо атты ойыншыларымен қош айтысты. «Манчестер Сити» қыстық трансферлік терезеде көптеген футболшыны жалға жіберуі керек болды. Бұлардың қатарынад: Роке Санта Крус, Давид Гонсалес, Уэйн Бридж және Эммануэль Адебайор, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубына кетті. «Манчестер Сити» жағдайы күрт күшейе түсті. Қыста «қалалықтар» [[Босния және Герцеговина|Босния және Герецеговинаның]] нәтижелі шабуылшысы [[Эдин Джеко]]мен келісім-шартқа келді(£27 миллион бағасына). Жаңағы трансферлердің барлық бағасын қоса түскенде, шейх Мансур £1 миллиард көлемінде қаржы жіберген(бапкер мен ойыншылардың жалақысын қосқанда).<ref>Ман. Сити: миллиард үшін, 09.01.11 http://football.ua/england/news/117983.html </ref> [[2011 жыл|2011]] жылдың [[17 наурыз]]ында «Манчестер Сити» [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасының]] 1/8 финалында [[Динамо (футбол клубы, Киев)|киевтік Динамоға]] жол берді (қонақта 0:2 ұтылып, өз алаңында 0:1 ұтылып). [[11 мамыр]]да «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп 1968/99 жылдардан бері алғаш рет УЕФА Чемпиондар Лигасына жолдама алды. «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэммен]]<nowiki/>» өткен ойыннан кейін [[Манчини]]:<blockquote>'''''«Бүкіл команданы жеңіспен құттықтаймын. Осы маусымда жақсы өнер көрсеттік деп ойлаймын. Алдымызда әлі екі ойын бар, және бұл Ситиді үшінші орынға апарады деп үміттенемін. Бұл мен үшін ең маңызды да әсерлі сәттердің бірі. Біз бұл маусымда көп еңбек еттік және мен Манчестер Сити жанкүйерлерін құттықтаймын. Мүмкін емес ешнәрсе жоқ, және біз Арсенал клубын артта қалдырамыз деп үміттенемін»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>Сонан соң, Манчинидің арманы орындалған болатын. «Сити» екі ойында алты ұпай алып, 22 мамыр күні «Манчестер Сити» Англия Премьер-Лигасында күміс жүлдегер атанған, лондондық «[[Челси (футбол клубы)|Челсимен»]] бірдей ұпай жинады, бірақта голдар айырмашылығымен «Манчестер Сити» үшінші орынға жайғасты. Және бұл нәтиже квалификациялық жарыссыз, тікелей УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. Бұл жүлдемен қоса, ең үздік бомбардир атанған «Сити» ойыншысы [[Карлос Тевес]] «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» шабуылшысы [[Димитр Бербатов]]пен бірдей атанды. «Манчестер Сити» қақпашысы — [[Джо Харт]], «[[Алтын қолғап]]<nowiki/>» атағын жеңіп алды. Англия қақпашысы 17 ойын өз қақпасына гол жібермеген. «Манчестер Сити» үшін сол кезде Англия Кубогын «[[Сток Сити]]ден<nowiki/>» жеңіп алу үлкен нәтиже болды. Бұл жүлдені 1976 жылдан бері алғаш рет жеңіп отыр. [[Роберто Манчини]] ойыннан кейін:<blockquote>'''''«Тек бірнәрсе айта аламын, мен өз жанкүйерлерім үшін ризамын. Көп жылдар бері, бұл кубокты жеңе алмай келдік. Біз бүгін жақсы қорғандық деп айта алмаймын. Бізге әлі де күшею қажет, бірақ бұған қарамастан, біз өте бақыттымыз. Біз Манчестер Ситидың жаңа тарихын бастадық. Бұл әлі басы ғана»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote>2010/11 маусымы аяқталғаннан кейін [[Роберто Манчини]] [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ-де]] клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәкпен кездесті. Кездесуде итальяндық маман мен араб бизнесмені арасында, бюджетке көп қаржы бөлінетіні шешілді. [[2011 жыл|2011]] жылы жазда екі атақты ойыншы «Сити» қатарына қосылды. Бұлар — [[Самир Насри]] және [[Серхио Агуэро]]. [[Серхио Агуэро]] — «Манчестер Ситиге» £38 миллион бағасына келіп, «Сити» тарихындағы ең қымбат ойыншы атанды. Бұлармен қоса «Сити» сабына, [[Гаэль Клиши]] мен [[Стефан Савич|Стеван Савич]] және [[Оуэн Харгривз]]те қосылды, румындық қақпашы Костел Пантилимион «[[Тимишоара]]<nowiki/>» клубына жалға алынды, бірақ кейіннен толықтай сатып алынды. Сол жылы командадан, Патрик Виейра ойыншы мансабын аяқтап, кейін клуб штабына кірді. [[2013 жыл|2013]] жылдың [[мамыр]]ында «Манчестер Сити» жас ойыншыларының командасын басқара бастады. Эммануэль Адебайор қайта басқа клубқа жалға кетті. Және де Шей Гивен, Жо, Крейг Беллами, Шон Райт-Филипс, [[Жером Боатенг]], [[Фелипе Кайседо]] және тағы да басқа жас футболшылар клубтан кетті. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[шілде]]сінде, клубтың ресми демеушісі [[Etihad Airways]] шешімімен «Сити оф Манчестер» атауы «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>» деп өзгертілді. Etihad Airways пен «Манчестер Сити» он жылға серіктестік келісім-шартқа қол қойылды. Бұдан басқа Etihad Airways таңбасы, «Сити» жарнамаларында, ойын алаңының сыртында, шығыс Манчестерге Etihad Campus дүкенін салуға, және клуб жейдесінде белгіленетін болады. Кейбір мағлұматтарға сүйенсек, ойын алаңының атауын өзгерту £120 миллион бағасына шаққан. «[[Этихад Стэдиум]]<nowiki/>дегі» алғашқы матчта «Сити» өзінің көршілесі «Манчестер Юнайтедпен» кездесіп, бірінші таймда 2:0 есебімен жеңіп келіп, кейін 2:3 есебімен жеңіліп қалды. Бірақ «Сити» Премьер-Лигада сәтті бастады. 14 ойында 12 рет жеңіске жетіп, қалған екі «[[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм]]<nowiki/>» мен «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» клубтарымен тең ойнады. 9 турда «Манчестер Сити» өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті 6:1<ref>"МЮ" өзінің көршілесінен алты гол өткізіп алды. 23.10.11 http://www.lenta.ru/news/2011/10/23/mucity/ </ref> есебімен ойсырата жеңіп, «Сити» үшін «Олд Траффордтағы» 56 жылдан бергі алғашқы ірі есепті тіркеді.<ref>"Манчестер Сити" "Олд Траффордта" соңғы 56 жылда алғаш рет ірі есеппен жеңді. 23.10.11 http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025202348/http://news.sport-express.ru/2011-10-23/470932/ |date=2011-10-25 }}</ref> Ойсырата жеңген ойыннан кейін [[Роберто Манчини]]:<blockquote>'''''«Маусым өте ұзақ, және біз әрбір үш күн сайын ойын көрсетеміз, сондықтан әрбір ойын бара-бара қиындай бастайды. Біз Тоттенхэм және Болтон клубтарына қарсы жақсы нәтиже көрсеттік, бірақ мен бұл ойынды аса ерекше деп белгілеймін — біз Манчестер Юнайтед атты алпауыт клубты жеңдік. Бірақ біз бұл ойында тек үш ұпай алдық қой — ал алты голға келсек, бізге сол алты гол үшін ешкім алты ұпай бермейді. Бұл жәй ғана ойын, және мен, Манчестер Юнайтед әлі де бізден мықтырақ деп ойлаймын. Біз олардан мықты болуымыз үшін, Премьер-Лиганы жеңіп алуымыз керек. Сонда ғана барлығы өзгере бастайды деп сенемін, бірақ әзірше Манчестер Юнайтед бізден әлдеқайда мықтырақ. Әрине, мен Манчестер Юнайтед клубын ойсырата жеңгенімізге қуаныштымын. Барлық команда Олд Траффордта жеңе бермейді, сондықтан бұл ойын біз үшін маңызды да есте қалатын ойын — бастысы ірі нәтиже емес, бастысы біз олардың алаңында жеңіс таптық. Бұл матч жанкүйерлеріміз үшін тарихи матч. Голдар тек біздің алға шығуымызға және лигада көмек көрсете алады. Мен үш ұпайды алғанымызға қуаныштымын, бірақ, бізге әлдеқайда мықтырақ болуымыз үшін, және кестенің алғашқы орындарында қалуымыз үшін, бізге тынбай еңбек етуіміз керек, сонда ғана біз күшейе түсеміз»'''''</blockquote><blockquote>''© Роберто Манчини''</blockquote> [[Сурет:ManchesterCityFC League Performance.svg|нобай|409x409 нүкте|Футбол лигасындағы «'''Ситидің'''» жыл сайынғы орындарының кестесі]] «Сити» үшін алғашқы жеңіліс он бесінші турда тіркелді. [[2011 жыл|2011]] жылдың [[12 желтоқсан]]ында [[Андре Виллаш-Боаш]]тың командасы «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» 1:2 есебімен жеңіліп қалды. Бірінші голды екінші минутта Марио Балотелли салғанымен, кейін «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» екі голмен жауап қайтарып «Ситиден» басым түсті.<ref>"Челси" чемпиондық таласта. 13.12.11 http://football.sport-express.ru/reviews/18460/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107222207/http://football.sport-express.ru/reviews/18460 |date=2012-01-07 }}</ref> «[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]<nowiki/>» жеңілгеннен кейін, «Сити» УЕФА Чемпиондар Лигасында сәтсіздікке ұшырады. Топтық кезеңінде «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>» клубын 2:0 есебімен жеңгенімен<ref>"Сити" плей-офф құлттанған есігінің қасында. 07.12.11 http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/matches/round=2000263/match=2007657/postmatch/report/index.html </ref>, «Сити» «Бавария» мен «[[Наполи]]ден<nowiki/>» кейін үшінші орынға ие болып, регламент бойынша, [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасына]] кетіп қалды. Еуропа Лигасының 1/16 финалында, португалиялық «[[Порту (футбол клубы)|Портумен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 2:1 есебімен жеңіп, ал өз алаңында 4:0 есебімен артта қалдырды. Кейін, 1/8 финалда басқа португалиялық клуб «[[Спортинг Лиссабон|Спортингпен]]<nowiki/>» кездесіп, қонақта 0:1<ref>"Сити" үшін жаман хабар. 08.03.12 http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000274/match=2007453/postmatch/report/index.html </ref> есебімен жеңілді. Ал, өз алаңында 3:2 есебімен жеңгенімен келесі кезеңге өте алмады. Өйткені, ереже бойынша, өз алаңында гол өткізбеген клуб қана келесі кезеңге жолдама ала алады. Ойыннан кейін «[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]<nowiki/>» бас бапкері [[Са Пинту]] айтуынан<ref>Са Пинту: "Спортинг" жақсы үмітпен жеңді. 16.03.12 http://www.championat.com/football/news-1117932-sa-pintu-sporting-pobedil-blagodarja-igrovoj-discipline-i-vere-v-uspekh.html </ref>:<blockquote>'''''«Манчестер Сити құрамы өте мықты, бұл клубтың әрбір ойыншысы нәтижелі болып келеді. Бірақ Спортинг үлкен сенім мен және тынбай еңбек еткеніне орай жеңіске жетіп, келесі кезеңге өтті.»'''''</blockquote><blockquote>''© Са Пинту''</blockquote>[[File:Aguero sending photos - Premier League parade 2011-12.jpg|thumb|314x314px|Серхио Агуэро, 2011/12-дегі чемпиондығында]] Ел кубоктарында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. Бірінші кубокта, 1/32 финалында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]тен<nowiki/>» 3:2 есебімен жеңіліп, ары қарай жалғастыра алмады<ref>"Манчестер Юнайтед" "Манчестер Ситиді" Англия Кубогынан теуіп шығарды. 09.01.12 http://www.topnews.ru/news_id_47499.html </ref>. Ал екінші кубокта, әрине, Лига Кубогында, жартылай финалға дейін барып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]<nowiki/>» футбол клубынан өте алмады(қонақта 0:1 есебімен жеңілсе, өз алаңында 2:2 есебімен тең нәтиже көрсетті). Ал Премьер-Лигада ұзақ уақыт бойы алғашқы орынды бермей келе жатты, бірақ кейін «[[Суонси Сити]]ден<nowiki/>» минималды есеппен жеңіліп, «[[Манчестер Юнайтед]]ті<nowiki/>» алдына жіберіп алды. Келесі турда «[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]<nowiki/>» қарсы ойында 2:1 есебімен жеңді. Кейін «Сити», «Сток Сити» және «Сандерленд» клубтарымен тең ойын көрсетті, ал 8 сәуірде лондондық «Арсеналға» 0:1 есебімен есе жіберіп алды. Бұл сәтсіздіктерден кейін «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» 8 ұпаймен алға ұзап кеткен болатын. Бірақ «Сити», қуанышқа орай, алты ойын қатарынан жеңіске жетті, ішінде алғашқы орында тұрған «[[Манчестер Юнайтед]]те<nowiki/>» болды. Соңғы турға келгенде «Манчестер Сити», өзінің көршілес клубынан екі ұпай алға ұзады.Соңғы ойын «Куинз Парк Рейнджерске» қарсы ойын болатын. Бұл ойынның бірінші таймында «Сити» 1:2 есебімен жеңіліп жатты. Бірақ соңғы минуттардағы, [[Эдин Джеко]] мен [[Серхио Агуэро]] салған голдар, тарихты шыр айналдырды. Бұл голдардан кейн «Сити» «Куинз Парк Рейнджерстен» 1:2 жеңіліп жатып, 3:2 есебімен алға шығып кетіп, бұны қоя тұрғанда кесте «Манчестер Юнайтедті» артта қалдырып 89 ұпаймен, 44 жылдан бергі алғашқы Англия біріншілігін жеңіп алды. Үздік ойыншы болып — [[Венсан Компани]] атанды. Клуб басшысы Халдун әл-Мүбәрәк кейіннен, өз пікірін білдірді<ref>Халдун әл-Мубарак: Ескі "Манчестер Сити" ежелде қалды. 15.05.12 http://terrikon.com/posts/119489 </ref>:[[File:Vincent Kompany holds up the Premier League trophy 2012.jpg|thumb|315x315px|Команда капитаны Венсан Компани АПЛ кубогымен]]<blockquote>'''''«Жанкүйерлер бұл сәтті 44 жыл күтті, міне, 44 жылдан кейін алғашқы ел біріншілігінің чемпионы болдық, клуб кезінде жүлдесіз болды, жүлдеге қол жеткізе алмай жүрді. Кезіндегі «Сити» дымға қауқарсыз болған болатын. Енді бұл қауқарсыз «Ситиді» ұмытайық, бұрынғы нәрсе өтті де кетті. Енді көзімізді ашып, жаңа тарихтың бетін жазып бастайық. Бұл жүлде соңғы емес, әлі біз көптеген шыңдарды, бірге бағындыратын боламыз'''''</blockquote><blockquote>''© Халдун әл-Мүбәрәк''</blockquote>[[2012 жыл|2012]] жылдың басында [[Роберто Манчини]] «Манчестер Сити» клубымен, бес жылға келісім-шартқа отырғаны белгілі болды. Кейіннен, бұл итальяндық маманның жалақысы да белгілі. Жылдық жалақысы £7 миллионды құрады. Бұның алдында, [[Роберто Манчини]] Ресей футбол құрамасының бапкері болуы мүмкін деген ақпараттар да шықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[мамыр]] айында, уэльстік [[Гарет Бейл]]ді және белгиялық футболды [[Эден Азар]]ды, сонымен қатар Премьер-Лиганың [[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12 маусымында]], лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» сабында үздік бомбардир атанған [[Робин ван Перси]]ді өз қатарларына қосу мүмкін болған. Бірақ, [[Гарет Бейл]] «[[Тоттенхэм Хотспур|Тоттенхэм]]<nowiki/>» клубымен келісім-шартын ұзартса, [[Эден Азар]] «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» сабына қосылды, ал [[Робин ван Перси]], өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубына қосылған болатын. «Манчестер Сити» бұлардың орнына, қақпашы [[Ричард Райт]]ты өз қатарларына қосты. Және де бұнымес қоса, қорғаушы Матия Настасич пен Майконды, «[[Бенфика]]<nowiki/>» клубының қорғаушысы [[Хави Гарсия]]ны, «[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]<nowiki/>» клубынан Джек Родуэллді, «Суонсидің» шабуылшысы Скотт Синклерді өз саптарына қоса алды. «Барселона» футбол клубының бұрынғы топ-менеджері Феррано Сориано, «Ситидің» директоры болды. Клуб қатарынан, Грег Каннингем, Стефан Савич, Ахмед Бенали, Гай Ассулин, Владимир Вайсс, Адам Джонсон, Найджел де Йонг және де Эммануэль Адебайор басқа клубқа кетті, ал Уэйн Бридж, Дедрик Боята, Мұхаммед Әбу, Омар Элабделлауи, Гарри Банн және Роке Санта Круз жалға кетті. Стюарт Тейлор мен Оуэн Харгривз тегін агент атанды. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[12 тамыз]]ында, «Манчестер Сити» «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» клубын 3:2 есебімен ұтып, Англия Суперкубогын жеңіп алды. Бірінші болып, голды «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» қатарынан [[Фернандо Торрес]] салып, командасын алға шығарса, екінші таймда «Сити» қатарынан [[Яя Туре]], [[Карлос Тевес]] және [[Самир Насри]] көзге көрініп команданы 3:1 есебімен алға шығара алды, ойын соңына қарай «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» есепті қысқарта алды, бірақ соңы жеңіс «Сити» қарамағында қалып, «Қалалықтар» кубок иегері атанды. [[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13 маусымының]] басында, букмекерлік конторлар «Манчестер Ситиді» Премьер-Лига чемпионы болуға басты үміткер атады<ref>Букмекерлер «Манчестер Ситиді» АПЛ-дың 2012/13 маусымында чемпиондыққа басты үміткер атады. 18.08.12 http://www.sports.ru/football/142775111.html </ref>, бірақ «Манчестер Сити» бас бапкері Роберто Манчини, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» басты үміткер атады.<ref>Роберто Манчини: "МЮ" - чемпион болуға басты үміткер". 18.08.12 http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821033143/http://news.sport-express.ru/2012-08-18/529295/ |date=2014-08-21 }}</ref> 2012/13 маусымының күзінде «Манчестер Сити» сәтсіздіктерге жолықты. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[25 қыркүйек|25 қырқүйегінде]] Лига Кубогының 1/16 финалында «Манчестер Сити» «Астон Вилла» клубынан 2:4 есебімен жеңіліп қалды<ref>«Қасқырлар» жемтіксіз қалды. 26.09.12 http://www.gazeta.ru/sport/2012/09/26/a_4788253.shtml </ref>. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3 рет жеңіліс тауып және 3 рет тең нәтиже көрсетіп, жақсырақ нәтиже көрсете алмай, «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>», «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» және амстердамдық «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]<nowiki/>» клубтарынан кейін, 3 ұпаймен, соңғы орын алып, жарыспен қоштасты<ref>"Манчестер Сити" Чемпиондар Лигасымен қоштасты. 05.12.12 http://www.dni.ru/sport/2012/12/5/244696.html </ref>. Премьер-Лигадағы алғашқы жеңілісін, [[2012 жыл|2012]] жылдың [[9 желтоқсан]]ында өзінің көршілестері «[[Манчестер Юнайтед]]пен<nowiki/>» кездескенде 2:3 есебімен жеңіліп, сол кезде тапты. Сол кезден кейін, «Манчестер Сити» 9 жеңіс, 6 тең ойын және 1 жеңіліспен екінші орынға тұрақтады. Сол жеңілістен кейін, [[26 желтоқсан]]да, «Сандерлендтен» 0:1 есебімен жеңіліп, екінші жеңілісін алды. Осыдан кейін «Сити» жеңілмей, [[2013 жыл|2013]] жылдың 1[[3 қаңтар]]ында, лондондық «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» 2:0 есебімен жеңіп, жеңіс сериясын бастады. Қыстық трансферде, Гуннар Нильсен<ref>Гуннар Нильсен "Манчестер Ситиден кетті". 22.12.12 http://faroesoccer.3dn.ru/publ/ostalnoe/transfery/gunnar_nilsen_pokidaet_quot_manchester_siti_quot/33-1-0-262 </ref>, Майкл Джонсон, және «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]<nowiki/>» клубына €20 миллион бағасына [[Марио Балотелли]] атты үш ойыншы команда қатарынан кетті.[[File:Song Balotelli.jpg|thumb|Марио Балотелли, «Сити» сабында|304x304 нүкте|солға]]2012/13 маусымның екінші бөлігінде «Сити» 4-ақ жеңіліс алып, өзінің көршілестері «Манчестер Юнайтедті» 2:1 есебімен жеңіп, өш бере алса да, «Сити» «Манчестер Юнайтедтен» 11 ұпайға қалып қойып, Англия Премьер-Лигасының екінші орынында аяқтады. Бұдан басқа, «Сити» Лига Кубогында «Челсиді» жартылай финалда артта қалдыра алса да, шешуші кезеңде «[[Уиган Атлетик]]<nowiki/>» клубынан 1:0 есебімен жеңіліп, кубок иегері атана алмады. Соңында, «Сити» 2012/13 маусымында бірде-бір жүлде ала алмай, дымсыз қалды. Бұдан кейін, Роберто Манчиниді бапкерлік орнынан босатуға тура келді. Итальяндық маман орнына өзінің ассистенті Брайан Киддті уақытша қоя тұрды. Роберто Манчини кеткеннен кейін, жолақ алып, ол жолаққа «Манчестер Сити» жанкүйерлерімен қоштасу үшін: «Үш ұмытылмас жыл..Сау бол!» деп жазып, қоштасуын білдіріп кетті. Кейін «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері [[Алекс Фергюсон|сэр Алекс Фергюсон]], итальяндық маманның жұмысынан босатқанына қарсылығын, мынадай пікірмен білдірді:<blockquote>'''''«Манчиниді жұмысынан босатпауға да болар еді.Өйткені, команданы УЕФА Чемпиондар Лигасына шығарды, ел біріншілігінде екінші орынды алып берді, ал алдыңғы жылы Ситиді ел біріншілігінде чемпион қылып және Англия Кубогын алып, бір емес, екі жүлде алып берді. Мен бұл итальяндық маманды жұмысынан кеткеніне басында таңғалдым, бірақ кейбір басшыларының сөзіне сүйенсек, барлығы дұрыс деп ойлаймын. Ал былай, Манчини бұндай түрмен клубтан кеткені дұрыс емес деп ойлаймын»'''''</blockquote><blockquote>''© сэр Алекс Фергюсон''</blockquote>Кейіннен, клуб директор Феррано Сориано да пікірін білдірді:<blockquote>'''''«Келесі маусым осы маусымнан да сәттірек болады деп ойлаймын. Қазір жоспарласақ, біз осы алдыңғы бес жылда бес трофей ұтуымыз да мүмкін. Келесі маусымда, біз ешқандай жүлде ала алмай, кейін, лезде екі жүлде алуымыз да әбден мүмкін»'''''</blockquote><blockquote>''© Феррано Сориано''</blockquote>[[File:Manuel Pellegrini 2013.jpg|thumb|236x236px|Мануэль Пеллегрини|солға]][[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 маусым]]ында, «Сити» «[[Малага]]ның<nowiki/>» тренері, чилилік маман [[Мануэль Пеллегрини]]ді өздерінің бас бапкері қылды<ref>РЕСМИ: Пеллегрини "Манчестер Ситидің" жаңа бапкері. 14.06.13 http://www.soccer.ru/news/346613.shtml </ref>. Ағылшындық БАҚ-тарға сенсек, «Сити» чилилік маманмен үш жылға келісім-шартқа отырып, жалақысы жылына £3,4 миллион бағасында болды. Жаңа бапкер келісімен, «Сити» жаздық трансферде жақсы ойыншылар ала білді, және команда қатарынан Райан Макгиверн, Жереми Элан, Майкон, [[Коло Туре]] және Уэйн Бридж атты ойыншылар кетті. Карим Рекик, [[Гарет Барри]], Абдул Разак басқа клубқа жалға кетті. Бұлармен қоса, командадан, Мұхаммед Әбу мен Скотт Синклерде кетіп қалды. Ал [[Карлос Тевес|Тевес]] «[[Ювентус]]<nowiki/>» клубына €9 миллион бағасына кетсе, Роке Санта Круз бен [[Роберто Манчини]]дің ұлы Филиппо тегін агент атанды. Сол жаздық трансферде, «Сити» қатарына 32-жастағы «[[Атлетико Мадрид|Атлетико]]<nowiki/>» клубының орталық қорғаушысы [[Мартин Демичелис|Мартин Демикелис]] және украиндық клуб «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]<nowiki/>» қатарынан Фернандиньо және де €25 миллион бағасына [[Стеван Йоветич]], испандықтар [[Хесус Навас]] пен [[Альваро Негредо]] толықты. Мануэль Пеллегрини өз маусымын, орталықафрикадағы жарыстағы екі жеңіліспен бастады. ([[2013 жыл|2013]] жылдың [[14 шілде]] күні «[[Суперспорт Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан 2:0 есебімен жеңілсе, кейін [[18 шілде]] күні «[[АмаЗулу]]<nowiki/>» клубынан 2:1 есебімен жеңілді). Бірақ бұл жарыста, «Ситиге» Пеллегрини бапкер болған жоқ, ол белгісіз жұмыстарымымен [[Чили]]ге кеткен болатын. Бапкерлік орнын өзінің көмекшілері ала тұрды<ref>Пеллегрини бір себептермен "Манчестер Ситиден" уақытша кете тұрды. 18.07.13 http://www.euro-football.ru/article/31/1002987138_pellegrini_pokinul_sbor_manchester_siti_po_semeynyim_prichinam </ref>. Чилилік маман «Ситиде» жүлделік жолын — [[Barclays Asia Trophy]] атты бейресми жүлдесін [[27 шілде]] күні [[Гонконг]]те жеңіп алды. Полуфиналда «[[Саут Чайн]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнап, артта қалдырса, финалда «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубын минималды есеппен жеңіп, өзінің алғашқы жүлдесін қолына алды. Екі ойында да [[Эдин Джеко]] көзге түсе алды<ref>«Сити» төменнен жоғарыға. 27.07.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/07/27/a_5512797.shtml </ref>. Жаздың соңына қарай, «Сити», [[Мюнхен]] қаласында өткен, Audi Cup атты жарысқа қатысты. Ол жарыста, «Манчестер Сити» «Милан» командасына бірінші таймның өзінде, 5:0 есебімен ойсырата ұтып жатты, бірақ итальяндық клубта, қарап қалмай, бірінші таймның соңына дейін үш гол салып, ойынның тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Бұл ойында, «Сити» сабынан, [[Давид Сильва]], Майка Ричардс, Александар Коларов және [[Эдин Джеко]] екі гол салып, ірі есеппен жеңуге ат салысты. 5:3 есебімен, «Миланды» артта қалдырып, Audi Cup жарысының финалына шықты. Бірақ финалдық ойында, жарыс мекенінің иесі, мюнхендік «Бавариядан» 1:2 есебімен жеңіліп қалған болатын. «Сити» сабынан жалғыз голды, 61-інші минутта испандық Альваро Негредо салды. Чилилік бапкер Пеллегрини 19 тамыз күні «Ньюкасл» клубына қарсы, Англия Премьер-Лигасының бірінші турында өзінің ресми ойынын өткізді. Ол ойында, [[Давид Сильва]] ойынның басында(6-ыншы минутта) лезде гол сала білді. Кейін 20-сыншы минуттарда [[Серхио Агуэро]] есеп айырмасын ұзарта алды. Кейінірек, екінші таймда, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салып, 4:0 есебімен доп айырмасын күшейтті. Ірі есептен кейін, Пеллегрини:<blockquote>'''''«Мен, бұл ойында жеңгенімізге өте қуаныштымын. Қуаныш, тек жеңістерді емес, команданы күшейтуді де шақыртады. Біз үшін, бұл екі жағдайда маңыздырақ. Ойыншылар бұл ойында, қалағанынша гол салды. Біз гол сала қоймай, қорғаныс жағынан да жақсы болдық, ал бұл біз үшін өте жақсы нәтиже»'''''</blockquote><blockquote>''© Мануэль Пеллегрини''</blockquote>Бұл жеңістен кейінгі ойында, «Сити» жақсы нәтиже көрсете алмады. [[25 тамыз]]да Англия Премьер-Лигасының екінші турында, жоғарғы лигаға жаңадан келген, «[[Кардифф Сити]]<nowiki/>» клубына 2:3 есебімен есе жіберіп алды. Бұл ойында, «Сити» жеңіс үшін таласпағандай болды. Өйткені, ойын соңына дейін 3:1 есебімен жеңіліп жатты. Кейін, ойын соңына қарай, Альваро Негредо доп айырмасын қысқарта алғанымен, есеп жағынан алға шығара алмады.<ref>Эдин мүлде көзге түспеді. 25.08.13 http://www.gazeta.ru/sport/2013/08/25/a_5605645.shtml </ref> Англия Премьер-Лигасының бесінші турында, «Сити», «манчестерлік дербиде», алдыңғы ойындағы тең нәтижеге қарамастан, өзінің көршілесін 4:1 есебімен жеңіп, кестеде төртінші орынға тұрақтады. [[Серхио Агуэро]] екі гол алып, [[Яя Туре]] мен [[Самир Насри]] бір-бір голдан салды, және 87-інші минутқа қарай, [[Уэйн Руни]] есепті үш доп айырмасына қысқарта алды.<ref>"Манчестер Сити" - "Манчестер Юнайтед" - 4:1: Мойес САФ-тың шаңында. 23.09.13 http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214031842/http://www.sport-express.ua/football/england/news/229687-manchester-siti-manchester-junajted-4-1-mojes-idet-po-stopam-fergjusona-premer-liga-5-tur.html |date=2013-12-14 }}</ref> Мануэль Пеллегрини, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]<nowiki/>», «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>», «[[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]]<nowiki/>» клубтарымен бір топқа түсті. Бұл топта, «Сити», өзінің алғашқы ойынын чехиялық клубты 3:0 есебімен жеңіп, жақсы нәтижемен аяқтады. Бірақ, келесі ойында мюнхендік клуб «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» 3:1 есебімен есе жіберіп алды. «Сити» сабынан жалғыз голды, 79-ыншы минутта [[Серхио Агуэро]] салып екі доп айырмасына қысқартқан болатын. Үшінші команда, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубымен ойындары, екі ойында да «Сити» мәскеулік клубты жеңе алды. Бірінші ойында, мәскеулік клуб сабынан Зоран Тошич ойын басында «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын алға шығарған болатын, бірақ кейінірек, [[Серхио Агуэро]] есепті теңестіре алды. 42-інші минутқа қарай, тағы да [[Серхио Агуэро]], ағылшындық клубты алға шығарып, ойын тағдырын бірінші таймда шешіп тастады. Кейін, «Сити» өз алаңында, «[[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦСКА]]<nowiki/>» клубын 5:2 есебімен жеңіп алды. Ойында, Альваро Негредо үш гол салып, [[Серхио Агуэро]] екі гол салды. Мәскеулік клубтан, [[Сейду Думбья|Сейду Думбия]] екі гол салды. Осы ойындардан 2 жылдан кейін, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[15 наурыз]]ында, Мануэль Пеллегрини, 1/8 финалда киевтік клуб «[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамомен]]<nowiki/>» арпалыса алып, манчестерлік клубты, тарихында алғашқы рет ширек-финалға шығарған болатын. Кейін, ширек-финалда париждік «[[Пари Сен-Жермен]]<nowiki/>» клубымен қонақта 0:0 есебімен нәтижені тең ұстап, өз алаңында 1:0 есебімен [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] алға шығарып, сенсациялық оқиғаларды көбейтіп, өз тарихында бірінші рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның жартылай финалына шықты. Бірақ жартылай финалда, «[[Реал Мадрид]]<nowiki/>» клубынан, қонақта 1:0 есебімен жеңіліп, өз алаңында 0:0 есебімен тең ойнап, финалдық ойынға шыға алмаған болатын. [[2016 жыл|2016]] жылдың [[1 ақпан]]ында «Манчестер Сити» өзінің болашақ бапкерін, уақытынан ерте таныстырды.<ref>Жаңа бапкер — Гвардиола. 1.02.16 <nowiki>http://alaman.kz</nowiki> </ref> Манчестерлік клубтың жаңа бапкері болып — [[Хосеп Гвардиола]] атанды. [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Сити» клубымен, жылына €20 миллион жалақысымен, үш жылға келісім-шартқа отырды. Және бұл бапкер, «Манчестер Ситиге» келіп, әлемдегі ең көп жалақы алатын бапкерлердің көшін бастады.Ол өзінің бейресми және алғашқы ойынын, 20 шілде күні өзінің, бұның алдында жаттықтырған клубы «[[Бавария (футбол клубы)|Баварияға]]<nowiki/>» бастады. Бұл ойында «Сити» мюнхендік клубтан 1:0 есебімен жеңілген болатын. [[Сурет:Centre d'entraînement Manchester City 20-02-15.jpg|нобай|521x521 нүкте|Манчестер Сити 2014 жылы «Манчестер Сити» стадионына іргелес орналасқан Etihad кампусындағы жаңа кешеніне көшті]] Ең алғашқы ресми ойынын, [[2016 жыл|2016]] жылдың [[13 тамыз]]ында Англия Премьер-Лигасының бірінші турында, «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерленд]]<nowiki/>» клубына қарсы бастаған болатын. Бұл ойынын 2:1 есебін жеңіп, «Манчестер Ситиді» жаттықтырып бастағаннан бері алғашқы жеңісін алған болатын. Ойында, [[Серхио Агуэро]] 4-інші минутта гол соғып есеп айырмасын бір голға көбейтті. Кейіннен, қарсыластар сабынан Джермейн Дефо гол соғып есепті теңестірген болатын. Ойын соңына қарай, 87-інші минутта «[[Манчестер Юнайтед]]<nowiki/>» клубынан, «Сандерлендке» жалға келген Патрик Макнейр қателесіп, өз жағына(автогол) гол салдырып алды. Содан «Ситидің» жолы болып, жеңісті іліп әкеткен еді. 10 қыркүйек күні, «манчестерлік дерби» ойынында, «[[Олд Траффорд]]<nowiki/>» алаңында Хосеп Гвардиоланың командасы, 2:1 есебімен жеңіске жетті. 15-інші минутта [[Кевин Де Брёйне|Кевин Де Брюйне]] бірінші голды соғып, есепті ашқан болатын. Кейін, 20 минуттан кейін, 36-ыншы минутта, «Ситиден» шыққан шәкірт Келечи Ихеаначо есепті ұлғайта алды. Бірақ, 42-інші минутта [[Златан Ибрагимович]] гол соғып есепті бір гол айырмасына қысқартты. Бұдан кейін, көптеген мүмкіндіктер болғанымен, есеп осы күйінде қалды. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда, квалификациялық жарыстың төртінші кезеңінде, «Стяуа» клубымен бастап, бұл румындық клубты бірінші ойында, 5:0 есебімен ұтып, бір марқайып алған болатын. Екінші ойында, «Сити» өз алаңында қабылдап, 1:0 есебімен жеңіп топтық кезеңге шықты.Топтық кезеңде «Манчестер Сити», «[[Селтик]]<nowiki/>», «[[Барселона]]<nowiki/>» және менхенгладбахтық «Боруссиямен» бірге бір топқа түсті. Топта, алғашқы ойынын менхенгладбахтық «Боруссиямен» бастап, бұл немістік клубты 4:0 есебімен жеңген еді. Бұл ойында, [[Серхио Агуэро]] екі гол салып, [[Рахим Стерлинг]] пен Келечи Ихеаначо бір-бір голдан салып, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубының артынан ілескен болатын. Кейін, «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]<nowiki/>» клубымен кездесіп, «Камп Ноу» алаңында 4:0 есебімен ұтылғанымен, өз алаңында 3:1 есебімен жеңді. Ал «Селтик» клубымен, өз алаңында да, қонақта да тең нәтижемен қайтты. Өз алаңында 1:1 есебімен аяқтаса, қонақта 3:3 есебімен теңесіп қалды. 2016 жылдың 12 желтоқсанында, [[Хосеп Гвардиола]] «Манчестер Ситиді» үш жыл қатарынан, 1/8 финалына шығарды. 1/8 финалда «Манчестер Ситидің» қарсыласы «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» болды. 2017 жылдың 21 ақпанында, «Манчестер Сити» «[[Монако (футбол клубы)|Монако]]<nowiki/>» клубын, 5:3 есебімен ұтып, УЕФА Чемпиондар Лигасының ең нәтижелі бірінші ойыны болды. 26-ыншы минутта Рахим Стерлинг есеп ашты, кейін Радамель Фалькао мен Киллиан Мбаппе есепті 1:2 қылып, алға шығарды. Екінші таймның 58-інші минутында [[Серхио Агуэро]] есепті теңестірді, бірақ кейіннен бес минуттан Радамель Фалькао гол салып, есепті 2:3 қылып, ойынды қыздырған болатын. Уақыт өте келе «Сити» ойыншылары қарап қалмай, он минут ішінде есепті 5:3 қылды. Ат салысқандар болып, [[Серхио Агуэро]], Джон Стоунз және Лерой Сане атанды. Бұдан кейін, жауапты матч «Манчестер Сити», француздық клубтан 3:1 есебімен жеңіліп қалып, келесі кезеңге шыға алмады. «Сити» қатарынан жалғыз голды Лерой Сане салды. [[Сурет:Taunton Holiday Inn - Ellisons WSM3.JPG|нобай|359x359 нүкте|Манчестер Сити клубының автобусы]] 23 сәуір күні, Англия Кубогының жартылай финалында «Сити» «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» клубына қарсы ойнады. «Манчестер Ситиді» 62-інші минутта [[Серхио Агуэро]] алға шығарғанымен, 71-інші минутта [[Начо Монреаль]] есепті теңестіріп, ойын соңында қосымша таймдар ойнатуға тура қылды. 101-інші минутта, [[Алексис Санчес]] «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналды]]<nowiki/>» алға шығарып, финалдық ойынға жолдама алып берді. Осымен, «Сити» жүлделерге деген мүмкіндерден айырылып қалды. [[Хосеп Гвардиола]] 2016/17 маусымында, 21 мамырда «[[Уотфорд (футбол клубы)|Уотфорд]]<nowiki/>» клубын 5:0 есебімен жеңіп, «Манчестер Ситимен» Англия Премьер-Лигасының кестесінде, үшінші орында аяқтады. [[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] — 18 голдық паспен, ең көп голдық пас берген ойыншы атанды. «Манчестер Сити» командасы 2017/18 маусымында 18 ойын қатарынан жеңіліс таппай, [[Англия Премьер-лигасы]]ның рекордын жаңартты. Бұған дейінгі рекорд «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]<nowiki/>» командасының қойнында болатын. Олар 2003/04 маусымында 13 ойын қатарынан жеңіс тауып рекорд қойған болатын. [[Серхио Агуэро]], 2017/18 маусымында, 181 голмен «Манчестер Сити» тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. Бұған дейінгі үздік бомбардир атағын иемденген — Эрик Брук. Ол «Сити» сабында 177 гол салған еді. 2021 жылдың 19 сәуірінде 12 еуропалық клубтың арасында Манчестер Ситидің [[Суперлига (футбол)|Еуропа Суперлигасының]] негізін қалаушы болғаны жарияланды. Бірақ спорт шенеуніктері мен жанкүйерлердің наразылығына байланысты, келесі күні Манчестер Сити ресми түрде Еуропа Суперлигасынан шығатынын жариялады. 2020/21 маусымында «Манчестер Сити» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] финалына тарихында алғаш рет шығып, өзінің жерлестері «[[Челси (футбол клубы)|Челси]]<nowiki/>» футбол клубымен ойнады. Бірақ өкінішке орай, Порту қаласындағы «Драган» алаңында жерлестеріне 0:1 есебімен есе жіберді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.championat.com/football/news-4362185-chelsi-obygral-manchester-siti-i-stal-pobeditelem-ligi-chempionov-sezona-2020-2021.html|title=«Челси» обыграл «Манчестер Сити» и стал победителем Лиги чемпионов сезона-2020/2021|author=Алексей Ласнов|website=www.championat.com|access-date=2021-06-11}}</ref>. Der Spiegel журналының 2022 жылдың сәуіріндегі қосымша есебінде, сыртқа шығып кеткен ішкі құжаттарға сүйене отырып, Абу-Даби иелері бұрын клубқа Etihad және Etisalat сияқты әмірлік компаниялары демеушілік төлемдер ретінде жасырын төлемдер жасаған (клуб сәтті қорғады деген талап)  2020 жылы CAS);  Шейх Мансурдың Абу-Даби Юнайтед тобы (ADUG) кәмелетке толмаған ойыншылардың клубпен келісім шартқа отыруы үшін жанама түрде төлеген;  және клуб [[Роберто Манчини]] мен Мансурдың «Аль-Джазира» клубы арасындағы жалған келісім-шартты бұрынғы менеджерге жалақысына қосымша үлкен өтемақы төлеу үшін пайдаланды деген болжам бар. Ол сондай-ақ осы үш істің соңғы үш жыл ішінде Премьер-Лиганың тергеуінде болғанын мәлімдеді. Жауап ретінде клуб бұл мәлімдемелерді шындыққа жанаспайды және клубтың беделі мен тұтастығына нұқсан келтіру әрекеті ретінде жоққа шығарды. «Сити» «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпульмен]]<nowiki/>» тағы бір жақын титулдық жарыстан кейін 2021–22 жылдары өзінің лига титулын қайтадан сақтап қалды; бес маусымда төрт рет [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] жеңімпазы атанды. «Ситидің» тағы бір жағдайында соңғы екі ойында төрт ұпай қажет болған Сити екі ойында да екі гол айырмашылығымен артта қалды, тек сыртта «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэммен]]<nowiki/>» 2-2 тең ойынға және 3-2 есебімен жеңіске жетті. Маусымның соңғы шешуші ойыны өз үйінде «[[Астон Вилла]]ға<nowiki/>» қарсы ойындағы салынған соңғы үш голдың барлығы 76-шы және 81-ші минуттар арасындағы бес минуттық [[Блиц (шахмат)|блицте]] «[[Этихад Стэдиум|Этихад]]<nowiki/>» стадионында 1999 жылғы плей-офф финалында Джиллингхэмге қарсы және 2011-12 маусымының тарихты ойынның соңғы минутында өзгерте білген Премьер-Лигадағы атақты жеңісімен қатар жүретін сәттерде соғылды. 2022 жылдың қысқы және жазғы трансфер маусымында негізгі ойыншылардан Англияның қазіргі чемпионы ешкімді жоғалтпады. Ия,«Манчестер Ситиден» «[[Атлетико Паранаэнсе|Атлетико Паранаэнсқа]]<nowiki/>» ауысқан [[Фернандиньо]] (еркін агент ретінде) кетті, бірақ оның орнына «'''қалалықтар'''» «[[Лидс Юнайтед]]тен<nowiki/>» [[Калвин Филлипс]]ті 50,00 миллион еуроға алды. Және «[[Боруссия Дортмунд]]<nowiki/>» клубынан 60,00 еуро бағасына алынған [[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] келіп, «Сити» шабуылын қауіптірек қылды, әрі еселей түсті. Екеуінен басқа, тағы «Манчестер Сити» [[Арминия (футбол клубы, Билефельд)|Арминиядан]] Штефан Ортега Морено атты қақпашыны тегін алды. Бұл қақпашы 29 жастағы қақпашы Закари Штеффенмен екінші нөмір болу құқығы үшін бәсекелесуге тырысады. Сондай-ақ, Хулиан Алварес қосылды. «[[Ривер Плейт]]<nowiki/>» сабында 25 ойында 18 гол соққан 22 жастағы шабуылшыны «'''қалалықтар'''» қыста сатып алған болатын(€20,00 млн), бірақ артынша Ривер Плейт клубына жарты жылға кері жалға беріле тұрған болатын. 2022 жылдың жазғы трансфер маусымында Жезус пен Фернандиньодан басқа, тағы [[Александр Владимирович Зинченко|Олександр Зинченко]](«Арсенал», €35,7 млн) мен [[Рахим Стерлинг]](«Челси», €56,00 млн) өз клубтарын ауыстырған болатын. Манчестер Ситидегі тұрақты бәсекелестік артықшылық дәуірі Fair Play (FFP) Қаржылық ережелерін бұзды деген айыптаулармен сәйкес келді. 2020 жылы Спорттық Төрелік Сот (CAS) УЕФА-ның клубқа қатысты санкциялары ақталмады деп шешіп, "Ситидің" Екі жылдық Еуропалық тыйымын жойды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-67</ref> 2023 жылы Премьер-Лига Манчестер Ситиге тағылған айыптар бойынша өзінің тергеуін жариялап, клубты 2017/18 маусымына дейін FFP ережелерін 115 бұзды деп айыптады.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-68</ref> «Манчестер Сити» 2023/24 маусымында 1992 жылдан бастап есептегенде, Англия футболының тарихында алғаш рет қатарынан төртінші рет [[Футболдан Англия чемпионаты|Англия Премьер-Лигасын]] жеңіп алған алғашқы клуб болды. Осыған дейін «Манчестер Юнайтед» тек қана үш рет қатарынан жеңімпаз атанған болатын. Англиядағы 4-in-a-Row(қатарынан төрт рет) ұранын орындаған әзірше жалғыз клуб атанды. Команда тағы да 2024/2025 маусымын чемпиондық жеңу үшін фаворит ретінде бастады, бірақ бірден қиындықтарға тап болды. Лиганың 10-шы турында «Манчестер Сити» сенсациялық түрде «Борнмуттан» 2:1 есебімен жеңіліп қалды. Келесі раундта Азаматтар сол есеппен Брайтоннан жеңілді. 12-ші раунд Тоттенхэмнің жеңілісімен есте қалды (0:4). Ливерпульмен негізгі кездесу де Пеп Гвардиола командасына ешқандай ұпай әкелмеді - матч мерсисайдтардың 2:0 жеңісімен аяқталды. «Ситидің» құлдырауы алғаш рет жаңа форматта өтіп жатқан Чемпиондар лигасында да байқалды. Лига кезеңінің 4-ші турында клуб Рубен Аморимның «Спортингінен» 4:1 есебімен жеңіліс тапты. 5-ші турда «Манчестер Сити» «Фейеноордпен» тең ойнап, матчтың ең соңында 3 гол айырмашылығын жоғалтып алды. Ювентуспен (2:0) және Пари Сен-Жерменмен (4:2) матчтардағы жеңілістерден кейін, Азаматтар лигадан кету аймағына түсті. Осылайша, 2025 жылдың қаңтарында Гвардиола командасы Англия чемпионатының үздік 4-тігіне кірмей, Чемпиондар лигасында 25-ші орынға жайғасты. Лига кезеңінің соңғы турында «Клуб Брюгге» командасын 3:1 есебімен жеңген «Ман Сити» Чемпиондар лигасының плей-офф кезеңіне өз орнын қамтамасыз етті. == Команданың негізгі түсі, жейдесі және логотипі == [[Сурет:A6-EYE Etihad A332 FRA Manchester City Livery (39956611433).jpg|нобай|459x459 нүкте|Манчестер Ситидің стадионы мен жейдесін Etihad Airways компаниясы 2009 жылдан бері демеушілік етеді]] Манчестер Ситидің үй жейдесінің түсі көк және ақ. Қонақтағы жейде дәстүрлі түсі қызыл-қоңыр немесе (1960 жылдардан бастап) қызыл және қара болды;  дегенмен, соңғы жылдары бірнеше түстер қолданыла бастады.Клубтың үй жейдесінің түсінің шығу тегі анық емес, бірақ клубтың 1892 жылдан бері немесе одан да ертерек көгілдір түсті кигені туралы дәлелдер бар. 1940 жылдары шыққан «Әйгілі футбол клубтары – Манчестер Сити» атты кітабында Вест Гортонның (Сент-Маркс) бастапқыда қызыл және қара түсте ойнағанын көрсетеді және 1884 жылғы есептерде ақ крест бейнеленген қара жейде киген команда сипатталып, клубтың шығу тегі көрсетілген. Жиі қолданылатын қызыл және қара түсті жейде бұрынғы менеджер көмекшісі Малкольм Эллисоннан шыққан, ол Миланның түстерін қабылдау Ситиді даңққа шабыттандырады деп сенді. Эллисонның бұл теориясы қазіргі уақытта да жұмыс істейді, ағымдағы маусымда (2022/23) қайта іске аспақ ойда бар. «Сити» 1969 жылы Англия кубогының финалында, 1970 жылы Лига кубогының финалында және 1970 жылы Еуропа Кубогының Жеңімпаздары Кубогының финалында қызыл және қара жолақтарда жеңіске жетті. Қала 2016 жылы қолданысқа енгізілген қазіргі төсбелгіне дейін көйлектеріне үш басқа белгіні тағып келген. Біріншісі, 1970 жылы енгізілген, 1960 жылдардың ортасынан бері клубтың ресми құжаттамасында қолданылған дизайнға негізделген.  Ол клубтың атауы бар шеңбердің ішінде ағымдағы белгі сияқты қалқанды (соның ішінде Манчестер қаласының гербіне негізделген кемені) пайдаланатын дөңгелек белгіден тұрды.  1972 жылы бұл қалқанның төменгі жартысын Ланкаширдің қызыл раушанымен ауыстырған вариациямен ауыстырылды.  1976 жылы қару-жарақ колледжі геральдикалық төсбелгіні Сити қолдануы үшін Ағылшын футбол лигасына берді.  Белгі қызыл раушанның үстіндегі таныс кемеден тұрды, бірақ қалқанның орнына дөңгелек құрылғыда («''А roundel per fess lauzure'' және ''argent in a argent in a roundel per fess lazur'' және ''argent in a argent in a lazoned'') үш діңгекті кеме желкендері ұшып бара жатқан немесе түбінде тікенді және тұқым себілген раушан гүлі бар. «Манчестер Сити» ірі кубок финалында ойнаған жағдайларда, клуб ірі іс-шарада қаланы таныстырудың мақтаныш белгісі ретінде Манчестер қаласының қолының белгісі бар жейделерді киді.  Бұл тәжірибе ойыншылардың жейделерінде әдетте ешқандай белгі болмайтын уақыттан пайда болды. Содан бері клуб тәжірибеден бас тартты;  2011 жылғы [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогының]] финалында 21-ші ғасырда алғаш рет Сити арнайы аңызбен жазылған кәдімгі төсбелгіні пайдаланды, бірақ Манчестердің елтаңбасы ойыншылардың жейделерінің артқы жағындағы сандарға шағын монохромды логотип ретінде енгізілген. 1997 жылы клубтың жаңа төсбелгісі қабылданды, нәтижесінде бұрынғы белгі сауда белгісі ретінде тіркеуге жарамсыз болды. Бұл белгі Манчестер қаласының қолына негізделген және алтын бүркіттің алдындағы қалқаннан тұрды. Бүркіт — Манчестер қаласының ескі геральдикалық символы;  1958 жылы қаланың төс белгісіне алтын бүркіт қосылды (бірақ содан бері алынып тасталды), ол өсіп келе жатқан авиация саласын білдіреді.  Қалқанның жоғарғы жартысында Манчестер кеме каналын бейнелейтін кеме бар, ал төменгі жартысындағы үш қиғаш жолақ қаланың үш өзенін – Ирвелл, Ирк және Медлокты бейнелейді.  Төсбелгінің төменгі жағында латын тілінен аударғанда «''Шайқастағы мақтаныш''» деп аударылатын «''Superbia in Proelio''» ұраны бейнеленген.  Бүркіт пен қалқанның үстінде үш жұлдыз бар, бұл таза сәндік болып танылды. 2015 жылдың 15 қазанында, 1997 жылғы төсбелгінің дизайнына қатысты жанкүйерлер тарапынан бірнеше жылдар бойы сынға ұшырағаннан кейін, клуб клуб төсбелгісін елемеу және жаңа дизайнды енгізу туралы жанкүйерлермен кеңес өткізуге ниетті екенін жариялады. Консультациядан кейін клуб 2015 жылдың қараша айының аяғында клубтың ағымдағы төсбелгісі уақыт өте келе ескі, дөңгелек нұсқалар стилінде жасалған жаңа нұсқамен ауыстырылатынын хабарлады. Жаңа белгі болып табылатын дизайн 2015 жылдың 26 ​​желтоқсанында IPO арқылы ресми ашылуына екі күн қалғанда, дизайн 22 желтоқсанда сауда белгісі болған кезде байқаусызда ағып кетті. Жаңа дизайн 26 желтоқсанда Сандерлендке қарсы клубтың өз алаңындағы матчында ресми түрде таныстырылды. === Жейдені шығарушы компания және жейдедегі серіктестер === {| class="wikitable" !Уақыты !{{comment|ЖШ|Жейдені шығаратын компания}} !Жейдедегі серіктес (кеудедегі) !Жейдедегі серіктес (жеңіндегі) |- |1974-1982 | rowspan="4" |Umbro | ''Серіктессіз'' | rowspan="12" | ''Серіктессіз'' |- |1982-1984 |Saab |- |1984-1987 |[[Philips]] |- |1987-1997 | rowspan="2" |Brother |- |1997-1999 |Kappa |- |1999-2002 | rowspan="2" |Le Coq Sportif |Eidos |- |2002-2003 | rowspan="2" |First Advice |- |2003-2004 | rowspan="2" |[[Reebok]] |- |2004-2007 | rowspan="2" |Thomas Cook |- |2007-2009 |Le Coq Sportif |- |2009-2013 |Umbro | rowspan="5" |Etihad Airways |- |2013-2017 | rowspan="2" |[[Nike]] |- |2017-2019 | rowspan="2" |Nexen Tire |- |2019-2023. | rowspan="2" |[[Puma (компания)|Puma]] |- |2023-қ.д. |OKX |} {| class="wikitable" |+ !Жейде өндірушісі !Жыл !Келісілді !Келісімшарт !Құны !Ескертпе |- |Le Coq Sportif |2007-2009 |13 мамыр 2007 |2007-2011 (4 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшартымен ауыстырылды |- |Umbro |2009-2013 |4 маусым 2009 |2009-2019 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]2,5 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-80</ref> |Umbro келісімшарты 2013 жылы Nike бас компаниясына берілді |- |[[Nike]] |2013-2019 |4 мамыр 2009 |2013-2019 (6 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]20 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-81</ref> | |- |[[Puma (компания)|Puma]] |2019-2029 |28 ақпан 2019 |2019-2029 (10 жылға) |Жылына шамамен [[Фунт стерлинг|£]]65 миллион<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-82</ref> | |} == Құрамы == === Негізгі құрам === : ''2025 жылдың 1 ақпанына сәйкес'' {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="30" |№ ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="200" |Ойыншы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="85" |Азаматтығы ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="140" |Туған күні ! style="background:white;color:darkblue" align="centr" width="250" |Бұрынғы клуб |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қақпашылар |- |13 |Зак Штеффен |{{flagicon|АҚШ}} |[[2 сәуір]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|АҚШ}} Коламбус Крю |- |18 |Штефан Ортега |{{flagicon|Германия}} |[[6 қараша]] [[1992 жыл|1992]] | style="text-align:left;" | {{flagicon|Германия}} [[Арминия]] |- |31 |[[Эдерсон Сантана ди Мораес|Эдерсон]] |{{flagicon|Brazil}} |[[17 тамыз]] [[1993 жыл|1993]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Portugal}} [[Бенфика]] |- |33 |Карсон Скотт |{{flagicon|Англия}} |[[3 қыркүйек]] [[1985 жыл|1985]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Дерби Каунти]] |- |63 |ван Сас Микки |{{flagicon|Нидерланд}} |[[29 ақпан]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |84 |Киран Сликер |{{flagicon|Шотландия}} |[[15 қыркүйек]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Қорғаушылар |- |2 |[[Кайл Уокер]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|England}} [[Тоттенхэм Хотспур]] |- |3 |[[Рубен Диаш]] |{{flagicon|Португалия}} |[[14 мамыр]] [[1997 жыл|1997]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Португалия}} [[Бенфика]] |- |5 |[[Джон Стоунз]] |{{flagicon|England}} |[[28 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] |- |6 |[[Натан Аке]] |{{flagicon|Нидерланд}} |[[18 ақпан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Борнмут (футбол клубы)|Борнмут]] |- |7 |[[Омар Мармуш]] |{{flagicon|Египет}} |[[7 ақпан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} Айнтрахт Франкфурт |- |21 |Серхио Гомес |{{flagicon|Испания}} |[[4 қыркүйек]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бельгия}} [[Андерлехт (футбол клубы)|Андерлехт]] |- |24 |Йошко Гвардиол |{{flagicon|Хорватия}} |[[23 қаңтар]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[РБ Лейпциг]] |- |25 |Мануел Аканжи |{{flagicon|Швейцария}} |[[19 шілде]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |45 |Абдукодир Хусанов |{{flagicon|Өзбекстан}} |[[29 ақпан]] [[2005 жыл|2005]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] |- |78 |Люк Мбете |{{flagicon|Англия}} |[[18 қыркүйек]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" | клуб шәкірті |- |88 |Ричард Дионку |{{flagicon|Сенегал}} |[[10 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |94 |Финли Бернс |{{flagicon|England}} |[[17 маусым]] [[2006 жыл|2006]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |98 |Ян Коуту |{{flagicon|Бразилия}} |[[3 маусым]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} Коритиба |- |— |Ши Чарлз |{{flagicon|Солтүстік Ирландия}} |[[5 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Жартылай қорғаушылар |- |4 |[[Калвин Филлипс]] |{{flagicon|Англия}} |[[2 желтоқсан]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Лидс Юнайтед]] |- |8 |[[Матео Ковачич]] |{{flagicon|Хорватия}} |[[6 мамыр]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |- |10 |[[Джек Грилиш]] |{{flagicon|Англия}} |[[10 қыркүйек]] [[1995 жыл|1995]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Астон Вилла]] |- |11 |Жереми Доку |{{flagicon|Бельгия}} |[[27 мамыр]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |- |16 |[[Родриго Эрнандес|Родри]] |{{flagicon|Испания}} |[[22 маусым]] [[1996 жыл|1996]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] |- |17 |[[Кевин Де Брёйне|Кевин де Брюйне]] |{{flagicon|Бельгия}} |[[28 маусым]] [[1991 жыл|1991]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]] |- |19 |[[Илкай Гүндоған]] |{{flagicon|Германия}} |[[24 қазан]] [[1990 жыл|1990]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] |- |20 |[[Бернарду Силва]] |{{flagicon|Португалия}} |[[10 тамыз]] [[1994 жыл|1994]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]] |- |22 |Люк Болтон |{{flagicon|Англия}} |[[7 қазан]] [[1999 жыл|1999]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |52 |Оскар Бобб |{{flagicon|Норвегия}} |[[12 шілде]] [[2003 жыл|2003]] |клуб шәкірті |- |66 |Икер Посо |{{flagicon|Испания}} |[[6 тамыз]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |69 |Томас Дойл |{{flagicon|Англия}} |[[17 қазан]] [[2001 жыл|2001]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |81 |Клаудио Гомес |{{flagicon|Франция}} |[[23 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} [[Пари Сен-Жермен|Париж Сен-Жермен]] |- |87 |Джеймс Макейти |{{flagicon|Англия}} |[[18 қазан]] [[2002 жыл|2002]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |92 |Мика Хамилтон |{{flagicon|Англия}} |[[13 қараша]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- ! colspan="5" style="background:#DCDCDC" align="centr" |Шабуылшылар |- |7 |Каики |{{flagicon|Бразилия}} |[[11 маусым]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Бразилия}} [[Флуминенсе]] |- |9 |[[Эрлинг Холанд|Эрлинг Холланд]] |{{flagicon|Норвегия}} |[[21 шілде]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Германия}} [[Боруссия Дортмунд]] |- |11 |Самуел Эдози |{{flagicon|Англия}} |[[28 қаңтар]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |26 |Савиньо | |[[10 сәуір]] [[2004 жыл|2004]] | style="text-align:left;" |{{flagicon|Франция}} Труа |- |27 |Морган Роджерс |{{flagicon|Англия}} |26 шілде 2002 | style="text-align:left;" |{{flagicon|Англия}} [[Вест Бромвич]] |- |47 |[[Фил Фоден]] |{{flagicon|Англия}} |[[28 мамыр]] [[2000 жыл|2000]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |- |48 |[[Лиам Делап]] |{{flagicon|Англия}} |[[8 ақпан]] [[2003 жыл|2003]] | style="text-align:left;" |клуб шәкірті |} === Жаңадан қосылғандар === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} ! width="200" |Ойыншы ! width="200" |Ескі клубы !Баға |- !{{comment|Қ|Қорғаушы}} !{{flagicon|Египет}} [[Омар Мармуш]] !{{flagicon|Германия}} [[Айнтрахт (футбол клубы, Майндағы Франкфурт)|Айнтрахт Франкфурт]] !75,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Өзбекстан}} Абдукодир Хусанов !{{flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]] !40,00 млн € |- !{{comment|ЖҚ|Жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Бразилия}} Витор Рейс !{{flagicon|Бразилия}} [[Палмейрас]] !37,00 млн € |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Бразилия}} [[Савио|Савиньо]] !{{flagicon|Франция}} Труа !37,00 млн € |- !{{comment|ОҚ|Орталық қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} Жұма Ба !{{flagicon|Испания}} [[Реал Вальядолид]] !6,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Сьерра-Леоне}} [[Илкай Гүндоған]] !{{flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] !тегін |} === Қатардан кеткендер<ref name=":0">https://www.transfermarkt.com/manchester-city/rekordabgaenge/verein/281/saison_id/2021</ref> === {| class="wikitable" ! width="50" |{{comment|Лау.|Лауазымы}} !width=200|Ойыншы !Жасы ! width="200" |Жаңа клубы !Баға |- !{{comment|Ш|Шабуылшы}} !{{flagicon|Аргентина}} [[Хулиан Альварес|Хулиан Алварес]] !25 !{{flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]] !75,00 млн € |- !{{comment|СҚ|Сол жақтағы қорғаушы}} !{{flagicon|Португалия}} [[Жуан Канселу]] !30 !{{flagicon|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Хилал (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Хиләл]] !25,00 млн € |- !{{comment|Қ|Қақпашы}} !{{flagicon|Англия}} Тейлор Харвуд-Беллис !22 !{{flagicon|Англия}} [[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]] !23,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Испания}} Серхио Гомес !23 !{{flagicon|Испания}} [[Реал Сосьедад|Реал-Сосьедад]] !9,00 млн € |- !{{comment|ОЖҚ|Орталық жартылай қорғаушы}} !{{flagicon|Англия}} Томми Дойл !22 !{{flagicon|Англия}} [[Вулверхэмптон Уондерерс|Вулверхемптон]] !5,00 млн € |} == Директорлар кеңесі == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" [[Сурет:Khaldoon Al Mubarak.jpg|нобай|Команда төрағасы '''Халдун Әл Мубарак''']] |- !Лауазымы !Аты |- |align="left"|Төрағасы |align="left"| |- |align="left"|Директор |align="left"| |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"| |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"| |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"| |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"| |- |align="left"|Директор мүшесі |align="left"| |} == Корпоративтік басқарушылары == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Атқарушы директоры | align="left" | |- | align="left" |Коммерциялық директоры | align="left" | |- | align="left" |Спорттық директоры | align="left" | |- | align="left" |Операциялар департаментінің директоры | align="left" | |- | align="left" |Академияның директоры | align="left" | |- | align="left" |City Football Group директоры | align="left" | |} == Бапкерлік штаб == {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Лауазымы !Аты |- | align="left" |Бас бапкер | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- |Бас бапкердің көмекшісі | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Бас бапкердің көмекшісі | align="left" | |- | align="left" |Қақпашылар басшысы | align="left" | |- |align="left"|Қақпашылар бапкері |align="left"| |- | align="left" |Фитнес ретіндегі бапкері | align="left" | |- | align="left" |Академия басшысы | align="left" | |- |align="left"|Ж-23 менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 менеджердің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-23 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджері |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 академия менеджерінің көмекшісі |align="left"| |- |align="left"|Ж-18 қақпашылар бапкері |align="left"| |- |align="left"|Бірінші скаут |align="left"| |} == Бас бапкерлері == ''Бұл жерде ең кемі 1 ірі жүлде жеңіп алған бапкерлер көрсетілді'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Аты-жөні ! rowspan="2" |Жаттықтырған жылдары ! colspan="5" |Көрсеткіштері ! rowspan="2" |Алған жүлделері |- !{{comment|ОС|Ойын саны}} !{{comment|Ж|Жеңіс}} !{{comment|Т|Тең}} !{{comment|Ж|Жеңіліс}} !Жеңіс %-ы&nbsp; |- |{{flagicon|Шотландия}} Том Мали |1902—1906 |150 |89 |22 |39 |59,33 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Уилф Уайлд |1932—1946 |352 |158 |71 |123 |44,89 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Шотландия}} Лес Макдауелл |1950—1963 |592 |220 |127 |245 |37,16 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Джо Мерсер |1965—1971 |340 |149 |94 |97 |43,82 |1 Бірінші дивизион чемпионы, 1 Екінші дивизион чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]], 1 [[УЕФА Кубок иелері кубогы]] |- |{{flagicon|Англия}} Тони Бук |1973—1980 |269 |114 |75 |80 |42,38 |1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Италия}} Роберто Манчини |2009—2013 |191 |113 |38 |40 |59,16 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Чили}} Мануэль Пеллегрини |2013—2016 |167 |100 |28 |39 |59,88 |1 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 1 [[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогы]] |- |{{flagicon|Испания}} Пеп Гвардиола |2016—2027 |472 |349 |57 |66 |72,67 |6 [[Англия Премьер-лигасы|Премьер-Лига]] чемпионы, 2 [[Футболдан Англия кубогы|Англия Кубогі]], 4 Англия Лигасының кубогы, 1 [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23|УЕФА Чемпиондар лигасы]], 1 [[УЕФА Суперкубогы 2023|УЕФА Суперкубогі]], 1 [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|ФИФА Клубтар арасындағы әлем чемпионаты]] |} == Стадион == ''Негізгі мақала: [[Этихад Стэдиум]]'' [[Сурет:Etihad Stadium.jpg|нобай|436x436 нүкте|[[Этихад Стэдиум|Сити оф Манчестер]] және Этихад Стэдиум, 2003-тен бергі негізгі алаңы]] Манчестер қаласының шығысындағы «'''Сити оф Манчестер'''» стадионы, демеушілік себептермен 2011 жылдан бастап Etihad стадионы ретінде белгілі, Манчестер Сити Кеңесінен 200 жылға жалға алынған. 2002-03 маусымына дейін клубтың негізгі алаңы «'''Мейн Роуд'''» болды.«Манчестер Сити» стадионға көшпес бұрын оны футболға айналдыру үшін 30 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады, алаң төмен түсірілді, оның айналасына тағы бір қабат қосылды және жаңа Солтүстік стенд салынды. Жаңа стадиондағы алғашқы матч жолдастық кездесуде Барселонаны 2:1 есебімен ұтты. Оңтүстік стендтегі 7000 орындық үшінші деңгей 2015-16 футбол маусымының басында аяқталды. Ағымдағы сыйымдылық 53,97 құрайды. Солтүстік стендтің үшінші деңгейінде жоспарлаудың келісімі бар және ол бойынша жұмыс 2017 жылға қарай басталып, сыйымдылықты 61000 -ға жеткізбек.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-146</ref> 1880-1887 жылдар аралығында бес стадионда матч өткізгеннен кейін, өз алаңы '''Хайд Роуд''' футбол алаңында 36 жыл қоныстанды.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-147</ref> 1920 жылы Хайд Роуд алаңының негізгі стендінде өрт болып, 84000 сыйымдылығы бар «'''Мейн Роуд 3'''» алаңына көшті. Бірнеше жыл өткен соң, дизайнерлері «Солтүстік Уэмбли» деп атап кеткен алаң '''Мейн Роуд''' 1934 жылы 3 наурызда Сток Ситиге қарсы Англия Кубогының матчына 84 569 адам тіркеліп рекорд орнатты.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Manchester_City_F.C.#cite_note-148</ref> '''Мейн Роуд''' 80 жылда бірнеше рет қайта өңделді, ал 1995 жылға қарай оның сыйымдылығы 32000-ға дейін шектелді, бұл жәйт 2003 жылы Сити оф Манчестер алаңына көшуге итермелеген болатын. '''Сити оф Манчестер''' 2011 жылы '''[[Этихад Стэдиум]]''' деп аталды [149] == Жүлделері == === Ұлттық жүлделер === * '''Англия чемпионы''' ''<sup>10 рет</sup>'': ''1936/37, 1967/68, 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2023/2024'' '''''Күміс алқа''' <sup>6 рет</sup>: 1903/04, 1920/21, 1976/77, 2012/13, 2014/15, 2019/20'' * '''Англия кубогінің иегері''' ''<sup>7 рет</sup>'': ''1904, 1934, 1956, 1969, 2011, 2019, 2023'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1926, 1933, 1955, 1981, 2013, 2024'' * '''Англия лигасы кубогінің иегері''' ''<sup>8 рет</sup>'': ''1970, 1976, 2014, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021'' '''''Финалист''' <sup>1 рет</sup>: 1974'' * '''Англия Суперкубогінің иегері''' ''<sup>6 рет</sup>'': ''1937, 1968, 1972, 2012, 2018, 2019'' '''''Финалист''' <sup>6 рет</sup>: 1934, 1956, 1969, 1973, 2011, 2014, 2023'' * '''Толыққанды мүшелер клубы''' ''<sup>6 рет</sup>: 1986'' === Халықаралық === * '''УЕФА Кубок иелері кубогы''' <sup>''1 рет''</sup>: ''1970'' * '''УЕФА Чемпиондар Лигасы''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023 '''Финалист''' <sup>1 рет''':'''</sup> 2021'' * '''УЕФА Суперкубогі''' <sup>''1 рет''</sup>'': 2023'' * '''ФИФА Клубтық әлем чемпионаты'''<sup>''1 рет''</sup>: ''2023'' == УЕФА рейтингіндегі қазіргі орны == ''2024 жылдың 04 маусымына сәйкес''<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/country/seasons/?year=2024</ref> {| class="wikitable" |+ !Орын !Клуб аты !Мемлекеті !2023-24 ұпайы !Жалпы ұпайы !Ұлттық ұпайы |- |'''1''' |Манчестер Сити |{{flagicon|Англия}} |28.000 | '''148.000''' |17.375 |- |2 |[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |{{flagicon|Германия}} |28.000 | '''144.000''' |21.000 |- |3 |[[Реал Мадрид]] |{{flagicon|Испания}} |34.000 | '''136.000''' |16.062 |- |4 |[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] |{{flagicon|Франция}} |23.000 | '''116.000''' |16.250 |- |5 |[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]] |{{flagicon|Англия}} |20.000 | '''114.000''' |17.375 |} == Рекордтары == === Командалық === * Англия Премьер-Лигасын қатарынан 4 рет алған алғаш әрі жалғыз клуб(әзірше) — 2020/21-2023/24 * Жеңіске жеткен ең ірі есебі: 1899 жылдың 18 ақпан күні «Дарвен» клубына қарсы 10:0 * Жеңіліске ұшыраған ең ірі есебі: 1890 жылдың 4 қазанында «Ливерпуль Стенли» клубынан 0:12 * Ұлттық чемпионаттағы ең ірі жеңілісі: 1894 жылдың 24 желтоқсанында «Бертон Уондерерс» клубынан 0:8, 1933 жылдың 23 желтоқсанында «Вулверхемптон Уондерерс» клубынан 0:8, 1906 жылдың ,3 қыркүйегінде «Эвертон» клубынан 1:9,1893 жылдың 7 наурызында «Смолл Хит» клубынан 0:12 * Англия Кубогындағы ең ірі жеңілісі: 1897 жылдың 30 қаңтарында «Престон Норт Энд» клубынан 0:6, 1946 жылдың 30 қаңтарында «Брэдфорд Парк Авеню» клубынан 2:8 * Ойын алаңының трибунасында ең көп жиналған көрермен: 1934 жылдың 3 наурызында «Сток Сити» клубына қарсы ойнағандағы көрермен — 84 569 адам * Англия Премьер-Лигасында жеңіске 18 рет қатарынан қол жеткізген әзірше жалғыз клуб * 20 турда 60-тан көп ұпай жинаған жалғыз клуб * 20 турда 60-тан аса көп гол салған жалғыз клуб * 20-сыншы турдан кейін 20 жеңіске қол жеткізген жалғыз клуб * Өз алаңында ең көп жеңіске қол жеткізген әзірше жалғыз клуб — 32 * Англия Премьер-Лигасында ең көп гол салған әзірше жалғыз клуб — 106 *Англия Премьер-Лигасында ең көп ұпай жинаған әзірше жалғыз клуб — 100 * «Манчестер Сити» — Жаңа Жыл қарсаңында чемпиондықтан 8 ұпайдан артта болса да, маусым соңында жеңімпаз атанған үшінші клуб * Англия лигасы Кубогін 4 рет қатарынан жеңген екінші клуб («Ливерпулден» кейін, 1981—1984). * Бір жыл ішінде барлық ішкі трофейдің жеңімпазы атанған бірінші клуб === Ойыншы және ойын жағынан === * «Сити» сабында, ұлттық чемпионатта ең көп ойын өткізген ойыншы: 564 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, барлық жағынан ең көп ойын өткізген ойыншы,: 680 ойын, Алан Оукс (1958 — 1976 жылдар арасында) * «Сити» сабында, ең көп гол салған ойыншы: 260 гол, [[Серхио Агуэро]] (2011 — 2021) * «Сити» сабында, бір маусымда ең көп гол салған ойыншы: 51 гол, [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 маусымында) * «Сити» сабында, қатарынан екі маусымда ең көп гол салған ойыншы атанған және чемпион болған жалғыз ойыншы: [[Эрлинг Холанд]] (2022/23 және 2023/24 маусымдарында) * «Сити» қатарына, ең көп трансфер бағасына келген ойыншы: [[Джек Грилиш]] «[[Астон Вилла]]<nowiki/>» сапы<nowiki/>нан £100 миллион бағасына келді (2021 жылдың тамызында) * «Сити» сатып жіберген, ең қымбат ойыншы: [[Ферран Торрес]] «[[Барселона (футбол клубы)|Бар]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|селон]]<nowiki/>[[Барселона (футбол клубы)|а]]<nowiki/>» клубына £55,<nowiki/>00 миллион бағасына кетті (2021 жылы) === Манчестер Сити клубының тарихындағы бомбардир ойыншылар (барлық жағынан) === ''Мәлімет 19.08.2021 жазылды'' '''Жуан жазумен''', қазір ойнап жүрген ойыншылар белгіленді {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Гол саны !Ойын саны !Өткізген уақыты |- !1 |[[Серхио Агуэро]] |254 |370 |2011-2021 |- !2 |Эрик Брук |177 |493 |1928-1939 |- !3 |Томми Джонсон |166 |354 |1919—1930 |- !4 |Колин Белл |153 |501 |1966—1979 |- !5 |Джо Хайс |152 |364 |1953–1965 |- !6 |Билли Мередит |151 |393 |1894—1905 1921—1924 |- !7 |Фрэнсис Ли |148 |330 |1967—1974 |- !8 |Томми Бровэл |139 |247 |1913–1926 |- !9 |Билли Гиллеспи |132 |231 |1897–1905 |- !10 |Фред Тилсон |132 |275 |1928–1939 |} === '''Манчестер Сити клубының сабында ең көп ойын өткізген ойыншылар (барлық жағынан)''' === {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" style="text-align: center;" !№ !Аты-жөні !Ойын саны !Гол саны !Өткізген уақыты |- !1 | align="left" |Алан Оукс |682 |33 |1958—1976 |- !2 | align="left" |Джо Корриган |603 |0 |1967—1983 |- !3 | align="left" |Майк Дойл |570 |41 |1964—1978 |- !4 | align="left" |Берт Траутманн |545 |0 |1949—1964 |- !5 | align="left" |Колин Белл |501 |153 |1966—1979 |- !6 | align="left" |Эрик Брук |493 |177 |1928—1939 |- !7 | align="left" |Томми Бут |491 |37 |1919—1930 |- !'''8''' | align="left" |Майк Саммерби |452 |68 |1965—1975 |- !'''9''' | align="left" |Пол Пауэр |444 |36 |1975—1986 |- !'''10''' | align="left" |Вилли Донахи |436 |2 |1968—1980 |} == Деректері == [[File:Foeplaque.JPG|Марк-Вивьен Фоэге арналған монумент|нобай|294x294 нүкте]] * «Манчестер Сити» клубында 23-інші нөмір, футболшыларға енді ешқашан берілмейді. Өйткені, 2003 жылы Англия Кубогының жартылай финалының ойынында, «Сити» сабындағы камерундық ойыншы Марк-Вивьен Фоэ жүрек талмасынан қаза тапқан болатын<ref>Марк-Вивьен Фоэ ойын кезінде қаза тапты. 27.06.03 http://www.newsru.ru/sport/27jun2003/dead.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, осы қаза тапқан ойыншының реттік нөмірі 23 болатын. Сондықтан, енді бұл нөмір «Манчестер Сити» тарихындағы қаралы нөмір болып есептеледі. * 2011 жылдың 26 сәуірінде «Манчестер Сити» клубының қорғаушысы [[Коло Туре]] [[допинг]] қолданды деген кінәмен, 6 айға футболдан шеттетілді. Ол, әйелімнің арықтататын дәрісін байқамастан ішіп қойдым деп ақталған еді. Сосын FA комитеті ойыншыны 2 наурызы мен 2 қырқүйегі арасында ойынға шықпайды, деп жазалаған болатын. * 2013 жылдың 20 ақпанында әлеуметтік желілерде, «Манчестер Сити» ойыншыларының [[Harlem Shake]] билеген 32-секундтық видеосы салынған болатын. Бұл видео шынығатын бөлмеде түсірілген. Талисман басында билеп бастап, кейінірек, кенеттен барлығы билеп кетеді.<ref>Manchester City do the Harlem Shake, Alexander Kolarov’s protest steals the show. 20.02.13 http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224035221/http://www.101greatgoals.com/blog/manchester-city-do-the-harlem-shake-alexander-koloravs-protest-steal-the-show/ |date=2013-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Ағылшын Премьер-лигасы}} {{Манчестер Сити ФК құрамы}} __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ [[Санат:Англия футбол клубтары]] [[Санат:Манчестер Сити ФК]] [[Санат:1880 жылы құрылған футбол клубтары]] 4ydduu6ua371fcot2wwx2l2tm6a28qw Марна (департамент) 0 479732 3607942 2903092 2026-05-22T21:12:27Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607942 wikitext text/x-wiki '''Марна''' ({{lang-fr|Marne}}) — [[Франция]]ның солтүстік-шығысындағы департамент, [[Шампань-Арденне]] аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 51. Әкімшілік орталығы — [[Шалон-ан-Шампань]]. Халық саны 566 145 мың адам (департаменттер арасында 38-ші орын, [[2009]] ж.). Департамент аумағында жүзім өсіріледі және шымырлайтын шарап — шампан шарабы жасалады. == Географиясы == Жер аумағы 8162 км&sup2;. Департамент арқылы [[Марна (өзен)|Марна]] және [[Вель (өзен)|Вель]] өзендері ағып өтеді. === Әкімшілік-аумақтық бөлінісі === Департамент 5 округ, 44 кантон және 620 коммунаны қосады. == Тарихы == Марна — [[1790]] ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Шампань провинциясының аймағында пайда болған. Атауы [[Марна (өзен)|Марна]] өзенінен шыққан. == Сілтемелер == * [http://www.marne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] * [http://www.cg521.fr/ Conseil Général website]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.reims-tourisme.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109143036/http://www.reims-tourisme.com/ |date=2011-01-09 }} == Тағы қараңыз == * [[Марна департаментінің коммуналары]] {{france-geo-stub}} {{Франция департаменттері}} {{Марна департаментінің коммуналары}} [[Санат:Марна|*]] rhoiiik9wh2jw8ulfgz6n1yekbfwwi7 Марғұлан Қалиұлы Сейсембаев 0 480603 3607943 3509176 2026-05-22T23:27:59Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607943 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} '''Марғұлан Қалиұлы Сейсембаев''' – [[Қазақстан]]дық [[инвестор]], саяхатшы, қоғам қайраткері және бизнес-философ, «Сеймар» инвестициялық тобының директорлар кеңесінің төрағасы (1991-2009). 100-ден астам компанияның, меценат, қайырымдылық жасаушы. ==Төрағалық өмірі== * 2009 жылдың 31 желтоқсанына дейін – қазақстандық «[http://www.alb.kz Альянс Банк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324144348/http://www.alb.kz/ |date=2010-03-24 }}» АҚ-ның Директорлар Кеңесінің төрағасы. * 2010 жылға дейін – ресейлік «СтарБанк» ЖАҚ-тың бақылаушы акционері. * «Сеймар» компаниясының негізін қалаушы (атау оның аты-жөні, Сейсембаев Марғұланның алғашқы екі буынынан құралған). * 2007-2009 жж. – [http://kazchess.kz/ Қазақстан Республикасы Шахмат федерациясының] президенті. * "[http://site.seimarfund.kz/ Seimar Social Fund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121231051411/http://site.seimarfund.kz/ |date=2012-12-31 }}" коммерциялық емес қайырымдылық қорының құрылтайшысы. * Қазақстандағы "[http://www.haileyburyalmaty.kz/index.php/about-haileybury-almaty/the-heart-of-haileybury?lang=ru Heileyberry School Almaty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218011932/http://www.haileyburyalmaty.kz/index.php/about-haileybury-almaty/the-heart-of-haileybury?lang=ru |date=2013-02-18 }}" жекеменшік ағылшын мектебінің құрылтайшысы және меценаты. * Қазақстанның жеті жас бизнесмені кірген Қазақстан Меценттар клубының мүшесі. Клубқа Болат Әбілов (төраға), Райымбек Баталов, Еркен Қалиев, Қайрат Сатылғанов, Марғұлан Сейсембаев, Нұрлан Смағұлов, Нұржан Сұбханбердин мүше болды. Меценаттар клубы 2000 және 2007 жылдар аралығында жеті категория бойынша Қазақстанның көрнекті әдебиет, өнер және ғылым қайраткерлеріне беріліп келген «Тарлан» тәуелсіз сыйлығын жариялады. * 2020 жылдың қыркүйегінде Украина Президенті Владимир Зеленскиймен кездесіп, Украинада реформаларды ендіруде және жүзеге асыруда көмектесетінін хабарлады. == Биография == 1966 жылы 02 қарашада Қазақстанның Жезқазған облысында дүниеге келген.<ref>[http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1204557005 | ЦентрАзия | Афганистан | Казахстан | Кыргызстан | Таджикистан | Туркменистан | Узбекистан |<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113025/http://www.centrasia.ru/person2.php?&st=1204557005 |date=2016-03-04 }}</ref> Ата-анасы қызмет бабына байланысты Жезқазған облысының бір колхозынан екінші колхозына көшіп отырған. [[Найман]] тайпасы [[Бағаналы (ру)|Бағаналы]] руының Жабай тармағынан шыққан.<ref>https://www.facebook.com/groups/1737606993168657/permalink/2563549600574388/</ref> Мектепті бітірген соң екі жыл бойы Марғұлан комсомолдық жастар бригадасында шопан және Жезқазған облысының «Амангелді» совхозында аға омарташы болып жұмыс істеді.<ref name=autogenerated3>[http://www.np.kz/old/2003/07/hronika1.html НП.kz<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://archive.today/20200318194439/http://www.np.kz/old/2003/07/hronika1.html |date=2020-03-18 }}</ref> 1989 жылы Қазақстандық мемлекеттік университетті аралау барысында ҚР президенті Нұрсұлтан Назарбаев заң факультеті студенттерінің бірінен келесідей мәтіні бар хат алады: «Мен Марғұлан Сейсенбаевпын, сабақты өте жақсы оқимын, ағылшын тілін өзім үйрендім, мені шет елге оқуға жіберіңізші, бұл жер маған тарлық қылуда. Туған жер мүддесі үшін жұмыс істеуге уәде беремін». Бұл жолдардың авторы оқу озаты, бұрынғы шопан және кедей ауылда туып өскен Марғұлан Сейсембаев болған деседі (Марғұлан Сейсембаев туралы алып-қашпа әңгімелердің бірі)<ref name=autogenerated1>[http://www.kontrakty.com.ua/show/rus/print_article/12/4720031297.html Контракты — http://www.kontrakty.com.ua<!-- Заголовок добавлен ботом -->]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1991 жылы С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін «Құқықтанушы» мамандығы, «Заңгер» біліктілігі бойынша үздік бітіреді. <ref>[http://www.starbank.ru/about/general/actioneers/Seisembaev/ СЕЙСЕМБАЕВ Маргулан Калиевич — StarBank<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103005715/http://www.starbank.ru/about/general/actioneers/Seisembaev/ |date=2008-11-03 }}</ref> Оқу кезінде Тимирязев 47 мекен-жайы бойынша, ҚазМУ қалашығындағы №9 жатақханада тұрды. 5-ші курстың барлық емтихандарын экстернмен тапсырады. Университетті қызыл дипломмен бітіреді.<ref name=autogenerated3 /> 1992 жылы 08 қарашада үйленеді, жұбайының есімі – Сәуле. 1992 ж. 19 тамызда Зере есімді қызды болады. 2008 жылдың 23 қарашасында Дәмелі және Альмира есімді егіздер дүниеге келеді. === Қызмет жолы === * [[1991]] — қазақ бидайын ТМД елдеріне экспорттаумен айналысатын «Сеймар коммерция» жекеменшік коммерциялық фирмасының негізін қалайды.<ref name=autogenerated1 />) * [[1992]] — «Сеймар» концерні құрылады. [http://www.kontrakty.com.ua/show/rus/print_article/12/4720031297.html]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [[1995]]—[[1997]] — Қазақстан бойынша құс фабрикаларын жаппай сатып алу басталды, 1998 жылы Сейсембаевтың туысы Асқар Галин директоры болып тағайындалған «[http://www.almatykus.kz/information_bureau/media_about_company Алматықұс] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091025133629/http://www.almatykus.kz/information_bureau/media_about_company |date=2009-10-25 }}» компаниясының (кейін «Алель Агро») негізі қаланды. * [[2000]]—[[2001] — ]«Сеймар» ААҚ Директорлар кеңесінің төрағасы.<ref name=autogenerated2>http://www.kase.kz/files/emitters/ALKS/alksf9_2003.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009222628/https://kase.kz/files/emitters/ALKS/alksf9_2003.pdf |date=2020-10-09 }}</ref> * [[2001]] жылдан бастап — «Сеймар» ААҚ президенті.<ref name=autogenerated2 /> * [[2002]] — 12 млн. долларға қазақстандық меншік иесінен Қазақстандағы екі ұялы байланыс операторының бірі «Картел» компаниясының 100%-ын сатып алады. Компания сатылар алдында «Моторола» компаниясына 175 млн АҚШ доллары және қазақстандық банктерге 67 млн АҚШ доллары қарыз болатын. Абоненттер қатары 220 мың адамды құрады. Құрал-жабдық бұрын қолданылған-ды, Түркиядан әкелінген, бұған дейін бұрынғы акционерлердің бірі пайдаланған болатын. * [[2003]] жылдан бастап — «Қазақстан күріші» ААҚ Директорлар кеңесінің төрағасы. * [[2003]]—[[2005]] — «Алель Агро» ААҚ Директорлар кеңесінің төрағасы.<ref name=autogenerated2 /> * 03 қазан [[2003]] — 26 сәуір 2004 ж. — «Қазақстан қағазы» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі. * 2004 жыл— «Картел» ұялы байланыс компаниясын ресейлік «Вымпелком» компаниясына 425 млн. АҚШ долларына сату (75 млн доллар қарызды есептемегенде).[http://www.profit.kz/news/103-VimpelKom-pokupaet-operatora-Kar-Tel-v-Kazahstane/#.UNLldomLLAo «Картел» ұялы байланыс компаниясын ресейлік «Вымпелком»]{{Deadlink|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Сатылар алдында Моторола компаниясының алдындағы қарыз толық өтелді, Қазақстанның барлық қалалары ұялы байланыс желісімен қамтылды, абоненттер саны 600 мың адамнан асып кетті. * 2004 жыл — «Бител» қырғыз ұялы байланыс операторының үлесін сатып алу. * 2005 жыл - «Бител» ұялы байланыс операторының 51% үлесін ресейлік МТС компаниясына 150 млн АҚШ долларына сату. * 17 шілде 2007 жыл — «Альянс Банк» АҚ Лондон қор биржасында (LSE) IPO-ға (Initial Public Offering) шықты. Жарияланғанан кейінгі «Альянс Банк» АҚ бағасы 4 млрд АҚШ долларын құрады. [http://expert.ru/kazakhstan/2007/30/ipo_alyans_bank/ вышел на IPO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123513/http://expert.ru/kazakhstan/2007/30/ipo_alyans_bank/ |date=2016-03-04 }} (Initial Public Offering). [http://www.alb.kz/ru/about/information/history IPO нәтижелері бойынша] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225164928/http://www.alb.kz/ru/about/information/history |date=2010-12-25 }} «Сеймар Альянс» «Альянс Банк» АҚ акцияларының 17%-ы бойынша 700 млн. доллар көлемінде табыс тапты. * 2007 жылдың нәтижелері бойынша Альянс Банктың өз капиталы 1 млрд 350 млн АҚШ долларын құрады. * 2007 жылы «Сеймар Альянс қаржылық корпорациясы» АҚ-ның өз капиталы 1 млрд 850 млн АҚШ долларын құрады. * 2007 жыл — «Альянс Банк» АҚ салық төлемінен кейін рекордтық табыс 350 млн АҚШ долларына қол жеткізеді. * 2007 жылдың қарашасы мен 2008 жылдың қазаны — «Сеймар Альянс қаржылық корпорациясы» АҚ Басқарма төрағасы және «Сеймар Альянс қаржылық корпорациясы» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі. * 2008 жылдың қарашасынан — «Сеймар Альянс қаржылық корпорациясы» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы<ref>[http://biografia.kz/famous/seysembaev-margulan Сейсембаев Маргулан Калиевич на Biografia.kz<!-- Заголовок добавлен ботом -->]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2 ақпан 2009 ж. — «Альянс Банк» АҚ акцияларының бақылаушы пакеті «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ-тың сенім басқармасына берілді. [http://www.alb.kz/ru/media_center/news/2009/February/92 передан в доверительное управление] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130218203132/http://www.alb.kz/ru/media_center/news/2009/February/92 |date=2013-02-18 }} * 20 маусым 2009ж. — М. Сейсембаев Қазақстаннан сырт жаққа кетті.<ref>[http://vesti.kz/economy/19796/ Vesti.kz: Экономика. Список неблагонадежных<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> * 2 шілде 2009 жыл — Лихтенштейн мемлекетінің мемлекеттік прокуроры «Альянс Банк» АҚ ақшалай қаражаты ұрланды және ізі жасырылды деген күдікпен қылмыстық іс қозғады. * 17 тамыз 2009 ж. — қылмыстық оқиғаның болмауына байланысты қылмыстық іс Лихтенштейн мемлекетінің Корольдік сотының шешімімен жабылды. * 2009ж. 2 қыркүйегінде — Марғұлан Сейсембаев: «Әзірге оралмай тұра тұруды жөн көрдім, жағдайдың әділетті түрде дамитынына еш кепілдік жоқ. Меніңше, осы мәселеде барлық былықты маған жаба салуға кейбір адамдар мүдделі болып отыр...» деп мәлімдеді.<ref>[http://www.nomos.kz/ru/press/press2/ ТОО "Бюро правовых исследований «NOMOS» | Пресса о нас | Арбуз уплыл<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141005061529/http://www.nomos.kz/ru/press/press2/ |date=2014-10-05 }}</ref> * 4 қыркүйек 2009 жыл – Цюрих қаласының мемлекеттік прокуроры «Альянс Банк» АҚ ақшалай қаражаты ұрланды және ізі жасырылды деген күдікпен тергеу амалдарын жүргізу туралы бастама көтереді. * 28 қазан 2009 жыл — Марғұлан Сейсембаевқа, оның бауырлары мен банктың бұрынғы топ-менеджментіне (Ж.Ертаев, А.Агеев, Д.Керейбаев, И.Иванова және басқалар) заңсыз кепілдік берді, ақшалай қаражатты ұрлады, ізін жасырды, қызметтік мансапты асыра пайдаланды, банктың ақшалай қаражатын заңсыз қолданды, ұйымдасқан қылмыстық топ құрды деген айыптар тағылды. * 4 қараша 2009 жыл — Цюрих қаласының мемлекеттік прокуроры Швейцарияның федералды әділет және полиция департаменті Сейсембаев М. Қ. қызметіне толық тергеу амалдарын жүргізу туралы сұраным жібереді. * 12 мамыр 2010 жыл — Қазақстандағы тергеу 193-шы б. 3-ші т. «Заңсыз жолмен алынған ақша қаражатын немесе өзге мүлiктi заңдастыру», 176-шы б. «Сенiп тапсырылған бөтен мүлiктi иеленiп алу немесе ысырап ету», 235-шы б. 3 т. б п. «Ұйымдасқан қылмыстық топты немесе қылмыстық қауымдастықты (қылмыстық ұйымды) құру және оны басқару, қылмыстық қоғамдастыққа қатысу» бойынша айыптарды оқиғалар мен қылмыстық құрамның жоқтығына байланысты тоқтатты. * 11 маусым 2010 жыл — қаржылық тергеу істеріне маманданған халықаралық BDO forensic services аудиторлық компаниясы Сейсембаев М. Қ. қызметі және банктың ақшалай қаражатының жұмсалуы туралы аудиторлық есеп ұсынады. * 2010 жылдың 5 тамызында Федералды әділет және полиция департаментінің жауабын, Сейсембаев М. Қ. қызметіне қатысты бүкіл материалдарды және аудиторлық есепті алған соң Цюрих қ. мемлекеттік прокуроры қылмыстық оқиғаның жоқ болуына байланысты тергеу амалдарын тоқтатады. * 26 қазан 2010 жыл — Марғұлан Сейсембаев өз еркімен Қазақстанға тергеуге көмектесу және тергеу шараларына қатысу үшін оралады.[http://prodengi.kz/lenta/sejmar_vozvrawaetsya/ Маргулан Сейсембаев добровольно возвращается в Казахстан]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140224193039/http://prodengi.kz/lenta/sejmar_vozvrawaetsya/ |date=2014-02-24 }} * 8 қаңтар 2011 жыл — Сейсембаев М. Қ., оның бауырлары және «Альянс Банк» АҚ бұрынғы топ-менеджментіне байланысты іс Алматы қ. Медеу аудандық сотына беріледі. * 14 сәуір 2011 жыл — «Альянс Банк» АҚ Сейсембаев М. Қ., оның бауырлары және банктың бұрынғы топ-менеджменті ақшалай қаражатты ұрлады, ізін жасырды және алаяқтық жасады деген айыппен Англияның Жоғарғы сотына шағымданады * 20 сәуір 2011 жыл — Англияның Жоғарғы соты Сейсембаев М. Қ., оның бауырлары және банктың бұрынғы топ-менеджментінің активтеріне бүкіл әлем бойынша тоқтау салу туралы шешім қабылдайды. * 08 шілде 2011 жыл — жарты жылға созылған сот істерінен кейін ашық сот отырысында Медеу аудандық соты Сейсембаев М. Қ. 182 б. «Алдау немесе сенiмге қиянат жасау жолымен мүлiктiк залал келтiру» бойынша ақтап, Сейсембаев М. Қ. 220 б. «Банктiң ақша қаражатын кепілдік беру жолы арқылы заңсыз пайдалану» бойынша кінәлі деп табады. Сот Сейсембаев М. Қ. екі жылға шарттты түрде бас бостандығынан айыру, 2 жыл бойы банк саласында басшылық қызметтерге ие болмау және «Альянс Банк» АҚ-на 192 млрд теңге көлемнде қаражат қайтарып беруі туралы шешім шығарады. * 15 қыркүйек 2011 жыл — Алматы қ. Аппеляциялық соты Медеу аудандық сотының «Альянс Банк» АҚ-на 192 млрд теңге көлемінде қаражат қайтару туралы шешімін жояды. * 23 қазан 2011 жыл — «Альянс Банк» АҚ Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотына өтініш білдіреді. * 14 желтоқсан 2011 жыл — Англияның Жоғарғы соты Сейсембаев М. Қ., оның бауырлары және банктың бұрынғы топ-менеджментінің пайдансына шешім шығарады және шағымды мәнді түрде қарау үшін жеткілікті негіздердің болмауына байланысты Альянс Банктың шағымын қарастырудан бас тартады. * 17 қаңтар 2012 жыл — Альянс Банк бірінші сатыдағы соттың шешімі бойынша Англияның Аппеляциялық сотына аппеляция ұсынады. * 14 ақпан 2012 — Қазақстан Республикасының Жоғарғы соты Альянс Банктың өтініші қарастырусыз қалдыру туралы қаулы шығарады. * 15 ақпан 2012 жыл — Алматы қ. Бостандық ауданының соты Алматы қ. Медеу аудандық сотының шешімі бойынша тағайындалған Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 220 б. 1 т. бойынша жазадан босату туралы қаулы қабылдайды. * 17 маусым 2012 жыл – Англияның Аппеляциялық сотында тыңдаулар басталды. * 12 желтоқсан 2012 жыл – Марғұлан Сейсембаев Англияның аппеляциялық сотында Альян Банкты жеңеді. Сот Сейсембаев М. Қ., оның бауырлары және банктың бұрынғы топ-менеджментінің (барлығы 15 жауапкер) пайдасына шешім шығарып, қазақстандық Альянс Банкты жауапкерлердің барлық сот шығындарын өтеуді міндеттейді. Сонымен қатар, Англияның Аппеляциялық соты Сейсембаев М. Қ. және оның бауырларының бүкіл әлем бойынша активтеріне тоқтау салу туралы шешімді жойып, Альянс Банкке Англияның Жоғарғы Сотына шағымдануға тыйым салады. * қазан 2015 жыл - Asadel Partners Private Equity Fund (PEF) Kazakhstan/Ukraine Атқарушы серіктесі.<ref>{{Cite web|url=https://vlast.kz/novosti/13809-fond-asadel-partners-pef-pokupaet-50-dolu-proizvoditelej-ovosej-i-fruktov-marki-amal-bio.html |title=Фонд Asadel Partners PEF покупает 50% долю производителей овощей и фруктов марки Amal-Bio|publisher=www.almau.edu.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://hommes.kz/blog/2017/05/26/margulan-sejsembaev-kak-svesti-k-minimumu-oshibki-v-biznese/|title=МАРГУЛАН СЕЙСЕМБАЕВ: КАК СВЕСТИ К МИНИМУМУ ОШИБКИ В БИЗНЕСЕ|publisher=www.hommes.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://forbes.kz/finances/investment/minselhoz_rk_agrosektoru_ne_ya_tebya_porodil_no_ya_tebya_ubyu|title=Минсельхоз РК – агросектору: Не я тебя породил, но я тебя убью|publisher=www.forbes.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref> * ақпан 2016 жыл -Nomad Explorer негізін қалаушы және команда жетекшісі.<ref>{{Cite web|url=http://www.outfitter.kz/tury-na-prirodu/mangistauskaya/102-ehkspediciya-stirt-piyasy-nomad-explorer|title=Экспедиция «Үстiрт құпиясы» Nomad Explorer|publisher=www.outfitter.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.inform.kz/ru/ekspediciya-ustyurt-kupiyasy-za-8-dney-ob-edet-mangistau_a3022242|title=Экспедиция «Устюрт құпиясы» за 8 дней объедет Мангистау|publisher=www.inform.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lada.kz/aktau_news/society/48822-v-ekspedicii-po-plato-ustyurt-v-mangistau-prinyali-uchastie-250-turistov.html |title=В экспедиции по плато Устюрт в Мангистау приняли участие 250 туристов|publisher=www.lada.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref> * сәуір 2016 жыл - "АлмалыЖұмақ" қоры Қамқоршылар кеңесінің Төрағасы.<ref>{{Cite web|url=http://www.inform.kz/ru/blagotvoritel-nyy-fond-yablochnyy-ray-sozdadut-v-almaty_a2868207|title=Благотворительный фонд «Яблочный рай» создадут в Алматы|publisher=www.inform.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://iacoos.gov.kz/2016/02/08/1115 |title=Благотворительный фонд «Яблочный рай» создадут в Алматы|publisher=www.iacoos.gov.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref> * ақпан 2017 жыл - Asadel Venture Fund венчурлік қорының басқарушы серіктесі және инвестициялық комитеттің Төрағасы.<ref>{{Cite web|url=https://7kun.kz/venchurly-or-investitsiya-salatyn-ide/|title=Венчурлық қор инвестиция салатын идеялар іздейді|publisher=www.7kun.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://techpreneurs.kz/sozdan_fond_kotoriy_budet_investirovat_v_startup/|title=Создан фонд, который будет инвестировать в IT-стартапы и IT-компании|publisher=www.techpreneurs.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref> * наурыз 2017 жыл - AlmaU университетінің Қамқоршылар кеңесінің мүшесі. Акционер.<ref>{{Cite web|url=https://almau.edu.kz/news/11786 |title=В Совете Попечителей AlmaU появились новые лица|publisher=www.almau.edu.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.almau.edu.kz/9607|title=Совет Попечителей|publisher=www.almau.edu.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref> * сәуір 2017 жыл -"Ақ бөкен"қоры Қамқоршылар кеңесінің Төрағасы.<ref>{{Cite web|url=http://zanmedia.kz/wp-content/uploads/2015/05/-23.pdf|title=На новый уровень|publisher=www.zanmedia.kz|lang=ru|accessdate=2017-07-29}}</ref> * желтоқсан 2018 жыл – Марғулан Сейсембайдың Tengrinews-ке берген сұхбаты.<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/conference/294/|title=Марғулан Сейсембайдың Tengrinews-ке берген сұхбаты}}</ref> * 2018 жылы - VimpelCom және МТС-пен 10 жылдан астам уақыт бұрын жасаған мәмілелеріне байланысты жауап алуға шақырылуына байланысты Қазақстаннан тағы кетті. * 2020 жылы Марғұлан Сейсембаев Украинадағы Михаил Саакашвилидің реформалар штабына қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://forbes.kz/process/businessmen/margulan_seysembay_stal_partnerom_mihaila_saakashvili/|title= forbes.kz}}</ref> == Мәлімдемелер == Марғұлан Сейсембаев «Альянс Банк» АҚ төңірегінде болған жағдайдан «тек шетелдік несие берушілер» мен «банк акционерлері» зардап шекті, ал Үкіметтен бастап банктың клиенттеріне дейін ұтты деп сендіреді.<ref>[http://diapazon.tv/kazakhstan/7732-margulan-sejjsembaev-obeshhaet-vernutsja-v.html Account Suspended<!-- Заголовок добавлен ботом -->]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Қосымша == Спорттық әуесқойлығы: аңшылық, тау шаңғысы, авиаспорт, гольф.<ref>http://kontrakty.ua/component/option,com_magazine/task,show/id,1297/Itemid,145/{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Жұбайы: Сәуле Сейсембаева; Қыздары: Зере, Дәмелі, Альмира. Бауырлары: Сейсембаев Абзал (2001 жылы күзде Қарағанды түбінде жол-көлік апатынан қаза тапты), Галин Асқар және Сейсембаев Ерлан. == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Қазақстан қаржыгерлері]] nkxwfxe85a2pb0l6tewnqazx1uf2x6u Мануэль Норьега 0 482996 3607895 3259202 2026-05-22T17:18:26Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607895 wikitext text/x-wiki {{мағына|Норьега}} [[File:Manuel Noriega mug shot.jpg|thumb|Мануэль Норьега]] '''Мануэль Антонио Норьега Морено''' ({{lang-es|Manuel Antonio Noriega}}; [[11 ақпан]] [[1934]], Панама қаласы, [[Панама]]) — панама әскери қайраткері, азаматтық елбасы ісінде нағыз билікті пайдаланған панама генералы. Кедей отбасында дүниеге келген, Перудегі әскери мектепке барған. Перуден оралған соң, Панама ұлттық гвардиясына қосылған. Әскери интелегенция басы ретінде [[1970 жыл]]ы [[Орталық барлау басқармасы|ОББ]] мен [[Куба]]дағы [[АҚШ]] жауынгерлерінен құтылуға сұраныс жасаған, бірақ оның аямас мінезі мен наркотика саудагері деген өсектен беделіне дақ түскен. [[1989 жыл]]ы армия басы сайлауында оны қанағаттандырмайтын дауыс жойылды. Содан кейін ол АҚШ Норьеганы қолға түсіру мақсатымен Панамамен саудаласты. АҚШ сотында оны қоқан-лоқысы, наркотика саудасы, пара алғаны үшін 40 жылға бас бостандығынан айырды. Кейін оның уақыты қысқарды. == Әдебиеттер== * Blum, William [http://www.fpif.org/reports/the_cia_contras_gangs_and_crack "The CIA, Contras, Gangs, and Crack"] at Foreign Policy in Focus * Chiasson, Lloyd [https://web.archive.org/web/20040811205206/http://www.historycooperative.org/journals/jah/91.1/rs_20.html "Illusive Shadows: Justice, Media, and Socially Significant American Trials"]. Praeger, 2003. ISBN 0-275-97507-X. * Dinges, John, ''Our Man in Panama: The Shrewd Rise and Brutal Fall of Manuel Noriega'', New York, Random House, 1991. ISBN 0-8129-1950-5 * Harris, David, ''Shooting the Moon: The True Story of an American Manhunt Unlike Any Other, Ever'', New York, Little Brown, 2001. ISBN 0-316-15480-6 * Knight-Ridder News Service [http://articles.baltimoresun.com/1991-08-29/news/1991241086_1_general-noriega-bilonick-cocaine Panamanian Envoy Ricardo Bilonick Admits Paying Drug Bribes to Noriega"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604012253/http://articles.baltimoresun.com/1991-08-29/news/1991241086_1_general-noriega-bilonick-cocaine |date=2011-06-04 }} 1991 == Сыртқы сілтемелер == * [http://generalnoriega.com The Official Archives of General Manuel Antonio Noriega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105204001/http://generalnoriega.com/ |date=2014-01-05 }} * [http://williamrempel.com/2011/cartel-drug-bosses-helped-u-s-convict-noriega/ Noriega co-defendant, Ricardo Bilonick only came forward after the Cali drug cartel paid him $1.25 million] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331113053/http://williamrempel.com/2011/cartel-drug-bosses-helped-u-s-convict-noriega/ |date=2012-03-31 }} * [http://books.google.com/books?id=tftW9A5cUNsC&pg=PA8&lpg=PA8&dq=drugging+america+a+trojan+horse%2Bricardo+bilonick&source=bl&ots=sYIZaBqJsH&sig=x_f16jv9AJql0Q0ZPkIBFz0Jwwo&hl=en&ei=96G9TInlDsP38AasnMD7Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CB0Q6AEwBA#v=onepage&q&f=false Another Panamanian paid for his testimony against Noriega was Ricardo Bilonick] * [http://www.highbeam.com/doc/1P2-863037.html Ricardo Bilonick Emerges as Key Figure in Noriega's Quest for a Retrial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105005231/http://www.highbeam.com/doc/1P2-863037.html |date=2012-11-05 }} * [http://www.kaosenlared.net/noticia/panama-reconocido-narcotraficante-allegado-noriega-ricardo-bilonick-sa Narcotrafficker and Noriega associate, Ricardo Bilonick, defends Mexican drug cartel operatives, 2010] [[Санат:1934 жылы туғандар]] [[Санат:Панама тұлғалары]] daqkkdg18r7239mooc4v5s3e1bvqvoj Қаршыға Ахмедьяров 0 486620 3607812 3484748 2026-05-22T15:18:07Z Tuttiorchestra687 173049 /* Өмірбаяны */ 3607812 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Қаршыға Ахмедьяров |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 25.03.1946 |Туған жері = [[Таңдай (ауыл)|Таңдай]] ауылы, [[Махамбет ауданы|Бақсай ауданы]], [[Атырау облысы|Гурьев облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = 7.06.2010 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{USSR}}<br /> {{KAZ}} |Мамандықтары = сазгер, домбырашы, күйші |Дауыс түрі = |Аспаптары = домбыра |Жанрлары = күй |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақ КСР халық әртісі|1991}}{{!!}}{{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі|1981}}{{!!}}{{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты|1982}} {{!}}} |Сайты = |Commons = }} '''Қаршыға Ахмедьяров''' ([[25 наурыз]] [[1946 жыл|1946]], [[Таңдай (ауыл)|Таңдай]] ауылы, [[Махамбет ауданы|Бақсай ауданы]], [[Атырау облысы|Гурьев облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] — [[7 маусым]] [[2010 жыл|2010]], [[Алматы]]) - [[күйші]]-домбырашы, [[Қазақстанның халық әртісі]]. ==Өмірбаяны== [[Әлімұлы]] тайпасы [[Шекті]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://tolqyn.kz/kogam/28877-atyrauday-shektler-auyly.html|title=Атыраудағы Шектілер ауылы|lang=kk|website=Толқын - Арал аудандық қоғамдық-саяси газет|access-date=2024-07-25}}</ref> Қаршыға Ахмедьяров 1946 жылы 25 наурызда [[Атырау облысы]], [[Махамбет ауданы]], [[Таңдай (ауыл)|Таңдай ауылында]] дүниеге келген. 1972 жылы [[Алматы мемлекеттік консерваториясы]]н бітірген. 1967-1991 жылдар аралығында Құрманғазы атындағы қазақ академиялық халық аспаптар оркестрінде домбырашы, кейіннен концертмейстер, жеке домбырашы және дирижер қызметтерін атқарды. Ахмедьяровтың репертуарында отандық композиторлардың күйлері, сондай-ақ шетел композиторларының шығармалары бар. 1974 жылдан Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында педагогтық қызметпен шұғылданып, ғылыми зерттеу жұмыстарымен айналысады. Қаршыға Ахмедьяров гастрольдік сапармен АҚШ, Франция, Италия, Үндістан, Венгрия т.б. көптеген елдерде болды. [[Сурет:Qarshygha_Ahmediyar.jpg|нобай|оңға|Қаршыға Ахмедиярұлы қабіріндегі құлпытас. Алматы, Кеңсай зираты]] Дәулескер күйшінің жүрегі 2010 жылы 65 жасына қараған шағында тоқтады. Қаршыға ағаның соңғы демі туған жері Атырауда шығыпты. Бойында Сейтектің сынығы, Махаббеттің өрлігі бар Қаршыға ағаны әркез халқы тамсана тыңдайтын. Өнерсүйер қауым оны «Күй қаршығасы», «Саңлық күйші», «Күй аспанының Қаршығасы», «Ғасырдың күйшісі» деп мадақтайтын. 1981 жылы АҚШ-қа барып күй тартқанда, американдықтар қазақтың Қаршығасын сахнадан жібермей тұрып алғаны да есте. Қаршыға Ахмедияровпен қоштасу Мұхтар Әуезов атындағы академиялық театрында өтті. [http://www.almaty.tv/index.php?uin=1150950317&act=archive_date&day=7&month=6&year=2010 Телеканал АЛМАТЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190019/http://www.almaty.tv/index.php?uin=1150950317&act=archive_date&day=7&month=6&year=2010 |date=2016-03-04 }} Талантты музыкант гастрольді сапармен дүние жүзінің көптеген елдерінде болып, қазақтың қара домбырасының әсем сазын танытты. Қазақ музыка өнерін дамытудағы жоғары шығармашылық жетістіктері үшін Қ.Ахмедьяровқа 1982 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы, 1992 жылы Қазақстан Республикасының халық әртісі атақтары берілді. 2000 жылы «Парасат» ордені мен марапатталды. ==Шығармалары== «Шашақты найза, шалқар күй» атты кітабы, «Нарын», «Қуаныш», «Сағыныш», «Нұрғиса», «Қыз-ғұмыр», «Аққайың», «Желдірме», «Алтын ұя», т.б. күйлері бар. Сонымен қатар, [[Құрманғазы]], [[Дәулеткерей]], [[Дина]] сынды атақты күйшілердің күйлерін жинап, "Атырау" деген күйлер жинағын жарыққа шығарды. «Сарыарқа», «Жігер», «Әсем қоңыр», «Шынар», «Табыну» атты күйлер жинағы жарық көрді. 500-ден аса күйлері радио, теледидар мұрағаттарында сақтаулы. ==Дереккөздер== <references /> # [http://www.almaty.tv/index.php?uin=1150950317&act=archive_date&day=7&month=6&year=2010 Телеканал АЛМАТЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304190019/http://www.almaty.tv/index.php?uin=1150950317&act=archive_date&day=7&month=6&year=2010 |date=2016-03-04 }} # Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. 1-том. 572 бет. #Б.Кожиров "Қазақ елінің атақты музыка өнерпаздары" 2010 ж [[Санат:1946 жылы туғандар]] [[Санат:2010 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Тұлғалар]] 6pbjx9uqxz0krawx1xozsfwpws7yupf Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі 4 491233 3608021 3607702 2026-05-23T09:00:20Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3608021 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35225]||623||26||18||263||28||3||34088||8||0||168||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2559]||267||7||6||318||8||14||1928||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1168]||37||0||0||11||17||0||1092||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 444]||1||0||0||16||3||2||402||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 361]||15||0||7||22||4||1||297||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 72]||0||0||0||3||0||0||62||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] 2g3oote85x977cm6tfwbxlrib4w5j7o Уикипедия:Белсенді қатысушылар 4 492279 3607752 3607476 2026-05-22T12:02:04Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3607752 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:3069}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1693}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1522}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 4 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:1221}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 5 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:477}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 6 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:274}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 7 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:260}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 8 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 9 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:189}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 10 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:184}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 11 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 12 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:167}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 13 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 14 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:129}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 15 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:125}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 16 || [[User:Madeniet Baskarmasy|Madeniet Baskarmasy]] || [[Special:Contributions/Madeniet Baskarmasy|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Madeniet Baskarmasy}} |- | 17 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:117}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 18 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}} |- | 19 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:104}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 20 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:102}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 21 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 22 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}} |- | 23 || [[User:Нұрсүлу Нұрым|Нұрсүлу Нұрым]] || [[Special:Contributions/Нұрсүлу Нұрым|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Нұрсүлу Нұрым}} |- | 24 || [[User:Әйгерім Дәуітбекқызы|Әйгерім Дәуітбекқызы]] || [[Special:Contributions/Әйгерім Дәуітбекқызы|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Әйгерім Дәуітбекқызы}} |- | 25 || [[User:Janugyl|Janugyl]] || [[Special:Contributions/Janugyl|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Janugyl}} |- | 26 || [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] || [[Special:Contributions/Сауле Жантелиева|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Сауле Жантелиева}} |- | 27 || [[User:Айжан Жарылқасынқызы|Айжан Жарылқасынқызы]] || [[Special:Contributions/Айжан Жарылқасынқызы|{{formatnum:77}}]] || {{Permissions|Айжан Жарылқасынқызы}} |- | 28 || [[User:Мүсірманқұлқызы Қаракөз|Мүсірманқұлқызы Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Мүсірманқұлқызы Қаракөз|{{formatnum:72}}]] || {{Permissions|Мүсірманқұлқызы Қаракөз}} |- | 29 || [[User:Nurdaulet12|Nurdaulet12]] || [[Special:Contributions/Nurdaulet12|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Nurdaulet12}} |- | 30 || [[User:Ержан Айдынбаев|Ержан Айдынбаев]] || [[Special:Contributions/Ержан Айдынбаев|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Ержан Айдынбаев}} |- | 31 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}} |- | 32 || [[User:Төлеген Мереке|Төлеген Мереке]] || [[Special:Contributions/Төлеген Мереке|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Төлеген Мереке}} |- | 33 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 34 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 35 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:61}}]] || {{Permissions|С.Жания}} |- | 36 || [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] || [[Special:Contributions/Нурулла Жанар|{{formatnum:61}}]] || {{Permissions|Нурулла Жанар}} |- | 37 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:59}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}} |- | 38 || [[User:Aralim|Aralim]] || [[Special:Contributions/Aralim|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Aralim}} |- | 39 || [[User:Арнұр Б|Арнұр Б]] || [[Special:Contributions/Арнұр Б|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Арнұр Б}} |- | 40 || [[User:Tecumseh*1301|Tecumseh*1301]] || [[Special:Contributions/Tecumseh*1301|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Tecumseh*1301}} |- | 41 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 42 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}} |- | 43 || [[User:Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] || [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Таттибаева Гулжас}} |- | 44 || [[User:Абилмансур706|Абилмансур706]] || [[Special:Contributions/Абилмансур706|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Абилмансур706}} |- | 45 || [[User:Kuralbayev Almas|Kuralbayev Almas]] || [[Special:Contributions/Kuralbayev Almas|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kuralbayev Almas}} |- | 46 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 47 || [[User:Джунусбеков Марат|Джунусбеков Марат]] || [[Special:Contributions/Джунусбеков Марат|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Джунусбеков Марат}} |- | 48 || [[User:Әмина Н|Әмина Н]] || [[Special:Contributions/Әмина Н|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Әмина Н}} |- | 49 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 50 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 51 || [[User:Тарлан1488|Тарлан1488]] || [[Special:Contributions/Тарлан1488|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Тарлан1488}} |- | 52 || [[User:Шерзод Раманкулов|Шерзод Раманкулов]] || [[Special:Contributions/Шерзод Раманкулов|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Шерзод Раманкулов}} |- | 53 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}} |- | 54 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 55 || [[User:Нұрмахан Айзере|Нұрмахан Айзере]] || [[Special:Contributions/Нұрмахан Айзере|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Нұрмахан Айзере}} |- | 56 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 57 || [[User:Нұржігіт Айару|Нұржігіт Айару]] || [[Special:Contributions/Нұржігіт Айару|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Нұржігіт Айару}} |- | 58 || [[User:Нұрахын Али|Нұрахын Али]] || [[Special:Contributions/Нұрахын Али|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Нұрахын Али}} |- | 59 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 60 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 61 || [[User:Meyirim|Meyirim]] || [[Special:Contributions/Meyirim|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Meyirim}} |- | 62 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 63 || [[User:ТыныштықбайНурали|ТыныштықбайНурали]] || [[Special:Contributions/ТыныштықбайНурали|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|ТыныштықбайНурали}} |- | 64 || [[User:Баура Илесбекқызы|Баура Илесбекқызы]] || [[Special:Contributions/Баура Илесбекқызы|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Баура Илесбекқызы}} |- | 65 || [[User:Beket0vv|Beket0vv]] || [[Special:Contributions/Beket0vv|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Beket0vv}} |- | 66 || [[User:Абдулла Айзере|Абдулла Айзере]] || [[Special:Contributions/Абдулла Айзере|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Абдулла Айзере}} |- | 67 || [[User:Айдана Жаппарқызы|Айдана Жаппарқызы]] || [[Special:Contributions/Айдана Жаппарқызы|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Айдана Жаппарқызы}} |- | 68 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 69 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Baratrass}} |- | 70 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}} |- | 71 || [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] || [[Special:Contributions/Gaukhar1980|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Gaukhar1980}} |- | 72 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 73 || [[User:Бекасыл Бейбітұлы|Бекасыл Бейбітұлы]] || [[Special:Contributions/Бекасыл Бейбітұлы|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Бекасыл Бейбітұлы}} |- | 74 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 75 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 76 || [[User:Мурат Аруна|Мурат Аруна]] || [[Special:Contributions/Мурат Аруна|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Мурат Аруна}} |- | 77 || [[User:Kudaibergen Yerassyl|Kudaibergen Yerassyl]] || [[Special:Contributions/Kudaibergen Yerassyl|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kudaibergen Yerassyl}} |- | 78 || [[User:Ілиясұлы осман|Ілиясұлы осман]] || [[Special:Contributions/Ілиясұлы осман|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ілиясұлы осман}} |- | 79 || [[User:Z.Aldyar|Z.Aldyar]] || [[Special:Contributions/Z.Aldyar|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Z.Aldyar}} |- | 80 || [[User:Жұмахан Сұлтан|Жұмахан Сұлтан]] || [[Special:Contributions/Жұмахан Сұлтан|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Жұмахан Сұлтан}} |- | 81 || [[User:Байгалиева Жадыра|Байгалиева Жадыра]] || [[Special:Contributions/Байгалиева Жадыра|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Байгалиева Жадыра}} |- | 82 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 83 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 84 || [[User:Beksultan228|Beksultan228]] || [[Special:Contributions/Beksultan228|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Beksultan228}} |- | 85 || [[User:Жанна Ж|Жанна Ж]] || [[Special:Contributions/Жанна Ж|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Жанна Ж}} |- | 86 || [[User:Naemabd|Naemabd]] || [[Special:Contributions/Naemabd|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Naemabd}} |- | 87 || [[User:Бауыржан Ерасыл|Бауыржан Ерасыл]] || [[Special:Contributions/Бауыржан Ерасыл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бауыржан Ерасыл}} |- | 88 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 89 || [[User:NomadAlshyn|NomadAlshyn]] || [[Special:Contributions/NomadAlshyn|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|NomadAlshyn}} |- | 90 || [[User:Meru3em|Meru3em]] || [[Special:Contributions/Meru3em|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Meru3em}} |- | 91 || [[User:Aisha707|Aisha707]] || [[Special:Contributions/Aisha707|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aisha707}} |- | 92 || [[User:~2026-27217-62|~2026-27217-62]] || [[Special:Contributions/~2026-27217-62|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|~2026-27217-62}} |- | 93 || [[User:Жұмәділ Қаракөз|Жұмәділ Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Жұмәділ Қаракөз|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Жұмәділ Қаракөз}} |- | 94 || [[User:Muqtarkyzy Ayaru|Muqtarkyzy Ayaru]] || [[Special:Contributions/Muqtarkyzy Ayaru|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Muqtarkyzy Ayaru}} |- | 95 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Gliwi}} {{/end}} ifb1qvndn6swrnme5ms3cpu5xsojkoa Алан Асқарұлы Бөрібаев 0 500657 3607923 3577525 2026-05-22T18:22:55Z Tuttiorchestra687 173049 3607923 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Алан Асқарұлы Бөрібаев |Атауы = |Сурет = Alan Buribayev.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туылған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 30.05.1979 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = |Мамандықтары = [[дирижер]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[скрипка]] |Жанрлары = [[классикалық музыка]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = }} '''Алан Бөрібаев''' — әйгілі [[дирижер]], Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, көптеген еуропалық байқаулардың жеңімпазы.<ref>{{cite web | url=http://bnews.kz/kk/persons/show/14104/ | title=БӨРІБАЕВ Алан}}</ref> 1979 жылы [[Алматы қаласы]]нда туған. Күләш Байсейітова атындағы Республикалық мамандандырылған музыкалық колледжді скрипка сыныбы бойынша бітіргеннен кейін, опера және симфониялық дирижёрлік бойынша (профессор [[Төлепберген Әбдірәшев|Төлепберген Әбдірашевтің]] сыныбы) және скрипка (профессор Р. Мұсақожаеваның сыныбы) мамандығына Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясына оқуға түседі. Оқуын Қарағанды филармониялық оркестрінің екінші дирижері мен Астана қаласындағы Қазақ ұлттық академиялық оркестрінің шақырылған дирижері қызметтерімен ұштастырады. Халықаралық байқаулар мен фестивальдар дипломанты. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестріне, Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының оркестріне, «Солисттер Академиясы» Мемлекеттік камералық оркестріне дирижерлік етті. Бүгінгі таңда Ирландия елінің Ұлттық симфониялық оркестрінің музыкалық жетекшісі болған. Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның түлегі қазірде Еуропалық оркестрлермен жұмыс атқарады. Сонымен қатар, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Нидерланд елінің Брабанд оркестрінің бас дирижері болған. == Мансабы == [[2003]]—[[2007]] жылдары Астана Мемлекеттік Филармониясы симфониялық оркестрінің бас дирижері, сонымен қатар [[2004]]—[[2007]] жылдары [[Майнинген]]нің бас музыка директоры. [[2007 жыл]]дан бастап Норчёпинг симфониялық оркестрін, [[2007 жыл]]дан нидерландтық Брабант оркестрін, ал [[2009 жыл]]дан бастап Ирландияның Ұлттық симфониялық оркестрін басқарған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] l492w22eyst97xlpabslqi2te0gt3j0 3607924 3607923 2026-05-22T18:23:14Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Скрипкашылар|Скрипкашылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607924 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Алан Асқарұлы Бөрібаев |Атауы = |Сурет = Alan Buribayev.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туылған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 30.05.1979 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = |Мамандықтары = [[дирижер]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[скрипка]] |Жанрлары = [[классикалық музыка]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = }} '''Алан Бөрібаев''' — әйгілі [[дирижер]], Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, көптеген еуропалық байқаулардың жеңімпазы.<ref>{{cite web | url=http://bnews.kz/kk/persons/show/14104/ | title=БӨРІБАЕВ Алан}}</ref> 1979 жылы [[Алматы қаласы]]нда туған. Күләш Байсейітова атындағы Республикалық мамандандырылған музыкалық колледжді скрипка сыныбы бойынша бітіргеннен кейін, опера және симфониялық дирижёрлік бойынша (профессор [[Төлепберген Әбдірәшев|Төлепберген Әбдірашевтің]] сыныбы) және скрипка (профессор Р. Мұсақожаеваның сыныбы) мамандығына Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясына оқуға түседі. Оқуын Қарағанды филармониялық оркестрінің екінші дирижері мен Астана қаласындағы Қазақ ұлттық академиялық оркестрінің шақырылған дирижері қызметтерімен ұштастырады. Халықаралық байқаулар мен фестивальдар дипломанты. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестріне, Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының оркестріне, «Солисттер Академиясы» Мемлекеттік камералық оркестріне дирижерлік етті. Бүгінгі таңда Ирландия елінің Ұлттық симфониялық оркестрінің музыкалық жетекшісі болған. Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның түлегі қазірде Еуропалық оркестрлермен жұмыс атқарады. Сонымен қатар, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Нидерланд елінің Брабанд оркестрінің бас дирижері болған. == Мансабы == [[2003]]—[[2007]] жылдары Астана Мемлекеттік Филармониясы симфониялық оркестрінің бас дирижері, сонымен қатар [[2004]]—[[2007]] жылдары [[Майнинген]]нің бас музыка директоры. [[2007 жыл]]дан бастап Норчёпинг симфониялық оркестрін, [[2007 жыл]]дан нидерландтық Брабант оркестрін, ал [[2009 жыл]]дан бастап Ирландияның Ұлттық симфониялық оркестрін басқарған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Скрипкашылар]] hqpxu37d1ll1nxgpnfoo6unrynfvsqg Стэнли Болдуин 0 508813 3607750 3354783 2026-05-22T12:00:48Z TalgatSnow 143530 3607750 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Титулы = Болдуин-Сұлулық және Виконт Ковердейл графы |Басқара бастады = 8 маусым 1937 |Басқаруын аяқтады = 14 желтоқсан 1947 |Ізашары = ''лауазым пайда болды''; тұңғыш граф ретінде өзі |Ізбасары = Оливер Болдуин |Ту = Coronet of a British Earl.svg |Ту2 = Arms of Baldwin, Earl Baldwin of Bewdley.svg |Монарх = [[VI Джордж]] |Премьер = [[Невилл Чемберлен]] |Титулы_2 = [[Ұлыбритания Премьер-министрі]] |Басқара бастады_2 = 7 маусым 1935 |Басқаруын аяқтады_2 = 28 мамыр 1937 |Ізашары_2 = [[Джеймс Рамсей Макдональд|Рамсей Макдональд]] |Ізбасары_2 = [[Невилл Чемберлен]] |Ту_2 = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg |Ту2_2 = Flag of the United Kingdom (3-5).svg |Монарх_2 = [[V Джордж]]<br />[[VI Джордж]] |Премьер_2 = |Титулы_3 = |Басқара бастады_3 = 4 қараша 1924 |Басқаруын аяқтады_3 = 5 маусым 1929 |Ізашары_3 = [[Джеймс Рамсей Макдональд|Рамсей Макдональд]] |Ізбасары_3 = Рамсей Макдональд |Ту_3 = |Ту2_3 = |Монарх_3 = [[V Джордж]] |Премьер_3 = |Титулы_4 = |Басқара бастады_4 = 23 мамыр 1923 |Басқаруын аяқтады_4 = 16 қаңтар 1924 |Ізашары_4 = Эндрю Бонар Лоу |Ізбасары_4 = [[Джеймс Рамсей Макдональд|Рамсей Макдональд]] |Ту_4 = |Ту2_4 = |Монарх_4 = [[V Джордж]] |Премьер_4 = |Титулы_5 = Оппозиция жетекшісі |Басқара бастады_5 = 5 маусым 1929 |Басқаруын аяқтады_5 = 24 тамыз 1931 |Ізашары_5 = [[Джеймс Рамсей Макдональд|Рамсей Макдональд]] |Ізбасары_5 = [[Артур Гендерсон]] |Ту_5 = |Ту2_5 = Flag of the United Kingdom (3-5).svg |Монарх_5 = [[V Джордж]] |Премьер_5 = Рамсей Макдональд |Титулы_6 = |Басқара бастады_6 = 22 қаңтар 1924 |Басқаруын аяқтады_6 = 4 қараша 1924 |Ізашары_6 = [[Джеймс Рамсей Макдональд|Рамсей Макдональд]] |Ізбасары_6 = |Ту_6 = |Ту2_6 = |Монарх_6 = [[V Джордж]] |Премьер_6 = Рамсей Макдональд |Титулы_7 = Қазынашылық канцлері |Басқара бастады_7 = 27 қазан 1922 |Басқаруын аяқтады_7 = 27 тамыз 1923 |Ізашары_7 = Роберт Хорн |Ізбасары_7 = [[Невилл Чемберлен]] |Ту_7 = |Ту2_7 = Flag of the United Kingdom (3-5).svg |Монарх_7 = [[V Джордж]] |Премьер_7 = Эндрю Бонар Лоу |Титулы_8 = Сауда министрі |Басқара бастады_8 = 1 сәуір 1921 |Басқаруын аяқтады_8 = 19 қазан 1922 |Ізашары_8 = Роберт Хорн |Ізбасары_8 = Филип Канлифф-Листер |Ту_8 = |Ту2_8 = Flag of the United Kingdom (3-5).svg |Монарх_8 = [[V Джордж]] |Премьер_8 = Дэвид Ллойд Джордж<br> Эндрю Бонар Лоу |Суреті = Stanley Baldwin ggbain.35233.jpg |Шынайы есімі = {{lang-en|Stanley Baldwin}} |Қазақша есімі = Стэнли Болдуин |Туған күні = 03.08.1867 |Туған жері = Бьюдли, Уайр орманы, Вустершир, [[Англия]], [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған күні = 14.12.1947 |Қайтыс болған жері = Бьюдли, Уайр орманы, Вустершир, [[Англия]], [[Ұлыбритания]] |Білімі = 1. [[Тринити колледж (Кембридж)]]<br>2. Бирмингем университеті<br>3. Харроу мектебі<br>4. [[Лондон университеті]] |Діні = [[Англия шіркеуі]] |Қолтаңбасы = Stanley Baldwin Signature.svg |Әкесі = Альфред Болдуин (1841—1908) |Анасы = Луиза Болдуин (1845—1925) |Жұбайы = Люси Ридсдейл (1869—1945) |Балалары = '''ұлдары '''<br>Оливер (1889—1958)<br>Артур (1904—1976)<br>'''қыздары '''<br>Диана (1895—1982)<br>Леонора (1896—1989)<br>Памела Маргарет (1897—1976)<br> Эстер Луиза (1902—1981) |Партиясы = [[Ұлыбритания консервативті партиясы|Консервативті партия]] }} '''Стэнли Болдуин''' ({{lang-en|Stanley Baldwin}}; [[3 тамыз]] [[1867 жыл|1867]], Бьюдли, Уайр орманы, Вустершир, [[Англия]], [[Ұлыбритания]] — [[14 желтоқсан]] [[1947 жыл|1947]], Бьюдли, Уайр орманы, Вустершир, [[Англия]], [[Ұлыбритания]]) — ағылшын мемлекеттік қайраткері, [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті партияның]] мүшесі, [[Ұлыбритания Премьер-министрі]] (1923—1924, 1924—1929, 1935—1937).<ref>Дүние жүзі тарихы, Алматы, Мектеп баспасы 2006 жыл.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Politic-stub}} {{DEFAULTSORT:Болдуин, Стэнли}} [[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]] [[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]] b18gtf7ajxtm4qrgg5z0hgid33tcp7f Михаил Богданович Барклай-де-Толли 0 517337 3608031 3003598 2026-05-23T11:18:10Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3608031 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Михаил Богданович <br /> Барклай-де-Толли |шынайы есімі = |суреті = Barclay1829.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 27.12.1761 (16) |туған жері = Пакруой ауданы, Литва |қайтыс болған күні = 26.05.1818 (14) |қайтыс болған жері = Калиниград облысы, Ресей |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = Ресей империясы |қызмет еткен жылдары = 1776&nbsp;—&nbsp;1818 |атағы = генерал-фельдмаршал |әскер түрі = |басқарды = Армияны, Ресей империясының 3-ші әскер министрі |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Михаил Богданович Барклай-де-Толли''' (туған кезіндегі аты - '''Михаэль Андреас Барклай де Толли''', {{lang-de|Michael Andreas Barclay de Tolly}}, 27.12.[[1761]](16 желтоқсан) - 26.05.[[1818]](14 мамыр)) - орыстың әскери қайраткері, әскери министрі, генерал-фельдмаршалы ([[1814 жыл]]дан), князь ([[1815 жыл]]дан), 1812 жылғы Отан соғысының [[батыр]]ы<ref>[http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~barclay/Illustrious.htm Historic Barclays (by John G.Whittier)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140529022600/http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~barclay/Illustrious.htm |date=2014-05-29 }}</ref>. [[Рига]]ға көшіп келген [[шотландтықтар|шотландтық]] әскери қызметкер отбасында туған<ref>[http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00001249/images/index.html?id=00001249&nativeno=146 См.: Familie Barclay de Tolly. — in: Frobeen J.G.: Rigasche Biographieen nebst einigen Familien-Nachrichten. Hannover-Döhren, 1881.- S.146 ff.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190712201305/http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00001249/images/index.html?id=00001249&nativeno=146 |date=2019-07-12 }}</ref><ref>[http://www.clanbarclay.org/ The Official Site of Clan Barclay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060525095129/http://www.clanbarclay.org/ |date=2006-05-25 }}</ref>. Барклай-де-Толли орыс-түрік соғысына (1787-91), орыс-швед соғысына (1788-90), наполеондық Францияға қарсы одақтық соғысқа қатысып, өзін дарында әскери басшы ретінде көрсетті. 1809-10 ж. Финляндия генерал-губернаторы. 1810-12 ж. әскери министрі, орыс армиясын күшейту жөнінде көп еңбек сіңірді. [[1812 жыл]]ғы Отан соғысының бас кезінде 1-ші Батальондық армиясының командашысы. Француз әскерлерінің күші басым жағдайында кейін шегінудің дұрыс жоспарын ойдағыдай жүзеге асырып, орыстың екі армиясын бір жерге шоғырландырды. Алайда 1812 ж. армия мен дворян арасында кейін шегінуге наразылық туды<ref>[https://web.archive.org/web/20110912024919/http://www.tstu.ru/education/elib/pdf/2005/v1812.pdf М. А. Волкова — В. И. Ланской. 3 қыркүйек.] Из сборника: Отечественная война 1812 г.: Рабочая тетрадь. - Тамбов: Изд-во Тамб. гос. техн. ун-та, 2005.</ref>. Сондықтан ол армияны басқаруды М.И.Кутузовқа тапсыруға мәжбүр болды. [[Бородино шайқасы]]нда орыс әскерлерінің оң қанатына басшылық етіп, қорғаныста зор шеберлік, табандылық пен батылдықтың үлгісін көрсетті<ref>Балязин В. Н. Герои 1812 года: Михаил Богданович Барклай де Толли.'' ''http://www.xliby.ru/istorija/geroi_1812_goda/p1.php</ref>. 1812 ж. қыркүйекте науқатығына байланысты армиядан кетті. 1813 ж. ақпанда 3-ші армияның, соңынан орыс-пруссия армиясының қолбасшысы болып тағайындалды. Барклай-де-Толли басқарған орыс әскерлері Кульм түбінде жеңіске жетіп, [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]]ның [[Лейпциг]] түбінде жеңіліске ұшырауына ықпал етті. 1814 ж. [[Париж]]ді алуға қатысқаны үшін фельдмаршал дәрежесіне жоғарылатылды. Ол Инстербургте (Шығыс Пруссияда) қайтыс болды. үрдес өзінің Лифляндиядағы Беклор имениесіне әкелініп жерленді. Зиратының басына ескерткіш-мавзолей (1823 ж., мүсінші В.И.Демут-Малиновский), [[Санкт-Петербург]]те [[Қазан соборы]]ның алдында (1837 ж., мүсінші Б.И.Орловский) және [[Тарту]]да (1849 ж., мүсінші В.И.Демут-Малиновский) Михаил Богданович Барклай-де-Толлиға ескерткіштер орнатылған <ref>Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 2 том</ref>. {|class=greytable | [[Сурет:DeTollyMausoleum.jpg|350px]] || [[Сурет:Monument to Barclay de Tolly in SPB.jpg|200px]] || [[Сурет:1000 Barklai.jpg|139px]] || [[Сурет:Barclay de Tolly Borodino.jpg|200px]] |- | Лифляндиядағы Беклор имениесіндегі ескерткіш-мавзолей || Санкт-Петербург, Қазан соборының алдындағы ескерткіш || Великий Новгородтағы ескерткіш|| Бородино әскери-тарихи мұражайының алдындағы ескерткіш |} == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Ресей генералдары]] su28ohfvap6jq0448yxmrhxrtw0eoes Қазақтың ұлттық ойындары 0 523044 3607848 3607427 2026-05-22T16:10:17Z Kasymov 10777 «[[Санат:Спорт|Спорт]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607848 wikitext text/x-wiki Қазақ салт-дәстүрге бай халық. Қазақтар тойды да, мейрамды да салт-дәстүрімен қарсы алған. Мысалы: == Тоғыз аяқ, тоғыз табақ == Ойын-сауық, әдет-ғұрып ойындарының бір түрі — «Тоғыз аяқ, тоғыз табақ». Бұл әсіресе қазақтың баласын үйлендірерде қыздың әкесіне барып, құда түскенде, екі жақтың келісімі жарасқан шат-шадыман көңіл күйін, туыстық жарастық көңіл күйді білдірген. Осы құда түсу кезінде қонақ сыйларын халық «тоғыз аяқ, тоғыз табақ» деп атаған. Халықтың әдетінде жайшылықтағы қонақ асы бөлек те, құданың асы бөлек берілген. Құдалардың арасындағы сөз әбден келісіліп болғаннан кейін, енді құданың қайтардағы қонақ асысы тағы бөлек — «Құйрық-бауыр» болыпты. Мұнда құйрық май мен бауыр туралып, оған қосымша айран араластырып, қайтар жолда жесең де жейсің, жемесең де жейсің деген ойын-кәде жасаған. Жемесең тойғаныңның белгісі деп, құдаларға асатқан кезде айранды бетаузына дейін түгелдей жағып шыққан. Құда енді бұл асатудан тек кәдесін жасап барып әрең құтылған. «Құйрық-бауыр» асататын көбінесе жас келіншектер болып келеді де, олар асататын адамдарына арнайы ән айтумен болады. Қатынасушылар көбінесе тапқырлық, шапшаңдық көрсетіп жазадан құтылып кетуге, асатушылардың саусақтарын тістеп алуға тырысады. == Арқан тарту == Бұл ойынды ойнау үшін, алдымен бес-алты ойыншы тартқанда үзілмейтін арқан және үлкен адамның алақаны көлеміндей екі тақтай дайындап алу қажет. Ол тақтайлардың ортасынан арқан өтетіндей етіп теседі. Енді қарды жентектеп, аққалаға ұқсатып үйеді де, оның орта шенінен таяқпен тесіп, әлгі арқанды өткізеді. Содан кейін тақтайіпанын, екеуін арқанның екі ұшына кигізеді де, таяқшаларды аққалаға екі-үш қарыстай таңап қалғанда тоқтатады да, тақтайшалар аққалаға тірелгенде кейін сырғып кетпес үшін арқанды түйеді. Бәрі дайын болған соң, балалар екі топқа бөлінеді де, арқанды екі жаққа тартады. Аққала қалай құласа, сол топ жеңіп шыққан болады. Жеңілген топ аққаланы қайта жасайды. Ойын қайта басталады. Ойын ойынға қатынасушылардың күш-қуатын дамытуға, таза ауада дем алып, еңбектенуге үйретеді. == Ақыры == Әр адам өз салт-дәстүрін, ұлттық ойындарын білу керек. Қазақтар өз ұлттық ойындарын білмесе, бұл оларға кішкене болсада көмектеседі, олар «арқан тарту» және «тоғыз аяқ, тоғыз табақ» ойындарын біле алады. == Аударыспақ == Ол - [[Қазақтар|қазақ]], [[Қырғыздар|қырғыз]] халықтарының арасында кең тараған ойын. Атқа мінген екі адам жекпе-жекке шығып, бірін-бірі аттан аударып тастауға тырысады. Аударыспаққа үлкен тойларда арнайы жүлде тағайындалады. Оған он сегіз жастан асқан қарулы жігіттердің қатысқаны жөн. Аударыспақ ойынының ережесі бойынша сайысқа қатысушылар салмақтарына қарай үш топқа бөлініп, күш сынасады. Ептілікті, күштілікті, тапқырлықты, батылдықты талап ететін спорттық ойын.<ref>{{кітап|авторы= |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Әлемдік және ұлттық спорт ойындары:Энциклопедия |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны=|баспасы=Mereke baspasy |жыл=2014|томы= |беттері=155|барлық беті=272|сериясы= |isbn=978-601-7370-54-1 |тиражы= }}</ref> [[Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] fsfmeyfj01cnlfqp8iuhgzuybxcur0x Даниэль Карвахаль 0 526430 3607946 3459578 2026-05-23T01:32:03Z ~2026-30970-45 181593 3607946 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Дани Карвахаль |сурет = UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Dani Carvajal 10 (cropped).jpg |азаматтығы={{ту|Испания}} |туған күні = 11.01.1992 |туған жері = {{туғанжері|Леганес|Леганесте}}, [[Испания]] |бойы = 173<ref name="realmadrid.com">{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/daniel-carvajal-ramos|title=Dani Carvajal|publisher=realmadrid.com|date=20 October 2018}}</ref> |салмағы = 73,5<ref name="realmadrid.com" /> |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = {{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]] |номері = 2 |клубтары = {{футбол карьерасы |2010—2012|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид Кастилья|Кастилья]]|68 (3) |2012—2013|{{flagicon|Германия|20px}} [[Байер 04]]|32 (1) |2013—2026|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]|286 (10)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2014—|{{футбол|Испания}}|51 (1)}} }} '''Даниэль "Дани" Карвахаль''' ({{lang-es|Daniel Carvajal Ramos}}, [[11 қаңтар]] [[1992 жыл|1992]], [[Леганес]]) — испандық футболшы, [[Реал Мадрид]] клубының және Испания құрама командасының оң қанатты қорғаушысы. == Мансабы == === Реал Мадрид Кастилья === Даниэль Реал Мадрид командасының жүйесіне 10 жасында кірді. 2010 жылы Даниэль өзінің дубілін Кастилья командасында орындады. Даниэль маусымның аяқталу нәтижесінде Кастилья командасының басты ойыншыларының бірі болып саналды. === Байер 04 === 2012 жылдың жазында Даниэльдің Байер 04 командасына көшуі жарияланды. Карвахаль Бундеслига құрама командасының ең жақсы ойын көрсеткен ойыншы болып атанды. === Реал Мадрид === 2013 жылдың 3 маусымында Карвахальдың Реал Мадрид клубына қайта оралуы жарияланды.Өзінің бірінші голын ол Райо Вальекано клубына қарсы матчтында (5 - 0) салды. === Испания құрама командасы === Даниэль 2011 жылы Испания құрама командасымен Румынияда өткен Еуропа Чемпионатын жеңіп алды. Даниэльге осы мүмкіндік кейіннен тағы да Израиль жерінде орындалды. == Жетістіктері == * Сегунда Б -ның жеңімпазы * Еуропа Чемпионатының 2011 (19 жасқа дейін) жеңімпазы. * Еуропа Чемпионатының 2013 (21 жасқа дейін) жеңімпазы. * Испания чемпионы (2): 2016/17, 2019/20 * Испания кубогы: 2013/14 * Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * УЕФА суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017 * Клубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018 * Испания суперкубогы (2): 2017, 2019/20 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Реал Мадрид ФК құрамы}} {{Испания құрамасы Еуро 2024}} [[Санат:Испания футболшылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Байер 04 ФК ойыншылары]] [[Санат:Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] so0928wwqhki9yoxqljgma81br8ormy Айтжан Тоқтаған 0 531148 3607809 3371151 2026-05-22T15:14:12Z Tuttiorchestra687 173049 /* Өмірбаяны */ 3607809 wikitext text/x-wiki '''Айтжан Есенұлы Тоқтаған''' ({{туғанкүні|5|11|1946}}, қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Жәнібек ауданы]]) — күйші-домбырашы, ұстаз, фольклортанушы, ҚР еңбек сіңірген өнер қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері == Өмірбаяны == * [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының]] халық аспаптары факультетін бітірген ([[1967]]-[[1972]] жж.).(профессор [[Бақыт Тоқсанбайқызы Қарабалина|Бақыт Қарабалинаның]] шәкірті) * 1972 жылдан бастап Құрманғазы оркестрінің домбырашысы, солисті * 1972 жылдан бастап – П. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің домбыра пәнінің оқытушысы. * 1977 жылдан бастап – Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының халық аспаптар факультетінде домбыра сыныбының оқытушысы, доцент, профессор. Қазіргі уақытта Астанадағы [[Қазақ ұлттық өнер университеті|Қазақ ұлттық өнер университетінің]] дәстүрлі музыкалық өнер факультетінің домбыра кафедрасының оқытушысы, профессоры болып қызмет атқарады. == Шығармашылығы == Репертуарында [[Құрманғазы]], [[Дәулеткерей]], [[Мәмен Ерғалиұлы|Мәмен]], [[Түркеш]], [[Дина Нұрпейісова]], [[Сейтек Оразалыұлы]], [[Оқап Қабиғожин]] және [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтың]] күйлері және басқа да шығармалар бар. Орындаушылық шеберлігі арқылы қазақ күйінің дамуына үлкен үлес қосты. Таңдаулы күйлер * [[Есбай Балұстаұлы|Есбай Балұстаұлының]] «Кербез қыздың жүрісі-ай» * Дина Нұрпейісованың «Домалатпай», «Жетім бала», «Бұлбұл», «Әсем қоңыр» күйлері * [[Боғда|Боғданың]] «Қара жаяу» күйі * Құрманғазы Сағырбайұлының «Арба соққан», «Байжұма», «Қайран шешем» күйлері * Тәттімбеттің «Саржайлау» күйі * [[Абыл Тарақұлы|Абыл Тарақұлының]] «Нарату» күйі * Қазақ халық күйі «Желдіртпе Ақжелең» * Мәменнің «Ақшолпан» күйі * [[Қазанғап Тілепбергенұлы|Қазанғаптың]] «Құстардың келуі» күйі * [[Сүгір Әліұлы|Сүгір Әліұлының]] «Бозінген» күйі * [[Сейтек Оразалыұлы|Сейтек Оразалыұлының]] «Шарипа» күйі == Шәкірттері == Оның шәкірттері арасында көптеген республикалық және халықаралық конкурстардың лауреаттары бар. Олардың қатарында: * [[Тұяқберді Қажыгерейұлы Шәмелов|Тұяқберді Шәмелов]] – домбырашы, күйші, Қазақстанның халық әртісі, профессор * [[Рухия Махмұтқызы Батыршиева|Рухия Батыршиева]] – күйші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері * [[Жексенбек Нұржауов]] – күйші, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі * [[Евгений Улугбашев]] – мультиаспапшы музыкант, Ресейдің еңбек сіңірген әртісі * [[Арман Жүдебаев]] – Қазақ ұлттық консерваториясының ректоры, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, ҚР Мәдениет және спорт министрлігі Мәдениет комитетінің төрағасы * [[Нұркен Әшіров]] – А. Жұбанов атындағы дарынды балаларға арналған республикалық музыкалық мектеп-интернатының директоры, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Батыржан Мықтыбаев]] – домбырашы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты * [[Ерлан Рысқали]] – қазақ халық және дәстүрлі әндерінің орындаушысы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Мұрат Әбуғазы]] – домбырашы және күй зерттеушісі, Қазақ ұлттық консерваториясының доценті, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Ержан Әлімбетов]] – [[Ұлытау тобы|«Ұлытау» тобының]] солисті, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері == Марапаттар мен атақтары == * Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қызметкері * «Құрмет» ордені – қазақ музыканттарының жас ұрпағын тәрбиелеуге, ұлттық сананы қалыптастыруға қосқан елеулі үлесі үшін * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі» төсбелгісі * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі * Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентінің алғыс хаты (екі рет) * Қазақстан Республикасының мерейтойлық және үкіметтік медальдарымен марапатталған ** «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі (2011) ** «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі (2015) ** Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет грамотасы. == Шығармалары == "Күй тәңірдің күбірі" ([[1996]]), "Күй керуені" ([[1997]]), Г. Елеусізқызымен бірігіп "Күй қастерлі әуез" ([[1998]]), "Атыраудың 62 Ақжелеңі" ([[2000]]) күйлер жинақтары мен ғылыми зерттеу жұмыстарының авторы<ref>Қазақ музыкасы кітабы, Алматы 2005 жыл-501 бет</ref><ref>[http://www.kazmuz.kz/index.php?lang=rus&id=39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205084930/http://www.kazmuz.kz/index.php?lang=rus&id=39 |date=2015-02-05 }}Айтжан Тоқтағанов - Dombra Music of Kazakhstan</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1946 жылы туғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері]] gosg4asdek4c1lps4x6g86lz07z9hva 3607810 3607809 2026-05-22T15:15:31Z Tuttiorchestra687 173049 /* Шәкірттері */ 3607810 wikitext text/x-wiki '''Айтжан Есенұлы Тоқтаған''' ({{туғанкүні|5|11|1946}}, қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Жәнібек ауданы]]) — күйші-домбырашы, ұстаз, фольклортанушы, ҚР еңбек сіңірген өнер қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері == Өмірбаяны == * [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының]] халық аспаптары факультетін бітірген ([[1967]]-[[1972]] жж.).(профессор [[Бақыт Тоқсанбайқызы Қарабалина|Бақыт Қарабалинаның]] шәкірті) * 1972 жылдан бастап Құрманғазы оркестрінің домбырашысы, солисті * 1972 жылдан бастап – П. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің домбыра пәнінің оқытушысы. * 1977 жылдан бастап – Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының халық аспаптар факультетінде домбыра сыныбының оқытушысы, доцент, профессор. Қазіргі уақытта Астанадағы [[Қазақ ұлттық өнер университеті|Қазақ ұлттық өнер университетінің]] дәстүрлі музыкалық өнер факультетінің домбыра кафедрасының оқытушысы, профессоры болып қызмет атқарады. == Шығармашылығы == Репертуарында [[Құрманғазы]], [[Дәулеткерей]], [[Мәмен Ерғалиұлы|Мәмен]], [[Түркеш]], [[Дина Нұрпейісова]], [[Сейтек Оразалыұлы]], [[Оқап Қабиғожин]] және [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтың]] күйлері және басқа да шығармалар бар. Орындаушылық шеберлігі арқылы қазақ күйінің дамуына үлкен үлес қосты. Таңдаулы күйлер * [[Есбай Балұстаұлы|Есбай Балұстаұлының]] «Кербез қыздың жүрісі-ай» * Дина Нұрпейісованың «Домалатпай», «Жетім бала», «Бұлбұл», «Әсем қоңыр» күйлері * [[Боғда|Боғданың]] «Қара жаяу» күйі * Құрманғазы Сағырбайұлының «Арба соққан», «Байжұма», «Қайран шешем» күйлері * Тәттімбеттің «Саржайлау» күйі * [[Абыл Тарақұлы|Абыл Тарақұлының]] «Нарату» күйі * Қазақ халық күйі «Желдіртпе Ақжелең» * Мәменнің «Ақшолпан» күйі * [[Қазанғап Тілепбергенұлы|Қазанғаптың]] «Құстардың келуі» күйі * [[Сүгір Әліұлы|Сүгір Әліұлының]] «Бозінген» күйі * [[Сейтек Оразалыұлы|Сейтек Оразалыұлының]] «Шарипа» күйі == Шәкірттері == Оның шәкірттері арасында көптеген республикалық және халықаралық конкурстардың лауреаттары бар. Олардың қатарында: * [[Тұяқберді Қажыгерейұлы Шәмелов|Тұяқберді Шәмелов]] – домбырашы, күйші, Қазақстанның халық әртісі, профессор * [[Рухия Махмұтқызы Батыршиева|Рухия Батыршиева]] – күйші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері * [[Жексенбек Нұржауов]] – күйші, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі * [[Евгений Улугбашев]] – мультиаспапшы музыкант, Ресейдің еңбек сіңірген әртісі * [[Арман Жүдебаев]] – Қазақ ұлттық консерваториясының ректоры болған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, ҚР Мәдениет және спорт министрлігі Мәдениет комитетінің төрағасы * [[Нұркен Әшіров]] – А. Жұбанов атындағы дарынды балаларға арналған республикалық музыкалық мектеп-интернатының директоры болған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Батыржан Мықтыбаев]] – домбырашы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты. Алматыдағы Құрманғазы халық аспаптар оркестрінің көркемдік жетекшісі. * [[Ерлан Рысқали]] – қазақ халық және дәстүрлі әндерінің орындаушысы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Мұрат Әбуғазы]] – домбырашы және күй зерттеушісі, Қазақ ұлттық консерваториясының доценті, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Ержан Әлімбетов]] – [[Ұлытау тобы|«Ұлытау» тобының]] солисті, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері == Марапаттар мен атақтары == * Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қызметкері * «Құрмет» ордені – қазақ музыканттарының жас ұрпағын тәрбиелеуге, ұлттық сананы қалыптастыруға қосқан елеулі үлесі үшін * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі» төсбелгісі * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі * Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентінің алғыс хаты (екі рет) * Қазақстан Республикасының мерейтойлық және үкіметтік медальдарымен марапатталған ** «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі (2011) ** «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі (2015) ** Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет грамотасы. == Шығармалары == "Күй тәңірдің күбірі" ([[1996]]), "Күй керуені" ([[1997]]), Г. Елеусізқызымен бірігіп "Күй қастерлі әуез" ([[1998]]), "Атыраудың 62 Ақжелеңі" ([[2000]]) күйлер жинақтары мен ғылыми зерттеу жұмыстарының авторы<ref>Қазақ музыкасы кітабы, Алматы 2005 жыл-501 бет</ref><ref>[http://www.kazmuz.kz/index.php?lang=rus&id=39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205084930/http://www.kazmuz.kz/index.php?lang=rus&id=39 |date=2015-02-05 }}Айтжан Тоқтағанов - Dombra Music of Kazakhstan</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1946 жылы туғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері]] ndfyeli2exe2rl3g7nfghl09p0wqzno 3607811 3607810 2026-05-22T15:16:40Z Tuttiorchestra687 173049 /* Шәкірттері */ 3607811 wikitext text/x-wiki '''Айтжан Есенұлы Тоқтаған''' ({{туғанкүні|5|11|1946}}, қазіргі [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Жәнібек ауданы]]) — күйші-домбырашы, ұстаз, фольклортанушы, ҚР еңбек сіңірген өнер қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері == Өмірбаяны == * [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының]] халық аспаптары факультетін бітірген ([[1967]]-[[1972]] жж.).(профессор [[Бақыт Тоқсанбайқызы Қарабалина|Бақыт Қарабалинаның]] шәкірті) * 1972 жылдан бастап Құрманғазы оркестрінің домбырашысы, солисті * 1972 жылдан бастап – П. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің домбыра пәнінің оқытушысы. * 1977 жылдан бастап – Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының халық аспаптар факультетінде домбыра сыныбының оқытушысы, доцент, профессор. Қазіргі уақытта Астанадағы [[Қазақ ұлттық өнер университеті|Қазақ ұлттық өнер университетінің]] дәстүрлі музыкалық өнер факультетінің домбыра кафедрасының оқытушысы, профессоры болып қызмет атқарады. == Шығармашылығы == Репертуарында [[Құрманғазы]], [[Дәулеткерей]], [[Мәмен Ерғалиұлы|Мәмен]], [[Түркеш]], [[Дина Нұрпейісова]], [[Сейтек Оразалыұлы]], [[Оқап Қабиғожин]] және [[Қали Жантілеуов|Қали Жантілеуовтың]] күйлері және басқа да шығармалар бар. Орындаушылық шеберлігі арқылы қазақ күйінің дамуына үлкен үлес қосты. Таңдаулы күйлер * [[Есбай Балұстаұлы|Есбай Балұстаұлының]] «Кербез қыздың жүрісі-ай» * Дина Нұрпейісованың «Домалатпай», «Жетім бала», «Бұлбұл», «Әсем қоңыр» күйлері * [[Боғда|Боғданың]] «Қара жаяу» күйі * Құрманғазы Сағырбайұлының «Арба соққан», «Байжұма», «Қайран шешем» күйлері * Тәттімбеттің «Саржайлау» күйі * [[Абыл Тарақұлы|Абыл Тарақұлының]] «Нарату» күйі * Қазақ халық күйі «Желдіртпе Ақжелең» * Мәменнің «Ақшолпан» күйі * [[Қазанғап Тілепбергенұлы|Қазанғаптың]] «Құстардың келуі» күйі * [[Сүгір Әліұлы|Сүгір Әліұлының]] «Бозінген» күйі * [[Сейтек Оразалыұлы|Сейтек Оразалыұлының]] «Шарипа» күйі == Шәкірттері == Оның шәкірттері арасында көптеген республикалық және халықаралық байқаулардың лауреаттары бар. Олардың қатарында: * [[Тұяқберді Қажыгерейұлы Шәмелов|Тұяқберді Шәмелов]] – домбырашы, күйші, Қазақстанның халық әртісі, профессор * [[Рухия Махмұтқызы Батыршиева|Рухия Батыршиева]] – күйші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері * [[Жексенбек Нұржауов]] – күйші, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі * [[Евгений Улугбашев]] – мультиаспапшы музыкант, Ресейдің еңбек сіңірген әртісі * [[Арман Жүдебаев]] – Қазақ ұлттық консерваториясының ректоры болған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, ҚР Мәдениет және спорт министрлігі Мәдениет комитетінің төрағасы * [[Нұркен Әшіров]] – А. Жұбанов атындағы дарынды балаларға арналған республикалық музыкалық мектеп-интернатының директоры болған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Батыржан Мықтыбаев]] – домбырашы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты. Алматыдағы Құрманғазы халық аспаптар оркестрінің көркемдік жетекшісі. * [[Ерлан Рысқали]] – қазақ халық және дәстүрлі әндерінің орындаушысы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Мұрат Әбуғазы]] – домбырашы және күй зерттеушісі, Қазақ ұлттық консерваториясының доценті, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері * [[Ержан Әлімбетов]] – [[Ұлытау тобы|«Ұлытау» тобының]] солисті, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері == Марапаттар мен атақтары == * Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қызметкері * «Құрмет» ордені – қазақ музыканттарының жас ұрпағын тәрбиелеуге, ұлттық сананы қалыптастыруға қосқан елеулі үлесі үшін * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі» төсбелгісі * Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі * Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентінің алғыс хаты (екі рет) * Қазақстан Республикасының мерейтойлық және үкіметтік медальдарымен марапатталған ** «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі (2011) ** «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі (2015) ** Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет грамотасы. == Шығармалары == "Күй тәңірдің күбірі" ([[1996]]), "Күй керуені" ([[1997]]), Г. Елеусізқызымен бірігіп "Күй қастерлі әуез" ([[1998]]), "Атыраудың 62 Ақжелеңі" ([[2000]]) күйлер жинақтары мен ғылыми зерттеу жұмыстарының авторы<ref>Қазақ музыкасы кітабы, Алматы 2005 жыл-501 бет</ref><ref>[http://www.kazmuz.kz/index.php?lang=rus&id=39] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205084930/http://www.kazmuz.kz/index.php?lang=rus&id=39 |date=2015-02-05 }}Айтжан Тоқтағанов - Dombra Music of Kazakhstan</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1946 жылы туғандар]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] [[Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері]] s9dn5zvoj21wyaxj4vszwvlbq7cufc4 Google Drive 0 534378 3607975 3547907 2026-05-23T06:59:11Z ҆ 180463 логотипі 3607975 wikitext text/x-wiki {{бағдарлама карточкасы |name = Google Drive |logo = Google Drive icon (2026).svg |caption = |genre = бұлттық ақпараттар қоры |developer = [[Google Inc.]] |operating_system = [[Windows]], [[OS X]], [[Android]], [[iOS]], [[Chrome OS]] |released = |latest_release_version = 1.14.6059.0644 - [[Windows]]/[[OS X]] <br /> 1.2.461.14 - [[20 қазан]] [[Android]] <br /> 2.1.0 - [[7 қазан]] [[iOS]] |latest_release_date = |license = [[Freeware]] |website = https://drive.google.com }} {{мағына|Google (айрық)}} '''Google Drive''' ({{lang-kk| |Google Диск}}) — [[Google Inc.|Google компаниясына]] тиесілі, пайдаланушыға өзінің әртүрлі ақпараттары мен құжаттарын «бұлтта», яғни интернет желісінде сақтап коюға және [[Ғаламтор]]дың басқа пайдаланушыларымен бөлісуге мүмкіндік беретін [[бұлттық ақпараттар қоры]]. Активтенуінен кейін [[Google Docs|Google Құжаттың]] орнына ауыстырылады.<ref>[http://support.google.com/drive/bin/answer.py?hl=ru&answer=2374855&topic=14941 Google Дисктің Құжаттар тізімімен салыстырылуы]</ref> == Құрылу тарихы == Сервис қолданушыларға 2012 жылдың 24 сәуірінде ұсынылды.<ref name=autogenerated1>[http://googlerussiablog.blogspot.com/2012/04/google_24.html Google Дискті ұсынамыз. Ия-ия, бұл рас!]</ref> == Сақтау қоры == Google Дискте ақпараттарды сақтау үшін тегін 15 Гб ұсынылады. Егер бөлінген кеңістік жеткіліксіз болса, онда 100 ГБ-тан 30 ТБ-қа дейін ақылы қосымша жадты иеленуге болады.<ref name=autogenerated1 /> 2013 жылдың 13 мамырында Google [[Gmail]]-дің Google Диск және Google+ Photos дисктік кеңістіктерінің лимиттерінің біріктірілуі туралы жариялады.<ref>[http://habrahabr.ru/post/179569/ Gmail + GDrive = енді 15 гигабайт тегін]</ref> == Қолданылатын файл форматтары == Google Диск viewer файлдарды төмендегі форматтарда қарауға мүмкіндік береді:<ref>{{cite web|url=https://support.google.com/drive/answer/2423485?rd=1 |title= Google Docs-тағы файл форматтары|publisher=Support.google.com |date= |accessdate=2013-03-04}}</ref> * Графикалық файлдар ([[JPEG|.JPEG]], [[Portable Network Graphics|.PNG]], [[Graphics Interchange Format|.GIF]], [[Tagged Image File Format|.TIFF]], [[BMP|.BMP]]) * Видео файлдар ([[WebM]], [[MPEG-4|.MPEG4]], [[MOV|.MOV]], [[Audio Video Interleave|.AVI]], [[MPEG-2|.MPEGPS]], [[Windows Media Video|.WMV]], [[Flash Video|.FLV]]) * Мәтіндік файлдар ([[Мәтіндік файл|.TXT]]) * Файлы разметки/кода ([[Cascading Style Sheets|.CSS]], [[HTML|.HTML]], [[PHP|.PHP]], [[Си_(бағдарламалау_тілі)|.C]], [[C++|.CPP]], [[C++|.H]], [[C++|.HPP]], [[JavaScript|.JS]], [[Java|.JAVA]] ) * Microsoft Word ([[DOC|.DOC]] және [[Office Open XML|.DOCX]]) * [[Microsoft Excel]] ([[XLS|.XLS және .XLSX]]) * Microsoft PowerPoint ([[Microsoft PowerPoint|.PPT және .PPTX]]) * Adobe Portable Document Format ([[Portable Document Format|.PDF]]) * Apple Pages ([[Apple Pages|.PAGES]]) * Adobe Illustrator ([[Adobe Illustrator Artwork|.AI]]) * Adobe Photoshop ([[Adobe Photoshop#File format|.PSD]]) * Autodesk AutoCad ([[DXF|.DXF]]) * Scalable Vector Graphics ([[Scalable Vector Graphics|.SVG]]) * PostScript ([[PostScript|.EPS, .PS]]) * Қаріптер ([[TrueType|.TTF]], [[OpenType|.OTF]]) * XPS ([[XPS|.XPS]]) * Мұрағат ([[ZIP|.ZIP]] және [[RAR|.RAR]]) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{cite web|url=http://itc.ua/articles/google-drive-dropbox-skydrive-yandeks-disk-sravnenie-populyarnyih-servisov/|title=Google Drive, Dropbox, SkyDrive, Яндекс.Диск: кеңінен таралған сервистердің салыстырылуы|author=Андрей Белокриницкий.|date=26 сәуір 2012|work=ITC.ua|accessdate=2012-04-26|archiveurl=http://www.webcitation.org/67hZwGIxf|archivedate=2012-05-16}} 8prvb6q91yw5ggl92bvzstdhz9eql6k Уикипедия:Уикидеңгей 4 537752 3607957 3607621 2026-05-23T05:00:16Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3607957 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95816" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 816] | data-sort-value="1095" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1095] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86410" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 410] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="82361" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 82 361] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55541" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48436" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 436] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="26072" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 26 072] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21458" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 458] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="18846" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 18 846] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17523" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 523] | data-sort-value="105" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="16956" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 16 956] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16070" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 070] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13747" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 747] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11212" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 212] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10031" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 031] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="7943" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 7943] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7917" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7917] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7440" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7440] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7328" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7328] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4324" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4324] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4226" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4226] | data-sort-value="20" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 20] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3437" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3437] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="2956" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 2956] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2767" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2767] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2298" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2298] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2004" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2004] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1839" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1839] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1600" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1600] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1530" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1530] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1512" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1512] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1215" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1215] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1140" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1140] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="664" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 664] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="505" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 505] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] dhmybnylcr4hw5qzp7v4yyvl2sqfqhq Эшторил (футбол клубы) 0 542903 3607755 3338505 2026-05-22T12:06:49Z Makenzis 71333 3607755 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Эшторил |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = ''«Эшторил-Прая» спорт тобы (порт. Grupo Desportivo Estoril Praia)'' |лақап аты = ''Estorilistas''<br/>''Canarinhos'' (''Шымшықтар'')<br/>''Equipa da Linha'' |құрылған = 17 мамыр 1939 (76 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Антониу Коимбра да Мотта]] |сыйымдылығы = 8 015 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Мигель Писку]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} [[Уго Леаль]] және {{flagicon|Brazil}} [[Фабиану]] |капитаны = {{flagicon|Brazil}} [[Вагнер]] |рейтингі = |жарыс = ''Primeira Liga'' |маусым = 2025/26 |орын = 10. |сайты = [//httr:estorilpraia.pt/ Ресми сайты] | pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=| | leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=0000ff|socks1=0000ff| | pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=| | leftarm2=0000ff|body2=0000ff|rightarm2=0000ff|shorts2=0000ff|socks2=0000ff }} '''Эшторил''' ({{lang-pt|Grupo Desportivo Estoril Praia}}) — [[Эшторил]] қаласындағы [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. == Тарихы == Клуб 1939 жылдың 17 мамырында '''Grupo Desportivo Estoril Praia''' атымен құрылды. Эшторилдың алғашқы қожайыны боп Лиссабон-Каскейс теміржолының басшысы Фаусто Кардосо де Фигереду болды. Клуб алғашқы жылдары Лиссабон чемпионатында ғана өнер көрсетті. 1943-44 жж. маусымда Эшторил Португалия Кубогында финалға дейін жетті (финалда Эшторил Бенфикадан 0:8 есебімен ойсырай ұтылды)<ref>{{cite news |url=http://www.zerozero.pt/edicao.php?op=fasefinal&id_edicao=1062 |title=Taça de Portugal 1943/1944|trans_title=Cup of Portugal 1943/1944|work=ZeroZero|language=Португалша| date=12 Шілде 2012 |accessdate=12 July 2012 }}</ref>. 1944-45 жж. маусымда клуб алғаш рет Португалия чемпионатында өнер көрсетті<ref>{{cite news |url=http://www.footballzz.co.uk/edicao.php?id_edicao=21468 |title=Campeonato de Lisboa 1945/46|work=ZeroZero|language=Португалша| date=12 Шілде 2012 |accessdate=12 July 2012 }}</ref>. Бұл маусымда клуб соңғы орын алып, Сегунда лигасына шығып қалды. Одан кейін клуб 1952 жылға дейін Сегундада ойнады.<ref>{{cite news |url=http://www.footballzz.co.uk/edicao.php?id_edicao=71 |title=Portuguese League 1952/53|work=ZeroZero|language=Португалша| date=12 Шілде 2012 |accessdate=12 July 2012 }}</ref> Эшторил Португалия чемпионатына 22 жылдан кейін Джимми Хаган бапкерімен қайтып оралды. Чемпионаттағы алғашқы маусымын клуб 8-ші орнымен бітірді, ал Кубокта ширек финалға дейін жетті. Бұдан кейін клуб 1980-шы жж. дейін чемпионатта және Кубокта орташа нәтиже көрсетіп жүрді. 1980-шы жж. соңында клуб бас бапкер боп Фернанду Сантуш тағайындалды. Осы бапкермен бірге клуб 1993-94 жж. маусымға дейін Чемпионатты қалуына септігін тигізді. 1994 жылы клуб жаңа құрылған Хонра лигасына түсіп қалды. Бұдан кейін клуб тарихында чемпионатта түсу мен көтерілулерді көрді. 2011–12 жж. маусымда клуб Марко Сильвамен бірге [[Морейренсе]] клубынан 5 ұпайға озып Хонра лигасын жеңіп алды. Жаңа басшылықпен клуб 2012-13 жж. маусымда Португалия чемпионатына қайта оралды<ref>{{cite news |url=http://www.abola.pt/nnh/ver.aspx?id=329983 |title=Estoril festejou subida à Liga (com fotos)|trans_title=Эшторил Португалия чемпионатына қайта оралды|work=[[A Bola]]|language=Португалша| date=7 Мамыр 2012 |accessdate=12 July 2012 }}</ref>. Осы жылғы маусымда Эшторил 5-ші орын алып алғаш рет еурокубоктерде өнер көрсетуге жолдама алды<ref>{{cite news |url=http://www.lpfp.pt/liga_zon_sagres/pages/classificacao_resultados.aspx |title=Classificação detalhada|trans_title=League table|work=LPF|language=Португалша| date=19 Мамыр 2013 |accessdate=19 May 2013 }}</ref> . [[Сурет:Estorilsevilla.jpg|thumb|Эшторил-Севилья ойынының басталуы]] 2013-14 жж. маусымда Эшторил іріктеу кезеңдерінде Хапоэль Рамат-Ган және [[Пашинг]] клубтарын жеңіп топтық кезеңге шықты. Топтық кезеңде клуб қарсыластары [[Севилья]], [[Слован (футбол клубы, Либерец)|Слован Либерец]] және [[Фрайбург]] болды. Олар топта тек қана 3 ұпайға қол жеткізді. ==Жетістіктері== ===Ұлттық титулдар=== *'''Португалия Кубогы''' :*''Финалист (1):'' 1943–44 * '''Сегунда лига''' :*'''Жеңімпаз (2):''' 2003–04, 2011–12 * '''Португалия екінші дивизионы''' :*'''Жеңімпаз (5):''' 1941–42, 1943–44, 1945–46, 1974–75, 2002–03 * '''Интеркалар лигасы''' :* '''Жеңімпаз (1):''' 2009–10 * '''"ПФФ" Кубогы {{small|(Бірінші дивизион)}}''' :* ''Финалист (1):'' 1976–77 * '''Лиссабон бірінші дивизионы''' :* '''Жеңімпаз (1):''' 1968–69 ==Дәйекнеме== [[Санат:Португалия футбол клубтары]] [[Санат:1939 жылы құрылған футбол клубтары]] jygz9zylt3dbk8mlxi7601rthja0whb Брага (футбол клубы) 0 545704 3607794 3492271 2026-05-22T14:34:33Z Makenzis 71333 3607794 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Спортинг |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = ''«Спортинг» Брага клубы (порт. Sporting Clube de Braga)'' |лақап аты = ''Os Arcebispos'' (''Архиепископтар'')<br/>''Os Arsenalistos'' (''Қару-жарақ жасаушылар'')<br/>''Os Minhotos'' (''Миньолықтар'')<br/>''Os Guerreiros to Minho'' (''Миньо жауынгерлері'') |құрылған = 19 қаңтар 1921 (94 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Брага Мунисипал]] |сыйымдылығы = 30 286 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Антониу Салвадор]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} [[Сержиу Консейсау]] |капитаны = |рейтингі = УЕФА рейтингісі бойынша 36-ші орын |жарыс = [[Футболдан Португалия чемпионаты|Лига Сагреш]] |маусым = 2025/26 |орын = 4 орын |сайты = [http://www.scbraga.pt/ Ресми сайты] | pattern_ra1=_braga1415h | pattern_b1=_braga1415h | pattern_la1=_braga1415h | pattern_so1= | leftarm1=FFFFFF | body1=FF0000 | rightarm1=FFFFFF | shorts1=FFFFFF | socks1=FF0000 | pattern_ra2=_braga1415a | pattern_b2=_braga14a | pattern_la2=_braga1415a | pattern_sh2=_braga1415a | pattern_so2=_braga1415a | leftarm2=212D56 | body2=212D56 | rightarm2=212D56 | shorts2=212D56 | socks2=429EFF | pattern_la3=|pattern_b3=|pattern_ra3=|pattern_so3= | leftarm3=|body3=|rightarm3=|shorts3=|socks3= }} '''Спортинг''' ({{lang-pt|Sporting Clube de Braga}}) — [[Брага]] қаласындағы [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. ==Тарихы== [[Сурет:BragavsCelta.jpg|thumb|500px|Брага-Сельта футбол ойыны, 1945 жыл]] Брага 1921 жылы '''Arsenal do Minho''' атымен құрылған. Сол кездегі клуб президенті Антунеш Гимарайнш [[лондон]]дық [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдың]] жанкүйері болып клубтың жейде түстерін 1946 жылы жасыл мен ақтан қызылға ауыстырды. 1947 жылы клуб алғаш рет Португалияның бірінші дивизионына жолдама алды. Брага клубының эмблемасында Браганың қалқаны мен [[Иса Мәсих|Иса]] баланы ұстап тұрған [[Мәриям]] суреттелген. Эмблеманың жоғарысында алтын әріптермен '''Sporting Clube de Braga''' деп жазылған. Брага жанкүйерлерін көбісі клуб жейдесінің түсі Арсенал клубының жейдесіне ұқсас болған соң ''Arsenalistas'' деп атайды. ==Дербилер== Клубтың басты қарсыласы ретінде [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Гимарайнш]] клубы саналады. Клубтар арасындағы ойындар ''Миньолық дерби (порт. O Derby do Minho)'' атымен аталады. ==Жетістіктері== ===Ұлттық титулдар=== *'''[[Футболдан Португалия чемпионаты|Лига Сагреш]]''' :*''Күміс жүлдегер:'' 2009–10 *'''[[Португалия Кубогы]]''' :* '''Жеңімпаз:''' 1965–66 :*''Финалист (4):'' 1976–77, 1981–82, 1997–98, 2014–15 *'''[[Португалия Лига Кубогы]]''' :* '''Жеңімпаз:''' 2012–13 *'''[[Португалия Суперкубогы]]''' :*''Финалист (2):'' 1982, 1998 *'''[[Португалия екінші дивизионы]]''' :* '''Жеңімпаз (2):''' 1946–47, 1963–64 *'''[[Рибейру душ Рейс Кубогы]]''' :*''Финалист:'' 1970–71 *'''[[ПФФ Кубогы]]''' :* '''Жеңімпаз:''' 1976–77 ===Дүниежүзілік титулдар=== *'''[[Интертото Кубогы|УЕФА Интертото Кубогы]]''' :* '''Жеңімпаз (1):''' 2008 *'''[[УЕФА Еуропа Лигасы]]''' :*''Финалист (1):'' 2010–11 {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Португалия футбол клубтары]] [[Санат:1921 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Интертото кубогының жеңімпаз клубтары]] oy8sk89xx1wey8u9n0eybtpvlr7dpxm Витория (футбол клубы, Гимарайнш) 0 545746 3607764 3164033 2026-05-22T12:41:59Z Makenzis 71333 3607764 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Витория |ағымдағы маусым = 2014/2015 |логотипі = |толық атауы = ''«Витория» спорт клубы (порт. Vitória Sport Clube)'' |лақап аты = ''Vitória de Guimarães'' <br/>''Os Vimaranenses'' (''Гимарайнш үздіктері'')<br/>''Os Branquinhos'' (''Кішкене ақ түстілер'')<br/>''Os Conquistadores'' (''Конкистадорлар'') |құрылған = 1922 жыл (93 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Афонсу Энрикиш (стадион)|Афонсу Энрикиш]] |сыйымдылығы = 30 165 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Жулио Мендес]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} [[Руй Витория]] |капитаны = |рейтингі = УЕФА рейтингісі бойынша 134-ші орын |жарыс = [[Лига Сагреш]] |маусым = 2025/26 |орын = 9 орын |сайты = [http://www.vitoriasc.pt/ Ресми сайты] | pattern_la1=_vsc1314h|pattern_b1=_vsc1314h|pattern_ra1=|pattern_so1=_vsc1314h | leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF | pattern_la2=_vsc1314a|pattern_b2=|pattern_ra2=_vsc1314a|pattern_so2=_long_bremen1314t | leftarm2=FFFFFF|body2=000000|rightarm2=FFFFFF|shorts2=000000|socks2=000000 | pattern_la3=|pattern_b3=|pattern_ra3=_|pattern_so3= | leftarm3=000000|body3=cc9500|rightarm3=000000|shorts3=000000|socks3=000000 }} '''Витория''' ({{lang-pt|Vitória Sport Clube}}) — [[Гимарайнш қаласы]]ндағы [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. == Тарихы == 1922 жылы клуб '''Vitória''' атымен құрылды. Алғашқы жылдары клуб Брага Футбол Федерациясының чемпионатында ойнады. 1941 жылы Гимарайнш алғаш рет Португалия Жоғарғы дивизионында өнер көрсетеді. Сол жылы клуб Португалия Кубогының финалына дейін жетеді. 2000-ші жж. басында Витория Суперлигадағы орнын сақтап қалуға тырысты. Бұл кездегі клуб президентін (Пимента Мачадо) қаражатты бос құртумен айыпталды. Бұған қарамастан клуб 2005 жылы чемпионатта 5-ші орын алып, еурокубоктерге жолдама алды. Бұл нәтиже клубқа Суперлигадағы орнын сақтап қалуға көмектескен жоқ. Клуб келесі жыл екінші дивизионға түсіп қалды. Клуб екінші дивизионға түскен соң Суперлигаға бір жылдан кейін оралды. Суперлигадағы алғашқы маусымын клуб 3-ші орынмен бітірді. Келесі жылы клуб алғаш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда өнер көрсетті. В 2012–13 Витория клубында қаржы мәселесі туындап, клуб көптеген үздік ойыншыларын сатуды шешеді. Бұған қарамастан клуб осы жылы Португалия Кубогында жеңіске жетеді (финалда Витория 2:1 есебімен [[Бенфика]]ны жеңді). ==Дербилер== Клубтың басты қарсыласы ретінде [[Брага (футбол клубы)|Брага]] клубы саналады. Клубтар арасындағы ойындар ''Миньолық дерби (порт. O Derby do Minho)'' атымен аталады. ==Жетістіктері== *'''[[Португалия Кубогы]]''' :*Жеңімпаз (1): 2012–13 :*''Финалист (5):'' 1941–42, 1962–63, 1975–76, 1987–88, 2010–11 *'''[[Португалия Суперкубогы]]''' :*Жеңімпаз (1): 1988 :*''Финалист (2):'' 2011, 2013 [[Санат:Португалия футбол клубтары]] [[Санат:1922 жылы құрылған футбол клубтары]] r515sgsv35uva39ybr07k0l1jxposgh Морейренсе 0 545893 3607790 2877275 2026-05-22T13:52:32Z Makenzis 71333 3607790 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Морейренсе |ағымдағы маусым = 2014/2015 |логотипі = |толық атауы = ''«Морейренсе» футбол клубы (порт. Moreirense Futebol Clube)'' |лақап аты = ''Os Verdes-e-Brancоs'' (''Жасыл-ақ түстілер'')<br/>''Os Homens de Moreira de Cónegos'' (''Морейра-де-Конегуш жігіттері'') |құрылған = 1938 жыл (77 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Парке Хоаким Алмейда Фрейтас]] |сыйымдылығы = 9 000 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Витор Магальяеш]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} [[Мигель Леаль]] |капитаны = |рейтингі = |жарыс = [[Лига Сагреш]] |маусым = 2025/26 |орын = 7 орын |сайты = [http://www.moreirensefc.pt/ Ресми сайты] | pattern_la1=_ | pattern_b1=_transparentsquares | pattern_ra1=_ | pattern_sh1=_ | pattern_so1=_ | leftarm1=FFFFFF | body1=00A86C | rightarm1=FFFFFF | shorts1=00A86C | socks1=00A86B | pattern_la2=_ | pattern_b2=_transparentsquares | pattern_ra2=_ | pattern_sh2=_ | pattern_so2=_ | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFF00 | rightarm2=FFFFFF | shorts2=FFFF00 | socks2=FFFF00 }} '''Морейренсе''' ({{lang-pt|Moreirense Futebol Clube}}) — [[Морейра-де-Конегуш]] қаласындағы [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. ==Тарихы== 1938 жылы клуб '''Moreirense''' атымен құрылды. Алғаш рет клуб екінші дивизионға 1995 жылы жетті. 6 жылдан кейін клуб Мануэль Мачадомен бірге алғаш рет Жоғарғы лигаға шықты. 2002–04 жж. маусымда клуб жоғарғы лигада өзінің әзірше үздік орнына жетті (9-шы орын). Мачадо [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Гимарайнш]] клубына кеткен соң, клуб екі мәрте секундтқа түсіп жоғарғы лигаға қайта оралды (2010 және 2012 жылдар). ==Жетістіктері== *'''[[Сегунда Лига]]''': 2001–02, 2013–14 *'''[[Португалия Екінші Дивизионы]]''': 1994–95, 2000–01 *'''[[Брага Екінші Дивизионы]]''': 1942–43 ==Ойыншылар== ===Негізгі құрам=== {{Fs start}} {{Fs player|no= 2|nat=POR|name=[[Паулинью]]|pos=DF}} {{Fs player|no= 3|nat=BRA|name=[[Анилтон]]|pos=DF}} {{Fs player|no= 4|nat=BRA|name=[[Денилсон]]|pos=DF}} {{Fs player|no= 5|nat=POR|name=[[Андре Маркеш]]|pos=DF}} {{Fs player|no= 7|nat=POR|name=[[Диогу Кунья]]|pos=MF}} {{Fs player|no= 9|nat=BRA|name=[[Алекс]]|pos=FW|other=[[Пандурий]] клубынан жалдауда}} {{Fs player|no=10|nat=POR|name=[[Жоау Педру]]|pos=FW|other=[[Брага (футбол клубы)|Брага]] клубынан жалдауда}} {{Fs player|no=11|nat=Bolivia|name=[[Эдивалдо Хермоса]]|pos=MF}} {{Fs player|no=12|nat=BRA|name=[[Жидеау]]|pos=GK}} {{Fs player|no=17|nat=POR|name=[[Жоау Соуза]]|pos=DF}} {{Fs player|no=14|nat=GHA|name=Калеб Гомина|pos=FW}} {{Fs player|no=15|nat=Burkina Faso|name=[[Джибрил Зиднаба]]|pos=MF}} {{Fs player|no=16|nat=ARG|name=[[Родриго Баттаглия]]|pos=MF|other=[[Брага (футбол клубы)|Брага]] клубынан жалдауда}} {{Fs player|no=17|nat=POR|name=[[Энша Фати]]|pos=FW}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=POR|name=[[Педру Коронас]]|pos=DF}} {{Fs player|no=19|nat=BRA|name=[[Леандро Соуза]]|pos=FW}} {{Fs player|no=20|nat=Paraguay|name=[[Рамон Кардосо]]|pos=FW}} {{Fs player|no=21|nat=POR|name=[[Жоау Педру]]|pos=DF}} {{Fs player|no=22|nat=BRA|name=[[Элизио]]|pos=DF}} {{Fs player|no=24|nat=POR|name=[[Андре Морейра]]|pos=GK|other=[[Атлетико Мадрид]] клубынан жалдауда}} {{Fs player|no=26|nat=BRA|name=[[Марсело Оливейра]]|pos=DF}} {{Fs player|no=27|nat=Cape Verde|name=[[Патрик Андраде]]|pos=MF}} {{Fs player|no=33|nat=BRA|name=[[Лукас Соуза]]|pos=MF|other=[[Парма]] клубынан жалдауда}} {{Fs player|no=70|nat=Gabon|name=[[Герсу]]|pos=FW|other=[[Эшторил (футбол клубы)|Эшторил]] клубынан жалдауда}} {{Fs player|no=72|nat=POR|name=[[Рикарду Алмейда]]|pos=FW}} {{Fs player|no=77|nat=POR|name=[[Арсениу]]|pos=FW}} {{Fs player|no=87|nat=POR|name=[[Марафона]]|pos=GK}} {{Fs end}} [[Санат:Португалия футбол клубтары]] [[Санат:1938 жылы құрылған футбол клубтары]] 7xd0361f95ntffxnjz84bbjakuaqn16 3607791 3607790 2026-05-22T13:52:58Z Makenzis 71333 /* Ойыншылар */ 2015 3607791 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Морейренсе |ағымдағы маусым = 2014/2015 |логотипі = |толық атауы = ''«Морейренсе» футбол клубы (порт. Moreirense Futebol Clube)'' |лақап аты = ''Os Verdes-e-Brancоs'' (''Жасыл-ақ түстілер'')<br/>''Os Homens de Moreira de Cónegos'' (''Морейра-де-Конегуш жігіттері'') |құрылған = 1938 жыл (77 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Парке Хоаким Алмейда Фрейтас]] |сыйымдылығы = 9 000 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Витор Магальяеш]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} [[Мигель Леаль]] |капитаны = |рейтингі = |жарыс = [[Лига Сагреш]] |маусым = 2025/26 |орын = 7 орын |сайты = [http://www.moreirensefc.pt/ Ресми сайты] | pattern_la1=_ | pattern_b1=_transparentsquares | pattern_ra1=_ | pattern_sh1=_ | pattern_so1=_ | leftarm1=FFFFFF | body1=00A86C | rightarm1=FFFFFF | shorts1=00A86C | socks1=00A86B | pattern_la2=_ | pattern_b2=_transparentsquares | pattern_ra2=_ | pattern_sh2=_ | pattern_so2=_ | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFF00 | rightarm2=FFFFFF | shorts2=FFFF00 | socks2=FFFF00 }} '''Морейренсе''' ({{lang-pt|Moreirense Futebol Clube}}) — [[Морейра-де-Конегуш]] қаласындағы [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. ==Тарихы== 1938 жылы клуб '''Moreirense''' атымен құрылды. Алғаш рет клуб екінші дивизионға 1995 жылы жетті. 6 жылдан кейін клуб Мануэль Мачадомен бірге алғаш рет Жоғарғы лигаға шықты. 2002–04 жж. маусымда клуб жоғарғы лигада өзінің әзірше үздік орнына жетті (9-шы орын). Мачадо [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Гимарайнш]] клубына кеткен соң, клуб екі мәрте секундтқа түсіп жоғарғы лигаға қайта оралды (2010 және 2012 жылдар). ==Жетістіктері== *'''[[Сегунда Лига]]''': 2001–02, 2013–14 *'''[[Португалия Екінші Дивизионы]]''': 1994–95, 2000–01 *'''[[Брага Екінші Дивизионы]]''': 1942–43 [[Санат:Португалия футбол клубтары]] [[Санат:1938 жылы құрылған футбол клубтары]] i37td7ozbzazhomddlgnmahy3784yv4 Арока 0 545900 3607770 3338512 2026-05-22T13:00:55Z Makenzis 71333 3607770 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Portugal}} Арока |ағымдағы маусым = 2014/2015 |логотипі = [[Сурет:FC Arouca.png|200px]] |толық атауы = ''«Арока» футбол клубы (порт. Futebol Clube de Arouca)'' |лақап аты = ''Arouquenses'' |құрылған = 25 желтоқсан 1951 жыл (63 жыл) |стадионы = {{flagicon|Portugal}} [[Эштадиу Мунисипаль]] |сыйымдылығы = 5 000 |иесі = |президенті = {{flagicon|Portugal}} [[Карлуш Пинью]] |жаттықтырушы = {{flagicon|Portugal}} |капитаны = |рейтингі = |жарыс = |маусым = 2025/26 |орын = 8. |сайты = [http://www.fcarouca.eu/ Ресми сайты] | pattern_la1 =_arouca1112h |pattern_b1 =_arouca1112h |pattern_ra1 =_arouca1112h |pattern_sh1 = |pattern_so1 = | leftarm1 =ffffff |body1 =ffffff |rightarm1 =ffffff |shorts1 =0000ff |socks1 =ffff00 | pattern_la2 =_leiria1112a |pattern_b2 =_leiria1112a |pattern_ra2 =_leiria1112a |pattern_sh2 = |pattern_so2 = | leftarm2 =ffffff |body2 =ffffff |rightarm2 =ffffff |shorts2 =ffff00 |socks2 =0000ff }} '''Арока''' ({{lang-pt|Futebol Clube de Arouca}}) — [[Арока (аудан)|Арока ауданындағы]] [[Португалия|португал]] [[футбол клубы]]. ==Тарихы== Клуб [[Порту ФК|Порту]] клубының қосылмасы ретінде 1951 жылдың 25 желтоқсанында құрылған. Арока 2006 жылға дейін Авейру аймақтық лигасында ойнады. Сол жылы клуб Португалия Үшінші Дивизионына шыға алды. Арока 2012-13 жж. маусымда өзінің тарихындағы басты нәтижесіне жетті. Ол жылы клуб [[Лига Сагреш]]ке жолдама алып, Арока ауданының басшылығымен ''Құрмет Алтын Медалімен'' марапатталды. ==Жетістіктері== *[[Сегунда Лига]] **2009–10 *[[Португалия Үшінші Дивизионы]] **2007–08 *Авейру Аймақтық Лигасы **2006–07 ==Дереккөздер== [[Санат:Португалия футбол клубтары]] rd8dksjrx8dgzgkvhaol5ev99xnmrc5 Билік басындағы монархтардың тізімі 0 546293 3607962 3525536 2026-05-23T05:55:42Z Sudralum 88186 /* Монархтар тізімі */ Жазу қатесін түзеттім 3607962 wikitext text/x-wiki Монарх деп [[монархия]]ның басшысы атайды, ол мемлекеттің өмір сүру үшін немесе әдетте бас тартқанға дейін басқаратын, әдетте, төрі арқылы тақ мұра алатын адам басқаратын нысаны. Монархтар автократтар болуы мүмкін (барлық абсолюттік монархияларда сияқты) немесе заң шығарушы билікке және / немесе атқарушы билікке (көптеген конституциялық монархиялар сияқты) берілген нақты билікпен шектелмеген немесе ешқандай резервтік держава болмаған салтанатты фигуралар болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда монарх [[мемлекеттік дін]] мен байланысты болады. Көптеген мемлекеттерде монархтың кішігі, қатыспаған немесе билік етуге қабілетсіз болған кезде регент басқаруы мүмкін болса да, кез келген уақытта бір монархтың болуы мүмкін. [[Андорра]]дағы қазіргі жағдай сияқты, екі монарх бір мезгілде бір мемлекеттің үстінен билік жүргізетін жағдайларды өзекті деп атайды. Монархтар өз атаулары мен стилі бойынша [[Қаратпа сөз|ерекшеленеді]], көбінесе дәстүрлермен анықталады және мемлекеттің конституциясы бойынша кепілдендіріледі. Түрлі атаулар ағылшын тілінде қолданылады; мысалы, ''патша'' және ''ханзада'', «ханзада» және «ханшайым», «император» және ''императрица'' типтік болған жерде қолданылған.<ref>{{Cite web|title=Monarch|publisher=CollinsDictionary.com. Collins English Dictionary - Complete & Unabridged 11th Edition.|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/monarch|accessdate=22 September 2012}}</ref><ref>{{Cite book|last=Herb|first=Michael|title=All in the family: absolutism, revolution, and democracy in the Middle East|publisher=SUNY Press|year=1999|location=New York|page=235|url=https://books.google.com/books?id=i6hd9w64lcgC|isbn=978-0-7914-4168-8}}</ref><ref>{{Cite book|last=Spellman|first=W. M.|title=Monarchies 1000–2000|publisher=Reaktion Books|year=2001|location=London|pages=22–23|url=https://books.google.com/books?id=MRbExiEuYPsC|isbn=978-1-86189-087-0}}</ref><ref>{{Cite book|last=Harris|first=Nathanial|title=Systems of Government: Monarchy|publisher=Evans Brothers|year=2009|location=London|page=38|url=https://books.google.com/books?id=o5SKJanyblIC|isbn=978-0-237-53932-0}}</ref><ref name="hindley">{{Cite book|last=Hindley|first=Geoffrey|title=The Royal Families of Europe|publisher=Constable & Robinson|year=2000|location=London|pages=1–6|url=|isbn=978-0-7867-0828-4}}</ref> Олар жергілікті тілдерде әртүрлі түрде қаралатын болса да, төмендегі тізімдегі атаулар мен тақырыптар ағылшын тіліндегі жалпы эквиваленті арқылы әшекейленген. Роман цифрлары, қолданыстағы әкімшілерді бірдей атаумен бөлектеу үшін пайдаланылған, Саяси және әлеуметтік-мәдени зерттеулерде монархия әдетте тұқым қуалайтын ережемен байланысты; көптеген монархтар тарихи және қазіргі заман контексттерінде корольдік отбасында дүниеге келді. Аралықты қанға жақындату, примогендік және аға тәуелділік сияқты әр түрлі формулаларды қолдану арқылы анықтады. Кейбір монархиялар, алайда, мұрагерлік етпейді, ал билеуші сайлау процесінің көмегімен анықталады; Қазіргі үлгі — [[Малайзия]]ның тақ мұрагері. Бұл жүйелер монархияның модельдік тұжырымдамасына қарсы тұрады, бірақ олар көбінесе осындай деп саналады, өйткені олар белгілі бір қауымдастық сипаттамаларын сақтайды. Көптеген жүйелер мұрагерлік және сайланбалы элементтердің комбинациясын пайдаланады, онда сайлауды немесе мұрагердің тағайындалуын патша қанының мүшелері шектейді. Төмендегі жазбалар алфавиттік тәртіппен ұйымдастырылған тиісті дұшпандардың жанында көрсетіледі. Бұл монархтар өздерінің егемен мемлекеттерінде мемлекет басшысы ретінде билік етеді. Құрастырушы бөлімшені басқаратын монархлар, мәдени немесе дәстүрлі саясатты құрайтын монархтар құрамына кіреді. Өтініш берушілерге талондар жойылған жағдайда үміткерлерді қараңыз. == Монархтар тізімі == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" |- ! scope="col"| Мемлекеті<br />{{small|(лауазымы)}} ! scope="col"| Суреті ! scope="col"| Монарх<br />(Туған жылы) ! scope="col"| Таққа отырған күні ! scope="col" class=unsortable| Өкілеттігі ! scope="col"| Әулеті ! scope="col"| Басқару формасы ! scope="col"| Мұрагерлігі ! scope="col" class=unsortable|Елтаңба,<br>ту ! scope="col" class=unsortable|Қайнар көзі |- | rowspan=2|{{байрақ|Андорра}}<br />{{small|（[[Андорра ханзадалырының тізімі|Ханзада]]）}} | [[Сурет:JLSerranoP.jpg|100px]] | {{sort|Хосеп-Льюис, Серрано Пентинат|[[Серрано Пентинат Хосеп-Льюис]]<br />(1977 туған)}} | {{sort|20250531|31 мамыр 2025 жыл}} | {{Age in years and days|2025|5|31}} жыл, {{age in days|2025|5|31}} күн | rowspan=2| {{sort|яяя|{{small|（Қолданылмайды）}}}} | rowspan=2| [[Андорраның тең төрешілері|Тең төрешілер]] | rowspan=2| [[Андорра 1278 парежесі|Парежесі]] | rowspan=2| [[Сурет:Coat of Arms of the high authorities of Andorra.svg|30px|border]] | rowspan=2|<ref name="andorra2">{{Cite web|author=Government of Andorra|title=Recepció de Nadal del copríncep episcopal Joan-Enric Vives|work=Portal web del Govern d’Andorra|publisher=Government of Andorra|date=2009-12-23|url=http://www.govern.ad/?p=3995|accessdate=2010-12-07|language=Catalan}}</ref> |- | [[Сурет:Emmanuel Macron in Tallinn Digital Summit. Welcome dinner hosted by HE Donald Tusk. Handshake (36669381364) (cropped_2).jpg|100px]] | {{sort|Макрон, Эммануэль|[[Эммануэль Макрон]]<br />(1977 туған)}} | {{sort|20170514|14 мамыр 2017 жыл}} | {{Age in years and days|2017|5|14}} жыл, {{age in days|2017|5|14}} күн |- | {{байрақ|Ұлыбритания}}<br />{{small|（[[Британ монархиясы|Монарх]]）}} | rowspan=15|[[Сурет:King Charles III (July 2023).jpg|100px]] | rowspan=15|{{sort|Чарльз, III|[[III Чарльз]]}}<br>(1948 туған) | rowspan=15|{{sort|20220908|8 қыркүйек 2022 жыл}} | rowspan=15|{{Age in years and days|2022|8|9}} жыл, {{age in days|2022|8|9}} күн | rowspan=15|{{sort|Виндзор|[[Виндзор әулеті|Виндзор]]}}<br /> | [[Британ монархиясы|Конституциялық монархия]] | rowspan=15|[[Британдық тақтың мұрагері|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal standard of the United Kingdom.svg|30px|border|alt=Ұлыбританиядағы штандарты]]<br>[[Сурет:Royal Standard of the United Kingdom (in Scotland).svg|30px|border|alt=Шотландиядағы штандарты]] | <ref name="charles">{{Cite web|title= Charles is King of 15 countries - but for how much longer? |work= [[BBC News]] |url= https://www.bbc.com/news/world-65426265 |accessdate= 2024-09-10}}</ref> |- | {{байрақ|Антигуа және Барбуда}}<br />{{small|（[[Антигуа және Барбуда монархиясы|Монарх]]）}} |[[Антигуа және Барбуда монархиясы|Конституциялық монархия]] | | <ref name="charles"/> |- | {{байрақ|Аустралия}}<br />{{small|（[[Аустралия монархиясы|Монарх]]）}} | [[Аустралия монархиясы|Конституциялық монархия]] | | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Багам аралдары}}<br />{{small|（[[Багам аралдарының монархиясы|Монарх]]）}} | [[Багам аралдарының монархиясы|Конституциялық монархия]] | | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Белиз}}<br />{{small|（[[Белиз монархиясы|Монарх]]）}} | [[Белиз монархиясы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Канада}}<br />{{small|（[[Канада монархиясы|Монарх]]）}} | [[Канада монархиясы|Конституциялық монархия]] |[[Сурет:Royal Standard of Canada.svg|30px|border|alt=Royal Standard of Canada]] | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Гренада}}<br />{{small|（[[Гренада монархиясы|Монарх]]）}} | [[Гренада монархиясы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Ямайка}}<br />{{small|（[[Ямайка монархиясы|Монарх]]）}} | [[Ямайка монархиясы|Конституциялық монархия]] | | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Жаңа Зеландия}}<br />{{small|（[[Жаңа Зеландияның монархиясы|Монарх]]）}} | [[Жаңа Зеландияның монархиясы|Конституциялық монархия]] | | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Сент-Китс және Невис}}<br />{{small|（[[Сент-Китс және Невис монархиясы|Монарх]]）}} | [[Сент-Китс және Невис монархиясы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Сент-Люсия}}<br />{{small|（[[Сент-Люсия монархиясы|Монарх]]）}} | [[Сент-Люсия монархиясы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Сент-Винсент және Гренадиндер}}<br />{{small|（[[Сент-Винсент және Гренадиндердің монархиясы|Монарх]]）}} | [[Сент-Винсент және Гренадиндердің монархиясы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Соломон аралдары}}<br />{{small|（[[Соломон аралдарының монархы|Монарх]]）}} | [[Соломон аралдарының монархы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Тувалу}}<br />{{small|（[[Тувалу монархиясы|Монарх]]）}} | [[Тувалу монархиясы|Конституциялық монархия]] |— | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Папуа — Жаңа Гвинея}}<br />{{small|（[[Папуа — Жаңа Гвинея монархиясы|Монарх]]）}} | [[Папуа — Жаңа Гвинея монархиясы|Конституциялық монархия]] | — | <ref name="charles" /> |- | {{байрақ|Бахрейн}} | [[Сурет:Hamad bin Isa Al Khalifa April 2016.jpg|100px]] | {{sort|Халифа, Хамад ибн Иса|[[Бахрейн әмірі|Әмір]] [[Хамад ибн Иса әл-Халифа]]<br />(1950 туған)}} | {{sort|19990306|6 наурыз 1999 жыл}} | {{Age in years and days|1999|3|6}} жыл, {{Age in days|1999|3|6}} | {{sort|Халифа|[[Әл-Халифа]]}}<ref>{{Cite book|author= Alghanim, Salwa |title= The reign of Mubarak al-Sabah: Shaikh of Kuwait, 1896-1915 |publisher= I.B.Tauris |year= 1998 |page= 5 |url= http://books.google.com.my/books?id=icj1SiWf6YUC |isbn= 978-1-86064-350-7}}</ref> | [[Аралас үкімет]] | [[Бахрейн тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of Bahrain.svg|30px|border|alt=Royal Standard of Bahrain]] | <ref name="bahr">{{Cite journal|title= The Kingdom of Bahrain: The Constitutional Changes |journal= The Estimate |publisher= The International Estimate, Inc. |url= http://www.theestimate.com/public/022202b.html |date= 2002-02-22 |accessdate= 2011-11-12}}</ref> |- | {{байрақ|Бельгия}} | [[Сурет:Sergio Mattarella and Belgian King Philippe at Quirinale in 2021 (6) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Филип|[[Бельгия королі|Король]] [[Филип (Бельгия королі)|Филип]]<br />(1960 туған)}} | {{sort|20130721|21 шілде 2013 жыл}} | {{Age in years and days|2013|7|21}} жыл, {{Age in days|2013|7|21}} | [[Саксен-Кобург-Гот]] | [[Бельгия патшасы|Конституциялық монархия]] | [[Бельгия тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of King Philippe of Belgium.svg|30px|border]] | |- | {{байрақ|Бутан}} | [[Сурет:Jigme Khesar Namgyel Wangchuck at the Enthronement of Naruhito.jpg|100px]] | {{sort|Вангчук, Джигме Кхесар|[[Друк гьялпо|Патша]] [[Джигме Кхесар Намгьял Вангчук]]<br />(1980 туған)}} | {{sort|20061209|9 желтоқсан 2006 жыл}} | {{Age in years and days|2006|12|9}} жыл, {{Age in days|2006|12|9}} | [[Вангчук]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Бутан тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | — | |- | {{байрақ|Бруней}} |[[Сурет:Hassanal_Bolkiah.jpg|100px]] | {{sort|Болкиах, Хассанал|[[Бруней сұлтаны|Сұлтан]] [[Хассанал Болкиах]]<br />(1946 туған)}} | {{sort|19671004|4 қазан 1967 жыл}} | {{Age in years and days|1967|10|4}} жыл, {{Age in days|1967|10|4}} | [[Болкиах]] | [[Абсолюттік монархия]] | [[Бруней тақ мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Personal Emblem of the Sultan of Brunei.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Камбоджа}} | [[Сурет:King Norodom Sihamoni (2019).jpg|100px]] | [[Камбоджа королі|Король]] [[Нородом Сиамони]]<br />(1953 туған) | {{sort|20041014|14 қазан 2004 жыл}} | {{Age in years and days|2004|10|14}} жыл, {{Age in days|2004|10|14}} | [[Нородом]] | [[Конституциялық монархия]] | Тұқымқуалайтын, сайлайтын | [[Сурет:Royal Standard of the King of Cambodia.svg|40px|border]] | <ref name="Government of Tonga">{{Cite web|author= Government of Tonga |title= Geneology{{sic|hide=y}} of King Tupou VI |publisher= Office of the Lord Chamberlain |date= 2008-07-28 |url= https://www.pmo.gov.to/geneology-of-king-george-tupou-v.html |accessdate= 2010-12-09 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20100824193544/https://www.pmo.gov.to/geneology-of-king-george-tupou-v.html |archivedate= 2010-08-24}}</ref><ref name="tonga">{{Cite web|author= Government of Tonga |title= Tu'i Kanokupolu |publisher= Palace Office |url= http://www.palaceoffice.gov.to/index.php-?option=com_content&view=category&layout=blog&id=68&Itemid=81 |accessdate= 2011-11-12 |deadurl= yes |archiveurl= https://web.archive.org/web/20111130040342/http://www.palaceoffice.gov.to/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=68&Itemid=81 |archivedate= 2011-11-30 |df= dmy-all}}</ref> |- | {{байрақ|Дания}} | [[Сурет:King Frederik X in 2025.jpg|100px]] | {{sort|Фредерик, II|[[Дания монархиясы|Патша]] [[X Фредерик]]<br />(1968 туған)}} | {{sort|20240114|14 қаңтар 2024 жыл}} | {{Age in years and days|1972|1|14}} жыл, {{Age in years and days|1972|1|14}} күн | [[Глюксбургтар]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Дания тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of Denmark.svg|40px|alt=Royal Standard of Denmark]] | <ref>{{Cite web|url= https://qazaqstan.tv/news/187658/ |title= Дания Королі Фредерик X таққа отырды |lang= kk |publisher= [[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] |date= 2024-01-15 |accessdate= 2024-09-10}}</ref> |- | {{байрақ|Жапония}} | [[Сурет:Naruhito and Masako visit Bogor Palace 48 (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Нарухито|[[Жапон императоры|Императоры]] [[Нарухито]]<br />(1960 туған)}} | {{sort|20190501|1 мамыр 2019 жыл}} | {{Age in years and days|2019|5|1}} жыл, {{age in days|2019|5|1}} күн | {{sort|Ямато|[[Жапон Император әулеті|Ямато]]}} | [[Жапон императоры|Конституциялық монархия]] | [[Жапон тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Flag of the Japanese Emperor.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Иордания}} | [[Сурет:King Abdullah II (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Абдалла|[[Иордания королі|Король]] [[II Абдалла ибн Хұсейін|II Абдалла]]<br />(1962 туған)}} | {{sort|19990207|7 ақпан 1999 жыл}} | {{Age in years and days|1999|2|7}} жыл, {{age in days|1999|2|7}} күн | [[Һашим әулеті|Һашим]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Иордания тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal standard of Jordan.svg|40px|border|alt=Royal Standard of Jordan]] | |- | {{байрақ|Кувейт}} | [[Сурет:Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah GCC.jpg|100px]] | {{sort|Сабах|[[Кувейт әмірі|Әмір]] [[Мишааль әл-Ахмад әл-Джабер ас-Сабах]]<br />(1940 туған)}} | {{sort|20231216|16 желтоқсан 2023}} | {{Age in years and days|2023|12|16}} жыл, {{age in days|2023|12|16}} күн | {{sort|Сабах|[[Әл-Сабах]]}} | [[Конституциялық монархия]] | Тұқымқуалайтын, сайлайтын | [[Сурет:Standard of the Emir of Kuwait.svg|40px]] | <ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kuveyt-memleketinin-zhana-amirine-konil-aytu-zhedelhatyn-zholdady-17113156 |title= Президент Кувейт Мемлекетінің жаңа Әміріне көңіл айту жеделхатын жолдады |lang= kk |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-12-17 |accessdate= 2024-09-10}}</ref> |- | {{байрақ|Лесото}} |[[Сурет:Letsie_III.jpg|100px]] | {{sort|Летсе, III|[[Лесото корольдерінің тізімі|Король]] [[III Летсе]]<br />(1963 туған)}} | {{sort|19900312|12 наурыз 1990 жыл}} | {{Age in years and days|1990|3|12}} жыл, {{age in days|1990|3|12}} күн | [[Мошеш]] | [[Конституциялық монархия]] | Тұқымқуалайтын, сайлайтын | [[Сурет:Royal Standard of Lesotho.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Лихтенштейн}} | [[Сурет:Ιωάννης Αδάμ Β΄ του Λίχτενσταϊν.jpg|100px]] | {{sort|Ханс Адам|[[Лихтенштейннің княздығы тізімі|Князь]] [[II Ханс Адам]]<br />(1945 туған)}} | {{sort|19891113|13 қараша 1989 жыл}} | {{Age in years and days|1989|11|13}} жыл, {{age in days|1989|11|13}} күн <br /> | [[Лихтенштейн әулеті|Лихтенштейн]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Лихтенштейннің патшалық тағын мұра ету тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Standard of the Prince of Liechtenstein.svg|40px|border|alt=Royal Standard of the Prince of Liechtenstein]] | |- | {{байрақ|Люксембург}} | | {{sort|Вильгельм V|[[Люксембург билеушілерінің тізімі|Ұлы герцог]] [[V Вильгельм (Люксембург ұлы герцогі)|V Вильгельм]]<br />(1981 туған)}} | {{sort|20251003|3 қазан 2025 жыл}} | {{Age in years and days|2025|10|3}} жыл, {{age in days|2025|10|3}} күн | [[Нассау-Вайльбург]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Люксембург тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Standard of the Grand Duke of Luxembourg.svg|40px]] | |- | {{байрақ|Малайзия}} | [[Сурет:Sultan Ibrahim Ismail (48400998097) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Исмаил, Ибраһим|[[Янг ди-Пертуан Агонг|Жоғарғы билеуші]] [[Ибраһим Исмаил]]}}<br />(1958 туған) | {{sort|20240131|31 қаңтар 2024 жыл}} | {{Age in years and days|2024|1|31}} жыл, {{age in days|2024|1|31}} күн | [[Джохор]] | [[Конституциялық монархия]] | Тұқымқуалайтын, ротация | [[Сурет:Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg|40px]] | |- | {{байрақ|Монако}} | [[Сурет:Prince Albert II of Monaco at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|100px]] | {{sort|Альбер|[[Монако ханзадасы|Ханзада]] [[II Альбер (Монако ханзадасы)|II Альбер]]<br />(1958 туған)}} | {{sort|20050406|6 сәуір 2005 жыл}} | {{Age in years and days|2005|4|6}} жыл, {{age in days|2005|4|6}} күн | [[Гримальди]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Монаконың тақ мұрагері болу тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Personal standard of Prince Alberto II of Monaco.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Марокко}} | [[Сурет:Pedro Sánchez se reúne con el rey de Marruecos, Mohamed VI (1) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Мұхаммед|[[Марокко монархтарының тізімі|Король]] [[VI Мұхаммед]]<br />(1963 туған)}} | {{sort|19990723|23 шілде 1999 жыл}} | {{Age in years and days|1999|7|30}} жыл, {{age in days|1999|7|30}} күн | [[Алауиттер]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Марокко тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal standard of Morocco.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Нидерланд}} | [[Сурет:Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander met koningsmantel april 2013 (cropped).jpeg|100px]] | {{sort|Виллем-Александр|[[Нидерланд королдерінің тізімі|Король]] [[Виллем-Александр]]<br />(1967 туған)}} | {{sort|20130430|30 сәуір 2013 жыл}} | {{Age in years and days|2013|4|30}} жыл, {{age in days|2013|4|30}} күн | [[Орандар әулеті|Орандар]] | [[Конституциялық монархия]] | [[Нидерланды тағына мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of the Netherlands.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Норвегия}} | [[Сурет:King Harald V 2021.jpg|100px]] | {{sort|Харальд, V|[[Норвегия королі|Король]] [[V Харальд]]<br />(1937 туған)}} | {{sort|19910117|17 қаңтар 1991 жыл}} | {{Age in years and days|1991|1|17}} жыл, {{age in days|1991|1|17}} күн | [[Глюксбургтар]] | Конституциялық монархия | [[Тақтың мұрагерлік норвегиялық тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Kongeflagg.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Оман}} | [[Сурет:Secretary Pompeo Meets with the Sultan of Oman Haitham bin Tariq Al Said (49565463757) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Тарық, Хайсам бен|[[Оман билеушілерінің тізімі|Сұлтан]] [[Хайсам бен Тарық]]<br />(1954 туған)}} | {{sort|20200110|10 қаңтар 2020 жыл}} | {{Age in years and days|2020|1|10}} жыл, {{age in days|2020|1|10}} күн | {{sort|Бу Саид|[[Әл Бу Саид]]}} | [[Абсолюттік монархия]] | Тұқымқуалайтын | [[Сурет:Standard of the Sultan of Oman.svg|40px|border]] | <ref>{{Cite web|url= http://www.akorda.kz/kz/events/memleket-basshysy-oman-sultany-haisam-ben-tarik-al-saidke-konil-aitu-zhedelhatyn-zholdady |title= Мемлекет басшысы Оман Сұлтаны Хайсам бен Тариқ Әл Саидке көңіл айту жеделхатын жолдады |date= 2020-01-11 |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |accessdate= 2024-09-10}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200227213817/http://www.akorda.kz/kz/events/memleket-basshysy-oman-sultany-haisam-ben-tarik-al-saidke-konil-aitu-zhedelhatyn-zholdady |date= 2020-02-27}}</ref> |- | {{байрақ|Катар}} | [[Сурет:تميم بن حمد بن خليفة آل ثاني (49759678641) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Тани|[[Катар Әмірі|Әмір]] [[Тамим бин Хамад Әл Тани]]<br />(1980 туған)}} | {{sort|20130625|25 маусым 2013 жыл}} | {{Age in years and days|2013|6|25}} жыл, {{age in days|2013|6|25}} күн | {{sort|Тани|Әл-Тани}} | [[Абсолюттік монархия]] | Тұқымқуалайтын | — | |- | {{байрақ|Сауд Арабиясы}} | [[Сурет:Salman of Saudi Arabia - 2020 (49563590728) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Сауд, Салман ибн Абдул-Әзиз|[[Сауд Арабия королі|Король]] [[Салман ибн Абдул-Әзиз Әл Сауд|Салман]]<br />(1935 туған)}} | {{sort|20150123|23 қаңтар 2015 жыл}} | {{Age in years and days|2015|1|23}} жыл, {{age in days|2015|1|23}} күн | {{sort|Сауд|[[Әл-Сауд]]}} | [[Абсолюттік монархия]] | [[Сауд Арабиясының таққа мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of Saudi Arabia.svg|40px|border]] | <ref>{{cite news |title=Saudi Arabia's King Abdullah dies |url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-30945324 |publisher=[[BBC News]] |date=2015-01-23 |accessdate=2015-01-23}}</ref> |- | {{байрақ|Испания}} | [[Сурет:Felipe_VI_2015_(cropped).jpg|100px]] | {{sort|Филипп, VI|[[Испания королі|Король]] [[VI Филипп (Испания королі)|VI Филипп]]<br />(1968 туған)}} | {{sort|20140619|19 маусым 2014 жыл}} | {{Age in years and days|2014|6|19}} жыл, {{age in days|2014|6|19}} күн | [[Бурбондар]] | Конституциялық монархия | [[Испан таққа мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of Spain.svg|40px|border|alt=Royal Standard of Spain]] | |- | rowspan="2"|{{байрақ|Эсватини}} | [[Сурет:Mswati III in Yokohama (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Мсвати, III|[[Эсватини королі|Король]] [[III Мсвати]]<br />(1968 туған)}} | rowspan="2"|{{sort|19860425|25 сәуір 1986 жыл}} | rowspan="2"|{{Age in years and days|1986|4|25}} жыл, {{age in days|1986|4|25}} күн | rowspan="2"|Дламини | rowspan="2"|[[Абсолюттік монархия]] | rowspan="2"|[[Эсватини тақ мұрагері|Тұқымқуалайтын]] | rowspan="2"|[[Сурет:Coat of arms of Eswatini.svg|40px|border|alt=Coat of arms of Eswatini]] | rowspan="2"| |- | [[Сурет:Ntombi Tfwala 20160607.jpg|100px]] | {{sort|Нтфомби|Ана-Королева [[Нтфомби]]<br />(1949 туған)}} |- | {{байрақ|Швеция}} | [[Сурет:Carl XVI Gustaf of Sweden 2018 (42282165922) (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Карл|[[Швеция королі|Король]] [[Карл XVI Густав]]<br />(1946 туған)}} | {{sort|19730915|15 қыркүйек 1973 жыл}} | {{Age in years and days|1973|9|15}} жыл, {{age in days|1973|9|15}} күн | [[Бернадоттар]] | Конституциялық монархия | [[Швед шіркеуінің мұрагері|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal standard of Sweden.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Тайланд}} | [[Сурет:King Rama X official (crop).png|100px]] | {{sort|Вачиралонгкорн|[[Таиланд королі|Король]] Маха [[Вачиралонгкорн]]<br />(1952 туған)}} | {{sort|20161013|13 қазан 2016 жыл}} | {{Age in years and days|2016|10|13}} жыл, {{age in days|2016|10|13}} күн | [[Чакри]] | Конституциялық монархия | [[1924 сарайы мұрагерлік құқығы|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:King's Standard of Thailand.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Тонга}} | [[Сурет:Dinner for His Majesty King Tupou VI of the Kingdom of Tonga and Her Majesty Queen Nanasipau’u 04.jpg|100px]] | {{sort|Тупоу|[[Тонга королі|Король]] [[VI Тупоу]]<br />(1959 туған)}} | {{sort|20120318|18 наурыз 2012 жыл}} | {{Age in years and days|2012|3|18}} жыл, {{age in days|2012|3|18}} күн | [[Тупоу]] | Конституциялық монархия | [[Тонга мұрагерлік тәртібі|Тұқымқуалайтын]] | [[Сурет:Royal Standard of Tonga.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|БАӘ}} | [[Сурет:His Highness Sheikh Mohammed Bin Zayed Al Nahyan, at Hyderabad House, in New Delhi on February 11, 2016.jpg|100px]] | {{sort|Нахайян, Мұхаммед ибн Заид|[[Біріккен Араб Әмірліктері президенті|Президент]] [[Мұхаммед ибн Заид Әл-Нахайян]]<br />(1961 туған)}} | {{sort|20220514|14 мамыр 2022 жыл}} | {{Age in years and days|2003|11|3}} жыл, {{age in days|2003|11|3}} күн | {{sort|Нахаян|Әл-Нахаян}} | Абсолютті-Конституциялық | Тұқымқуалайтын, сайлайтын | [[Сурет:Flag of the President of the United Arab Emirates.svg|40px|border]] | |- | {{байрақ|Ватикан}} | [[Сурет:León XIV (cropped).jpg|100px]] | {{sort|Лео|[[Папалық|Рим папасы]] [[XIV Лео]]<br />(1955 туған)}} | {{sort|20250508|8 мамыр 2025 жыл}} | {{Age in years and days|2025|5|8}} жыл, {{age in days|2025|5|8}} күн | {{sort|яяя|{{small|(Қолданылмайды)}}}} | [[Абсолюттік монархия]] | [[Конклав|Құзырынша]] | [[Сурет:Palazzo Farnese flag of the Papacy.svg|40px]] | |} ==Сыртқы сілтемелер== *[[Қазіргі қызметтегі мемлекет және үкімет басшылары]] * Бар тақтар тізімі *{{cite web | author = Buyers, Christopher | title = The Royal Ark: Royal and Ruling Houses of Africa, Asia, Oceania and the Americas | url = http://www.royalark.net/}} *{{cite web |author = Soszynski, Henry |title = Genealogical Gleanings: Royal and Noble Lineages |url = http://uqconnect.net/~zzhsoszy/ |publisher = University of Queensland |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110512204117/http://uqconnect.net/~zzhsoszy/ |archivedate = 2011-05-12 }} == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Reflist|2}} {{Reflist|2|group=Ескерту}} {{Елдер тізімі}} [[Санат:Тізімдер]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары|*]] afccz052u1o4mzpz91irsph8bu56lnc Qazaq Air 0 546795 3607852 3485316 2026-05-22T16:13:12Z ~2026-30749-21 181573 3607852 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="width:22em; font-size:90%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold;" | Qazaq Air<br /><small>Vietjet Qazaqstan</small> |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Файл:Vietjet Qazaqstan logo.svg|230px]] |- ! IATA | IQ |- ! ICAO | QAZ |- ! Шақыру белгісі | SAMRUK |- ! Құрылған күні | 2015 жылғы 1 сәуір<ref name="vjq-about">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/en/about-us | title = About Us | publisher = Vietjet Qazaqstan | access-date = 2026-05-19 }}</ref> |- ! Қызметін бастаған күні | 2015 жылғы 27 тамыз<ref name="vjq-about" /> |- ! Хабы | [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы]] |- ! Бонустық бағдарлама | IQ Bonus<ref name="iqbonus-faq">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/ru/faq | title = Часто задаваемые вопросы | publisher = Vietjet Qazaqstan | access-date = 2026-05-19 }}</ref> |- ! Әуе паркі | 5<ref name="sk-qazaqair-sale-2024">{{cite web | url = https://sk.kz/press-center/news/77957/?lang=ru | title = АО «Самрук-Қазына» объявляет о подписании договора купли-продажи акций АО «QAZAQ AIR» с консорциумом инвесторов | publisher = Самұрық-Қазына | access-date = 2026-05-19 }}</ref> |- ! Акционерлері | [[Самұрық-Қазына]] — 49&nbsp;%<br />Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;%<br />Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;%<ref name="vjq-about" /> |- ! Штаб-пәтері | {{flag|Қазақстан}} [[Астана]], [[Қазақстан]] |- ! Басшысы | Әділбек Ұмралиев, басқарма төрағасы<ref name="umraliev-2025">{{cite web | url = https://kapital.kz/economic/141183/adilbek-umraliev-stal-predsedatelem-pravleniya-qazaq-air.html | title = Адилбек Умралиев стал председателем правления Qazaq Air | publisher = Kapital.kz | date = 2025-10-03 | access-date = 2026-05-19 }}</ref> |- ! Түсімі | шамамен 21 млрд [[Қазақстан теңгесі|теңге]] түсім, 2024 жыл<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" /> |- ! Сайты | {{URL|vietjetqazaqstan.kz}} |} '''QAZAQ AIR''' — заңды атауы '''«QAZAQ AIR» АҚ'''; 2025 жылдан бастап '''Vietjet Qazaqstan''' тауар белгісімен қызмет көрсететін<ref name="vjq-brand">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/ru/news/first-passengers-depart-on-the-new-direct-flight-from-astana-to-bishkek | title = Первые пассажиры отправились новым прямым рейсом из Астаны в Бишкек | publisher = Vietjet Qazaqstan | access-date = 2026-05-19 }}</ref> [[Қазақстан|қазақстандық]] әуе компаниясы. Компания [[Астана]] қаласындағы [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы]]нда базаланады. Әуе компаниясы ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді, сондай-ақ мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі субсидияланатын бағыттарды орындайды<ref name="route-network-2026">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/ru/destinations | title = Направления | publisher = Vietjet Qazaqstan | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Әуе компаниясы 2015 жылы [[Самұрық-Қазына]] қоры тарапынан құрылған<ref name="vjq-about" />. 2025 жылы компанияны жекешелендіру аяқталды: QAZAQ AIR акционерлері ретінде «Самұрық-Қазына» АҚ — 49&nbsp;%, Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;% және Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;% болды<ref name="vjq-about" />. Central Asia Aviation Holdings Limited Вьетнамның Sovico Group тобына кіреді<ref name="vjq-about" />. 2026 жылы компания Ресей Федерациясында [[Екатеринбург]] қаласында тіркелген өкілдігін рәсімдеді<ref name="fns-qazaqair-representation-2026">{{cite web | url = https://www.nalog.gov.ru/opendata/7707329152-rafp | title = Государственный реестр аккредитованных филиалов, представительств иностранных юридических лиц | publisher = Ресей Федералдық салық қызметі | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. == Тарихы == === 2015—2018 === 2015 жылғы сәуірде [[Самұрық-Қазына|«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ]] «Qazaq Air» АҚ еншілес компаниясын құрды<ref>{{cite web | url = https://kapital.kz/economic/43988/qazaq-air-rasshiryaet-set-regionalnyh-marshrutov.html | title = Qazaq Air расширяет сеть региональных маршрутов | publisher = Kapital.kz | date = 2015-09-25 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2015-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151031094317/http://kapital.kz/economic/43988/qazaq-air-rasshiryaet-set-regionalnyh-marshrutov.html | url-status = live }}</ref>. Әуе компаниясы 2015 жылғы 6 шілдеде [[Астана]]да таныстырылды<ref>{{cite web | url = https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezentovana-aviakompaniya-Qazaq-Air-277298/ | title = Презентована авиакомпания Qazaq Air | publisher = Tengri News | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829033058/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezentovana-aviakompaniya-Qazaq-Air-277298/ | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web | url = http://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kak-vyiglyadyat-samoletyi-Qazaq-Air-277302/ | title = Как выглядят самолеты Qazaq Air | publisher = Tengri News | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170828230859/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kak-vyiglyadyat-samoletyi-Qazaq-Air-277302/ | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.zakon.kz/4726009-v-astane-prezentovali-novuju.html | title = В Астане презентовали новую авиакомпанию Qazaq Air | publisher = Zakon.kz | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831173320/https://www.zakon.kz/4726009-v-astane-prezentovali-novuju.html | url-status = live }}</ref>. Алғашқы тұрақты жолаушылар рейсі 2015 жылғы 27 тамызда [[Алматы халықаралық әуежайы|Алматы]] — [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы|Астана]] бағыты бойынша орындалды<ref>{{cite web | url = http://informburo.kz/novosti/samolet-qazaq-air-sovershil-pervyy-kommercheskiy-reys-11109.html | title = Qazaq air совершила первый коммерческий рейс | author = Алина Есеналина, Бахтияр Даркеев | publisher = Информбюро | date = 2015-08-28 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829033934/https://informburo.kz/novosti/samolet-qazaq-air-sovershil-pervyy-kommercheskiy-reys-11109.html | url-status = live }}</ref>. Ұшулардың алғашқы бес күнінде әуе компаниясының қызметін 900-ден астам жолаушы пайдаланды<ref>{{cite web | url = http://www.inform.kz/rus/article/2813326 | title = За 5 дней услугами Qazaq Air воспользовались более 900 пассажиров | publisher = Казинформ | date = 2015-09-01 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2016-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304131714/http://www.inform.kz/rus/article/2813326 | url-status = live }}</ref>, ал 2015 жылғы 21 қазанға қарай компания құрылған сәттен бастап 10 мыңнан астам жолаушы тасымалдады<ref>{{cite web | url = http://www.inform.kz/ru/cherez-neskol-ko-let-kazahstancy-stanut-bol-she-letat-schitayut-v-qazaq-air_a2830600 | title = Через несколько лет казахстанцы станут больше летать, считают в «Qazaq Air» | publisher = Казинформ | date = 2015-10-21 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170828233352/http://www.inform.kz/ru/cherez-neskol-ko-let-kazahstancy-stanut-bol-she-letat-schitayut-v-qazaq-air_a2830600 | url-status = live }}</ref>. 2017 жылғы мамырда әуе компаниясында алғашқы қазақстандық ұшқыштар өз міндеттеріне кірісті. 2015 жылы Qazaq Air De Havilland Dash-8-Q400NG ұшақтарын басқаруға оқыту үшін 16 қазақстандық ұшқышты іріктеді; 2017 жылғы мамырдың соңына қарай 15 қазақстандық ұшқыш екінші ұшқыш лауазымында дербес ұшуға рұқсат алды, ал бір ұшқыш компаниядағы алғашқы қазақстандық әуе кемесі командирі болды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/nacionalnyy-orientir | title = Национальный ориентир | publisher = ATO.ru | date = 2017-08-28 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831175139/http://www.ato.ru/content/nacionalnyy-orientir | url-status = live }}</ref>. 2017 жылдың қорытындысы бойынша компания қызметін 250 мыңнан астам жолаушы пайдаланды, бұл 2016 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 53,6&nbsp;%-ға көп болды<ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/news/2018/01/09/newsid_163335 | title = QAZAQ AIR подвела итоги своей деятельности в 2017 | publisher = Forbes Kazakhstan | date = 2018-01-09 | access-date = 2018-03-06 | archive-date = 2018-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180307022620/https://forbes.kz/news/2018/01/09/newsid_163335 | url-status = live }}</ref>, бағыттар саны 15-ке дейін өсті. 2017 жылғы шілдеде компания алғашқы халықаралық рейсін орындады: [[әуе чартері|чартерлік бағдарлама]] бойынша тасымалдаушы Алматыдан [[Қырғызстан]]дағы [[Тамшы]] ауылында орналасқан [[Ыстықкөл халықаралық әуежайы]]на ұшуды бастады<ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/finances/markets/qazaq_air_zapuskaet_mejdunarodnyie_reysyi | title = Qazaq Air запускает первый международный рейс | publisher = Forbes Kazakhstan | date = 2017-07-28 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831214619/https://forbes.kz/finances/markets/qazaq_air_zapuskaet_mejdunarodnyie_reysyi | url-status = live }}</ref>. [[Файл:QAZAQ AIR флот.jpg|мини|QAZAQ AIR әуе паркі]] 2018 жылғы маусымда Қытайдың [[China Express Airlines]] әуе компаниясы Qazaq Air-ді жекешелендіруге қатысуға дайын екенін білдірді. Өңірлік әуе тасымалдаушылары стратегиялық ынтымақтастықты дамыту жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/kitayskaya-aviakompaniya-zainteresovalas-pokupkoy-kazahstanskoy-qazaq-air | title = Китайская авиакомпания заинтересовалась покупкой казахстанской Qazaq Air | publisher = ATO.ru | date = 2018-06-13 | access-date = 2019-01-07 | archive-date = 2019-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190120215411/http://www.ato.ru/content/kitayskaya-aviakompaniya-zainteresovalas-pokupkoy-kazahstanskoy-qazaq-air | url-status = live }}</ref>. 2018 жылғы қарашада Qazaq Air [[Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы]]ның IATA Operational Safety Audit (IOSA) пайдалану қауіпсіздігі аудитінен өтіп, IOSA сертификатын алған Қазақстандағы үшінші әуе тасымалдаушы болды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/audit-iosa-proshel-tretiy-aviaperevozchik-kazahstana | title = Аудит IOSA прошёл третий авиаперевозчик Казахстана | publisher = ATO.ru | access-date = 2019-01-07 | archive-date = 2019-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190107073617/http://www.ato.ru/content/audit-iosa-proshel-tretiy-aviaperevozchik-kazahstana | url-status = live }}</ref>. Компанияның жылдық есебіне сәйкес, 2018 жылы Qazaq Air 307 мың жолаушы тасымалдап, 5451 рейс орындады, ал оның бағыттық желісі Қазақстанның 12 қаласы арасындағы 14 бағытты қамтыды<ref name="qazaqair-2018-report">{{cite web | url = https://media.vietjetqazaqstan.kz/vjq-media/about_us/documents/QA_AIR_2018-ru.pdf | title = Годовой отчёт 2018 | publisher = QAZAQ AIR | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. === 2019—2023 === 2019 жылдың бірінші жартыжылдығы қорытындысы бойынша әуе компаниясы операциялық қызметі басталғаннан бері 920 мыңнан астам жолаушы тасымалдағанын хабарлады<ref>{{cite web | url = https://inbusiness.kz/ru/last/qazaq-air-v-i-polugodii-uvelichila-passazhiropotok-na-16 | title = Qazaq Air в первом полугодии увеличила пассажиропоток на 16% | publisher = inbusiness.kz | access-date = 2019-07-30 | archive-date = 2019-07-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190730091618/https://inbusiness.kz/ru/last/qazaq-air-v-i-polugodii-uvelichila-passazhiropotok-na-16 | url-status = live }}</ref>. 2019 жылғы шілдеде Qazaq Air Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының 293-мүшесі болды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-qazaq-air-proshla-sertifikaciyu-iata | title = Авиакомпания Qazaq Air прошла сертификацию IATA | publisher = ATO.ru | date = 2019-07-17 | access-date = 2019-07-30 | archive-date = 2019-07-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190730091624/http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-qazaq-air-proshla-sertifikaciyu-iata | url-status = live }}</ref>. 2019 жылғы қарашада әуе компаниясы IOSA стандарттарына сәйкестік бойынша IATA-ның екінші пайдалану қауіпсіздігі аудитінен сәтті өтті; IOSA сертификаты мен оператор мәртебесінің қолданылу мерзімі 2021 жылғы қарашаға дейін ұзартылды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/press-releases/qazaq-air-podtverdila-sootvetstvie-mezhdunarodnym-standartam-iosa | title = Qazaq Air подтвердила соответствие международным стандартам IOSA | publisher = ATO.ru | date = 2019-12-04 | access-date = 2020-04-14 | archive-date = 2019-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191207154606/http://www.ato.ru/press-releases/qazaq-air-podtverdila-sootvetstvie-mezhdunarodnym-standartam-iosa | url-status = live }}</ref>. 2023 жылы «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ Qazaq Air-ді жекешелендіру процесін бастады. The Tenge басылымының мәліметінше, әуе компаниясын 2023 жылдың екінші жартысында сату жоспарланған, алайда конкурс өтпеді деп танылып, сату мерзімі 2024 жылға ауыстырылды. Басылымда тасымалдаушыны сатып алуға Вьетнамның SOVICO Group холдингі қызығушылық танытқаны да айтылды<ref name="the-tenge-privatization-2024">{{cite web | url = https://the-tenge.kz/articles/prodazhu-qazaq-air-perenesli-na-2024-god | title = Продажу Qazaq Air перенесли на 2024 год | publisher = The Tenge | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. === 2024—2026 === 2024 жылғы 24 желтоқсанда «Самұрық-Қазына» АҚ Qazaq Air акцияларын Central Asia Aviation Holdings Limited және Kazasia Holdings Limited кірген инвесторлар консорциумымен сатып алу-сату шартын жасады; шарт Қазақстан Үкіметінің 2024 жылғы 27 желтоқсандағы № 1130 қаулысы қабылданғаннан кейін күшіне енді<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Мәміле Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлкін жекешелендіру бағдарламасы аясында жүзеге асырылды<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Қордың хабарлауынша, Central Asia Aviation Holdings Limited [[VietJet Air]] компаниясының негізгі акционері болып табылатын Sovico Group тобына кірген<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. «Самұрық-Қазына» хабарламасында мәміле жасалған кезде Qazaq Air бес Bombardier Dash 8-Q400 ұшағын пайдаланғаны, 2024 жылы 600 мыңнан астам жолаушы тасымалдағаны, шамамен 21 млрд теңге түсім және 2 млрд теңгеден астам EBITDA алғаны көрсетілді<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Мәміле материалдарында бірнеше жыл ішінде әуе компаниясы паркін кемінде 20 [[Boeing 737 MAX]] немесе [[Airbus A321]] ұшағымен толықтыру жоспарлары да айтылды<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" /><ref name="kapital-sovico-aircraft-2025">{{cite web | url = https://kapital.kz/economic/130355/pervyye-samolety-ot-sovico-group-popolnyat-aviapark-qazaq-air-v-2025-godu.html | title = Первые самолеты от Sovico Group пополнят авиапарк Qazaq Air в 2025 году | publisher = Kapital.kz | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2024 жылғы желтоқсанда [[Ақтау маңындағы Embraer E190 апаты|Azerbaijan Airlines ұшағының Ақтау маңындағы апатынан]] кейін Qazaq Air Ресей аумағы үстімен ұшу тәуекелдерін қайта бағалауға байланысты Астана — Екатеринбург рейстерін уақытша тоқтатты<ref>{{cite web | url = https://novayagazeta.ru/articles/2024/12/27/uzhe-vtoraia-aviakompaniia-svorachivaet-reisy-s-rossiei-posle-krusheniia-passazhirskogo-samoleta-azerbaidzhanskikh-avialinii-25-dekabria-news | title = Уже вторая авиакомпания сворачивает рейсы с Россией после крушения пассажирского самолета «Азербайджанских авиалиний» 25 декабря | publisher = Новая газета | date = 2024-12-27 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2025 жылғы 6 мамырда «Самұрық-Қазына» Qazaq Air акциялар пакетін Central Asia Aviation Holdings Limited және Kazasia Holdings Limited кірген стратегиялық инвесторлар консорциумына беруді аяқтағанын хабарлады<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025">{{cite web | url = https://sk.kz/press-center/news/78178/?lang=ru | title = Историческая сделка: АО «Самрук-Қазына» успешно завершило передачу акций Qazaq Air стратегическому инвестору | publisher = Самұрық-Қазына | date = 2025-05-06 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Kapital.kz басылымының мәліметінше, әуе компаниясы акцияларының 51&nbsp;%-ы инвесторлар консорциумына өтті, ал «Самұрық-Қазына» үлесі 49&nbsp;%-ға дейін төмендеді<ref name="kapital-qazaqair-share-2025">{{cite web | url = https://kapital.kz/business/136774/kakoj-paket-akcij-qazaq-air-prodan-investoram.html | title = Какой пакет акций Qazaq Air продан инвесторам | publisher = Kapital.kz | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Сол күні Vietjet Air және Qazaq Air стратегиялық әріптестік туралы келісімге қол қойды; «Самұрық-Қазына» хабарламасына сәйкес, Qazaq Air платформасында Vietjet Qazaqstan атты жаңа әуе компаниясы құрылды, ал Sovico Group пен VietJet Air оның басқаруы мен операциялық қызметіне қатысуы тиіс болды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. Сондай-ақ Vietjet Qazaqstan кемінде 20 [[Boeing 737]] ұшағынан тұратын паркті басқаратыны, ал Qazaq Air мен Boeing болашақ әуе паркін қолдау үшін бағдарламалық шешімдер, қосалқы бөлшектер жеткізу, техникалық көмек, ұшқыштар мен инженерлерді оқыту бағдарламаларын қамтитын клиенттерге қызмет көрсетудің жалпы шарттары туралы келісімге қол қойғаны хабарланды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. Тасымалдаушының ресми материалдарында «VIETJET QAZAQSTAN тауар белгісімен қызмет ететін QAZAQ AIR АҚ» деген тұжырым қолданылады<ref name="vjq-brand" />. 2025 жылғы қазанда әуе компаниясы Астанадан Бішкек пен Самарқандқа тікелей рейстер ашатынын жариялады; Астана — Самарқанд бағыты бойынша ұшулар 2025 жылғы 7 қарашада, ал Астана — Бішкек бағыты бойынша ұшулар 2025 жылғы 10 қарашада басталуы тиіс болды<ref name="vjq-bishkek-samarkand-2025">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/ru/news/qazaq-air-vietjet-qazaqstan-launches-direct-flights-from-astana-to-kyrgyzstan-and-uzbekistan | title = QAZAQ AIR (VIETJET QAZAQSTAN) открывает прямые рейсы из Астаны в Кыргызстан и Узбекистан | publisher = Vietjet Qazaqstan | date = 2025-10-16 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2025 жылы QAZAQ AIR операциялық қызметінің 10 жылдығын атап өтті. Компания деректері бойынша, он жыл ішінде әуе компаниясы 4 млн-нан астам жолаушы тасымалдап, 66 мыңнан астам рейс орындады; 2024 жылы тасымалдаушы қызметін шамамен 601 мың жолаушы пайдаланды<ref name="vjq-10-years">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/en/news/qazaq-airvietjet-qazaqstan-10-years-in-the-sky-stories-achievements-and-new-horizons | title = QAZAQ AIR (Vietjet Qazaqstan): 10 Years in the Sky — Stories, Achievements and New Horizons | publisher = Vietjet Qazaqstan | date = 2025-10-16 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2026 жылғы сәуірде [[Ресей Федералдық әуе көлігі агенттігі|Росавиация]] сайтында Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің 2026 жылғы 4 сәуірдегі № 30-04/488 нотасы жарияланды. Онда «Qazaq Air» АҚ жолаушыларды, багажды, жүктерді және поштаны тұрақты тасымалдаушы ретінде Ақтөбе — Қазан — Ақтөбе, Астана — Новосибирск — Астана, Астана — Омбы — Астана және Астана — Екатеринбург — Астана бағыттарына әр бағыт бойынша аптасына 7 рейске дейінгі жиілікпен тағайындалғаны көрсетілді<ref name="favt-qazaqair-russia-2026">{{cite web | url = https://favt.gov.ru/novosti-aktualnaja-informacija/?id=18314 | title = Нота Посольства Республики Казахстан в Российской Федерации от 04.04.2026 № 30-04/488 относительно назначения компании АО «Qazaq Air» в качестве регулярного перевозчика пассажиров, багажа, грузов и почты | publisher = Ресей Федералдық әуе көлігі агенттігі | date = 2026-04-15 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Ресей Федералдық салық қызметінің деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 27 ақпанда «QAZAQ AIR» АҚ директорлар кеңесі компанияның Ресей Федерациясында өкілдігін құру туралы шешім қабылдады. 2026 жылғы 15 сәуірде Росавиация өкілдікті аккредиттеу туралы шешім қабылдады, ал 2026 жылғы 29 сәуірде ол туралы мәліметтер шетелдік заңды тұлғалардың аккредиттелген филиалдары мен өкілдіктерінің мемлекеттік тізіліміне енгізілді; өкілдік [[Екатеринбург]] қаласында тіркелген<ref name="fns-qazaqair-representation-2026" /><ref name="fns-accredited-branches">{{cite web | url = https://www.nalog.gov.ru/rn77/related_activities/accred_branches/ | title = Аккредитация филиалов и представительств иностранных юридических лиц | publisher = Ресей Федералдық салық қызметі | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. == Бағыттар желісі == 2026 жылғы жағдай бойынша, Vietjet Qazaqstan ресми сайтының мәліметіне сәйкес, әуе компаниясы ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді, сондай-ақ мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі субсидияланатын бағыттарды орындайды<ref name="route-network-2026" />. === Ішкі рейстер === * Астана — Алматы — Астана * Астана — Ақтөбе — Астана * Астана — Жезқазған — Астана * Астана — Қостанай — Астана * Астана — Қызылорда — Астана * Астана — Талдықорған — Астана === Субсидияланатын рейстер === * Астана — Петропавл — Астана === Халықаралық рейстер === * Астана — Самарқанд — Астана * Астана — Омбы — Астана * Астана — Новосибирск — Астана * Астана — Бішкек — Астана === Халықаралық бағыттарға тағайындаулар === 2026 жылғы сәуірде Росавиация Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің «Qazaq Air» АҚ-ны Қазақстан мен Ресей арасындағы Ақтөбе — Қазан — Ақтөбе, Астана — Новосибирск — Астана, Астана — Омбы — Астана және Астана — Екатеринбург — Астана бағыттары бойынша тұрақты тасымалдаушы ретінде тағайындау туралы нотасын жариялады. Құжатта әр бағыт бойынша аптасына 7 рейске дейінгі жиілік көрсетілген<ref name="favt-qazaqair-russia-2026" />. == Әуе паркі == [[Файл:UP-DH004 Флот QAZAQ AIR.jpg|мини|De Havilland Dash-8-Q400NG]] Qazaq Air бұрын Bombardier Q400 ретінде белгілі болған De Havilland Canada Dash 8-400 турбовинтті ұшақтарын пайдаланады<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Алғашқы үш ұшақ [[Абу-Даби]]дегі [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ]] Falcon Aviation Services LLC компаниясынан операциялық [[лизинг]]ке алынды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/kazahstanskaya-aviakompaniya-qazaq-air-poluchila-pervye-tri-samoleta-q400?sea=30881 | title = Казахстанская авиакомпания Qazaq Air получила первые три самолета Q400 | publisher = ATO.ru | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831175127/http://www.ato.ru/content/kazahstanskaya-aviakompaniya-qazaq-air-poluchila-pervye-tri-samoleta-q400?sea=30881 | url-status = live }}</ref>. 2016 жылғы қаржылық есептілік негізінде БАҚ жалдау құны айына 610—615 мың АҚШ долларын құрағанын хабарлады<ref>{{cite web | url = http://www.zakon.kz/4876090-fantasticheskie-ubytki.html | author = Денис Кривошеев | title = Убытки QazaqAir превысили 9 млрд тенге | publisher = Zakon.kz | date = 2017-09-04 | access-date = 2017-10-18 | archive-date = 2017-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171107072648/http://www.zakon.kz/4876090-fantasticheskie-ubytki.html | url-status = live }}</ref>. 2017 жылғы желтоқсанда екі жаңа De Havilland Dash-8-Q400NG әуе лайнерін сатып алу туралы шартқа қол қойылды<ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/news/2017/12/13/newsid_161490 | title = QAZAQ AIR приобрела два самолета Bombardier Q400 NextGen | publisher = Forbes Kazakhstan | date = 2017-12-13 | access-date = 2018-03-06 | archive-date = 2018-03-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180312144549/https://forbes.kz/news/2017/12/13/newsid_161490 | url-status = live }}</ref>, олардың жеткізілімі 2019 жылдың бірінші жартысында жүзеге асырылды<ref>{{cite web | url = https://24.kz/ru/news/social/item/313706-novoe-vozdushnoe-sudno-qazaq-air-sovershil-pervyj-rejs | title = Новое воздушное судно QAZAQ AIR совершило первый рейс | publisher = 24.kz | date = 2019-05-08 | access-date = 2019-06-21 | archive-date = 2019-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190620190822/https://24.kz/ru/news/social/item/313706-novoe-vozdushnoe-sudno-qazaq-air-sovershil-pervyj-rejs | url-status = live }}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Qazaq Air әуе паркі ! Ұшақ түрі ! Борт нөмірі ! Орын саны ! Шығарылған жылы |- | rowspan="5" | [[Bombardier Q Series|De Havilland Canada Dash 8-400]] | UP-DH001 | 78 | 2015 |- | UP-DH002 | 78 | 2015 |- | UP-DH003 | 76 | 2015 |- | UP-DH004 | 86 | 2019 |- | UP-DH005 | 86 | 2019 |} == Меншік иелері == 2015 жылғы сәуірден 2025 жылғы мамырға дейін Qazaq Air акцияларының 100&nbsp;%-ы мемлекет атынан [[Самұрық-Қазына]] қорына тиесілі болды<ref name="vjq-about" />. 2025 жылғы мамырда әуе компаниясын жекешелендіру аяқталды: акционерлер ретінде «Самұрық-Қазына» АҚ — 49&nbsp;%, Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;% және Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;% болды<ref name="vjq-about" /><ref name="kapital-qazaqair-share-2025" />. Qazaq Air деректері бойынша, Central Asia Aviation Holdings Limited Вьетнамның Sovico Group тобына кіреді<ref name="vjq-about" />. «Самұрық-Қазына» хабарламаларында Sovico Group пен [[VietJet Air]] Vietjet Qazaqstan компаниясының басқаруы мен операциялық қызметіне қатысуы тиіс екені де айтылды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://vietjetqazaqstan.kz/ru Ресми сайты] [[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]] [[Санат:2015 жылы құрылған әуе компаниялары]] [[Санат:Астана компаниялары]] [[Санат:Самұрық-Қазына]] j1x6zu8pdf4wp2tcm3npf9mzon3ifqx 3607859 3607852 2026-05-22T16:18:40Z ~2026-30749-21 181573 /* */ 3607859 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="width:22em; font-size:90%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold;" | Qazaq Air<br /><small>Vietjet Qazaqstan</small> |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Vietjet Qazaqstan logo.svg|230px]] |- ! IATA | IQ |- ! ICAO | QAZ |- ! Шақыру белгісі | SAMRUK |- ! Құрылған күні | 2015 жылғы 1 сәуір<ref name="vjq-about">[https://vietjetqazaqstan.kz/en/about-us About Us] — Vietjet Qazaqstan. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref> |- ! Қызметін бастаған күні | 2015 жылғы 27 тамыз<ref name="vjq-about" /> |- ! Хабы | [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы]] |- ! Бонустық бағдарлама | IQ Bonus<ref name="iqbonus-faq">[https://vietjetqazaqstan.kz/ru/faq Часто задаваемые вопросы] — Vietjet Qazaqstan. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref> |- ! Әуе паркі | 5<ref name="sk-qazaqair-sale-2024">[https://sk.kz/press-center/news/77957/?lang=ru АО «Самрук-Қазына» объявляет о подписании договора купли-продажи акций АО «QAZAQ AIR» с консорциумом инвесторов] — Самұрық-Қазына. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref> |- ! Акционерлері | [[Самұрық-Қазына]] — 49&nbsp;%<br />Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;%<br />Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;%<ref name="vjq-about" /> |- ! Штаб-пәтері | [[Астана]], [[Қазақстан]] |- ! Басшысы | Әділбек Ұмралиев, басқарма төрағасы<ref name="umraliev-2025">[https://kapital.kz/economic/141183/adilbek-umraliev-stal-predsedatelem-pravleniya-qazaq-air.html Адилбек Умралиев стал председателем правления Qazaq Air] — Kapital.kz, 2025-10-03. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref> |- ! Түсімі | шамамен 21 млрд [[Қазақстан теңгесі|теңге]] түсім, 2024 жыл<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" /> |- ! Сайты | [https://vietjetqazaqstan.kz vietjetqazaqstan.kz] |} '''QAZAQ AIR''' — заңды атауы '''«QAZAQ AIR» АҚ'''; 2025 жылдан бастап '''Vietjet Qazaqstan''' тауар белгісімен қызмет көрсететін<ref name="vjq-brand">[https://vietjetqazaqstan.kz/ru/news/first-passengers-depart-on-the-new-direct-flight-from-astana-to-bishkek Первые пассажиры отправились новым прямым рейсом из Астаны в Бишкек] — Vietjet Qazaqstan. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref> [[Қазақстан|қазақстандық]] әуе компаниясы. Компания [[Астана]] қаласындағы [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы]]нда базаланады. Әуе компаниясы ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді, сондай-ақ мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі субсидияланатын бағыттарды орындайды<ref name="route-network-2026">[https://vietjetqazaqstan.kz/ru/destinations Направления] — Vietjet Qazaqstan. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. Әуе компаниясы 2015 жылы [[Самұрық-Қазына]] қоры тарапынан құрылған<ref name="vjq-about" />. 2025 жылы компанияны жекешелендіру аяқталды: QAZAQ AIR акционерлері ретінде «Самұрық-Қазына» АҚ — 49&nbsp;%, Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;% және Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;% болды<ref name="vjq-about" />. Central Asia Aviation Holdings Limited Вьетнамның Sovico Group тобына кіреді<ref name="vjq-about" />. 2026 жылы компания Ресей Федерациясында [[Екатеринбург]] қаласында тіркелген өкілдігін рәсімдеді<ref name="fns-qazaqair-representation-2026">[https://www.nalog.gov.ru/opendata/7707329152-rafp Государственный реестр аккредитованных филиалов, представительств иностранных юридических лиц] — Ресей Федералдық салық қызметі. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. == Тарихы == === 2015—2018 === 2015 жылғы сәуірде [[Самұрық-Қазына|«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ]] «Qazaq Air» АҚ еншілес компаниясын құрды<ref>[https://kapital.kz/economic/43988/qazaq-air-rasshiryaet-set-regionalnyh-marshrutov.html Qazaq Air расширяет сеть региональных маршрутов] — Kapital.kz, 2015-09-25. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. Әуе компаниясы 2015 жылғы 6 шілдеде [[Астана]]да таныстырылды<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezentovana-aviakompaniya-Qazaq-Air-277298/ Презентована авиакомпания Qazaq Air] — Tengri News, 2015-07-06. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref><ref>[http://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kak-vyiglyadyat-samoletyi-Qazaq-Air-277302/ Как выглядят самолеты Qazaq Air] — Tengri News, 2015-07-06. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref><ref>[https://www.zakon.kz/4726009-v-astane-prezentovali-novuju.html В Астане презентовали новую авиакомпанию Qazaq Air] — Zakon.kz, 2015-07-06. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. Алғашқы тұрақты жолаушылар рейсі 2015 жылғы 27 тамызда [[Алматы халықаралық әуежайы|Алматы]] — [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы|Астана]] бағыты бойынша орындалды<ref>[http://informburo.kz/novosti/samolet-qazaq-air-sovershil-pervyy-kommercheskiy-reys-11109.html Qazaq air совершила первый коммерческий рейс] — Информбюро, 2015-08-28. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. Ұшулардың алғашқы бес күнінде әуе компаниясының қызметін 900-ден астам жолаушы пайдаланды<ref>[http://www.inform.kz/rus/article/2813326 За 5 дней услугами Qazaq Air воспользовались более 900 пассажиров] — ҚазАқпарат, 2015-09-01. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>, ал 2015 жылғы 21 қазанға қарай компания құрылған сәттен бастап 10 мыңнан астам жолаушы тасымалдады<ref>[http://www.inform.kz/ru/cherez-neskol-ko-let-kazahstancy-stanut-bol-she-letat-schitayut-v-qazaq-air_a2830600 Через несколько лет казахстанцы станут больше летать, считают в «Qazaq Air»] — ҚазАқпарат, 2015-10-21. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. 2017 жылғы мамырда әуе компаниясында алғашқы қазақстандық ұшқыштар өз міндеттеріне кірісті. 2015 жылы Qazaq Air De Havilland Dash-8-Q400NG ұшақтарын басқаруға оқыту үшін 16 қазақстандық ұшқышты іріктеді; 2017 жылғы мамырдың соңына қарай 15 қазақстандық ұшқыш екінші ұшқыш лауазымында дербес ұшуға рұқсат алды, ал бір ұшқыш компаниядағы алғашқы қазақстандық әуе кемесі командирі болды<ref>[http://www.ato.ru/content/nacionalnyy-orientir Национальный ориентир] — ATO.ru, 2017-08-28. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. 2017 жылдың қорытындысы бойынша компания қызметін 250 мыңнан астам жолаушы пайдаланды, бұл 2016 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 53,6&nbsp;%-ға көп болды<ref>[https://forbes.kz/news/2018/01/09/newsid_163335 QAZAQ AIR подвела итоги своей деятельности в 2017] — Forbes Kazakhstan, 2018-01-09. Қаралған күні: 2018-03-06.</ref>, бағыттар саны 15-ке дейін өсті. 2017 жылғы шілдеде компания алғашқы халықаралық рейсін орындады: чартерлік бағдарлама бойынша тасымалдаушы Алматыдан [[Қырғызстан]]дағы [[Тамшы]] ауылында орналасқан [[Ыстықкөл халықаралық әуежайы]]на ұшуды бастады<ref>[https://forbes.kz/finances/markets/qazaq_air_zapuskaet_mejdunarodnyie_reysyi Qazaq Air запускает первый международный рейс] — Forbes Kazakhstan, 2017-07-28. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. [[File:QAZAQ AIR флот.jpg|thumb|QAZAQ AIR әуе паркі]] 2018 жылғы маусымда Қытайдың [[China Express Airlines]] әуе компаниясы Qazaq Air-ді жекешелендіруге қатысуға дайын екенін білдірді. Өңірлік әуе тасымалдаушылары стратегиялық ынтымақтастықты дамыту жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды<ref>[http://www.ato.ru/content/kitayskaya-aviakompaniya-zainteresovalas-pokupkoy-kazahstanskoy-qazaq-air Китайская авиакомпания заинтересовалась покупкой казахстанской Qazaq Air] — ATO.ru, 2018-06-13. Қаралған күні: 2019-01-07.</ref>. 2018 жылғы қарашада Qazaq Air [[Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы]]ның IATA Operational Safety Audit (IOSA) пайдалану қауіпсіздігі аудитінен өтіп, IOSA сертификатын алған Қазақстандағы үшінші әуе тасымалдаушы болды<ref>[http://www.ato.ru/content/audit-iosa-proshel-tretiy-aviaperevozchik-kazahstana Аудит IOSA прошёл третий авиаперевозчик Казахстана] — ATO.ru. Қаралған күні: 2019-01-07.</ref>. Компанияның жылдық есебіне сәйкес, 2018 жылы Qazaq Air 307 мың жолаушы тасымалдап, 5451 рейс орындады, ал оның бағыттық желісі Қазақстанның 12 қаласы арасындағы 14 бағытты қамтыды<ref name="qazaqair-2018-report">[https://media.vietjetqazaqstan.kz/vjq-media/about_us/documents/QA_AIR_2018-ru.pdf Годовой отчёт 2018] — QAZAQ AIR. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. === 2019—2023 === 2019 жылдың бірінші жартыжылдығы қорытындысы бойынша әуе компаниясы операциялық қызметі басталғаннан бері 920 мыңнан астам жолаушы тасымалдағанын хабарлады<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/qazaq-air-v-i-polugodii-uvelichila-passazhiropotok-na-16 Qazaq Air в первом полугодии увеличила пассажиропоток на 16%] — inbusiness.kz. Қаралған күні: 2019-07-30.</ref>. 2019 жылғы шілдеде Qazaq Air Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының 293-мүшесі болды<ref>[http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-qazaq-air-proshla-sertifikaciyu-iata Авиакомпания Qazaq Air прошла сертификацию IATA] — ATO.ru, 2019-07-17. Қаралған күні: 2019-07-30.</ref>. 2019 жылғы қарашада әуе компаниясы IOSA стандарттарына сәйкестік бойынша IATA-ның екінші пайдалану қауіпсіздігі аудитінен сәтті өтті; IOSA сертификаты мен оператор мәртебесінің қолданылу мерзімі 2021 жылғы қарашаға дейін ұзартылды<ref>[http://www.ato.ru/press-releases/qazaq-air-podtverdila-sootvetstvie-mezhdunarodnym-standartam-iosa Qazaq Air подтвердила соответствие международным стандартам IOSA] — ATO.ru, 2019-12-04. Қаралған күні: 2020-04-14.</ref>. 2023 жылы «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ Qazaq Air-ді жекешелендіру процесін бастады. The Tenge басылымының мәліметінше, әуе компаниясын 2023 жылдың екінші жартысында сату жоспарланған, алайда конкурс өтпеді деп танылып, сату мерзімі 2024 жылға ауыстырылды. Басылымда тасымалдаушыны сатып алуға Вьетнамның SOVICO Group холдингі қызығушылық танытқаны да айтылды<ref name="the-tenge-privatization-2024">[https://the-tenge.kz/articles/prodazhu-qazaq-air-perenesli-na-2024-god Продажу Qazaq Air перенесли на 2024 год] — The Tenge. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. === 2024—2026 === 2024 жылғы 24 желтоқсанда «Самұрық-Қазына» АҚ Qazaq Air акцияларын Central Asia Aviation Holdings Limited және Kazasia Holdings Limited кірген инвесторлар консорциумымен сатып алу-сату шартын жасады; шарт Қазақстан Үкіметінің 2024 жылғы 27 желтоқсандағы № 1130 қаулысы қабылданғаннан кейін күшіне енді<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Мәміле Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлкін жекешелендіру бағдарламасы аясында жүзеге асырылды<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Қордың хабарлауынша, Central Asia Aviation Holdings Limited [[VietJet Air]] компаниясының негізгі акционері болып табылатын Sovico Group тобына кірген<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. «Самұрық-Қазына» хабарламасында мәміле жасалған кезде Qazaq Air бес Bombardier Dash 8-Q400 ұшағын пайдаланғаны, 2024 жылы 600 мыңнан астам жолаушы тасымалдағаны, шамамен 21 млрд теңге түсім және 2 млрд теңгеден астам EBITDA алғаны көрсетілді<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Мәміле материалдарында бірнеше жыл ішінде әуе компаниясы паркін кемінде 20 [[Boeing 737 MAX]] немесе [[Airbus A321]] ұшағымен толықтыру жоспарлары да айтылды<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" /><ref name="kapital-sovico-aircraft-2025">[https://kapital.kz/economic/130355/pervyye-samolety-ot-sovico-group-popolnyat-aviapark-qazaq-air-v-2025-godu.html Первые самолеты от Sovico Group пополнят авиапарк Qazaq Air в 2025 году] — Kapital.kz. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. 2024 жылғы желтоқсанда Azerbaijan Airlines ұшағының Ақтау маңындағы апатынан кейін Qazaq Air Ресей аумағы үстімен ұшу тәуекелдерін қайта бағалауға байланысты Астана — Екатеринбург рейстерін уақытша тоқтатты<ref>[https://novayagazeta.ru/articles/2024/12/27/uzhe-vtoraia-aviakompaniia-svorachivaet-reisy-s-rossiei-posle-krusheniia-passazhirskogo-samoleta-azerbaidzhanskikh-avialinii-25-dekabria-news Уже вторая авиакомпания сворачивает рейсы с Россией после крушения пассажирского самолета «Азербайджанских авиалиний» 25 декабря] — Новая газета, 2024-12-27. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. 2025 жылғы 6 мамырда «Самұрық-Қазына» Qazaq Air акциялар пакетін Central Asia Aviation Holdings Limited және Kazasia Holdings Limited кірген стратегиялық инвесторлар консорциумына беруді аяқтағанын хабарлады<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025">[https://sk.kz/press-center/news/78178/?lang=ru Историческая сделка: АО «Самрук-Қазына» успешно завершило передачу акций Qazaq Air стратегическому инвестору] — Самұрық-Қазына, 2025-05-06. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. Kapital.kz басылымының мәліметінше, әуе компаниясы акцияларының 51&nbsp;%-ы инвесторлар консорциумына өтті, ал «Самұрық-Қазына» үлесі 49&nbsp;%-ға дейін төмендеді<ref name="kapital-qazaqair-share-2025">[https://kapital.kz/business/136774/kakoj-paket-akcij-qazaq-air-prodan-investoram.html Какой пакет акций Qazaq Air продан инвесторам] — Kapital.kz. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. Сол күні Vietjet Air және Qazaq Air стратегиялық әріптестік туралы келісімге қол қойды; «Самұрық-Қазына» хабарламасына сәйкес, Qazaq Air платформасында Vietjet Qazaqstan атты жаңа әуе компаниясы құрылды, ал Sovico Group пен VietJet Air оның басқаруы мен операциялық қызметіне қатысуы тиіс болды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. Сондай-ақ Vietjet Qazaqstan кемінде 20 [[Boeing 737]] ұшағынан тұратын паркті басқаратыны, ал Qazaq Air мен Boeing болашақ әуе паркін қолдау үшін бағдарламалық шешімдер, қосалқы бөлшектер жеткізу, техникалық көмек, ұшқыштар мен инженерлерді оқыту бағдарламаларын қамтитын клиенттерге қызмет көрсетудің жалпы шарттары туралы келісімге қол қойғаны хабарланды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. Тасымалдаушының ресми материалдарында «VIETJET QAZAQSTAN тауар белгісімен қызмет ететін QAZAQ AIR АҚ» деген тұжырым қолданылады<ref name="vjq-brand" />. 2025 жылғы қазанда әуе компаниясы Астанадан Бішкек пен Самарқандқа тікелей рейстер ашатынын жариялады; Астана — Самарқанд бағыты бойынша ұшулар 2025 жылғы 7 қарашада, ал Астана — Бішкек бағыты бойынша ұшулар 2025 жылғы 10 қарашада басталуы тиіс болды<ref name="vjq-bishkek-samarkand-2025">[https://vietjetqazaqstan.kz/ru/news/qazaq-air-vietjet-qazaqstan-launches-direct-flights-from-astana-to-kyrgyzstan-and-uzbekistan QAZAQ AIR (VIETJET QAZAQSTAN) открывает прямые рейсы из Астаны в Кыргызстан и Узбекистан] — Vietjet Qazaqstan, 2025-10-16. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. 2025 жылы QAZAQ AIR операциялық қызметінің 10 жылдығын атап өтті. Компания деректері бойынша, он жыл ішінде әуе компаниясы 4 млн-нан астам жолаушы тасымалдап, 66 мыңнан астам рейс орындады; 2024 жылы тасымалдаушы қызметін шамамен 601 мың жолаушы пайдаланды<ref name="vjq-10-years">[https://vietjetqazaqstan.kz/en/news/qazaq-airvietjet-qazaqstan-10-years-in-the-sky-stories-achievements-and-new-horizons QAZAQ AIR (Vietjet Qazaqstan): 10 Years in the Sky — Stories, Achievements and New Horizons] — Vietjet Qazaqstan, 2025-10-16. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. 2026 жылғы сәуірде Росавиация сайтында Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің 2026 жылғы 4 сәуірдегі № 30-04/488 нотасы жарияланды. Онда «Qazaq Air» АҚ жолаушыларды, багажды, жүктерді және поштаны тұрақты тасымалдаушы ретінде Ақтөбе — Қазан — Ақтөбе, Астана — Новосибирск — Астана, Астана — Омбы — Астана және Астана — Екатеринбург — Астана бағыттарына әр бағыт бойынша аптасына 7 рейске дейінгі жиілікпен тағайындалғаны көрсетілді<ref name="favt-qazaqair-russia-2026">[https://favt.gov.ru/novosti-aktualnaja-informacija/?id=18314 Нота Посольства Республики Казахстан в Российской Федерации от 04.04.2026 № 30-04/488 относительно назначения компании АО «Qazaq Air» в качестве регулярного перевозчика пассажиров, багажа, грузов и почты] — Росавиация, 2026-04-15. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. Ресей Федералдық салық қызметінің деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 27 ақпанда «QAZAQ AIR» АҚ директорлар кеңесі компанияның Ресей Федерациясында өкілдігін құру туралы шешім қабылдады. 2026 жылғы 15 сәуірде Росавиация өкілдікті аккредиттеу туралы шешім қабылдады, ал 2026 жылғы 29 сәуірде ол туралы мәліметтер шетелдік заңды тұлғалардың аккредиттелген филиалдары мен өкілдіктерінің мемлекеттік тізіліміне енгізілді; өкілдік [[Екатеринбург]] қаласында тіркелген<ref name="fns-qazaqair-representation-2026" /><ref name="fns-accredited-branches">[https://www.nalog.gov.ru/rn77/related_activities/accred_branches/ Аккредитация филиалов и представительств иностранных юридических лиц] — Ресей Федералдық салық қызметі. Қаралған күні: 2026-05-19.</ref>. == Бағыттар желісі == 2026 жылғы жағдай бойынша, Vietjet Qazaqstan ресми сайтының мәліметіне сәйкес, әуе компаниясы ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді, сондай-ақ мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі субсидияланатын бағыттарды орындайды<ref name="route-network-2026" />. === Ішкі рейстер === * Астана — Алматы — Астана * Астана — Ақтөбе — Астана * Астана — Жезқазған — Астана * Астана — Қостанай — Астана * Астана — Қызылорда — Астана * Астана — Талдықорған — Астана === Субсидияланатын рейстер === * Астана — Петропавл — Астана === Халықаралық рейстер === * Астана — Самарқанд — Астана * Астана — Омбы — Астана * Астана — Новосибирск — Астана * Астана — Бішкек — Астана === Халықаралық бағыттарға тағайындаулар === 2026 жылғы сәуірде Росавиация Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің «Qazaq Air» АҚ-ны Қазақстан мен Ресей арасындағы Ақтөбе — Қазан — Ақтөбе, Астана — Новосибирск — Астана, Астана — Омбы — Астана және Астана — Екатеринбург — Астана бағыттары бойынша тұрақты тасымалдаушы ретінде тағайындау туралы нотасын жариялады. Құжатта әр бағыт бойынша аптасына 7 рейске дейінгі жиілік көрсетілген<ref name="favt-qazaqair-russia-2026" />. == Әуе паркі == [[File:UP-DH004 Флот QAZAQ AIR.jpg|thumb|De Havilland Dash-8-Q400NG]] Qazaq Air бұрын Bombardier Q400 ретінде белгілі болған De Havilland Canada Dash 8-400 турбовинтті ұшақтарын пайдаланады<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Алғашқы үш ұшақ [[Абу-Даби]]дегі [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ]] Falcon Aviation Services LLC компаниясынан операциялық лизингке алынды<ref>[http://www.ato.ru/content/kazahstanskaya-aviakompaniya-qazaq-air-poluchila-pervye-tri-samoleta-q400?sea=30881 Казахстанская авиакомпания Qazaq Air получила первые три самолета Q400] — ATO.ru, 2015-07-06. Қаралған күні: 2017-08-31.</ref>. 2016 жылғы қаржылық есептілік негізінде БАҚ жалдау құны айына 610—615 мың АҚШ долларын құрағанын хабарлады<ref>[http://www.zakon.kz/4876090-fantasticheskie-ubytki.html Убытки QazaqAir превысили 9 млрд тенге] — Zakon.kz, 2017-09-04. Қаралған күні: 2017-10-18.</ref>. 2017 жылғы желтоқсанда екі жаңа De Havilland Dash-8-Q400NG әуе лайнерін сатып алу туралы шартқа қол қойылды<ref>[https://forbes.kz/news/2017/12/13/newsid_161490 QAZAQ AIR приобрела два самолета Bombardier Q400 NextGen] — Forbes Kazakhstan, 2017-12-13. Қаралған күні: 2018-03-06.</ref>, олардың жеткізілімі 2019 жылдың бірінші жартысында жүзеге асырылды<ref>[https://24.kz/ru/news/social/item/313706-novoe-vozdushnoe-sudno-qazaq-air-sovershil-pervyj-rejs Новое воздушное судно QAZAQ AIR совершило первый рейс] — 24.kz, 2019-05-08. Қаралған күні: 2019-06-21.</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Qazaq Air әуе паркі ! Ұшақ түрі ! Борт нөмірі ! Орын саны ! Шығарылған жылы |- | rowspan="5" | [[Bombardier Q Series|De Havilland Canada Dash 8-400]] | UP-DH001 | 78 | 2015 |- | UP-DH002 | 78 | 2015 |- | UP-DH003 | 76 | 2015 |- | UP-DH004 | 86 | 2019 |- | UP-DH005 | 86 | 2019 |} == Меншік иелері == 2015 жылғы сәуірден 2025 жылғы мамырға дейін Qazaq Air акцияларының 100&nbsp;%-ы мемлекет атынан [[Самұрық-Қазына]] қорына тиесілі болды<ref name="vjq-about" />. 2025 жылғы мамырда әуе компаниясын жекешелендіру аяқталды: акционерлер ретінде «Самұрық-Қазына» АҚ — 49&nbsp;%, Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;% және Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;% болды<ref name="vjq-about" /><ref name="kapital-qazaqair-share-2025" />. Qazaq Air деректері бойынша, Central Asia Aviation Holdings Limited Вьетнамның Sovico Group тобына кіреді<ref name="vjq-about" />. «Самұрық-Қазына» хабарламаларында Sovico Group пен [[VietJet Air]] Vietjet Qazaqstan компаниясының басқаруы мен операциялық қызметіне қатысуы тиіс екені де айтылды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. == Дереккөздер == <references /> == Сыртқы сілтемелер == * [https://vietjetqazaqstan.kz/ru Ресми сайты] [[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]] [[Санат:2015 жылы құрылған әуе компаниялары]] [[Санат:Астана компаниялары]] [[Санат:Самұрық-Қазына]] == Тарихы == === 2015—2018 === 2015 жылғы сәуірде [[Самұрық-Қазына|«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ]] «Qazaq Air» АҚ еншілес компаниясын құрды<ref>{{cite web | url = https://kapital.kz/economic/43988/qazaq-air-rasshiryaet-set-regionalnyh-marshrutov.html | title = Qazaq Air расширяет сеть региональных маршрутов | publisher = Kapital.kz | date = 2015-09-25 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2015-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151031094317/http://kapital.kz/economic/43988/qazaq-air-rasshiryaet-set-regionalnyh-marshrutov.html | url-status = live }}</ref>. Әуе компаниясы 2015 жылғы 6 шілдеде [[Астана]]да таныстырылды<ref>{{cite web | url = https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezentovana-aviakompaniya-Qazaq-Air-277298/ | title = Презентована авиакомпания Qazaq Air | publisher = Tengri News | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829033058/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezentovana-aviakompaniya-Qazaq-Air-277298/ | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web | url = http://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kak-vyiglyadyat-samoletyi-Qazaq-Air-277302/ | title = Как выглядят самолеты Qazaq Air | publisher = Tengri News | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170828230859/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kak-vyiglyadyat-samoletyi-Qazaq-Air-277302/ | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.zakon.kz/4726009-v-astane-prezentovali-novuju.html | title = В Астане презентовали новую авиакомпанию Qazaq Air | publisher = Zakon.kz | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831173320/https://www.zakon.kz/4726009-v-astane-prezentovali-novuju.html | url-status = live }}</ref>. Алғашқы тұрақты жолаушылар рейсі 2015 жылғы 27 тамызда [[Алматы халықаралық әуежайы|Алматы]] — [[Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы|Астана]] бағыты бойынша орындалды<ref>{{cite web | url = http://informburo.kz/novosti/samolet-qazaq-air-sovershil-pervyy-kommercheskiy-reys-11109.html | title = Qazaq air совершила первый коммерческий рейс | author = Алина Есеналина, Бахтияр Даркеев | publisher = Информбюро | date = 2015-08-28 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829033934/https://informburo.kz/novosti/samolet-qazaq-air-sovershil-pervyy-kommercheskiy-reys-11109.html | url-status = live }}</ref>. Ұшулардың алғашқы бес күнінде әуе компаниясының қызметін 900-ден астам жолаушы пайдаланды<ref>{{cite web | url = http://www.inform.kz/rus/article/2813326 | title = За 5 дней услугами Qazaq Air воспользовались более 900 пассажиров | publisher = Казинформ | date = 2015-09-01 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2016-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304131714/http://www.inform.kz/rus/article/2813326 | url-status = live }}</ref>, ал 2015 жылғы 21 қазанға қарай компания құрылған сәттен бастап 10 мыңнан астам жолаушы тасымалдады<ref>{{cite web | url = http://www.inform.kz/ru/cherez-neskol-ko-let-kazahstancy-stanut-bol-she-letat-schitayut-v-qazaq-air_a2830600 | title = Через несколько лет казахстанцы станут больше летать, считают в «Qazaq Air» | publisher = Казинформ | date = 2015-10-21 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170828233352/http://www.inform.kz/ru/cherez-neskol-ko-let-kazahstancy-stanut-bol-she-letat-schitayut-v-qazaq-air_a2830600 | url-status = live }}</ref>. 2017 жылғы мамырда әуе компаниясында алғашқы қазақстандық ұшқыштар өз міндеттеріне кірісті. 2015 жылы Qazaq Air De Havilland Dash-8-Q400NG ұшақтарын басқаруға оқыту үшін 16 қазақстандық ұшқышты іріктеді; 2017 жылғы мамырдың соңына қарай 15 қазақстандық ұшқыш екінші ұшқыш лауазымында дербес ұшуға рұқсат алды, ал бір ұшқыш компаниядағы алғашқы қазақстандық әуе кемесі командирі болды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/nacionalnyy-orientir | title = Национальный ориентир | publisher = ATO.ru | date = 2017-08-28 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831175139/http://www.ato.ru/content/nacionalnyy-orientir | url-status = live }}</ref>. 2017 жылдың қорытындысы бойынша компания қызметін 250 мыңнан астам жолаушы пайдаланды, бұл 2016 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 53,6&nbsp;%-ға көп болды<ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/news/2018/01/09/newsid_163335 | title = QAZAQ AIR подвела итоги своей деятельности в 2017 | publisher = Forbes Kazakhstan | date = 2018-01-09 | access-date = 2018-03-06 | archive-date = 2018-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180307022620/https://forbes.kz/news/2018/01/09/newsid_163335 | url-status = live }}</ref>, бағыттар саны 15-ке дейін өсті. 2017 жылғы шілдеде компания алғашқы халықаралық рейсін орындады: [[әуе чартері|чартерлік бағдарлама]] бойынша тасымалдаушы Алматыдан [[Қырғызстан]]дағы [[Тамшы]] ауылында орналасқан [[Ыстықкөл халықаралық әуежайы]]на ұшуды бастады<ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/finances/markets/qazaq_air_zapuskaet_mejdunarodnyie_reysyi | title = Qazaq Air запускает первый международный рейс | publisher = Forbes Kazakhstan | date = 2017-07-28 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831214619/https://forbes.kz/finances/markets/qazaq_air_zapuskaet_mejdunarodnyie_reysyi | url-status = live }}</ref>. [[Файл:QAZAQ AIR флот.jpg|мини|QAZAQ AIR әуе паркі]] 2018 жылғы маусымда Қытайдың [[China Express Airlines]] әуе компаниясы Qazaq Air-ді жекешелендіруге қатысуға дайын екенін білдірді. Өңірлік әуе тасымалдаушылары стратегиялық ынтымақтастықты дамыту жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/kitayskaya-aviakompaniya-zainteresovalas-pokupkoy-kazahstanskoy-qazaq-air | title = Китайская авиакомпания заинтересовалась покупкой казахстанской Qazaq Air | publisher = ATO.ru | date = 2018-06-13 | access-date = 2019-01-07 | archive-date = 2019-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190120215411/http://www.ato.ru/content/kitayskaya-aviakompaniya-zainteresovalas-pokupkoy-kazahstanskoy-qazaq-air | url-status = live }}</ref>. 2018 жылғы қарашада Qazaq Air [[Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы]]ның IATA Operational Safety Audit (IOSA) пайдалану қауіпсіздігі аудитінен өтіп, IOSA сертификатын алған Қазақстандағы үшінші әуе тасымалдаушы болды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/audit-iosa-proshel-tretiy-aviaperevozchik-kazahstana | title = Аудит IOSA прошёл третий авиаперевозчик Казахстана | publisher = ATO.ru | access-date = 2019-01-07 | archive-date = 2019-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190107073617/http://www.ato.ru/content/audit-iosa-proshel-tretiy-aviaperevozchik-kazahstana | url-status = live }}</ref>. Компанияның жылдық есебіне сәйкес, 2018 жылы Qazaq Air 307 мың жолаушы тасымалдап, 5451 рейс орындады, ал оның бағыттық желісі Қазақстанның 12 қаласы арасындағы 14 бағытты қамтыды<ref name="qazaqair-2018-report">{{cite web | url = https://media.vietjetqazaqstan.kz/vjq-media/about_us/documents/QA_AIR_2018-ru.pdf | title = Годовой отчёт 2018 | publisher = QAZAQ AIR | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. === 2019—2023 === 2019 жылдың бірінші жартыжылдығы қорытындысы бойынша әуе компаниясы операциялық қызметі басталғаннан бері 920 мыңнан астам жолаушы тасымалдағанын хабарлады<ref>{{cite web | url = https://inbusiness.kz/ru/last/qazaq-air-v-i-polugodii-uvelichila-passazhiropotok-na-16 | title = Qazaq Air в первом полугодии увеличила пассажиропоток на 16% | publisher = inbusiness.kz | access-date = 2019-07-30 | archive-date = 2019-07-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190730091618/https://inbusiness.kz/ru/last/qazaq-air-v-i-polugodii-uvelichila-passazhiropotok-na-16 | url-status = live }}</ref>. 2019 жылғы шілдеде Qazaq Air Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының 293-мүшесі болды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-qazaq-air-proshla-sertifikaciyu-iata | title = Авиакомпания Qazaq Air прошла сертификацию IATA | publisher = ATO.ru | date = 2019-07-17 | access-date = 2019-07-30 | archive-date = 2019-07-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190730091624/http://www.ato.ru/content/aviakompaniya-qazaq-air-proshla-sertifikaciyu-iata | url-status = live }}</ref>. 2019 жылғы қарашада әуе компаниясы IOSA стандарттарына сәйкестік бойынша IATA-ның екінші пайдалану қауіпсіздігі аудитінен сәтті өтті; IOSA сертификаты мен оператор мәртебесінің қолданылу мерзімі 2021 жылғы қарашаға дейін ұзартылды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/press-releases/qazaq-air-podtverdila-sootvetstvie-mezhdunarodnym-standartam-iosa | title = Qazaq Air подтвердила соответствие международным стандартам IOSA | publisher = ATO.ru | date = 2019-12-04 | access-date = 2020-04-14 | archive-date = 2019-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191207154606/http://www.ato.ru/press-releases/qazaq-air-podtverdila-sootvetstvie-mezhdunarodnym-standartam-iosa | url-status = live }}</ref>. 2023 жылы «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ Qazaq Air-ді жекешелендіру процесін бастады. The Tenge басылымының мәліметінше, әуе компаниясын 2023 жылдың екінші жартысында сату жоспарланған, алайда конкурс өтпеді деп танылып, сату мерзімі 2024 жылға ауыстырылды. Басылымда тасымалдаушыны сатып алуға Вьетнамның SOVICO Group холдингі қызығушылық танытқаны да айтылды<ref name="the-tenge-privatization-2024">{{cite web | url = https://the-tenge.kz/articles/prodazhu-qazaq-air-perenesli-na-2024-god | title = Продажу Qazaq Air перенесли на 2024 год | publisher = The Tenge | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. === 2024—2026 === 2024 жылғы 24 желтоқсанда «Самұрық-Қазына» АҚ Qazaq Air акцияларын Central Asia Aviation Holdings Limited және Kazasia Holdings Limited кірген инвесторлар консорциумымен сатып алу-сату шартын жасады; шарт Қазақстан Үкіметінің 2024 жылғы 27 желтоқсандағы № 1130 қаулысы қабылданғаннан кейін күшіне енді<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Мәміле Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлкін жекешелендіру бағдарламасы аясында жүзеге асырылды<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Қордың хабарлауынша, Central Asia Aviation Holdings Limited [[VietJet Air]] компаниясының негізгі акционері болып табылатын Sovico Group тобына кірген<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. «Самұрық-Қазына» хабарламасында мәміле жасалған кезде Qazaq Air бес Bombardier Dash 8-Q400 ұшағын пайдаланғаны, 2024 жылы 600 мыңнан астам жолаушы тасымалдағаны, шамамен 21 млрд теңге түсім және 2 млрд теңгеден астам EBITDA алғаны көрсетілді<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Мәміле материалдарында бірнеше жыл ішінде әуе компаниясы паркін кемінде 20 [[Boeing 737 MAX]] немесе [[Airbus A321]] ұшағымен толықтыру жоспарлары да айтылды<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" /><ref name="kapital-sovico-aircraft-2025">{{cite web | url = https://kapital.kz/economic/130355/pervyye-samolety-ot-sovico-group-popolnyat-aviapark-qazaq-air-v-2025-godu.html | title = Первые самолеты от Sovico Group пополнят авиапарк Qazaq Air в 2025 году | publisher = Kapital.kz | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2024 жылғы желтоқсанда [[Ақтау маңындағы Embraer E190 апаты|Azerbaijan Airlines ұшағының Ақтау маңындағы апатынан]] кейін Qazaq Air Ресей аумағы үстімен ұшу тәуекелдерін қайта бағалауға байланысты Астана — Екатеринбург рейстерін уақытша тоқтатты<ref>{{cite web | url = https://novayagazeta.ru/articles/2024/12/27/uzhe-vtoraia-aviakompaniia-svorachivaet-reisy-s-rossiei-posle-krusheniia-passazhirskogo-samoleta-azerbaidzhanskikh-avialinii-25-dekabria-news | title = Уже вторая авиакомпания сворачивает рейсы с Россией после крушения пассажирского самолета «Азербайджанских авиалиний» 25 декабря | publisher = Новая газета | date = 2024-12-27 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2025 жылғы 6 мамырда «Самұрық-Қазына» Qazaq Air акциялар пакетін Central Asia Aviation Holdings Limited және Kazasia Holdings Limited кірген стратегиялық инвесторлар консорциумына беруді аяқтағанын хабарлады<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025">{{cite web | url = https://sk.kz/press-center/news/78178/?lang=ru | title = Историческая сделка: АО «Самрук-Қазына» успешно завершило передачу акций Qazaq Air стратегическому инвестору | publisher = Самұрық-Қазына | date = 2025-05-06 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Kapital.kz басылымының мәліметінше, әуе компаниясы акцияларының 51&nbsp;%-ы инвесторлар консорциумына өтті, ал «Самұрық-Қазына» үлесі 49&nbsp;%-ға дейін төмендеді<ref name="kapital-qazaqair-share-2025">{{cite web | url = https://kapital.kz/business/136774/kakoj-paket-akcij-qazaq-air-prodan-investoram.html | title = Какой пакет акций Qazaq Air продан инвесторам | publisher = Kapital.kz | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Сол күні Vietjet Air және Qazaq Air стратегиялық әріптестік туралы келісімге қол қойды; «Самұрық-Қазына» хабарламасына сәйкес, Qazaq Air платформасында Vietjet Qazaqstan атты жаңа әуе компаниясы құрылды, ал Sovico Group пен VietJet Air оның басқаруы мен операциялық қызметіне қатысуы тиіс болды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. Сондай-ақ Vietjet Qazaqstan кемінде 20 [[Boeing 737]] ұшағынан тұратын паркті басқаратыны, ал Qazaq Air мен Boeing болашақ әуе паркін қолдау үшін бағдарламалық шешімдер, қосалқы бөлшектер жеткізу, техникалық көмек, ұшқыштар мен инженерлерді оқыту бағдарламаларын қамтитын клиенттерге қызмет көрсетудің жалпы шарттары туралы келісімге қол қойғаны хабарланды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. Тасымалдаушының ресми материалдарында «VIETJET QAZAQSTAN тауар белгісімен қызмет ететін QAZAQ AIR АҚ» деген тұжырым қолданылады<ref name="vjq-brand" />. 2025 жылғы қазанда әуе компаниясы Астанадан Бішкек пен Самарқандқа тікелей рейстер ашатынын жариялады; Астана — Самарқанд бағыты бойынша ұшулар 2025 жылғы 7 қарашада, ал Астана — Бішкек бағыты бойынша ұшулар 2025 жылғы 10 қарашада басталуы тиіс болды<ref name="vjq-bishkek-samarkand-2025">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/ru/news/qazaq-air-vietjet-qazaqstan-launches-direct-flights-from-astana-to-kyrgyzstan-and-uzbekistan | title = QAZAQ AIR (VIETJET QAZAQSTAN) открывает прямые рейсы из Астаны в Кыргызстан и Узбекистан | publisher = Vietjet Qazaqstan | date = 2025-10-16 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2025 жылы QAZAQ AIR операциялық қызметінің 10 жылдығын атап өтті. Компания деректері бойынша, он жыл ішінде әуе компаниясы 4 млн-нан астам жолаушы тасымалдап, 66 мыңнан астам рейс орындады; 2024 жылы тасымалдаушы қызметін шамамен 601 мың жолаушы пайдаланды<ref name="vjq-10-years">{{cite web | url = https://vietjetqazaqstan.kz/en/news/qazaq-airvietjet-qazaqstan-10-years-in-the-sky-stories-achievements-and-new-horizons | title = QAZAQ AIR (Vietjet Qazaqstan): 10 Years in the Sky — Stories, Achievements and New Horizons | publisher = Vietjet Qazaqstan | date = 2025-10-16 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. 2026 жылғы сәуірде [[Ресей Федералдық әуе көлігі агенттігі|Росавиация]] сайтында Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің 2026 жылғы 4 сәуірдегі № 30-04/488 нотасы жарияланды. Онда «Qazaq Air» АҚ жолаушыларды, багажды, жүктерді және поштаны тұрақты тасымалдаушы ретінде Ақтөбе — Қазан — Ақтөбе, Астана — Новосибирск — Астана, Астана — Омбы — Астана және Астана — Екатеринбург — Астана бағыттарына әр бағыт бойынша аптасына 7 рейске дейінгі жиілікпен тағайындалғаны көрсетілді<ref name="favt-qazaqair-russia-2026">{{cite web | url = https://favt.gov.ru/novosti-aktualnaja-informacija/?id=18314 | title = Нота Посольства Республики Казахстан в Российской Федерации от 04.04.2026 № 30-04/488 относительно назначения компании АО «Qazaq Air» в качестве регулярного перевозчика пассажиров, багажа, грузов и почты | publisher = Ресей Федералдық әуе көлігі агенттігі | date = 2026-04-15 | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. Ресей Федералдық салық қызметінің деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 27 ақпанда «QAZAQ AIR» АҚ директорлар кеңесі компанияның Ресей Федерациясында өкілдігін құру туралы шешім қабылдады. 2026 жылғы 15 сәуірде Росавиация өкілдікті аккредиттеу туралы шешім қабылдады, ал 2026 жылғы 29 сәуірде ол туралы мәліметтер шетелдік заңды тұлғалардың аккредиттелген филиалдары мен өкілдіктерінің мемлекеттік тізіліміне енгізілді; өкілдік [[Екатеринбург]] қаласында тіркелген<ref name="fns-qazaqair-representation-2026" /><ref name="fns-accredited-branches">{{cite web | url = https://www.nalog.gov.ru/rn77/related_activities/accred_branches/ | title = Аккредитация филиалов и представительств иностранных юридических лиц | publisher = Ресей Федералдық салық қызметі | access-date = 2026-05-19 }}</ref>. == Бағыттар желісі == 2026 жылғы жағдай бойынша, Vietjet Qazaqstan ресми сайтының мәліметіне сәйкес, әуе компаниясы ішкі және халықаралық тұрақты рейстерді, сондай-ақ мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі субсидияланатын бағыттарды орындайды<ref name="route-network-2026" />. === Ішкі рейстер === * Астана — Алматы — Астана * Астана — Ақтөбе — Астана * Астана — Жезқазған — Астана * Астана — Қостанай — Астана * Астана — Қызылорда — Астана * Астана — Талдықорған — Астана === Субсидияланатын рейстер === * Астана — Петропавл — Астана === Халықаралық рейстер === * Астана — Самарқанд — Астана * Астана — Омбы — Астана * Астана — Новосибирск — Астана * Астана — Бішкек — Астана === Халықаралық бағыттарға тағайындаулар === 2026 жылғы сәуірде Росавиация Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің «Qazaq Air» АҚ-ны Қазақстан мен Ресей арасындағы Ақтөбе — Қазан — Ақтөбе, Астана — Новосибирск — Астана, Астана — Омбы — Астана және Астана — Екатеринбург — Астана бағыттары бойынша тұрақты тасымалдаушы ретінде тағайындау туралы нотасын жариялады. Құжатта әр бағыт бойынша аптасына 7 рейске дейінгі жиілік көрсетілген<ref name="favt-qazaqair-russia-2026" />. == Әуе паркі == [[Файл:UP-DH004 Флот QAZAQ AIR.jpg|мини|De Havilland Dash-8-Q400NG]] Qazaq Air бұрын Bombardier Q400 ретінде белгілі болған De Havilland Canada Dash 8-400 турбовинтті ұшақтарын пайдаланады<ref name="sk-qazaqair-sale-2024" />. Алғашқы үш ұшақ [[Абу-Даби]]дегі [[Біріккен Араб Әмірліктері|БАӘ]] Falcon Aviation Services LLC компаниясынан операциялық [[лизинг]]ке алынды<ref>{{cite web | url = http://www.ato.ru/content/kazahstanskaya-aviakompaniya-qazaq-air-poluchila-pervye-tri-samoleta-q400?sea=30881 | title = Казахстанская авиакомпания Qazaq Air получила первые три самолета Q400 | publisher = ATO.ru | date = 2015-07-06 | access-date = 2017-08-31 | archive-date = 2017-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170831175127/http://www.ato.ru/content/kazahstanskaya-aviakompaniya-qazaq-air-poluchila-pervye-tri-samoleta-q400?sea=30881 | url-status = live }}</ref>. 2016 жылғы қаржылық есептілік негізінде БАҚ жалдау құны айына 610—615 мың АҚШ долларын құрағанын хабарлады<ref>{{cite web | url = http://www.zakon.kz/4876090-fantasticheskie-ubytki.html | author = Денис Кривошеев | title = Убытки QazaqAir превысили 9 млрд тенге | publisher = Zakon.kz | date = 2017-09-04 | access-date = 2017-10-18 | archive-date = 2017-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171107072648/http://www.zakon.kz/4876090-fantasticheskie-ubytki.html | url-status = live }}</ref>. 2017 жылғы желтоқсанда екі жаңа De Havilland Dash-8-Q400NG әуе лайнерін сатып алу туралы шартқа қол қойылды<ref>{{cite web | url = https://forbes.kz/news/2017/12/13/newsid_161490 | title = QAZAQ AIR приобрела два самолета Bombardier Q400 NextGen | publisher = Forbes Kazakhstan | date = 2017-12-13 | access-date = 2018-03-06 | archive-date = 2018-03-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180312144549/https://forbes.kz/news/2017/12/13/newsid_161490 | url-status = live }}</ref>, олардың жеткізілімі 2019 жылдың бірінші жартысында жүзеге асырылды<ref>{{cite web | url = https://24.kz/ru/news/social/item/313706-novoe-vozdushnoe-sudno-qazaq-air-sovershil-pervyj-rejs | title = Новое воздушное судно QAZAQ AIR совершило первый рейс | publisher = 24.kz | date = 2019-05-08 | access-date = 2019-06-21 | archive-date = 2019-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190620190822/https://24.kz/ru/news/social/item/313706-novoe-vozdushnoe-sudno-qazaq-air-sovershil-pervyj-rejs | url-status = live }}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Qazaq Air әуе паркі ! Ұшақ түрі ! Борт нөмірі ! Орын саны ! Шығарылған жылы |- | rowspan="5" | [[Bombardier Q Series|De Havilland Canada Dash 8-400]] | UP-DH001 | 78 | 2015 |- | UP-DH002 | 78 | 2015 |- | UP-DH003 | 76 | 2015 |- | UP-DH004 | 86 | 2019 |- | UP-DH005 | 86 | 2019 |} == Меншік иелері == 2015 жылғы сәуірден 2025 жылғы мамырға дейін Qazaq Air акцияларының 100&nbsp;%-ы мемлекет атынан [[Самұрық-Қазына]] қорына тиесілі болды<ref name="vjq-about" />. 2025 жылғы мамырда әуе компаниясын жекешелендіру аяқталды: акционерлер ретінде «Самұрық-Қазына» АҚ — 49&nbsp;%, Central Asia Aviation Holdings Limited — 49&nbsp;% және Kazasia Holdings Limited — 2&nbsp;% болды<ref name="vjq-about" /><ref name="kapital-qazaqair-share-2025" />. Qazaq Air деректері бойынша, Central Asia Aviation Holdings Limited Вьетнамның Sovico Group тобына кіреді<ref name="vjq-about" />. «Самұрық-Қазына» хабарламаларында Sovico Group пен [[VietJet Air]] Vietjet Qazaqstan компаниясының басқаруы мен операциялық қызметіне қатысуы тиіс екені де айтылды<ref name="sk-qazaqair-transfer-2025" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://vietjetqazaqstan.kz/ru Ресми сайты] [[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]] [[Санат:2015 жылы құрылған әуе компаниялары]] [[Санат:Астана компаниялары]] [[Санат:Самұрық-Қазына]] 2wvsldca300nx59epsxl6u5nwovmt4z 3607867 3607859 2026-05-22T16:26:43Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/~2026-30749-21|~2026-30749-21]] ([[User talk:~2026-30749-21|т]]) өңдемелерінен [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3485316 wikitext text/x-wiki {{Әуе компаниясы | әуе компания = "Qazaq Air" АҚ | сурет = QA.png | ұраны = | сурет өлшемі = | ИАТА = IQ | ИКАО = ZXZ | шақыру белгісі = SAMRUK | құрылды = [[1 сәуір]] [[2015]] | қызметін бастады = [[27 тамыз]] [[2015]] | қызметін аяқтады = | хабтар = | екінші дәрежелі хабтар = | негізгі бағыттар = | негізгі көлік = | lounge = | альянс = | тәуелді компаниялар = | әуе паркі = 5 | ұшу бағыттары = 25 | бас компаниясы = | компания ұраны = ''Мы лучше, мы ближе'' | штаб-пәтері = {{ту|Қазақстан|}} [[Астана]], [[Қазақстан]] | басшылары = Наурызбаев Еркін Анесұлы<ref>{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/2022-10-05/qazaq-air-vpervye-vozglavil-kazahstanec/|title=Qazaq air впервые возглавил казахстанец|website=kz.kursiv.media|date=2022-10-05}}</ref> | сайты = http://www.flyqazaq.com/ }} '''QAZAQ AIR''' — Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Қазақстан және көрші мемлекеттердің шекаралас аумақтарында өңіраралық әуе қатынасының қауіпсіздігі мен қолжетімділігін жоғары халықаралық және ұлттық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес арттыру мақсатында «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ құрған өңіраралық әуе компаниясы. Басты миссиясы – Қазақстан Республикасының өңірлерін біріктіре отырып, олардың экономикалық дамуына үлес қосу. QAZAQ AIR Әуе транспортының халықаралық қауымдастығының (IATA) 293-мүшесі == Тарихы== [[File:QAZAQ AIR fleet.jpg|thumb|QAZAQ AIR флоты]] 2015 жылы 27 тамызда QAZAQ AIR Әуе компаниясының алғашқы рейсі жасалды. Осы жылы Алматыны Павлодар, Шымкент, Қостанаймен, Шымкентті Ақтөбе мен Павлодармен, Ақтөбені Атырау мен Қостанаймен жалғайтын рейстер іске қосылды. 2015 жылы 4 айда Әуе компаниясы 30 мыңнан астам жолаушы тасымалдады. QAZAQ AIR даму тарихы дәл осы сәттен бастау алады. 2016 жыл. Әуе компаниясы 5 жаңа маршрутты іске қосты. Оның қатарында Атыраудан Орал мен Ақтауға қатынайтын тұрақты рейстер бар. Орал – елдің батыс бөлігіндегі маңызды экономикалық орталық болса, енді оның мұнайдың басты орталығы – Атыраумен ыңғайлы әуе байланысы бар. Қазақстандық тәжірибелі ұшқыштар қызметке алынып, олар Әуе компаниясының кемелерін басқару үшін қайта оқытылды. Билет сату мүмкіндігіне ие қазақстандық ірі туристік онлайн-агенттіктер біріктірілді. 2017 жыл. Жолаушылар саны 251 мыңнан асып, маршрут желісін белсенді дамыту жұмыстары жалғасын тапты. Жаңа 6 бағыт ашылды. Атап айтқанда, Астана әуежайынан шығатын маршрут желісі 7 бағытқа дейін артты: Алматы, Шымкент, Жезқазған, Ақтөбе, Атырау, Қостанай және Павлодар қалаларына. Алматыдан Қызрғызстандағы Ыстықкөл әуежайына қатынайтын халықаралық чартерлік рейстер бағдарламасы орындалды. 2018 жыл. Компания өндірістік қауіпсіздікті сертификаттаудан сәтті өтіп, Әуе транспортының халықаралық қауымдастығының (IATA) IOSA-сертификатына ие болды. Әуе компаниясының қосымша қызметтерінің тізімі кеңейтілді, оларға (ұшақ салонында орын таңдау, үй жануарларын тасымалдау және тағы басқа) онлайн тапсырыс беріп, төлем жасауға болады. 2019 жыл. Флот екі жаңа әуе кемесімен толықты. QAZAQ AIR Әуе транспортының халықаралық қауымдастығының (IATA) 293-мүшесі болды. Компания бұл қауымдастықтың пайдалану қауіпсіздігі бойынша IOSA (IATA Operational Safety Audit) талаптарына сәйкестікке 2-аудитінен сәтті өтті. Астана қаласында өңіраралық хаб құру туралы шешім қабылданып, ол арқылы барлық өңірлерді астанамен байланыстыруға және транзиттік маршруттарды дамытуға жол ашылды. Бұл шешім авиациялық индустрияның әрі қарай дамуына оң ықпал етіп, қазақстандықтардың ел ішінде қолжетімді бағамен сапар шегуін жеңілдетті. 2020 жыл. Әуе компаниясы толықтай Астана қаласына көшті. Әуе билеттерін брондау жүйесі мен flyqazaq.com веб-сайты жаңартылып, жиі ұшатын жолаушылар үшін IQ Bonus бейілділік бағдарламасы іске қосылды. Бір бағытта тиімді сапарларды ұйымдастыру мақсатында «Іскери әуе билеті» қызметі енгізілді. 16-22 жас аралығындағы және 60 жастан асқан жолаушыларға тиімді саяхаттау үшін арнайы жеңілдігі бар тариф әзірленді. 2021 жылдың бірінші жартыжылдығында 278 мың жолаушы тасымалданып, 2020 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда өсім 88% көрсеткішке ие болды. 2015 жылдан бастап жолаушылар тасымалы оң динамиканы көрсетіп отыр. Бүгінде авиациялық техниканы жөндеу мен оларға техникалық қызмет көрсету бойынша өзіндік сертификаттау ұйымы жұмыс істейді. Биыл Әуе компаниясын Қазақстан Авиация әкімшілігі пайдаланудағы әуе кемесінің De Havilland Dash-8 400 типі бойынша авиациялық техниканы жөндеу және оған техникалық қызмет көрсету бойынша сертификаттады. Барлық ұшақтар қазақстандық тіркеуге өтіп, жаңарған UP авиациялық префиксін (Қазақстан Республикасы әуе кемелерінің мемлекеттік тану белгісін) иеленді. == Бағыттар == [[Сурет:KAZ QA.png|нобай]] Qazaq Air маршруттық желісі келесі бағыттарды қамтиды: 1) Нұр -Сұлтан - Алматы, Балқаш, Тараз, Шымкент, Қызылорда, Жезқазған, Ақтөбе, Қостанай, Петропавл, Павлодар, Семей, Өскемен, Үшарал 2) Алматы - Шымкент, Қызылорда, Балқаш, Семей, Өскемен 3) Атырау - Ақтау, Ақтөбе, Орал 4) Қарағанды ​​- Жезқазған, Өскемен - Қарағанды 5) Астанадан Омбы мен Новосибирскке халықаралық рейстер 6) Астана - Үржар, Алматы - Үржар == Қызметкерлер == [[File:QAZAQ AIR crew.jpg|thumb]] 2020 жылдың соңында қызметкерлердің жалпы саны 280 адамға жетті. Оның 74 -і әкімшілік қызметкерлер және 206 өндірістік персонал. Авиакомпанияда 52 ұшқыш, 51 бортсерік, 14 инженер және 2 механик. Персоналдың гендерлік құрылымы - 130 әйел және 150 ер адам. == Ұшақтар паркі == [[File:UP-DH004 Флот QAZAQ AIR.jpg|thumb|De Havilland Dash-8-Q400NG]] QAZAQ AIR әуе флоты Қазақстан әуе компаниялары арасындағы ең жасы болып келеді және Канадада жасалған үш заманауи, жайлы De Havilland Dash-8-Q400NG турбовинтті лайнерінен (бұрын Bombardier Q400 ретінде белгілі болған) тұрады. Бұл ұшақ қысқа қашықтыққа пайдалану кезіндегі бірқатар айқын артықшылықтарға ие. Оның басты жетістіктері – үнемділігі, жылдамдығы, ұшу ұзақтығы мен жолаушылар сыйымдылығы. De Havilland Dash-8-Q400NG өңірлік авиация үшін таптырмас әуе кемесі және бүкіл әлемде бұл бағытта кеңінен қолданылады. Жолаушылар ағынының артуына және Қазақстан аумағында да, шекаралас аймақтарда да әуе тасымалына сұраныстың болуына байланысты, авиакомпания өзінің паркін 3 жаңа ұшаққа көбейтуді жоспарлап отыр. <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ '''Qazaq Air флоты''' |- bgcolor=blue ! <span style="color:White;">Ұшақ ! <span style="color:White;">Ұшақ нөмірі ! <span style="color:White;">Жолаушылар саны !<span style="color:White;">Шыққан жылы |- | rowspan="5" align="center" |De Havilland Canada Dash 8-400 |align="center"|UP-DH001 |align="center"|78 |2015 ж. |- |UP-DH002 |78 |2015 ж. |- |UP-DH003 |76 |2015 ж. |- |UP-DH004 |86 |2019 ж. |- |UP-DH005 |86 |2019 ж. |} </center> == Статистика == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан әуекомпаниялары}} [[Санат:Қазақстан әуе компаниялары]] [[Санат:Самұрық-Қазына]] [[Санат:2015 жылы құрылған әуе компаниялары]] 4sum10y9m22nw545l90imgd4z2wd3wm Эсватини 0 546962 3608028 2735171 2026-05-23T11:08:54Z ~2026-30852-58 181609 /* */ 3608028 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Эсватини Корольдігі |Шынайы атауы = Umbuso weSwatini |Септік = |Елтаңба = Coat of arms of Eswatini.svg |Байрақ = Flag of Eswatini.svg |Ұраны = Біз — қамалмыз<br>({{lang-ss|Siyinqaba}}) |Әнұранның аты = Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati |Аудио = | lat_dir = S | lat_deg = 26 | lat_min = 34 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 31 | lon_min = 29 | lon_sec = 0 | region = SZ | CoordScale = 1000000 |Картада = Location Eswatini AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[дуалдық монархия]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[6 қыркүйек]] [[1968 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Ұлыбритания]]дан |Тілдері = [[ағылшын тілі]], [[свати]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Мбабане]] ''(<small>ресми)</small>''<br> [[Лобамба]] ''<small>(корольдік және парламенттік)</small>'' |Ірі қаласы = Манзини |Басшы қызметі = [[Эсватини патшалар тізімі|Патшасы]]<br />[[Эсватини премьер-министрлердің тізімі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Мсвати III]]<br />[[Амброз Мандвуло Дламини]] |Жер аумағы = 17 364 |Жер аумағы бойынша орны = 153-ші |Судың үлесі = 0,9 |Этнохороним = |Жұрты = 1 343 098 |Халық саны бойынша орны = 154-ші |Сарап жылы = 2016 |Санақ бойынша халық саны = 1 093 238<ref>{{cite web |url=https://swaziland.unfpa.org/en/news/swaziland-releases-population-count-2017-census|title=Swaziland Releases Population Count from 2017 Census|publisher=United Nations Population Fund}}</ref> |Санақ жылы = 2017 |Халық тығыздығы = 68,2 |Тығыздық бойынша орны = 135-ші |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 12,023 млрд.<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=60&pr.y=5&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=734&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPI%2CLP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund }}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 10,346<ref name=imf2/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = 4,756 млрд.<ref name=imf2/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 4,092<ref name=imf2/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = {{өсім}} 0,588<ref name="HDI">{{cite web |url=http://www.hdr.undp.org/en/2018-update |title=2018 Human Development Report |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 144-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#e0584e">төмен'''</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[лилангени]] |Интернет үйшігі = [[.sz]] |ISO = |Телефон коды = 268 |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Эсватини Корольдігі''' ({{lang-ss|Umbuso weSwatini}}), 2018 жылға дейін — '''Свазиленд Корольдігі''' ({{lang-en|Kingdom of Swaziland}}) — [[Оңтүстік Африка]]да орналасқан [[мемлекет]]. Оңтүстігінде, оңтүстік-шығысында, батысында және солтүстігінде [[Оңтүстік Африка Республикасы]]мен (шекара ұзындығы - 430 км), шығысында - [[Мозамбикпен]] шектеседі (105 км). Шекараның жалпы ұзындығы - 535 км. Мемлекеттің жалпы аумағы - 17 363 км² (құрлықта — 17 200 км²). Свазилендте бірнеше жазықтар бар. Басты өзендері - Лусутфу, Комати, Умбелузи. Басты табиғи қорлары: [[көмір]], [[ағаш]], [[гидроэнергетикалық потенциал]], [[ормандар]], [[алтын]] және [[алмас]]. Территориясының 11%-на жуығын [[егістік жер]]лер, 62% [[шабындықтар]] мен [[жайылым жер]]лер алып жатыр. {| class="wikitable" |- |- | Ресми атауы || Свазиленд Корольдігі |- | Астанасы || Мбабане |- | Әкімшілік болінісі || 4 округтен тұрады |- | Көлеміі || 17 400 км<sup>2</sup> |- | Халқы|| 1,1 млн. адам |- | Мемлекеттік тілі|| [[ағылшын]], [[свази тіл]] |- | Діні|| [[христиан]] дінін ұстанушылар және жергілікті наным-сенімдегілер |} == Табиғат жағдайы == Свазиленд жері үстіртті, таулы келеді. Батысындағы Биік [[Влед]] тауының кң биік нүктесі – [[Эмлембе]] (1862 м). Свазилендтің басты өзендері осы тауларды кесіп өтіп, Үнді мұхитына құяды. Елдегі үш сатылы рельефке үш негізгі климаттық зоналар сәйкес келеді. Олар: таулы аймақтағы қоңыржай, субтропикалық және тропикалық зоналар. Жауын ең көп қоңыржай климат зонасындағы жерлерде жауады. Маусым айындағы орташа температура 12 °С, ақпанда - 23 °С. Биік [[Велд]] аймағында климат субтропиктік, жылдық орташа температурасы +16°С – +22°С, жауын-шашын мөлшері 1200-1400мм. Орталық [[Вле]]д және Лебомбо тауларында ауыспалы белдеуде, ал төменгі [[Влед]] тропиктік белдеуде орналасқан, орташа температура +20°С – 24°С, жылына 500-700мм-дей жауын-шашын түседі. Елдің шығысында жылына 500—700 мм, батысында 1 200–1 400 мм жауын жауады. ==Өсімдіктері== Елде флораның 2400-ге жуық түрлері кездеседі. Алоэның 25, орхидеяның 12, лаланың 10 түрі кездеседі. ==Жануарлары== Ел территориясында енеке, антилопа, зебра және сусиыр секілді ірі сүтқоректілер кездеседі. Өзендерде қолтырауын және құндық секілді жануарлар өмір сүреді. ==Экономика, транспорттық коммуникациялар== Свазиленд экономикасының негізгі секторы ауыл шаруашылығы болып табылады (жалпы ішкі өнімнің төрттен бір бөлігіне жуық). Басты ауылшаруашылық дақылдарына қант құрағы, жүгері, мақта, темекі, күріш, цитрус тектестер және ананас жатады. Ауыл шаруашылығынан бөлек кен өндіруші өнеркәсіп (көмір және асбест) пен целлюлоза өндіру де жақсы дамыған. Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) 1994 жылы 3,3 млрд АҚШ долларын құрады және адам басына шаққандағы ЖІӨ 3490 АҚШ доллары болды. Ұлттық валютасы - лилангени. Саудадағы басты серіктестері - ОАР, Жапония, Бельгия, Ұлыбритания және Канада. Теміржолдың жаплы ұзындығы - 297 км, автокөлік жолының ұзындығы - 2853 км. ==Свазилендтің қарулы күштері== Елдің қарулы күштері екіге бөлінеді: Свазиленд әскері және Свазилендтің корольдік полициясы. Свазиленд әскері елдің ішкі тәртібін бақылаумен және шекара қорғаумен айналысады. Елдің королі әскердің жоғарғы бас қолбасшысы болып табылады <ref name="crash">{{cite news|url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=84&art_id=qw1101220382909B224|title=Crash diminishes Swaziland's air force|date=қараша 23, 2004|publisher=Independent Online|accessdate=2009-10-19}}</ref>. Іс жүзінде әскерді ел үкіметі басқарады<ref name="commonwealth-of-nations1">{{cite web|url=http://www.commonwealth-of-nations.org/Swaziland/Security/Ministry_of_Defence%60_Swaziland/welcome |title=Security in Swaziland, Swaziland Security, Ministry of Defence, Swaziland welcome, Commonwealth |publisher=Commonwealth-of-nations.org |date= |accessdate=2012-07-06}}</ref>. ==Тарихы== Свази халқының алғашқы буыны орталық Африкадан оңтүстікке орта ғасырда келген. Алғашында олар Үнді мұхитының жағалауына орналасты, бірақ XVIII ғасырда свазилер басқа тайпалардың әсерінен солтүстікке, елдің қазіргі территориясына ығысады. XIX ғасырдың басында свазилер зулу және басқа да ел территориясына шабуыл жасаған тайпалармен соғысты. <br> 1836 жылы свази көсемі Собхуза зулу тайпасын шешуші шайқаста жеңді және орталықтандырылған билік жүйесін құрды. Басқа көсемдерді өз қарамағына алып, свази мемлекетін құрды.<br> Свазилердің келесі королі Мсвати I 1830 жылдардың соңында елдің солтүстігіндегі жерлерді өзіне қосып, аумыға қазіргі Свазилендтің аумағынан екі еседен үлкен болатын мемлекет құрды. <br> XIX ғасырдың ортасынан Свазилендке буралар келіп, көсемдерден өз меншіктеріне жер сатып ала бастады. 1894 жылы Свазиленд территориясы Трансвааль республикасының құрамы болып жарияланды. <br> 1899-1902 жылдардағы англо-бура соғысынан кейін Британия Свазилендті өз протектораты деп жариялады. <br> 1964 жылы Свазиленд парламентінің алғашқы сайлауы өтті. Депутаттыққа сайланғандардың көпшілігі Собхуза II құрған партиядан болды. <br> 1968 жылдың 6 қыркүйегінде Свазиленд Британиядан толық тәуелсіздігін алды. <br> 1973 жылы парламент сайлауынан кейін король конституцияның күшін жойып, парламентті таратып жіберді. Король барлық партия, кәсіподақ және қоғамдық ұйымдардың әрекетін заңсыз деп жариялады. <br> 2011 жылдың сәуір айында Мсвати III биліктен кетуін талап еткен мыңдаған оппозиционерлер қатысқан митингтер өтті. Оппозиция монархты мемлекет қазынасын жымқырды деп айыптады. 12 сәуірде полиция Свазиленд астасында өтіп жатқан митингті арнайы құралдармен таратып жіберді және митингтің 13 ұйымдастырушысын қамауға алды. ==Саяси құрылымы== Мемлекет басшысы – король. 1986 жылдан бері елді Мсвати III басқарады. Корольдің қарамағына заң шығарушы және атқарушы билік кіреді. Корольдің премьер-министрді және өзінің бірнеше өкілдерін парламент палаталарына тағайындауға құқығы бар. Екі палатадан (Ұлттық жиналыс, Сенат) тұратын парламент мемлекеттің жоғарғы заң шығарушы органы болып табылады. Парламент мерзімі – 5 жыл. Шын мәнінде парламенттің заң шығарушы билігі жоқ және іс жүзінде корольге кеңес беруші орган ретінде қызмет атқарады. Свазиленд – [[БҰҰ]]-ның, [[Халықаралық валюта]] қорының, [[Британ Достастығының]] мүшесі. Мемлекеттік құрлымы – конституциялық монархия. Мемлекет басшысы, қолбасшысы – [[король]]. [[Үкімет басшысы]] – [[премьер-министр]]. Негізгі саяси партиялары: Имбокодво ұлттық қозғалысы, Свазилент бірлескен майданы, [[Нгванені]] азат ету ұлттық конгресі. ==Әкімшілік-территориялық бөлінуі== Свазиленд 4 округтен тұрады: {| class="standard" |- ! № ! Округ<br /> ! Округ<br />(Ағылшынша атауы) ! Округ<br />([[свати]] тілінде) ! Әкімшілік орталығы ! Халық саны,<br />(2010) ! Аумағы,<br />км² ! Тығыздығы,<br />ада -км² |- | 1 | [[Хохо]] | Hhohho District | siGodzi wa Hhohho | [[Мбабане]] | align=right| 267 397 | align=right| 3 569 | align=right| 74,92 |- | 2 | [[Лубомбо]] | Lubombo District | siGodzi wa Lubombo | [[Ситеки]] | align=right| 194 217 | align=right| 5 945 | align=right| 32,67 |- | 3 | [[Манзини (округ)|Манзини]] | Manzini District | siGodzi wa Manzini | [[Манзини]] | align=right| 298 378 | align=right| 4 070 | align=right| 73,31 |- | 4 | [[Шиселвени]] | Shiselweni District | siGodzi wa Shiselweni | [[Нхлангано]] | align=right| 201 346 | align=right| 3 779 | align=right| 53,28 |- style="background: #CCC;" | ||Барлығы|| || || ||961 338||17 363||55,28 |+ |} == Парламент == Сваздың [[Екі палаталы жүйе|екі палата парламенті]] немесе Ливанла Сенаттың құрамына кіреді (30 орын, Ассамблея үйі тағайындалған 10 мүше және монархтың тағайындаған 20 мүшесі, бес жылдық мерзімге) және Ассамблея үйі (65 орын, монарх және 55 халық сайлауы бойынша сайланады, бес жылдық мерзімге қызмет етеді). Сайлау парламенттің патша тарапынан таратылғаннан кейін әрбір бес жылда бір рет өткізіледі. Соңғы сайлау [[2013 жыл]]ғы [[20 қыркүйек]]те өтті<ref>{{cite web |url=http://www.elections.org.sz/ |title=Swaziland Elections & Boundaries Commission |publisher=Elections.org.sz |date=23 September 2013 |accessdate=16 August 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-24070826 |title=BBC News – Swaziland votes in no-party election |publisher=Bbc.co.uk |date=20 September 2013 |accessdate=16 August 2014}}</ref>. Дауыс беру партиялардың барлық санаттарында жүргізіледі. Барлық сайлау процедураларын сайлау және шекара комиссиясы қадағалайды<ref>{{cite web |url=http://www.eisa.org.za/WEP/swa3.htm |title=Swaziland: Elections and Boundaries Commission |publisher=EISA |date=8 March 2010 |accessdate=16 August 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150416082843/http://eisa.org.za/WEP/swa3.htm |archivedate=16 April 2015 |df=dmy-all }}</ref>. ==Географиясы== Свазилендтің табиғи ландшафты алуан түрлі болып келеді: елдің Мозамбикпен шекарасында таулы аймақтар, шығысында саванналар және солтүстік -батысында ылғалды ормандар бар. Ел территориясында бірнеше өзен ағады, ең үлкені - Лусутфу өзені. Свазилендтің ресми астанасы - Мбабане, парламент құрылған тарихи астанасы - Лобамба. Ең үлкен және экономикалық орталығы - Манзини қаласы. ==Экономикасы== Свазилед аграрлы ел. Темір, көмір, асбест өндіріледі. Ағаш өңделіп, қант, жеміс-жидек консервіленеді. Мақта, жүгері, ананас, цитрусты жемістер өседі. Көшпелі мал шаруашылығы қалыптасқан. <br /> [[Импорт]]: [[Ауыр машина]], [[химия өнеркәсі]]бінің өнімдер, [[көлік құралдары]], [[минералды жанармай]], [[электр құралдары]], азық-түлік. <br /> Саудадағы негізгі әріптестері: [[Ұлыбритания]], [[Нидерланд]], [[Швейцария]], [[Франция]], [[Оңтүстік Африка Республикасы]]. [[Ақша бірлігі]] – [[''лилангени''.]] Адам басына шаққандағы ЖІӨ 2011 жылы 3,4 мың долларды құрады (әлемде 150-орын). Халықтың 69% кедейлікте өмір сүреді (2006 жыл). Жұмыссыздық деңгейі - 40% (2006 жыл). Жұмысшылардың 75%-ы ауыл шаруашылығымен айналысады. Ауыл шаруашылығының негізгі өнімдері - қант құрағы, мақта, жүгері, темекі, күріш, цитрус тектестер, ананас, сорго және арахис. Сонымен қатар, халық сиыр, ешкі, қой секілді мал өсірумен де айналысады. Бюджеттің дефициті - ЖІӨ -нің 16%-ы. Сауда теңгерімінің теріс сальдосы 153 млн АҚШ долларынан 194 миллионға өсті (2008 ж). Инфляция деңгейі - 7,8%, жұмыссыздық - 40,6%. Мемлекеттің валюталық қоры 920 млн доллар, ал сыртқы қарыздары 367 млн АҚШ долларына тең <ref>[http://www.mid.ru/bdomp/ns-rafr.nsf/89414576079db559432569d8002421fc/f46afb5f023e454743256a2b0035fae3!OpenDocument МИД России | 10/17/2011 | Королевство Свазиленд (справочная информация)<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. Сыртқы саудада басты серіктесі - ОАР: экспорттың 60%, импорттың 80%-ы. ==Халқы== 2010 жылдың шілде айында Свазиленд халқының саны 1,35 млн адам болды. Алайда елдегі АҚТҚ -ның (адамның қорғаныш тапшылығының қоздырғышы) деңгейі жоғары болғандықтан бұл мәлімет дәл болмауы мүмкін. Халықтың жылдық өсімі - 1,2%. Туу деңгейі 1000 -ға 27 болса, өлім деңгейі - 1000-ға 15. 2011 жылы халықтың орташа өмір сүру жасы 48 жас болды <ref>[http://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&met_y=sp_dyn_le00_in&idim=country:SWZ&dl=ru&hl=ru&q=средняя%20продолжительность%20жизни%20свазиленд Показатели мирового развития]</ref>.. Халықтың басым бөлігі свазилер, сондай -ақ елде зулустар, еуропалықтар және Мозамбиктен келген иммигранттардан тұрады. Ресми тілдері - ағылшын және свази тілдері. Қала халқы - 25%. Халықтың сауаттылығы - 82%. Діндері - синкретистер 40%, католиктер 20%, мұсылмандар 10% және басқалар (бахайлар, методистер, мормондар, иудейлер). 2010 жылдың мамыр айындағы мәлімет бойынша Свазиленд әлемдегі халқының ең көп бөлігі АҚТҚ -ны жұқтырған ел болды<ref>[http://derstandard.at/1271377137786/Themenstrecke-Life-Ball-2010-Swasiland-Die-hoechste-HIV-Rate-der-Welt Swasiland: Die höchste HIV-Rate der Welt]{{ref-de}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Эсватини |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |Ұлттар достастығы |Монархиялар }} [[Санат:Эсватини|*]] 3poxlweyp2i945j0lg6sghpocx2nk3a 3608029 3608028 2026-05-23T11:10:23Z ~2026-30852-58 181609 /* */ 3608029 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Эсватини Корольдігі |Шынайы атауы = Umbuso weSwatini |Септік = |Елтаңба = Coat of arms of Eswatini.svg |Байрақ = Flag of Eswatini.svg |Ұраны = Біз — қамалмыз<br>({{lang-ss|Siyinqaba}}) |Әнұранның аты = Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati |Аудио = | lat_dir = S | lat_deg = 26 | lat_min = 34 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 31 | lon_min = 29 | lon_sec = 0 | region = SZ | CoordScale = 1000000 |Картада = Location Eswatini AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[дуалдық монархия]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[6 қыркүйек]] [[1968 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Ұлыбритания]]дан |Тілдері = [[ағылшын тілі]], [[свати]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Мбабане]] ''(<small>ресми)</small>''<br> [[Лобамба]] ''<small>(корольдік және парламенттік)</small>'' |Ірі қаласы = Манзини |Басшы қызметі = [[Эсватини патшалар тізімі|Патшасы]]<br />[[Эсватини премьер-министрлердің тізімі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Мсвати III]]<br />[[Амброз Мандвуло Дламини]] |Жер аумағы = 17 364 |Жер аумағы бойынша орны = 153-ші |Судың үлесі = 0,9 |Этнохороним = |Жұрты = 1 343 098 |Халық саны бойынша орны = 154-ші |Сарап жылы = 2016 |Санақ бойынша халық саны = 1 093 238<ref>{{cite web |url=https://swaziland.unfpa.org/en/news/swaziland-releases-population-count-2017-census|title=Swaziland Releases Population Count from 2017 Census|publisher=United Nations Population Fund}}</ref> |Санақ жылы = 2017 |Халық тығыздығы = 68,2 |Тығыздық бойынша орны = 135-ші |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 12,023 млрд.<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=60&pr.y=5&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=734&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPI%2CLP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund }}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 10,346<ref name=imf2/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = 4,756 млрд.<ref name=imf2/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 4,092<ref name=imf2/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = {{өсім}} 0,588<ref name="HDI">{{cite web |url=http://www.hdr.undp.org/en/2018-update |title=2018 Human Development Report |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 144-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#e0584e">төмен'''</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[лилангени]] |Интернет үйшігі = [[.sz]] |ISO = |Телефон коды = 268 |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Эсватини Корольдігі''' ({{lang-ss|Umbuso weSwatini}}), 2018 жылға дейін — '''Свазиленд Корольдігі''' ({{lang-en|Kingdom of Swaziland}}) — [[Оңтүстік Африка]]да орналасқан [[мемлекет]]. Оңтүстігінде, оңтүстік-шығысында, батысында және солтүстігінде [[Оңтүстік Африка Республикасы]]мен (шекара ұзындығы - 430 км), шығысында - [[Мозамбикпен]] шектеседі (105 км). Шекараның жалпы ұзындығы - 535 км. Мемлекеттің жалпы аумағы - 17 363 км² (құрлықта — 17 200 км²). Свазилендте бірнеше жазықтар бар. Басты өзендері - Лусутфу, Комати, Умбелузи. Басты табиғи қорлары: [[көмір]], [[ағаш]], [[гидроэнергетикалық потенциал]], [[ормандар]], [[алтын]] және [[алмас]]. Территориясының 11%-на жуығын [[егістік жер]]лер, 62% [[шабындықтар]] мен [[жайылым жер]]лер алып жатыр. {| class="wikitable" |- |- | Ресми атауы || Эсватини Корольдігі |- | Астанасы || Мбабане |- | Әкімшілік болінісі || 4 округтен тұрады |- | Көлеміі || 17 400 км<sup>2</sup> |- | Халқы|| 1,1 млн. адам |- | Мемлекеттік тілі|| [[ағылшын]], [[свази тіл|свази тілі]] |- | Діні|| [[христиан]] дінін ұстанушылар және жергілікті наным-сенімдегілер |} == Табиғат жағдайы == Свазиленд жері үстіртті, таулы келеді. Батысындағы Биік [[Влед]] тауының кң биік нүктесі – [[Эмлембе]] (1862 м). Свазилендтің басты өзендері осы тауларды кесіп өтіп, Үнді мұхитына құяды. Елдегі үш сатылы рельефке үш негізгі климаттық зоналар сәйкес келеді. Олар: таулы аймақтағы қоңыржай, субтропикалық және тропикалық зоналар. Жауын ең көп қоңыржай климат зонасындағы жерлерде жауады. Маусым айындағы орташа температура 12 °С, ақпанда - 23 °С. Биік [[Велд]] аймағында климат субтропиктік, жылдық орташа температурасы +16°С – +22°С, жауын-шашын мөлшері 1200-1400мм. Орталық [[Вле]]д және Лебомбо тауларында ауыспалы белдеуде, ал төменгі [[Влед]] тропиктік белдеуде орналасқан, орташа температура +20°С – 24°С, жылына 500-700мм-дей жауын-шашын түседі. Елдің шығысында жылына 500—700 мм, батысында 1 200–1 400 мм жауын жауады. ==Өсімдіктері== Елде флораның 2400-ге жуық түрлері кездеседі. Алоэның 25, орхидеяның 12, лаланың 10 түрі кездеседі. ==Жануарлары== Ел территориясында енеке, антилопа, зебра және сусиыр секілді ірі сүтқоректілер кездеседі. Өзендерде қолтырауын және құндық секілді жануарлар өмір сүреді. ==Экономика, транспорттық коммуникациялар== Свазиленд экономикасының негізгі секторы ауыл шаруашылығы болып табылады (жалпы ішкі өнімнің төрттен бір бөлігіне жуық). Басты ауылшаруашылық дақылдарына қант құрағы, жүгері, мақта, темекі, күріш, цитрус тектестер және ананас жатады. Ауыл шаруашылығынан бөлек кен өндіруші өнеркәсіп (көмір және асбест) пен целлюлоза өндіру де жақсы дамыған. Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) 1994 жылы 3,3 млрд АҚШ долларын құрады және адам басына шаққандағы ЖІӨ 3490 АҚШ доллары болды. Ұлттық валютасы - лилангени. Саудадағы басты серіктестері - ОАР, Жапония, Бельгия, Ұлыбритания және Канада. Теміржолдың жаплы ұзындығы - 297 км, автокөлік жолының ұзындығы - 2853 км. ==Свазилендтің қарулы күштері== Елдің қарулы күштері екіге бөлінеді: Свазиленд әскері және Свазилендтің корольдік полициясы. Свазиленд әскері елдің ішкі тәртібін бақылаумен және шекара қорғаумен айналысады. Елдің королі әскердің жоғарғы бас қолбасшысы болып табылады <ref name="crash">{{cite news|url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=84&art_id=qw1101220382909B224|title=Crash diminishes Swaziland's air force|date=қараша 23, 2004|publisher=Independent Online|accessdate=2009-10-19}}</ref>. Іс жүзінде әскерді ел үкіметі басқарады<ref name="commonwealth-of-nations1">{{cite web|url=http://www.commonwealth-of-nations.org/Swaziland/Security/Ministry_of_Defence%60_Swaziland/welcome |title=Security in Swaziland, Swaziland Security, Ministry of Defence, Swaziland welcome, Commonwealth |publisher=Commonwealth-of-nations.org |date= |accessdate=2012-07-06}}</ref>. ==Тарихы== Свази халқының алғашқы буыны орталық Африкадан оңтүстікке орта ғасырда келген. Алғашында олар Үнді мұхитының жағалауына орналасты, бірақ XVIII ғасырда свазилер басқа тайпалардың әсерінен солтүстікке, елдің қазіргі территориясына ығысады. XIX ғасырдың басында свазилер зулу және басқа да ел территориясына шабуыл жасаған тайпалармен соғысты. <br> 1836 жылы свази көсемі Собхуза зулу тайпасын шешуші шайқаста жеңді және орталықтандырылған билік жүйесін құрды. Басқа көсемдерді өз қарамағына алып, свази мемлекетін құрды.<br> Свазилердің келесі королі Мсвати I 1830 жылдардың соңында елдің солтүстігіндегі жерлерді өзіне қосып, аумыға қазіргі Свазилендтің аумағынан екі еседен үлкен болатын мемлекет құрды. <br> XIX ғасырдың ортасынан Свазилендке буралар келіп, көсемдерден өз меншіктеріне жер сатып ала бастады. 1894 жылы Свазиленд территориясы Трансвааль республикасының құрамы болып жарияланды. <br> 1899-1902 жылдардағы англо-бура соғысынан кейін Британия Свазилендті өз протектораты деп жариялады. <br> 1964 жылы Свазиленд парламентінің алғашқы сайлауы өтті. Депутаттыққа сайланғандардың көпшілігі Собхуза II құрған партиядан болды. <br> 1968 жылдың 6 қыркүйегінде Свазиленд Британиядан толық тәуелсіздігін алды. <br> 1973 жылы парламент сайлауынан кейін король конституцияның күшін жойып, парламентті таратып жіберді. Король барлық партия, кәсіподақ және қоғамдық ұйымдардың әрекетін заңсыз деп жариялады. <br> 2011 жылдың сәуір айында Мсвати III биліктен кетуін талап еткен мыңдаған оппозиционерлер қатысқан митингтер өтті. Оппозиция монархты мемлекет қазынасын жымқырды деп айыптады. 12 сәуірде полиция Свазиленд астасында өтіп жатқан митингті арнайы құралдармен таратып жіберді және митингтің 13 ұйымдастырушысын қамауға алды. ==Саяси құрылымы== Мемлекет басшысы – король. 1986 жылдан бері елді Мсвати III басқарады. Корольдің қарамағына заң шығарушы және атқарушы билік кіреді. Корольдің премьер-министрді және өзінің бірнеше өкілдерін парламент палаталарына тағайындауға құқығы бар. Екі палатадан (Ұлттық жиналыс, Сенат) тұратын парламент мемлекеттің жоғарғы заң шығарушы органы болып табылады. Парламент мерзімі – 5 жыл. Шын мәнінде парламенттің заң шығарушы билігі жоқ және іс жүзінде корольге кеңес беруші орган ретінде қызмет атқарады. Свазиленд – [[БҰҰ]]-ның, [[Халықаралық валюта]] қорының, [[Британ Достастығының]] мүшесі. Мемлекеттік құрлымы – конституциялық монархия. Мемлекет басшысы, қолбасшысы – [[король]]. [[Үкімет басшысы]] – [[премьер-министр]]. Негізгі саяси партиялары: Имбокодво ұлттық қозғалысы, Свазилент бірлескен майданы, [[Нгванені]] азат ету ұлттық конгресі. ==Әкімшілік-территориялық бөлінуі== Свазиленд 4 округтен тұрады: {| class="standard" |- ! № ! Округ<br /> ! Округ<br />(Ағылшынша атауы) ! Округ<br />([[свати]] тілінде) ! Әкімшілік орталығы ! Халық саны,<br />(2010) ! Аумағы,<br />км² ! Тығыздығы,<br />ада -км² |- | 1 | [[Хохо]] | Hhohho District | siGodzi wa Hhohho | [[Мбабане]] | align=right| 267 397 | align=right| 3 569 | align=right| 74,92 |- | 2 | [[Лубомбо]] | Lubombo District | siGodzi wa Lubombo | [[Ситеки]] | align=right| 194 217 | align=right| 5 945 | align=right| 32,67 |- | 3 | [[Манзини (округ)|Манзини]] | Manzini District | siGodzi wa Manzini | [[Манзини]] | align=right| 298 378 | align=right| 4 070 | align=right| 73,31 |- | 4 | [[Шиселвени]] | Shiselweni District | siGodzi wa Shiselweni | [[Нхлангано]] | align=right| 201 346 | align=right| 3 779 | align=right| 53,28 |- style="background: #CCC;" | ||Барлығы|| || || ||961 338||17 363||55,28 |+ |} == Парламент == Сваздың [[Екі палаталы жүйе|екі палата парламенті]] немесе Ливанла Сенаттың құрамына кіреді (30 орын, Ассамблея үйі тағайындалған 10 мүше және монархтың тағайындаған 20 мүшесі, бес жылдық мерзімге) және Ассамблея үйі (65 орын, монарх және 55 халық сайлауы бойынша сайланады, бес жылдық мерзімге қызмет етеді). Сайлау парламенттің патша тарапынан таратылғаннан кейін әрбір бес жылда бір рет өткізіледі. Соңғы сайлау [[2013 жыл]]ғы [[20 қыркүйек]]те өтті<ref>{{cite web |url=http://www.elections.org.sz/ |title=Swaziland Elections & Boundaries Commission |publisher=Elections.org.sz |date=23 September 2013 |accessdate=16 August 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-24070826 |title=BBC News – Swaziland votes in no-party election |publisher=Bbc.co.uk |date=20 September 2013 |accessdate=16 August 2014}}</ref>. Дауыс беру партиялардың барлық санаттарында жүргізіледі. Барлық сайлау процедураларын сайлау және шекара комиссиясы қадағалайды<ref>{{cite web |url=http://www.eisa.org.za/WEP/swa3.htm |title=Swaziland: Elections and Boundaries Commission |publisher=EISA |date=8 March 2010 |accessdate=16 August 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150416082843/http://eisa.org.za/WEP/swa3.htm |archivedate=16 April 2015 |df=dmy-all }}</ref>. ==Географиясы== Свазилендтің табиғи ландшафты алуан түрлі болып келеді: елдің Мозамбикпен шекарасында таулы аймақтар, шығысында саванналар және солтүстік -батысында ылғалды ормандар бар. Ел территориясында бірнеше өзен ағады, ең үлкені - Лусутфу өзені. Свазилендтің ресми астанасы - Мбабане, парламент құрылған тарихи астанасы - Лобамба. Ең үлкен және экономикалық орталығы - Манзини қаласы. ==Экономикасы== Свазилед аграрлы ел. Темір, көмір, асбест өндіріледі. Ағаш өңделіп, қант, жеміс-жидек консервіленеді. Мақта, жүгері, ананас, цитрусты жемістер өседі. Көшпелі мал шаруашылығы қалыптасқан. <br /> [[Импорт]]: [[Ауыр машина]], [[химия өнеркәсі]]бінің өнімдер, [[көлік құралдары]], [[минералды жанармай]], [[электр құралдары]], азық-түлік. <br /> Саудадағы негізгі әріптестері: [[Ұлыбритания]], [[Нидерланд]], [[Швейцария]], [[Франция]], [[Оңтүстік Африка Республикасы]]. [[Ақша бірлігі]] – [[''лилангени''.]] Адам басына шаққандағы ЖІӨ 2011 жылы 3,4 мың долларды құрады (әлемде 150-орын). Халықтың 69% кедейлікте өмір сүреді (2006 жыл). Жұмыссыздық деңгейі - 40% (2006 жыл). Жұмысшылардың 75%-ы ауыл шаруашылығымен айналысады. Ауыл шаруашылығының негізгі өнімдері - қант құрағы, мақта, жүгері, темекі, күріш, цитрус тектестер, ананас, сорго және арахис. Сонымен қатар, халық сиыр, ешкі, қой секілді мал өсірумен де айналысады. Бюджеттің дефициті - ЖІӨ -нің 16%-ы. Сауда теңгерімінің теріс сальдосы 153 млн АҚШ долларынан 194 миллионға өсті (2008 ж). Инфляция деңгейі - 7,8%, жұмыссыздық - 40,6%. Мемлекеттің валюталық қоры 920 млн доллар, ал сыртқы қарыздары 367 млн АҚШ долларына тең <ref>[http://www.mid.ru/bdomp/ns-rafr.nsf/89414576079db559432569d8002421fc/f46afb5f023e454743256a2b0035fae3!OpenDocument МИД России | 10/17/2011 | Королевство Свазиленд (справочная информация)<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. Сыртқы саудада басты серіктесі - ОАР: экспорттың 60%, импорттың 80%-ы. ==Халқы== 2010 жылдың шілде айында Свазиленд халқының саны 1,35 млн адам болды. Алайда елдегі АҚТҚ -ның (адамның қорғаныш тапшылығының қоздырғышы) деңгейі жоғары болғандықтан бұл мәлімет дәл болмауы мүмкін. Халықтың жылдық өсімі - 1,2%. Туу деңгейі 1000 -ға 27 болса, өлім деңгейі - 1000-ға 15. 2011 жылы халықтың орташа өмір сүру жасы 48 жас болды <ref>[http://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&met_y=sp_dyn_le00_in&idim=country:SWZ&dl=ru&hl=ru&q=средняя%20продолжительность%20жизни%20свазиленд Показатели мирового развития]</ref>.. Халықтың басым бөлігі свазилер, сондай -ақ елде зулустар, еуропалықтар және Мозамбиктен келген иммигранттардан тұрады. Ресми тілдері - ағылшын және свази тілдері. Қала халқы - 25%. Халықтың сауаттылығы - 82%. Діндері - синкретистер 40%, католиктер 20%, мұсылмандар 10% және басқалар (бахайлар, методистер, мормондар, иудейлер). 2010 жылдың мамыр айындағы мәлімет бойынша Свазиленд әлемдегі халқының ең көп бөлігі АҚТҚ -ны жұқтырған ел болды<ref>[http://derstandard.at/1271377137786/Themenstrecke-Life-Ball-2010-Swasiland-Die-hoechste-HIV-Rate-der-Welt Swasiland: Die höchste HIV-Rate der Welt]{{ref-de}}</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Эсватини |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |Ұлттар достастығы |Монархиялар }} [[Санат:Эсватини|*]] 7ditsp86787q52vfyozwxyh6ltb30gd Нагано 0 557255 3607839 3607720 2026-05-22T16:06:50Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:19642206g|19642206g]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581513 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date = ақпан 2016}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Нага́но''' ([[Жапон тілі|жап]]. 長野市 ''Нагано-си''<sup>?</sup>) — Хонсю аралында орналасқан [[Жапония|Жапонияның]] орталық қаласы,. Ол — Нагано префектурасының әкімшілік орталығы. [[1 сәуір]], [[1897 жыл|1897]] жылы құрылған. 377,741 адам ([[1 тамыз|1 Тамыз]] [[2014 жыл|2014]]), халықтың тығыздығы -452.47 адам / км², қала аумағы — 834.85 шаршы шақырым. Қалада жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, университет, будда орталығы бар. [[1998 жыл|1998]] жылы, Нагано [[XVIII ғасыр|XVIII]] қысқы [[Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындарын]] өткізді. Фестивальдің ашылуы мен жабылуы Нагано [[Олимпиада ойындары|Олимпиада]] стадионында өтті. [[Санат:Жапония қалалары]] geqletfuhfsagphmnccbbzspknimfcx Қаһар 0 557897 3607836 3607717 2026-05-22T16:06:48Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3584234 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> "Қаһар" романы — [[Ілияс Есенберлин|Ілияс Есенберлиннің]] [[Көшпенділер (трилогия)|Көшпенділер]] трилогиясының үшінші кітабы. [[Роман]] – қазақ [[Тарихи роман|тарихи романистикасының]] үздік табысы, шоқтығы биік туынды. Қазақ әдебиеті тарихында құбылыс болған ел тағдырын шыншылдықпен бейнелеген халықтық көркем шығарма. Романда [[Кенесары хан]]ның 1837-1847 жылдар арасындағы [[Ресей империясы|Ресей империясының]] қазақ жерінің отаршылығына қарсы күресі туралы айтылады. Сонымен қатар, шығармада басқа да ұлы қайраткерлер мен үлкен рөл ойнаған тұлғалар туралы айтылады. == Қысқаша мазмұны == [[Кенесары хан|Кенесары Қасымұлы]] - қазақ халқының дербес мемлекеттілігін қалпына келтіру, халқын [[бодандық]]<nowiki/>тан құтқарып, [[Бірлік (қасиет)|басын біріктіру]], [[азаттық]] пен бостандыққа қол жеткізіп, тәуелсіз ел ету мұратын көздеген сұңғыла саясатшы, қайраткер, ірі мәмілегер, дарынды әскери қолбасшы ретінде ел есінде қалды. Кенесарының өмірі мен азаттық жолындағы күресі көптеген ақын-жазушылардың шығармаларына арқау болды. Соның бірі "Қаһар" романы. Трилогияның "Қаһар" атты кітабында [[Ілияс Есенберлин|I. Есенберлин]] [[XIX ғасыр|XIX ғ.]] 30-40 жылдарындағы Кенесары Қасымов бастаған [[Ресей империясы|Ресей]] [[Отаршылдық|отаршылдығына]] қарсы [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс|қозғалыстың]] жай-күйін әңгімелейді. Мұнда жазушы жұртқа бұрыннан белгілі тарихи оқиғаларды тізе отырып, ондағы адамдардың күйініш-сүйінішімен, арман-өкінішімен, мұратымен, кейіпкерлер тағдырымен байытып көрсетеді. "Қаһарда" қазақ даласында тәуелсіз хандық орнатуды мақсат еткен,мемлекет қайраткері,әскери қолбасшы,қазақ халқының [[1837 жыл|1837]] – [[1847 жыл|1847]] жылдардағы ұлт-азаттық қозғалысының көсемі, қазақ хандығының соңғы ханы Кенесарының қол жиып күреске шығуы, тәуелсіздік үшін күресті қолдамаған сұлтандарға және патша бекіністеріне шабуылы, Кенесарының билікке қол жеткізу үшін патша өкілдерімен келіссөздер жүргізуі, талабы өтпеген жерлерде халық қанының төгілуімен есептеспей, күш қолданылатын істерге баруы баян етіледі. Роман арқылы Кенесарының бостандық үшін жанын құрбан етуге дейін барғанын көре аламыз. Осы жолдағы ханның қаталдығы, елдің күйзеліске ұшырауы, Кенесары дұшпандарының ұйымдасқан іс-әрекеттері, сан алуан адам мінездері көрсетіледі. Романда Кенесары бейнесі тарихи толық мазмұнда көркем сомдалған. Автор оның жеке басындағы ерлік пен парасаттың үйлесімін шебер аңғартады, сонымен қатар, түрлі қиыншылықтарға қарамастан шыдамды болғаны көрінеді. Романда Ресей патшалығының өр дәрежелі өкілдері бейнелері де бар. Бұл романда адамның барлық түр сипатын көруге болады. Роман ішінде сатқындық та, адалдық та, сенімділік те, батылдық та, тәкаппарлық та сипатталған. Адам өміріне сабақ болатын жайттар көптеп кездеседі. Кішкене ғана роман ішінен бүкіл қазақ елінің сол кездегі күй жайын көруге болады. Бір отаршыдан екінші отаршының артықтығы жоқ екені,бәрінің көксеген мүддесі қазақ елінің тарихын,тілін жойып, халықты әлсіретіп, қансыратып, талан-таражға салу, өз билігін жүргізу екенін жазушы ашып көрсетеді. Мәселен, Қоқан, Хиуа хандықтарына ұзақ уақыт тәуелді болып тұрған оңтүстік қазақтарының ауыр жағдайы, Ташкенттің құшбегі Бегдербектің жәрдем сұрап барған Есенкелді, Саржанды қасындағы нөкерлерімен бірге опасыздықпен өлтіріп жіберетін суреттер тарихи шындықтарға негізделген. Кенесарының Ақмола бекінісін алғанда көрсеткен ерлігі де әсерлі. Кенесары бастаған қозғалыстың белгілі батырлары — Ағыбайдың, Иманның, Төлебайдың, Басықараның, Жанайдардың, Бұхарбайдың эпизодтары да олардың батырлық бейнесін айқындай отырып, Кенесары тұлғасын толықтыра түседі. == Композициялық талдау == '''•Оқиғаның басталуы:''' Шұрайлы жайылымдарды озбырлықпен тартып және отарлай бастағанына шыдамы таусылған халықтың, өз туған жерлерін тастап үдері көшуі. Халық трагедиясы бастамасы. '''•Оқиғаның байланысы:''' [[I Александр|І Александрдың]] [[1822 жыл|1822 жылы]] шығарған “Сібір казактары” туралы ережесі. Атап айтқанда, жерлерді [[Губерния|губернияларға]] бөлу, оларды билеу және сайлау мәселелері сөз етілді. Ал 3 жылдан кейін, яғни [[1825 жыл|1825 жылы]] [[11 ақпан|11 ақпанда]] [[І Николай]] - патшаның ұлттардың жас қыздарды тартып алу және оларды сату заңына назарлықтың тууы. '''•Оқиғаның дамуы:''' Ел басына дау түскенде, сеніп, дос деп жүрген Ожардың Сейтенге деген сатқындығы.(Лебедев әскеріне ұстап берген). '''•Оқиғаның шиеленісуі:''' Жоламан Тіленішұлы бастаған көтерілісті патшалақ тоқтату үшін, Орынбор казактарын оларды басып, шәншу үшін жіберуі. '''•Шарықтау жегі:''' [[Саржан Қасымұлы|Саржан]] мен [[Есенгелді Қасымұлы|Есенгелдінің]] [[Хиуа хандығы|Хиуа]] және [[Қоқан хандығы|Қоқан хандықтарынан]] кеңес сұрап, [[Ташкент|Ташкенттің]] құшбегі Белдербек қолынан дүниеден өтуі. Қасымның Кенесарыға ағалары үшін кек қайтаратуына сөз алуы. '''•Оқиғаның шешімі:''' Кенесарының Ресей Үкіметінің отарлауына қарсы күрес бастауы. == Кейіпкерлер == '''Байтабын.''' [[Есентемір]] руынан шыққан батыр, [[Табын]] руының қолбасшысы Жоламанның жалғыз жиені. Айлакер, епті, сақ. Атағы шыққан Наурызбай батырмен күші тең түскен мықты. Ел бақытын, өзінікінен жоғары қойған батыр. Кенесарыға шын адал болғанымен, оған көссіз сенуден аулақ болды, оның халықты қанауына қарсы болды. Алтыншашты сабап тастаған Ожарды қос қолдап өлтіреді. '''Алтыншаш.''' Азнабай ұлы Тайжанының қызы. Пері қызындай асқан сұлу, ақылды, мықты. Тайжанның үй-ішін Туринге айдағанда [[Омбы]]<nowiki/>ның бір бай саудагері сол Алтыншашты сатып алып, генерал Фондерсонға тарту етеді. Сол жерде қызмет көрсетіп жүріп [[Орыс тілі|орыс]], [[Француз тілі|француз]] тілдерін меңгереді. Аға, әкесін сүйеді. Әкесі, ағасымен бағы бір деп ойлап Ожарға тиеді. Кейін, ара жігін ажыратқан соң, Кенесарыға кегін өзі қайтаратын айтады. Өзіне ғашық Байтабынға тиеді. Қасына Күмісті алып, Орынборға Перовский, Генске келіп Туринскіге жер аударылған аға іні, апа сіңлілерінің жағдайын сұрастыра келеді. Генстің үйінде жетім қазақ балаларына қарап, қалып қояды. Француз тілін білетінін жасырып, Кенесары жасағының барлаушы қызметін атқарады. '''Қожағұл.''' Қараөткелдің аға сұлтаны. Таудай жары бар, ең жас тоқалы Зейнеп. Қасым ұрпақтарының қас жауы. Себептері: өзі алғысы келген Арқаның қызы Күнімжанның [[Кенесары хан|Кенесарыға]] шығуы, [[Қоңырқұлжа Құдаймендеұлы|Қоңырқұлжаның]] [[Ресей империясы|Ресей патшасының]] шашбауын көтеріп, қара халықты жақтамауы, Кенесары [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс|көтеріліске]] шыққанда Кенесарыны жақстаған руларды Ресейге саусағымен нұсқап көрсетуі, Абылай жолынан таюы. Үлкен ұлы Жанәділдің ғашығы Күмісті пәктігінен айырып, абыройын айрандай төгіп, қор қылады. Екінші ұлы Шыңғысты өлімге қияды. Сараң, малын жақсы көретін, халқын сатқан, тек өз қамын ойлайтын аға сұлтан. == Автор туралы ақпарат == {{Басты мақала|Ілияс Есенберлин}} Ӏлияс Есенберлин ([[10 қаңтар]], [[1915 жыл|1915 жылы]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Атбасар]] қаласы - [[1983 жыл|1983]], [[Алматы]]) — қазақ жазушысы. Жалпы алғанда, I. Есенберлиннің "Қаһар" романы — қазақ халқының азаттық жолындағы күрес шежіресіне қосылған, оның Кенесары қозғалысы сияқты аса ірі кезеңінің ішкі сырларын көркем түсінуге көмектесетін елеулі тарихи шығарма. Ілияс Есенберлиннің өмірдерегін білмейтін оқушы ол кісіні тарихшы деп ойлап қалуы да заңдылық. Алайда, жазушының игерген мамандығы – кен–металлургия саласы. «Көшпенділер», «Алтын Орда» кітаптарындағы тарихитақырыпқа батыл қалам сілтеуі – оның азаматтығының, ұлтының адалперзенті бола алғанының көрсеткіші. Тарихи хрониканы көркем әдебиетқалыбына салып беруі – оқырманға түсінуге де, есте сақтауға да жеңіл.Романда Кенесары бейнесі тарихи толық мазмұнда көркем сомдалған. Автор оның жеке басындағы ерлік пен парасаттың үйлесімін шебер аңғартады Мысалы, Саржан мен Есенкелдінің құшбегі Бегдербек қолынан қапыда мерт болғанын естіп, «Ташкентті шабу керек» деген Қасым төренің кеңесін іштей қабыл көрсе де, соғысқа шығуға ертерек екенін түсініп, жоспарды кейінге қалдырады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * http://malimetter.kz/iliyas-esenberlin/ sin867pdj1bhuvv3tpwyu3i35wi71lq Қара сабын 0 557899 3607835 3607716 2026-05-22T16:06:47Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Байгалиева Жадыра|Байгалиева Жадыра]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600019 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> =Қара сабын= Бағзы халқымыз көшіп – қонып, жаз жайлау, қыс қыстауда күнелтіп жүріп, өзінің кір – қоңын, киім – кешегін, көрпе – жастығын мұнтаздай таза ұстаған. Даласы қалай таза болса, үй – іші де сондай ретті, оюлы сырмағы қағулы, түскиіз, шымылдығы жуулы тұратын. Әсіресе, халық өзі қолдан жасайтын қара сабыны кірді кетіруімен, емдік қасиетімен, үнемділігімен ерекше. Бүгіндері ұмыт болып бара жатқан бұл сабынды жасаудың өзі оңай шаруа емес. =Қара сабын жасау кезеңідері= Қара сабынды жасаудың бірнеше кезеңі бар. Әуелі, сары күзде буыны пісіп, сабағы қатайған алаботаны бір жерге жинап өртейді. Кейініректе күнбағысты соғып алған соң, оның қапағын кептіріп, соның да күлін пайдаланатын болды. Алаботаның күлін суытып, кендір қалтаға салады. Әсіресе, кесек – кесек боп ұйыған күл қорытпасынан сақар көп шығады. Күлі қанша көп болса, сонша жақсы, себебі, төрт – бес қалта (дағар) күлден, жарты қалта сақар алынады. Қалтадағы күлді шиден жасалған шыптаның үстіне жұқа бұл жайып, айналасын кенеулеп, ойыққа төгіп, астына үлкен тегене қояды, күлдің үстінен сақылдап қайнаған суды құяды. Сол кезде күлдің сөлі, нәрі сумен бірге ағып, тегенеге жиналады. Сол суды тұнытып, астындағы тұнбасына қоспастан майланған қазанға құйып қайнату керек. Нілі сорғыған күлді ауыстырып, жаңалап, астындағы жиналған суды тұндырып, майланған қазанға дер уақытында құйып алу керек. Қарағай, қайың, тораңғы секілді бір қалыпты маздап жанатын ағаштармен қайнаған күлдің суы құрғақ сақарға айналады. Төрт – бес қазан күлдің сөлді суынан жарты қазан сақар жинауға болатынын ескерсеңіз, қыруар еңбектің жемісі арқылы келетінін бағамдай беріңіз. Мұнда ескеретін бір жайт, күнбағыстың яки алаботаның күлі болса да, оның үстінен құйған сумен ағатын ащы нілі көбірек болғаны өте маңызды. Әдетте, тегенедегі күл суының түсі қызылкүрең бояуға жуық. Оны қайнату барысында, алған сақарыңыз майда, уытты болады. Бұл өзара қоспалар арқылы ажырату әдісі. Бұрынғы апаларымыз күз келсе болды, алаботаны өртеп, неғұрлым көбірек сақар жинауға ұмтылатын. Себебі, алған сақары бір жыл бойы сабын жасауға жетуі керек. =Қара сабынның емдік қасиеті= Қара сабынның емдік қасиетіне келер болсақ шипагер мамандар «Көбінде кездесетін ілме, шетпеге де қолданылады. Қара сабыннан біраз қырып алып, баланың арқасын ысып тараймыз. Оны денеге жағып, біраз сіңіргенше сылап-сипаймыз. Сыртын табиғи, мақтадан жасалған шүберектермен орап тастаймыз. Сөйтіп, ет пен терінің ортасындағы желді кетіріп, шетпе, ілме болған адамдарды емдеуге болады. Түрлі тері аурулары, сиыр теміреткісі де ет пен терінің ортасындағы азықық жетіспеуінен, жүйке-жүйенің дұрыс жұмыс істемеуінен туындайды. Аурудың асқынбаған жағдайында қара сабынмен шомылдырып да, сырқатты құлан-таза айықтыруға болады» – дейді. Сабын жасаған күн отбасы үшін үлкен мереке сынды. Бұл өзі михнаты көп жұмыс болғандықтан әрі кім көрінген жасай бермейтіндіктен, ауыл жұртшылығы кім сабын жасаса соған сәлем айта келіп, сабын қалап – сұрайтыны бар. Қазандағы сабынды үлкен шүберектерге әртүрлі деңгейде ораған соң, қазанның түбінде қалған азырақ бөлігін кішкентай ғып, әдемілеп домалақтап, балаларға сақтайды. Мұны бұзаушық деп атайды. Бұзаушық баланы шомылдырғанда істетіледі. Мынау сенің бұзаушығың деп, қыз балаларға меншіктеп беретін де дәстүр болған. Кейде көрші – қолаңның келіндері қасына жас баласын ертіп келетіндіктен, баласына арнайы бұзаушық жасап та беретін болған. Ауыл – аймақ сабын сұрап келсе, өзінен артылғанын беру дағдылы іс. =Сілтемелер= http://massaget.kz/kyizdarga/shayra/36567/ rd0h3saj6tr9bjth7tpamb2vgiioj1y Емшан 0 558388 3607838 3607719 2026-05-22T16:06:49Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600710 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Artemisia sp. absnd (2).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Емшан''' — 1958 жылы «Жаңа әлем» атты журналда «Қызыл және қара құм туралы хикая» еңбектерінің жинағында шыққан, Қазақстанның жазушысы Морис Симашконың хикаяты. Хикаятың басты кейіпкері - Сұлтан Бейбарыс, әлем тарихындағы өте көрнекті және ықпалды тұлға. == Авторы == [[Морис_Давидович_Симашко|Морис Давидович Симашко]] (18 наурыз 1924, Одесса — 24 желтоқсан 2001, Тель-Авив Израиль) — халық жазушысы (1995). Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Шығармалары 1948 жылдан жариялана бастады. Симашко медальдармен марапатталған. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын (1986) алған. 1946 — 1976 жылдары оқу-ағарту және баспасөз салаларында қызмет атқарды. == Мазмұны == Құдайға тең - Сұлтан Бейбарыс, Жерорта теңізіндегі ең ірі флот иегері, крест жорығына қатысушылары мен Шыңғыс ханның ұрпағын талқандаған, Мысырдың әміршісі - әмірші тағына отырғанға дейін өткен өмірің, өмір жолын еске алады. Сұлтан Бейбарыс моңғолдардың қолына түсіп, құлдыққа сатылған. Дамаск базарында оны Айтегин ал-Бундуктар атты әмір сатып алып, жасөспірімді мамлюк жасағына қосып жіберген. Моңғолдармен құлдыққа сатылған бала, Мысырдың сұлтаны болып атанып, ешқашан да өз Отанының ақ ащы емшан шөбін ұмыта алмаған. "Емшан деген әрбір көшпендінің жүрегіне қымбатдала шөбі, ащы аңқыған жусан... Бұл керемет хикаят, қайғылы жағдайға түскен, аянбай өмір үшін күрескен, достыққа да, махаббатқа да, тіпті Құдайғада сенбеген адам туралы баяндайды" - ''Дмитрий Евсюткин'' == Сілтемелер == * http://adebiportal.kz/moris-simashko-emshan.page/?lang=ru [[Санат:Хикаялар]] rkbnxb62ayxgab6lxzwh682b5qs97mb Қазақстанның тұңғыш мектептері 0 558800 3607837 3607718 2026-05-22T16:06:49Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3594965 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == Тарихы == Ыбырай Алтынсаринның өмірі мен шығармашылық қызметі қазақ халқының тарихындағы жарқын беттердің бірі болып табылады. Жәңгір хан – өзінің қысқа ғұмырында ғылымға ден қойып, ағартушылық жұмыстарын жүзеге асыруды мақсат тұтқан қазақтың алғашқы оқыған билеушісі. Қазақ даласындағы ең алғашқы мектепті Жәңігір хан ашты. Жәңгір хан XIX ғасырдың 30-шы жылдарының орта тұсында хан ордасында орталық мектеп ұйымдастыруды ойластыра бастайды. Оның ойы бойынша, бұл мектептің балаларды Ресейдің арнайы оқу орындарына түсу үшін дайындауы керек еді. 1841 жылы хан ордасында алғашқы мектеп ашылды. Мектепті ұстап тұру шығындарын хан өз мойнына алды. Жәңгір хан 1845 жылы дүниеден озды. Ол өзі қайтыс болғанға дейін мектептің шығындарын жеке қаражатынан төледі, тіпті, шәкірттердің сынақтарын да өзі өткізіп отырды. Іс жүзінде ол мектептің алғашқы ұстазы болды, ал татар Садриддин Аминов мектеп ісі бойынша оның көмекшісі қызметін атқарды. Кейіннен Орынбор кадет корпусын тәмамдаған бұл мектептің түлектері алған білімдерімен қатар офицер шендеріне де ие болды. Алғашқы мектеп Қазақстанның жалпы мәдени қозғалысында маңызды роль атқарды. Жәңгір хан: «Біздің балаларымыз білім ала отырып, қоғамға қызмет ету үшін қажет барлық ғылымдарды үйренетін болады. Мұның бәрі мені қуантады. Өйткені, білімге қол жеткізу – менің халқым үшін үлкен бақыт!» - деп жазған еді. Сондай-ақ көрнекті ағартушы, қоғам қайраткері, жаңашыл педагог, ғалым-этнограф, ақын, прозашы, қазақ жазба әдебиеті мен қазақ әліпбиінің негізін қалаушы, орыс жазу таңбалары негізінде қазақ әліпбиін құрастырушы — Ыбырай Алтынсаринның өмірі мен шығармашылық қызметі қазақ халқының тарихындағы жарқын беттердің бірі болып табылады. == Құрылуы == 1860 жылы Орынбор облыстық басқармасы Алтынсаринның үзбей жазған өтініштерін қанағаттандырып, қазақ балалары үшін бастауыш мектепті ашуға рұқсат берді. Шалғай қалада мектеп ашу қиын болды (қаражат, мектеп ғимараты және оқу құралдары болған жоқ). Облыстық басқарма мен жергілікті болыстар осы маңызды іске суық қарады. Патша өкіметінің өзі де халықтың сауатын ашуды, ағарту жұмыстарын жасауды мақсат етпеген еді, оған тек тілді білетін іс жүргізушілер ғана керек болды. Алайда қиыншылықтар Алтынсаринге кедергі бола алмады. Оның үстіне, Ыбырай Алтынсарин 1861 жылы Торғай мектебіне мұғалім қызметіне атанған тұңғыш қазақ еді. Осы қуанышымен және өзінің ағартушылық идеяларымен рухы көтерілген Ыбырай Алтынсарин ауылдарды аралап, елге зайырлы білімнің маңыздылығын түсінідіріп отырды. Жергілікті тұрғындардан қаражат жинап, өзінің жеке жинақ ақшаларын салып, Алтынсарин мектеп ғимаратының құрылысына кірісті. Құрылысқа дайындалған кезінде қамалдың комендантында аудармашы болып қызмет істеп жүріп, Алтынасарин ауылдардан балалар әкелды, өз үйінде оларды орыс тіліне оқытты. 1864 жылы 8 қаңтарда мектептің салтанатты ашылуы өтті. Қазақ даласында оны «Қара шаңырақ», «Алғашқы қарлығаш» деп атады. Ыбырай Алтынсарин өзінің алғашқы «Кел, балалар, оқылық!" атты өлеңін жазды. Бұл өлең досы Н. И. Ильминскийге арналған мұрағат хатында жазылған және осы күнге дейін сақталған. == Тұңғыш мектебі == 1864 жылы Торғай қаласында Ыбырай Алтынсарин ашқан тұңғыш мектеп 1879 жылы Қостанай қаласы облыс орталығы болып құрылғаннан кейін мектеп үшін тастан ғимарат салу мәселесі шешілді. Мектеп ғимаратының құрылысы 1882 жылы басталды, ал 1884 жылы Троицк орыс-қазақ мектебі жаңа тас ғимаратқа көшіріліп, «Қостанай екі сыныптық орыс-қазақ училищесі» деп атала басталды. Жабылу шегінде тұрған мектептің жаңа ғимаратқа көшірілуі — Ыбырай Алтынсаринның тікелей еңбегі. Ыбырай Алтынсарин өзінің педагогикалық қызметінде оқушылардың тәрбие мәселесіне ғана емес, еңбек білімінің мәселелеріне де үлкен назар аударып отырған, сондықтан ол Торғайда қолөнер училищесін ашты, кейін ол Яковлев училищесі деп аталды. Ол басынан бастап облыстың уездік қалаларының барлығында бір-бірден орталық училищеден ашуды көздеген еді. Торғай облысы аумағындағы ауылдарды аралап жүріп, халықтан қаражат жинады. Илецк, Николаев, Торғай, Ырғыз уездерінде бір-екі сыныптық орыс-қазақ училищеден ашты. Бұл оқу шаңырақтарын мұғалімдермен қамтып, шәкірттермен толтырды. Мектептерді ашпас бұрын Алтынсарин елді мекендердің аумақтық орналасуын, халықтың жиілігін алдын-ала зерттеп отырды, содан кейін ғана мектептерді ашуға кірісті. Қазақстан жерінде әйелдерді оқыту ісінің басталуы да Алтынсаринның есімімен байланысты. Бұл маңызды бастаманы іске асыру кезінде де ол патша өкіметі тарапынан жасалған кедергілерге тап болды. Ырғызда қазақ қыздарына арналған интернаты бар арнайы мектеп ашылғанда оның қуанышында шек болған жоқ. Уездік, болыстық, ауыл мектептерінің ашылуымен бірге Алтынсариннің басты еңбектерінің бірі — 1883 жылы Орск қаласында тұңғыш қазақ Мұғалімдер мектебінің ашылуы. Онда қазақ мектептері үшін мұғалімдер даярланды. 1887 жылы 10 желтоқсанда көрнекті ұстаз Қостанай уезінде Обаған бір сыныптық болыс мектебінде жеке алғашқы сабақтарын берді. Бұл мектеп кейіннен орыс-қазақ училищесі болып өзгертілді және 1940 жылы 7 шілдеде 2 курс құрамымен Меңдіқара қазақ педагогикалық училищесі ашылды. 1949 жылы училищеге қазақ халқының ұлы перзенті, оның негізін қалаушы - Ыбырай Алтынсариннің есімі берілді. 25 жыл өткеннен соң училище Рудный қаласына көшірілді, ал 1992 жылы Ы. Алтынсарин атындағы Рудный әлеуметтік-гуманитарлық колледжі болып ауыстырды. Алтынсарин жастардың, бүкіл қазақ халқының сүйікті адамы болды. «Біз, яғни көшпенділер үшін Ы.Алтынсаринның өзі де және оның шығармалары да өте қымбат. Мұны Ресейдің алғашқы зайырлы әдебиетінің маңызын білетіндер түсіне алады. Біз Алтынсаринның тұлғасынан бүкіл халықтың рухы, ойы, пейілі, мінезі және түм өмірінің бейнесіне айналған қаһарманды көруге дайынбыз». Ыбырай Алтынсаринның тағдыры — одан кейін өмір сүргендер мен сүріп жатқандар үшін өнегелі мысал болады. == Сілтеме == http://e-history.kz/kz/publications/view/716 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161105034908/http://e-history.kz/kz/publications/view/716 |date=2016-11-05 }} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Тарихы]] bvejkswy7a6qy14yl593qmgg9knah44 Махлаба 0 559102 3607945 2412059 2026-05-23T01:20:46Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607945 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == Махлаб == Махлеб (махлаб, магалебті шие, магалебка, Антипка) —ароматты дәмдеуіш, жабайы шие Prunus mahaleb дәнінен жасалған(Киелі Люси немесе Магалеб шиесі). Шие сүйектерін бөліп тастайды, сонда ұрығын алуға болады. Ұрығы немесе дәні өте кішкентай 5мм және жұмсақ, шайнауға болады. Оның хош иісі ащты миндаль немесе шиені еске түсіреді. Махлабты өте үлкен үақыт аралығында Орталық Шығыспен көршілес елдерде қолданып келеді. Грецияда дәмдеуішті μαχλέπι (махлепи) деп атайды және ашытқы қамырларда және жаңа жылда василопита бәлішінде қолданады. Арменияда бұл дәмдеуіш грекиялық цурекке ұқсас, чорек атты ұлттық пасхальді нанға қосылады. Орталық Шығыста немесе Кіші Азияда махлабалар ромадан тәттілеріне қолданады. Кипрде дәмдеуіш μέχλεπι (мехлепи) деп аталады және пасхальді сыр бәліштеріне қолданады.Оның аты φλαούνες (флаонес). Турцияда дәмдеуішті погача атты нан кере етеді. Египетте ұнтақталған пахлабты балмен,кунжу, жаңғақпен араластырып,десерт ретінде нанға жағып жейді Әр түрлі елдерді оның атаулары да өзгеше — mahlab, mahalab, mahleb, محلب, محلب, מהלב, mahlep, mahalep, μαχλέπι, μέχλεπι, mahlepi, machlepi или makhlepi. === Сілтемелер === MacMillan, Norma, ed. (October 2010), [http://The%20Illustrated%20Cook's%20Book%20of%20Ingredients The Illustrated Cook's Book of Ingredients]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (1st American ed.), Dorling Kindersley, с. 354, ISBN 978-0-7566-6730-6 Mariod Abdalbasit Adam, Ibrahim Ramlah Mohamad, Ismail Maznah, Ismail Norsharina Antioxidant activities of phenolic rich fractions (PRFs) obtained from black mahlab (Monechma ciliatum) and white mahlab (Prunus mahaleb) seedcakes // Food Chemistry. — 2010. — Vol. 118, № 1. — P. 120–127. — gyr9vzwwrp11fbzqguev5tw289iowdx Тайсойған (Атырау облысы) 0 560194 3607907 3337004 2026-05-22T17:42:58Z Мағыпар 100137 сурет қою 3607907 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Тайсойған |сурет = Тайсойған.jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 48 |lat_min = 34 |lat_sec = 05 |lon_deg = 53 |lon_min =26 |lon_sec = 51 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы |кестедегі облыс = Атырау облысы{{!}}Атырау |ауданы = Қызылқоға ауданы |кестедегі аудан = Қызылқоға ауданы{{!}}Қызылқоға |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Тайсойған ауылдық округі{{!}}Тайсойған |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}889 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} {{мағына|Тайсойған}} '''Тайсойған''' — [[Атырау облысы]] [[Қызылқоға ауданы]]ндағы ауыл, [[Тайсойған ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы — [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]] ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде, [[Тайсойған (құм)|Тайсойған]] құмында орналасқан. == Халқы == [[1989 жыл|1989 жылы]] елді мекенде 584 адам тұрған.<ref>[https://books.google.kz/books/about/Itogi_vsesoi%CD%A1uzno%C4%AD_perepisi_naselenii.html?id=qTHtAAAAMAAJ&redir_esc=y 1989 жылғы Қазақ КСР бойынша Бүкілодақтық халық санағының қорытындылары. 3 том]</ref> [[1999 жыл|1999 жылы]] тұрғындар саны 794 адам (429 ер адам және 365 әйел адам) болса, [[2009 жыл|2009 жылы]] 866 адамды (456 ер адам және 410 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 889 адамды (469 ер адам және 420 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == * Ғ.Сланов атындағы орта мектеп — 1961 жылы Тайсойған бастауыш мектебі Тайсойған жеті жылдық мектебі болып қайта ашылды. 1970 жылы мектепке Ғабдол Слановтың есімі берілді. 1989 жылы мектепке жаңа үй салынып, орта мектеп болды. 1992 жылы жаңа интернат үйі пайдалануға берілді, бірақ 1997 жылы жабылып қалды. 2010 жылы 28 желтоқсанда 3 қатарлы 220 орындық жаңа мектеп ғимараты пайдалануға берілді.<ref>[https://slanov.kyzylkogabb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html Ғ.Сланов орта мектебінің тарихы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703152746/https://slanov.kyzylkogabb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html |date=2022-07-03 }}</ref> * Тайсойған ауылдық клубы == Елді мекендегі көшелер == * Айман Самарханова көшесі * [[Ғабдол Сланов]] көшесі * Ғату Асанов көшесі * Өтеуғали Дәулетқалиев көшесі == Галерея == <gallery mode="packed" heights="200"> Тайсойған . Стелла.jpg|Стелла Қысқы Тайсойған.jpg|Ауылдың қысқы көрінісі Түнгі Тайсойған.jpg|Ауылдың түнгі көрінісі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қызылқоға ауданы елді мекендері}} [[Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері]] 1bq3pek58l4xdajomjhchpoguipipr1 Ніл қолтырауыны 0 568228 3607842 3607472 2026-05-22T16:08:07Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Nazixvl|Nazixvl]] ([[User talk:Nazixvl|т]]) өңдемелерінен [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595141 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> == Ніл қолтырауыны == Ніл қолтырауыны (лат. Crocodylus niloticus) – нағыз қолтырауындар тобына жататын бауырымен жорғалаушы. Африкада мекендейтін үш түрлі қолтырауынның ең ірісі және дүние жүзі бойынша ірілігі жағынан екінші орындағы қолтырауын. == Сипаты == Оның денесінің орташа ұзындығы – 6-7 метр. Ніл қолтырауыны балықтармен, судағы омыртқасыз жануарлармен, құстармен және сүтқоректілермен қоректенеді. Ол көбіне судағы өлекселермен қоректенетіндіктен, санитарлық қызмет атқарады. Ніл қолтырауыны 50-85 жылдай тіршілік етеді. == Таралуы == Солтүстік бөлігінен басқа бүкіл Африка жерінде, Мадагаскар, Комор және Сейшель аралдарында мекендейді. Ежелгі кездерде Египет және Палестина жерлерінде мекендеген. Оңтүстік-батыс Азияда Ніл қолтырауыны жақын уақытта ғана жойылды. Бұл қолтырауынның түрі Африка құрлығының мына елдерінде тіркелген: Ангола, Бенин, Ботсвана, Бурунди, Камерун, Орталық Африка Республикасы, Чад, Конго, Египет, Эфиопия, Экваторлық Гвинея, Габон, Гамбия, Гана, Гвинея, Кот-д'Ивуар, Кения, Либерия, Мадагаскар, Малави, Мали, Мозамбик, Мавритания, Намибия, Нигер, Нигерия, Руанда, Сенегал, Сьерра-Леоне, Сомали, Судан, Свазиленд, Танзания, Того, Уганда, Заир, Замбия, Зимбабве. == Көбеюі және дамуы == Ніл қолтырауындары көбеюге тек 8—2 жастарында ғана қабілетті болады. Көбею кезінде ұрғашы қолтырауын жағалауға шығып, ін қазып орта есеппен 40 жұмыртқа салып, көміп тастайды. 80-90 күн бойы іннен алыс кетпей, бақылап жүреді. Жұмыртқадан шығу барысында кішкентай қолтырауындар дыбыс шығарады, бұл дыбыстар ұрғашыға сигнал ретінде келеді. Ұрғашы келіп, оларды құмның арасынан босатып шығарады. Дүниеге келер кезде қолтырауындардың тұмсығы тығыздау қатты болып келеді. Бұл оларға жұмыртқадан босап шығуға көмектеседі. Қолтырауындар жұмыртқа ішінде болған кезден бастап өзара қатынаста болады. Олар шығаратын дыбыстар басқа да жұмыртқа ішінен қолтырауындардың шығуына және аналарына сигнал ретінде келетінін француз ғалымдары тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Ол тәжірибе жайлы Current Biology журналында жазылған. Жұмыртқадан жаңа шыққан қолтырауынның ұзындығы 28 см болады. Ұрғашы қолтырауын оларды аузына салып (бір салғанда саны 20 шақты қолтырауын), алдын ала дайындалған көлшікке алып барады. 6-8 аптаға дейін ұрғашының бақылауында болады. Бастапқы кезде жәндіктермен, кейін балық және құрбақалармен қоректенеді. 10 жас шамасында ұзындықтары 2,5 метрге жетіп, ірі қорек көздерін іздей бастайды. == Ғылыми классификациясы == Әлемі: Жануарлар Типі: Хордалылар Класы: Бауырымен жорғалаушылар Тұқымдас: Қолтырауын Түрі: Ніл қолтырауыны == Дереккөздер == {{дереккөздер}} Биология. Современная иллюстрированная энциклопедия.» Гл. ред. А. П. Горкин; М.: Росмэн, 2006. [[Санат:Қолтырауындар]] 6b9plj6prjh5eez0x6f9zj6z4axdin5 Лямблиоз 0 570583 3607858 3607535 2026-05-22T16:18:01Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Ayanati7|Ayanati7]] ([[User talk:Ayanati7|т]]) өңдемелерінен [[User:Meyirim|Meyirim]] соңғы нұсқасына қайтарды 3601922 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Лямблиоз — (Lamblіa іntestіnalіs) ішекті қоздыратын, фекальды – оральды механизм арқылы берілетін, латенттік және жедел түрлерінде өтетін, көбінесе ащы ішектің зақымдануымен сипатталатын антропонозды [[ауру]]. == Тарихи мәліметтер == Ең бірінші аурудың қоздырғышын іші өтіп жүрген балалардың ішегінен бөліп алған орыс ғалымы Д.Ф. Лямбль (1859-шы жыл) болды. 1888-ші жылы француз ғалымы Бланхард қоздырғышты лямблия деп атауды ұсынған. == Этиологиясы == Қоздырғышы – Lamblіa іntestіnalіs (Gіardіa). Вегетативті және цисталық түрлері бар. Вегетативті түрі – трофозоит, алмұрт тәрізді: алдыңғы бөлігі дөңгелек, артқы бөлігі үшкір құйрықты болып келеді. Трофозоит ұзындығы 9-18 мкм, ені 5-10 мкм. Вентральді бөлігінде түтік тәрізді фибрилден тұратын «сорғыш дискі» болады. Денесі цитоплазмалық мембранамен жабылған. Ядросында ірі кариосома мен біркелкі хромосома жиынтығы болады. 4 жұп талшығы болады: алдыңғы, бүйір, орталық, құйрықтық, олар 2 симметриялы топта жиналады. Лямблиялардың энергетикалық алмасуы анаэробты типпен жүреді. Цисталар дұрыс емес сопақша пішінді, ұзындығы 8-14 мкм, ені 6-8 мкм. Екі контурлы тығыз қабығы, екі немесе төрт ядролары, ұзын талшықтар түйіні болады. Сыртқы ортада төзімсіз. == Лямблиоз патогенезі == Белсенді «қабырғалық» асқорыту жүретін ащы ішектің микробүрлерінің (микроворсинка) щеткалы жиегінде орналаса отырып, трофозоит орталық талшығының көмегімен сорғыш дискісімен қоректік заттардың гидролиз өнімдерін сорып алады. Паразиттердің көпшілігі ащы ішектің бастапқы бөлігінде болады, ортасында азаяды, ал дистальды бөлігінде бір-бір түрден кездеседі. Ішектің эпителиальді жасушаларының микрожарақаттанулары болады. Кей жағдайларда 1 см2 жерде 1 млн. паразиттер орналасуы мүмкін. Лямблияның ащы ішектің бойында таралуы және ішектің әртүрлі бөліктеріндегі бүрлерінде орналасу ерекшеліктері қабырғалық асқорытудың белсенділігіне тәуелді болып келеді. Майдың, майда еритін дірумендердің, цианокобаламинның, D-ксилозаның сіңірілуі бұзылады. Көмірсулардың гидролизі бұзылғаннан соң, ішекте ашу үрдістері дамиды, аэробты микрофлораның саны көбейеді, дисбиоз дамиды. Рецепторларды тітіркендіру әсерінен ішектің перистальтикасы күшейеді, өт шығару жолдарының дискинезиясы дамиды. Патогенездің негізгі механизмі паразиттердің алмасу заттарының макроағзаға токсико-аллергиялық әсері болып табылады. Лямблиялар жергілікті IgA түзілуін тежейді, сондықтан эпителиальды қабықшаның әртүрлі аллергендердің өткізгіштігі жоғарылайды. Тоқ ішекте тіршілік жағдайы қолайсыз болғандықтан, лямблиялар ол жерде инцистелінеді. Цисталар нәжіспен сыртқа шығады. == Эпидемиологиясы == Инфекция көзі – адам. Минимальды жұқтыру дозасы 10–100 циста. Науқас залалданғаннан кейін 9–12-ші күндерден бастап цисталарды сыртқы ортаға бөледі. Цисталардың бөліну белсенділігі диарея басылғаннан кейін өршиді, осы кезеңде 1 г нәжісте 1,8 млн. циста анықталады. Берілу механизмі фекальды-оральды. Берілу жолдары: алиментарлы, су арқылы, тұрмыстық-қатынастық. Негізгі берілу жолы — су арқылы. Цисталар суда ұзақ уақыт бойы сақталады (4–20°С температурада 3 айға дейін). Цисталар хлорға тұрақты. Суды хлормен залалсыздандыру лямблияларға әсер етпейді, сондықтан аурудың су арқылы таралуы қауіпті. Контактілі – тұрмыстық жол балалар мекемелеріне аса тән. Тағам арқылы берілу жолы маңызды емес. Шыбындар, тарақандар ауруды таратуға көмектеседі. Олардың ішектерінде қоздырғыш 8 күнге дейін сақталуы мүмкін. Лямблиоздың клиникалық көріністері полиморфты, ағзаның иммунды жүйесіне байланысты, жекеше болып табылады. Көбінесе субклиникалық, көмескі түрлері кездеседі. Аурудың өршуіне иммунды тапшылық, ферментативті бұзылыстар, жедел ішек инфекциялары, антибиотиктерді көп қолдану, дисбактериоз себеп болады. Инкубациялық кезең 7–28 күн, көбінесе 2 апта. Ең жиі кездесетін симптом: асқорыту жолының жоғарғы бөлігінің қызметінің бұзылуы, негізінен асқазан (48%), сирек ащы ішектің асқорытуы симптомдары (35%), сирек өт бөлу жүйесі (19%). Лямблиоздың ішектік түрінің ерте кезеңіне тән симптомдар: айқын диспепсиялық синдром, кекірік, қыжыл, тәбеттің төмендеуі, ішекте толғақ тәрізді ауыру сезімі, ішектің кебуі, құрылдауы. Науқастың тілі жабындымен жамылған, эпигастрий аймағында ауыр сезімі анықталады. Энтерит пен стеаторея көріністері болады. Нәжіс тәулігіне 3–4 рет, сулы консистенциялы, жағымсыз иісті, көпіршіктенген болады, қан қосындылары болмайды. Жедел кезеңінде ауру жақсы емделінеді, 1–4 аптаның аралығында клиникалық көріністері жойылады. Егер науқас этиотропты ем қабылдамаса, иммунды жетіспеушілік фонында ауру созылмалы түріне ауысып, айлар–жылдарға созылуы мүмкін. Ұзаққа созылған үрдіс науқастың салмағын жоғалтуына себеп болады. Ауру өршіген кезде әлсіздік, бастың ауыруы, диспепсиялық бұзылыстар, гастродуоденит көріністері байқалады. Балалар мазасыз болады, әр түрлі аллергиялық көріністер, терінің қышуы, бронхиальді астма дамуы мүмкін. Науқастарда гастриттің, дуодениттің, энтериттің, сирек энтероколиттің, өт жолдарының дискинезиясының, панкреатиттің, нейроциркуляторлы дистонияның, ағзаның сенсибилизациясының бейнелері болады. Бактериалды инфекция қосылғанда, клиникасы ауыр түрде болады. == Диагностикасы == Асқазан-ішек жолының ауруларының барлық себептерін анықтағаннан кейін, лямблиозға күмәндану керек. Лабораториялық әдістің негізгі жолы – нәжістен, дуоденальді ішектен микроскопия арқылы вегетативті түрлерін, цисталарын анықтау. ИФА жүргізуге болады, бірақ бұл әдіс паразитологиялық зерттеу арқылы дәлелденуі тиіс. == Лямблиоз емі == Лямблиозға қарсы препараттар: Метронидазол 0,25 г. х 3 рет, 5-10 күн. Тинидазол 2 г. ауыз арқылы бір рет, балаларға 50-75 мг/кг Макмирор 400 мг х 2-3 рет, 7 күн, балаларға 15 мг/кг х 2 рет, 7 күн. Альбендазол (немазол) балаларға 10 мг/кг, 7 күн, ересектерге 400 мг х 2 рет, 7 күн. Тиберал 1,5 мг 2 күн. Нимморазол, орнидазол, секнидазол. == Профилактикасы (алдын алу) == Эпидемиологиялық қадағалау, індетке қарсы және алдын алу шаралары амебиаздағыдай болады. Хлорлы дезинфекциялық заттар лямблияның цистасын өлтіре алмайды, 3% лизол өте тиімді. Суды қайнату арқылы цистаны өлтіреді. Санитарлық ағарту жұмыстарын жүргізу. == Дереккөздер == http://kazmedic.kz/archives/2722 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406073808/http://kazmedic.kz/archives/2722 |date=2016-04-06 }} hrz1ivejrwywbmylaoqarbro1y86l24 Қамажай 0 570830 3607833 3607709 2026-05-22T16:06:39Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595100 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Қамажай''' - [[Түркі тілді аумақтар|түркі тілдес]] халықтары арасында кеңінен таралған [[қазақтар|қазақ халқының]] «Қамажай» атты әнінен атауын алған [[Би (өнер)|би]] өнерінің туындыларының бірі.<ref name="kitap" /> == Тарихы == Би шамамен ХІV-XV ғасырлар аралығында пайда болды. Нақты авторы белгісіз, би де халықтан таралған болып есептеледі. Би әннің мазмұнын ашқысы келгендей әдемілік, нәзіктілікті бейнелейді. БІр жағы би, ал тағы бір жағынан [[Ән|ән]] «Қамажай» — қазақтың мәдениеті мен ән-би өнерінің асқан үлгісі. [[Европа|Европадағы]] Бельгия елінің танымал гитарисі Седрика Ватерскут «Қазақ тарихында «Қамажай» өте маңызды, ерекше әрі үлкен орын алады» деген болатын. Ал [[2013 жыл|2013]] жылы 11 елдің азаматтары Қазақстанды [[Наурыз мейрамы|Наурыз мейрамымен]] құттықтау ретінде, үлкен [[Флэшмоб|флэшмоб]] ұйымдастырды. Оған [[Франция|Франция]], [[Таиланд|Таиланд]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және т.б. елдердің өкілдері қосылып, видео құттықтау жасап шықты. == Бидің орындалуы == Биді көбінесе жасөспірім қыздар орындайды. Олар ұлттық киімде, шаштары өрілген, [[әшекей|ұлттық әшекейлермен]] сәнделген болуы қажет. Биде нәзік іс-қимылдар, қол, бас, дененің бірқалыптылығы аса маңызды. == Қызықты фактілер == • 2011-ші жылы Наурыз мейрамы қарсаңына 500-ге жуық студент Қызылорданың орталық алаңында Қамажай биін орындады • Бельгияның Julien Jaffres тобы Қамажай әнін Еуропалық деңгейге көтерді. Олар тіптен ұлттық нақыштарды қосып бейнеклип түсірді. == Тағы да қараңыз == •[[Қазақ би өнері|Қазақ би өнері]] == Дереккөздер == <references> <ref name="kitap"> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі</ref> </references> [[Санат:Қамажай]] [[Санат:Қазақ халқының тарихы]] 3x5gz2vm356fdmpluikn2txwdmi1w2l Наурыз төл 0 583299 3607855 3607636 2026-05-22T16:14:07Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595241 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> «Наурыз»' айында мал төлдей бастайды. Олар '''«наурыз төлі»''' деп аталып, төл басы ретінде бағаланып, малжанды қазақ баласы оны ерекше күтіп бағады. Төл басы сатылмайды, ешкімге сыйға берілмейді. Мұндай малды көбінесе өз қызығына, тойына, құрбан айт күндерінде сойып, ырым етеді.<ref> Қазақ халқының салт-дәстүрлері. - Алматы: «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2014</ref> === Дереккөздер === <references/> 9rylyhih0zu6yunc8ocen0ringjga30 Мүсілім Әмзе 0 604927 3607921 3604546 2026-05-22T18:17:04Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Домбырашылар|Домбырашылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607921 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{толықтыру}} '''Мүсілім Балтабайлы Әмзе''' ([[1977]] жылы [[23 қаңтар]], [[Келес ауданы]], [[Түркістан облысы]]) — [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі]]нің және Н.Тілендиев атындағы Академиялық фольклорлық-этнографиялық [[Отырар сазы]] оркестрінің [[дирижер|дирижерлері болған,]] [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]. * [[2000]] жылы [[Құрманғазы]] атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын халық аспаптары факультетін [[домбыра]] мамандығы және [[оркестр]] факультетін контрабас мамандығы бойынша қатар тәмәмдаған. * [[2010]] жылы консерваторияны опера және симфония дирижері мамандығы бойынша аяқтаған. * [[2014]] жылы профессор [[Базарғали Әжиұлы Жаманбаев]]тың сыныбынан «Өнертану магистрі» академиялық дәрежесін алып шыққан. * [[2016]] жылдан [[Құрманғазы]] атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның докторанты. * [[2017]] жылдан [[Қазақстан композиторлар одағы]]ның мүшесі. * [[2008]]-[[2014]] жылдары А.Жұбанов атындағы РҚМММИ [[симфониялық оркестр]]інің көркемдік жетекшісі және дирижері. * [[2008]] жылы дирижер Ваг Папянның жетекшілігімен Ашдод симфониялық оркестрінде ([[Израиль]]) және [[2009]] жылы Гнесиндер атындағы Ресей музыка академиясында тәжірибеден өтті. * [[2017]] жылы Мюнхен Симфоникер оркестрінде ([[Германия]]) дирижер Георг Фритш өткізген мастер-классқа қатысып, тәжірибеден өткен. * [[2008]] жылдан Н. Тілендиев атындағы академиялық фольклорлы-этнографиялық «[[Отырар сазы]]» оркестрінің дирижері. [[Токио]]ның Персимон-Холл сахнасында өнер көрсеткен. * [[2009]] жылдан ҚР мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің дирижері. Алғашқы дебюттік концертін Израильдің Ришон ле-Зион және Ашдод қалаларында өткізді. * [[2011]] жылдан 2023 жылға дейін П. Чайковский атындағы [[Алматы музыка колледжі]]нің студенттік симфониялық және эстрада-симфониялық оркестрлерінің көркемдік жетекшісі және дирижері. * [[2010]]-[[2012]] жылдары Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының дирижері қызметін атқарды. * «Мәңгілік сарын» атты домбыра күйлері антологиясының ([[2007]] ж.), «Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» ([[2009]] ж.), «Шаһнама» ([[2013]] ж.) антологиялық жинақтарының құрастырушысы, «Қазақстанның музыкалық мұрасы», «Қазақстандағы этностардың музыкалық мұралары» ([[2015]] ж.) антологиялық жинақтарының музыка редакторы. * Республикалық жас орындаушылар байқауының ([[Алматы]], [[1994]]), [[Қаршыға Ахмедияров]] атындағы күйшілер байқауының лауреаты (Алматы, 1996) және I Халықаралық Н. Тілендиев атындағы дирижерлер байқауының ([[Астана]], [[2008]]) дипломанты. М.Төлебаев атындағы республикалық «Алтын таяқша» дирижерлер байқауының ([[Талдықорған]], [[2013]]) лауреаты. * Құрманғазы атындағы студенттік академиялық халық аспаптар оркестрімен 2012 жылы «Ғасырлар пернесі», Нұрғиса Тілендиев атындағы Академиялық фольклорлы-этнографиялық "Отырар сазы" оркестрімен 2012 жылы «Сырлы сарын», 2013 жылы «Сырлы саз», 2014 жылы «Аңсау», 2016 жылы «Гүлден, елім», ҚР Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрімен 2015 жылы «Тарихын тасқа таңбалап» атты жеке концерттері өткен. == Марапаттары == * «Құрмет» ордені (2023)<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Домбырашылар]] 2v12p55cf4rtm26tb5j65euvex3ei9s Данияр Рамазанұлы Каленов 0 611459 3607844 3607479 2026-05-22T16:08:11Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Nazixvl|Nazixvl]] ([[User talk:Nazixvl|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581759 wikitext text/x-wiki {{}} {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Каленов Данияр Рамазанұлы ''' (2-ші шілде, 1993 жыл, Қазақстан Республикасы, Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Сәбит Мұқанов ауылы) – қазақстандық кәсіби балуаны. Жабық түрдегі Азия ойындарының Чемпионы (2017), Европа және әлем Чемпионы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. == Білімі == Данияр Рамазанұлы 1–ден 5-ші сыныпқа дейін Сәбит Мұқанов ауылында оқыған. Кейін, күрделі түрде спортпен айналысуды шешіп, Петропавл қаласындағы спорт мектебіне оқуға түсті.Спорт мектебінде ол 6-шыдан 11-ші сыныпқа дейін білім алды. Мектеп бітірген соң университетке дене шынықтыру факультетіне сырттай бөлімге оқуға түсті. Қазіргі уақытта заңгер мамандығы бойынша білім алады. == Отбасы == Каленов Данияр Рамазанұлы қарапайым отбасында туған. Анасы – Каленова Айнагүл Жақсылыққызы (19.10.1964ж) үй шаруасымен айналысады. Әкесі – Каленов Рамазан Қапарұлы (15.04.1963ж) жөндеуші жұмысымен айналысады. == Сілтеме == http://wrestling.kz/news/view/1553 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203080042/http://wrestling.kz/news/view/1553 |date=2018-12-03 }} http://wrestling.kz/news/view/1553 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203080042/http://wrestling.kz/news/view/1553 |date=2018-12-03 }} https://prosports.kz/news/247705 http://petropavltv.kz/ru/news/society/daniyar-kalenov-chempion-aziatskih-igr{{Deadlink|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Жетістіктері == {| class="wikitable" |- ! Жарыстар !! Жылы !! Өткен жері !! Марапаттары |- | Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионаты || 2012 || Қазақстан, Алматы қ. || Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионаты || 2013|| Тайланд, Пхукет қ. || Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2013 || Латвия, Рига қ. і || Қатысу |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2013 || Әзербайжан, Баку қ.|| Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2017 || Грузия, Тбилиси қ.|| Алтын |- | Президент кубогы || 2013|| Қазақстан, Астана қ.||Қола |- | Болат Тұрлыханов кубогы|| 2017 || Қзақстан, Алматы қ. || Алтын |- | Жабық түрдегі Азия ойындарының чемпионаты || 2017 ||Түркіменстан, Ашхабат қ. ||Алтын, СҚО әкімінен пәтер |- | Болат Тұрлыханов кубогы|| 2018 || Қазақстан, Алматы қ. || Қола. |- 8yaq88rygbhxn0c0zbw5w46oombei8w Әлия (ән) 0 616354 3607826 3607417 2026-05-22T16:05:30Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] соңғы нұсқасына қайтарды 3607325 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Әлия» әні''' — қазақтың «100 әні» тізіміне енген әуендердің бірі. Бұл ән – сұлулық пен қайсарлықтың белгісіне айналған ән. «Әлия» — қазақ қызының асқан қайсарлығын, өжет мінезін көрсеткен ән. Әрбір тыңдаушының жүрегін тебірентіп және әрбірі көзіне жас алары анық. Ұлы Отан соғысында жауқазын ғұмыры қиылған қазақтың батыр қызы [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова|Әлия Молдағұлова]] (1925-1944) рухына арнап көше аты да берілді, ескеркіш те қойылды, өлең де жазылды. Ал қаһарман қызға жасалған тағзымдардың ішіндегі ең ерекшесі Сейдолла Бәйтерековтың «Әлия» әні еді. == Тарихы == «Әлия» әні дүниеге 1975 жылы келген екен. Көзі тірісінде сазгер былай деген екен: «Ән ойымда біраз жүрді. Күрделі әуен жадымды баурай жөнелді. Басында ыңылдап қана жүрдім. Бірде Бәкір Тәжібаевтың жыр жинағын қолыма алып, аша бергенім мұң екен, көзіме ақынның Әлия Молдағұловаға арналған өлең жолдары түсті. Жадымда жүрген әуенге салып едім, құйып қойғандай дәл келді. Бұл ән арнау емес, бұл ән - жоқтау. Балғын қыздың ерлігін ұлықтау, ел жадында қалдыру үшін осындай ән қажет-ақ». Біреуі біліп, бірі білмес, Сейдолла Бәйтерековтың алғашқы нұсқасында "Әлия" деп айтылатын жерінде мүлдем басқа әуен болушы еді. Алайда композитор, қазақтан шыққан тұңғыш саксафонист Еркін Слетдинов сол жерін дұрыстап, құлағымызда қалған, бәрімізге таныс әуенмен өзгертті. Композитордың айтуынша, бұл жерде бұндай қатты дыбыстың шығуы мүлдем керек жоқ. Дайын ән жас әнші Нағима Есқалиеваға ұсынылады. Алайда, ән кеңінен сол кезде 17 жасар әнші Роза Рымбаеваның орындауында танылды. 1976 жылы «Золотой Орфей» байқауында ән шырқалып, бірінші орынды иеленді. Мәскеуліктер «Әлия» әнін «Ең үздік жыл әні» деп бағалап, марапаттаған болатын. «Әлия» әні арқылы жас әнші Роза Рымбаева көпшіліктің көзайымына айналып, өнер көгінде кеңінен қанат қағуына жол ашты. Сондай-ақ, «Әлия» әні көпшілікке сазгер Сейдолла Бәйтерековты де таныстырды. == Әннің орындаушылары == Ән авторы белгілі композитор Сейдолла Бәйтерековтің жұбайы Ләззат Ақанова-Бәйтерекова Бәкір Тәжібаевтың сөзіне жазылған «Әлия» әнінің алғаш рет қалай орындалғанын әрі қалай әлемдік сахнаға жол тартқанын есіне алды. «''Әлия әнін қанша адам айтты. Бірақ Роза Рымбаеваның орындауындағы баллада сарыны ғана Әлия Молдағұлованың ерлігін паш ететін сияқты. Роза мен Әлияның образдары біте қайнасып кеткен сияқты көрінеді маған. Концерттердің бәрінде тыңдарман қауымның тұрып қол соғатыны да содан деп ойлаймын''», - деді Ләззат Аханова-Бәйтерекова. Атақты «Әлияны» үлкен сахнаға алып шығып, әлемге танытқан [[Роза Қуанышқызы Рымбаева|Роза Рымбаева]] екені рас. Бір қызығы оны ең алғаш басқа әнші орындаған екен. Ең алғашқы рет оны Нағима Есқалиева орындаған. 1977 жылы студенттер арасындағы ән байқауында «Жетіген» ансамблімен айтып шықты. Әлия әні Бәкір Тәжібаевқа «Песня года-1977» фестивалінің лауреаты атағын әперді. Бұл ән Сейдолла Бәйтерековтің, Роза Рымбаеваның да тағдыры іспеттес. Белгілі продюсер Мұрат Ирғалиев те өзінің естеліктерімен бөлісті. «''Мен сол кезде құрылыс отрядтары жастарының студенттік конкурсын әзірлеп жатқанмын. 1977 жыл болатын. Сол жылы Әлияны Нағима Есқалиева «Жетіген» ансамблінің сүйемелдеуімен айтты. Ал Розаның орындауында мен әнді Мәскеуде өткен «Песня года» фестивалінде тыңдадым. Роза Рымбаева Алматыға келген кезде қаланың көшелерінде клип түсіріп жатқан едік. Мен бұл әнді «Астана» байқауында филиппиндік әншіге бергем. Бұл конкурста 50 шетелдік әнші қазақ әндерін орындауы тиіс болатын. Филиппиндік Ладин Роксас «Әлияны» лирикалық жанрда орындап шықты. Ладиннің елінде әнді тыңдарман түсінуі үшін сөзін өзгерттік. Филиппин тіліндегі нұсқасында бір қыз гүлдер арасында жүгіріп жүреді. Сол кезде қара құстар келіп, айналаны өртей бастайды. Жаңағы қыз жер бетіндегі гүлдерді сақтап қалу үшін жанын береді. Әнде Әлияның аты сақталды. Мұндай интерпретацияда филиппиндік Әлия сол елде хитке айналды''», - деді Мұрат Ирғалиев. Әлияны елге танытқан Роза Қуанышқызы әннің өз тағдырына қалай әсер еткенін айтып берді. «''Негізі бұл әнді ең алғаш орындаған «Гүлдер» ансамблінің сүйемелдеуімен Тілектес Нұрмағамбетов болатын. Ол кісі өзінің аранжировкасымен өз тонында айтты. Ал менің нұсқамды өзімнің жолдасым Тасқын Оқапов дайындап берген болатын. Әннің әуені, көлемі басқаша болып шықты. Мен Әлияның арқасында танымал болдым. Әлия әнінің шыққанына 40 жылдан асып кетті''», - деді Роза Қуанышқызы. «Әлия» әні қазақтың алтын қорына енген әндердің бірі және ел есінде, жүрегінде сақталары анық.<ref> https://massaget.kz/layfstayl/madeniet/music/4047/</ref><ref>https://www.inform.kz/kz/aliya-anine-40-zhyl-ony-en-algash-kim-oryndagan_a3039290 </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ әндері]] 1hvrrotc73dgmxwxcr8ajb7z0474d0o Марат Иванович Казей 0 621242 3607834 3607715 2026-05-22T16:06:40Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3586999 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Марат Иванович Казей''' (10 қазан 1929 жыл, Станьково ауылы, Қойданов ауданы, Минск облысы, БКСР, КСРО — 11 мамыр 1944 жыл, Хоромицкие ауылы, Узденский ауданы, Минск облысы, БКСР, КСРО) — Кеңестік Белорус пионер-батыры, Жас Қызыл партизан-барлаушы, Кеңес Одағының батыры (қайтыс болғаннан кейін). <br /> {| class="wikitable"|} == Өмірбаяны == Анасы қайтыс болғаннан кейін Марат Ариадна апасымен 1942 жылдың қараша айында партизан отрядына кетті. 1943 жылдың қысында, отряд қоршаудан шыққан кезде, Ариадна Казей аяқ табанының ауыр үсуі алды, ампутация қажет болды. Оны "үлкен жерге" жіберу туралы шешім қабылданды, бірақ жағдайы нашарлап, дала жағдайында ампутация жүргізілді. Ариадна ұшақта 1943 жылдың 14 маусымында ғана эвакуацияланды. Кейін Марат 200-ші партизан бригадасының штабының барлаушысы болды. К.К.Рокоссовский комбриг н. басқарған Қазақ. Барлаудан басқа рейдтер мен диверсияларға қатысты. Майдандағы батылдығы мен ерлігі үшін І дәрежелі Отан соғысы орденімен, "Ерлігі үшін" және "Жауынгерлік еңбегі үшін" медальдарымен марапатталған. 1943 жылдың желтоқсанында Слуцк тас жолындағы ұрыста Марат Казей жаудың құнды құжаттарын — гитлерлік қолбасшылықтың әскери карталары мен жоспарларын алды. == Соңғы жекпе-жек == Барлаудан қайтып келе жатқанда, Марат және партизан бригадасының штабының барлау бастығы Ларин таңертең ерте Хоромицкий ауылына келді, онда олар байланысты партизан Виктор Кухаревичпен кездесуге тиіс болды. Ларин байланысшыға бет бұрып, ал Марат таныс Аксенчиктерге демалуға кірісті. Жарты сағаттан кем оқ атылды. Ауыл "Дирлевангер" СС жазалау зондеркомандасының құрамынан гитлершілдер тізбегін және полицаев қоршап алды. Басталған атыста Ларин бірден қаза тапты. Марат орман шетінде бұталарға жете алды, онда ол шайқасты қабылдады. Қорғанысын ұстап, соңғы патронға дейін атылды, содан кейін өзінің соңғы қаруын — екі граната алды. Біреуді немістерге лақтырып, екіншісін өзіне қалдырды. Немістер жоғалтуға қарамастан, оны тірі алғысы келді. Екінші гранатаны, олар жақындағанда, өзін сол немістермен бірге жұлып алды. 1965 жылғы 8 мамырдағы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Казей Марат Ивановичке қайтыс болғаннан кейін — Өлгеннен кейін 21 жылдан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. [[Сурет:Мінск. Парк Марата Казея (01).jpg|нобай|Марат Казей паркі, Минск қаласы, Белорусь Республикасы]] == Марапаттары == -Кеңес Одағының Батыры "Алтын Жұлдыз" Медалі (08.05.1965); -Ленин ордені (08.05.1965); -І дәрежелі Отан соғысы ордені; -"Ерлігі үшін медалі" -"Жауынгерлік еңбегі үшін медалі". == Дереккөздер == https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D0%B9,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 http://ordenrf.ru/geroi-rossii/geroi-sssr/pioner-geroy-marat-kozey.php http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1968 https://ruspekh.ru/people/item/kazej-marat-ivanovich {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190517161907/https://ruspekh.ru/people/item/kazej-marat-ivanovich |date=2019-05-17 }} a728mphkvthjb1r99eqtenip3vwfw90 Kahoot! 0 621592 3607847 3607424 2026-05-22T16:09:32Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/~2026-30447-28|~2026-30447-28]] ([[User talk:~2026-30447-28|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3121535 wikitext text/x-wiki {{Сайт|атауы=Kahoot!|логотипі=Kahoot Logo.svg|URL=Негізгі: https://kahoot.com/ Ойын: https://kahoot.it/|коммерциялық=Ия|сайттың түрі=Ойын оқу платформасы|тіркелу=Викторинаға қатысу мүмкін емес, оны жасау үшін қажет|тілдері=Веб-сайт: ағылшын, голланд, испан, итальян, неміс, норвег, поляк, португал, түрік, француз, жапон, украин. Мобильді қолданбаларда: ағылшын, испан, норвег, португал, француз, украин|орналасқан жері=Осло, Норвегия|иесі=Kahoot!|ашылған уақыты=2013 жылдың наурызы (бета), 2013 жылдың қыркүйегі (ашық дереккөз)|қазіргі статусы=Жалғасуда}} '''Kahoot''' — мектеп және басқа да оқу орындарында қолданылатын ойын түріндегі оқыту платформасы.<ref>Kahoot дегеніміз не?Kahoot ресми сайты.</ref> Сайтты [[Skype]] немесе [[Google]] Hangouts сияқты ортақ экранды пайдалану құралдары арқылы пайдалануға болады. Kahoot әр түрлі веб-браузерлер мен мобильді құрылғылар арқылы веб [[интерфейс]] арқылы ойнатуға болады. 2017 қыркүйек айында Kahoot мобильді платформада қосымша ретінде іске қосылды.<ref>[https://kahoot.com/company/ Біз туралы]</ref> == Ойын процесі == Барлық ойыншылар мұғалім, бизнес-көшбасшы немесе басқа адам, оқытушы жасаған сұрақтарға жауап беру үшін құрылғыны қолданады.Сұрақтарға дұрыс жауаптар бонустық ұпайларға аударылады. Содан кейін жиналған ұпайлар арқылы әр сұрақтан кейін көшбасшылар тізімі шығарылады. == Kahoot Jumble == Kahoot 2016 жылы Jumble деп аталатын жаңа функция қосылды. Пайдаланушылар дұрыс тәртіпте төрт нұсқамен (олардың әрдайым төрт) викториналар жасайды. Kahoot ойын кезінде автоматты түрде жауаптарды кездейсоқ үлестіреді. Пайдаланушылар үшбұрышты, ромбты, шеңбер мен квадратты жоғарғы және дұрыс түрде жылжытуы керек. Содан кейін пайдаланушылар "K!" әрпі бар көк дөңгелек түймені басуы қажет. == Дамуы == Kahoot 2013 жылдың наурыз айында SXSWedu жеке бета-нұсқасында іске қосылды және 2013 жылдың қыркүйек айында халық үшін шығарылды. [[2017 жыл]]<nowiki/>дың наурыз айында Kahoot қатысушы бір миллиард ойыншыға жетті, ал мамыр айында компания айына 50 миллион белсенді бірегей пайдаланушылары бар. 2017 жылғы жағдай бойынша Kahoot Northzone, Creandum және Microsoft Ventures компаниясынан $ 26,5 млн қаржыландыру тартты. 2018 жылғы 11 қазандағы жағдай бойынша, Kahoot $ 300 млн бағаланады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} hgpm2f6sik1l53itpm94nkhxnqwftjh Смоленск 0 635619 3607825 3607344 2026-05-22T16:05:10Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] соңғы нұсқасына қайтарды 3579428 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Smolensk downtown.jpg|thumb|]] '''Смоленск''' - [[Ресей]]дің батысындағы қала, [[Смоленск облысы]]ның әкімшілік, өндірістік және мәдени орталығы. [[Ресей]]дегі ең көне қалалардың бірі (жылнамада алғашқы ескерту 863 жылдан басталады). «Қаһарман қала» - 1985 жылдың 6 мамырынан бастап, құрметті атағына ие. [[Ленин ордені]]мен және І дәрежелі Отан соғысы орденімен, Алтын жұлдыз медалімен марапатталған. Ресей тарихында ол «қалқан», «Ресейдің қалқаны» және «шешуші қала» ретінде белгілі, ол көптеген ғасырлар бойы Мәскеу үшін оны көптеген еуропалық көршілердің қол сұғуынан қорғап, сенімді қорғаныс ретінде қызмет еткен. Қиындықтар кезеңінде Смоленскінің батылдығы мен адалдығының арқасында поляк-литва достастығының Sigismund III сансыз армиясын ұстауға мүмкін болды. Бекініс қоршауынан 20 ай бойы аман қалған Смоляндардың төзімділігі мен патриотизмі Кузьма Минин және князь Дмитрий Пожарский бастаған басқыншылардың жаулап алуына қарсы Екінші халық милициясының шаруаларының көтерілісі үшін үлгі болды. Қала Мәскеуден оңтүстік-батысқа қарай 378 км (жолмен 410 км), [[Днепр]]дің жоғарғы ағысында, Мәскеуден ең алыс орналасқан аймақтың әкімшілік орталығы болып, астанамен тікелей шекарада орналасқан. Ол Мәскеуден Беларуссияға, Балтық жағалауы елдеріне және Орталық және Батыс Еуропа елдеріне бағыттарда қолайлы географиялық жағдайға ие. Қала батыстан шығысқа қарай 25 км, солтүстіктен оңтүстікке қарай 15 км созылады. Оның аумағы 166,35 км² құрайды. Халқы - 329 427 адам. (2019). 2010 жылғы халық санағы бойынша бұл Ресейдегі 54-ші орын.<ref>https://www.gks.ru/scripts/db_inet2/passport/table.aspx?opt=667010002006200720082009201020112012 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200629231424/https://www.gks.ru/scripts/db_inet2/passport/table.aspx?opt=667010002006200720082009201020112012 |date=2020-06-29 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} s9gx9195mtwcn56iha66eqmgvhnsf2d Мыршым 0 636179 3607749 3586392 2026-05-22T11:59:36Z Бақтыгүл 181563 3607749 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Мыршым''' — жастардың алқа-қотан отырып жүзікті аузына жасырып ойнайтын ұлттық ойын<ref>Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. –Алматы : Дайк –Пресс, 2008. – 968б.</ref>. ''«Мыршым-мыршым»'' ойыны өте ертеден қалыптасып келе жатқан, көбінесе ойын-сауық кештерде ойналатын ойын. Ойыншылар қаншалықты көп болса, [[ойын]] соншалықты қызықты болады. Ойынға қатысушылардың жас ерекшеліктеріне қарамай қатыса беруге болады. Ойын жүргізуші ойыншыларды жайғасып отырғаннан кейін бір ойыншыны шығарады. Отырған ойыншылардың біреуінің аузына тиын салынады. Қалған ойыншылардың ауыздарында еш нәрсе жоқ болады. Ойын басталғанда ойыншылар жүргізуші айтқан «Мыршым-мыршым» деген сөзді қайталайды. Ойыншының аузында тиын бар екенін табу керек. Бұл ойынның негізгі мақсаты байқампаздық пен тапқырлықты даму.<br> '''''Мыршым ойыны''''' кейбір сөздіктерде «мыршалай – мыршыл», «мыршым-мыршым» деп аталады. Яғни бұл ойынның атауы нақты бір ғана атауды иемденбей, ойын барысындағы қолданысы бойынша да аталады. [[Семей]], [[Ақсуат]], [[Көкпекті]],[[Аягөз]] өңірлерінде солай аталады. Сонымен қатар, «мыршым» ойынының ойналуында аймақтық жерлерге байланысты ерекшеліктер болып тұрады. Мысалы, Қазақ тілінің аймақтық және диалектотгиялық сөздіктерінде мыршым ойынына мынадай анықтама берген. '''''Мыршым''''' - көзді байлап ойнайтын ойын (Түркістан облысы)<ref>Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. –Алматы : Дайк –Пресс, 2008. – 968б.</ref>. Қазақ халқының дәстүрлі ойындары өте көп, олардың біразы [[халық]] жадынан ұмыт болған , дегенмен қазіргі күнге дейін сақталып, қолданыста жүрген ойындар саны 750-дей екен. Ғалым Ә.Қайдар өз еңбегінде ұлттық ойындардың жалпы тізімін келтіріп, олардың негізгілеріне анықтама беріп өтеді. ''Ұлттық ойындардың жалпы тізімі'' * А: Абойы, Ағала, Ағаш аяқ; * Қ: Қазақша күрес , Қазан, Қазан доп; * М: Мыршалай мыршыл, Мыршым-мыршым.<ref>Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. –Алматы: «Арыс» баспасы. Ғ.Қалиев, О.Нақысбеков, Ш.Сарыбаев, А.Үдербаев. 2005.</ref> Ұлттық ойынның бұл түрін Оралхан Бөкейдің «Өз отыңды өшірме» романынан кездестіре аламыз. -Жолдастар! – деді Қамбар қамшысын сарт еткізіп. – Енді ақсүйек ойыны басталды. Содан соң, «Мыршалай-мыршым», «Бел-беу соқ»... [5, 32б] (О. Бөкей «Өз...»).<ref>Қазақтар ана тілі әлемінде: этнолингвистикалық сөздік / Ә.Қайдар. – Алматы: «Сардар» баспа үйі, 2013. Т.2: Қоғам. – 2013. – 728бет</ref> ==Дереккөздер== nj7z7e33qg5k2yu3ab8xtvh7awwl3po 3607866 3607749 2026-05-22T16:25:37Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Бақтыгүл|Бақтыгүл]] ([[User talk:Бақтыгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Тоғжан Урумова|Тоғжан Урумова]] соңғы нұсқасына қайтарды 3586392 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Мыршым''' — жастардың алқа-қотан отырып жүзікті аузына жасырып ойнайтын ұлттық ойын<ref>Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. –Алматы : Дайк –Пресс, 2008. – 968б.</ref>. ''«Мыршым-мыршым»'' ойыны өте ертеден қалыптасып келе жатқан, көбінесе ойын-сауық кештерде ойналатын ойын. Ойыншылар қаншалықты көп болса, [[ойын]] соншалықты қызықты болады. Ойынға қатысушылардың жас ерекшеліктеріне қарамай қатыса беруге болады. Ойын жүргізуші ойыншыларды жайғасып отырғаннан кейін бір ойыншыны шығарады. Отырған ойыншылардың біреуінің аузына тиын салынады. Қалған ойыншылардың ауыздарында еш нәрсе жоқ болады. Ойын басталғанда ойыншылар жүргізуші айтқан «Мыршым-мыршым» деген сөзді қайталайды. Ойыншының аузында тиын бар екенін табу керек. Бұл ойынның негізгі мақсаты байқампаздық пен тапқырлықты даму.<br> '''''Мыршым ойыны''''' кейбір сөздіктерде «мыршалай – мыршыл», «мыршым-мыршым» деп аталады. Яғни бұл ойынның атауы нақты бір ғана атауды иемденбей, ойын барысындағы қолданысы бойынша да аталады. [[Семей]], Ақсуат, Көкпекті, Аягөз өңірлерінде солай аталады. Сонымен қатар, «мыршым» ойынының ойналуында аймақтық жерлерге байланысты ерекшеліктер болып тұрады. Мысалы, Қазақ тілінің аймақтық және диалектотгиялық сөздіктерінде мыршым ойынына мынадай анықтама берген. '''''Мыршым''''' - көзді байлап ойнайтын ойын (Түркістан облысы)<ref>Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. –Алматы : Дайк –Пресс, 2008. – 968б.</ref>. Қазақ халқының дәстүрлі ойындары өте көп, олардың біразы [[халық]] жадынан ұмыт болған , дегенмен қазіргі күнге дейін сақталып, қолданыста жүрген ойындар саны 750-дей екен. Ғалым Ә.Қайдар өз еңбегінде ұлттық ойындардың жалпы тізімін келтіріп, олардың негізгілеріне анықтама беріп өтеді. ''Ұлттық ойындардың жалпы тізімі'' * А: Абойы, Ағала, Ағаш аяқ; * Қ: Қазақша күрес , Қазан, Қазан доп; * М: Мыршалай мыршыл, Мыршым-мыршым.<ref>Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. –Алматы: «Арыс» баспасы. Ғ.Қалиев, О.Нақысбеков, Ш.Сарыбаев, А.Үдербаев. 2005.</ref> Ұлттық ойынның бұл түрін Оралхан Бөкейдің «Өз отыңды өшірме» романынан кездестіре аламыз. -Жолдастар! – деді Қамбар қамшысын сарт еткізіп. – Енді ақсүйек ойыны басталды. Содан соң, «Мыршалай-мыршым», «Бел-беу соқ»... [5, 32б] (О. Бөкей «Өз...»).<ref>Қазақтар ана тілі әлемінде: этнолингвистикалық сөздік / Ә.Қайдар. – Алматы: «Сардар» баспа үйі, 2013. Т.2: Қоғам. – 2013. – 728бет</ref> ==Дереккөздер== ie39ppnmld0zi7x6jw6ftism9vq79as Мақпал Мыса 0 638706 3607947 3593150 2026-05-23T01:56:02Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607947 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Мыса|Шынайы есімі=Мақпал|Сурет=|Сурет атауы=|Туған кездегі есімі=|Толық есімі=|Туған күні=26.12.1983|Туған жері=Алматы облысы, Райымбек ауданы, Қайнар ауылы|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=қазақ|Мансабы=ақын, аудармашы, журналист,|Әкесі=Мыса Мазақ|Анасы=Бүбісара Оспанқызы|Жұбайы=|Балалары=Әли|Марапаттары=ҚР Президентінің "Ерен еңбегі үшін" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 2. ҚР Президентінің "Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 3. ҚР Президентінің екі дүркін "Алғысхаты" 4. "Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне 100 жыл" медальдарымен марапатталған (2021 ж.)|Қолтаңбасы=|Сайты=|Басқалары=|Commons= }} '''''Мақпал Мыса - ақын, аудармашы, журналист, редактор, Қазақстан Жазушылар және Журналистер Одағының мүшесі. 2018 жылы өткен "100 жаңа есім" жобасында 2388 үміткер қатарынан алғаш рет әдебиет саласынан жеңімпаз атанды.''''' == Өмірбаян == Мақпал Мыса 1983 жылы 26 желтоқсанда [[Алматы облысы]], [[Райымбек ауданы]], [[Қайнар ауылдық округі (Райымбек ауданы)]] дүниеге келген. Ол - XVI ғасырда өмір сүрген қазақтың атақты сәуегей шешен биі абыз [[Шоған Сүйерқұлұлы]]ның ұрпағы. Отбасында 2 ағасы мен 2 әпкесі бар. Бала кезінен 3 жүздің тарихын білетін атасының әңгімелері мен әжесінің өлеңін естіп, ал ақындардан [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] шығармаларын оқып өскен. Кейін [[Алматы]] қаласында әдебиет пәнін тереңдетіп оқытатын дарында балалар мектебінде [[Кеңшілік Ағытайұлы Мырзабектің]] пен [[Қанипа Әбдірахманқызы Бұғыбаева]] секілді қаламгерлердің туындыларын оқи бастады. Мақпал өлеңдерін 10 жасынан бастап жазған. Олардың мазмұны ана мен әке жайында, қоршаған табиғат пен ауылы туралы болған. Мұқағали Мақатаевтың өмірбаяны мен шығармашылығы жас Мақпалға шабыт көзі болды. 9-сыныпта М.Мақатаев атындағы стипендия иегері атанды, ал 2011 жылы Мақатаевтың 80 жылдығына орай өткен республикалық ақындар сайысында "Қарлығаштар" өлеңімен 1-орынды иеленді. Дәл сол жылы Ақсу ауданының 80 жылдығына арналған республикалық мүшәйраның жеңімпазы атанды. 1997-2004 жылдар аралығында [[Ұлан (газет)]], "Ана тілі", [http://Қазақ%20әдебиеті%20(газет) Қазақ әдебиеті (газет)]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, "Алматы ақшамы", [http://Qazaq%20radiosy Qazaq radiosy]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (штаттан тыс тілшілік) қызметтер атқарды. 2004 - 2010 жылдары "Қапшағай" қоғамдық-саяси газетінде (журналист, корректор); 2010 жылы "Жаңа Іле" газетінің редакторы; 2010 -2011 жылдары Алматы облыстық "Жетісу" телеарнасының филиалы "Қапшағай TV" арнасында журналист -телекомментатор; 2011-2013 жылдары "Книжник" ЖШС-де аудармашы-редактор; 2014-2021 жылдары Медиахолдинг "Жетісу Ақпарат" АҚ-тың "Жетісу" газетінде журналист; 2021 -2023 жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты, [http://Аманат%20(партия) Аманат (партия)]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} партиялық тізімі бойынша сайланған, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі болған. http://sc0023.burabay.aqmoedu.kz/public/files/2021/5/20/200521_121234_9e6e15d6-f39e-4cf2-96d0-9f02b24572fd.jpg "Алақандағы бақыт" пен "Мен керекпін" кітаптарын жазғаны үшін, сол уақытта аударма саласында 20 шақты редакторлық жұмысы, республикалық мүшайларда алған жетістіктері үшін және ең бастысы жазушылар [http://Думан%20Әмірғалиұлы%20Рамазан Думан Әмірғалиұлы Рамазан]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Роза Сейілхан, [http://Жарас%20Сәрсек Жарас Сәрсек]{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Бауыржан Өміржанұлы Жақыптан]] алған рецензиялардың арқасында 2015 жылы наурызда Қазақстан Жазушылар және [http://Қазақстан%20журналистер%20одағы Қазақстан журналистер одағының]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} мүшесі атанды. 2017 жылы Қазақстан Республикасының Бірінші Президенті Фонды мен Мемлекеттік тілді дамыту қорының бірлесіп жасаған "Алтын тобылғы" республикалық әдеби байқауында 1-орынды жеңіп алды. Бас жүлде ретінде "Туған ел" номинациясында "Шоған Абыз" поэмасы үшін 1,5 миллион теңгеге сертификаттың табысталуы болды. 2018 жылы білікті аударма үшін Ресей Жазушылар одағының шешімімен Керим Срамурзаевич Отаров есімімен алтын медалінің иегері атанды. 2019 жылы 15 мамырдан бастап "Алматы телеарнасында" эфирге шығатын "Сәуле ғұмыр" әдеби-танымдық бағдарламаны жүргізді. == Шығармашылығы == Жас ақынның өлеңдері орыс, қырғыз, татар, башқұрт, әзірбайжан, түрік, ағылшын, испан тілдеріне аударылған, қазіргі заманның поэзияның шетелдік антологиясына енген. Мақпал балаларға арналған қазақ энциклопедиясын, қазіргі шетелдік авторлардың, соның ішінде әзірбайжан ақыны Афаг Шихла, түрік ақыны Али Акбаштың туындыларын аударды. Классикадан халық ақыны Кабардино-Балкария Керім Отаровтың шығармаларын аударған. Мақпал Мысаның алғаш басылып шыққан кітабы "Алақандағы бақыт" деп аталады. 2013 жылы мемлекет тарапынан "Мен керекпін" екінші шығарма жинағы жарық көрді. Алғашқы екі поэзияның заңды жалғасы «Аспантаудың көктемі» атты кітаптың тұсауын 2015 жылы ҚЖ Одағы Басқармасы Төрағасының орынбасары, ақын Маралтай Райымбекұлы мен профессор, ақын Бауыржан Жақып кесті. Жас ақынның "Шоған Абыз" туындысының тұсаукесері 2018 жылы Алматыдағы Ықылас Дүкенұлы атындағы халық музыкалық аспаптары музейінде өтті. Еңбекте Есім ханның тұсында өмір сүрген «Шоған абыз» туралы баяндалған. Бұған дейін «Шоған абыздың» ел ісіндегі өзекті мәселелерге араласқаны ара-тұра айтылғанымен, ол туралы ауқымды көркем шығарма жазылмаған еді. Тарихи тұлғаның болмысын бейнелейтін дастан түрік, орыс, ағылшын тілдеріне аударылған. == Дереккөздер == 1. https://abai.kz/post/89719 2. https://alashainasy.kz/omir/makpal-myisa-59840/ 3. https://qamshy.kz/article/45637-maqpal-mysa-zhurek-tubindegi-dganhghyryq-sukhbat 4. http://kazgazeta.kz/?p=29032 5. https://kazpravda.kz/articles/view/na-krilyah-vdohnoveniya 6. https://express-k.kz/news/literatura/stikhi_molodoy_poetessy_makpal_mysa_perevedeny_na_desyatki_yazykov_mira-144150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190712133146/https://express-k.kz/news/literatura/stikhi_molodoy_poetessy_makpal_mysa_perevedeny_na_desyatki_yazykov_mira-144150 |date=2019-07-12 }} 7. https://qazaqstan.tv/news/21818/ 8. https://adebiportal.kz/kz/news/view/maqpal-mysa-agarar-degen-analar-aq-isip-zursi-zarygym__22904 9.https://www.youtube.com/watch?v=kMODIAQSWZM 10. https://www.facebook.com/qalamgerportaly/photos/a.578025102634663/619484191822087/?type=3 11. https://vk.com/club87696001 12. https://www.youtube.com/watch?v=ZXt6mdQHFx0 13. https://egemen.kz/article/182762-maqpal-mysa-aqyn-arqashan-omirdi-dgyrlaydy 14. https://qarmaqshy-tany.kz/zanalyk/ruhaniyt/653-mapal-mysa-ayn-shabyt-pershte-ky.html 15. https://juldyz.kz/2017/07/11/maqpal-mysa-aqyn-meninh-hanzadam-poeziya/ 16. https://kznews.kz/bilim/qazaqsha-olen-maqpal-mysa-tanyn-syjlar-tagdyrym/ 17.https://www.youtube.com/watch?v=pDhI6MtK2Qw 18. https://zhanaqorgan-tynysy.kz/zanalyk/8883-mapal-mysany-mr-men-shyarmashylyy-zhayly.html 19. https://new.zhalagash-zharshysy.kz/zanalyk/madeniet/9602-trk-zhrtyn-brktrgen-tadauly-zhoba.html == Жетістіктері == 1. ҚР Президентінің "Ерен еңбегі үшін" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 2. ҚР Президентінің "Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 3. ҚР Президентінің екі дүркін "Алғысхаты" 4. "Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне 100 жыл" медальдарымен марапатталған (2021 ж.) swx4dlzj2axudn08wqohyjne6zs0bon Маршмэллоу 0 641473 3607827 3607420 2026-05-22T16:05:31Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Dariga Zhumagaliyeva|Dariga Zhumagaliyeva]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580973 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Marshmallows.JPG |thumb|]] '''Маршмэллоу''' (ағылшын тілінде ''marshmallow'') – [[пастила]] немесе [[суфле]]ге ұқсайтын кондитерлік өнім. Ол қант, жүгері шәрбәті, [[желатин]], [[глюкоза]]дан тұрады. Аздап бояғыштар мен дәмдеуіштер қосылады. Маршмэллоудың [[зефир]]ден айырмашылығы құрамында жеміс-жидек езбесі жоқ. «Marsh mallow» атауының өзі «батпақ құлқайыры» деп аударылады. Құлқайырлар тұқымдасына жататын дәрілік жалбызтікен ағылшынша осылай аталады. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D0%B7%D1%82%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD Жалбызтікеннің] тамырынан жабыспақ желе тәрізді ақ қоймалжың масса алған. Уақыт өте келе жалбызтікеннің орнына желатин мен [[крахмал]]ды қолданатын болды. Алғаш рет маршмэллоу 1950 жылы АҚШ-та пайда болды. Маршмэллоудың ұсақ бөліктерін [[салат]]қа, түрлі [[десерт]]терге, балмұздаққа қосады және онымен [[торт]]тар мен түрлі пісірмелерді әсемдейді. Ал кішкене бөлшектерін какаоға, ыстық [[шоколад]] пен [[кофе]]ге қосып ішу соңғы кезде жиі қолданылады. Маршмэллоу арнайы пакеттерде немесе өлшеніп те сатылады. Олардың түстері ақ және түрлі-түсті, [[форма]]лары үлкен, кішкентай, дөңгелек, төртбұрышты болады. [[Санат:Кондитер өнімдері]] ltu3u5vo3l3nkmvoy0vxjnlz9dsy20t Қазақстандағы қыз алып қашу 0 641536 3607941 3526267 2026-05-22T20:36:28Z Tuttiorchestra687 173049 3607941 wikitext text/x-wiki '''[[Қыз алып қашу]]''' — [[зорлықшыл неке|зорлықпен үйлену]] іс-тәжірибесі қазіргі уақыттағы [[Қазақстан]] аумағында ерте заманнан бастап, қазіргі уақытқа дейін сақталған. Шынайы ұрлаудан басқа, екі жақтың келісімімен «ұрлау» дағдысы да қолданылады. == Тарихы == === Ерте заманда === Қызды неке қию үшін алып қашу ежелгі әдет-ғұрпы [[патриархат|патриархаттың]] қалыптасу уақытына жатады<ref name=":0">{{кітап|авторы=Жандосов, Ж. К., Степанян, Ц. А.|тақырыбы=Общее и особенное в процессе перехода к социализму|сілтеме=https://books.google.kz/books?hl=ru&id=mu8zAQAAIAAJ|баспасы=Казахстан|жыл=1978|беттері=62|барлық беті=336}}</ref>. Қызды алып қашу салтын [[Орталық Азия]] мен Қазақстанда жиі қолданған. Әдетте бұл жағдай ата-анасының келісім бермеу кезінде немесе олар тойды жасауды тым созған кезінде іске асырылған<ref>{{кітап|авторы=Кишяков, Н. А.|тақырыбы=Очерки по истории семьи и брака у народов Средней Азии и Казахстана|сілтеме=https://books.google.kz/books?hl=ru&id=7bAFAAAAMAAJ|баспасы=Наука|жыл=1969|беттері=97|барлық беті=240}}</ref>. Қазақтардың ішіндегі некенің басым түрі әрі қарай қызға «[[қалың мал]]» төлеумен жалғасатын «[[құдалық]]» болған. Қазақтардың [[құқықтық әдет-ғұрып]]ында қызды алып қашудың бірнеше түрі, оларға халықтың арасындағы түрлі қатынасы кездескен. Егер күйеу жігіт қыздың әкесі құдалықтың шарттарын бұзған, әлдеқашан басы байланған қызды ұрласа (ұл мен қыз "алып қашу" туралы алдын-ала келісім жасасқан кезінде<ref>{{кітап|авторы=Джелбулдин, Е. Т.|тақырыбы=Обычаи и традиции|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=x90SAQAAIAAJ|баспасы=Масс-Медиа|жыл=2001|беттері=13|барлық беті=134}}</ref>), онда бұл ауыр қылмыс болып саналмаған. Бөтен басы байланған қызды алып қашу ауыр қылмыс болып табылған<ref>{{кітап|авторы=Абиль, Е. А.|тақырыбы=История государства и права Республики Казахстан|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=0m0mAQAAIAAJ|басылым=2-ші бас|баспасы=ИКФ Фолиант|жыл=2001|беттері=108—109|барлық беті=184}}</ref>. === Кеңестік кезеңде === Ресми кеңестік дереккөздерге сәйкес, [[Қазақ КСР]]-де қызды алып қашу әдет-ғұрпы жойылған<ref>{{кітап|авторы=Турсунбаев, А. Б.|тақырыбы=Победа колхозного строя в Казахстане|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=BSZBAAAAIAAJ|баспасы=Казахское государственное издательство|жыл=1957|беттері=246|барлық беті=325}}</ref>. Бірақ шын мәнінде бұл әдет-ғұрып ешқайда жоғалмай, «алып қашуға» ұқсас келісілген қыздың үйден «қашуына» өзгерген. Келісімсіз алып қашу және зорлықпен үйлендіру жағдайлары кеңестік кезеңнің соңғы жылдарында кездесе бастап, посткеңестік кезеңде жалғасын тапқан<ref>{{кітап|авторы=Pauline Jones Luong|тақырыбы=The Transformation of Central Asia: States and Societies from Soviet Rule to Independence|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=KefvEz9bfyEC|баспасы=Cornell University Press|жыл=2004|беттері=60—61|барлық беті=332|isbn=9780801488429}}</ref>. === Тәуелсіз Қазақстанда === [[Әйелдер құқығы|Әйелдердің құқығын]] қорғау ұйымдарының бағалауы бойынша, Қазақстанда жылына 5 мыңдай қызды алып қашу жасалынады. Бұл әдет-ғұрыпқа қатысты Қылмыстық кодексте жеке бап қарастырылмаған. Сол себепті, қыздарды еріксіз алып қашу деректері туралы нақты ресми статистика жоқ. Өйткені, бұл қылмыс – ҚР Қылмыстық кодексінің "Адам ұрлау" бабына жатқызылған. Бірақ бұл жағдай ұрланған қыздың құқық қорғау органдарына хабарлаған кезде ғана қолданылады. Алайда көптеген қыздар осындай тағдырға бойсұнуда. Бұған кейбір ата-аналардың ұрланған қызды кері қабылдамауы да итермелейді<ref>{{мақала|авторы=Муминов, А.|тақырыбы=Кража невест – часть реального Казахстана, - эксперты|сілтеме=http://www.kursiv.kz/news/obshestvo/krazha_nevest_chast_realnogo_kazakhstana_eksperty_367/|баспасы=Курсив|жыл=12 июня 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621015712/https://www.kursiv.kz/news/obshestvo/krazha_nevest_chast_realnogo_kazakhstana_eksperty_367/|archivedate=2018-06-21}}</ref>. Алып қашуға әдетте күдіксіз "қалыңдықтың" құрбылары мен таныстары қатысады, олар оны елсіз жерге шығарады, одан әрі "күйеуі" оны автокөлікке күштеп отырғызып, өз үйіне апарады. Үйге келісімен "қалыңдыққа" орамал тағылады, мерекелік дастархан жайылады, жас әйелдер күйеу жігітті мақтай бастайды, ал оның әпкелері мен әжелері қызды неке қиюға келісуіне иландырады. Үйде "қалыңдықты" ұстап қалу үшін қазақтарда үлкен кісіні аттап өту күнә болып саналғаннан күйеу жігіттің әжесі тіпті табалдырыққа жатып алуы мүмкін. Ұрланған қыз осындай істерге қарсы тұру үшін үлкен батылдыққа ие болуы керек<ref>{{мақала|тақырыбы=Операция “Похищение невесты”|сілтеме=http://gazeta.caravan.kz/articles/operaciya-pokhishhenie-nevesty-articleID11349.html|баспасы=Караван|жыл=9 января 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160203113818/http://gazeta.caravan.kz/articles/operaciya-pokhishhenie-nevesty-articleID11349.html|archivedate=2016-02-03}}</ref>. Қыз бен оның ата-анасының келісімінсіз "шынайы" алып қашудан басқа<ref>{{кітап|авторы=Мустафина, Р. М.|тақырыбы=Представления, культы, обряды у казахов: в контексте бытового ислама в южном Казахстане в конце XIX—XX вв.|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=lUl5AAAAMAAJ|жыл=1992|беттері=45|беттер саны=172}}</ref>, қазіргі Қазақстанда күйеу жігіттің материалдық жағдайы толыққанды үйлену тойын өткізуге мүмкіндік бермегендіктен<ref>{{кітап|тақырыбы=Россия и мусульманский мир, Выпуски 7-12|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=iSkXAQAAIAAJ|баспасы=Институт научной информации по общественным наукам РАН|жыл=2005|беттер саны=213}}</ref> қалыңдықтың екі жақты келісімі бойынша алып қашу "имитациясы" кең таралған<ref name="джунусбаев">{{кітап|авторы=Джунусбаев, М. Дж.|тақырыбы=Образ жизни семьи в Казахстане|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=sv24AAAAIAAJ|баспасы=Чимкентский педагогический институт|жыл=1991|беттері=132|беттер саны=147}}</ref>. Осындай "ақылдылықтан" кейін салтанатты той күйеу жігіттің ата-аналары үйінде ғана өткізіледі, бұл үрдісте үлкен үйлену салттарының азаюы мен арзандау тенденциясына байқалады<ref>{{кітап|авторы=Жданко, Т. А.|тақырыбы=Семейный быт народов СССР|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=gtwaAAAAYAAJ|баспасы=Наука|жыл=1990|беттері=458|беттер саны=519}}</ref><ref>{{кітап|авторы=Кауанова, Х. А.|тақырыбы=Образ жизни и быт рабочих семей: на материалах Казахстана|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=NNJBAAAAYAAJ|баспасы=Издательство «Наука» Казахской ССР|жыл=1982|беттері=98—100|беттер саны=157}}</ref>. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (125 бап) адамды ұрлағаны үшін Қазақстан азаматы төрт жылдан жетi жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Егерде азамат қылмыс үшін адамдар тобымен алдын ала сөз байласса; бiрнеше рет жасаса; өмiрге немесе денсаулыққа қауiптi күш қолданса; қаруды немесе қару ретiнде пайдаланылатын заттарды қолданса; көрiнеу кәмелетке толмаған адамға қатысса; кiнәлi адамға жүктiлiк жағдайда екенi көрінеу белгілі әйелге қатысса; екi немесе одан да көп адамға қатысса; пайдакүнемдiк ниетпен жасаса; адам өзінің қызмет бабын пайдалана отырып жасаса; жәбірленушінің жеке басын куәландыратын құжаттарды бұрмалап, жасырып не жойып жасаса – оның мүлкі [[Тәркілеу|тәркіленіп]] немесе онсыз, жетi жылдан он екi жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Егерде азамат қылмыс үшін қылмыстық топ жасаса; ұрланған адамды қанау мақсатында жасаса; абайсызда жәбiрленушiнiң өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқса – оның мүлкі тәркіленіп немесе онсыз, он жылдан он бес жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Ұрланған адамды өз еркiмен босатқан адам, егер оның әрекеттерiнде өзге қылмыс құрамы болмаса, қылмыстық жауаптылықтан босатылады<ref>{{cite web|url=http://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1400000226#z125|title=Қазақстан Республикасының Кодексі 2014 жылғы 3 шiлдедегі № 226-V ҚРЗ.|accessdate=2016-01-28}}</ref>. == Құқықтық баға == Қазіргі таңда Қазақстанда қыз алып қашуға арналған арнайы заң баптары жоқ. Мұндай әрекеттер Қылмыстық кодекстің 125-бабы («Адам ұрлау») бойынша қарастырылады. Алайда практикада бұл бап сирек қолданылады, өйткені дәлелдеу қиын, әрі көбіне тараптар татуласуға мәжбүр болады. 2019 жылдан бері қозғалған 214 істің 94,3%-ы сотқа жетпей жабылған.<ref name=":0" /> == Қоғамдық пікір және құқық қорғаушылардың ұстанымы == Құқық қорғау ұйымдары мен омбудсмендер қыз алып қашуды қылмыс ретінде нақтылап көрсететін арнайы бап енгізуді талап етуде. Сонымен қатар, бұл мәселені шешу үшін халық арасында құқықтық сауаттылықты арттыру, жастармен түсіндіру жұмыстарын жүргізу және дәстүр мен заң арасындағы шектеуді нақтылау маңызды саналады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Қосымша әдебиет == * {{кітап|авторы=Sevara Azizova|тақырыбы=Bride kidnapping in Kazakhstan in Discourses of Law and Custom, Nationalism and Tradition, Kinship and Gender|сілтеме=http://www.etd.ceu.hu/2009/azizova_sevara.pdf|елі=Hungary|баспасы=Central European University|год=2009}} * {{мақала|авторы=Cynthia Werner|тақырыбы=Women, Marriage, and the Nation-State: The Rise of Nonconsensual Bride Kidnapping in Post-Soviet Kazakhstan|сілтеме=https://www.academia.edu/3894408/Women_Marriage_and_the_Nation-State_The_Rise_of_Nonconsensual_Bride_Kidnapping_in_Post-Soviet_Kazakhstan|тілі=en|баспасы=Transformations of Central Asian States: From Soviet Rule to Independence. Edited by Pauline Jones Luong|баспасы=Cornell University Press|жыл=2004}} == Сілтемелер == * {{cite web|url=http://www.voxpopuli.kz/main/2125-ukradennye-nevesty.html|title=Украденные невесты|author=Райхан Рахим, Чингиз Сайханов, Искандер Салиходжаев|date=11 июля 2014|publisher=Vox Populi|accessdate=2016-01-28}} [[Санат:Қазақстандағы әйел құқығы]] [[Санат:Адамды ұрлау]] 270ekyuw0n6wexd4e0lpwy5l0m6sbhg Атырау облысының баспасөзі 0 642887 3607828 3607450 2026-05-22T16:05:32Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3599551 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Атырауда үш облыстық''' — [[Атырау (газет)|«Атырау»]], «[[Прикаспийская коммуна]]», «[[Ар-Честь]]», бір қалалық [[Ақ Жайық (газет)|«Ақ Жайық»]] және жеті аудандық - «Кең Жылыой» (Жылыой ауданы), [[Мақат тынысы (газет)|«Мақат тынысы»]] (Мақат), «Серпер» (Құрманғазы), «Жайық шұғыласы» (Махамбет), «Дендер» (Индер), «Қызылқоға» (Қызылқоға), «Нарын таңы» (Исатай ауданы) газеттері шығады. == Тарихы == Облыстың мерзімді баспасөз тарихы 20- жылдардан бастау алады. Ұлт тіліндегі басылымдардың тұңғыш саны 1923 жылдың 1 сәуірінен шыға бастаған «Ерік» (қазіргі «Атырау») газеті. 1920 жылғы наурызда «Трудовая правда» атты газет (қазіргі «Прикаспийская коммуна») шығарыла бастады. 30-жылдардан бастап аудандық газеттер өмірге келіп, олардың облыстағы алғашқылары: 1930, 1933, 1934 ж. жарық көрген Теңіз (Құрманғазы) аудандық «Балықшылар үні» («Серпер»), Жылыой аудандық «Социалды ауыл» («Кең Жылыой»), Индер аудандық «Социалистік мал шаруашылығы» («Дендер») газеттері. 20-30-жылдары өлкедегі баспасөз беттерінде сауатсыздықты жою, мектептер ашу, отырықшылық тұрмыс салтына ауысу, әйел теңдігі сияқты өз кезеңінің көптеген маңызды мәселелері көтерілді. Жаңадан мұнай кәсіпшіліктерінің ашылуы, жұмысшы кенттерінің дүниеге келуі, екпінді құрылыстар хақында хабарлар басылды. Отан соғысы, одан кейінгі халық шаруашылығын қалпына келтіру кезеңдерінде облыс баспасөзі халықты жеңіске үндеп, еңбек майданында табысқа жұмылдыруда үлкен рөл атқарды. Мұнайлы Ембіде және Маңғыстау өңірінде жаңа кен орындарының қатарға қосылуы, темір жолдардың, мұнай, газ құбырларының тартылуы, балық өнеркәсібінің дамуы, мал шаруашылығының науқанды жұмыстары газет беттерінде кеңінен көрініс тауып отырды. Алғашқы кезеңдерде-ақ облыстық, аудандық газеттер өз төңіректеріне ауыл және жұмысшы тілшілерін топтастырып, соларға арқа сүйеді. Сол жылдары облыс баспасөзінде маман журналистер аз еді. Сонымен қатар өткен кезеңдердегі әміршілдік-әкімшілдік жүйенің үстемдігі, коммунистік партияның бірыңғай өктем билігі барлық жердегідей облыс баспасөзіне өз ықпалын тигізбей қоймады. Газеттердің мазмұн-бағыты бірсыпыра реттерде белгілі шеңберден көп ауытқымай, қолғанаттық қызмет сипатында болды. Газет беттерінде озат тәжірибені, жетістіктерді дәріптеу, социалистік жарыс барысын көрсету басымдау жүргізілді. 80-жылдардың 2-жартысынан, облыстағы барлық буындағы газеттер өмір құбылыстарын талдап, барлаңқырап қарауға бағыт ұстады, ұжымдардың, кадрлардың қызметіне, оқиғаларға дұрыс, сын тұрғысында баға беруге елеулі бетбұрыс жасады. Партия комитеттерінің тарауына байланысты Атырау облыстық газеттері де қоғамдық- саяси басылымдарға айналып, өздері тең құрылтайшы болды. Көптеген газеттердің бұрынғы аттары өзгертіліп, халық бұқарасына етене жақын, жергілікті жерге бейім, өңірдің өзіндік ерекшелігін білдіретін атаулар қойыла бастады. Ақпарат құралдарының еркіндік алуы жаңа басылымдарға жол ашты. «Атырау» газетінің әдеби-тарихи серігі ретінде «Ата- мекен», облыстық Қазақ тілі қоғамының үні «Мұра», Мәдениет басқармасының «Көкжиек» сияқты тәуелсіз басылымдар өмірге келді. == Тәуелсіздік жылдары == Тоталитарлық жүйенің ыдырап, республиканың тәуелсіздік алуы Атыраудың мерзімді басылымдарының да тақырыбы мен стильдің жаңаруына ықпал етті. Есеп, хабарлама сипатындағы, даңғаза сарындағы материалдар азайды, олардың орнына журналистердің, авторлардың өзіндік көзқарасын білдіретін, оқырмандармен ортақ ой бөлісу тұрғысындағы әңгімелесулері басым көріне бастады. Облыстық, көптеген аудандық газеттер империялық үстемдік тұсында аяқасты болған қазақ тілін, ұлттық салт-дәстүрлерді қалпына келтіру, өткен тарихты байыппен ой елегінен өткізіп қайта қарау, халық бостандығы мен азаттығы жолында арпалысып, өмір кешкен қаһарман ұлдарды дәріптеу, ұлттық сананы ояту сияқты арнайы [[Сурет:Атырау ақпарат.jpg|thumb|оңға|600px|Атырау ақпарат]]тақырыптарды өзек етті. Рухани дүниеге, мәдени игіліктерге ден қойылды. Пікір алуандығы мен көп партиялылық жағдайында әр түрлі көзқарасты білдіретін материалдарға орын беріле бастады. «Атырау», «Прикаспийская коммуна» газеттерінде, облыстық теледидар мен радио хабарларында экономиканың өзекті мәселелері, әсіресе нарықтық қатынастарға көшу, еркін бағанын енуі, меншікті мемлекет иелігінен алу, жекешелендіру, адамдарды әлеуметтік қолдау сияқты күрделі жайлар әр алуан жанрлар арқылы көтеріліп отырды. Облыстық, Жылыой, Мақат аудандық газеттерінің журналистері әлемге әйгілі Теңіз кен орнының ашылып, игерілуін, шетелдің іскер топтарының, әсіресе Американың «Шеврон» корпорациясының келуін, бірлескен кәсіпорындар, еркін экономикалық аймақ құру мәселелерін назарда ұстайды. Облыс баспасөзі экология, қоршаған ортаны қорғау, Азғыр, Тайсойған, Нарын полигондарының қызметін тоқтату, Каспий мен Ақжайықтың балық қорын сақтау, ауыл шаруашылығын жеке игілікке алудың ерекшеліктері, малшы тұрмысын көтеру мәселелерін ұдайы қойып отырады. Әсіресе «[[Қазақстанкаспийшельф]]» корпорациясының Каспийде мұнай мен газға геофизикалык іздестіру жұмыстарын жүргізуіне, «ОКИОК» компаниясының теңіз қайраңына бұрғы түсіруіне орай әр қилы, тіптен бір-біріне қарама-қайшы пікірлерге кең орын беріледі. Барлық басылымдарда да негізінен жоғары білімді журналистер қызмет істейді. Облыстық, Мақат, Қызылқоға [[аудандық газеттер]]і және көп таралымды газеттер Атыраудағы «Ақ Жайық» жауапкершілігі шектеулі серіктестік [[баспахана]]сында басылады. Басқа аудандардың бәрінде де, өз баспаханалары бар.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> <ref>Т. Жауыров. Аудан ақиқаты және жұмысшы-село тілшілері.-А,. 1977</ref> == Аудан газеттері == '''[[Кең Жылой|«Кең Жылыой»]]''' - Жылыой ауданындағы қоғамдық-саяси газет. Алғаш саны «Социалды ауыл» деген атпен 1933 ж. шыға бастады. 1941-92 ж. газет «Социалистік ауыл», «Коммунизмге алға», «Ембі» деген атпен шығып келді. 1992 жылдан «Кең Жылыой» атанды. Тұңғыш редакторы - Төлеген Мұхамбетов. [[Мақат тынысы (газет)|'''«Мақат тынысы»''']] - Мақат аудандық газеті. Алғашқы саны 1937 жылдың қыркүйек айында «Жұмыскер» деген атпен шыға бастады. Одан кейін «Социалистік Ембі», 1966 ж. біраз үзілістен соң «Мұнайшы» деген атпен, оқырмандарымен қайта табысты. Газеттің тұңғыш редакторы Қ. Берікқұлақов болды. [[Серпер (газет)|'''«Серпер»''']] - Құрманғазы аудандық газеті. Облыстың аудандық газеттері арасында алғаш жарық көрген басылым. Алғашқы саны «Балықшылар үні» деген атпен 1930 жылы 10 қазанда шықты. 1945 жылдың 1 қаңтарынан «Социалистік жол», 1963 жылдан «Ленин жолы», кейін «Кеңес үні», 1994 жылдан «Серпер». Газеттің алғашқы редакторы - Шайдолла Молдабеков. '''«[[Жайық шұғыласы]]»''' - Махамбет аудандық қоғамдық-саяси газет. Алғашқы саны 1941 жылы 19-наурызда «Ленин жолы» деген атпен жарық көрді. Бұған облыста тұңғыш құрылған «Бақсай» кеңшарында (осы аудан аумағында) 30-жылдар ортасында шығып тұрған «Қой шаруашылығы» деп аталатын көп тиражды газет негіз болған. 1963 жылы «Малды өңір» деген атпен қайта шықты, 1978 жылдан «Жайық шұғыласы» деген атпен шығып келеді. Бірінші редакторы Мақсот Жалмұхатов. '''[[Дендер (газет)|«Дендер»]]''' - Индер аудандық газеті. 1934 жылдан «Социалистік мал шаруашылығы», 1958—94 ж. газет «Коммунизм туы», «Индер», 1994 жылдан «Дендер» болып шыға бастады. Газеттің алғаш редакторы («Социалистік мал шаруашылығы») - Ғ. Аманғалиев. [[Қызылқоға (газет)|'''«Қызылқоға»''']] - Қызылқоға аудандық газеті. Газеттің тұңғыш саны 1953 жылдың 31 қаңтарында оқырмандардың қолына тиді. «Сталин туы» деген атпен аптасына бір рет, екі бет болып шыққан газет арада өткен жылдары «Социалды еңбек», «Коммунизм туы» аталды. 1989 жылдан бері «Қызылқоға» деген атауға ие. Алғашқы редактор Әлімбай Жанғазиев. '''«[[Нарын таңы]]»''' - Исатай аудандық газеті. Алғашқы саны «Малшылар үні» деген атпен 1953 ж. 18 ақпанда жарық көрді. Новобогат (Исатай) ауданының осы кезең ішінде таратылып, қайта құрылуына байланысты газет те бірнеше рет жұмысын тоқтатты. 1991 жылдың 1 қаңтарынан «Нарын таңы» газеті тұрақты шыға бастады. Алғашқы жылдарда газетке Т. Сатқанбаев, М. Шәріпов, кейінірек Қ. Батыров басшы болды. == Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары == {| class="wikitable" |+ Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары<ref>https://engime.org/atirau-oblisi-bojinsha-tirkelgen-barali-aparat-raldari-2017-ji.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200714191933/https://engime.org/atirau-oblisi-bojinsha-tirkelgen-barali-aparat-raldari-2017-ji.html |date=2020-07-14 }} Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары 2017 жылдың ақпан айы жағдайымен</ref> |- ! №!! атауы !! Меншік иесі !! Мерзімділігі |- | 1||«Атырау» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 2 рет |- | 2||«Прикаспийская коммуна» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 2 рет |- | 3||«Кең Жылой» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- | 4||"Нарын таңы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |5||"Жайық шұғыласы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- | 6|| "Серпер" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |7 || "Дендер" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |8 || "Қызылқоға" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |9 || "Мақат тынысы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |10|| "Атырау өңірінің энергетигі" газеті|| "Аяз би" ауыл мәдениетін қолдау қоры|| аптасына 1 рет |- |11 || "Сахара" газеті || "Ар-честь" мекемесі || аптасына 1 рет |- |12 || "Мұнайлы Астана" газеті || "Издательский дом "Батыс" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 13|| "Алтын сақа" газеті || «Дәу бол» ЖШС || айына 1 рет |- | 14|| "Ақ Жайық" газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 15|| "Городской парк" газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 16|| «Жайық самалы» газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 17|| "Алтын ғасыр" газеті || «Демократияны қолдау Атырау орталығы» мемлекеттік емес мекемесі || аптасына 1 рет |- |18 || "Қайсар" газеті || Атырау облысының Прокуратурасы || айына 1 рет |- |19 || "Новатор" газеті || "АМӨЗ" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 20|| "Университет" газеті || Х.Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті || 2 айда 1 рет |- | 21|| "Студенттік өмір-студенческая жизнь" газеті || Атырау мұнай және газ университеті || айына 1 рет |- |22 || "ТШО жаңалықтары" газеті || "Теңізшевройл" ЖШС || айына 1 рет |- |23 || "Бизнес инфо Атырау + Актобе, Актау, Уральск" газеті || "Барыс" жарнама агентігі || аптасына 1 рет |- | 24|| "Квартал" газеті || "Квартал" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 25|| "Құлсары" газеті ||"Әбдіхалық Жәңкейұлы Сисенбердиев" ЖК || аптасына 1 рет |- |26 || "Мегаполис Атырау" газеті || "Нсангалиева" ЖК || аптасына 1 рет |- | 27|| "Жылой жарнамасы" газеті || "Білім" толық серіктестігі || аптасына 1 рет |- | 28|| "Алтын аймақ" газеті || "Қайрат" аймақтық қайырымдылық қоры" || аптасына 1 рет |- | 29|| "Мұнайлы Қазақстан" газеті || "Мұнайлы Қазақстан-Нефтяной Казахстан газеті" ЖШС || айына 1 рет |- | 30|| "Өркенді өңір" газеті || "СТУДИЯ ДИЛЬНАЗ" ЖК || аптасына 1 рет |- | 31||"Руханият әлемі" газеті|| Атырау облысы Дін істері басқармасының "Ақпараттық талдау орталығы" КММ||айына 2 рет |- |32 || «Ұстаздық еңбек» газеті || «Қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіптік одағының Атырау облыстық ұйымы» ҚБ (Атырау қаласы) || айына 2 рет |- |33 || "Мерейлі мекен" журналы || "Аяз би" ауыл мәдениетін қолдау қоры || 3 айда 1 рет |- |34 || "Х.Досмұхамедов атындағы АМУ жаршысы" ғылыми журналы || Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті || 3 айда 1 рет |- |35 || "Вестник Атырауского института нефти и газа" журналы || Атырау мұнай және газ университеті|| 3 айда 1 рет |- |36 || Хабаршы-Вестник "Өрлеу" журналы || «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ филиалы «Атырау облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты» || 2 айда 1 рет |- |37 ||«Brandroom» журналы || «AISA» ЖШС || тоқсан сайын |- |38 || «Marco ECO DISCOUNTER» журналы || «Shanyrak Management» ЖШС || айына 2 рет |- |39 || «BAIZAAR» журналы || «Shanyrak Management» ЖШС || айына 2 рет |- |40 || "Молодежный портал города Атырау" ақпараттық агенттігі || "Инфо Центр" ҚБ || - |- | 41|| "NefteGaz.kz" ақпараттық агенттігі || "Инженерная компания "Нобель" ЖШС || - |- |42 || Аймақтық ақпараттық ресурс "ATPress" || "Атырау-Ақпарат" ЖШС || күн сайын |- | 43|| "www. deputatyrau.kz" ақпарат агенттігі || "Асыл өлке" қоғамдық бірлестігі || тәулік бойы |- | 44|| «Аймақтық ақпараттық ресурс atyrau-akparat» ақпарат агенттігі || «Атырау-Ақпарат» ЖШС|| тәулік бойы |- | 45|| "Тулепова" кабельдік операторы || "Мустахимус" ЖШС || тәулік бойы |- | 46|| "Токтар Бонус Системс" кабельдік операторы || "Токтар Бонус Системс" ЖШС || тәулік бойы |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысы]] [[Санат:Баспа сөз]] [[Санат:Журнал]] [[Санат:Редактор]] npsmi9uynebzqr9nvhfn3ow9cw4smug Генчлербірлігі 0 649549 3608033 3172040 2026-05-23T11:46:59Z Makenzis 71333 3608033 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | атауы = {{ту|Түркия}} Генчлербирлиги | құрылған = 1923 | стадионы = [[19 мамыр (стадион)|19 мамыр]] , [[Анкара]] | сыйымдылығы = 19 209 | жаттықтырушысы = вакантно | капитаны = {{ту|Түркия}} [[Сельчук Шахин]] | сайты = | жарыс = Суперліга | маусым = 2025/26 | орын = '''14-орын''' <!-- ФОРМА --> | pattern_la1 = _black_stripes_thin1 | pattern_b1 = _gençlerbirligi1314h | pattern_ra1 = _black_stripes_thin1 | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackhalf | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = B00000 | body2 = B00000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _borderonwhite | pattern_ra3 = _borderonwhite | leftarm3 = B00000 | body3 = FFFFFF | rightarm3 = B00000 | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''«Генчлербірлігі»''' ({{lang-tr|Gençlerbirliği Spor Kulübü}} — Түркияның Анкара қаласындағы футбол клубы, қазіргі күнде [[Футболдан Түркия чемпионаты|Түркия суперлигасында]] ойнайды. == Тарихы == 1923 жылы 14 наурызда құрылды. "Генчлербірлігі" тікелей аударғанда "жастар одағы" деген мағына береді. == Жетістіктері == * Түркия кубогы (2): 1986/87, 2000/01 == Атақты ойыншылары == * Йосип Скоко * Дебатик Цурри * [[Жереми Нжитап]] * Деян Лекич * Радосав Петрович * Фредрик Рисп * [[Александр Павлович Глеб|Александр Глеб]] * Стефан Сессеньон * Флорентин Погба == Сілтемелер == * http://www.genclerbirligi.org.tr/ [[Санат:Түркия футбол клубтары]] cb37o8pi3zfjjurykj5syhoqsjkf9vq 3608034 3608033 2026-05-23T11:47:10Z Makenzis 71333 3608034 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | атауы = {{ту|Түркия}} Генчлербирлиги | құрылған = 1923 | стадионы = [[19 мамыр (стадион)|19 мамыр]] , [[Анкара]] | сыйымдылығы = 19 209 | жаттықтырушысы = вакантно | капитаны = | сайты = | жарыс = Суперліга | маусым = 2025/26 | орын = '''14-орын''' <!-- ФОРМА --> | pattern_la1 = _black_stripes_thin1 | pattern_b1 = _gençlerbirligi1314h | pattern_ra1 = _black_stripes_thin1 | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _blackhalf | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = B00000 | body2 = B00000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _borderonwhite | pattern_ra3 = _borderonwhite | leftarm3 = B00000 | body3 = FFFFFF | rightarm3 = B00000 | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''«Генчлербірлігі»''' ({{lang-tr|Gençlerbirliği Spor Kulübü}} — Түркияның Анкара қаласындағы футбол клубы, қазіргі күнде [[Футболдан Түркия чемпионаты|Түркия суперлигасында]] ойнайды. == Тарихы == 1923 жылы 14 наурызда құрылды. "Генчлербірлігі" тікелей аударғанда "жастар одағы" деген мағына береді. == Жетістіктері == * Түркия кубогы (2): 1986/87, 2000/01 == Атақты ойыншылары == * Йосип Скоко * Дебатик Цурри * [[Жереми Нжитап]] * Деян Лекич * Радосав Петрович * Фредрик Рисп * [[Александр Павлович Глеб|Александр Глеб]] * Стефан Сессеньон * Флорентин Погба == Сілтемелер == * http://www.genclerbirligi.org.tr/ [[Санат:Түркия футбол клубтары]] js9mx8in6cqy4634au17de0vhsr19y7 Майя Григорьевна Санду 0 651907 3607786 3480063 2026-05-22T13:19:05Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607786 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --><!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мемлекеттік қайраткер |түс=мемлекет басшысы | Қазақша есімі = Майя Григорьевна Санду | Шынайы есімі = {{lang-mo|Maia Sandu}} | Суреті = Maia Sandu, President of Moldova in 2024 (cropped).jpg | Сурет ені = | Премьер = | Атауы = |Титулы = [[Молдова президенті|Молдова Президенті]] | Ту = Flag of the President of Moldova.svg | Ту2 = Coat of arms of Moldova.svg | Реті = | Басқара бастады = [[24 желтоқсан]] [[2020 жыл]] | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Игорь Николаевич Додон|Игорь Додон]] | Ізбасары = | Президент = | Титулы_2 = Молдова Премьер-министрі | Ту_2 = Flag of the Prime Minister of Moldova.svg | Ту2_2 = Coat of arms of Moldova.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = [[8 маусым]] [[2019 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[12 қараша]] [[2019 жыл]] | Ізашары_2 = Павел Филип | Ізбасары_2 = Ион Кику | Титулы_3 = Молдова Республикасы Парламентінің депутаты | Ту_3 = Emblema Parlamentului Republicii Moldova.png | Ту2_3 = Flag of Moldova.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 =[[9 наурыз]] [[2019 жыл]] | Басқаруын аяқтады_3 =[[26 шілде]] [[2019 жыл]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = Галина Сажин | Президент_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = [[9 желтоқсан]] [[2014 жыл]] | Басқаруын аяқтады_4 = [[20 ақпан]] [[2015 жыл]] | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = Пётр Штирбате | Президент_4 = | Титулы_5 = Молдова Республикасының білім министрі | Ту_5 = Coat of arms of Moldova.svg | Ту2_5 = Flag of Moldova.svg | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = [[24 шілде]] [[2012 жыл]] | Басқаруын аяқтады_5 = [[30 шілде]] [[2015 жыл]] | Ізашары_5 = Михаил Шляхтицкий | Ізбасары_5 = Корина Фусу | Титулы_6 = | Ту_6 = | Ту2_6 = | Реті_6 = | Басқара бастады_6 = | Басқаруын аяқтады_6 = | Ізашары_6 = | Ізбасары_6 = | Титулы_7 = | Ту_7 = | Ту2_7 = | Реті_7 = | Басқара бастады_7 = | Басқаруын аяқтады_7 = | Ізашары_7 = | Ізбасары_7 = | Титулы_8 = | Ту_8 = | Ту2_8 = | Реті_8 = | Басқара бастады_8 = | Басқаруын аяқтады_8 = | Ізашары_8 = | Ізбасары_8 = | Туған күні = 24.05.1972 | Туған жері = [[Рисипень]] ауылы, [[Молдова]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Түсініктемелер = | Жерленді = | Діні =[[Молдова православие шіркеуі]] | Әкесі = Григорий Санду | Анасы = Эмилия Санду | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Әрекет және ынтымақтастық]] | Білімі = [[Молдова Экономикалық білім академиясы]] Басқару мектебі. Джон Кеннеди | Мамандығы = [[экономист]] | Қолтаңбасы = | Сайты = https://www.presedinte.md/rus | Commons = Maia Sandu | Марапаттары =[[File:MDA Ordinul Gloria Muncii BAR.png|58px]] [[File:Order of Prince Yaroslav the Wise 1st 2nd and 3rd Class of Ukraine.png|58px]] }} '''Майя Григорьевна Санду''' ([[Молдован тілі|молд.]] ''Maia Sandu''; [[24 мамыр]] [[1972 жыл]], [[Рисипень]] ауылы, [[Молдава Кеңестік Социалистік Республикасы|Молдаван КСР]], [[КСРО]]) — [[Молдова]] саяси және мемлекет қайраткері. [[2020 жыл]]ғы [[24 желтоқсан]]нан бастап [[Молдова|Молдова Республикасының]] Президенті. Молдованың [[2020 жыл]]дың [[23 қазан]]ында сайланған президенті. [[Молдова]]ның [[2019 жыл]]дың [[8 маусым]]дағы мен [[12 қараша]]дағы аралығындағы премьер-министрі. [[2016 жыл|2016]] және [[2020 жыл]]дардағы сайлауда Молдова президенттігіне үміткер. == Өмірбаяны == Ол [[1972 жыл]]ы [[24 мамыр]]да [[Молдава Кеңестік Социалистік Республикасы|Молдаван КСР]] [[Фалешти ауданы]] [[Рисипень]] ауылында Григорий мен Эмилия Сандудың отбасында дүниеге келді. [[1989 жыл|1989]] — [[1994 жыл]]дары Молдова экономикалық білім академиясының басқару факультетінде оқыды. [[1995 жыл]]дан [[1998 жыл]]ға дейін Молдова Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының магистратурасында халықаралық қатынастарды оқыды. [[2010 жыл]]ы [[АҚШ]]-тың Кембридждегі Гарвард Джон Кеннеди атындағы Мемлекеттік басқару институтын бітірді. [[Румын тілі|Румын]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]] және [[Испан тілі|испан]] тілдерін жетік біледі. Үйленген жоқ, балалары жоқ. Ол [[Кишинев]]те ауданы 74 м² болатын екі бөлмелі пәтерде тұрады. Сондай-ақ [[2007 жыл]]ғы [[Toyota RAV4]] көлігін басқарады. == Кәсіби қызметi == Майя Санду [[1994 жыл]]дың [[1 шілде]]сінен бастап Молдова Экономика министрлігі Сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің Еуропалық Одақпен және Қара теңіз бассейні елдерімен ынтымақтастық бөлімінің бас маманы қызметін атқарды, ал [[1996 жыл]]ы маусымда Халықаралық экономикалық ұйымдармен ынтымақтастық жөніндегі бас басқарманың кеңесшісі болды. [[1997 жыл|1997]] — [[1998 жыл]]дары ол Халықаралық экономикалық ұйымдармен ынтымақтастық жөніндегі бас директордың орынбасарының міндетін атқарушы болды. [[1998 жыл|1998]] — [[1999 жыл]]дары — кеңесші, [[1999 жыл|1999]] — [[2005 жыл]]дары — [[Кишинев]]тегі [[Дүниежүзілік банк]]тің кеңсесінде экономист. [[2005]] — [[2006 жыл]]дары Молдова Экономика министрлігінде Макроэкономикалық саясат және даму бағдарламаларының бас дирекциясының директоры, [[2007 жыл]]дың наурыз — қыркүйек айларында БҰҰ-ның Молдовадағы Даму бағдарламасы аясындағы бағдарламалардың үйлестірушісі, [[2007]] — [[2009 жыл]]дары реформа бойынша кеңесші болды. орталық мемлекеттік басқару. [[2010]] — [[2012 жыл]]дары [[Вашингтон]]дағы [[Дүниежүзілік банк]]тің атқарушы директорының кеңесшісі. == Білім министрі == [[2012 жыл]]дың [[24 шілде]]сінде ол Молдованың білім министрі болып тағайындалды. Министр ретінде ол бірқатар реформалар енгізе бастады, атап айтқанда ұлттық емтихандарды өткізу ережелері өзгертілді. Емтихан тапсыру үдерісін бақылау жүйесі нығайтылды, көптеген орталықтарда бакалавриатқа емтихан қабылдау орталықтарына кіре берісте металл іздегіштер орнатылды, барлық кабинеттер бейнебақылау камераларымен жабдықталды. Сонымен бірге студенттердің алданғаны байқалған барлық емтихан қағаздарының күші жойылды, ал олар өздері қосымша сессияда емтихандарды қайта тапсыру құқығынан айырылды. Мұндай өзгерістер қоғамда қайшылықты пікір туғызды, кейбір азаматтар мен саясаткерлер мұндай бақылау студенттерге емтихан тапсыруға қатты психологиялық қысым жасайды деп сенді. [[2014 жыл]]дың соңында жаңа Білім кодексінің жобасы қоғамдық талқылауға ұсынылды. Осы жобаға сәйкес, білім 18 жасқа дейін міндетті болып табылуы мүмкін, ал мектеп директорлары тек екі мерзім қатарынан өз лауазымында қала алады, ағылшын тілі оқу бағдарламаларында міндетті бола алады, ал мектептерде [[орыс тілі]] міндетті түрде (қосымша) оқылады. Сонымен қатар, жоғары білім үшін жаңа еуропалық әріптік бағалау жүйесі ұсынылды. Білім беру кодексінің жобасы әртүрлі кезеңдерде білім беруде аттестаттау мен сапаны қамтамасыз етудің жаңа құрылымдарын құруды, атап айтқанда Ұлттық мектеп инспекциясы мен кәсіптік білім беруде сапаны қамтамасыз ету жөніндегі ұлттық агенттігін, жоғары білім беру жүйесінде — Стратегиялық және институционалдық даму кеңесін, ал орта білім деңгейінде құруды көздейді — Білім беру мекемесінің әкімшілік кеңесі. Кирилл Габурич үкіметі отставкаға кеткеннен кейін Молдова Либерал-Демократиялық партиясы Майя Сандуны премьер-министрдің кандидатурасына ұсынды. Сонымен бірге оның кандидатурасы Еуропалық интеграция үшін басқарушы альянсты құрған басқа партиялардан қолдау таба алмады. [[2015 жыл]]дың [[30 шілде]]сінде Валериу Стрелец басқарған жаңа үкімет бекіткеннен кейін Майя Санду министрліктен кетуге мәжбүр болды, өйткені басқарушы одақ құру туралы келісімге сәйкес бұл қызмет Либералды партияға арналған болатын. == Саяси қызметі == [[2014 жыл]]дың 7 қыркүйегінде Молдова Либералды-Демократиялық партиясы ұйымдастырған митинг кезінде Майя Санду партияға кіретіндігін мәлімдеді. Алайда, 2015 жылдың мамырында ол телеарналардың біріне берген сұхбатында «ол партияның „бөлігі“, бірақ ресми түрде қағаз жүзінде ол ЛДПМ мүшесі емес» деп мәлімдеді. [[2015 жыл]]дың аяғында Майя Санду өзінің «Майя Сандумен бірге /қадам жаса/» атты еуропашыл саяси қозғалысын құрғанын жариялады, кейінірек ол «Әрекет және ынтымақтастық» партиясына айналды. [[2016 жыл]]дың [[16 мамыр]]ында өткен партияның құрылтай съезінде Майя Санду бірауыздан оның төрағасы болып сайланды. 2016 жылдың күзінде ол [[2016 жыл]]дың [[30 қазан]]ында өткен президенттік сайлауда Әрекет және ынтымақтастық партиясынан кандидат ретінде ұсынылды. Қадір мен шындық платформасы партиясынан үміткер Андрей Нэстасемен бірыңғай үміткерді ұсыну туралы келісім жасалды, ол Халықаралық Республикалық Институт пен Конрад Аденауэр Фондының сауалнамалары арқылы анықталады. [[15 қазан]]да Майя Сандудың президенттік сайлауда орталық-оңшыл оппозициялық күштердің (Әрекет және ынтымақ партиясы, Қадір мен шындық платформасы, ЛДПМ) бірыңғай үміткері бола бастағаны және Андрей Нэстасе өзінің пайдасына сайлаудан өз кандидатурасын алып тастайтыны ресми түрде жарияланды. [[Румыния]] азаматы және Молдованың Румыниямен бірігуінің жақтаушысы. 2016 жылғы 30 қазандағы президенттік сайлаудың бірінші кезеңінде 38,71% дауыс жинап, Майя Санду екінші орынға шықты. 2016 жылғы 13 қарашада өткен президенттік сайлаудың екінші турында 47,89% дауыс жинап, екінші орынға ие болған Майя Санду 52,11% дауыс алған Игорь Додонға басымдықты жоғалтты. 2020 жылдың [[18 шілде]]сінде Әрекет және Ынтымақтастық партиясы Майя Сандуны 2020 жылғы 1 қарашада өтетін халықтық сайлауда президенттікке кандидат етіп ұсынды. == Молдова Республикасының Премьер-Министрі == {{Негізгі мақала|Молдовадағы саяси дағдарыс (2019)}} 2019 жылдың 8 маусымында ол Молдова Республикасының 13-ші Премьер-Министрі болып сайланды. Алайда келесі күні Конституциялық сот бұл шешімді бұзып, Павел Филипті елдің премьер-министрінің міндетін атқарушы қызметіне қайтарды. Молдова Президенті [[Игорь Додон]] кезекті қызметінен босатылып, оның өкілеттіктері [[Павел Филип]]ке өткеннен кейін, 2019 жылдың 9 маусымында өзінің бірінші жарлығымен ол Молдавияның X шақырылымының Парламентін таратты. Сонымен бірге парламент пен жаңа үкімет бұл шешімді орындаудан бас тартты. Елдегі саяси дағдарыс айқын көрінді. 8 маусымда [[Еуропа Одағы|Еуропалық Одақ]] мәлімдеме жасап, сабырға шақырып, демократиялық жолмен сайланған үкіметпен жұмыс істеуге дайын екендіктерін білдіріп, қай үкімет туралы сөз болып отырғанын көрсетпеді. Дәл осы күні Ресей премьер-министрінің орынбасары Дмитрий Козак Демократиялық партияның әрекеттерін «ашығын қылмыстық» деп атады. [[Франция]], [[Германия]], [[Польша]], [[Швеция]] және [[Ұлыбритания]] жаңа Санду үкіметін қолдайтындықтарын айтып, ұстамдылыққа шақырды. 2019 жылдың 12 қарашасында Молдова Парламенті Үкіметке сенімсіздік білдіру туралы шешім қабылдады. Бұл шешімге 101 депутаттың 52-сі дауыс берді. Дауыс беруді қабылдауға министрлер кабинетінің Молдова Бас прокурорын сайлау тәртібін айқындайтын заңнамаға өзгерістер енгізу туралы бастамасы себеп болды. 14 қарашада Ион Кику жаңа премьер-министр болып сайланды. Оның үкіметіне Санду үкіметінен [[Павел Войку]] ғана тағайындалды, ол Қорғаныс министрі орнына Ішкі істер министрі болды. == Президенттік науқан (2020) == Шілде айында «Әрекет және ынтымақтастық» партиясы (PAS) Майя Сандуды президенттікке ұсынды. Мұндай шешім PAS-те партияның Ұлттық кеңесінде 18 шілдеде қабылданды. [[30 қыркүйек]]те қол жинау тізімдерін сәтті тексеруден кейін Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) Майя Сандуны президенттік сайлауға кандидат ретінде тіркеді. «Әрекет және ынтымақтастық» (PAS) партиясының кандидаты Майя Сандудың тұсаукесері 2 қазанда Кишинев DigitalPark маңындағы ашық алаңда өтті. Майя Сандудың жиырма минуттық сөзінде кандидаттың үгіт-насихатына сілтемелер болмады. Сонымен бірге, саясаткер Молдовадағы бар проблемаларды жариялады және өзін «жақсы адам» деп атады, сайлаушыларды президенттік сайлауда мүмкіндігінше жұмылдыруға шақырды. 1 қарашада өткен бірінші турда ол сайлаушылардың қажетті 50% + 1 дауысын ала алмады (ол 36,16% дауыспен бірінші орынға ие болды, қазіргі мемлекет басшысы Игорь Додон 32,61% дауыспен екінші орынға ие болды). Додон мен Санду бақ сынаған екінші турда Майя Санду қазіргі президент Игорь Додонды жеңді, сондықтан бюллетеньдердің 99,07% өңделгеннен кейін оның қарсыласынан алшақтық 14% немесе 224 470 дауысты құрайды, бұл оны құрайды тәуелсіз Молдова Республикасының тарихындағы алғашқы әйел президент. 2020 жылғы [[16 қараша]]да Орталық сайлау комиссиясының мәліметтері бойынша, барлық хаттамаларды өңдегеннен кейін Майя Санду сайлауда 57,7% дауыспен жеңіске жетеді, ал қазіргі президент Игорь Додон — 42,2%. Кандидаттар арасындағы айтарлықтай алшақтық шетелдегі сайлау учаскелеріндегі дауыстарды санаудан кейін пайда болды. == Президенттік == 2020 жылы 24 желтоқсанда Майя Санду Кишиневтегі Республика сарайында ұлықтау рәсімінде ант берді. Өзінің ұлықтау сөзінде ол уақытша үкімет құрмай, елде мерзімінен бұрын парламенттік сайлау өткізуді жақтады<ref>[https://baribar.kz/143199/majya-sandu-moldovanynh-zhanha-prezidenti Майя Санду Молдова президенті ретінде ант берді]</ref>. ===Сыртқы саясат=== Молдованың еуропалық интеграциясын, ЕО елінің кіруін, Халықаралық валюта қорымен ынтымақтастықты қалпына келтіруді және [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-пен жақындасуды жақтайды. 2020 жылдың 29 желтоқсанында Кишиневте [[Румыния президенті|Румыния Президенті]] [[Клаус Йоханнис]]ті қабылдады.<ref>[https://eurasia.expert/sandu-moldova-budet-integrirovatsya-v-evrosoyuz-s-pomoshchyu-rumynii/ Санду: Молдова будет интегрироваться в Евросоюз с помощью Румынии]</ref> Кездесу қорытындысы бойынша ол «Румынияның көмегімен республика еуропалық кеңістікке интеграцияланады» деп мәлімдеді.<ref>[https://www.rbc.ru/rbcfreenews/5ffcb2aa9a79472e58727244 Новый президент Молдавии поехала в первый зарубежный визит на автомобиле]</ref> Румыния президенті Бухарест Кишиневке экономикалық дағдарыспен күресу және реформалар жүргізу үшін 100 миллион еуро грант беруге дайын екенін айтты.<ref>[https://ria.ru/20210329/moldaviya-1603245305.html Молдавия лишилась возможности получить от Румынии 60 миллионов евро]</ref> [[File:Official visit of Maia Sandu to Ukraine - 2021-01-12 - president.gov.ua 01.jpg|нобай|солға|Майя Санду мен Украина президенті Володимир Зеленский. Киев, 12 қаңтар, 2021 жыл]] 2021 жылдың 12 қаңтарында ол президент ретіндегі алғашқы шетелдік сапарын Украинаға жасады. Борисполь әуежайында құрметті қарауыл сапын «Украинаға даңқ» деп қарсы алды. Украина Президенті [[Володимир Олександрович Зеленський|Володимир Зеленский]] мен, Премьер-Министр [[Денис Анатольевич Шмыгаль|Денис Шмыгаль]] мен және Жоғарғы Рада төрағасы Дмитрий Разумковпен өткен келіссөздерде екі елдің еуропалық интеграция,<ref>[https://www.kp.ru/daily/27225/4351206/ «Дружить против Москвы»: Почему президент Молдовы Санду так спешила к Зеленскому]</ref> сауда, энергетикалық қауіпсіздік салаларындағы өзара іс-қимыл мәселелері талқыланды; Солтүстіктен Приднестровьені айналып өтетін Днестр арқылы өтетін көпірі бар Кишинев-Сороки-Ямполь-Киев жаңа жолын салу туралы келісімдерге қол жеткізілді; Приднестровьенің Молдоваға одан әрі қайта қосылуы, Молдова-Украина шекарасында бірлескен бақылау және контрабандаға қарсы күрес;<ref>[http://www.vedomosti.md/news/smozhet-li-sandu-annulirovat-sekretnyj-protokol-filata Сможет ли Санду аннулировать секретный протокол Филата?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115074204/http://www.vedomosti.md/news/smozhet-li-sandu-annulirovat-sekretnyj-protokol-filata |date=2021-01-15 }}</ref><ref>[https://www.kp.md/daily/27225/4351523/ Первый внешнеполитический блин президенту Молдовы Майе Санду вышел комом]</ref> сондай-ақ Днестр су электр станцияларының каскады шеңберінде жаңа украиндық су электр станцияларының құрылысы туралы.<ref>[https://eadaily.com/ru/news/2021/01/12/dlya-sandu-ukrainskoe-elektrichestvo-vazhnee-problem-ekologii Для Санду украинское электричество важнее проблем экологии]</ref><ref>[http://www.vedomosti.md/news/skolko-stoit-dnestr Сколько стоит Днестр?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115083937/http://www.vedomosti.md/news/skolko-stoit-dnestr |date=2021-01-15 }}</ref> Болашақта жаңа ГЭС салу туралы шешім Молдованы ауыз судың айтарлықтай бөлігінен айыруы және ел үшін экологиялық апатқа айналуы мүмкін. Сапар барысында ол Белгісіз солдат бейітіндегі Мәңгілік даңқ монументінде және Голодомор-геноцид ұлттық мұражайында қаза тапқан украиндықтарды еске алды.<ref>[https://president.md/rom/comunicate-de-presa/programul-vizitei-oficiale-a-presedintelui-maia-sandu-la-kiev Программа официального визита Президента Майи Санду в Киев]</ref> 2021 жылдың 17-19 қаңтарында Брюссельде болды. Ол Еуропалық Одақтың Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі Жоғарғы өкілі [[Жозеп Боррель]] мен келіссөздер жүргізді,<ref>[https://noi.md/ru/politika/sandu-o-rezulitatah-vizita-v-bryusseli-u-moldovy-esti-ogromnye-vozmozhnosti-v-es Санду — о результатах визита в Брюссель: «У Молдовы есть огромные возможности в ЕС»]</ref><ref>[https://www.kp.md/online/news/4159059/ А можно с вами сфотографироваться: Двухдневная фотосессия Санду в Брюсселе обошлась бюджету Молдовы в 45 тысяч леев]</ref> онда олар Молдова азаматтарының Ковид-19 вакциналарына жылдам қол жеткізуін қамтамасыз ету үшін саяси диалогты қалпына келтіру және еуропалық серіктестермен тығыз ынтымақтастықты бастау мәселелерін талқылады.<ref>[https://cenzura.md/prezident-moldovy-obsudila-s-glavoj-evropejskoj-diplomatii-situaciju-v-pridnestrovskom-regione/ Президент Молдовы обсудила с главой европейской дипломатии ситуацию в приднестровском регионе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210130193224/https://cenzura.md/prezident-moldovy-obsudila-s-glavoj-evropejskoj-diplomatii-situaciju-v-pridnestrovskom-regione/ |date=2021-01-30 }}</ref> , сондай-ақ Приднестровье аймағындағы жағдай. Боррел ЕО-ның бейбіт, инклюзивті және тұрақты 5+2 реттеу процесіне бейілділігін қуаттады және Молдова Республикасының халықаралық мойындалған шекаралардағы егемендігі мен аумақтық тұтастығын айнымас қолдайтынын атап өтті. Келіссөздердің қорытындысы бойынша Санду Молдованың «еуропалық күн тәртібімізде барынша тиімді ілгерілеуге» деген ынтасын қайталады.<ref>[https://eadaily.com/ru/news/2021/01/18/sandu-v-bryussele-prosit-pomoshchi-yusticiya-ey-ne-hochet-podchinyatsya Санду в Брюсселе просит помощи: юстиция ей не хочет подчиняться]</ref><ref>[https://laf.md/2021/01/18/vizit-maji-sandu-v-brjussel-prezident-vstretilas-s-glavnym-prokurorom-es-lauroj-koveshi/ Визит Майи Санду в Брюссель: Президент встретилась с главным прокурором ЕС Лаурой Кёвеши]</ref> Ол сонымен қатар Еуропалық Одақтың Бас Прокуроры Лаура Ковесимен келіссөздер жүргізді, онда тараптар Молдовадағы сот төрелігі жүйесін реформалауды және Еуропалық прокуратурамен ынтымақтастық перспективаларын талқылады; Еуропалық комиссияның төрағасы Урсула фон дер Лейенмен «Молдавияға таяу жылдардағы қаржылық көмекті, сондай-ақ еуропалық құндылықтар мен стандарттарға жақындау үшін Шығыс серіктестігінің рөлін» талқылады; Бельгия Королі Филипп пен, Бельгияның Премьер-Министрі [[Александр де Крос]] пен және Еуропарламент төрағасы Давид Сассолимен.<ref>[https://ru.diez.md/2021/01/18/sandu-vstretilasy-v-bryussele-s-predsedatelem-i-vitse-predsedatelem-evropeyskoy-komissii/ Санду встретилась в Брюсселе с председателем и вице-председателем Европейской комиссии]</ref> 2021 жылғы 28 ақпанда Еуропалық кеңестің президенті Шарль Мишель Кишиневке барды, бұл сапар ЕО-мен бірлестік туралы келісімдерге қол қойған Шығыс серіктестігінің үш еліне - Молдова, Украина, Грузияға сапары аясында өтті. Келіссөздерді қорытындылай келе,<ref>[https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/10785189 Глава Евросовета посетит Украину, Грузию, Молдавию с 28 февраля по 3 марта]</ref><ref>[https://ria.ru/20210304/vizit-1599812249.html Вместе против Москвы: что Евросоюз обещает Молдавии, Грузии и Украине]</ref> Шарль Мишель ''Санду ханымның президенттікке келуі Брюссельмен тығыз қарым-қатынас орнатуға мүмкіндіктер терезесін ашады. Республика коронавируспен және оның салдарымен күресу үшін 50 миллион еуро көлеміндегі бірінші траншты алды. Ел Еуроодақ шарттарын орындаса, осыншама соманы алады – ол демократиялық принциптерді ұстанады.<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4712204 Евросоюз встаёт на востоке. Председатель Евросовета Шарль Мишель нашел немало общего у Молдавии, Грузии и Украины]</ref> Президент ханым, Еуропа сіз тарапта». Өз кезегінде Санду «елді жемқорлықтан арылтуға дайын» ​​деп сендірді, бірақ «кейбір депутаттар оған кедергі жасайды. Кезектен тыс парламенттік сайлау өткізу үмітімен біз жаңа министрлер кабинетін жинамаймыз''<ref>[https://iz.ru/1132214/kseniia-loginova/draznil-medvedia-es-pokazal-gotovnost-k-ukhudsheniiu-otnoshenii-s-rossiei Дразнил медведя: ЕС показал готовность к ухудшению отношений с Россией]</ref>. 2021 жылғы 19 сәуірде Страсбургке сапары барысында ол Еуропа Кеңесінің Молдова Республикасына арналған 2021-2024 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарына қол қойды, ол Еуропа Кеңесінен елге заңнаманы және мемлекеттік институттарды реформалауда көмек көрсетеді. елдің жағдайын жақсарту, демократия, адам құқықтары мен заңдылық қағидаттарын сақтау. 2021 жылдың 14 мамырында Литва президенті [[Гитанас Науседа]] [[Кишинев]]ке алғашқы сапарын жасады. Кездесу барысында екіжақты қарым-қатынастарды тереңдету мүмкіндіктері,<ref>{{Cite web|url=https://newsmaker.md/rus/novosti/mayya-sandu-vstrechaet-v-kishineve-prezidenta-litvy-onlayn-translyatsiya/|title=В Молдову 14 мая с официальным визитом прибыл президент Литвы Гитанас Науседа}}</ref> сондай-ақ Молдова мен ЕО арасындағы қарым-қатынастарды дамыту мәселелері талқыланды. Литва президентімен кездескеннен кейін Санду Литва Молдоваға [[Коронавирустық инфекция Covid-19|COVID-19 вакцинасының]] 11 000 дозасын беретінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://newsmaker.md/rus/novosti/litva-pozhertvuet-moldove-11-tys-doz-vaktsiny-protiv-koronavirusa/|title=Литва пожертвует Молдове 11 тыс. доз вакцины против коронавируса}}</ref> 2021 жылғы 19-20 мамырда ол Германияға жұмыс сапарымен барды, онда Германия Федеративтік Республикасының Президенті Франк-Вальтер Штайнмайермен кездесті, сондай-ақ Германия Федеративтік Канцлері Ангела Меркельмен телекөпір арқылы сөйлесті. олар сондай-ақ Молдова мен Германия азаматтарының жүргізуші куәліктерін тану және қайта беру бойынша келіссөздердің қай кезеңге арналғаны туралы айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/presedintele-maia-sandu-catre-cancelarul-angela-merkel-contez-pe-faptul-ca-germania-va-avea-grija-ca-cetatenii-nostri-sa-poata-vota-in-in-siguranta|title=Президент Майя Санду в беседе с Канцлером Германии Ангелой Меркель: «Рассчитываю, что Германия позаботится о безопасном голосовании наших граждан»|website=https://www.presedinte.md/|date=19 МАЯ 2021}}</ref> 2021 жылғы 18-20 маусымда ол [[Рим]]ге жұмыс сапарымен барды, оның барысында Италия Республикасының Президенті Серджио Маттарелламен, сондай-ақ Еңбек және әлеуметтік саясат министрі Андреа Орландомен кездесті, ол келісімге қол қойды. әлеуметтік сақтандыру саласындағы келісім.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/presedintele-maia-sandu-in-vizita-oficiala-la-roma-suntem-hotarti-sa-dezvoltam-in-continuare-relatii-bune-de-parteneriat-cu-italia|title=Президент Майя Санду во время официального визита в Рим: «Мы намерены и в дальнейшем развивать хорошие партнерские отношения с Италией»|website=https://www.presedinte.md/|date=18.06.2021}}</ref> а также с министром труда и социальной политики Андреа Орландо вместе с которым подписала соглашение в области социального страхования<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/republica-moldova-si-republica-italiana-au-semnat-acordul-in-domeniul-securitatii-sociale|title=Республика Молдова и Итальянская Республика подписали Соглашение в области социального страхования|website=https://www.presedinte.md/|date=18.06.2021}}</ref> 2021 жылғы 21 маусымда Италиядан оралған Молдова Республикасының Президенті Майя Санду поляк әріптесінің шақыруымен Польшаға ресми сапармен барды. Варшавада ол Польша Президенті [[Анджей Дуда]] мен кездесті, одан кейін екі ел делегацияларының пленарлық пікірталастары өтті.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/presedintele-republicii-moldova-maia-sandu-va-efectua-o-vizita-oficiala-in-polonia|title=Президент Республики Молдова Майя Санду совершит официальный визит в Польшу|website=https://www.presedinte.md/|date=19 ИЮНЯ 2021}}</ref> 2021 жылғы 20 шілдеде Грузияның [[Батуми]] қаласына жұмыс сапары аясында Президент Майя Санду Еуропалық кеңес төрағасы Шарль Мишель мен, Украина президенті Владимир Зеленскиймен және Грузия президенті Саломе Зурабишвили ханыммен бірнеше екіжақты кездесулер өткізді.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/presedintele-maia-sandu-a-avut-la-batumi-mai-multe-intrevederi-bilaterale|title=Президент Майя Санду провела в Батуми несколько двусторонних встреч|website=https://www.presedinte.md/|date=20 ИЮЛЯ 2021}}</ref> 2021 жылғы 11 тамызда Кишиневке жұмыс сапарымен келген Ресей Федерациясы Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары Дмитрий Козакпен кездесті. Кездесу барысында Приднестровье жанжалын реттеу мәселесі, сондай-ақ Ресей-Молдова қарым-қатынасының басқа да мәселелері талқыланды.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.presedinte.md/rus/comunicate-de-presa/presedintele-maia-sandu-a-discutat-cu-seful-adjunct-al-administratiei-presedintelui-federatiei-ruse-dmitri-kozak|title=Президент Республики Молдова Майя Санду встретилась с замглавы администрации Президента Российской Федерации Дмитрием Козаком|website=https://www.presedinte.md/|date=11.08.2021}}</ref> ===Ішкі саясат=== ====Премьер-министрді тағайындау және парламенттік дағдарыс==== Инаугурациядан бір күн бұрын, 2020 жылғы 23 желтоқсанда Молдова үкіметі толығымен отставкаға кетті және жаңа министрлер кабинеті құрылғанға дейін әрекет ете бастады. 2020 жылдың 31 желтоқсанына дейін премьер-министрдің міндетін атқарушы [[Ион Васильевич Кику|Ион Кику]] өз еркімен отставкаға кеткен қазіргі премьер-министр болды. Чикумен бірге Премьер-Министрдің орынбасары, Қаржы министрі Сергиу Пускута, Экономика және инфрақұрылым министрі Анатолий Усатии және Денсаулық сақтау, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Виорика Думбревеану Ч=Кику сияқты министрлер кабинеті құрылғанға дейін өз міндеттерін орындаудан өз еркімен бас тартып, министрлер кабинетінен шықты. жаңа министрлер кабинеті (олардың міндеттерін тиісті министрліктердің статс-хатшылары қабылдады)<ref>[https://m.point.md/ru/novosti/politika/stali-izvestny-imena-vrio-ministrov-zdravookhraneniia-ekonomiki-i-finansov Стали известны имена врио министров здравоохранения, экономики и финансов]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Қазіргі Сыртқы істер және еуропалық интеграция министрі Аурели Чокой жаңа премьер-министрдің міндетін атқарушы болды. Парламенттегі ең үлкен фракция (37 депутат) Социалистер партиясының фракциясы (экс-президент Игорь Додонның жақтастары), ал «Әрекет және ынтымақ» партиясы президентінің жақтастары фракциясында небәрі 15 депутат бар. Премьер-министрдің кандидатурасы депутаттардың 2/3 даусымен (барлығы 101) мақұлданады, сондықтан кез келген партияның депутаттары премьер-министрге дауыс беру үшін коалиция құруға міндетті. Молдова заңнамасына сәйкес, егер Парламент 3 ай ішінде (2021 жылдың 24 наурызына дейін) екі рет (кандидатты қарау және бекіту немесе қабылдамау мерзімі 45 күн) премьер-министр лауазымына кандидатты қабылдамаса, президент парламентті таратып, жаңа сайлау тағайындау құқығы. ПДС депутаты Сергей Литвиненко Парламентті таратудың тағы бір жолы туралы айтты: ''егер ол 3 айдың ішінде (2021 жылдың 17 наурызына дейін) бірде-бір заң қабылдамаса'' деді.<ref>[https://cenzura.md/litvinenko-o-sposobah-rospuska-parlamenta-kratchajshij-put-k-dosrochnym-vyboram-jeto-esli-parlament-dvazhdy-otklonit-prosbu-ob-izbranii-pravitelstva/ Литвиненко о способах роспуска парламента: Кратчайший путь к досрочным выборам — это если Парламент дважды отклонит просьбу об избрании правительства] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210119235430/https://cenzura.md/litvinenko-o-sposobah-rospuska-parlamenta-kratchajshij-put-k-dosrochnym-vyboram-jeto-esli-parlament-dvazhdy-otklonit-prosbu-ob-izbranii-pravitelstva/ |date=2021-01-19 }}</ref> Майя Санду өзінің сайлауалды уәделерінде парламенттің 18 депутаты саяси векторды өзгерткеніне сілтеме жасай отырып,<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/%D0%BA%D1%82%D0%BE-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BA%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D1%82-%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%8F-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D0%BA-%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%BC-%D0%B2%D1%8B%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BC/a-53864006|title=Кто подкупает депутатов? Молдавия идет к досрочным выборам {{!}} DW {{!}} 18.06.2020|author=Deutsche Welle (www.dw.com)|website=DW.COM|access-date=2021-04-25}}</ref> «елдің заң шығарушы органын таратудың заңды әдістерін» анықтау қажеттігін мәлімдеді. Барлық саяси құрылымдар 10-шақырылымдағы Парламентті таратуды қолдады, оның ішінде экс-президент Игорь Додон да бірнеше рет: {{дәйексөз|Президенттік сайлаудан кейін бізде екі ықтимал сценарий бар. Бірінші сценарий – қазіргі немесе басқа үкіметтің жалғасуы болса, екіншісі – кезектен тыс парламент сайлауы. Біз араласатын Молдова Республикасы азаматтарының едәуір бөлігі Парламентті таратып, келесі жылы кезектен тыс парламент сайлауын өткізуді жақтайды. Мен де осы нұсқаны қолдаймын.|date=2020-23-12}} Санду 2020 жылдың 28 желтоқсанында барлық фракциялар мен парламенттік топтармен алғашқы консультацияларды өткізді. Кездесуден кейінгі баспасөз мәслихатында ол алдағы күндері саяси және экономикалық дағдарысты еңсерудің шешімін ұсынатынын мәлімдеді:<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://newsmaker.md/rus/novosti/sandu-28-dekabrya-provedet-konsultatsii-so-vsemi-parlamentskimi-fraktsiyami/|title=Санду 28 декабря проведет консультации со всеми парламентскими фракциями|website=NewsMaker|date=2020-12-28|access-date=2021-05-04}}</ref> «Бірде-бір саяси партия парламенттік көпшіліктің бір бөлігі ретінде жаңа үкіметті тағайындау жауапкершілігін өз мойнына алуға дайын екенін ашық мәлімдеген жоқ. Барлық құрылымдар кезектен тыс парламент сайлауын өткізуді жақтайды. Біреулер мұның тезірек болғанын қалайды, енді біреулері сайлауды кейінірек өткізу керек деп санайды. Бірақ барлық парламенттік фракциялар бұл парламентті тарату керек және халық оларды білдіретін жаңа заң шығарушы органды сайлау керек деп келіседі». ==Марапаттары== * Еңбек Даңқы ордені (Молдова) == Дереккөздер == {{дереккөздер|7}} {{ТМД елдерінің басшылары}} [[Санат:24 мамырда туғандар]] [[Санат:1972 жылы туғандар]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] dpkj7biiv0w8q0juvhccrz8z9dnjzxz АТФ синтезі 0 652579 3607854 3607492 2026-05-22T16:14:06Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3591794 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''АТФ синтезі''' — ағзаның [[аэробты]] және [[анаэробты]] тыныс алуы кезінде пайда болатын [[энергия]]ның [[АТФ]] молекуласы түрінде бөліну процессі. Жасушаның тыныс алу теңдеуі келесі түрде келтіріледі: C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> + 6O<sub>2</sub> → 6CO<sub>2</sub> + 6H<sub>2</sub>O. Бұл процесс негізгі үш сатыға бөлінеді: # [[гликолиз]]; # [[лимон қышқылының айналымы|лимон қышқылының айналысы]]; # [[тотыға фосфарлану|тотығып фосфорлану]].<ref>[https://bilimsite.kz/biologia/11678-atf-sintezi-tynys-alu-zhane-zhanu.html/ АТФ синтезі, тыныс алу және жану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110192048/http://bilimsite.kz/biologia/11678-atf-sintezi-tynys-alu-zhane-zhanu.html |date=2019-11-10 }}</ref> == Гликолиз == [[Гликолиз]] — бұл [[глюкоза]] молекуласының [[пируват]] деп аталатын екі 3-көміртекті молекулаларға бөлінуі нәтижесінде энергия шығарылатын реакциялар тізбегі. [[Гликолиз]] [[жасушалық тыныс алу]]дың бірінші сатысы болып табылады және оттегіні қажет етпейді. Бұл процесс жасуша [[цитозол]]ында жүзеге асады және күрделі он сатыдан тұрады. Процесстің негізгі кезеңінде [[энергия]]ны жұту үшін екі [[АТФ]] молекуласы жұмсалып, екі [[фосфат]] тобы [[глюкоза]]ға қосылады. Жоғары тұрақсыздық нәтижесінде молекула бөлініп, екі 3-көміртекті [[пируват]] молекулалары түзіледі. [[Гликолиз]] барысында қосымша өнімдер: төрт [[АТФ]] және екі [[НАДН]] молекулалары шығарылады. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/glycolysis/a/glycolysis/ Гликолиз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813061207/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/glycolysis/a/glycolysis |date=2020-08-13 }}</ref> [[File:Shema Glicozida.png|thumb|[[Гликолиз]] схемасы]] == Лимон қышқылының айналымы == Бұл процесс тағы [[Кребс циклі|Кребс айналымы]] деп аталады. [[Гликолиз]]ге қарағанда, оттегіні қажет етеді. Сол себепті [[аэробты]] тыныс алуға жатқызылады және [[цитозол]]да емес, [[митохондрия]]да орын алады. Екі [[пируват]] молекуласы Кребс айналымына енер алдында, ең алдымен, тотығудан өтіп, бір [[Көміртегі|көмірте]]<nowiki/>гі [[атом]]ынан айырылу нәтижесінде [[ацетил-CoA]] молекуласына айналады. Сонымен қатар, электрондарды тасымалдайтын [[НАД]] [[НАДН]]-ға дейін қалпына келеді. Осындай дайындықтан кейін [[ацетил-CoA]] Кребс айналымына енеді және бірнеше рет тотығу процессінен өтіп, [[көміртек диоксиді]] бөлінеді. Әрбір [[пируват]] молекуласы үшін айналым екі рет жүзеге асады. Жалпы, екі Кребс айналымы барысында 4 СО<sub>2</sub> молекуласы, 6 [[НАДН]], 2 [[ФАД]]Н<sub>2</sub>, 2 АТФ түзіледі. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/pyruvate-oxidation-and-the-citric-acid-cycle/v/krebs-citric-acid-cycle/ Кребс айналымы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304070055/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/pyruvate-oxidation-and-the-citric-acid-cycle/v/krebs-citric-acid-cycle |date=2021-03-04 }}</ref> [[File:Citric acid cycle with aconitate 2 ru.svg|thumb|Лимон қышқылының айналымы]] == Тотыға фосфорлану == [[Тотыға фосфорлану]] екі негізгі құрылымнан тұрады: [[электрон тасымалдау тізбегі]] және [[хемиосмос]]. Кребс айналымы секілді, осы процесте оттегі талап етіледі. [[Электрон тасымалдау тізбегі]] көптеген [[Ақуыз|нәруыз]] және [[органикалық молекулалар]]дан тұрады. Осы тізбекке [[гликолиз]] бен [[Кребс айналымы]] кезінде түзілген [[НАДН]] және [[ФАД]]Н<sub>2</sub> жақындап, жинаған [[электрон]]дарды тасымалдау арқылы энергия жоғарылап, [[протондар]] [[митохондрия]]ның [[матрикс]]ынан [[мембранааралық кеңістік]]ке жиналуы нәтижесінде [[элетрохимиялық градиент]] түзіледі. [[Градиент]] орнағаннан кейін [[протон]]дар мен [[электрон]]дар [[оттек|оттегімен]] әрекеттесу нәтижесінде су молекулалары түзіледі. Ал [[хемиосмос]] барысында [[электрон]]дардан алынған [[энергия]] [[АТФ-синтаза]]ның жұмысына жұмсалып, [[АТФ]] молекулалары өндіріледі. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/oxidative-phosphorylation/a/oxidative-phosphorylation-etc/ Тотыға фосфарлану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305123439/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/oxidative-phosphorylation/a/oxidative-phosphorylation-etc |date=2021-03-05 }}</ref>Қорытындылай келе, [[гликолиз]], [[лимон қышқылының айналымы]], [[тотыға фосфорлану]] процесстерінің барлығын қосып есептегенде 36-38 [[АТФ]] молекулалары алынады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://melimde.com/elektron-tasimali-men-totifa-fosforlanu.html/ Электрон тасымалы мен тотыға фосфарлану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031014550/https://melimde.com/elektron-tasimali-men-totifa-fosforlanu.html |date=2020-10-31 }} * [https://bykm.ru/kk/razrabotki/himicheskaya-reakciya-fotosinteza-sintez-regeneraciya-atf/ Фотосинтез бен АТФ синтезі]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://kk.julinse.com/анаэробтық-метаболизм-және-аэробты/ Аэробты және анаэробты метаболизм] [[Санат:Биология]] [[Санат:Білім]] cpkdnlgt6ilnsv8493khy9ae4mo6vhg Ескі Жаңа Жыл 0 653066 3607856 3607724 2026-05-22T16:14:38Z Kasymov 10777 3607856 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} '''Ескі Жаңа Жыл''' — Джулиан күнтізбесіндегі [[Жаңа жыл]] (ескі стиль). Бұл мейрам 13–14 қаңтарда тойланады және Рождествоны атап өтетін елдерге кең таралған. == Тарихы == Бұл мереке хронологияның өзгеруі нәтижесінде пайда болды. Еуропалық мемлекеттердің барлығы 18-ғасырда күнтізбеден бірнеше күнді алып тастап, Григориан хронологиясына көшті. XX ғасырға қарай орыс күнтізбесі Григориан күнтізбесіне ауысқан Еуропадан 13 күн артта қалды. Осы алшақтықты жою үшін 1918 жылы Халық Комиссарлары Кеңесінің жарлығымен Григориан күнтізбесіне - жаңа стильге көшу жасалды. Шындығында, 31 қаңтардан кейін бұл 14 ақпан болды. Нәтижесінде 14 қаңтар — Әулие Василий күні ескі Жаңа жыл болып шықты. == Салт-дәстүрлер == Көптеген дәстүрлер мен [[әдет-ғұрыптар]] Ресейдегі ескі Жаңа жылмен байланысты. Васильев күнінде олар болашақ егінмен байланысты болатын ауылшаруашылық мерекесін атап өтті және себу рәсімін жасады, демек, мереке «овсень» немесе «авсень» деп аталды. Ескі Жаңа жыл түнінде қыздар өздерінің болашақ махаббатына сәуегейлік жасаған. Өйткені, христмастид кезеңі жалғасты, кез-келген сәуегейлік пен болжам жасау үшін жылдың ең жақсы уақыты. Халықта 13 қаңтардан 14 қаңтарға қараған түні болашақ жарыңды түсіңде көре аласың деп сенген. === Наным-сенім мен ырымдар === * Ақшаға мұқтаж болмау үшін адамдар бір-біріне ақша бермеген. Ал бұл күні ақша алу өте сәтті деп саналды, бұл Жаңа жылда алдын ала болжанған пайда. * Жыл бойына жақсы киіну үшін Васильевтің кешінде Жаңа жылды қарсы алу үшін жаңа киім кию керек. * Ескі Жаңа Жылда ашық, жұлдызды аспан жидектердің мол түсімін алдын ала көрсетті. 13-қаңтарда кешкісін болған қатты боран жаңғақтың мол өнімін көрсетті. == Сыртқы сілтемелер == * [https://ru.sputnik.kz/spravka/20200113/8719200/staryj-novyj-god-istoriya-tradicii.html Старый Новый год: история и традиции праздника] [[Санат:Жаңа жыл]] mex0p9mhccfwmjom3tz4mzolvtpovbx Мисс Қазақстан 2018 0 671697 3608026 3253880 2026-05-23T10:43:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3608026 wikitext text/x-wiki {{Байқау | name = Мисс Қазақстан 2018 | native_name = | logo = <!--INCLUDE "[[File:Filename]]" when entering file name--> | logo_caption = | image = <!--DO NOT include "File:" part of image name (different from above because of merger with Template:Infobox festival)--> | imagesize = frameless | caption = | date = <!--"dates=" also works, as merged from Template:Infobox festival. Do not use both--> | begins = | ends = | frequency = | location = [[Астана]]<br />[[Бейбітшілік және келісім сарайы]] | date = [[31 наурыз]] [[2018 жыл|2018]] | first = | last = | participants = 30 | attendance = | website = [https://missqazaqstan.kz/?lang=kz Мисс Қазақстан ресми сайты] | footnotes = | organised = }} '''Мисс Қазақстан 2018''' — 21-[[Мисс Қазақстан]] сұлулық байқауы. 2018 жылы 31 наурызда [[Астана]] қаласында [[Бейбітшілік және келісім сарайы]]нда өтті<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/samyie-krasivyie-devushki-gotovyatsya-finalu-miss-kazahstan-339666/ - Ең сұлу қыздар Астанада өтетін «Қазақстан аруы – 2017» финалына дайындалып жатыр]</ref>. Жеңімпаз Атырау қаласының өкілі – [[Әлфия Ерсайын]] атанды<ref>[https://www.nur.kz/1724179-miss-kazahstan-2018-stala-alfia-ersajyn-iz-atyrau.html Атыраулық Әлфия Ерсайын «Қазақстан аруы-2018» атанды]</ref><ref name="niw">[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/16-letnyaya-devushka-iz-atyirau-stala-miss-kazahstan-2018-341056/ 16 жасар атыраулық қыз «Қазақстан аруы — 2018» атанды]</ref>. == Байқаудың өткізілуі == Ұлттық байқау 2017 жылдың желтоқсанынан 2018 жылдың наурыз айына ауыстырылған. {{start citation}}«Біз байқауды жаңартып, көктем мерекесін ұйымдастыруды шештік. «Қазақстан аруы» байқауы алғаш рет көктемде, 2018 жылдың наурыз айында өтеді. Бұл финалистер мен барша көрермен Ұлы даланың басты мерекесі – Наурыз мейрамы өтетін көктемде көркем елордамыз Астананы тамашалай алатын жаңа бағдарлама болмақ. Көптеген тосынсыйлар мен әдемі шоу болады!» – деп бөлісті байқау директоры Алена Ривлина-Қырбасова. {{end citation|[https://ru.sputniknews.kz/culture/20171205/3952184/pochemu-konkurs-miss-kazahstan-perenesli-s-dekabrya-na-mart.html «Қазақстан аруы» байқауын ұйымдастырушылар көптеген тосынсыйлар мен әдемі шоуларға уәде береді]}} 28 наурызда қатысушылар Астана қаласындағы мамандандырылған түзету мектеп-интернатында болып, оқушыларды құттықтады<ref name="int">{{Cite web |url=https://liter.kz/ru/articles/show/44379-krasota_za_dobrotu |title=Мейірімділік үшін сұлулық|accessdate=2018-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328233156/https://liter.kz/ru/articles/show/44379-krasota_za_dobrotu |archivedate=2018-03-28 |deadlink=yes }}</ref>. Бастапқыда «Қазақстан аруы» жеңімпазы бес миллион теңге алады деп белгіленгенімен, іс жүзінде үш миллион теңге ғана алады. Дәстүрлі қанжығасы, люкс брендтерімен жарнамалық келісім-шарттар, танымал фотограф Марета Келигованың фотосессияға сыйлығы және «Әлем аруы-2018» байқауында республиканы ұсыну құқығы. 2018 жылдың наурыз айының басында Instagram әлеуметтік желісінен 10 қатысушы таңдалды<ref name="ab">[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/10-devushek-iz-Instagram-otobrali-dlya-miss-kazahstan-2017-339177/ «Қазақстан аруы - 2017» байқауына Instagram желісіндегі 10 қыз таңдалды.]</ref>. Сабина Әзімбаева «[[Әлем аруы-2018]]» халықаралық сұлулық байқауына<ref>[https://www.zakon.kz/4877449-miss-almaty.html «Алматы аруы-2017»: Оңтүстік астанада жылдың ең сұлу қызы анықталды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010170404/http://www.zakon.kz/4877449-miss-almaty.html |date=2017-10-10 }}</ref>, ал Екатерина Дворецкая 2019 жылы қатысады. Байқаудан кейін жеңімпазға мәліметтерді бұрмалады деп айып тағылды<ref>[https://www.nur.kz/1724494-miss-kazahstan-2018-obvinili-v-nakrutke-golosov-video.html «Қазақстан аруы-2018» дауыстарды орамалады деп айыпталды (видео)]</ref>. == Қазылар алқасы == Қазылар алқасы құрамы: * [[Ырза Тұрсынзада]] — «Алтын Орда» компаниясының негізін қалаушы * Қайрат Жаныбеков — Wyndham Garden халықаралық қонақүйінің бас директоры * [[Ольга Сергеевна Рыпакова|Ольга Рыпакова]] — Олимпиаданың екі мәрте қола жүлдегері және 2010 жылғы әлем чемпионы * Қырым Алтынбеков — реставратор-суретші * Тәуекел Мүслім — актёр және тележүргізуші * Диана Кеңесова — «Қарағанды аруы – 2013», байқау тарихындағы тұңғыш «Қазақстан Ғаламтор аруы» * Ләйлә Сұлтанқызы — тележүргізуші * [[Сүндет Әбдірахманұлы Байғожин|Сүндет Байғожин]] — «Астана Опера» театрының жетекші солисті * Совет Сейітов — «Қазақстан аруы» байқауының әлеуметтік бағдарламалар жөніндегі директоры * Сәкен Жақсыбаев — қазақстандық fashion-продюсер * Алена Ривлина-Қырбасова — «Қазақстан аруы» ұлттық байқауының президенті == Байқаудың қорытындысы == Финалистердің тізімі: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- !Титулы !Қатысушы |- |'''Мисс Қазақстан 2017''' |Әлфия Ерсайын |- |'''1-Вице Мисс''' |Екатерина Дворецкая |- |'''2-Вице Мисс''' |Маймуна Күлкешева |- |'''3-Вице Мисс''' |Динара Баймұратова |- |'''Топ 5''' |Сабина Әзімбаева |- |} == Қатысушылар == Қатысушылар тізімі<ref name="zg">[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/miss-kazahstan-2017-opublikovanyi-foto-samyih-krasivyih-336551/ «Қазақстан аруы – 2017»: еліміздің ең сұлу қыздарының суреттері жарияланды]</ref>: {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- !Аты !Жасы* !Бойы !Туған аймағы/қаласы !Қорытынды орны !Ескерту |- | [[Сабина Заирқызы Әзімбаева|Сабина Әзімбаева]] <ref>[https://tengrinews.kz/style/ya-dostoyna-17-letnyaya-studentka-stala-miss-almatyi-2017-326248/ «Мен бұған лайықпын»: 17 жастағы студент «Алматы аруы-2017» атанды]</ref> | 17 | 177 | Алматы | 3-Вице Мисс | |- | Саният Арысова<ref name="ab" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/saniyat-aryisova-iz-taraza-finalistki-miss-kazahstan-340456/ Тараздан келген Саният Арысова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 17 | 169 | Тараз | | Instagram-кастингінің қатысушысы |- | Эйлем Ахметова<ref name="ab" /><ref name="nur.kz">[https://www.nur.kz/1722757-nacalos-golosovanie-za-ucastnic-konkursa-krasoty-miss-kazahstan.html «Қазақстан аруы» сұлулық байқауына қатысушыларға дауыс беру басталды.]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/eylem-ahmetova-iz-almatyi-finalistki-miss-kazahstan-340740/ Алматыдан келген Эйлем Ахметова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 178 | Алматы | | Instagram-кастингінің қатысушысы |- | Адина Базарбаева<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/doch-zamakima-zko-borolas-za-zvanie-miss-uralsk-2017-326188/ БҚО әкімі орынбасарының қызы «Орал аруы – 2017» атағы үшін таласқа түсті.]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/adina-bazarbaeva-iz-uralska-finalistki-miss-kazahstan-340358/ Оралдан келген Адина Базарбаева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 17 | 173 | Орал | | |- | Динара Баймұратова<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/18-letnyaya-studentka-iz-semeya-stala-miss-vko-2017-333504/ Семейлік 18 жастағы студент «ШҚО-2017 аруы» атанды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/dinara-baymuratova-iz-semeya-finalistki-miss-kazahstan-340146/ Семейден келген Динара Баймұратова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 18 | 180 | Семей | 3-Вице Мисс | |- | Аружан Баратова<ref name="nur.kz"/> | 18 | 172 | Алматы | | Instagram-кастингінің қатысушысы |- | Аяужан Бақтыбаева<ref name="nur.kz"/><ref>[https://tengrinews.kz/show/ayaujan-bahtyibaeva-ust-kamenogorska-finalistki-miss-340544/ Өскемендік Аяужан Бақтыбаева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 21 | 174 | Өскемен | | |- | Сәлима Бейсенғалиева<ref name="ab" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/salima-beysengalieva-iz-shyimkenta-finalistki-miss-kazahstan-340545/ Шымкенттік Сәлима Бейсенғалиева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 18 | 175 | Шымкент | | Instagram-кастингінің қатысушысы. «Шымкент аруы-2016» байқауына қатысып, көрермен көзайымы сыйлығын жеңіп алған<ref>[https://tengrinews.kz/show/v-shyimkente-vyibrali-samuyu-krasivuyu-devushku-302514/ Шымкентте ең сұлу қыз таңдалды]</ref>. |- | Нұрсұлу Бегжанова<ref name="za">[https://tengrinews.kz/style/vyibrana-miss-astana-2017-331199/ «Астана аруы-2017» таңдалды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/nursulu-begjanova-iz-astanyi-finalistki-miss-kazahstan-340407/ Астанадан келген Нұрсұлу Бегжанова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 21 | 175 | Астана | | «Астана аруы-2017» марапаттау рәсімінен кейін Олимпиада чемпионы Василий Левит қатысушылар туралы «маған олардың біреуі де ұнамады» деп айтты. Екіден кейін оның сөзін қате түсіндіргенін айтты<ref>[https://tengrinews.kz/style/levit-oproverg-svoe-avtorstvo-skandalnyih-vyiskazyivaniy-331350/ Левит «Астана аруы-2017» байқауының қатысушылары туралы жанжалды мәлімдемелердің авторлығын жоққа шығарды.]</ref>. |- | Анжелика Гит<ref name="ab" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/anjelika-git-iz-balhasha-finalistki-miss-kazahstan-340549/ Балқаштан келген Анжелика Гит. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 172 | Балқаш | | Instagram-кастингінің қатысушысы. Ұйымдастырушылар бұл қала «Қазақстан аруы» байқауында алғаш рет ұсынылатынын атап өтті..<ref name="ab" /> |- | Карина Гурьянова<ref name="ab" /> | 20 | 168 | Шымкент | | Instagram-кастингінің қатысушысы. 2014 жылы [[Мисс Қазақстан 2014|«Қазақстан аруы»]] байқауына қатысқан.<ref>[https://tengrinews.kz/show/predstavlenyi-uchastnitsyi-miss-kazahstan-2014-265360/ «Қазақстан аруы-2014» қатысушылары таныстырылды]</ref>. |- | Зайнұра Дабидова<ref name="ab" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/zaynura-dabidova-iz-almatyi-finalistki-miss-kazahstan-340495/ Алматыдан келген Зайнұра Дабидова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 23 | 176 | Алматы | | Instagram-кастингінің қатысушысы. Кейбір жаңалықтар сайттарында тегі «Давидова», «В» әрпі арқылы көрсетілген.. |- | Екатерина Дворецкая<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/miss-karaganda-2017-stala-19-letnyaya-studentka-almatinskogo-331318/ 19 жастағы Алматылық ЖОО студенті «Қарағанды аруы-2017» атанды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/ekaterina-dvoretskaya-karagandyi-finalistki-miss-kazahstan-340227/ Қарағандылық Екатерина Дворецкая. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 177 | Қарағанды | 1-Вице Мисс | [[Мисс Қазақстан 2015|2015 жылғы ұлттық сұлулық байқауына]] қатысты<ref>[https://tengrinews.kz/show/miss-kazahstan-2015-predstavlenyi-ofitsialnyie-foto-285030/ «Қазақстан аруы-2015»: Қатысушылардың ресми суреттері ұсынылды]</ref>. Ешқандай қорытынды орындарға ие болмады. |- | '''[[Әлфия Ерсайын]]'''<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/vyibrana-miss-atyirau-2017-331458/ «Атырау аруы-2017» таңдалды]</ref> | 16 | 180 | Атырау | Мисс Қазақстан 2017 | |- | Аина Жұмабаева<ref>[https://tengrinews.kz/show/uchastnitsa-konkursa-miss-kokshetau-2017-ne-zanimaytes-330137/ «Көкшетау аруы-2017» байқауының қатысушысы: «Ғаламторға кірме!»]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/aina-jumabaeva-iz-kokshetau-finalistki-miss-kazahstan-340414/ Көкшетаулық Аина Жұмабаева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 18 | 173 | Көкшетау | | |- | Жадыра Жұмағұл<ref>[https://tengrinews.kz/news/340305 Талдықорғандық Жадыра Жұмағұл. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 20 | 178 | Талдықорған | | |- | Дана Келмағанбетова<ref name="bv">[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/v-aktobe-vyibrali-samuyu-krasivuyu-devushku-319145/ Ақтөбеде ең сұлу қыз таңдалды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/dana-kelmaganbet-iz-aktobe-finalistki-miss-kazahstan-340706/ Ақтөбелік Дана Келмағанбет. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 177<ref name="bv" /> | Ақтөбе | | |- | Валерия Басова<ref name="bus">[https://tengrinews.kz/show/valeriya-basova-iz-temirtau-finalistki-miss-kazahstan-340638/ Теміртаулық Валерия Басова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 170 | Теміртау | | |- | Дайана Майлина<ref>[https://tengrinews.kz/show/dayana-maylina-iz-petropavlovska-finalistki-miss-kazahstan-340416/ Петропавлдық Диана Майлина. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 22 | 173 | Петропавл | | «Петропавл аруы 2017» ауыстырды. Бірінші Петропавл Вице Миссі. |- | Алена Маркалина<ref name="ab" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/alena-markalina-iz-karagandyi-finalistki-miss-kazahstan-340412/ Қарағандылық Алена Маркалина. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 20 | 176 | Қарағанды | | Instagram-кастингінің қатысушысы. |- | Айғаным Ниязбек<ref>[https://tengrinews.kz/show/ayganyim-niyazbek-iz-shyimkenta-finalistki-miss-kazahstan-340240/ Шымкенттік Айғаным Ниязбек. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 17 | 180 | Шымкент | | |- | Самина Нұрбекова<ref>[https://tengrinews.kz/show/samina-nurbekova-iz-astanyi-finalistki-miss-kazahstan-340742/ Астаналық Самина Нұрбекова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 171 | Астана | | |- | Маймуна Құлкешева<ref name="za" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/maymuna-kulkesheva-iz-astanyi-finalistki-miss-kazahstan-340499/ Астаналық Маймуна Құлкешева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 175 | Астана | 2-Вице Мисс | |- | Айнел Күлмағанбетова | 20 | 171 | Қызылорда | | |- | Лиана Руденко<ref name="ab" /><ref>[https://tengrinews.kz/show/liana-rudenko-iz-uralska-finalistki-miss-kazahstan-340498/ Оралдан келген Лиана Руденко. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 18 | 180 | Орал | | Instagram-кастингінің қатысушысы. |- | Аяжан Сәкиева<ref>[https://tengrinews.kz/show/miss-mangistau-2017-stala-shkolnitsa-iz-aktau-316175/ Ақтаулық оқушы қыз «Мисс Маңғыстау-2017» атанды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/ayajan-sakieva-iz-aktau-finalistki-miss-kazahstan-340642/ Ақтаудан келген Аяжан Сәкиева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 16 | 174 | Ақтау | | |- | Мөлдір Сейтқазина<ref name="ab" /><ref>[https://informburo.kz/novosti/koronu-miss-semey-2017-zavoevala-supermodel-pera-kardena.html «Семей аруы-2017» тәжін супермодель Пьер Карден жеңіп алды.]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/moldir-seytkazina-iz-semeya-finalistki-miss-kazahstan-340471/ Семейден келген Мөлдір Сейітқазина. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 23 | 169 | Семей | | Бірінші Семей Вице Миссі. Instagram-кастингінің қатысушысы қостанайлық Әсел Исмағамбетті алмастырды. |- | Сәния Темерханова<ref>[https://tengrinews.kz/style/samuyu-krasivuyu-devushku-vyibrali-v-pavlodare-331654/ Павлодарда ең сұлу бойжеткен таңдалды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/saniya-temerhanova-iz-pavlodara-finalistki-miss-kazahstan-340547/Павлодарлық Сәния Темерханова. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 20 | 177 | Павлодар | | |- | Зарина Тоқтыбаева<ref>[https://tengrinews.kz/style/vyibrana-miss-kostanay-2017-331925/ «Қостанай аруы-2017» таңдалды]</ref><ref>[https://tengrinews.kz/show/zarina-toktubaeva-iz-kostanaya-finalistki-miss-kazahstan-340357/ Қостанайлық Зарина Тоқтыбаева. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 18 | 173 | Қостанай | | |- | Анастасия Шимина<ref>[https://tengrinews.kz/show/anastasiya-shimina-iz-astanyi-finalistki-miss-kazahstan-340451/ Астаналық Анастасия Шимина. «Қазақстан аруы» финалистері]</ref> | 19 | 175 | Астана | | |- |} <small>* Қатысу кезінде</small> == Қатысушыларды алмастыру == * «Петропавл аруы-2017» жеңімпазы – ұлттық байқаудан бас тартты. Оның орнына Петропавлдың бірінші вице-миссі – Дайана Майлина келді. * Instagram кастингіне Қостанай қаласының атынан қатысқан Әсел Исмағамбет қатысудан бас тартты, оның орнын Семей қаласынан келген Мөлдір Сейтқазина иеленді. * Қызылордалық қатысушы Гүлнұр Нұртаза отбасылық себептермен қатысудан бас тартты. Оның орнын Айнел Күлмағанбетова иеленді. * Теміртаулық қатысушы – Дарья Кохан Ресейде оқуына байланысты қатыса алмады. Оның орнына Валерия Басова келді. * Тараздық қатысушы – Үміт Ілиясова белгісіз себептермен байқауға қатыспады. Ол бастапқыда қатысушылар тізімінде жарияланған болатын. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан аруы]] 20upr3e1uyy5hhf2964nr5sc1ubvv0b Уикипедия:Өңдеме саны бойынша қатысушылар 4 675070 3607976 3607654 2026-05-23T07:00:35Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3607976 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2860||393||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95816||76218||11009||226||3376||234||110||5802||740 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86410||80827||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||82376||77412||764||620||37||361||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48436||39730||1757||102||628||17||9||4473||38 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23966||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||26072||24243||202||7||522||68||0||1362||135 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8819||3472||136||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13876||4120||204||768||812||373||1111||1007 |- |14||11||{{u|Орел Карл}}||21458||20199||749||39||120||4||0||121||11 |- |15||19||{{u|Nurken}}||18846||9632||1296||39||6888||81||2||421||48 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17523||16331||358||43||181||10||0||308||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||16956||11996||218||7||132||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16071||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13747||12973||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||18||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1621||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11212||6777||505||0||102||512||0||614||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10031||7873||1218||37||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||55||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |29||34||{{u|TheNomadEditor}}||7943||5571||27||4||1820||197||0||172||51 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7917||5402||973||137||627||58||23||529||193 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7440||5941||189||80||63||88||3||384||320 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7328||5209||466||126||757||0||64||92||67 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||109||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||20||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||33||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4749||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4324||3801||4||0||11||7||0||398||5 |- |50||63||{{u|Madi Dos}}||4226||2934||188||63||35||25||0||597||102 |- |51||50||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||52||{{u|Makenzis}}||3437||3380||5||0||0||0||0||46||5 |- |58||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||61||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||62||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |65||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0 |- |66||73||{{u|ShadZ01}}||2956||2365||322||64||105||0||0||4||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||68||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||71||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |71||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |72||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2767||1800||292||0||85||52||0||405||4 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||69||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||72||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||70||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||83||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |85||84||{{u|Rasulbek Adil}}||2298||1894||126||0||13||1||0||173||41 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||82||{{u|Unknown Alash}}||2004||1943||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||92||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |97||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |98||94||{{u|RaiymbekZh}}||1839||1551||6||0||13||0||0||72||72 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||96||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||93||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1600||1339||1||0||102||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1530||1342||0||0||7||0||0||120||8 |- |109||97||{{u|Gliwi}}||1512||1506||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1215||946||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |128||119||{{u|Ziv}}||1140||1069||58||0||0||2||0||9||2 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||194||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||165||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||189||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||197||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |184||166||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||664||625||15||0||0||0||0||2||0 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||192||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||190||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||195||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||246||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||188||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||199||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||193||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||198||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||191||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |216||200||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |217||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |218||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |219||196||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |220||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |222||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |223||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |224||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |225||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |226||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |227||201||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |228||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |229||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |230||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |231||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |232||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |- |233||202||{{u|Tuttiorchestra687}}||505||501||0||0||0||0||0||4||2 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 8faaxn90hpilwa3n98djr9mnxmtelva Уикипедия:Өңдеме саны бойынша боттар 4 675089 3608027 3607726 2026-05-23T11:00:32Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3608027 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515631||380108||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132028||127422||627||15||62||17||10||2859||991 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113378||1||0||0||0||0||0||113377||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87503||87503||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79321||79306||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50460||50167||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26600||22826||42||0||3648||2||0||60||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14503||13530||427||1||0||83||0||384||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9120||9120||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7942||5402||973||137||627||40||23||529||193 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1554||1535||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||81||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1046||28||2||4||6||0||29||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||83||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||82||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |-style="background-color:#ccf" |88||80||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |89||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||147||2||0||2||0||0||108||14 |-style="background-color:#ccf" |90||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |91||84||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |92||85||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |- |93||86||{{u|Kasymovbot}}||173||169||2||0||0||1||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||160||158||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] mx83vyfoenjxgljw46ey6pkefi1i6nr Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар 4 675116 3607778 3607501 2026-05-22T13:07:19Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3607778 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||950||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7341||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2541||42||0||56||33||568||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2265||102||13||198||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||107||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||157||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||149||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1287||308||1||303||80||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||462||57||1270||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |27||{{u|Nurkhan}}||954||101||14||343||4||25||0||1||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||866||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||478||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |46||{{u|1nter pares}}||532||306||0||8||363||3||0||0||4 |- |47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||501||471||3||630||4685||30||0||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |60||{{u|Sagzhan}}||435||80||1||16||134||30||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |63||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |64||{{u|TheNomadEditor}}||407||37||0||0||1550||2||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |67||{{u|Ashina}}||380||178||3||56||22||42||31||0||21 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |77||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |78||{{u|TalgatSnow}}||329||157||4||107||372||67||0||15||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||16||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||188||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |127||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |128||{{u|ShadZ01}}||176||22||0||34||81||48||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Lord kainon}}||138||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |158||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |159||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |206||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |207||{{u|IL68}}||101||10||0||48||29||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |261||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||82||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |268||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |269||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |270||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |271||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Madi Dos}}||78||22||0||51||23||40||1||0||3 |- |275||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |277||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |278||{{u|MuratbekErkebulan}}||77||19||0||55||79||0||11||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||522||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |298||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |299||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |300||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |301||{{u|RaiymbekZh}}||66||38||5||1||5||0||0||0||1 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||9||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|Daniyal.aidarov5}}||36||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||1||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||13||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |562||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |563||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |570||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |572||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |576||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |577||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |584||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |586||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |587||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Жанна Ж}}||15||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |589||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |595||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |601||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |602||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |603||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |607||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |627||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |632||{{u|Tuttiorchestra687}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Gaukhar1980}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |664||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |665||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |666||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |706||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |714||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |719||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |720||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Гулжайна Усен}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |732||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |741||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |742||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |743||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |744||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |745||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |748||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |753||{{u|Aldogarov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||7||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |781||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |782||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |784||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |799||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |811||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |823||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |824||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |825||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |829||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |831||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |832||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |833||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |834||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |835||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |842||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |846||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |851||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |854||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |855||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |861||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |946||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |954||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |955||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |985||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |993||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |996||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1008||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1016||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1023||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1037||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1043||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1045||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1053||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1078||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1079||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1091||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1092||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1095||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1122||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1130||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1162||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1165||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1170||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1172||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1173||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1188||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1192||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1197||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1199||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1250||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1253||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1280||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1289||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|19642206g}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1392||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1421||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1423||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1424||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1436||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1437||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1453||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1456||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1480||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1509||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1527||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1545||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1546||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1553||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1674||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1688||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1693||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1698||{{u|Қарағанды обл. тіл басқармасы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||222||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 5vkpu0ejhfeuyx0ahug5vut866o3omz Мариин сарайы (Санкт-Петербург) 0 681815 3607932 3225722 2026-05-22T19:23:27Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607932 wikitext text/x-wiki '''Мариин сарайы (Санкт-Петербург)''' — [[Санкт-Петербург]]тегі сарай сарай. Сарай Екатерина каналының жағасында [[Исаакий соборы]]на қарама-қарсы орналасқан. Сарай император [[І Николай]]дың бұйрығымен оның қызы Марияға, тұрмысқа шығу тойына сыйлық ретінде салынған.<ref>Мариин сарайы https://www.votpusk.ru/country/dostoprim_info.asp?ID=1604</ref> == Мариин сарайының тарихы == [[Сурет:St Petersburg, Mariinskiy Palace.jpg|нобай|оңға|300px|Мариин сарайы]] Көрнекті сәулет-тарихи ескерткіші 1839–44 жылдары граф И.Чернышев сарайының орнында салынған. Граф Чернышев сарайы Гвардиялық прапорщиктердің мектебін орналастыру үшін 1763 жылы салынған және 1828 жылы айтарлықтай қайта жөндеуден өткен болатын. Ескі ғимаратты бұзып, оның орнына қызы Марияға жаңа зәулім [[резиденция]] салуды жоспарлаған I-Николай әскери училищені қаланың басқа ауданына көшіріп, көршілес жер телімдерін сатып алып, аумағын кеңейтеді. Құрылыс барысын арнайы құрылған комиссия қадағалап, жұмыс барысы туралы императорға апта сайын есеп беріп отырды. I-Николайдың өзі тексерулермен нысанға бірнеше рет барды. 1845 жылы резиденцияға I-Николайдың қызы мен күйеу баласы Лейхтенберг герцогы балаларымен бірге көшті. Сарай кешенін одан әрі абаттандыру жұмыстары 1850 жылдарға дейін жүргізілді. 1876 ​​жылы Мария Николаевна қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Мариин сарайы [[мемлекеттік қазына]]ға сатылды, содан бері онда әртүрлі органдар мен ведомстволар орналасты. Мәселен, 1918 жылы ғимарат [[казарма]]ға берілсе, 1920 жылдары «Трансбалт» қызметкерлеріне арналған 60 пәтер болды. Біраз уақыттан кейін мұнда баспа үйі, өнеркәсіп академиясы, БКП(б) Орталық Комитеті жанындағы жоғары курстар және жатақхана қоныстанды, ал екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сарайда оңалту ауруханасы болды. Үй шіркеуі ұзақ уақыт [[кинотеатр]] қызметін атқарды.<ref>Санкт-Петербургтегі Мариин сарайы https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/saint_petersburg/castles/39119#paradnyi-vestibyul</ref> == Мариин сарайының құрылысы == Мариин сарайы 1839-1844 жылдары А.И.Штакеншнейдердің жобасы бойынша салынған. Бұл I-Николайдың қызы Марияға герцог Максимилианға тұрмысқа шығу тойына берген сыйы еді, демек, ғимараттың атауы - үй иесінің есімімен аталған. Ұлы герцогиня Мария Николаевнаның мінезі өте қитұрқы еді. Дәстүр бойынша үйленіп, күйеуінің уезіне немесе княздігіне көшудің орнына ол: «Не ешқашан үйленбеймін, не күйеуіммен Санкт-Петербургте тұрамын» деген шарт қойды. Шынында да, сол кезде ұлы князьдер үшін жұбайлары көбінесе кедей неміс бытыраңқы князьдіктерінде болды. Онда патша отбасындағы бай өмірден кейін қыз өте қарапайым жағдайға тап болар еді. Бақытына орай, императордың қызына сәйкес келетін және Ресейге көшуге келісетін күйеу жігітті табу мүмкін болды. Ол [[Наполеон Бонапарт|Наполеонның]] әйелі Жозефина Богарненің немересі герцог Максимилиан Лихтенберг болды. [[Сурет:Monument to Emperor Nicholas I and Mariinsky palace (21137031242).jpg|нобай|оңға|300px|Мариин сарайының алдындағы I Николай ескерткіші, 2014 ж.]] 1839 жылы 2 шілдеде үйлену тойынан кейін жас жұбайлар Қысқы сарайға қоныстанды. Бірден олардың тұрақты резиденциясын салу жұмыстары басталды. Мариин сарайы үшін бұрынғы граф Чернышев сарайы орналасқан учаске таңдалды. Олар сарайдың жобасын Карл Россиге тапсырғысы келді, бірақ бұл уақытта сәулетші өте қартайған болатын. Содан кейін ғимарат бойынша жұмыс А.И.Штакеншнейдерге жүктелді, ол үшін бұл жоба Санкт-Петербургтегі алғашқы күрделі жұмыс болды. Жүргізіліп жатқан жұмыстарды қадағалау жөніндегі комиссияның құрамына К.Росси мен [[Василий Петрович Стасов|В.П.Стасов]] кірді. Ғимараттың ірге тасын қалау 1839 жылдың 1 қазанында өтті. Мариин сарайы Чернышев үйінің орнын ғана емес, сонымен қатар оған жақын орналасқан тағы үш үйді алып жатты. Құрылған бірыңғай учаскенің жанында Жаңа тұйық көше (Қазіргі Антоненко тұйық көшесі) салынды. Ғимараттың Исаак алаңының ансамбліне кіруі үшін көк көпір 97,3 метрге дейін кеңейтілді. Мариин сарайының сол қанаты қайта салынды, оң жаққа Чернышев үйінің іргетасы мен қабырғаларының бір бөлігі кірді. Құрылыс тез жүргізілді. Мария Николаевна күйеуімен бірге 1845 жылы Сарайға қоныстанды. Осы жылдың 25 қаңтарында ғимарат ресми түрде "Мариин сарайы"деп аталды. Мария Николаевна әкесінің сыйын қабылдамаған деген аңыз бар. I-Николай қайтыс болғаннан кейін, Исаак алаңында оған ескерткіш орнатылды, онда император Сарайға арқасымен қарап тұрды, дәл осы себептен Мария мұнда тұрғысы келмеді. Шындығында, әрине, ол сарайдың кейбір бөлшектерін ұнатпаса да, осында өмір сүрді. Негізінен қызметтік үй-жайлар алаңға қарады, ал қонақ бөлмелері аула жағында болды. Қабырғалары мәрмәрмен емес, [[құмтас]]пен өңделген, сондықтан қонақ бөлмелерде тыныш қана емес, әрқашан жылы болды. Мариин сарайындағы барлық төбе жабындылары өрт жағдайларын болдырмау үшін металлдан жасалды. Мұндай төбелердің сапасын тексеруді Штакеншнейдер Карл Россиге сеніп тапсырды. Тексеру кезінде арқалықтардың қалыңдығы жоба бойынша болуға тиісті қалыңдығынан әлдеқайда аз болып шықты. Тас еден плиталарын төсеу сапасын тексерген кезде, олар да керекті мөлшердан жұқа болып шықты. Мердігерлер материалды үнемдеген болып шықты. Осыдан кейін олармен барлық келісім-шарттар бұзылып, сарайдың барлық құрылымдары қайта тексеріліп, кейбірі қайта ауыстырылды. == Архитектурасы == Құрылыс кезінде барлық танымал инновациялық технологиялар қолданылып, сарай өз уақытының көрнекті ғимараты ретінде сипатталды. Ғимараттың құрылысында ағашты пайдаланудан мүлде бас тартып, сәулетші тастан және металдан сарай салып, оны өндірістік және инженерлік үлгіге айналдырды. Сарайдың сыртқы келбеті оның теңдестірілген пропорциялары мен қысқалығымен таң қалдырады. Үш [[ризалит]]ті басты қасбет [[классицизм]] стиліндегі сәулеттік композицияның тамаша үлгісі болып табылады. Ғимараттың орталық ризалитіне баса назар аударылған, ол кең орталық баспалдақпен және бүйірлік пандустармен шығыңқы [[арка]] тәрізді кіреберіспен ерекшеленеді. Аркалардың үстінде орналасқан [[балкон]]ның [[балюстрада]]лары гүл құмыраларымен безендірілген және алға шығып тұрған аркадамен аяқталады. Карниздің жоғарғы бөлігінде орналасқан сәндік қабырға орталық ризалитке сән береді. Үшбұрышты маңдайшалары бар бүйірлік ризалиттер екінші және үшінші қабаттарды біріктіретін жіңішке коринф бағандарының орталық қатарымен біріктірілген. Жертөле қабаты [[текстура]]лы құмтас әрлеуімен ерекшеленді.<ref>Мариин сарайының тарихы https://bezistorii.ru/vidaiuchiesia-mesta/dostoprimechatelnosti/mariinskiy-dvorec</ref> == Сарайдың ішкі безендірілуі == [[Сурет:Hau Edward Petrovich - Blue Drawing-Room in the Mariinsky Palace.jpeg|нобай|оңға|300px|Мариин сарайының қонақ бөлмесі]] Ғимараттың классикалық қасбетіне қарамастан, Мариин сарайының іші сол кездегі үй-жайлардың дәстүрлі орналасуынан айтарлықтай ауытқуы байқалды. Салтанатты залдардағы классикалық стиль біршама тұрақты болып шықты. Мариин сарайында алдыңғы люкс кеш [[классицизм]] түрінде жасалған. Негізгі баспалдақ негізгі қасбетке перпендикуляр емес, [[вестибюль]]дің сол жағында орналасқан. Мұны сәулетші жылу шығынын азайту үшін жасады. Екінші қабатта бір-біріне перпендикуляр орналасқан екі [[анфилада]] болды. Штакеншнейдер олардың қиылысын Ротонда залы түрінде ұйымдастырды. Әрі қарай сопақша [[асхана]] мен сопақ [[қонақ бөлме]]сі мен қоршалған шаршы (Помпей) залы болды. Помпей залының артында Қысқы бақ орналасты, бақтың ортасында ағын биіктігі 8 метрге жеткен [[субұрқақ]] болды. Ротонданың сол жағында терезелері аулаға қарайтын концерттік (би) залы болды. Кітапхана орталық анфиладаға жақын орналасқан. Оның жанында [[Эрмитаж]]дағы Рафаэльдің лоджияларына ұқсас [[фреска]]лары бар Помпей галереясы орналасты. Тұрғын бөлмелер ғимараттың оң қанатында орналасқан. Мария Николаевнаның бөлмелері қабылдау бөлмесінен басталып, қонақ бөлмесі, жатын бөлме, жуыну бөлмелері, киіну бөлмесі, сопақ (бұрыш) кабинетімен жалғасты. Мұнда оң қанатта [[пандус]] қарастырылған, ол арқылы кез-келген қабатқа жетуге болады. Мариин сарайының бірінші қабатында балалар бөлмелері мен тәрбиешілердің пәтерлері болды. Ең үлкен бөлме ашық ауада және спорттық ойындарға бейімделген демалыс залы болды. Сарай қызметкерлері жоғарғы қабатта және екі қосалқы ғимаратта тұрды.<ref>Мариин сарайы https://walkspb.ru/istoriya-peterburga/zd/isaakievskaya6</ref> == Қазіргі кезең == 1991 жылы 19-22 тамызда [[тамыз бүлігі]] кезінде сарай Ленинградтағы Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитетке қарсылық көрсету орталығына айналды, оның айналасына баррикадалар орнатылды. Төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін Мариин сарайының үстінде үш түсті ту – Ресейдің жаңа Мемлекеттік туы көтерілді. 1991-1993 жылдары сарай Петросоветтің бас қосу орны болды. 1993 жылы желтоқсанда жаңа Конституцияның қабылдануына байланысты Петросовет таратылды. 1994 жылдан бастап сарай Санкт-Петербургтің Заң шығару жиналысы деп өзгертілген [[Санкт-Петербург]] қалалық жиналысының отырыстарының орны болды. Бүгінгі күні ғимаратта Санкт-Петербургтің Заң шығару жиналысы, сондай-ақ Санкт-Петербург сайлау комиссиясы орналасқан.<ref>Мариин сарайы, Санкт-Петербург https://life-globe.com/mariinskij-dvorets-sankt-peterburg/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524035708/https://life-globe.com/mariinskij-dvorets-sankt-peterburg/ |date=2022-05-24 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Санкт-Петербург сарайлары]] 61duou3w22tw8sdgjk24rc9bf4up1td Расул Қыдыралиұлы Көшербаев 0 697795 3607978 3396610 2026-05-23T07:14:49Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607978 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі=Расул Көшербаев |Шынайы есімі={{lang-uz|Rasul Xidralievich Kusherbayev}} |Суреті=Rasul Kusherbayev.jpg |Ту=Flag of Uzbekistan.svg |Ту_2=Flag of Uzbekistan.svg |Басқара бастады=2020 |Басқаруын аяқтады=[[2022]] |Президент=[[Шавкат Мирзиёев]] |Премьер=[[Абдулла Нығметұлы Әріпов]] |Вице-президент=[[Танзила Камалқызы Нарбаева]] |түс=Депутат |Титулы=[[Олий Мәжілісінің Заң шығару палатасы]] депутаты |Ту2=Emblem of Uzbekistan.svg |Ту2_2=Emblem of Uzbekistan.svg |Басқара бастады_2=2023 |Премьер_2=[[Абдулла Нығметұлы Әріпов|Абдулла Әріпов]] |Президент_2=[[Шавкат Миромонұлы Мирзиёев|Шавкат Мирзиёев]] |Вице-президент_2=[[Танзила Камалқызы Нарбаева]] |Титулы_2=Өзбекстан Республикасы Табиғи ресурстар министрлігінде министрдің кеңесшісі |Ізашары_2=[[Азиз Абдухакимов]] |Партиясы=[[Өзбекстан Либерал-демократиялық партиясы]] |Туған жері={{туғанжері|Жаңажол ауданы|Жаңажол ауданында}}, [[Ташкент облысы]], [[Өзбек КСР]], [[КСРО]] |Азаматтығы={{UZB}} |Діні=[[Ислам]] |Мамандығы=[[Журналистика|журналис]], [[редактор]], [[саясаткер]], [[заңгер]] |Ғылыми дәрежесі=[[Магистр]] |Әкесі=Қыдырәли Көшербаев |Анасы=Гүлчехра Көшербаева |Туған күні=12.01.1987 |Сайты=[https://t.me/r_kusherbayev t.me/r_kusherbayev] |Марапаттары=«Өзбекстан белгісі» төсбелгісі. Өзбекстанда жыл адамы «Жыл байқауы-2020» |Білімі=Ташкент мемлекеттік заң университеті}} '''Расул Қыдырәлиұлы Көшербаев''' ({{lang-uz|Rasul Xidralievich Kusherbayev}}; [[12 қаңтар]] [[1987 жыл|1987]], [[Жаңажол ауданы]], [[Ташкент облысы]]) — [[өзбекстан]]дық саясаткер, редактор және журналис, [[Олий Мәжілісі Заң шығару палатасы]]ның бұрынғы депутаты. == Өмірбаяны == [[Шанышқылы]] тайпасы Қарақалпақ руынан шыққан. 1987 жылы 12 қаңтарда Жаңажол ауданы, Қушяғоч ауылында қазақ отбасында дүниеге келген. Өзбекстан мемлекеттік әлем тілдері университетін халықаралық журналистика мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 2007 жылы Либерал-демократиялық партиясының Ташкент облыстық әкімшілігінің жастар бөлімінің меңгерушісі болып бастаған. 2012-2014 жылдар аралығында «Янгийол» (Жаңа жол) газетінің бас редакторы қызметін атқарған. Өзбекстан либералдық-демократиялық партиясының мүшесі. 2014 жылдан Өзбекстан парламентінің төменгі палатасының депутаты. 2020 жылға дейін Инновация, ақпараттық саясат және АКТ-ны дамыту комитетінің мүшесі болды.<ref>https://web.archive.org/web/20180918193742/http://lex.uz/docs/2616234?lact_id=2616234&version=print</ref> 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Олий Мәжлістің Заң шығару палатасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және сот-құқықтық мәселелер жөніндегі комитетінің мүшесі. Ол ашықтықты, сөз бостандығын, соттардың тәуелсіздігін, жеке меншікке қол сұғылмаушылықты және т.б. қамтамасыз етудің белсенді жақтаушысы. Ол сондай-ақ еліміздегі бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін ырықтандыру мен нарықтық тетіктерді енгізуді жақтаушы. Соңғы жылдары ол бұқаралық ақпарат құралдарында университеттерде студенттермен оқу келісім-шарттарын қысқарту, жеке тұлғаларға монополияны жою<ref>https://podrobno.uz/cat/obchestvo/deputaty-predlozhili/</ref>, халықтың орта және төменгі топтарын қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету, соттардың тәуелсіздігі және т.б. 2022 жыл 23 желтоқсан күні Расул Көшербаев депутаттық қызметін аяқтауын айтты<ref>[https://kun.uz/uz/news/2022/12/23/rasul-kusherbayev-deputatlik-faoliyatini-yakunlamoqda Rasul Kusherbayev deputatlik faoliyatini yakunlamoqda]</ref> және 26 желтоқсанда Орталық сайлау комиссиясы Олий Мәжліс заң шығару палатасының депутаты Расул Көшербаевтың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы мәселені қарады. Комиссия мүшелері оның өкілеттігін тоқтатуды бірауыздан қолдады.<ref>[https://kun.uz/uz/news/2022/12/26/deputat-rasul-kusherbayevning-vakolati-rasman-tugatildi Deputat Rasul Kusherbayevning vakolati rasman tugatildi (kun.uz)]</ref> 2023 жылдың 1 ақпанынан бастап Өзбекстан Республикасы Табиғи ресурстар министрлігінде министрдің кеңесшісі қызметіне тағайындалды.<ref>https://kun.uz/uz/news/2023/02/01/rasul-kusherbayev-tabiat-resurslari-vazirining-maslahatchisi-lavozimiga-tayinlandi</ref> [[2023 жыл]] [[31 шілде]] [[Өзбекстан Либерал-демократиялық партиясы|ӨзЛиДеп партия]] мүшелігінен шықты.<ref>{{cite web |url = https://uzreport.news/society/deputatlikdan-ketgan-kusherbaev-uzlidep-azolari-safidan-am-chi-di |title = Депутатликдан кетган Кушербаев ЎзЛиДеП аъзолари сафидан ҳам чиқди |author = |date = 2023-07-31 |work = |publisher = Uzreport News |accessdate = 2024-11-01 |lang = uz }} </ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Өзбекстан саясаткерлері]] [[Санат:Өзбекстан қазақтары]] kczbag996i9zdd5jh5ajfjnio0xfos9 Дуррес сұлулығы 0 700023 3607980 3556117 2026-05-23T07:20:10Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607980 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Detail of 'The Beauty of Durres' Mosaic (Illyrian - 4th Cent. BCE) - National Historical Museum - Tirana - Albania (42748108492).jpg|thumb|300px|Мозаика]] '''«Дуррес сұлулығы»''' ({{lang-sq|Bukuroshja e Durrësit}}) — полихроматикалық [[мозаика]]ның атауы, оның жасалуы б.з.б. IV ғасырға жатады (бұл оны [[Албания]]да ашылған ең көне мозаика етеді).<ref>Albanian cultural heritage, page 21 - National Tourism Agency</ref> 9 м<sup>2</sup> мозаика [[Эллипс|эллиптикалық]] пішінге ие, ол қара фонда гүлдермен ([[сүмбіл]], [[лалагүл]] және [[қоңыраугүл]]) және басқа да өсімдік элементтерімен қоршалған әйел басын бейнелейді.<ref name="Coin">BANK OF ALBANIA [http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0 Coin with “The Beauty of Durrës”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305065629/http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0# |date=2012-03-05 }}</ref><ref name="Enciklopedik">Fjalori Enciklopedik Shqiptar, Akademia e Shkencave - Tiranë, 1984 (MOZAIKU I DURRËSIT ME PORTRETIN E NJE GRUAJE, page 726)</ref><ref name="Enciklopedik"/> == Тарихы == Мозаика 1916 жылы Дурресте [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғыстың]] қызған шағында, қаланы [[Аустрия-Мажарстан|Аустро-Мажарстан]] әскерлері басып алған кезде табылған. Әскери инженерлер бомба баспаналарының құрылысында жұмыс істеп жатқанда, Варос кварталында орналасқан ғимараттың астындағы 3,8 метр тереңдікте осы мозаикаға тап болды. Аустриялық археолог Камилло Прашникер 1918 жылы сәуірде мозаиканы зерттеп, оның суретін өзінің «Музакия және Малакастра: Орталық Албаниядағы археологиялық зерттеулер» ({{Lang-de|Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien}}нем) мақаласына енгізіп, мозаиканы шедевр деп атады. (бұл мақала 1920 жылы [[Вена|Венада]] жарияланған).<ref>{{Cite journal|last=Praschniker|first=Camillo|date=1920|title=Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien|url=https://doi.org/10.11588/diglit.33680#0370|journal=Jahreshefte des Österreichischen Archäologischen Institutes in Wien|volume=21.-22.1922-1924, Beiblatt|pages=203–214|doi=10.11588/diglit.33680|via=Heidelberger historische Bestände}}</ref> Соғыс аяқталғаннан кейін «Дуррес сұлулығын» 1947 жылы археолог Вангель Точи жоғалтып, қайта ашты.<ref>[http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 ARISTOKRACIA E MOZAIKËVE TË DURRËSIT (in Albanian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308121754/http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 |date=2012-03-08 }} March 3, 2010</ref>. 1982 жылы мозаика [[Тирана|Тиранадағы]] Ұлттық тарих мұражайының антикварлық экспонаттар залында қойылды, оны әлі күнге дейін көруге болады.<ref name="Coin"/> == Сипаттамасы == Мозаиканың ең кең жерінде ені шамамен 5,1 метр, ал ең тар жерінде 3 метрдей. Кескін өңделмеген боялған тастардан жасалған және әлі де жақсы күйде.<ref name="DURRESI">{{cite book|last=Hoti|first=Afrim|title=DURRËSI, Epidamni-Dyrrahu|year=2003|publisher=Cetis Tirana|isbn=99927-801-3-4|page=81}}</ref> Мозаика эллиндік және иллириялық мотивтердің үйлесімінің жарқын үлгісі болып табылады және стилистикалық тұрғыдан бір кездері [[Ежелгі Македония|Ежелгі Македонияның]] бір бөлігі болған Пелладан табылған сол кезеңдегі мозаикаға ұқсайды.<ref name="Mosaic">Apollon Baçe, Aleksandër Meksi, Emin Riza, Gjerak Karaiskaj, Pirro Thomo - ''Historia e Arkitekturës Shqiptare'' (History of Albanian Architecture - pages 87-88 (in Albanian)) Publisher: Ministria e Arsimit dhe e Kulturës, Instituti i Monumenteve të Kulturës, Tirana 1980</ref> Мозаикадағы әйел портретіне қатысты кем дегенде екі теория бар. Тарихшы және археолог Мойкома Зеконың айтуынша, оның бейнесін [[Апулия]] мен Италияның оңтүстігінің басқа бөліктерінде табылған [[Амфора|амфоралардағы]] суреттермен салыстыруға болады. Бұл болжам дұрыс болса, «Дуррес сұлуы» Крит құдайы [[Илифия|Илитияның]] портреті. Археолог Африм Хоти мозаикада грек мифологиясындағы [[Артемида]] құдайының серігі Аура бейнеленген деп есептейді.<ref>Gazeta STANDARD, March 31, 2010 [http://www.standard.al/index.php/kulture/4346.html Dhunë arkeologjike! (in Albanian)]{{Deadlink|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }} by Artur Ajazi</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эллинизм өнері]] [[Санат:Албаниядағы археология]] [[Санат:Албания мәдениеті]] o6z2wvd6v8n1z62gi9mfexwt6fxs4xw 3607981 3607980 2026-05-23T07:21:08Z TheNomadEditor 120280 3607981 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Detail of 'The Beauty of Durres' Mosaic (Illyrian - 4th Cent. BCE) - National Historical Museum - Tirana - Albania (42748108492).jpg|thumb|300px|Мозаика]] '''«Дуррес сұлулығы»''' ({{lang-sq|Bukuroshja e Durrësit}}) — полихроматикалық [[мозаика]]ның атауы, оның жасалуы б.з.б. IV ғасырға жатады (бұл оны [[Албания]]да ашылған ең көне мозаика етеді).<ref>Albanian cultural heritage, page 21 - National Tourism Agency</ref> 9 м<sup>2</sup> мозаика [[Эллипс|эллиптикалық]] пішінге ие, ол қара фонда гүлдермен ([[сүмбіл]], [[лалагүл]] және [[қоңыраугүл]]) және басқа да өсімдік элементтерімен қоршалған әйел басын бейнелейді.<ref name="Coin">BANK OF ALBANIA [http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0 Coin with “The Beauty of Durrës”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305065629/http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0# |date=2012-03-05 }}</ref><ref name="Enciklopedik">Fjalori Enciklopedik Shqiptar, Akademia e Shkencave - Tiranë, 1984 (MOZAIKU I DURRËSIT ME PORTRETIN E NJE GRUAJE, page 726)</ref><ref name="Enciklopedik"/> == Тарихы == Мозаика 1916 жылы Дурресте [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тың қызған шағында, қаланы [[Аустрия-Мажарстан]] әскерлері басып алған кезде табылған. Әскери инженерлер бомба баспаналарының құрылысында жұмыс істеп жатқанда, Варос кварталында орналасқан ғимараттың астындағы 3,8 метр тереңдікте осы мозаикаға тап болды. Аустриялық археолог Камилло Прашникер 1918 жылы сәуірде мозаиканы зерттеп, оның суретін өзінің «Музакия және Малакастра: Орталық Албаниядағы археологиялық зерттеулер» ({{Lang-de|Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien}}нем) мақаласына енгізіп, мозаиканы шедевр деп атады. (бұл мақала 1920 жылы [[Вена|Венада]] жарияланған).<ref>{{Cite journal|last=Praschniker|first=Camillo|date=1920|title=Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien|url=https://doi.org/10.11588/diglit.33680#0370|journal=Jahreshefte des Österreichischen Archäologischen Institutes in Wien|volume=21.-22.1922-1924, Beiblatt|pages=203–214|doi=10.11588/diglit.33680|via=Heidelberger historische Bestände}}</ref> Соғыс аяқталғаннан кейін «Дуррес сұлулығын» 1947 жылы археолог Вангель Точи жоғалтып, қайта ашты.<ref>[http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 ARISTOKRACIA E MOZAIKËVE TË DURRËSIT (in Albanian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308121754/http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 |date=2012-03-08 }} March 3, 2010</ref>. 1982 жылы мозаика [[Тирана]]дағы Ұлттық тарих мұражайының антикварлық экспонаттар залында қойылды, оны әлі күнге дейін көруге болады.<ref name="Coin"/> == Сипаттамасы == Мозаиканың ең кең жерінде ені шамамен 5,1 метр, ал ең тар жерінде 3 метрдей. Кескін өңделмеген боялған тастардан жасалған және әлі де жақсы күйде.<ref name="DURRESI">{{cite book|last=Hoti|first=Afrim|title=DURRËSI, Epidamni-Dyrrahu|year=2003|publisher=Cetis Tirana|isbn=99927-801-3-4|page=81}}</ref> Мозаика эллиндік және иллириялық мотивтердің үйлесімінің жарқын үлгісі болып табылады және стилистикалық тұрғыдан бір кездері [[Ежелгі Македония|Ежелгі Македонияның]] бір бөлігі болған Пелладан табылған сол кезеңдегі мозаикаға ұқсайды.<ref name="Mosaic">Apollon Baçe, Aleksandër Meksi, Emin Riza, Gjerak Karaiskaj, Pirro Thomo - ''Historia e Arkitekturës Shqiptare'' (History of Albanian Architecture - pages 87-88 (in Albanian)) Publisher: Ministria e Arsimit dhe e Kulturës, Instituti i Monumenteve të Kulturës, Tirana 1980</ref> Мозаикадағы әйел портретіне қатысты кем дегенде екі теория бар. Тарихшы және археолог Мойкома Зеконың айтуынша, оның бейнесін [[Апулия]] мен Италияның оңтүстігінің басқа бөліктерінде табылған [[Амфора|амфоралардағы]] суреттермен салыстыруға болады. Бұл болжам дұрыс болса, «Дуррес сұлуы» Крит құдайы [[Илифия|Илитияның]] портреті. Археолог Африм Хоти мозаикада грек мифологиясындағы [[Артемида]] құдайының серігі Аура бейнеленген деп есептейді.<ref>Gazeta STANDARD, March 31, 2010 [http://www.standard.al/index.php/kulture/4346.html Dhunë arkeologjike! (in Albanian)]{{Deadlink|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }} by Artur Ajazi</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эллинизм өнері]] [[Санат:Албаниядағы археология]] [[Санат:Албания мәдениеті]] ifhcbdi2cldbggsfym314n7l28u18hp 3607982 3607981 2026-05-23T07:21:27Z TheNomadEditor 120280 /* Тарихы */ 3607982 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Detail of 'The Beauty of Durres' Mosaic (Illyrian - 4th Cent. BCE) - National Historical Museum - Tirana - Albania (42748108492).jpg|thumb|300px|Мозаика]] '''«Дуррес сұлулығы»''' ({{lang-sq|Bukuroshja e Durrësit}}) — полихроматикалық [[мозаика]]ның атауы, оның жасалуы б.з.б. IV ғасырға жатады (бұл оны [[Албания]]да ашылған ең көне мозаика етеді).<ref>Albanian cultural heritage, page 21 - National Tourism Agency</ref> 9 м<sup>2</sup> мозаика [[Эллипс|эллиптикалық]] пішінге ие, ол қара фонда гүлдермен ([[сүмбіл]], [[лалагүл]] және [[қоңыраугүл]]) және басқа да өсімдік элементтерімен қоршалған әйел басын бейнелейді.<ref name="Coin">BANK OF ALBANIA [http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0 Coin with “The Beauty of Durrës”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305065629/http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0# |date=2012-03-05 }}</ref><ref name="Enciklopedik">Fjalori Enciklopedik Shqiptar, Akademia e Shkencave - Tiranë, 1984 (MOZAIKU I DURRËSIT ME PORTRETIN E NJE GRUAJE, page 726)</ref><ref name="Enciklopedik"/> == Тарихы == Мозаика 1916 жылы Дурресте [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тың қызған шағында, қаланы [[Аустрия-Мажарстан]] әскерлері басып алған кезде табылған. Әскери инженерлер бомба баспаналарының құрылысында жұмыс істеп жатқанда, Варос кварталында орналасқан ғимараттың астындағы 3,8 метр тереңдікте осы мозаикаға тап болды. Аустриялық археолог Камилло Прашникер 1918 жылы сәуірде мозаиканы зерттеп, оның суретін өзінің «Музакия және Малакастра: Орталық Албаниядағы археологиялық зерттеулер» ({{Lang-de|Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien}}нем) мақаласына енгізіп, мозаиканы шедевр деп атады. (бұл мақала 1920 жылы [[Вена]]да жарияланған).<ref>{{Cite journal|last=Praschniker|first=Camillo|date=1920|title=Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien|url=https://doi.org/10.11588/diglit.33680#0370|journal=Jahreshefte des Österreichischen Archäologischen Institutes in Wien|volume=21.-22.1922-1924, Beiblatt|pages=203–214|doi=10.11588/diglit.33680|via=Heidelberger historische Bestände}}</ref> Соғыс аяқталғаннан кейін «Дуррес сұлулығын» 1947 жылы археолог Вангель Точи жоғалтып, қайта ашты.<ref>[http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 ARISTOKRACIA E MOZAIKËVE TË DURRËSIT (in Albanian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308121754/http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 |date=2012-03-08 }} March 3, 2010</ref>. 1982 жылы мозаика [[Тирана]]дағы Ұлттық тарих мұражайының антикварлық экспонаттар залында қойылды, оны әлі күнге дейін көруге болады.<ref name="Coin"/> == Сипаттамасы == Мозаиканың ең кең жерінде ені шамамен 5,1 метр, ал ең тар жерінде 3 метрдей. Кескін өңделмеген боялған тастардан жасалған және әлі де жақсы күйде.<ref name="DURRESI">{{cite book|last=Hoti|first=Afrim|title=DURRËSI, Epidamni-Dyrrahu|year=2003|publisher=Cetis Tirana|isbn=99927-801-3-4|page=81}}</ref> Мозаика эллиндік және иллириялық мотивтердің үйлесімінің жарқын үлгісі болып табылады және стилистикалық тұрғыдан бір кездері [[Ежелгі Македония|Ежелгі Македонияның]] бір бөлігі болған Пелладан табылған сол кезеңдегі мозаикаға ұқсайды.<ref name="Mosaic">Apollon Baçe, Aleksandër Meksi, Emin Riza, Gjerak Karaiskaj, Pirro Thomo - ''Historia e Arkitekturës Shqiptare'' (History of Albanian Architecture - pages 87-88 (in Albanian)) Publisher: Ministria e Arsimit dhe e Kulturës, Instituti i Monumenteve të Kulturës, Tirana 1980</ref> Мозаикадағы әйел портретіне қатысты кем дегенде екі теория бар. Тарихшы және археолог Мойкома Зеконың айтуынша, оның бейнесін [[Апулия]] мен Италияның оңтүстігінің басқа бөліктерінде табылған [[Амфора|амфоралардағы]] суреттермен салыстыруға болады. Бұл болжам дұрыс болса, «Дуррес сұлуы» Крит құдайы [[Илифия|Илитияның]] портреті. Археолог Африм Хоти мозаикада грек мифологиясындағы [[Артемида]] құдайының серігі Аура бейнеленген деп есептейді.<ref>Gazeta STANDARD, March 31, 2010 [http://www.standard.al/index.php/kulture/4346.html Dhunë arkeologjike! (in Albanian)]{{Deadlink|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }} by Artur Ajazi</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эллинизм өнері]] [[Санат:Албаниядағы археология]] [[Санат:Албания мәдениеті]] ts6jivhpfw7l2jmw6uafiltkqs84unq 3607983 3607982 2026-05-23T07:22:25Z TheNomadEditor 120280 /* Сипаттамасы */ 3607983 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Detail of 'The Beauty of Durres' Mosaic (Illyrian - 4th Cent. BCE) - National Historical Museum - Tirana - Albania (42748108492).jpg|thumb|300px|Мозаика]] '''«Дуррес сұлулығы»''' ({{lang-sq|Bukuroshja e Durrësit}}) — полихроматикалық [[мозаика]]ның атауы, оның жасалуы б.з.б. IV ғасырға жатады (бұл оны [[Албания]]да ашылған ең көне мозаика етеді).<ref>Albanian cultural heritage, page 21 - National Tourism Agency</ref> 9 м<sup>2</sup> мозаика [[Эллипс|эллиптикалық]] пішінге ие, ол қара фонда гүлдермен ([[сүмбіл]], [[лалагүл]] және [[қоңыраугүл]]) және басқа да өсімдік элементтерімен қоршалған әйел басын бейнелейді.<ref name="Coin">BANK OF ALBANIA [http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0 Coin with “The Beauty of Durrës”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305065629/http://www.bankofalbania.org/web/Explanation_for_coin_of_2004_The_bele_of_Durres_2775_2.php?kc=0,6,3,6,0# |date=2012-03-05 }}</ref><ref name="Enciklopedik">Fjalori Enciklopedik Shqiptar, Akademia e Shkencave - Tiranë, 1984 (MOZAIKU I DURRËSIT ME PORTRETIN E NJE GRUAJE, page 726)</ref><ref name="Enciklopedik"/> == Тарихы == Мозаика 1916 жылы Дурресте [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тың қызған шағында, қаланы [[Аустрия-Мажарстан]] әскерлері басып алған кезде табылған. Әскери инженерлер бомба баспаналарының құрылысында жұмыс істеп жатқанда, Варос кварталында орналасқан ғимараттың астындағы 3,8 метр тереңдікте осы мозаикаға тап болды. Аустриялық археолог Камилло Прашникер 1918 жылы сәуірде мозаиканы зерттеп, оның суретін өзінің «Музакия және Малакастра: Орталық Албаниядағы археологиялық зерттеулер» ({{Lang-de|Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien}}нем) мақаласына енгізіп, мозаиканы шедевр деп атады. (бұл мақала 1920 жылы [[Вена]]да жарияланған).<ref>{{Cite journal|last=Praschniker|first=Camillo|date=1920|title=Muzakhia und Malakastra: archäologische Untersuchungen in Mittelalbanien|url=https://doi.org/10.11588/diglit.33680#0370|journal=Jahreshefte des Österreichischen Archäologischen Institutes in Wien|volume=21.-22.1922-1924, Beiblatt|pages=203–214|doi=10.11588/diglit.33680|via=Heidelberger historische Bestände}}</ref> Соғыс аяқталғаннан кейін «Дуррес сұлулығын» 1947 жылы археолог Вангель Точи жоғалтып, қайта ашты.<ref>[http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 ARISTOKRACIA E MOZAIKËVE TË DURRËSIT (in Albanian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308121754/http://www.trt.net.tr/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=55d94996-c7f3-4b02-8fcf-d3011f131998 |date=2012-03-08 }} March 3, 2010</ref>. 1982 жылы мозаика [[Тирана]]дағы Ұлттық тарих мұражайының антикварлық экспонаттар залында қойылды, оны әлі күнге дейін көруге болады.<ref name="Coin"/> == Сипаттамасы == Мозаиканың ең кең жерінде ені шамамен 5,1 метр, ал ең тар жерінде 3 метрдей. Кескін өңделмеген боялған тастардан жасалған және әлі де жақсы күйде.<ref name="DURRESI">{{cite book|last=Hoti|first=Afrim|title=DURRËSI, Epidamni-Dyrrahu|year=2003|publisher=Cetis Tirana|isbn=99927-801-3-4|page=81}}</ref> Мозаика эллиндік және иллириялық мотивтердің үйлесімінің жарқын үлгісі болып табылады және стилистикалық тұрғыдан бір кездері [[Ежелгі Македония]]ның бір бөлігі болған Пелладан табылған сол кезеңдегі мозаикаға ұқсайды.<ref name="Mosaic">Apollon Baçe, Aleksandër Meksi, Emin Riza, Gjerak Karaiskaj, Pirro Thomo - ''Historia e Arkitekturës Shqiptare'' (History of Albanian Architecture - pages 87-88 (in Albanian)) Publisher: Ministria e Arsimit dhe e Kulturës, Instituti i Monumenteve të Kulturës, Tirana 1980</ref> Мозаикадағы әйел портретіне қатысты кем дегенде екі теория бар. Тарихшы және археолог Мойкома Зеконың айтуынша, оның бейнесін [[Апулия]] мен Италияның оңтүстігінің басқа бөліктерінде табылған [[амфора]]лардағы суреттермен салыстыруға болады. Бұл болжам дұрыс болса, «Дуррес сұлуы» Крит құдайы [[Илифия]]ның портреті. Археолог Африм Хоти мозаикада грек мифологиясындағы [[Артемида]] құдайының серігі Аура бейнеленген деп есептейді.<ref>Gazeta STANDARD, March 31, 2010 [http://www.standard.al/index.php/kulture/4346.html Dhunë arkeologjike! (in Albanian)]{{Deadlink|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }} by Artur Ajazi</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эллинизм өнері]] [[Санат:Албаниядағы археология]] [[Санат:Албания мәдениеті]] quchpd7zwu58sy2bh9r1ebboobb6665 Мрика 0 700025 3607979 3155327 2026-05-23T07:19:00Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607979 wikitext text/x-wiki '''Мрика''' ({{Lang-sq|Mrika}}) — Лазар Силикидің [[Албан тілі|албан]] [[либретто]]сына Пренк Якова жазған үш актілі [[Опера (музыка)|опера]]. Төрт актілі түпнұсқа нұсқасының премьерасы Шкодрада 1958 жылы 1 желтоқсанда Мигиени театрында өтті.<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.facebook.com/teatrimigjenishkoder/posts/1268441493294765|title=Teatri Migjeni, Shkoder|publisher=www.facebook.com|accessdate=2020-05-12}}</ref><ref>{{Citation|last=Rubin|first=Don|title=The world encyclopedia of contemporary theatre|url=https://books.google.com/books?id=B9RV5UFtPNMC&pg=PA41|year=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-05928-2|pages=41–}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=B9RV5UFtPNMC&pg=PA41|date=20210417020637}}</ref> Үш актіде өңделген нұсқасы алғаш рет 1959 жылы желтоқсанда Албанияның музыка және өнер академиясында [[Тирана]]да жұртшылыққа ұсынылды. Опера Якова мен Силики жасаған және 1952 жылы шілдеде алғаш рет [[Тирана]]да қойылған «Албания үстіндегі жарық» ({{Lang-sq|Dritë mbi Shqipëri}}) екі көріністегі музыкалық пьесаға негізделген. Мрика бірінші албан операсы болып саналады.<ref>Prifti, Peter R., ''Socialist Albania since 1944'', Vol. 23, MIT Press, 1978, p. 124. {{ISBN|0-262-16070-6}}</ref> «Мрики» операсының оқиғалары 1950 жылдары орын алады. Сюжет Мирдитадан шыққан қыздың және оның отбасының өміріне арналған. Мриканың «Күн батып кетті» ариясы ({{Lang-sq|Dielli ka perendue}}), лирикалық реңкте жазылған, ал екінші актіде ария О! C janë këto trazime композитор сахнаға, сөйлеу диалектісіне, киім-кешек пен дүниетанымға бейімдеген музыканың қалған бөлігінен де лирикалық және драмалық болуымен ерекшеленеді.<ref name=":0" /> Төрт бөлімді нұсқаның алғашқы қойылымын режиссер Андреа Скангети және үш бөлімді Кристак Антониу басқарды.<ref name=":0" /><ref name="Vatra">{{Citation|url=http://gazetavatra.com/nje-nga-yjet-artit-shqiptar-kristaq-antoniu/|publisher=Gazeta Vatra|title=Një nga yjet artit shqiptar, Kristaq Antoniu}} {{Wayback|url=http://gazetavatra.com/nje-nga-yjet-artit-shqiptar-kristaq-antoniu/|date=20190428124106}}</ref> Шкодер қойылымында әншілер Леонард Деда, Тонин Дайя, Зеф Бека және Тонин Задея өнер көрсетті; Мрика рөлін театр сахнасында алғаш рет өнер көрсеткен сопрано Клотильд Чантоя сомдады. Автордың өзі жүргізген. Тиранадағы қойылымға Мария Края, Лук Катсай, Авни Мула, Ибрагим Тукики, Йоргжи Вело қатысты. Дирижер: Мұстафа Крантеа.<ref name=":0" /> Операны жасағаны үшін Пренк Яков Еңбек орденімен және Республикалық сыйлықпен марапатталды.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Албания музыкасы]] [[Санат:1958 жылғы опералар]] e01k9c49zfci0gu0fhetry2wt1ayus1 Албан ұлттық киімі 0 700026 3607984 3159389 2026-05-23T07:23:38Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607984 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Fustanela 001.jpg|нобай|Фустанелла]] Албан ұлттық киімі бүкіл [[Албания]]да, [[Албан тілі]]нде сөйлейтін аумақтарда және албан субэтникалық топтарында (мысалы, Италиядағы Арбереш, Грециядағы Арваниттер, Хорватиядағы Абанаси) дәстүрлі түрде киілетін 200-ден астам түрлі киімдерді қамтиды. Дәстүрлі киімдер тұратын аймаққа, әлеуметтік шығу тегіне, жасына және дініне байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Халық киімі 1950 жылдарға дейін Албанияда күнделікті өмірде кеңінен таралған. Кейін, әсіресе, жастар арасында батыстық үлгідегі киімдер ауыстырылды. Бүгінде кейбір қарттар күнделікті тұрмыста дәстүрлі киім киюді жалғастыруда. Бұл киімдерді әртүрлі фольклорлық топтар да киеді, қарапайым албандар арнайы мерекелерде дәстүрлі киім киюі мүмкін.<ref>{{Cite web|url=https://en.wiktionary.org/wiki/tirk|title=tirk – Wiktionary|website=en.wiktionary.org|language=en|accessdate=2017-07-19}}</ref> Албандық киім уақыт өте өзгерді. Бірнеше аймақтық түрлері дамыды. Сыртқы мәдени факторлар әсер етті, атап айтқанда, исламдану мен Османлы дәуірі киімге үлкен әсер етті. Албания тәуелсіздік алғаннан кейін батыс сәнінің әсері дәстүрлі киімдерге де әсер ете бастады. == Әйелдер киімі == Албанияның таулы бөлігінде әйелдер жиегі кестеленген ұзын зығыр көйлек киген. Бұл жейдеге екі алжапқыш (фартук) кигізілген немесе кестемен безендірілген бір кішкентай. Албан тау әйелдерінің қысқа күртешелері алтын баулармен, аппликациялармен және шашақтармен безендірілген. Олардың гардеробында қоңырау тәрізді юбкалар да болды. Шкодер аймағында әйелдер мөлдір көйлектерін иықтарына қызыл ленталармен байлаған, ал көкірекше күміс тиындармен безендірілген. Албанияның солтүстігіндегі Мирдита аймағында белбеу жасына байланысты қылшықтармен безендірілген: қызыл киімді жас қыздар, қара киімді егде жастағы әйелдер. Зерчани аймағында әйелдер баумен кесілген жеңсіз көйлек киген. Қала тұрғындары мақтадан немесе жібектен жасалған гүл шоқтарын киді. Әйелдердің, сондай-ақ ерлердің сыртқы киімдері ұзын тербелетін джубба кафтан болды. Ол тығыз жүн матадан тігілген және гауһар тәрізді ою-өрнектермен кестеленген. Бас киімдердің ішінде орамалдар мен төсек жамылғылары кең тараған, олар аймаққа байланысты ерекшеленетін.<ref name="ЭК">[https://books.google.ru/books?id=Twy9BwAAQBAJ&pg=PA97&lpg=PA97&dq=Народный+костюм+албании&source=bl&ots=XuapWMlwid&sig=mEKYBLpy9mOqqcG4hmmyWmGCymc&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwiyjLW6obHTAhXIFZoKHUGEBV0Q6AEIXjAN#v=onepage&q=Народный%20костюм%20албании&f=false Энциклопедия костюма] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506145445/https://books.google.ru/books?id=Twy9BwAAQBAJ&pg=PA97&lpg=PA97&dq=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9+%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8E%D0%BC+%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8&source=bl&ots=XuapWMlwid&sig=mEKYBLpy9mOqqcG4hmmyWmGCymc&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwiyjLW6obHTAhXIFZoKHUGEBV0Q6AEIXjAN#v=onepage&q=Народный%20костюм%20албании&f=false |date=2021-05-06 }}. М. 2010.</ref> == Ерлер киімі == Ерлердің дәстүрлі киімі Албанияның оңтүстігінде кең таралған фустанелла юбкасы болды. Солтүстікте олар қара өрілген кестеленген ақ тар ұзын шалбар киген. Бұл шалбармен бірге ерлер жейде, жилет және жеңсіз күрте киді. Сондай-ақ түкті күртеше киетін сөмке тәрізді потур шалбарлар да болды. Бас киімдердің ішінен ерлер түрік фездерімен қатар жолақ тақия киген. Албандықтардың ұлттық бас киімі - кече. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Еуропа халықтарының ұлттық киімдері]] [[Санат:Албания мәдениеті]] lb8s7h8bxe1zos8m94in26y4shupcqi Беса (Албания) 0 700185 3607989 3317071 2026-05-23T07:29:54Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607989 wikitext text/x-wiki '''Беса''' ({{Lang-sq|besa}}) — [[албандар]]дың [[ұлттық болмыс]]ы мен ұлттық сипатының іргелі ұғымдарының бірі. == Беса лингвомәдени ұғым ретінде == {{Cquote|Кезінде «беса» деп айтқан албан ешбір жағдайда уәдесін бұза алмайды немесе оған адал бола алмайды.|author=Мехмед Ферид-паша}} Беса сөзі орыс тіліне сөзбе-сөз аударғанда «сенім», «уәде» немесе «құрмет сөзі». Бұл ұғым лат тіліне жақын.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.opendemocracy.net/en/article_2114jsp/|title=Besa|author=Kushova, Alma|website=OpenDemocracy|date=21.07.2004|publisher=|lang=en|access-date=2020-03-31|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801003154/https://www.opendemocracy.net/en/article_2114jsp/|deadlink=no}}</ref> Оның жақын туыстығы (бұл ретте сол {{Lang-la|fides}} діни сезім мағынасында албан тілінде басқа формаға ие болды - feja). Бесник сын есімі «адал» немесе «шындық» деген мағынаны білдіретін беса сөзінен шыққан. Албандар арасында әйел есімі Беса және еркек есімі Бесник жиі кездеседі. «Беса» ұғымы отбасы мүшесінің немесе досының алдындағы сөзіне және міндетіне адал болуға негізделген. Ол сондай-ақ қайтыс болған ата-бабалардың өсиетімен немесе оларға берілген уәдемен байланысты жағдайда негізгі ұғым болып табылады.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.annadilellio.com/wp-content/uploads/2013/10/Adem-Jashari-NN.pdf|title=The Legendary Commander: The construction of an Albanian master‐narrative in post‐war Kosovo|author=Di Lellio, Anna; Schwanders-Sievers, Stephanie|website=Nations and Nationalism|date=|publisher=|lang=en|access-date=2020-03-31|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224184258/http://www.annadilellio.com/wp-content/uploads/2013/10/Adem-Jashari-NN.pdf%20%20|deadlink=no}}</ref> Жарғылары Шкодра, XV ғасырда италию-венециялық диалектіде жазылған, етістігі bessare пайдаланады (ант беру), бұл Ардиан Клоси және Ардиан Вехбиу, тәжірибенің алғашқы құжатталған ескертуі. XVI ғасырда Гён Бузуку аударған миссалда діни сенімді білдіретін беса сөзі қолданылған: лат. o mulier, magna est fides tua → Alb. o gruo, e madhe äshte besa jote. XIX ғасырдың басында албан-грек сөздігін жасаған кезде Маркос Боцарис албан сөзін беса (грек алфавитінде μπέσα деп жазылған) θρησκεία сөзімен аударып, діни сенімді білдіреді. 1896 жылы фр-мен салыстырғанда «беса» ұғымы туралы мақала жарияланды.<ref>''Gawrych, George.'' The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913 <small>(англ.)</small>. — London: IB Tauris, 2006</ref> == Мәдениетте == Көптеген албан мақал-мәтелдері «беса» ұғымымен байланысты: * Besa e shqiptarit nuk shitet pazarit (алб. — «Албанның намысы базарда сатылмайды, сатып алынбайды») * Shqiptarët vdesin dhe besen nuk e shkelin (алб. - «Албандар сөзінен шыққанша өлген артық») * Besa e shqiptarit si purteka e arit (алб. — «Албанның намысы алтыннан да қымбат»).<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://besathepromise.com/ BESA: The Promise] (2012): Екінші дүниежүзілік соғыста еврейлерді құтқарған албандар туралы деректі фильм * [http://www1.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/besa/index.asp?WT.mc_id=wiki Беса: Ар-намыс кодексі, Холокост кезінде еврейлерді құтқарған мұсылман албандар]: Яд Вашемнің онлайн көрмесі [[Санат:Албания мәдениеті]] [[Санат:Ант пен серт]] [[Санат:Албания дәстүрлері]] 0wjspdebimznck8241dt4kjeaqf64hf Албан комикстері 0 700187 3607990 3541526 2026-05-23T07:30:52Z TheNomadEditor 120280 /* Тарихы */ 3607990 wikitext text/x-wiki '''Албан комикстері''' — халықаралық деңгейде танымал болмаса да, негізінен [[Косово]]дан келген комикс авторларымен шығарылды. Соңғы уақытқа дейін [[Албания]]да комикстерді ''фумити'' (сөзбе-сөз: түтіннің бұлттары) деп аталатын керексіз әдебиет ретінде қарастыратын күлкілі дәстүр болған жоқ, себебі поп-артқа диктаторлық [[Коммунизм|коммунистік]] режим тыйым салған.<ref name="Strip Burek">[http://www.ljudmila.org/stripcore/burek2/albania.htm Strip Burek]</ref> Бүгінгі таңда Косовода ''Леон'' деп аталатын бір комикс журналы және ''Гарфилд пен Кальвин және Гоббс''пен бірге (албан тіліне аударылған) ''Тафе Кусури'' комиксті ''Koha Ditore'' газетіде (Агим Кена негізін қалаған және оның ұлы Ррон Цена жалғастырған ең көне сериал кейіпкері) жарық көрді.<ref>Trembelat, "...translate and do the lettering for the comic strips (Garfield, Calvin and Hobbes, Baldo and Cleats) published in this daily [Koha Ditore]" [http://www.trembelat.com/work/kd/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090709135817/http://www.trembelat.com/work/kd/|date=2009-07-09}}</ref> == Тарихы == Косовода күлкілі мәдениетке Югославиядағы субмәдениет әсер етті, дегенмен басқа елдер ықпал етті. Косовода жарық көрген алғашқы комикс Агим Кенаның (Рилинджа газеті) Тафе Кусури болды. Тоқсаныншы жылдардағы параллельді басқару кезінде [[Косово]]ның [[Приштина]] қаласында басылып шыққан албан күлкілі журналы болды және ол Стрип Арты деп аталды. Онда жергілікті және халықаралық авторлардың комикстері ұсынылды. Журнал негізін қаламағаны үшін тоқтатылды. «Стрип Арты» болмаса, күлкілі мәдениет негізінен балалар мен жасөспірімдер журналдары арқылы жалғасты. Баламалы өнерге арналған Хапи Алтернатив журналы комикстердің жанкүйері Петрит Селими өңдеген, сонымен қатар Хеллбой сияқты роман кейіпкерлерін албан тілінің нарығына таныстыратын жергілікті және шетелдік комикстерді басып шығарды. Басқа аралас мазмұнды журнал Харежа (тоқсаныншы жылдары Ибрагим Кадриу ай сайын шығаратын) және Визатори деп аталатын Коха Диторедегі апта сайынғы балаларға арналған қосымшасы (Илл Ругова 2000–2005 жылдары шығарған) болды. «Ррота» баспасы 2003 жылы Өрмекші адам, Алан Форд және Икс адамдарын басып шығарды және аударды. Кейінірек олар Пишпирику деп аталатын ай сайынғы балалар журналын шығарды, онда бес беттік комикс (Трембелат жазған және суреттеген) үнемі көрсетіліп тұратын. 1999 жылы Дайли Зериде түпнұсқалық шығармаларды шығарды, ал апта сайынғы Жава 2003 жылы Рротелат (Эдон Мухакхери) шығарды, бірақ екеуі де тәжірибені тоқтатты.<ref>[http://www.albanianarts.com/aart/artists_preview.php?id=0000000662&ticket=aWQwMDAwMDAwNjYy Albanian Arts]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.trembelat.com/work/pishpi/|title=Trembelat|accessdate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090720130827/http://www.trembelat.com/work/pishpi/|archivedate=2009-07-20|url-status=dead}}</ref> Албан комикстері ауызекі тілде Югославия комикс мәдениетінің әсерін көрсететін «стрипа» деп аталады. Комикстерді Косовода табу қиын. Олардың кейбіреулері Рилинджа газеттерінің тарату нүктелерінен табылған, ал жанкүйерлер Приштина қаласының орталығындағы Стрипдепот деп аталатын комикстерден шабыттанған кофеханада, сондай-ақ Дите Нат кітап дүкені-кафесінде шектеулі көшірмелерді таба алады. == Авторлар == Косоводағы негізгі комикс авторлары: Агим Кена, Шпенд Када, Бинжамен Хакша, Валдет Гаши, Гжон Марку, Гани Сундури, Гани Якупи Рамадан ЗаплужаФахри Акханела.<ref>[http://www.albanianarts.com/aart/artists_preview.php?id=0000000744&ticket=aWQwMDAwMDAwNzQ0 Albanian Arts]</ref> Албаниядағы негізгі комикс авторлары: Шпенд Бенгу. Косоводағы негізгі комикс баспалары; Рилинджа, Ррота, Хареджа, Хапи балама, Коха.<ref name="Strip Burek" /> == Фактілер == * [[Приштина|Приштинада]] адамдар оқып, сатып ала алатын комикстер жинағы бар Strip Depot деп аталатын кафе-бар бар. Комикстерден шабыттанған барды комикс әуесқойы және Hapi Alternativ күлкілі журналының бұрынғы шығарушысы Петрит Селими құрған.<ref>Bradt Travel Guide Kosovo, ''by Gail Warrander and Verena Knaus'', page 106 [https://books.google.com/books?id=GCRjKdrmqqEC&dq=kosova+comic+strip&pg=PA106]</ref> * 1997–1998 жылдар аралығында Сорос қоры ұйымдастырған және негізін қалаған бір жылдық комикс мектебі болды. Косоводағы соғысқа байланысты тоқтатылды. == Тағы қараңыз == * [[Албания өнері]] * [[Албания музыкасы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.rrota.com/ «Ррота» баспасы] * [http://www.trembelat.com/ trembelat.com] * [https://web.archive.org/web/20190331082209/http://www.kohaditore.com/ Коха Диторе онлайн] * [https://web.archive.org/web/20161222005257/http://comicscenter.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=59&lang=en Косово Македония комикс орталығында] * [https://web.archive.org/web/20100721150557/http://www.stripdepot.com/ Strip Depot кафесі] * [https://web.archive.org/web/20110720172211/http://www.rhiz.eu/institution-44084-en.html Комикстер қауымдастығы] * [http://www.shpendbengu.com/ Шпенд Бенгу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124152329/https://shpendbengu.com/ |date=2019-01-24 }} [[Санат:Албания өнері]] [[Санат:Албания әдеби шығармалары]] [[Санат:Елдер бойынша комикстер]] 61yjpbeu63zs23nq53t32rn4sban970 3607991 3607990 2026-05-23T07:31:14Z TheNomadEditor 120280 /* Фактілер */ 3607991 wikitext text/x-wiki '''Албан комикстері''' — халықаралық деңгейде танымал болмаса да, негізінен [[Косово]]дан келген комикс авторларымен шығарылды. Соңғы уақытқа дейін [[Албания]]да комикстерді ''фумити'' (сөзбе-сөз: түтіннің бұлттары) деп аталатын керексіз әдебиет ретінде қарастыратын күлкілі дәстүр болған жоқ, себебі поп-артқа диктаторлық [[Коммунизм|коммунистік]] режим тыйым салған.<ref name="Strip Burek">[http://www.ljudmila.org/stripcore/burek2/albania.htm Strip Burek]</ref> Бүгінгі таңда Косовода ''Леон'' деп аталатын бір комикс журналы және ''Гарфилд пен Кальвин және Гоббс''пен бірге (албан тіліне аударылған) ''Тафе Кусури'' комиксті ''Koha Ditore'' газетіде (Агим Кена негізін қалаған және оның ұлы Ррон Цена жалғастырған ең көне сериал кейіпкері) жарық көрді.<ref>Trembelat, "...translate and do the lettering for the comic strips (Garfield, Calvin and Hobbes, Baldo and Cleats) published in this daily [Koha Ditore]" [http://www.trembelat.com/work/kd/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090709135817/http://www.trembelat.com/work/kd/|date=2009-07-09}}</ref> == Тарихы == Косовода күлкілі мәдениетке Югославиядағы субмәдениет әсер етті, дегенмен басқа елдер ықпал етті. Косовода жарық көрген алғашқы комикс Агим Кенаның (Рилинджа газеті) Тафе Кусури болды. Тоқсаныншы жылдардағы параллельді басқару кезінде [[Косово]]ның [[Приштина]] қаласында басылып шыққан албан күлкілі журналы болды және ол Стрип Арты деп аталды. Онда жергілікті және халықаралық авторлардың комикстері ұсынылды. Журнал негізін қаламағаны үшін тоқтатылды. «Стрип Арты» болмаса, күлкілі мәдениет негізінен балалар мен жасөспірімдер журналдары арқылы жалғасты. Баламалы өнерге арналған Хапи Алтернатив журналы комикстердің жанкүйері Петрит Селими өңдеген, сонымен қатар Хеллбой сияқты роман кейіпкерлерін албан тілінің нарығына таныстыратын жергілікті және шетелдік комикстерді басып шығарды. Басқа аралас мазмұнды журнал Харежа (тоқсаныншы жылдары Ибрагим Кадриу ай сайын шығаратын) және Визатори деп аталатын Коха Диторедегі апта сайынғы балаларға арналған қосымшасы (Илл Ругова 2000–2005 жылдары шығарған) болды. «Ррота» баспасы 2003 жылы Өрмекші адам, Алан Форд және Икс адамдарын басып шығарды және аударды. Кейінірек олар Пишпирику деп аталатын ай сайынғы балалар журналын шығарды, онда бес беттік комикс (Трембелат жазған және суреттеген) үнемі көрсетіліп тұратын. 1999 жылы Дайли Зериде түпнұсқалық шығармаларды шығарды, ал апта сайынғы Жава 2003 жылы Рротелат (Эдон Мухакхери) шығарды, бірақ екеуі де тәжірибені тоқтатты.<ref>[http://www.albanianarts.com/aart/artists_preview.php?id=0000000662&ticket=aWQwMDAwMDAwNjYy Albanian Arts]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.trembelat.com/work/pishpi/|title=Trembelat|accessdate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090720130827/http://www.trembelat.com/work/pishpi/|archivedate=2009-07-20|url-status=dead}}</ref> Албан комикстері ауызекі тілде Югославия комикс мәдениетінің әсерін көрсететін «стрипа» деп аталады. Комикстерді Косовода табу қиын. Олардың кейбіреулері Рилинджа газеттерінің тарату нүктелерінен табылған, ал жанкүйерлер Приштина қаласының орталығындағы Стрипдепот деп аталатын комикстерден шабыттанған кофеханада, сондай-ақ Дите Нат кітап дүкені-кафесінде шектеулі көшірмелерді таба алады. == Авторлар == Косоводағы негізгі комикс авторлары: Агим Кена, Шпенд Када, Бинжамен Хакша, Валдет Гаши, Гжон Марку, Гани Сундури, Гани Якупи Рамадан ЗаплужаФахри Акханела.<ref>[http://www.albanianarts.com/aart/artists_preview.php?id=0000000744&ticket=aWQwMDAwMDAwNzQ0 Albanian Arts]</ref> Албаниядағы негізгі комикс авторлары: Шпенд Бенгу. Косоводағы негізгі комикс баспалары; Рилинджа, Ррота, Хареджа, Хапи балама, Коха.<ref name="Strip Burek" /> == Фактілер == * [[Приштина]]да адамдар оқып, сатып ала алатын комикстер жинағы бар Strip Depot деп аталатын кафе-бар бар. Комикстерден шабыттанған барды комикс әуесқойы және Hapi Alternativ күлкілі журналының бұрынғы шығарушысы Петрит Селими құрған.<ref>Bradt Travel Guide Kosovo, ''by Gail Warrander and Verena Knaus'', page 106 [https://books.google.com/books?id=GCRjKdrmqqEC&dq=kosova+comic+strip&pg=PA106]</ref> * 1997–1998 жылдар аралығында Сорос қоры ұйымдастырған және негізін қалаған бір жылдық комикс мектебі болды. Косоводағы соғысқа байланысты тоқтатылды. == Тағы қараңыз == * [[Албания өнері]] * [[Албания музыкасы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.rrota.com/ «Ррота» баспасы] * [http://www.trembelat.com/ trembelat.com] * [https://web.archive.org/web/20190331082209/http://www.kohaditore.com/ Коха Диторе онлайн] * [https://web.archive.org/web/20161222005257/http://comicscenter.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=59&lang=en Косово Македония комикс орталығында] * [https://web.archive.org/web/20100721150557/http://www.stripdepot.com/ Strip Depot кафесі] * [https://web.archive.org/web/20110720172211/http://www.rhiz.eu/institution-44084-en.html Комикстер қауымдастығы] * [http://www.shpendbengu.com/ Шпенд Бенгу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124152329/https://shpendbengu.com/ |date=2019-01-24 }} [[Санат:Албания өнері]] [[Санат:Албания әдеби шығармалары]] [[Санат:Елдер бойынша комикстер]] p9vr5wacgs22316zrv6mmc1ghi2xp34 Албан халық поэзиясы 0 700247 3607992 3157033 2026-05-23T07:32:52Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607992 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Isë Elezi, lahutar nga Rugova.jpg|нобай|Руговадан шыққан албан рапсоды (лахутар) Isë Elezi-Lekëgjekaj лахутенің сүйемелдеуімен ән айту. Ол осы ауызша эпикалық дәстүрдің ең маңызды және танымал тірі тәжірибешілерінің бірі болып саналады.]] '''[[Албандар|Албан]] халық поэзиясы''' албан әндерімен бірге дәстүрлі албан поэзиясын құрайды, ол өз кезегінде [[албан әдебиеті]]нің бір бөлігі болып табылады. == Тарихы == 1830 жылы Вук Караджич Джураковац (қазіргі Печ қаласының маңында) Довика Обадовичтің сөзінен албан халық поэзиясының алғашқы шығармаларын жазды: 12 албан әні және бір жұмбақ.<ref>{{cite web|lang=sr|author=Dobrašinović, Golub|title=Сабрана дела Вука Караџића. 18, О Црној Гори. Разни списи|url=http://www.rastko.rs/rastko-al/umetnost/vkaradzic-arnautske.php|date=1970|publisher=Prosveta|access-date=2017-05-05|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053426/http://www.rastko.rs/rastko-al/umetnost/vkaradzic-arnautske.php|deadlink=no}}</ref> Албан ұлттық қозғалысы кезінде албандар мен албандардың ұлттық болмысының қалыптасуына атсалысқан ауызша әдеби шығармашылықтың таңы басталды. Албан әдебиеті шығармаларының алғашқы жинағы Джон Ханның «{{Lang-en|Albanische Studien}}» кітабында жинақталған, ал ең танымал эпикалық поэмалардың бірі католик монахы Джерг Фиштаның авторы «{{Lang-en|The Mountain Lute (English) Russian}}» поэмасы болды. 1905-1908 жылдары Николла Иванай «Шпнеса е Шқыпнисе» атты батырлық халық жырларының жинағын басып шығарды және осы жинақтарды басып шығаруды бастаған алғашқы авторлардың бірі болды.<ref>{{cite web|url=http://www.radiokosovaelire.com/archive.php?nav=4,1&id=273|title=Rapsodët e Rugovës dhe teoria e eposit|author=Neziri, Zeqirja|lang=sq|website=Radio Kosova e lire|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715144824/http://www.radiokosovaelire.com/archive.php?nav=4,1&id=273|archivedate=2011-07-15|accessdate=2011-03-04}}</ref> == Әндері == Албан тілінің гег диалектісі басым Солтүстік Албания әндерінде серб сөздері көптеп кездеседі; Албанияның оңтүстігінде әндер тоск диалектінде айтылады, ал славян сөздері албанизацияланған түрге енеді. Ең танымал халық әндерінің мысалдары:<ref name="Elsie">{{cite web|lang=en|url=http://www.albanianliterature.net/en/oral_lit2.html|title=Oral Literature Oral verse|author=Elsie, Robert|website=Albanian Literature|accessdate=2010-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100913071543/http://www.albanianliterature.net/en/oral_lit2.html|archivedate=2010-09-13}}</ref> * Озық жауынгерлердің албан әндері, оның ішінде Мужо мен Халили циклі, сонымен қатар Гиерге Элез Алия * Евфросин Иоанина * Константин мен Дорунтина (Константин мен Йокин туралы баллада) * Бунаның үстін қалың тұман басып тұр * О, менің сұлу Мора * Машкуллора ағашының жанында * Чам халық әндері (мысалы, Чело Мезани әні) * Косово шайқасы туралы әндер == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Албания әдебиеті]] [[Санат:Албан тіліндегі әдебиеттер]] cyrrp8qvazuwslqivkz576cl8r7ymn7 Су өлшеу посты 0 700479 3607861 3607663 2026-05-22T16:24:50Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Арманбекқызы Еркежан НЗМ|Арманбекқызы Еркежан НЗМ]] ([[User talk:Арманбекқызы Еркежан НЗМ|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600224 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Су өлшеу бекеті''' — яғни гидрологиялық бекет өзендерде, көлдерде, теңіздерде, каналдарда гидрологиялық өлшеулер мен бақылауларға арналған әртүрлі жабдықтар мен аспаптардың жиынтығы және осы құрылғылар орналасқан жер. Су өлшеу бекеті – су объектілеріндегі су деңгейі мен су шығынын тұрақты түрде бақылауға арналған гидрологиялық бақылау бекеті. Мұндай бекеттерде су деңгейі, су температурасы және басқа да гидрологиялық көрсеткіштер өлшенеді. <ref>Қазгидромет гидрология бөлімі</ref> Тар мағынада гидрологиялық бекет - гидрологиялық бақылаулар жүргізетін мекеме. Әлемнің негізгі ресми гидрологиялық бекеттеріне гидрологиялық кодтар берілген. Ресейде гидрологиялық бекеттердің көпшілігін Росгидромет басқарады және "гидрологиялық бекет — гидрологиялық станция — гидрологиялық обсерватория" тізбегіндегі гидрометеорологиялық желінің төменгі буыны болып табылады [1]. Сонымен қатар су тораптары, су электр станциялары және т.б. жанындағы кедендік (ведомстволық) бекеттер бар. Кейбір жағдайларда гидрологиялық пост елді мекен мәртебесіне ие. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://old.bigenc.ru/geography/text/2358862 [[Санат:Су]] [[Санат:Су өлшеу посты]] f780q4vzqt7iigzcybmcndx1ayccwmv Мандара (халық) 0 704406 3607849 3375250 2026-05-22T16:11:28Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3607849 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Мандара |төл атауы = (вандала/vandala) |сурет = Bundesarchiv Bild 108-212-20, Kamerun, Sultan Bukar mit Gefolge.jpg |сурет тақырыбы = |саны = |аймақ = |аймақ1 = {{Байрақ|Камерун}} |саны1 = 660 000 |түсініктемелер1 = |аймақ2 = {{Байрақ|Нигерия}} |саны2 = 320 000 |түсініктемелер2 = |аймақ3 = {{Байрақ|Чад}} |саны3 = 10 000 |түсініктемелер3 = |аймақ4 = |саны4 = |түсініктемелер4 = |аймақ5 = |саны5 = |түсініктемелер5 = |аймақ6 = |саны6 = |түсініктемелер6 = |аймақ7 = |саны7 = |түсініктемелер7 = |аймақ8 = |саны8 = |түсініктемелер8 = |аймақ9 = |саны9 = |түсініктемелер9 = |аймақ10 = |саны10 = |түсініктемелер10 = |аймақ11 = |саны11 = |түсініктемелер11 = |аймақ12 = |саны12 = |түсініктемелер12 = |аймақ13 = |саны13 = |түсініктемелер13 = |тілдері = [[мандара тілі]] |діні = [[суннизм]], дәстүрлі нанымдар |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Мандара''' (''вандала/vandala'') — [[Батыс Африка]]дағы халық. Олар [[Камерун]]ның солтүстігінде және [[Нигерия]]ның солтүстік-шығысында тұрады.<ref>Большая российская энциклопедия 2004–2017 https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2156583</ref> Камерунда 660 мың адам, Нигерияда 320 мың адам, [[Чад]]та 10 мың адам тұрады.<ref>Материал из Большого Справочника https://newstest.ru/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B0_(%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4){{Deadlink|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Тілі == Олар афроазиялық отбасының чад тобының [[мандара тілі]]нде сөйлейді.<ref>Современная Энциклопедия http://www.aggregateria.com/M/mandara.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230722190910/http://www.aggregateria.com/M/mandara.html |date=2023-07-22 }}</ref> == Діні == Діні бойынша көпшілігі мұсылмандар, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды ұстанады.<ref>Большая советская энциклопедия МАНДАРА https://bse.slovaronline.com/18066-MANDARA</ref> == Кәсібі == Дәстүрлі кәсіптері тау беткейлерінде қолмен атқарылатын [[егіншілік]] (тары, құмай, бұршақ, жержаңғақ, [[күріш]], ямс), [[мал шаруашылығы]] (ірі және ұсақ мал). Қолөнерден – металдан көркем бұйымдар жасау (темір, қола, күміс), керамика, тоқымашылық дамыған.<ref>Народы и культуры Мандара https://travel-journal.ru/ethno/40/975/{{Deadlink|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Өмір салты == Әлеуметтік бірліктің негізін ақсақал басқаратын үлкен отбасы қауымдастығы құрайды. Туыстық есеп патрилиндік, неке [[Некеден кейінгі қоныс|патрилокальды]], полигиния дамыған. Елді мекендері шоғырланып орналасқан. Тұрғын үйлері - тас немесе саз кірпіштен жасалған, биік конустық шатыры бар дөңгелек пішінді болып келеді. Дәстүрлі киімдері денеге оранған шүберек, мереке күндері - ерлер үшін туника тәрізді көйлек және әйелдер үшін кең, түрлі-түсті көйлек. Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес тағамдар (бәліштер, жармалар, бұқтырылған тағамдар, бұрыш, сарымсақ, пияз қосылған ащы дәмдеуіштер) болып табылады.<ref>народы мира / Мандара http://www.etnolog.ru/people.php?id=MNDU</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Африка халықтары}} [[Санат:Камерун халықтары]] [[Санат:Нигерия халықтары]] [[Санат:Чад халықтары]] nk1nz9b3ael0pkiuj6ze4an6w149err Өзбек ұлттық киімдері 0 721627 3607985 3470592 2026-05-23T07:25:13Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3607985 wikitext text/x-wiki [[Сурет:WikiSG 20230816 Wikimedian of the Year 2023 2C8A6261 Edited.jpg|нобай|Уикипедия негізін қалаушы [[Джимми Уэйлс]] дәстүрлі киім киген өзбек еркек пен әйел]] '''Өзбек ұлттық киімдері''' ({{Lang-uz|Oʻzbek milliy kiyimlari}}) — Өзбек ұлтының дәстүрлі киім үлгісінен тұрады. Өзбек мәдени дәстүрлерінің дәстүрлі сән сезімталдығын көрсетеді және өзбек өркениетінің негізгі мәдени қырларының бірін құрайды. Өзбектер киетін киімнің екі кең түрі бар: дәстүрлі өзбек киімі<ref>{{cite web |title=Traditional Uzbek clothing |url=https://central-asia.guide/uzbekistan/uzbek-culture/uzbek-clothing/ |website=Central Asia Guide |accessdate=8 December 2023 |date=28 November 2022}}</ref> деп аталатын дәстүрлі киім және ұлттық киім немесе басқа елдің көйлегі деп танылмаған басқалардың бәрін қамтитын батыстық киім. Ерлерге арналған дәстүрлі киімдерге бас киімнің әртүрлі формалары жатады, көбінесе дөппи деп аталатын бас қалпақ, чопон ([[шапан]]) деп аталатын ұзын яктак деп аталатын көйлек, дәстүрлі белдік және кең шалбар. Әйелдер әдетте бүкіл денені жабатын киім киеді, ең кең таралған киім - лозим деп аталатын кең тізеге дейінгі ашық түсті көйлектер. Ерекше жағдайларда ерлер әдемі кестеленген чопондарды киеді{{sfn|Condra|2013|p=9}} (кейбір аймақтарда зарчопон деп аталады), ал әйелдер көбінесе зардози деп аталатын алтын жіппен бай кестеленген атласты және [[жібек]]тен тігілген сәнді көйлектер киеді. Өзбектердің алдыңғы ұрпақтары толығымен дерлік дәстүрлі киім киген. [[Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері|Ресей Орта Азияны жаулап алғаннан]] кейін батыстың киімдері мен сәні әсіресе жас және білімді ұрпақ арасында танымал бола бастады. [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес]] дәуіріндегі өзбек киімдері әдетте утилитарлық құндылыққа бағытталса және халықаралық сән тенденциялары негізінен әсер етпесе, соңғы кездері дәстүрлі үлгілерге көбірек көңіл бөлінді.{{sfn|Knowlton|2006|p=72}} Дегенмен, қазір күнделікті киім сияқты дәстүрлі киімді киетін адамдар сирек кездеседі, қалаларда, бірақ дөппилер, чопондар және әйелдердің тізеге дейінгі көйлектері, әсіресе ауылдық жерлерде танымал болып қала береді. == Бас киімдері == Дөппи — өзбек бас киімдерінің кең тараған стилі. Өзбек доппилері әдетте төртбұрышты, жиектері үшкірленген, бірақ стильдер аймаққа қарай әр түрлі болады.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} Бастапқыда ер адамдар ғана кигенімен, көптеген әйелдер де доппи киеді. Өзбек ер адамдары киетін басқа дәстүрлі бас киімдерге чугурма, [[қалпақ]], қаракөл және соңғы кездегі исламдық [[тақия]] жатады. Кеңес үкіметі 1920 жылдардан бастап бетпердеге қарсы кең ауқымды науқан жүргізгенімен, ерлердің бас киіміне аз көңіл бөлінді. Кейбір этникалық өзбек [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|коммунистік партиясының]] жетекшілері мен белсенділері дәстүрлі [[сәлде]] кисе, басқалары тек батыстық үлгідегі костюм киген. Кейбір [[Жәдитшілік|жәдитшілер]] мұндай стильдегі костюмдерді прогрестің символы ретінде қабылдауды қолдаса, басқалары оны орыстандырудың бір түрі деп санады.{{sfn|Cronin|2014|p=222}} == Ерлер киімі == [[Сурет:Mohammed Alim Khan cropped.png|нобай|261x261 нүкте|[[Сейіт-Әлімхан әмірші]], [[Бұхара|Бұхараның]] соңғы әмірі, [[1911 жыл]] [[сәлде]] мен [[Шапан|чопон]] киген.]] Өзбек ерлер киімі уақыт өте өзгерді. Тарихи түрде дәстүрлі киімдер жолақты [[шапан]] мен [[Сәлде|сәлден]] тұратын.{{sfn|Akiner|2013|p=207}} Уақыт өте келе киім үлгілері өзгерді, өйткені көйлегі бар шалбар танымал болды. Дөппи, көбінесе ақ кестелі көрпе тігілген қара қалпақ, тақияны негізінен ауыстырды. Қазіргі өзбек жігіттері әдетте батыстық үлгідегі бок ({{Lang-en|shits}}) пен [[шалбар]] киеді.{{sfn|Condra|2013|p=9}} == Әйелдер киімі == Тарихи түрде өзбек әйелдері үйдің сыртында бүкіл денесін жауып тұратын, әдетте жылқының қылынан тоқылған торлы чачвонмен толықтырылған [[паранжа]] киген, бірақ Өзбекстанда 1930 жылдардың аяғында шабуыл салдарынан кию тоқтатылған. Өзбекстандағы өзбек әйелдері бұдан былай паранжа кимейтін болса, кейде жерлеу рәсімінде паранжалар киеді.{{sfn|Kamp|2011|p=290}} [[Ауғанстан|Ауғанстандағы]] өзбек әйелдері үйден шыққанда әдетте паранжа киеді.<ref>{{Cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |url=https://books.google.com/books?id=cYtXJhByzoEC&pg=PA117 |title=Afghanistan Declassified: A Guide to America's Longest War |date=2011 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0615-9 |language=en|page=17}}</ref> Қазіргі заманда өзбек әйелдері жиі астына иштон немесе лозим деп аталатын кең шалбары бар, тізеге дейін созылатын ашық түсті көйлек киеді. Кейбір өзбек әйелдері [[хиджаб]] киіп, ұзын жеңді көйлек кие бастады, бірақ бұл тәжірибе кең тараған жоқ.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} == Материалдар мен өндіріс әдістері == Өзбекстан [[Мақта (шитті)|мақта]] және жібек өндіру көлемі бойынша әлемдегі ең ірі өндірушілердің бірі болып табылады, дегенмен мақта өндірісі уақыт өте азайып келеді.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan Cotton Area, Yield and Production |url=https://ipad.fas.usda.gov/countrysummary/Default.aspx?id=UZ&crop=Cotton |website=International Production Assessment Division |publisher=US Department of Agriculture}}</ref>{{sfn|Mentges|Shamukhitdinova|2017|p=32}} Ғасырлар бойы [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы жібек жолының]] ажырамас бөлігі Өзбекстан жері [[Бұхара]] мен [[Самарқан|Самарқантағы]] сауда орталықтары болды. Самарқан қаласы бүкіл аймақтағы жібек өндірушілердің мекеніне айналды, нәтижесінде әртүрлі тоқыма өрнектері мен стильдері берілді.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=87vADwAAQBAJ|last=Meller|first=Susan|publisher=Abrams|year=2018|title=Silk and Cotton: Textiles from the Central Asia that Was}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Clothing of Uzbekistan}} [[Санат:Өзбектер]] [[Санат:Өзбек ұлттық киімдері]] [[Санат:Азия ұлттық киімдері]] 1esxj6us2xkbel5aa00k6b2croy349y 3607986 3607985 2026-05-23T07:26:20Z TheNomadEditor 120280 /* Ерлер киімі */ 3607986 wikitext text/x-wiki [[Сурет:WikiSG 20230816 Wikimedian of the Year 2023 2C8A6261 Edited.jpg|нобай|Уикипедия негізін қалаушы [[Джимми Уэйлс]] дәстүрлі киім киген өзбек еркек пен әйел]] '''Өзбек ұлттық киімдері''' ({{Lang-uz|Oʻzbek milliy kiyimlari}}) — Өзбек ұлтының дәстүрлі киім үлгісінен тұрады. Өзбек мәдени дәстүрлерінің дәстүрлі сән сезімталдығын көрсетеді және өзбек өркениетінің негізгі мәдени қырларының бірін құрайды. Өзбектер киетін киімнің екі кең түрі бар: дәстүрлі өзбек киімі<ref>{{cite web |title=Traditional Uzbek clothing |url=https://central-asia.guide/uzbekistan/uzbek-culture/uzbek-clothing/ |website=Central Asia Guide |accessdate=8 December 2023 |date=28 November 2022}}</ref> деп аталатын дәстүрлі киім және ұлттық киім немесе басқа елдің көйлегі деп танылмаған басқалардың бәрін қамтитын батыстық киім. Ерлерге арналған дәстүрлі киімдерге бас киімнің әртүрлі формалары жатады, көбінесе дөппи деп аталатын бас қалпақ, чопон ([[шапан]]) деп аталатын ұзын яктак деп аталатын көйлек, дәстүрлі белдік және кең шалбар. Әйелдер әдетте бүкіл денені жабатын киім киеді, ең кең таралған киім - лозим деп аталатын кең тізеге дейінгі ашық түсті көйлектер. Ерекше жағдайларда ерлер әдемі кестеленген чопондарды киеді{{sfn|Condra|2013|p=9}} (кейбір аймақтарда зарчопон деп аталады), ал әйелдер көбінесе зардози деп аталатын алтын жіппен бай кестеленген атласты және [[жібек]]тен тігілген сәнді көйлектер киеді. Өзбектердің алдыңғы ұрпақтары толығымен дерлік дәстүрлі киім киген. [[Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері|Ресей Орта Азияны жаулап алғаннан]] кейін батыстың киімдері мен сәні әсіресе жас және білімді ұрпақ арасында танымал бола бастады. [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес]] дәуіріндегі өзбек киімдері әдетте утилитарлық құндылыққа бағытталса және халықаралық сән тенденциялары негізінен әсер етпесе, соңғы кездері дәстүрлі үлгілерге көбірек көңіл бөлінді.{{sfn|Knowlton|2006|p=72}} Дегенмен, қазір күнделікті киім сияқты дәстүрлі киімді киетін адамдар сирек кездеседі, қалаларда, бірақ дөппилер, чопондар және әйелдердің тізеге дейінгі көйлектері, әсіресе ауылдық жерлерде танымал болып қала береді. == Бас киімдері == Дөппи — өзбек бас киімдерінің кең тараған стилі. Өзбек доппилері әдетте төртбұрышты, жиектері үшкірленген, бірақ стильдер аймаққа қарай әр түрлі болады.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} Бастапқыда ер адамдар ғана кигенімен, көптеген әйелдер де доппи киеді. Өзбек ер адамдары киетін басқа дәстүрлі бас киімдерге чугурма, [[қалпақ]], қаракөл және соңғы кездегі исламдық [[тақия]] жатады. Кеңес үкіметі 1920 жылдардан бастап бетпердеге қарсы кең ауқымды науқан жүргізгенімен, ерлердің бас киіміне аз көңіл бөлінді. Кейбір этникалық өзбек [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|коммунистік партиясының]] жетекшілері мен белсенділері дәстүрлі [[сәлде]] кисе, басқалары тек батыстық үлгідегі костюм киген. Кейбір [[Жәдитшілік|жәдитшілер]] мұндай стильдегі костюмдерді прогрестің символы ретінде қабылдауды қолдаса, басқалары оны орыстандырудың бір түрі деп санады.{{sfn|Cronin|2014|p=222}} == Ерлер киімі == [[Сурет:Mohammed Alim Khan cropped.png|нобай|261x261 нүкте|[[Сейіт-Әлімхан әмірші]], [[Бұхара]]ның соңғы әмірі, [[1911 жыл]] [[сәлде]] мен [[шапан]] киген.]] Өзбек ерлер киімі уақыт өте өзгерді. Тарихи түрде дәстүрлі киімдер жолақты [[шапан]] мен [[сәлде]]н тұратын.{{sfn|Akiner|2013|p=207}} Уақыт өте келе киім үлгілері өзгерді, өйткені көйлегі бар шалбар танымал болды. Дөппи, көбінесе ақ кестелі көрпе тігілген қара қалпақ, тақияны негізінен ауыстырды. Қазіргі өзбек жігіттері әдетте батыстық үлгідегі бок ({{Lang-en|shits}}) пен [[шалбар]] киеді.{{sfn|Condra|2013|p=9}} == Әйелдер киімі == Тарихи түрде өзбек әйелдері үйдің сыртында бүкіл денесін жауып тұратын, әдетте жылқының қылынан тоқылған торлы чачвонмен толықтырылған [[паранжа]] киген, бірақ Өзбекстанда 1930 жылдардың аяғында шабуыл салдарынан кию тоқтатылған. Өзбекстандағы өзбек әйелдері бұдан былай паранжа кимейтін болса, кейде жерлеу рәсімінде паранжалар киеді.{{sfn|Kamp|2011|p=290}} [[Ауғанстан|Ауғанстандағы]] өзбек әйелдері үйден шыққанда әдетте паранжа киеді.<ref>{{Cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |url=https://books.google.com/books?id=cYtXJhByzoEC&pg=PA117 |title=Afghanistan Declassified: A Guide to America's Longest War |date=2011 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0615-9 |language=en|page=17}}</ref> Қазіргі заманда өзбек әйелдері жиі астына иштон немесе лозим деп аталатын кең шалбары бар, тізеге дейін созылатын ашық түсті көйлек киеді. Кейбір өзбек әйелдері [[хиджаб]] киіп, ұзын жеңді көйлек кие бастады, бірақ бұл тәжірибе кең тараған жоқ.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} == Материалдар мен өндіріс әдістері == Өзбекстан [[Мақта (шитті)|мақта]] және жібек өндіру көлемі бойынша әлемдегі ең ірі өндірушілердің бірі болып табылады, дегенмен мақта өндірісі уақыт өте азайып келеді.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan Cotton Area, Yield and Production |url=https://ipad.fas.usda.gov/countrysummary/Default.aspx?id=UZ&crop=Cotton |website=International Production Assessment Division |publisher=US Department of Agriculture}}</ref>{{sfn|Mentges|Shamukhitdinova|2017|p=32}} Ғасырлар бойы [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы жібек жолының]] ажырамас бөлігі Өзбекстан жері [[Бұхара]] мен [[Самарқан|Самарқантағы]] сауда орталықтары болды. Самарқан қаласы бүкіл аймақтағы жібек өндірушілердің мекеніне айналды, нәтижесінде әртүрлі тоқыма өрнектері мен стильдері берілді.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=87vADwAAQBAJ|last=Meller|first=Susan|publisher=Abrams|year=2018|title=Silk and Cotton: Textiles from the Central Asia that Was}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Clothing of Uzbekistan}} [[Санат:Өзбектер]] [[Санат:Өзбек ұлттық киімдері]] [[Санат:Азия ұлттық киімдері]] 9c8osf6du1y34g0orfic2sbw2y5g6ax 3607987 3607986 2026-05-23T07:27:05Z TheNomadEditor 120280 /* Әйелдер киімі */ 3607987 wikitext text/x-wiki [[Сурет:WikiSG 20230816 Wikimedian of the Year 2023 2C8A6261 Edited.jpg|нобай|Уикипедия негізін қалаушы [[Джимми Уэйлс]] дәстүрлі киім киген өзбек еркек пен әйел]] '''Өзбек ұлттық киімдері''' ({{Lang-uz|Oʻzbek milliy kiyimlari}}) — Өзбек ұлтының дәстүрлі киім үлгісінен тұрады. Өзбек мәдени дәстүрлерінің дәстүрлі сән сезімталдығын көрсетеді және өзбек өркениетінің негізгі мәдени қырларының бірін құрайды. Өзбектер киетін киімнің екі кең түрі бар: дәстүрлі өзбек киімі<ref>{{cite web |title=Traditional Uzbek clothing |url=https://central-asia.guide/uzbekistan/uzbek-culture/uzbek-clothing/ |website=Central Asia Guide |accessdate=8 December 2023 |date=28 November 2022}}</ref> деп аталатын дәстүрлі киім және ұлттық киім немесе басқа елдің көйлегі деп танылмаған басқалардың бәрін қамтитын батыстық киім. Ерлерге арналған дәстүрлі киімдерге бас киімнің әртүрлі формалары жатады, көбінесе дөппи деп аталатын бас қалпақ, чопон ([[шапан]]) деп аталатын ұзын яктак деп аталатын көйлек, дәстүрлі белдік және кең шалбар. Әйелдер әдетте бүкіл денені жабатын киім киеді, ең кең таралған киім - лозим деп аталатын кең тізеге дейінгі ашық түсті көйлектер. Ерекше жағдайларда ерлер әдемі кестеленген чопондарды киеді{{sfn|Condra|2013|p=9}} (кейбір аймақтарда зарчопон деп аталады), ал әйелдер көбінесе зардози деп аталатын алтын жіппен бай кестеленген атласты және [[жібек]]тен тігілген сәнді көйлектер киеді. Өзбектердің алдыңғы ұрпақтары толығымен дерлік дәстүрлі киім киген. [[Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері|Ресей Орта Азияны жаулап алғаннан]] кейін батыстың киімдері мен сәні әсіресе жас және білімді ұрпақ арасында танымал бола бастады. [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес]] дәуіріндегі өзбек киімдері әдетте утилитарлық құндылыққа бағытталса және халықаралық сән тенденциялары негізінен әсер етпесе, соңғы кездері дәстүрлі үлгілерге көбірек көңіл бөлінді.{{sfn|Knowlton|2006|p=72}} Дегенмен, қазір күнделікті киім сияқты дәстүрлі киімді киетін адамдар сирек кездеседі, қалаларда, бірақ дөппилер, чопондар және әйелдердің тізеге дейінгі көйлектері, әсіресе ауылдық жерлерде танымал болып қала береді. == Бас киімдері == Дөппи — өзбек бас киімдерінің кең тараған стилі. Өзбек доппилері әдетте төртбұрышты, жиектері үшкірленген, бірақ стильдер аймаққа қарай әр түрлі болады.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} Бастапқыда ер адамдар ғана кигенімен, көптеген әйелдер де доппи киеді. Өзбек ер адамдары киетін басқа дәстүрлі бас киімдерге чугурма, [[қалпақ]], қаракөл және соңғы кездегі исламдық [[тақия]] жатады. Кеңес үкіметі 1920 жылдардан бастап бетпердеге қарсы кең ауқымды науқан жүргізгенімен, ерлердің бас киіміне аз көңіл бөлінді. Кейбір этникалық өзбек [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|коммунистік партиясының]] жетекшілері мен белсенділері дәстүрлі [[сәлде]] кисе, басқалары тек батыстық үлгідегі костюм киген. Кейбір [[Жәдитшілік|жәдитшілер]] мұндай стильдегі костюмдерді прогрестің символы ретінде қабылдауды қолдаса, басқалары оны орыстандырудың бір түрі деп санады.{{sfn|Cronin|2014|p=222}} == Ерлер киімі == [[Сурет:Mohammed Alim Khan cropped.png|нобай|261x261 нүкте|[[Сейіт-Әлімхан әмірші]], [[Бұхара]]ның соңғы әмірі, [[1911 жыл]] [[сәлде]] мен [[шапан]] киген.]] Өзбек ерлер киімі уақыт өте өзгерді. Тарихи түрде дәстүрлі киімдер жолақты [[шапан]] мен [[сәлде]]н тұратын.{{sfn|Akiner|2013|p=207}} Уақыт өте келе киім үлгілері өзгерді, өйткені көйлегі бар шалбар танымал болды. Дөппи, көбінесе ақ кестелі көрпе тігілген қара қалпақ, тақияны негізінен ауыстырды. Қазіргі өзбек жігіттері әдетте батыстық үлгідегі бок ({{Lang-en|shits}}) пен [[шалбар]] киеді.{{sfn|Condra|2013|p=9}} == Әйелдер киімі == Тарихи түрде өзбек әйелдері үйдің сыртында бүкіл денесін жауып тұратын, әдетте жылқының қылынан тоқылған торлы чачвонмен толықтырылған [[паранжа]] киген, бірақ Өзбекстанда 1930 жылдардың аяғында шабуыл салдарынан кию тоқтатылған. Өзбекстандағы өзбек әйелдері бұдан былай паранжа кимейтін болса, кейде жерлеу рәсімінде паранжалар киеді.{{sfn|Kamp|2011|p=290}} [[Ауғанстан]]дағы өзбек әйелдері үйден шыққанда әдетте паранжа киеді.<ref>{{Cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |url=https://books.google.com/books?id=cYtXJhByzoEC&pg=PA117 |title=Afghanistan Declassified: A Guide to America's Longest War |date=2011 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0615-9 |language=en|page=17}}</ref> Қазіргі заманда өзбек әйелдері жиі астына иштон немесе лозим деп аталатын кең шалбары бар, тізеге дейін созылатын ашық түсті көйлек киеді. Кейбір өзбек әйелдері [[хиджаб]] киіп, ұзын жеңді көйлек кие бастады, бірақ бұл тәжірибе кең тараған жоқ.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} == Материалдар мен өндіріс әдістері == Өзбекстан [[Мақта (шитті)|мақта]] және жібек өндіру көлемі бойынша әлемдегі ең ірі өндірушілердің бірі болып табылады, дегенмен мақта өндірісі уақыт өте азайып келеді.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan Cotton Area, Yield and Production |url=https://ipad.fas.usda.gov/countrysummary/Default.aspx?id=UZ&crop=Cotton |website=International Production Assessment Division |publisher=US Department of Agriculture}}</ref>{{sfn|Mentges|Shamukhitdinova|2017|p=32}} Ғасырлар бойы [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы жібек жолының]] ажырамас бөлігі Өзбекстан жері [[Бұхара]] мен [[Самарқан|Самарқантағы]] сауда орталықтары болды. Самарқан қаласы бүкіл аймақтағы жібек өндірушілердің мекеніне айналды, нәтижесінде әртүрлі тоқыма өрнектері мен стильдері берілді.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=87vADwAAQBAJ|last=Meller|first=Susan|publisher=Abrams|year=2018|title=Silk and Cotton: Textiles from the Central Asia that Was}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Clothing of Uzbekistan}} [[Санат:Өзбектер]] [[Санат:Өзбек ұлттық киімдері]] [[Санат:Азия ұлттық киімдері]] 4y8o8j6i2djctqu2utuvzwjy50zl60x 3607988 3607987 2026-05-23T07:27:47Z TheNomadEditor 120280 /* Материалдар мен өндіріс әдістері */ 3607988 wikitext text/x-wiki [[Сурет:WikiSG 20230816 Wikimedian of the Year 2023 2C8A6261 Edited.jpg|нобай|Уикипедия негізін қалаушы [[Джимми Уэйлс]] дәстүрлі киім киген өзбек еркек пен әйел]] '''Өзбек ұлттық киімдері''' ({{Lang-uz|Oʻzbek milliy kiyimlari}}) — Өзбек ұлтының дәстүрлі киім үлгісінен тұрады. Өзбек мәдени дәстүрлерінің дәстүрлі сән сезімталдығын көрсетеді және өзбек өркениетінің негізгі мәдени қырларының бірін құрайды. Өзбектер киетін киімнің екі кең түрі бар: дәстүрлі өзбек киімі<ref>{{cite web |title=Traditional Uzbek clothing |url=https://central-asia.guide/uzbekistan/uzbek-culture/uzbek-clothing/ |website=Central Asia Guide |accessdate=8 December 2023 |date=28 November 2022}}</ref> деп аталатын дәстүрлі киім және ұлттық киім немесе басқа елдің көйлегі деп танылмаған басқалардың бәрін қамтитын батыстық киім. Ерлерге арналған дәстүрлі киімдерге бас киімнің әртүрлі формалары жатады, көбінесе дөппи деп аталатын бас қалпақ, чопон ([[шапан]]) деп аталатын ұзын яктак деп аталатын көйлек, дәстүрлі белдік және кең шалбар. Әйелдер әдетте бүкіл денені жабатын киім киеді, ең кең таралған киім - лозим деп аталатын кең тізеге дейінгі ашық түсті көйлектер. Ерекше жағдайларда ерлер әдемі кестеленген чопондарды киеді{{sfn|Condra|2013|p=9}} (кейбір аймақтарда зарчопон деп аталады), ал әйелдер көбінесе зардози деп аталатын алтын жіппен бай кестеленген атласты және [[жібек]]тен тігілген сәнді көйлектер киеді. Өзбектердің алдыңғы ұрпақтары толығымен дерлік дәстүрлі киім киген. [[Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері|Ресей Орта Азияны жаулап алғаннан]] кейін батыстың киімдері мен сәні әсіресе жас және білімді ұрпақ арасында танымал бола бастады. [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес]] дәуіріндегі өзбек киімдері әдетте утилитарлық құндылыққа бағытталса және халықаралық сән тенденциялары негізінен әсер етпесе, соңғы кездері дәстүрлі үлгілерге көбірек көңіл бөлінді.{{sfn|Knowlton|2006|p=72}} Дегенмен, қазір күнделікті киім сияқты дәстүрлі киімді киетін адамдар сирек кездеседі, қалаларда, бірақ дөппилер, чопондар және әйелдердің тізеге дейінгі көйлектері, әсіресе ауылдық жерлерде танымал болып қала береді. == Бас киімдері == Дөппи — өзбек бас киімдерінің кең тараған стилі. Өзбек доппилері әдетте төртбұрышты, жиектері үшкірленген, бірақ стильдер аймаққа қарай әр түрлі болады.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} Бастапқыда ер адамдар ғана кигенімен, көптеген әйелдер де доппи киеді. Өзбек ер адамдары киетін басқа дәстүрлі бас киімдерге чугурма, [[қалпақ]], қаракөл және соңғы кездегі исламдық [[тақия]] жатады. Кеңес үкіметі 1920 жылдардан бастап бетпердеге қарсы кең ауқымды науқан жүргізгенімен, ерлердің бас киіміне аз көңіл бөлінді. Кейбір этникалық өзбек [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|коммунистік партиясының]] жетекшілері мен белсенділері дәстүрлі [[сәлде]] кисе, басқалары тек батыстық үлгідегі костюм киген. Кейбір [[Жәдитшілік|жәдитшілер]] мұндай стильдегі костюмдерді прогрестің символы ретінде қабылдауды қолдаса, басқалары оны орыстандырудың бір түрі деп санады.{{sfn|Cronin|2014|p=222}} == Ерлер киімі == [[Сурет:Mohammed Alim Khan cropped.png|нобай|261x261 нүкте|[[Сейіт-Әлімхан әмірші]], [[Бұхара]]ның соңғы әмірі, [[1911 жыл]] [[сәлде]] мен [[шапан]] киген.]] Өзбек ерлер киімі уақыт өте өзгерді. Тарихи түрде дәстүрлі киімдер жолақты [[шапан]] мен [[сәлде]]н тұратын.{{sfn|Akiner|2013|p=207}} Уақыт өте келе киім үлгілері өзгерді, өйткені көйлегі бар шалбар танымал болды. Дөппи, көбінесе ақ кестелі көрпе тігілген қара қалпақ, тақияны негізінен ауыстырды. Қазіргі өзбек жігіттері әдетте батыстық үлгідегі бок ({{Lang-en|shits}}) пен [[шалбар]] киеді.{{sfn|Condra|2013|p=9}} == Әйелдер киімі == Тарихи түрде өзбек әйелдері үйдің сыртында бүкіл денесін жауып тұратын, әдетте жылқының қылынан тоқылған торлы чачвонмен толықтырылған [[паранжа]] киген, бірақ Өзбекстанда 1930 жылдардың аяғында шабуыл салдарынан кию тоқтатылған. Өзбекстандағы өзбек әйелдері бұдан былай паранжа кимейтін болса, кейде жерлеу рәсімінде паранжалар киеді.{{sfn|Kamp|2011|p=290}} [[Ауғанстан]]дағы өзбек әйелдері үйден шыққанда әдетте паранжа киеді.<ref>{{Cite book |last=Williams |first=Brian Glyn |url=https://books.google.com/books?id=cYtXJhByzoEC&pg=PA117 |title=Afghanistan Declassified: A Guide to America's Longest War |date=2011 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0615-9 |language=en|page=17}}</ref> Қазіргі заманда өзбек әйелдері жиі астына иштон немесе лозим деп аталатын кең шалбары бар, тізеге дейін созылатын ашық түсті көйлек киеді. Кейбір өзбек әйелдері [[хиджаб]] киіп, ұзын жеңді көйлек кие бастады, бірақ бұл тәжірибе кең тараған жоқ.{{sfn|Joseph|Naǧmābādī|2003|p=44}} == Материалдар мен өндіріс әдістері == Өзбекстан [[Мақта (шитті)|мақта]] және жібек өндіру көлемі бойынша әлемдегі ең ірі өндірушілердің бірі болып табылады, дегенмен мақта өндірісі уақыт өте азайып келеді.<ref>{{Cite web |title=Uzbekistan Cotton Area, Yield and Production |url=https://ipad.fas.usda.gov/countrysummary/Default.aspx?id=UZ&crop=Cotton |website=International Production Assessment Division |publisher=US Department of Agriculture}}</ref>{{sfn|Mentges|Shamukhitdinova|2017|p=32}} Ғасырлар бойы [[Ұлы Жібек жолы]]ның ажырамас бөлігі Өзбекстан жері [[Бұхара]] мен [[Самарқан]]тағы сауда орталықтары болды. Самарқан қаласы бүкіл аймақтағы жібек өндірушілердің мекеніне айналды, нәтижесінде әртүрлі тоқыма өрнектері мен стильдері берілді.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=87vADwAAQBAJ|last=Meller|first=Susan|publisher=Abrams|year=2018|title=Silk and Cotton: Textiles from the Central Asia that Was}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Clothing of Uzbekistan}} [[Санат:Өзбектер]] [[Санат:Өзбек ұлттық киімдері]] [[Санат:Азия ұлттық киімдері]] lhg8t5pu37pdrqewjki3yf5gj1tzgn9 Қазақстандағы түріктер 0 734445 3607829 3607452 2026-05-22T16:06:33Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] соңғы нұсқасына қайтарды 3563702 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Этникалық топ|атауы=Қазақстандағы түріктер|саны=Шамамен 150 000<ref>{{Harvnb|Aydıngün|Harding|Hoover|Kuznetsov|2006|loc=13}}.</ref> - 250 000<ref name="Al Jazeera">{{cite web|author=Al Jazeera|title=Ahıska Türklerinin 70 yıllık sürgünü|url=http://www.aljazeera.com.tr/al-jazeera-ozel/ahiska-turklerinin-70-yillik-surgunu|work=Al Jazeera|date=2014|access-date=2016-07-05}}</ref><ref name=Karcı2018>{{citation|last=Karcı|first=Durmuş|year=2018|title=The Effects of Language Characters and Identity of Meskhetian Turkish in Kazakhstan|journal=The Journal of Kesit Academy|volume=4|issue=13|pages=301–303}}</ref> 9593 - Түркия азаматы|аймақ=Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облысы, Қызылорда|тілдері=түрік, қазақ, орыс|діні=Негізінен сунниттік ислам|сурет=Meskhetian Turk bride.jpg|сурет тақырыбы=Түрік қалыңдығы}}'''Қазақстандағы түріктер''' ({{Lang-tr|Kazakistan'daki Türkler}}) —Қазақстанда тұратын этникалық түріктер, негізінен месхет түріктері депортацияланғаннан кейін Месхетиден шыққан. == Тарихы == === Османлы көші-қоны === 1926 жылы Кеңес Одағының алғашқы Бүкілодақтық халық санағы Кеңес Одағында тұратын 8570 Османлы түріктерін тіркеді. Османлы түріктері бұдан былай санақта бөлек есепке алынбайды, Қазақстанда тұратындар не қазақ қоғамымен сіңісіп кеткен немесе елден кеткен деп болжанады<ref>Акинер, Ширин (1983), ''Исламские народы Советского Союза'' , Тейлор и Фрэнсис, ISBN 0-7103-0025-5</ref>. === Месхет түріктерінің көші-қоны === {| class="wikitable" style="float:right; font-size:100%;" | colspan="8" align="center" |Ресми санақ бойынша Қазақстандағы түріктер |- align="center" bgcolor="#f0f0f0" ! Жыл ! Түріктер<ref name=":0">http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_70.php?reg=5</ref> ! Қазақ халқының % |- | 1939 | 523 | 0% |- | 1959 | 9 916 | 0,1% |- | 1970 | 18 397 | 0,1% |- | 1979 | 25 820 | 0,2% |- | 1989 | 49 567 | 0,3% |- | 1999 | 75 950 | 0,5% |- | 2009 | 97 015 | 0,6% |- | 2014 | 104 792<ref name=":0" /> | 0,6% |} Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағы Түркияға қысым науқанын бастауға дайындалып жатты. Сол кездегі Сыртқы істер министрі Вячеслав Молотов Мәскеудегі түрік елшісінен үш Анадолы провинциясын ( Карс, Ардаган және Артвин) тапсыруды талап етті<ref name=":1">Беннигсен, Александр; Броксап, Мари (1983), ''Исламская угроза Советскому государству'' , наблюдения и Фрэнсис, ISBN 0-7099-0619-6</ref>. Осылайша, Түркияға қарсы соғыс ашуға мүмкін болды және Иосиф Сталин түрік-грузин шекарасына жақын Месхети қаласында орналасқан стратегиялық жолмен түрік халқын тазартқысы келді<ref name=":1" /><ref>Айдынгюн, Айшегюль (2002), «Турки-ахыски (месхетинцы): источник конфликта на Кавказе?», ''Международный журнал по небольшому человеку'' , '''6''' (2): 49–64.</ref>. Сол кездегі ұлтшыл саясат «грузиндер үшін Грузия» және «месхетилік түріктер Түркияға», «олар орындары қайда болса сонда жіберілуі керек» деген ұранды көтермеледі<ref name=":2">Курбанов, Рафик Осман-оглы; Курбанов, Ерджан Рафик-Оглы (1995), «Религия и политика на Кавказе», в Бурдо, Майкл (редактор), « ''Политика религии в России и новых государствах Евразии»'' , М. Е. Шарп, ISBN 1-56324-357-1</ref><ref>Корнелл, Сванте Э. (2001), ''Малые народы и великие державы: исследование этнополитического конфликта на Кавказе'' , Routledge, ISBN 0-7007-1162-7</ref>. 1944 жылға қарай месхетилік түріктер Месхетиден күштеп шығарылып, түрік шекарасы арқылы туыстарымен бірлесе отырып контрабанда, бандитизм және тыңшылық жасады деп айыпталды<ref>Томлинсон, Кэтрин (2005), «Жизнь сегодня и завтра: турки-месхетинцы на юге России», в Кроссли, Джеймс Г.; Карнер, Кристиан (ред.), ''«Написание истории, построение религии»'' , Ashgate Publishing, ISBN 0-7546-5183-5</ref>. Осылайша, Қазақстанда Месхети түріктерінің ірі елді мекендері құрылды және оларға Грузия Үкіметі Звиад Гамсахурдия өз отанына оралуына рұқсат бермеді<ref name=":2" />. 1989 жылы жүргізілген соңғы кеңестік халық санағы бойынша Кеңес Одағында шамамен 207 500 месхетилік түріктер өмір сүрген және 23,8% - дан астамы Қазақстанда тіркелген<ref>Бабак Владимир; Вайсман, Демьян; Вассерман, Арье (2004), ''Политическая организация в Центральной Азии и Азербайджане: источники и документы'' , Routledge, ISBN 0-7146-4838-8</ref>. == Демография == Соңғы Кеңестік халық санағында шамамен 207 269 түріктің төмен көрсеткіші тіркелгенімен, бұл барлық этникалық түріктерді есептемеген болуы мүмкін, өйткені көптеген жылдар бойы түріктерге өз ұлтын заңды құжаттарда тіркеу құқығынан айырды. Осылайша, Қазақстанда олардың үштен бір бөлігі ғана төлқұжаттарына түрік ретінде тіркелді. Қалғандары ерікті түрде басқа этникалық топтардың өкілдері деп тіркелді және жарияланды<ref>Хазанов, Анатолий Михайлович (1995), ''После СССР: этническая принадлежность, национализм и политика в Содружестве Независимых Государств'' , University of Wisconsin Press, ISBN 0-299-14894-7</ref>. Ғалымдардың санағы бойынша Қазақстанда 150 000 түрік тұрады: 45 000-ы Алматы облысында; 40 000-ы Оңтүстік Қазақстан облысында; 36 000-ы Жамбыл облысында; 10 000-ы Қызылорда қаласында<ref>https://web.archive.org/web/20100602192035/http://www.ecmi.de/download/Report_56.pdf</ref>. == Білім == Түрік және қазақ халқының тарихи байланыстарының арқасында Қазақстанда тұратын түріктердің жағдайы жақсы қамтамасыз етілген. Қожа Ахмет Яссауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті 1993 жылы Қазақстанның Түркістан қаласында құрылған және 20000-ға жуық студенттері бар. [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Яссауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университет]]<nowiki/>і — елдегі жетекші университеттердің бірі. Сондай-ақ, жеке түрік қорлары басқаратын 28 қазақ-түрік орта мектебі, бір университет және бір бастауыш мектеп бар. Сондай-ақ Алматыда бір түрік тілін оқыту орталығы бар. == Атақты адамдар == * Тевфик Ариф, кәсіпкер; Байрок тобының негізін қалаушы ([[Месхет түріктері|месхети]] [[Месхет түріктері|түрік]] ) * [[Мұхтар Бадырханұлы Мұхтаров|Мұхтар Мұхтаров]], футболшы * Фатих Османлы, ''«Күрылым» түрік тарихи драмасының актері: Осман'' ( [[Месхет түріктері|месхети түрік]] )<ref>https://www.guneydoguguncel.com/ahiskali-alp-atasinin-izinde/3758/</ref> * Равиль Тагир, футболшы ([[Месхет түріктері|месхети]] [[Месхет түріктері|түрік]] ) == Сондай-ақ қараңыз == * [[Қазақстан — Түркия қатынастары|Қазақстан-Түркия қатынастары]] * [[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы|Түркі кеңесі]] * Бұрынғы Кеңес Одағындағы түріктер == Библиография == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан халықтары}} [[Санат:Азия халықтары]] [[Санат:Азиядағы Түрік халықтары]] [[Санат:Қазақстандағы этникалық топтар]] [[Санат:Түрік диаспорасы]] at1ddrp7z9neqxig5yvyvpsl5qstxrx Флективтілік 0 737311 3607857 3607486 2026-05-22T16:15:15Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Алдаберген Ұлжан|Алдаберген Ұлжан]] соңғы нұсқасына қайтарды 3563131 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Флективтілік''' – синтетикалық тілдерге тән сөзді түрлендіретін аффиксацияның болуы. Флективтілік агглютинацияға қарама-қарсы қойылады. Флективті тілдерге афразиялық, үндіеуропалық (ағылшын, француз, болгар тілдерінен басқа) тілдер жатады. Флективтіліктің негізгі белгілері: # [[Кумуляция]] – әр түрлі грамматикалық категорияларға жататын графемалардың бір сөз түрлендіруші аффиксте тұрақты түрде болуы. Мысалы: орыс тіліндегі зат есімнің септік жалғаулары септікті, көпше не жекеше түрді білдіреді, ал сын есім жалғаулары – септік, род, түр категорияларының мағынасын білдіреді; # Сөз түрлендіретін аффикстердің омосемиясы, яғни бірдей грамматикалық мағынаға ие болатын бірнеше аффикстің болуы; # Фузия, яғни түйісетін морфемалардың өзара қатынасы. Флективтілік пен агглютинация қарама-қарсы түсінік емес, бір тілде флективті және агглютинативті қасиеттері болуы мүмкін. Агглютинативті тіл флективті тілге, флективтіліктен кейін «аналитизмге» айналуы мүмкін (мыс.: ағылш., фр., тілдерінің тарихы) деген ғылыми болжам бар. Бұған қарама-қарсы флективтіліктен кейін агглютинативті тілге айналады деген де көзқарас бар.<ref>Салқынбай А., Абақан Е. Лингвистикалық түсіндірме сөздік: - Алматы: Сөздік-Словарь, 1998. – 304 б.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} eeijv9vl4ywr008x74wxgk2c08ukbb2 Жазба жүргізу 0 737886 3607864 3607742 2026-05-22T16:25:36Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Бақтыгүл|Бақтыгүл]] ([[User talk:Бақтыгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Shaikhislamova z|Shaikhislamova z]] соңғы нұсқасына қайтарды 3322154 wikitext text/x-wiki '''Жазба жүргізу''' - бұл әртүрлі дереккөздерден [[Мәліметтер|мәліметтерді]] және [[Ақпарат|ақпаратты]] жазу дағдысы. Жазба жүргізу арқылы жазушы ақпараттың мәнін ұмытпас үшін еске түсіргеннің барлығын қағаз бетіне жазады.<ref>Makany, Tamas (2009). [https://ink.library.smu.edu.sg/lkcsb_research/6652 "Optimising the use of note-taking as an external cognitive aid for increasing learning"]. ''British Journal of Educational Technology''. '''40''' (4): 619—635. [[doi:10.1111/j.1467-8535.2008.00906.x]]</ref> Жазбалар әдетте өтпелі дереккөзден алынады, мысалы, жиналыстағы ауызша талқылау немесе дәріс (жиналыс жазбалары әдетте [[Протокол|жиналыс хаттамасы]] деп аталады), бұл жағдайда жасалған жазбалар оқиғаның жалғыз жазбасы болуы мүмкін. [[Жазу]] мен [[Сауаттылық|сауаттылықтың]] пайда болуынан бастап жазбалар дәстүрлі түрде әрдайым дерлік [[Қолжазба|қолмен жазылатын]] (көбінесе [[Дәптер|дәптерлерде]]), бірақ жазба бағдарламалық жасақтамасын енгізу цифрлық жазбаларды жүргізуге мүмкіндік берді және жазба жүргізуді кеңінен таратты. Жазба жүргізу - жеке білімді басқаруда негізгі дағды болып табылады. == Жазба жүргізу себептері == Жазба жүргізу - бұл оқу мен есте сақтауды жақсартудың жақсы стратегиясы,<ref>Jansen, Renée S.; Lakens, Daniel; IJsselsteijn, Wijnand A. (2017-11-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1747938X17300374 "An integrative review of the cognitive costs and benefits of note-taking"]</ref> өйткені сіз дәріс барысында таңдаулы ойларды теріп, идеяларды қайта ұйымдастыра аласыз.[11] Кейін бұл жазбаларды сабақта оқытылатын мазмұнды түсінуді жеңілдететін қарапайым түрде қайта өңдеуге болады. Осыдан кейін жазбаларды дәріс барысында тез өткен ақпаратты өңдеуге, еске түсіруге және пайдалануға көмектесу үшін "екінші ми" ретінде пайдалану мүмкін<ref>Van Meter, Peggy; Yokoi, Linda; Pressley, Michael (September 1994). [http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/0022-0663.86.3.323 "College students' theory of note-taking derived from their perceptions of note-taking".] ''Journal of Educational Psychology''. '''86''' (3): 323–338. doi:[[doi:10.1037/0022-0663.86.3.323|10.1037/0022-0663.86.3.323]]. ISSN [[issn:1939-2176|1939-2176]]</ref>. Дәрістерде қолданылатын әр түрлі сөздерді жазып алу сөздік қордың молайуына ықпал етеді және белсенді қатысатын адамдардың дербес оқуын ынталандырады.<ref>Jin, Zhouhan; Webb, Stuart (2021-12-14). [http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/13621688211062184 "Does writing words in notes contribute to vocabulary learning?"]. ''Language Teaching Research'': 136216882110621. doi:[[doi:10.1177/13621688211062184|10.1177/13621688211062184.]] ISSN [[issn:1362-1688|1362-1688]].</ref> == Дереккөздер == <references /> {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} da3tyw7f28v67zbuzr1n2mqbg9b4cfy Тоник 0 737895 3607830 3607454 2026-05-22T16:06:35Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Shaikhislamova z|Shaikhislamova z]] соңғы нұсқасына қайтарды 3322185 wikitext text/x-wiki Косметикада теріні тониктеуші құралдар, қарапайым тілмен айтқанда, тониктер деп аталатын лосьондар, тониктер немесе жуғыш заттар теріні тазартуға және тесіктердің көрінісін азайтуға арналған, әдетте бетке қолданылады. Сонымен қатар, ол теріні ылғалдандырады, қорғайды және жаңартады. Тониктерді теріге әртүрлі тәсілдермен қолдануға болады: - '''Пахта дөңгелегіне немесе шарына жағу. (Бұл ең жиі қолданылатын әдіс.)''' '''- Бетке шашырату.''' '''- Тоникпен ылғалдандырылған дәке маскасын қолдану - бірнеше минут бойы бетке қойылатын дәкемен жабылады.''' Кейбір тониктер алғашқы қолдану кезінде теріге біраз ыңғайсыздық тудыруы мүмкін. Пайдаланушылар тоник кепкеннен кейін серум және ылғалдандырғыш қолданады. == Тонер түрлері == '''Теріні жаңартатын немесе жаңғыртатын тониктер''' Бұл тониктердің ең жұмсақ түрі; оларда су мен глицерин сияқты ылғалды сақтайтын заттар бар, алкогольдің мөлшері өте аз (0–10%). Ұсталған ылғалды буланудан қорғайды. Бұл тониктер теріге ең жұмсақ әсер етеді және құрғақ, дегидратацияланған, сезімтал және қалыпты терілерге өте ыңғайлы. Сезімтал теріде күйдіру сезімін тудыруы мүмкін. == Тері тониктері == Бұлар аздап күштірек және оларда аз мөлшерде алкоголь (20%-ға дейін), су және ылғалды сақтаушы ингредиенттер бар. Мысалы, апельсин гүлі суы. Тері тониктері қалыпты, аралас және майлы терілерге ұсынылады. == Қышқыл тониктер == Бұл - альфа гидроксил қышқылдары және/немесе бета гидрокси қышқылдары бар күшті тониктер түрі. Қышқыл тониктер теріні химиялық тазарту мақсатында жасалған. Гликол, лактон және мандел қышқылдары - ең көп қолданылатын альфа гидрокси қышқылдары, терінің беткі қабатын тазарту үшін ең ұтымды. Салицил қышқылы - терінің терең қабаттарын тазарту үшін ең көп қолданылатын бета гидрокси қышқылы. {{Тексерілмеген мақала|date= сәуір 2024}} 3o55ou4gbds26fhqlq63ej0a983zs04 Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал 3 738189 3607871 3607032 2026-05-22T16:35:43Z Дауткулова Ақмарал 158647 /* CEE MEETING 2026 */ Жауап беру 3607871 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Дауткулова Ақмарал}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 01:35, 2024 ж. мамырдың 5 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) == Дереккөз қосыңыз == [[Шажа (өзен)]] мақаласына дереккөз қосыңыз [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 18:52, 2025 ж. қыркүйектің 24 (+05) == Дереккөздер == Кеш жарық! [[LearningApps интерактивті оқыту сервисі]], [[Educaplay платформасы]], [[Jamboard тақтасы]], [[Padlet тақтасы]], [[Miro тақтасы]] мақалаларының дереккөздері жоқ. Осыларды дұрыстап толықтыруыңызды сұраймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:17, 2025 ж. қазанның 12 (+05) :Сәлеметсіз бе! Ескертуіңізді алдым. Дереккөз қосамын. Осы платформалардың сайтына сілтеме берсем жеткілікті ме? [[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 23:22, 2025 ж. қазанның 12 (+05) ::<ref>[дереккөз]</ref> етіп еңгізсеңіз болады, тек сілтеме қоя салсаңыз болмайды ( [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:25, 2025 ж. қазанның 12 (+05) ::Сосын сол мақалаларды тағы толықтыра аласыз ба? Тым кішкентай, аз ақпарат болып тұр. Мысалы құдықтар туралы мақалаларда сондай... [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:27, 2025 ж. қазанның 12 (+05) :::Түсіндім, дереккөз қосамын. Құдықтарға қатысты ақпарат Уикипедияда бұрын соңды жоқ ақпарат екен. Қазір орналасқан жері, сөзжасамдық сипатын енгізіп үйрендім. Алдағы уақытта фото, т.б. салуды, картадан көрсету т.б. үйреніп алып, толықтыруды жоспарлап отырмын. Тағы да ұсыныс, пікірлеріңіз, ескертулеріңіз болса, мен барынша түзетіп жіберуге жұмыстанамын. Рақмет! [[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 00:13, 2025 ж. қазанның 13 (+05) == Санат == Кеш жарық! Санат қойғанжа қос нүктеден кейін инттервал керек емес [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:04, 2026 ж. қаңтардың 12 (+05) :Сәлеметсіз бе! Рақмет! Бұл пікір мен үшін маңызды! [[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 23:49, 2026 ж. қаңтардың 12 (+05) == Жаңа мақала == Кеш жарық! Уикипедияның дамуына үлес қосқаңызға рахмет. Жаңа мақалаларға дұрыс үлгілерді пайдалану керек, сайтқа арналғана мақалаға ''ғылым'' деп өтірік санат қоюға болмайды. Орыс немесе ағылшын тілінен қарауыңызды өтінемін. Мақалалаларға ''тексерілмеді ''деген белгі қойылды [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:57, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Арнайы марапат == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:AnimWIKISTAR-laurier-WT.gif|left|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Уикижұлдыз|Уикижұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Құрметті Ақмарал ханым! Уикипедияға салыстырмалы түрде жақында қосылсаңыз да, волонтерлікті тастап кетпей, ғылыми жұмысыңызбен қатар айналысып, оның үстіне өзгелерге де үйретіп жүргеніңіз үшін сізге алғыс ретінде осы марапатты ұсынғым келеді. Жақында болған ғылыми қызметкерлер күні құтты болсын! Еңбегіңіз жандана берсін! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:30, 2026 ж. сәуірдің 14 (+05) |} :Рақмет! Мен үшін бұл үлкен марапат! :Жұмыстарыңызға сәттілік тілеймін! Уикипедияның қазақ тілді бөлімін дамытудағы өлшеусіз еңбектеріңіз үшін мың алғыс!--[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 19:26, 2026 ж. сәуірдің 14 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:12, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) :# {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 21:35, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) ddri7rluzutaiu99kdnp3almuxdaxqf Stellaris 0 739481 3607822 3607011 2026-05-22T15:51:18Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/~2026-30392-18|~2026-30392-18]] ([[User talk:~2026-30392-18|т]]) өңдемелерінен [[User:AlibekKS|AlibekKS]] соңғы нұсқасына қайтарды 3599674 wikitext text/x-wiki '''Stellaris''' – [[Paradox Interactive|Paradox Development Studio]] жасаған 4X [[гранд стратегия]] жанрындағы [[видео ойын]]. Ойында ойыншылар жұлдызаралық өркениетті таңдап, галактиканы зерттеу, колонизациялау, басып алған аумақтарды басқаруды жүргізеді. Таңдалған өркениет басқа жатғаламшарлық өркениеттерді кезіктіріп, дипломатия, сауда және соғыс әрекеттерін жүргізе алады. Ойын жасаушыларға [[Станислав Лем|Станислав Лемнің]] шығармашылығы қатты ықпал еткен және ойынның ішінде жазушының еңбектеріне көптеген сілтемелер бар.<ref>{{cite web|title=Stellaris Devs Pay Tribute to Lem in New Update|url=https://www.gamepressure.com/newsroom/stellaris-devs-pay-tribute-to-lem-in-new-update/z8396f|website=GamePressure|date=2021-09-15|access-date=2024-09-19}}</ref> Ойын алғаш 2016 жылғы 9 мамырда [[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]] және [[Linux]]-та қолжетімді болды, ал [[PlayStation 4]] пен [[Xbox One]]-ға 2019 жылдың 26 ақпананында Stellaris: Console Edition атымен шығарылды. == Ойын барысы == Stellaris шынайы уақытта ойналатын, 4X және гранд стратегия элементтерін қосқан ойын. Ойынның басты алаңы – [[Құс жолы]] галактикасының картасы. Картада жекелеген күн жүйелері мен оларды байналыстыратын гиперлейндар және қосымша элементтер көрсетіледі. Ойыншы [[FTL]] мүмкіндігі бар өркениетті басқарып, ойында империя деп аталады, галактиканы зерттеп, күн жүйелерін ашып, колонизация процесін жүргізеді. Өмір сүруге қолайлы ғаламшарларды империя құрамына қосып, экономикалық, технологиялық және әскери дамытуды қатар жүргізіп отырады. Ойынның басында әр ойыншыға империя иелік ететін "этикалық жүйелер" және азаматтық принциптерін таңдауға мүмкіндік беріледі. Этикалар жалпы саны 8 категориядан тұрады. == Жасалуы мен жариялануы == Paradox студиясы Stellaris-ті осыған дейін 2007 жылы [[Europa Universalis III]] ойыны жасалған [[Клаузевиц қозғалтқышы]] негізінде дамытқан.<ref name="pcgamer">{{cite web|url=http://www.pcgamer.com/stellaris-how-paradox-plan-to-make-an-infinite-grand-strategy/|first=Phil|last=Savage|title=Stellaris: how Paradox plan to make an infinite grand strategy|work=[[PC Gamer]]|date=21 August 2015|access-date=April 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404133143/http://www.pcgamer.com/stellaris-how-paradox-plan-to-make-an-infinite-grand-strategy/|archive-date=April 4, 2016|url-status=live}}</ref> Ойын алғаш рет 2015 жылдың тамызында Gamescom іс-шарасында таныстырылды.<ref>{{cite web|url=http://www.ign.com/articles/2015/08/10/gamescom-2015-paradox-interactive-announces-stellaris|title=Gamescom 2015: Paradox Interactive Announces Stellaris|first=Matt|last=Potter|work=[[IGN]]|date=August 10, 2015|access-date=August 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150813003128/http://www.ign.com/articles/2015/08/10/gamescom-2015-paradox-interactive-announces-stellaris|archive-date=August 13, 2015|url-status=live}}</ref> Stellaris көпшілікке 2016 жылдың 9 мамырында таныстырылды. Ойын сатылымға шыққан кейін қосымша кеңейтілімдер мен багтарды жөндейтін тегін апдейттер болатындығы мәлім болды.<ref>{{Cite web|url=https://forum.paradoxplaza.com/forum/index.php?threads/stellaris-dev-diary-33-the-maiden-voyage.932668/|title=Stellaris Dev Diary #33 - The Maiden Voyage|date=16 May 2016|access-date=2018-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202230729/https://forum.paradoxplaza.com/forum/index.php?threads%2Fstellaris-dev-diary-33-the-maiden-voyage.932668%2F|archive-date=2017-12-02|url-status=live}}</ref> Апдейттер атауы ретінде танымал ғылыми-фантастика жазушылар есімдері қолданылды. Олардың қатарында [[Артур Чарльз Кларк]], [[Айзек Азимов]], [[Роберт Хайлайн]], [[Дуглас Адамс]], [[Рэй Брэдбери|Рэй Бредбери]], [[Карел Чапек]], [[Пьер Боуле]], [[С. Черрих]], [[Ларри Нивен]], [[Урсула Ле Гуин]], [[Джин Волф]], [[Танит Ли]] мен [[Мэри Шэллей]] бар. 2022 жылдан бастап жазушылар есімдері орнына шоқжұлдыздар атаулары беріле бастады. == Спин-оффтар == 2023 жылдың маусымында ''Stellaris: Nexus'' атты спин-оффы шығатындығы жарияланды. Бұл ойынды Whatboy Games жасады.<ref>{{cite web|last1=O'Connor|first1=Alice|title=Stellaris spin-off aims for a full multiplayer 4X experience in under an hour|url=https://www.rockpapershotgun.com/stellaris-spin-off-aims-for-a-muliplayer-4x-experience-in-under-an-hour|website=[[Rock Paper Shotgun]]|publisher=[[Gamer Network]]|access-date=21 March 2024|date=9 June 2023}}</ref> Алғашқы қолжетімділік кезеңінде ойын атауындағы Stellaris түсіп қалып, атауы ''Nexus 5X'' <u>д</u>еп өзгертілді. Дегенмен де, ойын ''Stellaris'' ғаламында орын алып отыр.<ref>{{cite web|last1=Phillips|first1=Tom|title=Stellaris spin-off ditches title, becomes Nexus 5X|url=https://www.eurogamer.net/stellaris-spin-off-ditches-title-becomes-nexus-5x|website=[[Eurogamer]]|publisher=[[Gamer Network]]|access-date=21 March 2024|date=21 March 2024}}</ref> 2023 жылдың 12 қазанында Paradox ''Star Trek: Infinite'' ойынын шығарды. Ойынның механикасы түпнұсқадағы ''Stellaris-''тен айнымайтындығы айтылды.<ref>{{cite web|last1=Wutz|first1=Marco|title=Star Trek: Infinite review – to go where others have been before|url=https://videogames.si.com/reviews/star-trek-infinite|website=[[Sports Illustrated|Video Games on Sports Illustrated]]|publisher=Sports Illustrated Media Group|access-date=21 March 2024|date=12 October 2023}}</ref><ref>{{cite web|last1=Ong|first1=Alexis|title=Star Trek: Infinite review - it's a good day to wait for mods|url=https://www.eurogamer.net/star-trek-infinite-review|website=[[Eurogamer]]|publisher=[[Gamer Network]]|access-date=21 March 2024|date=12 October 2023}}</ref><ref>{{cite web|last1=Roth|first1=Dylan|title=Star Trek: Infinite leans in to the best of Trek|url=https://www.polygon.com/reviews/23913595/star-trek-infinite-review-pc-paradox-interactive-stellaris|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|publisher=[[Vox Media]]|access-date=21 March 2024|date=12 October 2023}}</ref> == Дереккөздер == [[Санат:Компьютерлік ойындар]] [[Санат:Paradox Interactive]] foyoym68cxvdswrl1n0ry8jejsahs9o Алақұрт (ою-өрнек) 0 744604 3607853 3607490 2026-05-22T16:14:05Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3373562 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алақұрт''' — тоқылған бұйымдардың, үй жиһаздарының шетіне салынатын ою-өрнек. Алақұрт өрнегінің түстерінің алма кезек түсуіне қарай "қызылқұрт", "сары-алақұрт", "қарақұрт", "бунақ", "буынөрнек" деп аталады. Ол ақ пен қарадан, қызыл мен жасылдан, көк пен сарыдан бунақталып келетін ұзынша желі.<ref>Өмірбекова М.Ш. Энциклопедия. Қазақтың ою-өрнектері. – Алматы: "Алматыкітап" ААҚ, ISBN 9965-24-076-0</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} a2tjsexolotxista9xsoccl55uqo66v Сыңарөкше 0 744619 3607863 3607741 2026-05-22T16:25:35Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Бақтыгүл|Бақтыгүл]] ([[User talk:Бақтыгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595375 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Сыңарөкше''' — мүйіздің бір сыңары етіктің басына ұқсап, қайқиып, қайталанып, шексіздікке ұласа беретін ою-өрнек. Бұл өрнек негізінен "[[қошқармүйіз]]" элементінен жасалады. «Сыңарөкше» оюының бірнеше түрі бар. Олар — «өкшегүл», «қосөкше», «сыңарөкше» — кілем, киіз, шымши, басқұрлар мен аяққапта кездеседі. Ал «қосөкше» оюларын кілемдер мен басқұрлардың ортасына түсіреді.<ref>Өмірбекова М.Ш. Энциклопедия. Қазақтың ою-өрнектері. – Алматы: «Алматыкітап» ААҚ, ISBN 9965-24-076-0</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Санатсыз мақала}} 1plkmr5rtoaicg0dgysksaawqm3jhp1 Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan 3 747226 3607877 3600857 2026-05-22T16:47:53Z Kasymov 10777 /* Интеруики!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! */ жаңа бөлім 3607877 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Ewww with}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 23:04, 2024 ж. қазанның 23 (+05) == Мұратбекұлы Еркебұлан == '''Жуан жазу''' [[Қатысушы:Ewww with|Ewww with]] ([[Қатысушы талқылауы:Ewww with|талқылау]]) 23:26, 2024 ж. қазанның 23 (+05) == Қазақша үлгілер == Кеш жарық! Қазақша үлгілерді қолдану керек, сонымен қатар дереккөздерді қосу керек. Алдыңғы қатысушының еңбегін жоймауды өтінемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:14, 2025 ж. шілденің 4 (+05) == Үлгі қою == Үлгіні мақаланың ортасына емес бас жағына қояды, соны ескеріңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:29, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :сәлеметсіз жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 19:28, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::Қайтадан сол қателіктерді жасап жатырсыз, сосын дереккөздер нақты сөйлемнің артынан қойылады. сізде бәрін мақаланың аяқ жағына жинай салыпсыз, басқа тілдегі уикипедия дереккөз бола алмайды [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 10:42, 2025 ж. шілденің 9 (+05) == Қаласы, өзені == Мақала атауына ''қаласы, өзені'' деген қосымша сөздер қажет емес. Бір аттас болса жақша ішіне жазу керек. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 11:14, 2025 ж. шілденің 9 (+05) :Қалай сонда басқа адамдар деген жақша не өзен дегендерді жақшасыз жаза береді ғой ал менікі олай емес? [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 14:32, 2025 ж. шілденің 10 (+05) ::????? Не айттыңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:02, 2025 ж. шілденің 14 (+05) == !!!!!!!!!!!!!! == ЕСКЕРТУ! Талқыға салмай, әрі толық түсінбесеңіз, мақаланы жылжытпаңыз, санат жасай алмасаңыз жасамаңыз. Сәздәң кесіріңізден Қонаев мақаласында қате шығып жатыр. Өзені, қаласы, ағасы, тағы сол сияқты жалғау сияқты мақала атауына керек емес [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:05, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Сурет == Кеш жарық! Үлгілерге суреттерді дұрыс қойып жүрген жоқсыз, артыңыздан түзетіп келе жатырмын. Келесі уақытта кері қайтарылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:41, 2025 ж. тамыздың 11 (+05) :Сосын сіз халық санын өзгертіпсіз, дереккөз ше???? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:45, 2025 ж. тамыздың 11 (+05) == Шағын қателіктер. == Кеш жарық, басқа тілден копи паст болғандықтан, тыныс белгілері сөзден кейін айдалада жатыр, үлгілер бірінші қойылады, сөйлем емес, Сурет деген қазақша бар, сізде Image. Аяғына дейін жеткізіңіз. Тексерілді деген үлгіні алмаңыз! Немесе 1 аптаға бұғатталасыз. Ақылдаспай, талқыға салмай мақала атауын өзгертуші болмаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:35, 2025 ж. тамыздың 14 (+05) :Ассалаумағалейкум, жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 10:35, 2025 ж. тамыздың 17 (+05) == неге моңғолша? == Сурет атаулары неге моңғолша? кері қайтарамын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:19, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:29, 2025 ж. қарашаның 3 (+05) :Ассалаумағалейкум, кешіріңіз, 1 ай көрмей қалыппын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 21:18, 2025 ж. желтоқсанның 3 (+05) ::Ештеңе етпес, жақында тағы сайлау болады) [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:24, 2025 ж. желтоқсанның 3 (+05) == Дереккөздер == Қайырлы түн! [[Бозанбай (өзен)|Мақалаға]] небір ақпарат қосқанда дереккөздерін келтіруіңізді сұраймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:23, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) :Назар аударыңыз! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:45, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 02:12, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) == Интеруики == Кеш жарық! Интеруикиді міндетті түрде қою керек. Соны ескере жүріңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:08, 2026 ж. наурыздың 22 (+05) :Ассалаумағалейкум, жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 09:46, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) ::'''!!!!!!!!!!!???????''' [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:05, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::Неге интеруики қою қиын болды екен? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:12, 2026 ж. наурыздың 29 (+05) ::::қойып жатырмын, тек уақыт аз болып тұр және сол қолмен жазу қиын болып тұр, оң қолым сынып қалған [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:37, 2026 ж. наурыздың 29 (+05) :::::Мен жалпы үлгілерге меңзегенмін. Сосын интеруикиді олай қоймайды, 10 бұрынғы әдіс мынау [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:54, 2026 ж. наурыздың 29 (+05) ::::::сонда жаңасы қалай, мен тек ескісін білемін [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:43, 2026 ж. наурыздың 30 (+05) == Гиперсілтеме == Кеш жарық! Әр жылға сілтеме қоюдың не керегі бар? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:29, 2026 ж. сәуірдің 3 (+05) :Ассалаумағалейкум, байт көбейту үшін жасап жатырмын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. сәуірдің 3 (+05) ::Олай дұрыс емес. Жалпы мақала көлемін (байтпен) сілтеме қоймай-ақ үлкейтуге болады ғой. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:34, 2026 ж. сәуірдің 3 (+05) :::Иә, сіздікі дұрыс, бырақ менде ой бар. Мысалға мөлшері көп сөз жазғанда жалығып, шаршағанда қысқа қысқа сөз белгілер жазғанды жөн көрем. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:37, 2026 ж. сәуірдің 3 (+05) == Windows нұсқалары == Неге тағы да интеруики жоқ осы санаттарда, бір жеткізе алмадым. Түсінбедім сіздерді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:31, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05) :Ассалаумағалейкум, бұл санатта интеруики жоқ себебі бұл тақырыпта тек BetaWiki-де ғана бар [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 09:55, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05) ::Жалпы ортада бар санаттар жасау керек еді. Жаңа бірнәрсе ойлап тапппай, сосын жаңа мақалалар да интеруики жоқ [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:11, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) :::Енді ары қарай не болады? солай бір мақалаға бір санаттаң ба? Жедел жоюға ұсынып, ағылшын немесе орыс уикиден қарап қайтадан жасаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:49, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) ::::Ассалаумағалейкүм, орыс тілі мен ағылшын тілінде осы тақырыпқа байланысты мақалалар жазсам (мақала/Санат) болама? [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:48, 2026 ж. сәуірдің 7 (+05) :::::Түсінбедім. Сіз бастаған санаттар басқа тілде жоқ па? Әо мақалаға жеке санат ашып отырасыз ба? Сондай сұрақ болды [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:12, 2026 ж. сәуірдің 8 (+05) ::::::Уикипедияның өзінде жоқ, тек BetaWiki де бар [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:10, 2026 ж. сәуірдің 8 (+05) == Үлгі:ПозКарта Қазақстан Астана == Интеруикді мен қойып шықтым. Неге әлі күнге дейін қоя алмаймы жүрсіз? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 04:08, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :Ассалаумағалейкум, бос уақытым азайып кетті [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:28, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::оған ешқандай уақыт керек емес. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:30, 2026 ж. сәуірдің 23 (+05) == Мақаланы санаттау == {{ambox |type = style |image = <imagemap> Сурет:Kpdf bookish.svg|48px default [[Уикипедия:Санаттау|Санаттау]] desc none </imagemap> |text =Сіздің [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?limit=100&title=Арнайы:Үлесі&contribs=user&target={{urlencode:{{BASEPAGENAME}}}}&namespace=0&newOnly=1 жазып жатқан мақалаларыңызда] [[Уикипедия:Санаттау|санат]] қойылмаған. Санат қою үшін мақаланың соңына '''<code><nowiki>[[Санат:Санат атауы]]</nowiki> </code>''' деп жазыңыз.<br /> Санаттауды жеңілдету үшін [[Уикипедия:Гаджеттер/HotCat|HotCat]] құралын қолданыңыз. Қараңыз: [[Уикипедия:Жиі_қойылатын_сұрақтар#Санатты қалай қоя аламын?]] {{#if:[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:32, 2026 ж. мамырдың 6 (+05)|[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:32, 2026 ж. мамырдың 6 (+05)}} }} == Интеруики!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! == '''Қашан қойылады екен??''' [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:47, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) 0zcanpiccvh99qj5t0fwuokbywy3m2u Қатысушы:MuratbekErkebulan 2 747228 3607850 3607635 2026-05-22T16:11:51Z MuratbekErkebulan 162992 /* Мақала */ 3607850 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|74}} == Мақала == 75 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 40 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> tbidq4gm4y2dspmzky2mvm2ky3d7wo5 3607851 3607850 2026-05-22T16:12:08Z MuratbekErkebulan 162992 3607851 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|75}} == Мақала == 75 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 40 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> mk7701tu4twj9jhusm6kmhw0s2icoqu Алматы әкімі 0 753770 3607860 3607647 2026-05-22T16:24:38Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Катяфвфвфввфв|Катяфвфвфввфв]] ([[User talk:Катяфвфвфввфв|т]]) өңдемелерінен [[User:Nurken|Nurken]] соңғы нұсқасына қайтарды 3474463 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Алматы әкімі |шынайы атауы = |ел = Қазақстан |суреті = |сурет ені = |эмблема = Coat of arms of Almaty.svg |эмблема ені = |эмблеманың аты = Алматы елтаңбасы |қазіргі = [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] |тағайындалған = 24 мамыр 2025 жылдан бастап |портреті = Д.Сатыбалды (cropped).jpg |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |ұсынылады = |тағайындалды = [[Қазақстан президенті]] |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |пайда болды = 8 ақпан 1992 |таратылды = |біріншісі = [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов|Заманбек Нұрқаділов]] |соңғысы = |сайты = {{URL|https://www.gov.kz/memleket/entities/almaty?lang=kk}} }} '''Алматы әкімі''' — [[Алматы]] қаласының атқарушы билік органдарын басқаратын жоғары лауазымды тұлға. Лауазымның қазіргі иесі — [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]]. == Өкілеттігі және міндеті == Ресми сайттың мәліметінше, Алматы қаласы әкімінің аппараты қала әкімдігі мен әкімі қызметін басқаруды және бақылауды, оны ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық-талдау, консультативтік және материалдық-техникалық көмекпен қамтамасыз етуді жүзеге асырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/almaty/about?lang=kk |title=Жалпы ақпарат |language=kk |publisher=Алматы әкімдігінің ресми сайты |accessdate=2025-02-19}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20250219225847/https://www.gov.kz/memleket/entities/almaty/about?lang=kk |date=2025-02-19}}</ref> Алматы әкімі, осылайша, әкімдіктің де, аппаратының да басшысы, әрі өкілі. == Әкімдер тізімі == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні<br>{{Small|(өмір сүрген жылдары)}} ! colspan="2"|Қызметі ! Партиясы ! Дереккөз |- | style="background:#CDCDCD; color:black;"| 1 | [[Сурет:Soviet Coat of arms of Almaty.gif|99px]] | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]]<br>{{Small|(1944–2005)}} | 8 ақпан<br>1992 | 20 маусым<br>1994 | [[Партиясыз]] | |- | style="background:#CDCDCD; color:black;"| 2 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|99px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{Small|(1946 туған)}} | 20 маусым<br>1994 | 16 маусым<br>1997 | [[Партиясыз]] | |- | style="background:#CDCDCD; color:black;"| 3 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|99px]] | [[Виктор Вячеславович Храпунов]]<br>{{Small|(1948 туған)}} | 16 маусым<br>1997 | 9 желтоқсан<br>2004 | [[Партиясыз]] | |- | style="background:#1CA9C9; color:white;"| 4 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov.jpg|99px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{Small|(1956 туған)}} | 9 желтоқсан<br>2004 | 14 сәуір<br>2008 | [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] | |- | style="background:#1CA9C9; color:white;"| 5 | [[Сурет:AEsimov.jpg|99px]] | [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов]]<br>{{Small|(1950 туған)}} | 14 сәуір<br>2008 | 9 тамыз<br>2015 | [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] | |- | style="background:#1CA9C9; color:white;"| 6 | [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|99px]] | [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек]]<br>{{Small|(1974 туған)}} | 9 тамыз<br>2015 | 28 маусым<br>2019 | [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] | |- | style="background:#1CA9C9; color:white;"| 7 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]] | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]]<br>{{Small|(1963 туған)}} | 28 маусым<br>2019 | 31 қаңтар<br>2022 | [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] | |- | style="background:#55B4A0; color:white;"| 8 | [[Сурет:Erbolat Dosaev (2018-05-10) (cropped).jpg|99px]] | [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев]]<br>{{Small|(1970 туған)}} | 31 қаңтар<br>2022 | 24 мамыр<br>2025 | [[Аманат (партия)|Аманат]] | |- | style="background:#55B4A0; color:white;"| 9 | [[Сурет: Д.Сатыбалды (cropped).jpg|99px]] | '''[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]'''<br>{{Small|(1974 туған)}} | 24 мамыр<br>2025 | — | [[Аманат (партия)|Аманат]] | |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} [[Санат:Алматы әкімдері| ]] [[Санат:Алматы]] cupn69zf603cm29dcqk7jtzir9adyml ''Hurry Up Tomorrow'' 0 753986 3607862 3607667 2026-05-22T16:25:00Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Арманбекқызы Еркежан НЗМ|Арманбекқызы Еркежан НЗМ]] ([[User talk:Арманбекқызы Еркежан НЗМ|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3561873 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''''Hurry Up Tomorrow''''' — канадалық әнші-композитор [[The Weeknd]]-тің алтыншы студиялық альбомы. Ол XO және [[Republic Records]] арқылы 2025 жылғы 31 қаңтарда жарық көрді. Альбомда [[Justice (топ)|Justice]], [[Anitta (әнші)|Anitta]], [[Travis Scott]], [[Florence and the Machine]], [[Future (рэпер)|Future]], [[Playboy Carti]], [[Giorgio Moroder]] және [[Lana Del Rey]] сынды әртістер қонақ ретінде өнер көрсетеді, ал арнайы басылымында [[Swedish House Mafia]] да қосымша әртіс ретінде қатысады.<ref name="Aswad">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |date=30 қаңтар 2025 |title=The Weeknd жаңа альбомы "Hurry Up Tomorrow"-ды шығарды |url=https://variety.com/2025/music/news/the-weeknd-drops-hurry-up-tomorrow-featuring-lana-del-rey-travis-scott-future-1236292214/ |magazine=Variety |access-date=31 қаңтар 2025 |language=en-US}}</ref> Альбомның продюсерлік жұмыстары негізінен The Weeknd, [[Mike Dean (продюсер)|Mike Dean]], Sage Skolfield, [[Oneohtrix Point Never|OPN]] және Nathan Salon тарапынан жүргізілді. Сондай-ақ, [[Oscar Holter]], [[Max Martin]], [[Metro Boomin]], [[Cirkut]], [[DaHeala]], [[Ilya Salmanzadeh|ILYA]], [[Tommy Brown (продюсер)|TBHits]], [[Johnny Jewel]], [[Ojivolta]], Swedish House Mafia және [[Pharrell Williams]] сынды продюсерлер де атсалысты. ''Hurry Up Tomorrow'' — [[R&B]], [[синт-поп]] және [[трэп (музыка)|трэп]] бағытындағы альбом, бірақ сонымен қатар [[бразилиялық фанк]] және [[хип-хоп]] жанрларын да қамтиды.<ref>{{Cite web |last=Lamarre |first=Michael Saponara,Carl |date=31 қаңтар 2025 |title=The Weeknd-тің "Hurry Up Tomorrow" альбомындағы барлық әндер рейтингі: сыншылардың таңдауы |url=https://www.billboard.com/lists/the-weeknd-hurry-up-tomorrow-album-song-rankings/niagara-falls/ |access-date=6 ақпан 2025 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> Бұл альбом The Weeknd-тің ''[[After Hours (альбом)|After Hours]]'' (2020) және ''[[Dawn FM]]'' (2022) альбомдарынан кейінгі трилогияның соңғы бөлігі болып табылады<ref>{{Cite web |date=May 8, 2023 |title=The Weeknd & Lily-Rose Depp Set the 'Idol' Record Straight |url=https://archive.today/20230508140658/https://www.wmagazine.com/culture/the-weeknd-lily-rose-depp-the-idol-hbo-interview |access-date=November 28, 2024 |website=archive.is}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dailey |first=Hannah |date=January 10, 2025 |title=The Weeknd Is Ready to Retire His Persona After ‘Hurry Up Tomorrow’: ‘It Never Ends Until You End It’ |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-retire-persona-new-album-hurry-up-tomorrow-1235873861/ |access-date=February 4, 2025 |website=Billboard |language=en-US}}</ref>. [[After Hours til Dawn Tour]] осы үш альбомды қолдау мақсатында ұйымдастырылған. The Weeknd бұл альбом оның сахналық есімімен шығаратын соңғы туындысы болуы мүмкін екенін айтып, өз образын "аяқтайтынын" мәлімдеді. Ол алдағы уақытта музыкалық мансабын өзінің шын есімі, [[Абель Тесфайе|Абель Тесфайе]] атымен немесе The Weeknd ретінде жалғастыруы мүмкін.<ref>{{Cite web |date=8 мамыр 2023 |title=The Weeknd өзінің "Idol" жобасына қатысты пікір білдірді |url=https://archive.today/20230508140658/https://www.wmagazine.com/culture/the-weeknd-lily-rose-depp-the-idol-hbo-interview |access-date=28 қараша 2024 |website=archive.is}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dailey |first=Hannah |date=10 қаңтар 2025 |title=The Weeknd "Hurry Up Tomorrow" альбомынан кейін өзінің сахналық есімінен бас тартуға дайын |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-retire-persona-new-album-hurry-up-tomorrow-1235873861/ |access-date=4 ақпан 2025 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> Альбомнан екі сингл шықты: "[[Timeless (The Weeknd және Playboi Carti әні)|Timeless]]" және "[[São Paulo (ән)|São Paulo]]", ал "[[Cry for Me (The Weeknd әні)|Cry for Me]]" альбом шыққаннан кейін жарық көрді. ''Hurry Up Tomorrow'' музыка сыншыларынан оң пікірлер алды, әсіресе оның продюсерлік жұмысы, мәтіндері, вокалдық орындауы және The Weeknd-тің [[House of Balloons]] (2011) атты алғашқы микстейпінен басталған шығармашылық жолын аяқтауы мақталды. Кейбір сыншылар бұл альбомды оның трилогиясы мен [[альтер эго]]-сына арналған "қуатты қорытынды" деп атады.<ref>{{Cite web |last=Aswad |first=Jem |date=10 қаңтар 2025 |title=The Weeknd "Hurry Up Tomorrow" альбомы мен фильмі туралы, сондай-ақ өзінің сахналық образын аяқтау жайлы ойларымен бөлісті |url=https://variety.com/2025/music/news/the-weeknd-hurry-up-tomorrow-interview-ending-career-1236268897/ |access-date=4 ақпан 2025 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |date=31 қаңтар 2025 |title=The Weeknd-тің "Hurry Up Tomorrow" альбомы: аңызға айналған трилогияның қуатты финалы |url=https://hit-channel.com/the-weeknd-hurry-up-tomorrow-final-album/?amp=1 |website=Hit Channel |access-date=1 ақпан 2025}}</ref> Фанаттар мен сыншылар альбомның соңғы әні — атаулы трек ''Hurry Up Tomorrow'' дәл ''[[High for This]]'' (''House of Balloons'' альбомындағы бірінші ән) басталатын жерден аяқталатынын атап өтті, бұл The Weeknd-тің бүкіл мансабын бір тұйық шеңбер ретінде аяқтайтынын көрсетеді.<ref>{{Cite web |last=Setaro |first=Shawn |date=4 ақпан 2025 |title=The Weeknd-тің "Hurry Up Tomorrow" алғашқы аптадағы сатылымы жоғары болады деп күтілуде |url=https://hiphopdx.com/news/the-weeknd-hurry-up-tomorrow-set-first-week-sales-movie-trailer |access-date=6 ақпан 2025 |website=HipHopDX |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nevares |first=Gabriel Bras |date=4 ақпан 2025 |title=The Weeknd "Hurry Up Tomorrow" шолу |url=https://www.hotnewhiphop.com/882243-the-weeknd-hurry-up-tomorrow-album-review-music-news |access-date=6 ақпан 2025 |website=HotNewHipHop |language=en}}</ref> ==Жасалу тарихы== 2020 жылғы 25 наурызда The Weeknd [[Instagram]] тікелей эфирінде бес шығарылмаған тректі алдын ала ұсынды,<ref name="US">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=xMF1o81d5mU |title=The Weeknd playing snippets of unreleased songs on Instagram Live 3/25/2020 |language=en |access-date=2024-09-14 |via=www.youtube.com}}</ref> олардың кейбіреулері ''[[After Hours (The Weeknd альбомы)|After Hours]]'' (2020) альбомына арналған болуы мүмкін еді.<ref name="MT">{{Cite magazine |last=Paul |first=Larisha |date=2024-07-23 |title=The Weeknd Previews Journey Into the Abyss With Eerie New Music Teaser |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-weeknd-new-music-teaser-trailer-final-trilogy-1235066161/ |access-date=2024-09-16 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> Бұл альбом бес күн бұрын ғана жарық көрген болатын. Осы бес тректің үшеуі — "Nothing Compares", "Missed You" және "Final Lullaby" — кейіннен альбомның делюкс нұсқасына қосылды.<ref>{{Cite magazine |last=Holmes |first=Charles |date=2020-03-23 |title=The Weeknd Releases 'After Hours (Deluxe),' Featuring Lil Uzi Vert and Oneohtrix Point Never |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-weeknd-after-hours-deluxe-971138/ |access-date=2024-09-16 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> Алайда қалған екі ән — "Take Me Back to LA" және "The Abyss" (алғашында "Regular" немесе "Hold My Heart" деп аталған) — ''After Hours'' немесе оның жалғасы ''Dawn FM'' (2022) альбомына кірмеді. 2022 жылғы 10 қаңтарда, ''Dawn FM'' альбомы шыққанынан үш күн өткен соң, The Weeknd Twitter-де "Мен ойланамын... сіз жаңа трилогияны бастан кешіріп жатқаныңызды білдіңіз бе?" деп жазды.<ref>{{cite web |last1=Price |first1=Joe |title=The Weeknd Announces New Album 'Hurry Up Tomorrow' |url=https://www.complex.com/music/a/backwoodsaltar/the-weeknd-new-album-hurry-up-tomorrow |access-date=2024-09-04 |website=www.complex.com |language=en}}</ref><ref name="Variety">{{cite web |last=Aswad |first=Jem |date=2024-09-04 |title=The Weeknd Reveals Title, New Details About Next Album |url=https://variety.com/2024/music/news/the-weeknd-reveals-title-new-details-album-hurry-up-tomorrow-1236129931/ |access-date=2024-09-04 |website=Variety}}</ref> Бұл оның 2012 жылғы ''[[Trilogy (The Weeknd альбомы)|Trilogy]]'' компиляциялық альбомына сілтеме жасады. Онда оның 2011 жылғы ''[[House of Balloons]]'', ''[[Thursday (альбом)|Thursday]]'' және ''[[Echoes of Silence]]'' микстейптеріндегі әндердің ремиксі немесе қайта өңделген нұсқалары кірген.<ref>{{Cite magazine |last=Mamo |first=Heran |date=2024-01-08 |title=The Weeknd Teases Final Album in Trilogy, Following 'After Hours' & 'Dawn FM' |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-teases-new-album-after-hours-dawn-fm-1235577862/ |access-date=2024-11-28 |magazine=Billboard |language=en-US}}</ref> Осылайша, ''After Hours'' және ''Dawn FM'' бір трилогияның бөлігі екені расталып, оның жалғасы ретінде үшінші альбом шығатыны белгілі болды. ''Hurry Up Tomorrow'' альбомы 2022 жылы ''Dawn FM'' шыққаннан кейін бірден әзірлене бастады. 2023 жылдың қаңтарында The Weeknd альбомға қатысты жазба сессияларының өткенін және оның "шабыт алғанын" мәлімдеді.<ref>{{Cite web |last=Fekadu |first=Mesfin |date=2023-01-09 |title=The Weeknd on His Deep Blue Connection to 'Avatar: The Way of Water' and Being Shortlisted at the Oscars |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/the-weeknd-crafting-theme-song-avatar-the-way-of-water-1235291855/ |access-date=2025-01-07 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> 2022 жылғы 3 қыркүйекте, [[After Hours til Dawn Tour]]-дың Солтүстік Америкадағы соңғы концертінде, The Weeknd [[SoFi Stadium]]-да өнер көрсетіп жатқанда дауысынан айырылып қалды. Осыған байланысты концерт 26 қарашаға ауыстырылып, тағы бір қосымша концерт белгіленді. Кейін ол бұл жағдайды гастрольдік сапарлар мен ''[[The Idol (телехикая)|The Idol]]'' (2023) телехикаясының түсірілім кестесіндегі сәйкессіздіктерге байланысты болған шаршаумен түсіндірді.<ref name="BD" /> 2025 жылғы қаңтардағы ''[[Variety (журнал)|Variety]]'' журналына берген сұхбатында The Weeknd альбомның "едәуір бөлігі" 2022 жылдың қыркүйегінде дайын болғанын, бірақ дауыс жоғалту оқиғасына байланысты альбом мен оның [[Hurry Up Tomorrow (фильм)|байланысты фильмі]] "қайта өңделгенін" айтты.<ref name="BD">{{Cite web |last=Aswad |first=Jem |date=2025-01-10 |title=The Weeknd on the 'Breakdown' That Inspired His 'Hurry Up Tomorrow' Album and Film, and Why He Might Retire the Weeknd: 'It Never Ends Until You End It' |url=https://variety.com/2025/music/news/the-weeknd-hurry-up-tomorrow-interview-ending-career-1236268897/ |access-date=2025-01-10 |website=Variety |language=en-US}}</ref> == Коммерциялық жетістіктер == === Стриминг === ''Hurry Up Tomorrow'' альбомы жарыққа шыққан алғашқы күні [[Spotify]] платформасында 58 миллион ағын жинады, ал бірінші аптасында 302 миллион ағынға жетті. Бұл көрсеткіш The Weeknd-тің барлық студиялық жобалары арасындағы ең ірі стримингтік дебют болып табылады.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DFyKK0MMWTv/?hl=en&img_index=1 |access-date=2025-02-16 |website=www.instagram.com}}</ref> Сонымен қатар, ''Hurry Up Tomorrow'' 2025 жылғы ең ірі стримингтік дебютке айналды.<ref>{{Cite web |date=2025-02-01 |title=All 20 Songs from The Weeknd’s Hurry Up Tomorrow Just Charted on Spotify—Here’s Where They Rank! |url=https://www.yahoo.com/entertainment/20-songs-weeknd-hurry-tomorrow-143116318.html |access-date=2025-02-11 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DGGQHokMqSH/?hl=en |access-date=2025-02-16 |website=www.instagram.com}}</ref> === АҚШ === Америка Құрама Штаттарында ''Hurry Up Tomorrow'' [[''Billboard'' 200]] чартында бірінші орынмен дебют жасады. Оның бірінші аптадағы сатылымы 490500 альбом-эквивалентті бірлікке тең болды. Бұл көрсеткіштің 171,5 миллион ағыннан, ал 359000-ы таза альбом сатылымынан тұрды. Бұл ер адам орындаушылар арасындағы ең жоғары сатылым көрсеткіші 2020 жылдан бері тіркелген рекордқа айналды. Осы жетістіктің арқасында ''Hurry Up Tomorrow'' The Weeknd-тің ''Billboard'' 200 рейтингінде бірінші орын алған бесінші альбомы атанды, сондай-ақ АҚШ-тағы ең үлкен алғашқы апталық сатылым нәтижесін көрсетті. Сонымен қатар, бұл альбом 2025 жылдың ең үздік дебюттік көрсеткіші болып, [[Тейлор Свифт]]тің ''[[The Tortured Poets Department]]'' альбомынан бері ең үлкен коммерциялық жетістікке жеткен альбом ретінде танылды.<ref>{{Cite magazine|last=Caulfield |first=Keith |date=2025-02-09 |title=The Weeknd Lands Fifth No. 1 Album on Billboard 200 with ‘Hurry Up Tomorrow’ |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/the-weeknd-hurry-up-tomorrow-number-one-billboard-200-chart-1235896581/ |access-date=2025-02-09 |magazine=[[Billboard]]|language=en-US}}</ref> === Халықаралық нарық === Әлемнің басқа елдерінде альбом 16 мемлекеттің чарттарында көш бастады, соның ішінде The Weeknd-тің отаны — [[Канада]], сондай-ақ [[Франция]], [[Норвегия]], [[Бельгия]], [[Аустралия]], [[Ұлыбритания]] және [[Жаңа Зеландия]]. Сонымен қатар, ол [[Швеция]], [[Финляндия]], [[Италия]], [[Испания]] және [[Швейцария]]да үздік бестікке кірді. ==Шығарылым тарихы== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Release history for ''Hurry Up Tomorrow'' ! scope="col"| Аймақ ! scope="col"| Күні ! scope="col"| Лейбл ! scope="col"| Форматы ! scope="col"| Өңделуі ! scope="col"| Көзі |- ! scope="row" rowspan="6"| Әртүрлі | rowspan="3"| 31 қаңтар, 2025 | rowspan="6"| {{hlist|[[XO (record label)|XO]]|[[Republic Records|Republic]]}} | {{hlist|[[Music download|Digital download]]|[[Streaming media|streaming]]}} | Толық |<ref>{{cite web|author=The Weeknd|author-link=The Weeknd|date=January 31, 2025|title=Dawn FM|url=https://music.apple.com/us/album/hurry-up-tomorrow/1793654348|access-date=February 24, 2025|website=Apple Music (US)|publisher=XO / Republic Records}}</ref> |- | Digital download | 00XO ||<ref>{{cite web|author=The Weeknd|author-link=The Weeknd|title=00XO Edition Cover Digital Album|url=https://hurryuptomorrow.club/products/00xo-edition-cover-digital-album|access-date=February 24, 2025|website=XO Store|publisher=XO / Republic Records|archive-date=February 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203032726/https://hurryuptomorrow.club/products/00xo-edition-cover-digital-album|url-status=dead}}</ref> |- | {{hlist|[[Cassette tape|Cassette]]|[[Compact disc|CD]]|[[LP record|LP]]}} | First pressing | |- | 5 ақпан, 2025 | Digital download | Pharrell Williams |<ref>{{cite web|author=The Weeknd|author-link=The Weeknd|title=Pharrell Williams Edition Cover Digital Album|url=https://hurryuptomorrow.club/products/pharrell-williams-edition-cover-digital-album|access-date=February 24, 2025|website=XO Store|publisher=XO / Republic Records|archive-date=February 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203032726/https://hurryuptomorrow.club/products/00xo-edition-cover-digital-album|url-status=dead}}</ref> |- | 11 ақпан, 2025 | Streaming | Видео | |- | 16 мамыр, 2025 | {{hlist|CD|LP}} | Толық | |} == Дереккөздер == {{reflist}} {{stub}} qf2bm3minsbf73jie9aqnu7uq955o10 Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы/Кеше.json 10 764845 3607931 3607581 2026-05-22T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3607931 json application/json { "articles": 243757, "pages": 667270, "edits": 3604230, "users": 177979, "activeusers": 492, "admins": 15, "files": 8732 } ab54x3nx1ohjpxf8545h5f21mx5elpx Салар-де-Уюни 0 768234 3607820 3606955 2026-05-22T15:49:21Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Ayazhan10|Ayazhan10]] ([[User talk:Ayazhan10|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3598104 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Piles of Salt Salar de Uyuni Bolivia Luca Galuzzi 2006 a.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Салар-де-Уюни''' ({{lang-es|Salar de Uyuni}}) — Боливияның оңтүстік-батысында, Анд тауының етегінде орналасқан әлемдегі ең ірі тұзды шөлейт және тұзды жазық. Оның ауданы шамамен 10 582 км², бұл оны Жер бетіндегі ең үлкен тұз қабатының бірі етеді. Салар-де-Уюни Потоси және Оруро департаменттерінің аумағында орналасқан. == География == Салар-де-Уюни шамамен 3 656 метр биіктікте орналасқан. Бұл аймақ теңіз деңгейінен жоғары кең, әрі тегіс тұзды жазықтарымен ерекшеленеді. Жазықтың беті қалың тұз қабаттарынан, тұздықтардан (рассол) және минералға бай тұнба жыныстардан тұрады. Климаттық жағдайлар құрғақ, тәуліктік температура айырмашылығы өте жоғары. == Қалыптасуы == Салар-де-Уюни плейстоцен дәуіріндегі алып Пальео-Титикака және Миничин көлдерінің біртіндеп тартылуы нәтижесінде пайда болған. Көлдердің булануы тұзға, сульфаттарға және басқа минералдарға бай жазық қалдырды. Геологиялық зерттеулер аймақтың шамамен 30 000–40 000 жыл бұрын қалыптасқанын көрсетеді. == Экономикалық маңызы == Салар-де-Уюни әлемдегі ең ірі литий қорының бірі болып саналады. Әлемдік литий ресурсының шамамен 50–70 пайызы осы өңірде жатыр деп есептеледі. Литий — батарея өндірісінде, электроника мен электромобильдерде кең қолданылатын стратегиялық металл. Сонымен қатар, тұз өндіру және туризм аймақ экономикасының маңызды бөлігін құрайды. == Туризм == Салар-де-Уюни Боливиядағы ең танымал туристік бағыттардың бірі. Ең әйгілі кезең — жаңбырлы маусым (қаңтар–наурыз), бұл кезде жазықтың бетінде жұқа су қабаты пайда болып, «алып айна эффектісін» тудырады. Ол аспанды керемет түрде шағылыстырып, әлемдегі ең ерекше табиғи құбылыстардың бірі ретінде танымал. Аймақтағы басты нысандар: * '''Инкауаси аралы''' — кактус ормандары бар вулкандық арал. * '''Поюе аралы''' * '''Тұз қонақүйлері''' (толығымен тұз блоктарынан салынған) * '''Ежелгі пойыз зираты''' (Uyuni Train Cemetery) == Климат == Аймақтың климаты өте құрғақ. Жазда күндіз температура +20–25°C шамасында, ал түнде нөлден төмен түсуі мүмкін. Қыста қатты суық болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері өте аз — шамамен 150–200 мм. == Флора және фауна == Салар-де-Уюнидің флорасы сирек, шөлейт өсімдіктерге тән. Фауна ішінде Анд фламинголары, лама, викунья және кейбір бауырымен жорғалаушылар кездеседі. == Гидрология == Салардың астында литийге, магнийге, натрийге және борға бай тұздық (рассол) қабаттары жатыр. Бұл қабаттар бірнеше метр қалыңдықтағы тұз плиталарымен жабылған. == Қызықты деректер == * Салар-де-Уюни НАСА спутниктерін калибрлеу үшін пайдаланылады, себебі оның беті Жердегі ең тегіс аймақтардың бірі. * Жаңбырлы маусымда жазықтағы айна эффектісі фотография саласында жаһандық танымалдыққа ие. == Қараңыз == * [[Анд тауы]] * [[Боливия]] * [[Тұзды шөлейт]] == Сыртқы сілтемелер == * [https://whc.unesco.org UNESCO ресми сайты] * [https://bolivia.travel Боливия туризм порталы]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 3eddn6fhmmnbfz0htgcbgzhjw3mv22s Натан Ротшильд, 1-барон Ротшильд 0 773713 3607753 3562134 2026-05-22T12:03:18Z TalgatSnow 143530 3607753 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Натан Ротшильд |Шынайы есімі = {{lang-en|Nathan Rothschild, 1st Baron Rothschild}} |Сурет = Lord Rothschild LCCN2014685661.jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 08.11.1840 |Туған жері = [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған күні = 31.03.1915 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] |Азаматтығы = {{Байрақ|Ұлыбритания}} |Ұлты = |Мансабы = [[саясаткер]], [[банкир]] |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Тринити колледж (Кембридж)]] |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Лайонел Натан Ротшильд]] |Анасы = [[Шарлотта фон Ротшильд]] |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Натаниэл Майер Ротшильд, 1-барон Ротшильд''' ({{lang-en|Nathaniel Mayer Rothschild}}; [[8 қараша]] [[1840 жыл|1840]], [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] – [[31 наурыз]] [[1915 жыл|1915]], сол жерде), сондай-ақ Натан Ротшильд (Nathan Rothschild) деген атпен белгілі, британдық [[банк]]ир және [[саясаткер]]. == Өмірбаяны == Натан Ротшильд 1840 жылғы 8 қарашада Лондонда Лионель де Ротшильдтің (1808–1879) және баронесса Шарлотта де Ротшильдтің отбасында дүниеге келді. Ол [[Натан Майер Ротшильд]]тің немересі болып табылады және есімі сол атасына қойылған, сондай-ақ Ротшильд әулетінің негізін қалаушы [[Майер Амшель Ротшильд]]тің шөбересі. Білімін Кембридж университетінің [[Тринити колледж (Кембридж)|Тринити колледж]]інде алды. Натан Ротшильд отбасылық [[NM Rothschild and Sons]] банкінің Лондондағы бөлімшесінде серіктес болып жұмыс істеді. 1879 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін банктің басшысы болды. Ол [[Бірінші орыс төңкерісі|1905 жылғы Ресейдегі революция]] кезінде погромдардан зардап шеккендерге қаржылай көмек көрсетті. Осы мақсатта он мың фунт стерлинг қайырымдылық қаржы бөлді және жиналған қаражаттың [[Ресей империясы]]на Ротшильдтердің Лондондағы банкі арқылы жеткізілуін қамтамасыз етті. Мұндай қадам қайырымдылық қаражаттың радикалды мақсаттарда пайдаланылуына жол бермеу ниетімен түсіндірілді, өйткені бұл еврей банкирлерін Ресей революциясын қаржыландырды деп айыптауға негіз беруі мүмкін еді.<ref name="forexaw" /> Ротшильд Англиядағы еврейлердің тағдырына белсенді түрде атсалысты. 1909 жылы құрылған, Англияға иммигранттардың ағымын шектеуге арналған корольдік комиссияның мүшесі болды және енгізілетін шектеулердің еврейлерге мүмкіндігінше аз әсер етуі үшін күресті.<ref name="forexaw">{{Cite web |url=http://forexaw.com/TERMs/People/Great_financiers_and_analysts/l472_%D0%A0%D0%BE%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%8B_Rothschilds_%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2 |title=Ротшильды, династия банкиров |access-date=2013-06-15 |archive-date=2013-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802023548/http://forexaw.com/TERMs/People/Great_financiers_and_analysts/l472_%D0%A0%D0%BE%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%8B_Rothschilds_%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2 |url-status=live }}</ref> Натан Ротшильд Британ аралдарындағы алғашқы еврей [[пэр]]і атанды.<ref>{{cite web |author=Michael Handelzalts |url=https://www.haaretz.com/1.4972707 |title=Pen Ultimate / Sticking My Neck Out |subtitle=On a trinominal, and truly Zionist, species of giraffe |lang=en |website= |publisher=[[Haaretz]] |date=2007-12-27 |access-date=2021-10-09 |archive-date=2021-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009223952/https://www.haaretz.com/1.4972707 |url-status=live }}</ref> Ол 1915 жылғы 31 наурызда Лондонда қайтыс болып, Willesden еврей зиратында жерленді. === Отбасы === 1867 жылғы 16 сәуірде Натан Ротшильд Эмма Луиза фон Ротшильдке (1844–1935) үйленді. Бұл некеден мынадай балалары дүниеге келді: * Лайонел Уолтер (1868–1937) * Шарлотта Луиза Адела Эвелина (1873–1947) * Натаниэль Чарльз (1877–1923) == Марапаттары == 1902 жылы Патшалық Викториан орденінің кавалері атанды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://hansard.millbanksystems.com/people/mr-nathaniel-de-rothschild/ Mr Nathaniel de Rothschild] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417093408/http://hansard.millbanksystems.com/people/mr-nathaniel-de-rothschild |date=2021-04-17 }} [[Санат:Патшалық Викториан орденінің Үлкен крест рыцарлары]] [[Санат:Тринити-колледжінің (Кембридж) түлектері]] [[Санат:Ұлыбритания банкирлері]] [[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]] [[Санат:XIX ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:XX ғасыр саясаткерлері]] [[Санат:Ротшильд барондары (1885)]] [[Санат:Бакингемширдің лорд-лейтенанттары]] 4o5m2r0knatz5wurzbmrdhrbum77fxt Виктор Ротшильд, 3-барон Ротшильд 0 773725 3607754 3558830 2026-05-22T12:05:55Z TalgatSnow 143530 3607754 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Виктор Ротшильд |Шынайы есімі = {{lang-en|Nathaniel Mayer Victor Rothschild}} |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 31.10.1910 |Туған жері = {{Туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған күні = 20.03.1990 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = MI5 агенті, биолог және крикет ойыншысы |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Хэрроу]]<br>[[Тринити колледж (Кембридж)]] |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Чарльз Ротшильд]] |Анасы = [[Розика Ротшильд]] |Жұбайы = # Барбара Джудит Хатчинсон # [[Тереза Ротшильд]] |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Натаниэль Майер Виктор Ротшильд, 3-барон Ротшильд''' ({{lang-en|Nathaniel Mayer Victor Rothschild, 3rd Baron Rothschild}}; [[31 қазан]] [[1910 жыл|1910]] – [[20 наурыз]] [[1990 жыл|1990]]) — Ротшильд әулетінің өкілі, [[биолог]], [[крикет]] ойыншысы, Ұлыбританияның қарсыбарлау қызметі [[MI5]]-тің қызметкері (1935–1938), кейін MI5 директорының орынбасары (1938–1950). 1971–1974 жылдары Ұлыбританияның орталық саясатын бақылау жөніндегі комитетінің (Central Policy Review Staff) басшысы болды. [[Сурет:Rothschild et al 1973.jpg|thumb|Лорд Виктор Ротшильд (ортадағы)]] 1979–1990 жылдары [[Ұлыбритания премьер-министрі]] [[Маргарет Тэтчер]]дің алғашқы кеңесшісі қызметін атқарды. 1953 жылдан бастап [[Лондонның Патшалық қоғамы]]ның мүшесі болды.<ref>{{RS id|NA676|Rothschild; Nathaniel Mayer Victor (1910 - 1990); 3rd Baron Rothschild}}</ref> == Өмірбаяны == Виктор [[Чарльз Ротшильд]] пен [[Розика Эдл Ротшильд]]тің (қыз кезіндегі тегі — фон Вертхеймштейн) үшінші баласы әрі жалғыз ұлы болды. Оның үш әпкесі бар еді: [[Мириам]], [[Элизабет]] және [[Ника]]. Виктор [[Харроу]] мектебінде және Кембридждегі [[Тринити колледж (Кембридж)|Тринити колледж]]інде білім алды, онда [[физиология]]ны, сондай-ақ француз және ағылшын тілдерін оқыды. Ол Кембридж бен [[Нортгемптоншир]] клубтарының құрамында крикет ойнады. Кембриджде жүрген кезінде еркін, даңғой өмір салтымен танылды: [[Bugatti]] көлігін айдап жүрді, өнер туындылары мен сирек кітаптарды жинаумен әуестенді. Тринити колледжінде оқып жүрген кезінде Ротшильд [[Кембридж апостолдары]] деп аталатын жабық зияткерлік қоғамға қосылды. Сол жерде ол кейін Кеңес Одағының тыңшылары ретінде әшкереленген [[Гай Бёрджесс]] пен [[Энтони Блант]]пен жақын достық қарым қатынас орнатты, олармен бірге Лондонда бір пәтерде тұрған. Ротшильд [[Ким Филби]]мен де таныс болған, бұл жайт кейінірек оның Кембридж бестігі деп аталатын топтың «бесінші адамы» болуы мүмкін деген күдікке себеп болды. 1937 жылы, 26 жасында, Виктор қайтыс болған ағасы [[Уолтер Ротшильд, 2-барон Ротшильд]]тен, барондық титулды мұра етіп алды. Бұл кезде оның әкесі де өмірден өткен еді. Кейін ол [[Лейбористік партия]] атынан пэр ретінде [[Лордтар палатасы]]ның жұмысына қатысты. == Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде == [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде Ротшильд жарылғыш құрылғыларды залалсыздандыру, дезинформация және барлау жұмыстарын орындау үшін [[MI5]] қызметіне тартылды. Атқарған еңбегі үшін ол [[Георг медалі]]мен марапатталды.<ref>[[The London Gazette]], [https://www.thegazette.co.uk/London/issue/36452/supplement/1548 4 апреля 1944, #36452, стр. 1548] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714142528/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/36452/supplement/1548 |date=2014-07-14 }}</ref> Ол B1C бөлімшесінің басшысы болды және Ұлыбритания қарулы күштерінің диверсияға осал нысандарын анықтаумен, сондай-ақ немістердің диверсия жасау әрекеттеріне қарсы іс-қимыл жүргізумен айналысты. Бұл қызметтің аясында ол неміс минатұзақтары мен жасырын орнатылған жарылғыш құрылғыларды жеке өзі бөлшектеп, залалсыздандырған.<ref>{{кітап|авторы = Ben Macintyre|тақырыбы = Agent Zigzag: A True Story of Nazi Espionage, Love, and Betrayal|сілтеме = https://books.google.ca/books?id=DA3SRxogVOwC&dq=MacIntyre+Agent+Zigzag+Bloomsbury&source=gbs_navlinks_s|место = London|баспасы = Crown Publishing Group|жыл = 2007|беттер = 172–173|isbn = 9780307405500|ref = |archive-date = 2014-07-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20140714160304/https://books.google.ca/books?id=DA3SRxogVOwC&dq=MacIntyre+Agent+Zigzag+Bloomsbury&source=gbs_navlinks_s}}</ref> Бёрджесс пен Блантпен байланысына байланысты барон 1964 жылы Блант әшкереленгеннен кейін [[Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі арнайы бөлім]]де тергелді. Алайда оны тыңшылыққа қатысы жоқ деп таныған сияқты, содан кейін ол Ұлыбритания үкіметі үшін әртүрлі жобалармен жұмысын жалғастырды. Соған қарамастан, қауесеттер тарауын тоқтатпады. Осыған байланысты 1986 жылғы желтоқсанда Ротшильд британ газеттерінде ашық хат жариялап, өзін кеңестік агент емес екенін және ешқашан ондай болмағанын мәлімдеді. == Соғыстан кейінгі жылдары == 1950–1970 жылдары Ротшильд [[Кембридж университеті]]нің зоология бөлімінде жұмыс істеді. 1948–1958 жылдары [[Ауыл шаруашылығы әзірлемелері кеңесі]]нің төрағасы қызметін атқарды, ал 1963–1970 жылдары [[Royal Dutch Shell]] компаниясының зерттеулер бөлімін басқарды. Ол қауіпсіздік мәселелері бойынша [[Маргарет Тэтчер]]дің кеңесшісі ретінде жұмысын жалғастырды. Сонымен қатар 1971–1974 жылдары [[Ұлыбританияның Орталық саясатты шолу жөніндегі комитеті]]н (Central Policy Review Staff) басқарды. Премьер-министр [[Эдвард Хит]]тің қызметі кезінде барон премьер-министрдің ауылдық резиденциясы — Чекерске жиі барып тұрды. Ол барлау және ғылым салалары бойынша консервативтік те, лейбористік те үкіметтер үшін құнды кеңесші болды. Өмірінің соңғы кезеңінде Ротшильд отбасылық банк бизнесіне төраға ретінде қайта оралып, өзінен кейінгі екі жас туысы басқаратын фракциялар арасындағы алауыздықты тоқтатуға тырысты, алайда бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. == Отбасы == 1933 жылы Виктор Барбара Джудит Хатчинсонға (1911–1989) үйленді. Бұл некеден үш бала дүниеге келді:<ref name="descendants">{{Cite web |url=http://www.rothschildfostertrust.com/materials/ncr_descendants.pdf |title=The Rothschild Foster Trust: "The descendants of Charles Rothschild" |access-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120907105531/http://www.rothschildfostertrust.com/materials/ncr_descendants.pdf |archive-date=2012-09-07 |url-status=dead }}</ref> * Сара Ротшильд (1934 жылғы 13 қыркүйек — 2018)<ref>{{Cite web|url=https://family.rothschildarchive.org/people/145-sarah-rothschild-1934-2018|title=Sarah Rothschild (1934-2018) {{!}} Rothschild Family|website=family.rothschildarchive.org|access-date=2024-05-05}}</ref> — екі рет тұрмыс құрған, екі некеден екі баласы болған. * [[Натаниэль Чарльз Джейкоб Ротшильд]] (1936 жылғы 29 сәуір — 2024 жылғы 26 ақпан) — Ротшильд әулетінің 4-бароны. * Миранда Ротшильд (1940 жылғы 25 желтоқсанда туған). 1946 жылы ол [[Тереза Джорджина Майер]]ге (1915–1996) үйленді. Бұл некеден төрт бала туған:<ref name="descendants" /> * [[Эмма Джорджина Ротшильд]] (1948 жылғы 16 мамырда туған) — 1991 жылдан бастап [[Амартия Кумар Сен]]мен некеде, балалары жоқ. * Бенджамин Майер Ротшильд (1952 жылғы 16 мамырда туған және сол жылы қайтыс болған). * Виктория Кэтрин Ротшильд (1953 жылғы 13 тамызда туған) — 1997 жылы ағылшын драматургі Саймон Грейге тұрмысқа шыққан, бұл некеден бала болмаған. * [[Амшель Майер Джеймс Ротшильд]] (1955 жылғы 18 сәуір — 1996 жылғы 8 шілде) — өзіне қол жұмсаған. Еврей тектес болғанына қарамастан, Виктор Ротшильд өзін атеист деп санаған. == Титулдары мен марапаттары == * Ротшильд әулетінің 3-бароны, 1937 жылғы 27 тамыз. * Ротшильд әулетінің 4-баронеті, 1937 жылғы 27 тамыз. * [[Британ империясы ордені]]нің Үлкен крест дәрежесінің кавалері, 1975 жыл. * [[Әулие Иоанн ордені]]нің рыцары. * [[Мальта ордені]]нің рыцары. * [[Георг медалі]], 1944 жыл. * [[«Құрмет легионы» ордені]] (АҚШ), 1946 жыл. * [[Қола жұлдыз медалі]] (АҚШ), 1948 жыл. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ротшильд әулеті]] [[Санат:Ротшильд барондары (1885)]] [[Санат:Ұлыбритания крикетистері]] cxi2vkitln8m2yj7gwgxuwn4gavekx2 Қатысушы:Rasulbek Adil 2 774528 3607751 3579221 2026-05-22T12:01:40Z Rasulbek Adil 176232 /* */ 3607751 wikitext text/x-wiki Расулбек Әділ Темірбеков * Туған жерім:Атырау қаласы == Қорапшаларым == {| id="mp-banner" style="width: 100%; margin:2px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="text-align:center; padding:0,2em; background-color:#E0FFFF; border:1px solid #F5F5F5; color:#000; font-size:90%;" |'''Қызығушылықтарым'''{{Қатысушы:Box/Қызығушылық:География}}{{Қатысушы:Box/Windows 10 қолданушысы}}{{Қатысушы:Box/Уикипедиялық мақтанышы}}{{User:Box/Уикипедия - игілік орта}}{{User:Box/Қызығушылық:Тарих}}{{User en-4}}{{User ru-2}}{{User:Box/Қатысушы Атыраудан}}{{User kk|male}} |} 2xj35nsxhf6rp76nn8gph0geun8ipwi Еңбекқорлық 0 774700 3607840 3607738 2026-05-22T16:06:51Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3606954 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] n5iunjedruu4ifj1zf1qqkeccxtsw0d Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет 4 775564 3607949 3607615 2026-05-23T03:06:55Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3607949 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72584] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 40556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 117737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 362076] |- |3 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 275928] |- |4 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 3271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 40496] |- |5 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 7023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40989] |- |6 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 47779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 69999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 228313] |- |7 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 7633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 28191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 114465] |- |8 |[[Арқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 14009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 17207] |- |9 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 130229] |- |10 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 2067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 14171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21856] |- |11 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 118033] |- |12 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 13128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 34526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 74560] |- |13 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26511] |- |14 |[[Түпті жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11204] |- |15 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 2844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17276] |- |16 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14497] |- |17 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 4643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 15296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 28249] |- |18 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 5935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 87297] |- |19 |[[Қазақстан музейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8791] |- |20 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 2607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 11027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 28578] |- |21 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 102076] |- |22 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 15326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 68190] |- |23 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33199] |- |24 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10598] |- |25 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 14370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 51577] |- |26 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60992] |- |27 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24742] |- |28 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 124616] |- |29 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 3458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 12219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30320] |- |30 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12915] |- |31 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 60322] |- |32 |[[Жуніс Сахиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 6226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9200] |- |33 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 55270] |- |34 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 2003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 26779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 58767] |- |35 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 78556] |- |36 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40549] |- |37 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7606] |- |38 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7191] |- |39 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18808] |- |40 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 10022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 10022] |- |41 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55566] |- |42 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15695] |- |43 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 6070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 18658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 85193] |- |44 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 5553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 16416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 111776] |- |45 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51345] |- |46 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6390] |- |47 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18223] |- |48 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58505] |- |49 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 4712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 11053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 25233] |- |50 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 86333] |- |51 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18766] |- |52 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 2583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 5937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 11895] |- |53 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 2156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16607] |- |54 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 10807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43631] |- |55 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35700] |- |56 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 39908] |- |57 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 2434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25137] |- |58 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 7213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16345] |- |59 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40558] |- |60 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 8817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 40622] |- |61 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46549] |- |62 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 8457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30987] |- |63 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21328] |- |64 |[[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 6071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 8592] |- |65 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27201] |- |66 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27782] |- |67 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8446] |- |68 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32854] |- |69 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23144] |- |70 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15746] |- |71 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 8145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25684] |- |72 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17143] |- |73 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 8044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36383] |- |74 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 12254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64640] |- |75 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 7303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 28072] |- |76 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 37599] |- |77 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 11092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16019] |- |78 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 2067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 7917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 49697] |- |79 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10430] |- |80 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49523] |- |81 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12602] |- |82 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 3169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28838] |- |83 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4412] |- |84 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10499] |- |85 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 7165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 41452] |- |86 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20160] |- |87 |[[Асқар Алтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 5541] |- |88 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18450] |- |89 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 11341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 67512] |- |90 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3962] |- |91 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 4292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10794] |- |92 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17398] |- |93 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23290] |- |94 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 5153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12744] |- |95 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 5852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 26004] |- |96 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 3326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4565] |- |97 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16060] |- |98 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 6554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33245] |- |99 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 41613] |- |100 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 6084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 65012] |- |101 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33065] |- |102 |[[Ғарышкер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 3352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 6270] |- |103 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27595] |- |104 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 66148] |- |105 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20415] |- |106 |[[Темірхан Медетбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4342] |- |107 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13815] |- |108 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21730] |- |109 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 6240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28466] |- |110 |[[Юрий Алексеевич Гагарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5199] |- |111 |[[Тахауи Ахтанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6534] |- |112 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18495] |- |113 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25138] |- |114 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 9606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 83339] |- |115 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19247] |- |116 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27805] |- |117 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30756] |- |118 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59936] |- |119 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47533] |- |120 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8272] |- |121 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36856] |- |122 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7830] |- |123 |[[Тынымбай Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 6600] |- |124 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12345] |- |125 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 5464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 10050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 30585] |- |126 |[[Ерлан Жүніс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3982] |- |127 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24871] |- |128 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22147] |- |129 |[[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3305] |- |130 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63523] |- |131 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 13130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41513] |- |132 |[[Ғаламшар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 3340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 11479] |- |133 |[[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8753] |- |134 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12692] |- |135 |[[Жүйелік блок]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 6812] |- |136 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26646] |- |137 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 1788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7889] |- |138 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23392] |- |139 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 7378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 32040] |- |140 |[[Бесқонақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 3026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 4378] |- |141 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 21384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29932] |- |142 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 41231] |- |143 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37706] |- |144 |[[Ғарышкерлер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2503] |- |145 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 5256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28467] |- |146 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7297] |- |147 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 4647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20176] |- |148 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13201] |- |149 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16483] |- |150 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29172] |- |151 |[[Отырар кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 3916] |- |152 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16748] |- |153 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24678] |- |154 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 2592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 5599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22019] |- |155 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 6182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 17090] |- |156 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 4847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 25857] |- |157 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 33857] |- |158 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 5000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25896] |- |159 |[[Нұрдәулет Бәбиханұлы Ақыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 2232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 3437] |- |160 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13467] |- |161 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32196] |- |162 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31908] |- |163 |[[Авторлық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 2231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3479] |- |164 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37091] |- |165 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16327] |- |166 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30638] |- |167 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 3142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 25107] |- |168 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 1404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22582] |- |169 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9491] |- |170 |[[Барыс (жануар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 2581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 9830] |- |171 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8259] |- |172 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 7505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 44455] |- |173 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20097] |- |174 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13663] |- |175 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28275] |- |176 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35639] |- |177 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31239] |- |178 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 4142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 21158] |- |179 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 33132] |- |180 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 22095] |- |181 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 2331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4101] |- |182 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 6695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 58089] |- |183 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 23051] |- |184 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30060] |- |185 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11069] |- |186 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17154] |- |187 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15781] |- |188 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23654] |- |189 |[[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 10299] |- |190 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12395] |- |191 |[[Александрия кiтапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2515] |- |192 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31473] |- |193 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 23002] |- |194 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23886] |- |195 |[[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 4795] |- |196 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20774] |- |197 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 24556] |- |198 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6997] |- |199 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 4123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 17213] |- |200 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20754] |- |201 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 4579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 7338] |- |202 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10788] |- |203 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6000] |- |204 |[[Қарлығаштар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 8538] |- |205 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27744] |- |206 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24213] |- |207 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 5861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28999] |- |208 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16139] |- |209 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 5051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26740] |- |210 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23538] |- |211 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30046] |- |212 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32780] |- |213 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20434] |- |214 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14799] |- |215 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21934] |- |216 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24742] |- |217 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12384] |- |218 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 16082] |- |219 |[[Ғарыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 2178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 4888] |- |220 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26412] |- |221 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 18298] |- |222 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17764] |- |223 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 4400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25289] |- |224 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 18092] |- |225 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 14075] |- |226 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 5655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 18810] |- |227 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23899] |- |228 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27297] |- |229 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3057] |- |230 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19833] |- |231 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25415] |- |232 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19816] |- |233 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24673] |- |234 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 39060] |- |235 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11341] |- |236 |[[Қазақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5877] |- |237 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11831] |- |238 |[[Әлемдегі ең танымал мұражайлар тізімі (2014)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 4144] |- |239 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17522] |- |240 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26298] |- |241 |[[Алдаркөсе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 2592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 7827] |- |242 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30647] |- |243 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26403] |- |244 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 4069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23754] |- |245 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18312] |- |246 |[[Принтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 2743] |- |247 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20732] |- |248 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12882] |- |249 |[[Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3793] |- |250 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17973] |- |251 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17562] |- |252 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17177] |- |253 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 61288] |- |254 |[[Қазақстан кітапханалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2048] |- |255 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13442] |- |256 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 3152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12585] |- |257 |[[Қазақстанның жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 27965] |- |258 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21166] |- |259 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17474] |- |260 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 9143] |- |261 |[[Алгоритм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 6980] |- |262 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17654] |- |263 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18370] |- |264 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30517] |- |265 |[[Тінтуір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 2153] |- |266 |[[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3811] |- |267 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 6022] |- |268 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 3637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 19007] |- |269 |[[Су]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 2195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83 11765] |- |270 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 8274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22920] |- |271 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16778] |- |272 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6544] |- |273 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9653] |- |274 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22571] |- |275 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7452] |- |276 |[[Интернет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 2306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 7882] |- |277 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 5639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32074] |- |278 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 14178] |- |279 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 29905] |- |280 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9568] |- |281 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23338] |- |282 |[[Рим империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8862] |- |283 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 2252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 8166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 22156] |- |284 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19683] |- |285 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38377] |- |286 |[[Тағдыр (Қабдеш Жұмаділов)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1821] |- |287 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 3215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 21967] |- |288 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 10868] |- |289 |[[Ұлы Қытай қорғаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8082] |- |290 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15282] |- |291 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 42447] |- |292 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11929] |- |293 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13537] |- |294 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12551] |- |295 |[[Галактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3122] |- |296 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16305] |- |297 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17647] |- |298 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 5309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 37195] |- |299 |[[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2840] |- |300 |[[Марс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 4972] |- |301 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21432] |- |302 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3601] |- |303 |[[Үй құстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1882] |- |304 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10100] |- |305 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8559] |- |306 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 18043] |- |307 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23679] |- |308 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6724] |- |309 |[[Жаһандану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 2001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 10201] |- |310 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9758] |- |311 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9522] |- |312 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9136] |- |313 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 41] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1835] |- |314 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16947] |- |315 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 4715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29347] |- |316 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14506] |- |317 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5157] |- |318 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 19087] |- |319 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17437] |- |320 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26718] |- |321 |[[Сүтқоректілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10673] |- |322 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13943] |- |323 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17535] |- |324 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16007] |- |325 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12673] |- |326 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 3063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 16021] |- |327 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12598] |- |328 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7560] |- |329 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14262] |- |330 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20502] |- |331 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 13112] |- |332 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18045] |- |333 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16955] |- |334 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6159] |- |335 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12611] |- |336 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 8535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30578] |- |337 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13333] |- |338 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15476] |- |339 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12601] |- |340 |[[Тел өскен ұл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1915] |- |341 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19767] |- |342 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10970] |- |343 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7578] |- |344 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27116] |- |345 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10622] |- |346 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12380] |- |347 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25844] |- |348 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12022] |- |349 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15679] |- |350 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11938] |- |351 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13996] |- |352 |[[Көктем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 2290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 4699] |- |353 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5885] |- |354 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16827] |- |355 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22788] |- |356 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7346] |- |357 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11288] |- |358 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20687] |- |359 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11910] |- |360 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24783] |- |361 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16116] |- |362 |[[ЮНЕСКО]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 1981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 5986] |- |363 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 1881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4924] |- |364 |[[Монитор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 3571] |- |365 |[[Леонардо да Винчи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 1548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 4430] |- |366 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13302] |- |367 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 14038] |- |368 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 18949] |- |369 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5197] |- |370 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 15044] |- |371 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6914] |- |372 |[[Кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 6244] |- |373 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15862] |- |374 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9356] |- |375 |[[Мекемтас Мырзахметұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4620] |- |376 |[[Медеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 7775] |- |377 |[[Шолпан (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 5856] |- |378 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2596] |- |379 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16250] |- |380 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 12669] |- |381 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 3396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15155] |- |382 |[[Шахмет Құсайынұлы Құсайынов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3080] |- |383 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14934] |- |384 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 6198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25625] |- |385 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19093] |- |386 |[[Тыныс алу жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15945] |- |387 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16577] |- |388 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11867] |- |389 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17344] |- |390 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12734] |- |391 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 25637] |- |392 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12892] |- |393 |[[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5338] |- |394 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13831] |- |395 |[[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8655] |- |396 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8594] |- |397 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 4047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 24631] |- |398 |[[Франция Ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1355] |- |399 |[[Қазақтың ұлттық тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 57] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18421] |- |400 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37652] |- |401 |[[Қайта құру кезеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 7281] |- |402 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5741] |- |403 |[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1511] |- |404 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 13273] |- |405 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13294] |- |406 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8210] |- |407 |[[Театр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 1760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 6266] |- |408 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9625] |- |409 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7192] |- |410 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11262] |- |411 |[[Плагиат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 2008] |- |412 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 17203] |- |413 |[[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1223] |- |414 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 11681] |- |415 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4687] |- |416 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15525] |- |417 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12831] |- |418 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14648] |- |419 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6866] |- |420 |[[Жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1882] |- |421 |[[Кеңес Одағының Батыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 4943] |- |422 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 5551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 34196] |- |423 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23906] |- |424 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 4115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7285] |- |425 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8218] |- |426 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32238] |- |427 |[[Аспан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 1386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 3184] |- |428 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5322] |- |429 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5459] |- |430 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8027] |- |431 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9319] |- |432 |[[Табиғатты қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 10166] |- |433 |[[Тәттімбет Қазанғапұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7207] |- |434 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8395] |- |435 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 3067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10363] |- |436 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12563] |- |437 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12312] |- |438 |[[Қояндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11077] |- |439 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13078] |- |440 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11097] |- |441 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4630] |- |442 |[[Мона Лиза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 3550] |- |443 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11729] |- |444 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7016] |- |445 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 19210] |- |446 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12341] |- |447 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8312] |- |448 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16254] |- |449 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2211] |- |450 |[[Лувр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 2683] |- |451 |[[Волейбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 11070] |- |452 |[[Электронды пошта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 1476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 4045] |- |453 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11702] |- |454 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4866] |- |455 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12278] |- |456 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3953] |- |457 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19789] |- |458 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16320] |- |459 |[[Шұғаның белгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 2345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 14599] |- |460 |[[Бейсенбай Кенжебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2955] |- |461 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8242] |- |462 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13094] |- |463 |[[Киелі жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 85] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1448] |- |464 |[[Бүркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 2125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 8114] |- |465 |[[Гераклит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 63] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1560] |- |466 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 2297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 4204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19828] |- |467 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10596] |- |468 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 5212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 24009] |- |469 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 2283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12898] |- |470 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11045] |- |471 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15278] |- |472 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15897] |- |473 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15624] |- |474 |[[Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 8139] |- |475 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 6629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19603] |- |476 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 18750] |- |477 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12832] |- |478 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9437] |- |479 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 4178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 19123] |- |480 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 31520] |- |481 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7755] |- |482 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11992] |- |483 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 4603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32914] |- |484 |[[Келес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1841] |- |485 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15527] |- |486 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 2046] |- |487 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10877] |- |488 |[[:Санат:Қазақ ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6968] |- |489 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 2833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 22531] |- |490 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 30457] |- |491 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10768] |- |492 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8983] |- |493 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12734] |- |494 |[[Орыс асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1618] |- |495 |[[Ас қорыту жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15564] |- |496 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 3002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 18398] |- |497 |[[Мысық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 6225] |- |498 |[[Аңыздың ақыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 19000] |- |499 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12660] |- |500 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 2035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 7108] |- |501 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 18199] |- |502 |[[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 9389] |- |503 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12939] |- |504 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 1974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 21223] |- |505 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12497] |- |506 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6272] |- |507 |[[Наурызым қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11450] |- |508 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 10134] |- |509 |[[Қатысушы:1nter pares]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 2463] |- |510 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 10047] |- |511 |[[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10193] |- |512 |[[Қатысушы:Rasulbek Adil]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2673] |- |513 |[[Сегізаяқ (өлең)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 1811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 23763] |- |514 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10590] |- |515 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9220] |- |516 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 16062] |- |517 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18189] |- |518 |[[Әсет Найманбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3547] |- |519 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27358] |- |520 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15793] |- |521 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10510] |- |522 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7154] |- |523 |[[Ұйғырлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6283] |- |524 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8103] |- |525 |[[Ай (серік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 6136] |- |526 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 22540] |- |527 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11858] |- |528 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9278] |- |529 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 3583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17964] |- |530 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12278] |- |531 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4891] |- |532 |[[Дүниежүзілік көрме (2017)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 11652] |- |533 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12668] |- |534 |[[Есім ханның ескі жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 5592] |- |535 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9789] |- |536 |[[Нұралы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6389] |- |537 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 3284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14953] |- |538 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8388] |- |539 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10483] |- |540 |[[Гиннесс рекордтар кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2452] |- |541 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18359] |- |542 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5909] |- |543 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15759] |- |544 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12608] |- |545 |[[Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3449] |- |546 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5606] |- |547 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5385] |- |548 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3860] |- |549 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7497] |- |550 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13864] |- |551 |[[Аққан жұлдыз (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3239] |- |552 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11264] |- |553 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9375] |- |554 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12642] |- |555 |[[Оңтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15792] |- |556 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 17097] |- |557 |[[Қазан төңкерісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 2179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 9869] |- |558 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16036] |- |559 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11673] |- |560 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6568] |- |561 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9913] |- |562 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11325] |- |563 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 21704] |- |564 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12828] |- |565 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16917] |- |566 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7770] |- |567 |[[Чернобыль апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 2999] |- |568 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8385] |- |569 |[[Кітапхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3908] |- |570 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17230] |- |571 |[[Балықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9672] |- |572 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12185] |- |573 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3714] |- |574 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7131] |- |575 |[[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4589] |- |576 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7948] |- |577 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21164] |- |578 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 16507] |- |579 |[[Құс жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3828] |- |580 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9228] |- |581 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10418] |- |582 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14312] |- |583 |[[Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2281] |- |584 |[[Робот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 2134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 10317] |- |585 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7828] |- |586 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11075] |- |587 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9637] |- |588 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12975] |- |589 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 2071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 12505] |- |590 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13602] |- |591 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9085] |- |592 |[[Татарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3262] |- |593 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4419] |- |594 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12135] |- |595 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 3725] |- |596 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8624] |- |597 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4471] |- |598 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6286] |- |599 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10228] |- |600 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17939] |- |601 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 1867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 12938] |- |602 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11458] |- |603 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5515] |- |604 |[[Мөде қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5389] |- |605 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8844] |- |606 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5091] |- |607 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7129] |- |608 |[[Ертіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 13479] |- |609 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9038] |- |610 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8286] |- |611 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15655] |- |612 |[[Мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 15285] |- |613 |[[Италия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7710] |- |614 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8970] |- |615 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4379] |- |616 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7775] |- |617 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11661] |- |618 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 10733] |- |619 |[[Ғылым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 1568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 9326] |- |620 |[[Әзербайжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 5588] |- |621 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6071] |- |622 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7493] |- |623 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12634] |- |624 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11396] |- |625 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3883] |- |626 |[[Өзбектер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 4261] |- |627 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11569] |- |628 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15178] |- |629 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3670] |- |630 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29771] |- |631 |[[Шығай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7242] |- |632 |[[Мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 13052] |- |633 |[[Кемпірқосақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 3651] |- |634 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 10423] |- |635 |[[Қырғыз асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1552] |- |636 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6798] |- |637 |[[Наурыз көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 6751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 8203] |- |638 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8013] |- |639 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9390] |- |640 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3214] |- |641 |[[Қазақтың 500 ән-күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 12989] |- |642 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9635] |- |643 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13983] |- |644 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11440] |- |645 |[[Сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 8365] |- |646 |[[Қарағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 4885] |- |647 |[[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3669] |- |648 |[[Жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 1979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 11220] |- |649 |[[Иосиф Виссарионович Сталин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 6949] |- |650 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13807] |- |651 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 8975] |- |652 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 1942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10488] |- |653 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 11593] |- |654 |[[Шарана шайқау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 3672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 7295] |- |655 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8341] |- |656 |[[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4906] |- |657 |[[Николай Коперник]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 3911] |- |658 |[[Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3857] |- |659 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16765] |- |660 |[[Ежелгі Рим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 4316] |- |661 |[[Қасқыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 9585] |- |662 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9654] |- |663 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14947] |- |664 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7363] |- |665 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12702] |- |666 |[[Раушангүлділер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5667] |- |667 |[[Шоқжұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 4516] |- |668 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10623] |- |669 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9126] |- |670 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6443] |- |671 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13773] |- |672 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7902] |- |673 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8520] |- |674 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12910] |- |675 |[[Қант диабеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 2109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 11361] |- |676 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14059] |- |677 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25811] |- |678 |[[Солтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 13275] |- |679 |[[Мәтін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 2108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 12382] |- |680 |[[Тiлеуке Құлекеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3143] |- |681 |[[КСРО ыдырауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 5731] |- |682 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9502] |- |683 |[[Бейбітшілік және келісім сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5667] |- |684 |[[Спорт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 4441] |- |685 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 5982] |- |686 |[[Барсакелмес қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14455] |- |687 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8834] |- |688 |[[Геродот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 6705] |- |689 |[[Көтеш Райымбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2100] |- |690 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 2009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11031] |- |691 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 19243] |- |692 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7893] |- |693 |[[:Сурет:Asian Barred Owlet in Kaziranga National Park March 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |- |694 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8804] |- |695 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 8528] |- |696 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8927] |- |697 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8452] |- |698 |[[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 8461] |- |699 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11049] |- |700 |[[ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2141] |- |701 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20003] |- |702 |[[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21639] |- |703 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7092] |- |704 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4516] |- |705 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 3000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11108] |- |706 |[[Көз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 2006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 9430] |- |707 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6397] |- |708 |[[Мәскеу шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2699] |- |709 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 2031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10648] |- |710 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 10763] |- |711 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2449] |- |712 |[[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4260] |- |713 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9415] |- |714 |[[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16532] |- |715 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4847] |- |716 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8697] |- |717 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24448] |- |718 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13442] |- |719 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7516] |- |720 |[[Орыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4347] |- |721 |[[Семирамида аспалы бағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 10038] |- |722 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9965] |- |723 |[[Украин асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 819] |- |724 |[[Иса Мәсіх]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 5119] |- |725 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6745] |- |726 |[[Алғашқы көмек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 5504] |- |727 |[[Балбырауын (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 4033] |- |728 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6860] |- |729 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12267] |- |730 |[[Бразилия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 6333] |- |731 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 12800] |- |732 |[[Көпен Әмірбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3517] |- |733 |[[Теміртау жұмысшыларының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2783] |- |734 |[[Оқшау сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5655] |- |735 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8688] |- |736 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11041] |- |737 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4298] |- |738 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 17617] |- |739 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17921] |- |740 |[[Эпитет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 9519] |- |741 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6793] |- |742 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8309] |- |743 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7824] |- |744 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15308] |- |745 |[[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5914] |- |746 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17433] |- |747 |[[Үркер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 2478] |- |748 |[[Арыстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4720] |- |749 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10901] |- |750 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9422] |- |751 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14396] |- |752 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8876] |- |753 |[[Балуан Шолақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 6118] |- |754 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9636] |- |755 |[[Дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 8029] |- |756 |[[Әдемі инелік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 906] |- |757 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10458] |- |758 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2986] |- |759 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4795] |- |760 |[[Баскетбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 9698] |- |761 |[[Адам даму индексі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 3440] |- |762 |[[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1096] |- |763 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 31527] |- |764 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 1519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6773] |- |765 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10858] |- |766 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8621] |- |767 |[[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5960] |- |768 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4326] |- |769 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8301] |- |770 |[[Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6014] |- |771 |[[Меркурий (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 4292] |- |772 |[[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 946] |- |773 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 6237] |- |774 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 7998] |- |775 |[[:Санат:Айтыс ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7172] |- |776 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7111] |- |777 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7023] |- |778 |[[Үмбетей Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6335] |- |779 |[[Адай күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 6079] |- |780 |[[Экология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9169] |- |781 |[[Ұлықбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3051] |- |782 |[[Нәзира Қожахметқызы Дәулетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 77] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 845] |- |783 |[[Байқоңыр (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3375] |- |784 |[[Шиебөрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 2265] |- |785 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7260] |- |786 |[[Тәж Махал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 5320] |- |787 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14926] |- |788 |[[Қазақстандағы су қоймаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5337] |- |789 |[[Алматы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11126] |- |790 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 5962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6368] |- |791 |[[Қоқиқаздар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 3924] |- |792 |[[Альберт Эйнштейн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 5768] |- |793 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17791] |- |794 |[[Ғылыми-техникалық революция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 4528] |- |795 |[[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 4816] |- |796 |[[Пароль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 1283] |- |797 |[[Ғарышқа ұшқан жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2249] |- |798 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6532] |- |799 |[[Дамыған елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 7640] |- |800 |[[Қарагөз (трагедия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5800] |- |801 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10968] |- |802 |[[Өркениеттер қақтығысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 86] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2969] |- |803 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17550] |- |804 |[[Украина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4166] |- |805 |[[Ирандағы соғыс (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1496] |- |806 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4287] |- |807 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8362] |- |808 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4485] |- |809 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13177] |- |810 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 11377] |- |811 |[[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 84] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 2374] |- |812 |[[Еуразия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11657] |- |813 |[[Аққулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7489] |- |814 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5224] |- |815 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2785] |- |816 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4160] |- |817 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9190] |- |818 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1762] |- |819 |[[Түрікменстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6705] |- |820 |[[:Санат:Қазақстан мұражайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2124] |- |821 |[[Зәр шығару жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 10696] |- |822 |[[Қартқожа (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5024] |- |823 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 23516] |- |824 |[[Құлагер (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 11961] |- |825 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11644] |- |826 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8092] |- |827 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10983] |- |828 |[[Әскери коммунизм саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8643] |- |829 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 17743] |- |830 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 7032] |- |831 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9374] |- |832 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 2553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11678] |- |833 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 1724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 8410] |- |834 |[[Хромосомалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4729] |- |835 |[[Мағауия Абайұлы Құнанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2892] |- |836 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11863] |- |837 |[[Қазақ КСР-нің "мемлекеттік егемендігі туралы" декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3132] |- |838 |[[Адамның кейбір кездері...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 32] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 1402] |- |839 |[[Баубек Бұлқышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 3002] |- |840 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10114] |- |841 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21266] |- |842 |[[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 6294] |- |843 |[[Смағұл Сәдуақасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7110] |- |844 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9346] |- |845 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8961] |- |846 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10559] |- |847 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9561] |- |848 |[[Мария Кюри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1969] |- |849 |[[Ықылас Дүкенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3967] |- |850 |[[Рауғаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 2138] |- |851 |[[Асық ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9856] |- |852 |[[Батырлар жыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 9483] |- |853 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5901] |- |854 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6607] |- |855 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5606] |- |856 |[[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 7942] |- |857 |[[Надежда Андреевна Лушникова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1455] |- |858 |[[Юпитер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 4236] |- |859 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9431] |- |860 |[[Анықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10603] |- |861 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5850] |- |862 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 6992] |- |863 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 8057] |- |864 |[[:Санат:Қазақстан актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2480] |- |865 |[[Тынық мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 11047] |- |866 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8645] |- |867 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5274] |- |868 |[[Спартак көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1724] |- |869 |[[Жеуге жарамды және улы саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4344] |- |870 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9963] |- |871 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 4285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14740] |- |872 |[[Қорық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 4103] |- |873 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5113] |- |874 |[[Ғұмар Қараш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 4501] |- |875 |[[Жұқпалы аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7225] |- |876 |[[Көлеңке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 1213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 2573] |- |877 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7505] |- |878 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8450] |- |879 |[[Тамыз бүлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3359] |- |880 |[[Дүниежүзілік денсаулық күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 24] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 913] |- |881 |[[Иран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 3674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 9896] |- |882 |[[Үлгі:Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5422] |- |883 |[[Қайың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 4452] |- |884 |[[Үлгі:Ілияс Жансүгіров шығармалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3008] |- |885 |[[Сатурн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 3764] |- |886 |[[Даун синдромы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 7695] |- |887 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 15764] |- |888 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6598] |- |889 |[[Дәнеш Рақышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1867] |- |890 |[[Жұбан Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8836] |- |891 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 15054] |- |892 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2909] |- |893 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 14037] |- |894 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 8480] |- |895 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16461] |- |896 |[[Кенелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2311] |- |897 |[[Антивирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5302] |- |898 |[[Конгресс кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1211] |- |899 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16210] |- |900 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8764] |- |901 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7780] |- |902 |[[Бауырымен жорғалаушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4641] |- |903 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9662] |- |904 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9108] |- |905 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6696] |- |906 |[[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5649] |- |907 |[[Көмірсулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 11219] |- |908 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13654] |- |909 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 10255] |- |910 |[[Британ мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 825] |- |911 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14442] |- |912 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8040] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4610] |- |914 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17300] |- |915 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7957] |- |916 |[[Жануарлар қалай үндейді (ойын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 3901] |- |917 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6144] |- |918 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5338] |- |919 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8584] |- |920 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10538] |- |921 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5510] |- |922 |[[Дәрумен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 7710] |- |923 |[[Қазанғап Тілепбергенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3505] |- |924 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6838] |- |925 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25724] |- |926 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10104] |- |927 |[[:Санат:Қазақстан театрлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1684] |- |928 |[[Желшешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 8380] |- |929 |[[Киіз үй жабдықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5610] |- |930 |[[Өркениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 11097] |- |931 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6078] |- |932 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20325] |- |933 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9602] |- |934 |[[Хеопс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 3352] |- |935 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4736] |- |936 |[[Сілтеме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 1661] |- |937 |[[Митоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 8419] |- |938 |[[Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 4869] |- |939 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9854] |- |940 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19932] |- |941 |[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 759] |- |942 |[[Ұлттық кітап күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 563] |- |943 |[[Эрмитаж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 1828] |- |944 |[[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 10692] |- |945 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 16074] |- |946 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2445] |- |947 |[[Азамат соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 8826] |- |948 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5643] |- |949 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 12378] |- |950 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10044] |- |951 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3819] |- |952 |[[Инеліктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1972] |- |953 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8093] |- |954 |[[Ежелгі Грекия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10077] |- |955 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13844] |- |956 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 9545] |- |957 |[[Күйші (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3888] |- |958 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7792] |- |959 |[[Қуыршақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1746] |- |960 |[[:Санат:Қазақстан театр актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 62] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1219] |- |961 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6911] |- |962 |[[Туберкулез]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 6937] |- |963 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6912] |- |964 |[[Алкендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 3483] |- |965 |[[Бір жасушалылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2365] |- |966 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7149] |- |967 |[[Төлеген Тоқтаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2524] |- |968 |[[Сталинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2240] |- |969 |[[Швейцария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 5371] |- |970 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14482] |- |971 |[[Емен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 3285] |- |972 |[[Смағұл Абатұлы Елубай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5187] |- |973 |[[Қарағанды еңбекпен түзету лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 4088] |- |974 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11875] |- |975 |[[Қалқаман – Мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 4592] |- |976 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7630] |- |977 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 3396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 10534] |- |978 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 13303] |- |979 |[[Айша бибі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 6028] |- |980 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8303] |- |981 |[[Торғайлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 2454] |- |982 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6437] |- |983 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9999] |- |984 |[[Сәбит Дөнентаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4338] |- |985 |[[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 7304] |- |986 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 1450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10424] |- |987 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 4002] |- |988 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7559] |- |989 |[[Үлкен деректер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1998] |- |990 |[[Шахмат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 8903] |- |991 |[[Аутизм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5267] |- |992 |[[Үстірт қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 8086] |- |993 |[[Көкпар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 7915] |- |994 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7755] |- |995 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5806] |- |996 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12628] |- |997 |[[Жоңғар хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9743] |- |998 |[[Қарахан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5718] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 1nyw1lnpam3em5shu6jfwe92cyrfsn4 Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар/2026 10 775723 3607956 3588006 2026-05-23T04:00:13Z Nurtenge 93712 3607956 wikitext text/x-wiki * [[12 сәуір]] — [[Мажарстан]]дағы '''[[Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)|парламент сайлауы нәтижесінде]]''' [[Петер Мадияр]]дың партиясы жеңіп, 16 жыл бойы билік құрған [[Виктор Орбан]] премьер-министрліктен кетпек. * [[1 сәуір]] — '''«[[Артемида II]]»''' миссиясының аясында [[НАСА|NASA]] төрт ғарышкері бар басқарылатын ғарыш кемесін [[Ай (серік)|Айды]] айналып өтуге ұшырды. * [[20 наурыз]] — америкалық [[актёр]] '''[[Чак Норрис]]''' 86 жасында қайтыс болды. * [[15 наурыз]] — «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының '''[[Оскар (2026)|98-марапаттау рәсімінде]]''' «[[Шайқас артынан шайқас]]» фильмі 6 мәрте сыйлық иегері атанды. * [[15 наурыз]] — Қазақстанда '''[[Қазақстандағы референдум (2026)|референдум]]''' нәтижесінде [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|жаңа Конституция]] қабылданды. * [[8 наурыз]] — үшінші [[Иран жоғарғы көсемі]] болып [[Әли Хаменеи]]дің ұлы '''[[Моджтаба Хаменеи]]''' сайланды. * [[28 ақпан]] — [[Ирандағы соғыс (2026)|АҚШ пен Израильдің әскери операциясы]] нәтижесінде билікте 1989 жылдан бері болған [[Иран жоғарғы көсемі]] '''[[Әли Хаменеи]]''' қайтыс болды. * [[14 ақпан]] — [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]нда қазақстандық '''[[Михаил Станиславович Шайдоров|Михаил Шайдоров]]''' алтын жүлдегері және осылайша мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпионы атанды. * [[14 қаңтар]] — [[Тайланд]]тың Сихио ауданында '''[[Сикхиодағы пойыз апаты (2026)|жолаушылар пойызына кран құлап]]''', отыз екі адам қаза тапты. * [[3 қаңтар]] — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[Венесуэла]]ға бірқатар '''[[Венесуэладағы АҚШ әскери операциясы|әуе шабуылдарын жасап]]''', президент [[Николас Мадуро]]ны тұтқындады. * [[1 қаңтар]] — [[Болгария]] валютасы ретінде [[еуро]]ны қабылдап, '''[[еуроаймақ]]тың''' 21-мүшесі болды. * [[1 қаңтар]] — [[Швейцария]]дағы [[Кран-Монтана]] қонақ үйіндегі өрттен кемінде 40 адам көз жұмды. * [[1 қаңтар]] — '''[[Зохран Мамдани]]''' [[Нью-Йорк]]тің тұңғыш мұсылман және тұңғыш азиялық [[Нью-Йорк мэрі|мэрі]] атанды. <noinclude>[[Санат:Уикипедия:Жаңалықтар]]</noinclude> 3udywv58ydl3hxnbkreptqe84xw110e Академия Google 0 776691 3607832 3607484 2026-05-22T16:06:37Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595107 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Академия Google''' (ағылш. Google Scholar) - 2004 жылдың қараша айында Google инженерлері Алекс Верстак пен Анураг Ачарияның бастамасымен іске қосылған ғылыми жарияланымдар бойынша тегін іздеу жүйесі. Іздеу роботтарының көмегімен портал метадеректерді индекстейді және журнал мақалаларын, алдын ала басып шығаруларды, диссертацияларды, кітаптарды және техникалық есептерді қоса алғанда, ғылыми әдебиеттер бойынша толық мәтінді іздейді. Пайдаланушылар қажетті жұмыстарды авторлар, кілт сөздер, журнал атауы бойынша іздей алады. Терең іздеу материалдарды жарияланым, күн және тақырып бойынша бағалауға мүмкіндік береді. Google академиясы индекстелген жұмыстардың нақты саны туралы деректерді ұсынбайды, алайда, алдын-ала есептеулер бойынша, 2019 жылға олардың саны кемінде 390 млн.базаның мөлшері туралы сенімді деректердің болмауына қарамастан, портал әлемдегі ең ірі академиялық іздеу жүйесі болып саналады, барлық ағылшын тіліндегі мақалалардың 90%-на дейін қамту дәрежесі бар. Индекстелген құжаттардың саны бойынша Google Scholar (GS) дәстүрлі WoS және [[Scopus]]-тан асып түседі, бұл бірнеше ерекшеліктерге байланысты. Біріншіден, жүйе баспагерлер жіберетін мәліметтер негізінде емес, метадеректерді өзі жинайтын және белгілейтін іздеу роботымен (кәдімгі Google-ге ұқсас) сайттарды айналып өту арқылы жұмыс істейді. Мазмұн сапасына ешқандай талаптар қойылмайды, сонымен қатар "ғылыми" болуы керек, жүйеде ешқандай сарапшылар журналдарды қоспас бұрын бағаламайды. Сонымен қатар, қазірдің өзінде жарияланған ғылыми жарияланымдар ғана емес, сонымен қатар алдын-ала басып шығару, постпринттер, техникалық құжаттама және тіпті блогтар да бар. Google Scholar ғылыми әдебиеттерді іздеу үшін және жұмыстың қол жетімділігі, жылдамдығы мен ыңғайлылығы есебінен әлемдегі барлық басқа базаларға қарағанда кең таралған. Алайда, бұл танымалдылық Google Scholar-да ғылымометриялық есептеулердің танымалдылығына ие, олар оның жан-жақтылығы мен мөлдірлігіне байланысты өте екіұшты. Google Scholar-да екі аналитикалық құрал бар: *Дереккөздердің рейтингі *Авторларға арналған көрсеткіштер. Біріншілері жарияланымдар мен тақырыптардың тілдік бөлімдерінде қол жетімді (тақырыптар тек ағылшын тіліне арналған). Пайдаланатын көрсеткіштер Google Scholar индекс негізінде жасалған Хирш: *H5-индекс (басылымның соңғы бес жылында ғана есептелген Хирш индексі); *H5-медиана (H5-индексі бойынша есептелген мақалаларға сілтемелердің медианалық саны). Бұл екі көрсеткіш те ғылым салаларындағы айырмашылықтарды ғана емес, сонымен қатар журналдардың көлемін де ескермейді, сонымен қатар өзін-өзі цитаталауды жоққа шығармайды. Google Scholar - дағы авторларға арналған көрсеткіштер ұқсас-бұл Хирш индексі, H5 индексі, сондай - ақ дәйексөздер саны және Google-дің тағы бір өзіндік дамуы-10-нан астам дәйексөздері бар басылымдардың санын көрсететін i10 индексі. Басқа көрсеткіштер жоқ, өзін-өзі бағалау мүмкін емес.<ref>{{citeweb|url=https://qmu.edu.kz/kk/universitet-turaly/kitapkhana/zertteushiler/|title=Идентификаторлар және зерттеу профильдері|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-17|lang=}}</ref> == Тағы қараңыз == *[[Scopus]] *[[Elsevier]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Сайттар]] [[Санат:Google]] [[Санат:Ақпарат]] k9s5go4ni02scbraltnjnpskhmrmis0 Фараб кітапханасы 0 777454 3607831 3607474 2026-05-22T16:06:36Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Маржан 1973|Маржан 1973]] ([[User talk:Маржан 1973|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595110 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} {{Ғимарат | ғимараттың аты = Фараб кітапханасы | шынайы аты = | бұрынғы атауы = | балама аты = | статусы = | суреті = Түркістан. Farab кітапханасы.jpg | ені = | сурет атауы = | позициялық карта = Қазақстан |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | карта атауы = | карта ені = | ғимараттың үлкен жетістігі = | ізашары = | ізбасары = | ғимарат түрі = мәдениет мекемесі | сәулет стилі = қала құрылысы және сәулет | қолданылуы = | орналасуы = | мекен жайы = Түркістан, Әмір Темір көшесі, 28 | қала = [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласы | мемлекет = [[Қазақстан]] | қазіргі жалдаушы = | ғимараттың маңыздылығы = | құрылысы уақыты = | құрылысы аяқталды = | ашылған уақыты = [[2021 жыл|2021]] жыл | жөнделген уақыты = | жабылған уақыты = | бұзылған уақыты = | құны = | жөндеу құны = | биіктігі = | төбесі = | антеннаның төбесі = | шатыры = | ең соңғы қабат = | обсерватория = | құрылыс жүйесі = | көлемі = | диаметрі = | басқа да өлшемдері = | қабаттар саны = 3 | ғимараттың ішкі ауданы = | лифтілер = | тапсырыс беруші = | иемденуші = | басқарушы орган = | сәулетшісі = | сәулет фирмасы = | салушы = | инженері = | инженер-құрылысшы = | басқа да дизайнерлер = | сметашы = | бас мердігер = | марапаттары = | дүкендер саны = | бөлмелер саны = | көлік тұрағы = | сайты = https://www.farablib.kz/ }} '''Фараб кітапханасы''' — [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында орналасқан. == Кітапхана тарихы == Кітапхана 2021 жылы ашылды.<ref>{{citeweb|url= https://egemen.kz/article/351059-farab-%E2%80%93-uzdik-kitapkhana |title=Егемен Қазақстан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-27|lang=}}</ref> == Кітапхана бөлімдері == 2024 жылы Өзбекәлі Жәнібек және Мархабат Байғұт атындағы залдар ашылды. 480 мың данаға арналған кітап қоймасы телелифтпен жабдықталған, ал жалпы қорда шамамен 330 мың кітап бар, оның ішінде 354 сирек басылым сақталған. Қор «Кітап сыйла» акциясы және жаңа басылымдардың түсуі арқылы толықтырылып отырады.<ref>{{citeweb|url=https://farabook.kz/kz/|title=Фараб кітапханасы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-27|lang=}}</ref> == Ғимарат сипаты == Жертөле зерттеу орталығы және негізгі кітап қоймасы болып табылады. Сирек кездесетін кітаптар мен қолжазбалар да сол жерде сақталады. Маңызды кітаптар мен құжаттарды цифрландыру және сақтау үшін де үлкен зерттеу орталығы пайдаланылады. Бірінші қабатта үлкен [[атриум]], кітап дүкені, керемет зертхана және дәрістер мен семинарлар, концерттер мен қойылымдар өткізуге арналған кинотеатр мен концерт залы орналасқан. Кең кофехана бос уақытында кездесулер мен әңгімелер өткізуге өте ыңғайлы. Екінші қабатта әртүрлі студиялар, шеберханалар және қолөнер бұйымдарын сататын дүкендер орналасқан. Мұнда оқырмандар оқыған кітабынан шабыт алып, ерекше және әдемі нәрсе жасай алады. Үшінші қабатта екі үлкен оқу залы бар: біріншісі қазіргі заманғы әдебиетке, екіншісі сирек кездесетін кітаптар мен қолжазбаларға арналған. Онда тарихи және этнографиялық материалдар, сондай-ақ жазбаша өнер, археология және сәулет өнері бар.<ref>{{citeweb|url=https://sxodim.com/turkistan/place/oblastnaya-nauchno-universalnaya-biblioteka-farab-library?ysclid=mna9i8ctw1737565789|title=Областная научно-универсальная библиотека «Farab Library»|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-28|lang=}}</ref> == FABLAB == Фаблаб зертханасы көбіне білім беру іс-шараларында цифрлық өндіріс, микроконтроллерлерді бағдарламалау, робототехника, жобалық қызметтерге баса назар аударылады. Кітапханамыздағы зертханада ізденушілер 5 аймақта жұмыс жасайды. Фрезерлі ЧПУ аймақ; Лазерлі ЧПУ аймақ; 3D принтерлер аймағы; Электроника аймағы; Стримтекс.<ref>{{citeweb|url=https://farabook.kz/kz/fablab/|title=Фараб кітапханасы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кітапханалары]] [[Санат:Фараб кітапханасы]] [[Санат:Түркістан]] 9mtlaiebpvp7ynngccemdeb02vpuryv Әйел дирижёрлер (тізім) 0 777758 3607814 3606002 2026-05-22T15:27:49Z Tuttiorchestra687 173049 3607814 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]] ''Бұл мақалада әртүрлі тарихи кезеңдерде қызмет еткен әйел дирижёрлер тізімі берілген. Олардың қатарында [[Опера (музыка)|опералық]], [[Симфониялық оркестр|симфониялық]], [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|халық аспаптары]], [[хор]], камералық, [[Үрмелі музыкалық аспаптар оркестрі|үрмелі]], әскери және [[Эстрада оркестрі|эстрадалық]] музыкалық ұжымдармен жұмыс жасаған тұлғалар қамтылған. Сонымен қатар, ерте кезеңдерде жетекшілік қызмет атқарған әйелдер де енгізілген.'' '''А''' * '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – Нидерландт текті америкалық дирижёр. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі маэстро Карл Мук сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен А. Дворжактың №9 симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы Нью-Йоркте әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірініш ханымы Элеонора Рузвельт қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.<ref>{{Cite web|title=Antonia Brico <nowiki>|</nowiki> American Female Conductor & Musician <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}</ref> * '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап Швейцариядағы Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «Аққу көлі» балетімен дебют өткізді.<ref>{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}</ref> * '''Ану Тали''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.<ref>{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анастасия Вельт''' (1995; Ресей) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. <ref>{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ <nowiki>|</nowiki> Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], Ресей, [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна (Семëновна) Закирова-Гулишамбарова''' (1976; КСРО, [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі Фуат Шәкірұлы Мансұровтың шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. София Губайдулинаның заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған. 2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. <ref>{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание "Народный артист Республики Татарстан"|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; Ресей) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр Андрис Нельсонс жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Anna Rakitina <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; КСРО, [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.<ref>{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.<ref>{{Cite web|title=Alena Hron <nowiki>|</nowiki> Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы Познань қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіліктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. <ref>{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алиса Фарнем (1970; [[Ұлыбритания|Британия]]) – британдық дирижëр. <ref>{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Аида Кеңесбаевна Абдуллаева (1962; [[Қарақалпақстан]]) <ref>{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Анюта Николаевна Иванова ([[Саха Республикасы|Якутия]]) <ref>{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ася Георгиевна Фурта ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр.<ref>{{Cite web|title=Без фальши <nowiki>|</nowiki> Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ализе Леон ([[Франция]]) <ref>{{Cite web|title=Bio — ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Айгуль Юсуповна Джумашева ([[Қазақстан]]) <ref>{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алия Нурланкызы Сали (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие <nowiki>|</nowiki> Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Ария Каррильо ([[Коста-Рика]]) <ref>{{Cite web|title=Aria Carrillo <nowiki>|</nowiki> South Dakota Symphony Orchestra|url=https://sdsymphony.org/about/musicians-artists/orchestra-members/bios/aria-carrillo/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Ана Эрчулий (Словения) <ref>{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Амина Азатқызы Ибраева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Ә''' * Әлия Жанәбілқызы Темірбекова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}</ref> '''Б''' * Барбара Ханниган (1971) [[Канада]] <ref>{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Поплавска (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Скоукрофт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бар Авни-Палентин (1989) [[Израиль]] <ref>{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin <nowiki>|</nowiki> Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Бақыт Жұмағалиқызы Тұяқбаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Беверли Эверетт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бинь Чанг (1933–2025) Вьетнам <ref>{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''В''' * Вероника Борисовна Дударова (1916–2009) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер <nowiki>|</nowiki> Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виктория Леонидовна Добровольская (1986) Ресей <ref>{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валентина Викторовна Голубева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Симфонический оркестр<nowiki>|</nowiki>Концертный центр "Череповец"|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валерия Александровна Рыбинская ([[Беларусь]]) <ref>{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Витезслава Капралова (1915–1940) [[Чехия]] <ref>{{Cite web|title=Витезслава Капралова <nowiki>|</nowiki> Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виттория Алеотти (Раффаэлла) (1575-*1646) (маэстра хора) [[Италия]] <ref>{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти <nowiki>|</nowiki> Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вирджиния Аллен (1953) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Virginia Allen <nowiki>|</nowiki> composer / arranger - concert band Noten & Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}</ref> * Вирджиния Марьяни Кампольетти (1869–1941) Италия <ref>{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Вера Францевна Родэ (1907–1975) [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] <ref>{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна <nowiki>|</nowiki> Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вэнь Чин Лю-Янг (Малайзия) <ref>{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ванесса Бенелли Мозелл (1987) Италия <ref>{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Г''' * [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей <ref>{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] <ref>{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] <ref>{{Cite web|title=DIRIGENTIN <nowiki>|</nowiki> ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Грете Педерсен (1960) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Artist-Portrait <nowiki>|</nowiki> Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}</ref> * '''Д''' * Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] <ref>{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}</ref> * ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ <ref>{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] <ref>{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дениола Кураджа ([[Албания]]) <ref>{{Cite web|title=deniolakuraja.com <nowiki>|</nowiki> Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы <nowiki>|</nowiki> Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) <ref>{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska <nowiki>|</nowiki> Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) <ref>{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дана Муриева (2000) Ресей <ref>{{Cite web|title=Дана Муриева <nowiki>|</nowiki> Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=HOME <nowiki>|</nowiki> jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] <ref>{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дебра Чеверино (1976) Италия <ref>{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Деляна Лазарова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дора Христова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дина Ардақ (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Е''' * Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) <nowiki>|</nowiki> Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] <ref>{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елена Евстратенко (майор) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ë''' * Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] <ref>{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ж''' * Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция <ref>{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette <nowiki>|</nowiki> France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] <ref>{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция <ref>{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жуану Карнейру (Португалия) <ref>{{Cite web|title=Joana Carneiro <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Orchestra <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''З''' * Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] <ref>{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция <ref>{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&id=558:zahia-ziouani&catid=92|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] <ref>{{Cite web|title=Музыка – она во мне… <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) <ref>{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''И''' * Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инма Шара (1972) Испания <ref>{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) <ref>{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada <nowiki>|</nowiki> HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) <ref>{{Cite web|title=Exclusive <nowiki>|</nowiki> Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi <nowiki>|</nowiki> NileFM <nowiki>|</nowiki> EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Эль-Генеди (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ"العين الإخبارية": أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Й''' * Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] <ref>{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''К''' * Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей <ref>{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Морин (1994) Германия <ref>{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Винкор (1995) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Katharina Wincor <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Клер Жибо (1945) Франция <ref>{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Карина Канеллакис (1981) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] <ref>{{Cite web|title=Kristiina Poska <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ <ref>{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of "Carmen" in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катрине Виннес (Норвегия) <ref>{{Cite web|title=NMH <nowiki>|</nowiki> Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Каталин Кишш (Венгрия) <ref>{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ <ref>{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&q=Caroline+B.+Nichols&pg=PT326&redir_esc=y#v=snippet&q=Caroline%20B.%20Nichols&f=false|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] <ref>{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Куми Нариман Вадиа (Үндістан) <ref>{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words & Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Л''' * Ламар Элиас ([[Палестина]]) <ref>{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) <ref>{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Летиция Труве (Франция) <ref>{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) <ref>{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия Амадио (1964) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Любовь Носова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиса Ксантопулу (1968) Грекия <ref>{{Cite web|title=Biography <nowiki>|</nowiki> maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''М''' * Марин Олсоп (1956) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] <ref>{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь <ref>{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] <ref>{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мари-Жанна Сереро (Франция) <ref>{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] <ref>{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия <ref>{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция <ref>{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Александровна Романова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Макраки (Греция) <ref>{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Эклунд (1973) Россия <ref>{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Марта Реммерт (1853–1941) Германия <ref>{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] <ref>{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday & Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция <ref>{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]<ref>{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) <ref>{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан <ref>{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мишель Рейкерс (майор) АҚШ <ref>{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мойца Лавренчич ([[Словения]]) <ref>{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] <ref>{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки <nowiki>|</nowiki> Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] <ref>{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марлен Урбай (Куба) <ref>{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Н''' * Нил Вендитти (Түркия, Италия) <ref>{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан <ref>{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Ракич ([[Сербия]]) <ref>{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Nia Imani Franklin <nowiki>|</nowiki> Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&lang=ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) <ref>{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Натали Штуцман (1965) Франция <ref>{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нисан Ак (Түркия) <ref>{{Cite web|title=Nisan Ak <nowiki>|</nowiki> Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нежат Амири ([[Иран]]) <ref>{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Назанин Агахани (1980) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) <ref>{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) <ref>{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия <ref>{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нварт Андреасян (Армения, Франция) <ref>{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Нодока Окисава (Жапония) <ref>{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''О''' * Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Власова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) <ref>{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО <ref>{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) <ref>{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] <ref>{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Оксана Кротик (Украина) <ref>{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] <ref>{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''П''' * Полина Лебедева (Украина) <ref>{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Паниз Фарьюсефи (Иран) <ref>{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра <nowiki>|</nowiki> Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Р''' * [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] <ref>{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Розмари Йорганджи (Албания) <ref>{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Росила Самир (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рут Райнхардт (Германия) <ref>{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''С''' * Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Sarah Caldwell <nowiki>|</nowiki> Pioneer, Conductor, Producer <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] <ref>{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] <ref>{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] <ref>{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Струнгару (Румыния) <ref>{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}</ref> * София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия <ref>{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor <nowiki>|</nowiki> World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) <ref>{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Стефани Роудс Рассел (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor <nowiki>|</nowiki> Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] <ref>{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сперанца Скаппуччи (Италия) <ref>{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сьюзен Хейг (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сайра Сиверсон (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон <nowiki>|</nowiki> Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сая Жұмашева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Т''' * Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь <ref>{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) <ref>{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] <ref>{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) <ref>{{Cite web|title=Tianyi Lu <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония <ref>{{Cite web|title=Home <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) <ref>{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''У''' * Ульяна Созанская (Украина) <ref>{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ф''' * Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] <ref>{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] <ref>{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния <ref>{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, & More <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия <ref>{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Х''' * Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция <ref>{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] <ref>{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия <ref>{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Ц''' * Цзяцзин Лай (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ч''' * Чжэн Сяоин (1929) Қытай <ref>{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чаовэнь Тин (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Челси Галло (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Ш''' * Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шогуфа Сафи (Ауғанстан) <ref>{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шайма Хусейн (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ы''' * Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Э''' * Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] <ref>{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд <ref>{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия <ref>{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет А. Бейкер (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Этель Легинска (1886–1970) Британия <ref>{{Cite web|title=Ethel Leginska <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция <ref>{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эсин Айдингоз (1993) Түркия <ref>{{Cite web|title=Esin Aydingoz <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия <ref>{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия <ref>{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) <ref>{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Энн Ланди (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) <ref>{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Элиза Вегас (Вьетнам) <ref>{{Cite web|title=Elisa Vegas <nowiki>|</nowiki> Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}</ref> == Статистика == ''2026 жылдың мамыр айына дейін мақалада әйел дирижëрлердің 250 есімі келтірілген. Тізім тұрақты түрде жаңартылып отырады.'' == Әдебиет == * '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; <nowiki>ISBN 978-5-4492-0528-5</nowiki>. * Т.Н. Бабич «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г. * L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf * KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991 * Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]] [[Санат:Германия дирижерлері]] [[Санат:Ресей дирижерлері]] [[Санат:Әзербайжан дирижерлері]] ls6afiry9af50bh4hwwkuof9qq7457j 3607819 3607814 2026-05-22T15:46:00Z Tuttiorchestra687 173049 3607819 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]] '''Әйел дирижёрлер''' — музыка тарихындағы ұзақ уақыт бойы ер адамдар басым болған кәсіби саланың өкілдері. Бұл тізімде әртүрлі дәуірлерде симфониялық, опералық, камералық, хор, әскери, үрмелі, эстрадалық және халық аспаптары оркестрлерінде қызмет атқарған әйел дирижёрлер берілген. Тізім тарихи тұлғалардан бастап қазіргі заманғы халықаралық дирижёрлерге дейінгі кезеңді қамтиды. '''А''' * '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – Нидерландт текті америкалық дирижёр. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі маэстро Карл Мук сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен А. Дворжактың №9 симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы Нью-Йоркте әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірініш ханымы Элеонора Рузвельт қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.<ref>{{Cite web|title=Antonia Brico <nowiki>|</nowiki> American Female Conductor & Musician <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}</ref> * '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап Швейцариядағы Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «Аққу көлі» балетімен дебют өткізді.<ref>{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}</ref> * '''Ану Тали''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.<ref>{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анастасия Вельт''' (1995; Ресей) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. <ref>{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ <nowiki>|</nowiki> Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], Ресей, [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна (Семëновна) Закирова-Гулишамбарова''' (1976; КСРО, [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі Фуат Шәкірұлы Мансұровтың шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. София Губайдулинаның заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған. 2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. <ref>{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание "Народный артист Республики Татарстан"|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; Ресей) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр Андрис Нельсонс жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Anna Rakitina <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; КСРО, [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.<ref>{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.<ref>{{Cite web|title=Alena Hron <nowiki>|</nowiki> Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы Познань қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіліктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. <ref>{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алиса Фарнем (1970; [[Ұлыбритания|Британия]]) – британдық дирижëр. <ref>{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Аида Кеңесбаевна Абдуллаева (1962; [[Қарақалпақстан]]) <ref>{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Анюта Николаевна Иванова ([[Саха Республикасы|Якутия]]) <ref>{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ася Георгиевна Фурта ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр.<ref>{{Cite web|title=Без фальши <nowiki>|</nowiki> Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ализе Леон ([[Франция]]) <ref>{{Cite web|title=Bio — ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Айгуль Юсуповна Джумашева ([[Қазақстан]]) <ref>{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алия Нурланкызы Сали (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие <nowiki>|</nowiki> Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Ария Каррильо ([[Коста-Рика]]) <ref>{{Cite web|title=Aria Carrillo <nowiki>|</nowiki> South Dakota Symphony Orchestra|url=https://sdsymphony.org/about/musicians-artists/orchestra-members/bios/aria-carrillo/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Ана Эрчулий (Словения) <ref>{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Амина Азатқызы Ибраева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Ә''' * Әлия Жанәбілқызы Темірбекова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}</ref> '''Б''' * Барбара Ханниган (1971) [[Канада]] <ref>{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Поплавска (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Скоукрофт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бар Авни-Палентин (1989) [[Израиль]] <ref>{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin <nowiki>|</nowiki> Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Бақыт Жұмағалиқызы Тұяқбаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Беверли Эверетт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бинь Чанг (1933–2025) Вьетнам <ref>{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''В''' * Вероника Борисовна Дударова (1916–2009) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер <nowiki>|</nowiki> Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виктория Леонидовна Добровольская (1986) Ресей <ref>{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валентина Викторовна Голубева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Симфонический оркестр<nowiki>|</nowiki>Концертный центр "Череповец"|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валерия Александровна Рыбинская ([[Беларусь]]) <ref>{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Витезслава Капралова (1915–1940) [[Чехия]] <ref>{{Cite web|title=Витезслава Капралова <nowiki>|</nowiki> Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виттория Алеотти (Раффаэлла) (1575-*1646) (маэстра хора) [[Италия]] <ref>{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти <nowiki>|</nowiki> Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вирджиния Аллен (1953) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Virginia Allen <nowiki>|</nowiki> composer / arranger - concert band Noten & Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}</ref> * Вирджиния Марьяни Кампольетти (1869–1941) Италия <ref>{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Вера Францевна Родэ (1907–1975) [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] <ref>{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна <nowiki>|</nowiki> Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вэнь Чин Лю-Янг (Малайзия) <ref>{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ванесса Бенелли Мозелл (1987) Италия <ref>{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Г''' * [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей <ref>{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] <ref>{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] <ref>{{Cite web|title=DIRIGENTIN <nowiki>|</nowiki> ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Грете Педерсен (1960) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Artist-Portrait <nowiki>|</nowiki> Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}</ref> * '''Д''' * Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] <ref>{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}</ref> * ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ <ref>{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] <ref>{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дениола Кураджа ([[Албания]]) <ref>{{Cite web|title=deniolakuraja.com <nowiki>|</nowiki> Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы <nowiki>|</nowiki> Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) <ref>{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska <nowiki>|</nowiki> Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) <ref>{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дана Муриева (2000) Ресей <ref>{{Cite web|title=Дана Муриева <nowiki>|</nowiki> Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=HOME <nowiki>|</nowiki> jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] <ref>{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дебра Чеверино (1976) Италия <ref>{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Деляна Лазарова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дора Христова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дина Ардақ (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Е''' * Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) <nowiki>|</nowiki> Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] <ref>{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елена Евстратенко (майор) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ë''' * Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] <ref>{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ж''' * Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция <ref>{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette <nowiki>|</nowiki> France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] <ref>{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция <ref>{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жуану Карнейру (Португалия) <ref>{{Cite web|title=Joana Carneiro <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Orchestra <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''З''' * Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] <ref>{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция <ref>{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&id=558:zahia-ziouani&catid=92|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] <ref>{{Cite web|title=Музыка – она во мне… <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) <ref>{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''И''' * Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инма Шара (1972) Испания <ref>{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) <ref>{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada <nowiki>|</nowiki> HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) <ref>{{Cite web|title=Exclusive <nowiki>|</nowiki> Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi <nowiki>|</nowiki> NileFM <nowiki>|</nowiki> EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Эль-Генеди (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ"العين الإخبارية": أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Й''' * Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] <ref>{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''К''' * Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей <ref>{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Морин (1994) Германия <ref>{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Винкор (1995) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Katharina Wincor <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Клер Жибо (1945) Франция <ref>{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Карина Канеллакис (1981) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] <ref>{{Cite web|title=Kristiina Poska <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ <ref>{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of "Carmen" in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катрине Виннес (Норвегия) <ref>{{Cite web|title=NMH <nowiki>|</nowiki> Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Каталин Кишш (Венгрия) <ref>{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ <ref>{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&q=Caroline+B.+Nichols&pg=PT326&redir_esc=y#v=snippet&q=Caroline%20B.%20Nichols&f=false|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] <ref>{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Куми Нариман Вадиа (Үндістан) <ref>{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words & Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Л''' * Ламар Элиас ([[Палестина]]) <ref>{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) <ref>{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Летиция Труве (Франция) <ref>{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) <ref>{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия Амадио (1964) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Любовь Носова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиса Ксантопулу (1968) Грекия <ref>{{Cite web|title=Biography <nowiki>|</nowiki> maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''М''' * Марин Олсоп (1956) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] <ref>{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь <ref>{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] <ref>{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мари-Жанна Сереро (Франция) <ref>{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] <ref>{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия <ref>{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция <ref>{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Александровна Романова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Макраки (Греция) <ref>{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Эклунд (1973) Россия <ref>{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Марта Реммерт (1853–1941) Германия <ref>{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] <ref>{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday & Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция <ref>{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]<ref>{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) <ref>{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан <ref>{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мишель Рейкерс (майор) АҚШ <ref>{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мойца Лавренчич ([[Словения]]) <ref>{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] <ref>{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки <nowiki>|</nowiki> Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] <ref>{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марлен Урбай (Куба) <ref>{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Н''' * Нил Вендитти (Түркия, Италия) <ref>{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан <ref>{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Ракич ([[Сербия]]) <ref>{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Nia Imani Franklin <nowiki>|</nowiki> Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&lang=ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) <ref>{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Натали Штуцман (1965) Франция <ref>{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нисан Ак (Түркия) <ref>{{Cite web|title=Nisan Ak <nowiki>|</nowiki> Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нежат Амири ([[Иран]]) <ref>{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Назанин Агахани (1980) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) <ref>{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) <ref>{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия <ref>{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нварт Андреасян (Армения, Франция) <ref>{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Нодока Окисава (Жапония) <ref>{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''О''' * Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Власова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) <ref>{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО <ref>{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) <ref>{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] <ref>{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Оксана Кротик (Украина) <ref>{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] <ref>{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''П''' * Полина Лебедева (Украина) <ref>{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Паниз Фарьюсефи (Иран) <ref>{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра <nowiki>|</nowiki> Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Р''' * [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] <ref>{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Розмари Йорганджи (Албания) <ref>{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Росила Самир (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рут Райнхардт (Германия) <ref>{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''С''' * Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Sarah Caldwell <nowiki>|</nowiki> Pioneer, Conductor, Producer <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] <ref>{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] <ref>{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] <ref>{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Струнгару (Румыния) <ref>{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}</ref> * София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия <ref>{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor <nowiki>|</nowiki> World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) <ref>{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Стефани Роудс Рассел (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor <nowiki>|</nowiki> Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] <ref>{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сперанца Скаппуччи (Италия) <ref>{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сьюзен Хейг (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сайра Сиверсон (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон <nowiki>|</nowiki> Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сая Жұмашева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Т''' * Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь <ref>{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) <ref>{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] <ref>{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) <ref>{{Cite web|title=Tianyi Lu <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония <ref>{{Cite web|title=Home <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) <ref>{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''У''' * Ульяна Созанская (Украина) <ref>{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ф''' * Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] <ref>{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] <ref>{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния <ref>{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, & More <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия <ref>{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Х''' * Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция <ref>{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] <ref>{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия <ref>{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Ц''' * Цзяцзин Лай (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ч''' * Чжэн Сяоин (1929) Қытай <ref>{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чаовэнь Тин (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Челси Галло (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Ш''' * Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шогуфа Сафи (Ауғанстан) <ref>{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шайма Хусейн (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ы''' * Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Э''' * Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] <ref>{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд <ref>{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия <ref>{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет А. Бейкер (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Этель Легинска (1886–1970) Британия <ref>{{Cite web|title=Ethel Leginska <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция <ref>{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эсин Айдингоз (1993) Түркия <ref>{{Cite web|title=Esin Aydingoz <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия <ref>{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия <ref>{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) <ref>{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Энн Ланди (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) <ref>{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Элиза Вегас (Вьетнам) <ref>{{Cite web|title=Elisa Vegas <nowiki>|</nowiki> Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}</ref> == Статистика == ''2026 жылдың мамыр айына дейін мақалада әйел дирижëрлердің 250 есімі келтірілген. Тізім тұрақты түрде жаңартылып отырады.'' == Әдебиет == * '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; <nowiki>ISBN 978-5-4492-0528-5</nowiki>. * Т.Н. Бабич «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г. * L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf * KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991 * Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]] [[Санат:Германия дирижерлері]] [[Санат:Ресей дирижерлері]] [[Санат:Әзербайжан дирижерлері]] n5qdhqaipbitblv2u9kjr1xxzv4kfcf Бақыт Қайруловна Мусина 0 777771 3608032 3605611 2026-05-23T11:42:28Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3608032 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Бақыт Қайруловна Мусина|Толық есімі=|Туған күні=27.11.1956|Қайтыс болған күні=04.09.2023|Туған жері=[[Торғай (Ақмола облысы)|Торғай]], {{туғанжері|Ерейментау ауданы|Ерейментау ауданында}}, [[Қазақ КСР]]|Қайтыс болған жері={{қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]]|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1980–2023|Мамандығы=Физика пәні мұғалімі|Марапаттары=Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері;<br> Ыбырай Алтынсарин ат. төсбелгісі.|Әкесі=Қайролла Мусин|Білімі=Целиноградтың мемлекеттік педагогика институты|Сурет=Bakhyt Musina.jpg}} '''Бақыт Қайруловна Мусина''' ([[27 қараша]] [[1956]], [[Торғай (Ақмола облысы)|Торғай]], [[Ерейментау ауданы]] – [[4 қыркүйек]] [[2023]], [[Астана]]) — Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері, физика пәнінің құрметті мұғалімі.<ref name=":0">''Ұстаз жолы - Ұлық жол''//МУСИНА Б.Қ.</ref> Бақыт Қайруловнаның физика пәнін оқыту әдістемесі [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-дағы үздік деп танылған. Қазіргі кезде де, оның әдістемесі біліктілік арттыру институттарында іс-тәжірибе ретінде таратылады.<ref name=":0" /> == Өмірбаяны == Мусина Бақыт Қайруловна 1956 жылғы 27 қараша күні Ақмола облысының, Ерейментау ауданындағы Торғай ауылында дүниеге келген. 1973 жылы Торғай орта мектебін бітіріп, Целиноградтың мемлекеттік педагогика институтына оқуға түсті. Аталған оқу орның 1980 жылы бітіріп, өз еңбек жолын бастайды.<ref name=":1">''Тарихтағы ұлы іс -'' Мусина Бақыт Қайруловна</ref> * 1981 жылдан 2000 жылға дейін Ерейментау аудандық оқу-ағарту министрлігінде жұмыс істеген. * 2001–2006 жылдары Астана қаласының №27 мектебінің физика пәнінің мұғалім комитетінің төрағасы. * 2006–2023 жылдары Астана қаласының №54 мектебінің физика пәнінің мұғалімі. * 2009–2023 жылдары сол мектептегі физика пәнінің мұғалім комитетінің төрағасы. == Өлімі == Бақыт Қайруловна [[2023 жыл]]ғы [[4 қыркүйек]] күні кенеттен Астана қаласында қайтыс болды. == Еңбектері == * 1989 – «Ұстаз жолы – ұлық жол» * 2001 – «Тарихтағы ұлы іс» == Марапаттары == * 1990 – Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері; * 2011 — Ыбырай Алтынсарин атындағы төсбелгі.<ref name=":1" /> == Естелік == Бақыт Қайруловна атына [[Астана]] қаласының №54 мектептегі №109 кабинеті ие. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР Халыққа білім беру ісінің үздіктері]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] m3oluizaidyndvchzxcput13fu8do2b Жоба:Уики-көктем 2026 102 777916 3607846 3607633 2026-05-22T16:09:18Z MuratbekErkebulan 162992 /* Қатысушылар */ 3607846 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]</div> |subheader = «'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі. Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру. |body = == Ережелері == * Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес). * Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады: ** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс. ** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды). ** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек. ** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет. ** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет. ** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс. ** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.). ** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі. == Не туралы жазуға болады? == Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. == Мақалалар тізімі == <small>''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''</small> </big>'''</center> {{div col|3}} [[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]] [[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]] {{div col end}} Қосалқы байқаулар: # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы. # [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы. </center> <noinclude> </noinclude> == Жүлделі сыйлықтар == Жалпы жүлде қоры ? еуро. |footer = }} == Қатысушылар == {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Қатысушы ! Мақала ! Мақала саны ! Ұпай |- ||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] |{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]], [[Лучегор]]<br>{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]], [[Қызылүңгір]], [[Таранбазар]], [[Гава (Қырғызстан)]], [[Ұйғырабат]], [[Жаңамақта]], [[Тамшы]], [[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]<br>{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]<br>{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]] |27 |0 |- ||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] |{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]<br />{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]<br />{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]<br />{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]], [[Қырғызстан тарихы]], [[Давань]], [[Қырғызстан аудандары]]<br />{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]]<br />{{ту|Әзербайжан}} [[Мубариз Ағакерим оғлы Ибрагимов]], [[Бакудағы наурыз оқиғалары (1918)]], [[Шуша шайқасы (2020)]]<br />{{ту|Албания}} [[Алис (әнші)]]<br />{{ту|Армения}} [[Симон Ованнисян]] |63 | |- || [[Қатысушы: Nxrxaix|Nxrxaix]] || || 0 || 0 |- || [[Қатысушы: Beautiful202305|Beautiful202305]] || || 0 || 0 |} == Әділқазылар алқасы == # {{u|Batyrbek.kz}} # {{u|Nurtenge}} # {{u|Nurken}} # {{u|1nter pares}} == Қорытынды== * [[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]] n8xc0l0sc3rpfgagtluj0l14cjgpyfo Анна Ракитина 0 778462 3607929 3605073 2026-05-22T18:38:03Z Tuttiorchestra687 173049 3607929 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Анна Ракитина |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Анна Леонидовна Ракитина |Толық аты = |Туған күні = 29.04.1989 |Туған жері = {{туғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{Байрақ|Ресей}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], музыкатанушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = Скрипка |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = «Affrettando» камералық оркестрі |Қызметтес болған = Сергей Акимов, Андрис Нельсонс, Густаво Дудамель |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = [https://www.annarakitina.com/Анна Ракитинаның ресми сайты] |Commons = }} '''Анна Леонидовна Ракитина''' — ресейлік [[Дирижер|дирижëр]].<ref>{{Cite web|title=Официальный сайт Анны Ракитиной|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=20.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны == Анна Ракитина [[29 сәуір|29 сәуірде]] [[1989 жыл|1989 жылы]] [[Мәскеу]]де музыкаға толы отбасында дүниеге келген (әкесі-[[Украиндар|украин]], анасы-[[Орыстар|орыс]] [[хор]] дирижëрі). Музыкалық білімін жастайынан [[скрипка]]шы ретінде бастаған<ref name=":0">{{Cite web|title=Биография|url=https://www.annarakitina.com/biography|accessdate=20.04.2026}}</ref>, кейін [[музыкатану]] саласын оқыған. П.И.Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясын музыкатанушы мамандығы бойынша (2012) кейін [[Опера (музыка)|опера]] және [[Симфониялық музыка|симфониялық]] дирижëрлеу кафедрасын (доцент Станислав Дяченко сыныбында) 2016 жылы бітірген. [[Германия|Германиядағы]] [[Гамбург]] қаласында Музыка және театр жоғары мектебін профессор Ульрих Виндфур сыныбында (2018) аяқтаған.<ref>{{Cite web|title=Мәскеу консерваториясы|url=https://nv.mosconsv.ru/persons/anna-leonidovna-rakitina|accessdate=20.04.206}}</ref> == Шеберлік-сыныптар мен тағылымдама == Геннадий Рождественский, Владимир Юровский, Бернард Хайтинк, Иоганнес Шлефли сынды ұстаздардың шеберлік-сыныптарына қатысқан. [[Швейцария]]да [[Люцерн]] фестивальінде 2016 жылы атақты дирижëр Алан Гилберттің шеберлік-сыныбына<ref name=":1">{{Cite web|title=Мәскеу филармониясы|url=https://meloman.ru/performer/anna-rakitina/|accessdate=20.04.2026}}</ref> және 2022 жылы итальяндық дирижëр Фабио Луизи жетекшілігімен «Консертгебау» [[Нидерланд|нидерландтық]] [[Оркестр|оркестрімен]] «[[Ammodo]]<nowiki/>» шеберлік-сыныбына қатысқан.<ref name=":0" /> [[Саха Республикасы|Якутия]] мемлекеттік опера және [[балет]] театрында тағылымдамадан өткен, онда П.И.Чайковскийдің «Евгений Онегин» және «Иоланта»; Дж.Пуччинидың «Богема»; С.Прокофьевтің «Золушка» балет-операларын дирижëрлеген.<ref name=":2">{{Cite web|title=Ярославлавская филармония|url=https://new.yar-filarmoniya.ru/performers/view.php?id=369|accessdate=20.04.206}}</ref> == Мансабы == Әлемнің жетекші [[оркестр]]лерімен өнер көрсеткен, олардың қатарында [[Бостон симфониялық]], [[Чикаго симфониялық]], [[Сан-Франциско симфониялық]], [[Бирмингем симфониялық]], [[Нью-Йорк филармониялық]], [[Лос-Анджелес филармониялық]], [[Лейпциг Гевандхаус оркестрі]], [[Дрезден мемлекеттік капелласы]], [[Франция радиосының филармониялық оркестрі]], [[Берлин радиосының симфониялық оркестрі]], [[Швеция радиосының симфониялық оркестрі]], [[Йомиури Ниппон симфониялық]] оркестрлері бар.<ref name=":0" /> 2019–2023 жылдары дирижëр [[Андрис Нельсонс]] жетекшілігімен Бостон симфониялық оркестрінің дирижёр-ассистенті қызметін атқарған, оркестр тарихында бұл лауазымды иеленген екінші әйел дирижëр болды. Ең алғашқы осы оркестрде ресми түрде дирижëр-ассистент қызметін атқарған Сиëн Сон корейлік әйел дирижëр 2007 жылы дирижëр Джеймс Левин жетекшілігімен болған.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=BSO's First Female Maestro Takes The Baton <nowiki>|</nowiki> WBUR News|url=https://www.wbur.org/news/2009/04/09/bsos-first-female-maestro-takes-the-baton?utm_source=chatgpt.com|accessdate=15.05.2026}}</ref> 2019–2020 жылдар маусымында Лос-Анджелес филармониялық оркестрде дирижëр [[Густаво Дудамель]] бағдарламасының жас дирижëрлерге арналған стипендиаты ([[Dudamel Conducting Fellowship]]) болған.<ref name=":1" /> == Жеке жобалары == Дирижёр Сергей Акимовпен бірлесіп «Affrettando» камералық оркестрін құрған. Оркестр сирек орындалатын және қызықты репертуарға маманданған болатын.<ref name=":2" /> == Байқаулар мен марапаттар == Халықаралық дирижёрлер байқауларының лауреаты:<ref>{{Cite web|title=Специальное радио|url=https://specialradio.ru/nr/anna-rakitina-poluchila-nemeckuyu-dirizhyorskuyu-premiyu/|accessdate=20.04.2026}}</ref> * III дәрежелі сыйлық — TCO International Conducting Competition ([[Тайбэй]], [[Қытай Республикасы|Тайвань]], 2015)<ref>{{Cite web|title=Пасадена симфония|url=https://pasadenasymphony-pops.org/artist/anna-rakitina/#:~:text=Anna%20Rakitina%20–%20young%20Russian,Competition%20in%20Taipei%20(Taiwan%2C%202015)|accessdate=20.04.2026}}</ref> * II дәрежелі сыйлық — Malko Competition ([[Копенгаген]], [[Дания]], 2018)<ref>{{Cite web|title=Малько байқауы|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2018/anna-rakitina|accessdate=20.04.2026}}</ref> * III дәрежелі сыйлық — Deutscher Dirigentenpreis ([[Кёльн]], [[Германия]], 2017)<ref>{{Cite web|title=Милан оркестрі|url=https://sinfonicadimilano.org/en/persone/anna-rakitina|accessdate=20.04.2026}}</ref> Сондай-ақ 2014 және 2015 жылдары [[Румыния|Румынияның]] [[Бухарест]] қаласында өткен «Jeunesses Musicales Conducting Competition» атты халықаралық дирижёрлер байқауына екі мәрте қатысқан.<ref name=":2" /> 2025 жылы классикалық музыкаға қосқан үлесі үшін [[Еуропа|Еуропалық]] мәдениет премиясына (European Culture Prize) ие болды.<ref name=":0" /> == Көзқарасы == «Музыкалық өмір» ''(орысш.'' ''Музыкальная жизнь)'' журналына берген сұхбатында былай деген:<ref>{{Cite web|title=Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/anna-rakitina-mozhno-kak-ugodno-dirizhi/|accessdate=20.04.2026}}</ref> <blockquote>''«Кәсіби тұрғыдан мен дирижëрлеудің әмбебап стиліне жақындауға тырысамын, сонда [[музыка]] тыңдағанда немесе орындағанда адамдар дирижёрлік тұғырда ер адам тұр ма, әлде әйел адам тұр ма деп ойламайды.»''</blockquote> == Әдебиет == * '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; <nowiki>ISBN 978-5-4492-0528-5</nowiki>.<ref>{{Cite web|title=Книга каталог|url=https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_012123742/|accessdate=20.04.2026}}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.annarakitina.com/ Сайты] * [https://www.operabase.com/anna-rakitina-a109598/ru Operabase] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ресей әйел дирижёрлері]] [[Санат:Ресей дирижёрлері]] [[Санат:1989 жылы туғандар]] 9jz0gz751zkxv7ga1rrcyw7mmgahaff Маралжан Мырзақұлова 0 779541 3607917 3607221 2026-05-22T18:10:53Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Домбырашылар|Домбырашылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607917 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Маралжан Мырзақұлова |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова |Толық аты = |Туған күні = 20.07.1974 |Туған жері = {{туғанжері|Астана|Астанада}} |Қайтыс болған күні = 08.04.2025 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Астана|Астанада}} |Белсенділік жылдары = 2001–2025 |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], домбырашы, оқытушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = Қаллеки театрының халық аспаптар ансамбльі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = [[Мәдениет саласының үздігі]] |Сайты = [https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/ Қаллеки театрдың ресми сайты] |Commons = }} '''Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова''' ([[20 шілде]] [[1974 жыл|1974]], [[Астана]] – [[8 сәуір]] [[2025 жыл|2025]], [[Астана]]) — қазақстандық [[Дирижер|дирижёр]], [[домбыра]]шы, [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|қазақ халық аспаптар оркестрінің]] негізін қалаушысы, [[оқыту]]шы, Халықаралық байқаулардың лауреаты, [[Мәдениет саласының үздігі]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазыбекқызы|url=https://kaztheatre.kz/collective/мырзакулова-маралжан-қазыбекқызы/|accessdate=20.04.2026}}</ref> == Білімі == 1982–1987 жылдары [[Астана]] қаласы әкімдігінің Роза Бағланова атындағы №2 Балалар музыка мектебінің МКҚК-нің түлегі. Атақты оқытушы, [[домбыра]]шы, «[[Балдәурен оркестрі|Балдәуре]]н<nowiki/>» оркестрінің жетекшісі [[Керейбаева Күляш Орынбекқызы|Керейбаева Күләш Орынбекқызы]]ның төл шәкірті болған.<ref name=":1">{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазыбекқызы - Роза Бағланова атындағы №2 Балалар музыка мектебі|url=https://dmsh2.edu.kz/myrza%D2%9B%D2%B1lova-maralzhan-%D2%9Bazybek%D2%9Byzy/|accessdate=20.04.2026}}</ref> Күләш Орынбекқызы шәкіртіне тек [[Домбыра|домбыра аспабын]] ғана емес, сондай-ақ [[мандолина]], [[домра-прима]], [[шертер]], [[бас домбыра]], [[шаңқобыз]] сынды бірнеше [[Музыкалық аспаптар|музыкалық аспаптарда]] ойнауды үйретті.<ref name=":2">{{Cite web|title=Қаллеки театр ансамбльі|url=https://el.kz/alleke_teatry_ansamblmen_toly-ty_40687/|accessdate=20.04.2026}}</ref> 1992 жылы [[Ақмола|Ақмоладағы]] музыкалық училищеде (қазіргі Біржан сал атындағы музыкалық колледжі) домбырадан [[Айсұлу Бекмағанбетовада]] және дирижёрліктен [[Сазгер|композитор]] [[Мұхаметқали Тінәлин|Мұхаметқали Тінәлиннен]] білім алады.<ref name=":2" /> 1996 жылы [[Алматы]] қаласындағы Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерваторияға «Домбыра» мамандығы бойынша профессор [[Біләл Ысқақовтың|Біләл Алпанұлы Ысқақовтың]] сыныбында және «Дирижёрлеу» кафедрасында дирижёр [[Анвар Ізбасарұлы Нүсіппаев|Анвар Ізбасарұлы Нүсіппаевтың]] сыныбында оқиды.<ref name=":0" /> 1999 жылы Қазақ ұлттық музыка академиясына (қазіргі [[Қазақ ұлттық өнер университеті|К.Байсейітова атындағы өнер университеті]], [[Қазақ ұлттық өнер университеті|ҚазҰӨУ]]-ға) ауысып, оны 2001 жылы бітірді. «Оркестр әртісі»; «Қазақ халық аспаптар оркестрінің дирижëрі»; «Концерттік орындаушы»; «Оқытушы» деген біліктілерді алды.<ref name=":0" /> == Мансабы және шығармашылық қызметі == * 2001–2025 жылдар аралығында [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ Ұлттық музыкалық драма театрының РМҚК]]-ның бас дирижëрі қызметін атқарды.<ref name=":0" /> * 2001 жылдың қыркүйек айынан бастап Астанадағы Қазақ ұлттық музыка академиясында композиция және оркестрлік дирижëрлеу кафедрасында аға оқытушы болып жұмыс істеді. Сонымен қатар колледждегі қазақ халық аспаптар оркестрінде жетекшілік етті.<ref name=":1" /> * 2021 жылдың 1 ақпанында Маралжан Мырзақұлова театрда халық аспаптар [[Ансамбль|ансамблін]] ұйымдастырып, оның көркемдік жетекшісі және дирижëрі болды және аз уақыт ішінде ансамбль жоғары кәсіби ұжым ретінде қалыптасып, [[театр]] [[Актёр|актëрлерімен]] тығыз шығармашылық байланыс орнатты.<ref name=":0" /> * 2021 жылдың 2 маусымында Қаллеки театрының халық аспаптар ансамбльінің тұсаукесер концерті өтті.<ref name=":1" /> * 2022 жылы қазан айында Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлігі жарлығымен Маралжан Мырзақұловаға «[[Мәдениет саласының үздігі|Мәдениет саласын]]<nowiki/>[[Мәдениет саласының үздігі|ың үздігі]]<nowiki/>» төсбелгісі берілді. Маралжан Мырзақұлованың дирижëрлігімен театрда бірнеше ірі қойылымдар жүзеге асырылды, оның ішінде: * [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов|Ғабит Мүсіреповтің]] «[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу (пьеса)|Баян Сұлу – Қозы Көрп]]<nowiki/>[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу (пьеса)|еш]]<nowiki/>» музыкалық драмасы (қоюшы режиссер – [[Гүлназ Балпейісова]], [[Сазгер|композитор]] – [[Олег Синкин]]). 2023 жылы [[Қырғызстан|Қырғызстанның]] [[Бішкек]] астанасында өткен «ART – ORDO – 2023» халықаралық театр фестивальінде Гран-при жүлдесін жеңіп алды.<ref>{{Cite web|title=«Баян сұлу - Қозы көрпеш» спектаклі «АРТ ОРДО – 2023» халықаралық театр фестивалінен гран-при жүлдесімен оралды|url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/baian-sulu-qozy-korpes-spektakli-art-ordo-2023-xalyqaralyq-teatr-festivalinen-gran-pri-zuldesimen-oraldy__24972|accessdate=20.04.2020}}</ref> * [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезовтің]] «[[Айман-Шолпан]]<nowiki/>» музыкалық комедиясының жаңа заманауи нұсқасы (қоюшы режиссері әрі композиторы – [[Олжас Жақыпбек]], [[Хореография|хореографы]] – [[Шырын Мұстафина]]).<ref>{{Cite web|title=Қаллеки театры «Айман-Шолпан» қойылымын жаңаша форматта ұсынады|url=https://madeniportal.kz/theatre/qalleki-teatry-aiman-solpan-qoiylymyn-zanasa-formatta-usynady1|accessdate=20.04.2026}}</ref> Сондай-ақ ансамбльдің сүйемелдеуімен «Үйлену» музыкалық комедиясы (режиссері – Нұрлан Жұманиязов, композиторы – Серікжан Әбдінұров)<ref>{{Cite web|title=Спектакль Үйлену|url=https://kaztheatre.kz/spektakl/үйлену/|accessdate=20.04.2026}}</ref> «Кеш» драмасы (режиссері – Болат Ұзақов)<ref>{{Cite web|title=Кеш спектакль|url=https://kaztheatre.kz/spektakl/кеш/|accessdate=20.04.2026}}</ref> және басқа да спектакльдер көрсетілді. Маралжан Мырзақұлова театрдың концерттік бағдарламаларын да жетекшілік етті. Олар «Әз Наурыз келгенде...»; «Күзгі сезім»; «Татулық – ел тірегі»; «Ғажапқа толы әуен» және т.б).<ref>{{Cite web|title=Көңілдің көктем әуені|url=https://admin.egemen.kz/article/360738-konhildinh-koktem-aueni|accessdate=20.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Концерт сезім|url=https://24.kz/ru/tv-projects/novosti-kultury/567871-kontsert-k-zgi-sezim-provjol-teatr-imeni-k-kuanyshbaeva-kultura|accessdate=20.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Татулық ел тірегі|url=https://ticketon.kz/event/tatulyk-el-tiregi|accessdate=20.04.2026}}</ref><ref name=":3" /> == Репертуары == Маралжан Мырзақұлованың дирижëрлігімен орындалған негізгі шығармалар қазақ халық музыкасы мен [[Күй|күйлерінен]], [[Классикалық музыка|классикалық]] және заманауи композиторлардың туындыларынан тұрады. Ансамбль және қазақ оркестрі репертуарында: [[Құрманғазы Сағырбайұлы|Құрманғазының]] күйлері («[[Балбырауын (күй)|Балбырауын]]<nowiki/>»; «[[Сарыарқа (Құрманғазының күйі)|Сарыарқа]]<nowiki/>»; «[[Адай күйі|Адай]]<nowiki/>»; «[[Серпер (күй)|Серпер]]<nowiki/>»; «Машина»; «Сарыкөл самар» және басқалары); [[Мұхаметқали Тінәлиннің]] «Тау ішінде»; Халық күйі «[[Ақсақ құлан]]<nowiki/>»; [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиевтің]] «Махамбет»; «Сарыжайлау» әні, сөзі [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев|М.Мақатаевтікі]]; Мұрат Бердіғұловтың «Шахристан»; «Ақсауыт» күйлері; [[Абай Құнанбайұлы|Абай Құнанбайұлының]] әні «[[Көзімнің қарасы...|Көзімнің қарасы]]<nowiki/>»; Темірлан Шөкеновтың «Нұр Ақжелең»; Сахы Нұрболаттың «Асыл мұра»; «Өрлеу»; Ришар Гальяноның «Танго для Клода»; Андрей Петровтың «[[Берегись автомобиля]]<nowiki/>» [[Кино|киносынан]] [[вальс]]; Жорж Бизенің «Кармен» [[Опера (музыка)|операсынан]] прелюдиясы (увертюра) және т.б. Ансамбль және оркестр қазақ халық әндері мен күйлерін, әлемдік музыканың үздік туындыларын, сирек орындалатын шығармалар мен заманауи композицияларды орындады.<ref name=":3">{{Cite web|title=Ғажапқа толы әуен|url=https://rolld.ru/event/azhap-a-toly-uen|accessdate=20.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Қазақ театры коллектив|url=https://kaztheatre.kz/collective/халық-аспаптар-оркестрі/|accessdate=20.04.2026}}</ref> == Байқаулар және фестиваль == * '''1999''' жылы Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясының жастар симфониялық оркестрі дирижёрлері байқауының лауреаты (Алматы) * '''2000''' жылы «Домбыра» номинациясы бойынша «Шабыт» III Халықаралық шығармашыл жастар фестивальінің лауреаты (Астана) * '''2001''' ж. — Шамғон Қажығалиев атындағы І Республикалық дирижëрлер байқауының лауреаты (Орал) * '''2004''' ж. — Нұрғиса Тілендиев атындағы I Республикалық дирижëрлер байқауының лауреаты (Алматы) * '''2008''' ж. — Нұрғиса Тілендиев атындағы I Халықаралық дирижëрлер байқауының лауреаты (Астана) * '''2011''' ж. — Боздақ Рзаханов атындағы І Республикалық дирижëрлер байқауының лауреаты (Ақтау)<ref>{{Cite web|title=Московская филармония|url=https://meloman.ru/performer/maralzhan-myrzakulova/|accessdate=20.04.2026}}</ref> * '''2016''' жылы 29 маусымда «Москва встречает друзей» (Мәскеу достарды күтіп алады) дирижëр Владимир Спиваковтың Халықаралық қайырымдылық қорының 13-фестивальінде Ресейде «Коломенское» мұражай-қорығында «Ақ сиса» халық аспаптар ансамбль орындауында [[Сазгер|композитор]] [[Е. Нұрымбетов|Е. Нұрымбетовтың]] «Струны столетий» (''Ғасырлар сазы'') және [[Құрманғазы Сағырбайұлы|Құрманғазы Сағырбайұлының]] күйі «[[Балбырауын (күй)|Балбырауын]]<nowiki/>»<nowiki/> деген шығармалары шырқалды. Жетекшілері Маралжан Мырзақұлова және оның жұбайы дирижëр [[Ерлан Бейсембаев]].<ref>{{Cite web|title=Коломенское фестиваль|url=https://spivakov.ru/wp-content/uploads/2015/12/29-%D0%BC%D0%B0%D1%8F-%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5.pdf|accessdate=20.04.2026}}</ref> == Қайтыс болуы == 2025 жылы 8 сәуірде 50 жасында дүниеден өтті.<ref>{{Cite web|title=Мәдениет саласының үздігі өмірден өтті|url=https://kaz.nur.kz/society/2234114-madeniet-salasynyng-uzdigi-qazaqstandyq-dirizher-omirden-otti/|accessdate=20.04.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан домбырашылары]] [[Санат:Қазақстан әйел дирижёрлері]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Домбырашылар]] 3y2rnnbq10nafbx13rc34rw89ddecuo Түркология журналы 0 779590 3607865 3607744 2026-05-22T16:25:37Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Бақтыгүл|Бақтыгүл]] ([[User talk:Бақтыгүл|т]]) өңдемелерінен [[User:Хулкар Абдимоминова|Хулкар Абдимоминова]] соңғы нұсқасына қайтарды 3588240 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Түркология журналы''' — Түркология саласындағы ғылыми зерттеулерді жариялайтын [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университеті]]нің Түркология ғылыми-зерттеу институты тарапынан жылына 4 рет басылып шығатын мерзімді басылым. == Тарихы == Халықаралық «Түркология» журналы 2002 жылғы қазан айынан бастап тұрақты түрде екі айда 1 рет басылып шыға бастады. Журнал 2003 жылғы мамыр айынан бастап Париж қаласындағы халықаралық ISSN орталығында (ISSN 1727-060) және ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитетінің мерзімді баспасөз басылымы және ақпараттық агенттігінде (Куәлік № 55-97-Ж 18.ІІ.2005 ж.) тіркелген. Онда отандық түркологтармен қатар алыс, жақын шетелдердегі түрколог-ғалымдардың ғылыми мақалалары 4 тілде – қазақ, орыс, түрік және ағылшын тілдерінде басылады.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayt</ref> Мақалалар негізінен түркі халықтарының мәдениеті мен діні, тілі мен әдебиеті, фольклоры, тарихы, мәдениеті, өркениеті, этнографиясын бүгінгі заман талабына сай қарастыру, қазіргі түркі халықтарының арғы тарихын, көне түркі тілінің қалыптасып, дамуын, көне түркі этногенезін, түркі тілдес халықтарының шығу тегін, жалпы айтқанда, түркі халықтарын кешенді түрде зерттеуге арналған. [[Түркия]], [[Ресей]], [[Башқұртстан]], [[Татарстан]], [[Түрікменстан]], [[Чувашия]], [[Әзербайжан]], [[Тәжікстан]], [[Саха Республикасы|Саха]], [[Өзбекстан]], [[Абакан]], [[Қытай]], Кабардино-Балкар, Коми, [[Жаңасібір|Новосибирск]], [[Қырғызстан]], [[Моңғолия]], [[Қарақалпақстан]], Дағыстандық түрколог-ғалымдар мақалаларын жіберіп отырады. == «Түркология» журналының бас редакторлары == * 2002-2007 жж. – [[Шәкір Шәкімшәріпұлы Ибраев|ф.ғ.д., профессор Ш.Ибраев]]; * 2007-2008 жж. – [[Құлбек Сәрсенұлы Ергөбек|ф.ғ.д., профессор Қ.Ергөбек;]] * 2008-2009 жж. – [[Досай Тұрсынбайұлы Кенжетаев|филос.ғ.д., профессор Д.Кенжетаев;]] * 2010-2016 жж. – [[Құлбек Сәрсенұлы Ергөбек|ф.ғ.д., профессор Қ. Ергөбек;]] * 2016-2018 жж. – профессор, доктор М.Куталмыш; * 2018-2020 жж. – профессор, доктор Ж.Томар; * 2020 - 2024 жж. – профессор, доктор Булент Байрам; * 2024-2025 жж. – [[Шәкір Шәкімшәріпұлы Ибраев|профессор, доктор Шәкір Ибраев]]; * 2025 жылдан бастап – доктор, доцент Халил Четин. == Жариялау процесі == Журнал мақалаларды қабылдаудан жариялауға дейін мұқият редакциялық процесті қолданады. Әрбір ұсынылған мақала саланың мамандары тарапынан рецензиядан өтеді; бұл процесс мақаланың академиялық сапасын және өзіндік ерекшелігін арттырады. Редакциялық кезеңде тіл, мазмұн, методология және дереккөздер қолдану бойынша қажетті түзетулер жүргізіледі. Осылайша «Түркология журналы» жоғары сапа мен сенімділік стандартын тұрақты түрде сақтайды. == Тіл және жариялау саясаты == Журнал көптілді жариялау саясатын ұстана отырып, академиялық мазмұнын кең аудиторияға жеткізуді мақсат етеді. Журнал қазақ, түрік, орыс және ағылшын тіліндегі мақалаларды қабылдайды. Бұл тәсіл түркі әлемінде және халықаралық академиялық ортада ақпарат алмасуды күшейтеді, пәнаралық және халықаралық ынтымақтастыққа жол ашады. Төрт тілде жариялау зерттеушілерге өз тілінде өзіндік жұмыстарын жариялауға мүмкіндік береді; сонымен қатар түркітану саласында әртүрлі академиялық перспективаларды көрсетуге қолдау жасайды. == Индекстер және академиялық танымалдық == «Түркология журналы» академиялық көрінісін және халықаралық қолжетімділігін арттыру үшін түрлі беделді индекстерде тіркелген. Журналдың негізгі индекстері қатарында EBSCO, MLA, Asos Index, Indeks Copernicus, ROODINDEX және KKCON бар. Бұл индекстерде тіркелу журналдың академиялық стандарттарға сәйкестігін, мақалалардың халықаралық деңгейде қолжетімділігін және дәйектелуін қамтамасыз етеді. 2024 жылы журнал мақалалары EBSCO индексіне қабылданды; бұл «Түркология журналы» үшін маңызды халықаралық танылу қадамы болып табылады. 2025 жылы Университетіміздің Түркология ғылыми-зерттеу институтынан шығатын «Түркология» ғылыми журналы маңызды академиялық жетістікке қол жеткізді. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің 2025 жылғы 30 желтоқсандағы № 2169 бұйрығына сәйкес, журнал Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған Ғылыми басылымдар тізімінің 3-тізіміне енгізілді. Осы шешім аясында «Түркология» журналы филология бағыты бойынша мамандардың ғылыми сараптамасынан өтіп, беделді басылымдар қатарына енді. 2025 жылы журнал Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған Ғылыми басылымдар тізіміне енуі журналдың ғылыми әлеуетін одан әрі арттырды. Сонымен қатар, журнал Қазақстандағы Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған Ғылыми басылымдар тізіміне ене отырып, бұл процестер академиялық сапа мен жергілікті ғылыми қауымдастықтағы әсердің тұрақтылығын қамтиды. Алдағы кезеңде [[Scopus]] индексіне қабылдану үшін жүргізіліп жатқан жұмыстар журналдың халықаралық академиялық қауымдастықта танылуын қамтамасыз ететін маңызды мақсат болып отыр. == Академиялық үлесі және маңызы == «Түркология журналы» түркі тілі, әдебиеті, тарихы, мәдениеті және әлеуметтік-мәдени мәселелер бойынша өзіндік зерттеулерді жариялау арқылы саланың академиялық қорына маңызды үлес қосады. Журнал жас зерттеушілер үшін платформа ұсынады, сондай-ақ тәжірибелі академиктердің білім мен тәжірибесін бөлісуіне мүмкіндік жасайды. Осы тұрғыда журнал академиялық мансапқа үлес қосатын басылым ғана емес, сонымен қатар түркітану саласындағы пәнаралық ынтымақтастықты нығайтуға қызмет етеді. Көптілді жариялау саясаты арқылы журнал әртүрлі елдердегі зерттеушілердің жұмыстарын қарауға мүмкіндік береді, осылайша түркітану зерттеулерінің халықаралық деңгейде көрінісін арттырады. Сондай-ақ журналдың тұрақты түрде шығатын сандары саланың ағымдағы зерттеу тенденциялары мен методологиялық жаңалықтарын бақылауға мүмкіндік береді. == Дереккөздер == s6tggrahcah6nbrk2pt846rpp2dg1uj Раушан Ахмедиярова 0 779817 3607800 3594228 2026-05-22T15:04:12Z Tuttiorchestra687 173049 /* Байқаулар */ 3607800 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Раушан Ахмедиярова |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған кездегі есімі = Раушан Қаршымбайқызы Ахмедиярова |Толық аты = |Туған күні = |Туған жері = [[Алматы]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 2003 жылдан бастап |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Мамандықтары = Скрипкашы, оқытушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[Скрипка]] |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = Сан-Франциско симфониялық оркестрі, Бостон симфониялық оркестрі, ішекті квартет |Қызметтес болған = Дирижер – Майкл Тилсон Томас; Виолончелисттер – Йо-Йо Ма, Барбара Богатин; Композитор – Сэм Пост |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = [https://www.sfsymphony.org/Data/Event-Data/Artists/A/Raushan-Akhmedyarova San Francisco Symphony - Akhmedyarova, Raushan] |Commons = }} '''Раушан Қаршымбайқызы Ахмедиярова''' [[Ағылшын тілі|(ағылш.]] ''Raushan Akhmedyarova;'' [[Алматы]], [[Қазақстан]]) – қазақстандық [[Скрипка|скрипкашы]], халықаралық байқаулардың лауреаты, [[Оқыту|оқытушы]], Сан-Франциско симфониялық оркестрінің ұзақ жылғы мүшесі (екінші [[скрипка]] тобы) және Бостон симфониялық [[Оркестр|оркестрінің]] солисті болған.<ref name=":0">{{Cite web|title=San Francisco Symphony - Akhmedyarova, Raushan|url=https://www.sfsymphony.org/Data/Event-Data/Artists/A/Raushan-Akhmedyarova|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=ШТАТНАЯ СКРИПКА <nowiki>|</nowiki> KM.RU|url=https://www.km.ru/bsssr/2002/03/19/kultura/shtatnaya-skripka|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны == Раушан Ахмедиярова [[Алматы]] қаласында музыкалық отбасында дүниеге келген. Әкесі — белгілі [[Домбыра|домбырашы]], [[Күйші|дәулескер күйші]], [[Сазгер|композитор]], [[Дирижер|дирижёр]], [[Қазақстанның халық әртісі]] [[Қаршыға Ахмедиярұлы|Қаршыға (Қаршымбай) Ахмедияров]]. Анасы — Нұрбике Жұмағалиқызы Ахмедиярова, [[балалар дәрігері]], Алматыдағы №12 емхананың [[педиатрия]] бөлімінің меңгерушісі болған. Ағасы — Ерлан, [[инженер]]. Кіші інісі — [[Ахмедияров Ерболат Қаршымбайұлы|Ерболат Қаршымбайұлы Ахмедияров]], Қазақстанның Бірінші Президенті қорының стипендиаты, [[Қазақ ұлттық өнер университеті|К.Байсейітова атындағы Қазақ ұлттық өнер университетінің]] Еуразия студенттік симфониялық оркестрінің бас дирижёрі.<ref name=":1">{{Cite web|title=Сан-Францискодағы скрипкашы қазақ қызы <nowiki>|</nowiki> Qazaq Gazeta|url=https://ulan.kazgazeta.kz/news/17328|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ерболат Ахмедьяров: Дирижер в какой-то мере соавтор композитора…|url=https://kazpravda.kz/n/erbolat-ahmedyarov-dirizher-v-kakoy-to-mere-soavtor-kompozitora/|accessdate=22.04.2026}}</ref> Балалық шағынан бастап әкесінің [[Домбыра|домбырада]] [[күй]] орындауын тыңдап өскен. [[Скрипка|Скрипкаға]] құмар болған кезде әкесі оған қолдау көрсетіп, былай дегені белгілі:<ref name=":1" /><blockquote> ''«Жарайсың, қызым! Мен домбырамен Қазақстанның ішінде ғана танылсам, сен скрипкада ойнап, дүниежүзіне танымал бол!»''</blockquote> == Білімі == Алматыдағы К.Байсейітова атындағы республикалық мамандандырылған музыкалық орта мектеп-интернаты РММ-да [[скрипка]] сыныбында оқыған. Кейін [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын]] атақты [[профессор]], ЮНЕСКО-ның әртісі, скрипкашы [[Айман Қожабекқызы Мұсақожаева]] сыныбында бітірген және П.И.Чайковский атындағы Мәскеу консерваториясында жеке сабақтар алған.<ref name=":1" /> 1993 жылы [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африка Республикасында]] ([[Претория|Преторияда]]) халықаралық байқауда өнер көрсеткен. Әділқазылар алқасында болған профессор, скрипкашы Эдуард Шмидер оны Даллас университетіне шақырған. Алматыдағы консерваторияны бітірген соң Раушан оған хабарласып, [[Кассета|кассетасын]] жіберген. Нәтижесінде 1994 жылы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-қа кетіп, Эдуард Шмидердің сыныбында оқыған.<ref>{{Cite web|title=Американская мечта Раушан Ахмедьяровой - Караван|url=https://www.caravan.kz/gazeta/amerikanskaya-mechta-raushan-akhmedyarovojj-52608/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=International Violin Competition|url=http://www.eduardschmieder.com/students.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Мансабы == Раушан Ахмедиярова — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та қызмет ететін скрипкашы. 2003 жылдан бастап [[Сан-Франциско]] қаласында тұрып, шығармашылық қызметін жүзеге асырып келеді. Солист әрі [[концертмейстер]] ретінде өнер көрсетеді. Оқуын аяқтағаннан кейін [[Флорида|Флоридадағы]] «''New World Symphony'' ''Orchestra''» (Жаңа Әлем Симфониялық Оркестрі) оркестрінде жеті жыл бойы скрипкашылар тобының [[Концертмейстер|концертмейстері]] және солисті қызметін атқарған. Осы кезеңде [[Майами]] қаласында ішекті квартет құрып, онда бірінші скрипкашы (концертмейстер) ретінде өнер көрсеткен. [[Квартет]] әр жылдары АҚШ қалаларында әлемнің жетекші залдарында өнер көрсетті.Олардың қатарында Карнеги-холл сахнасы ([[Нью-Йорк]]); Корольдік Альберт-холл ([[Лондон]]); Музыкоград ([[Париж]]); Музикферайн ([[Вена]]); сондай-ақ Дэвистің симфониялық залы ([[Сан-Франциско]]) бар. Сонымен қатар [[Германия]], [[Шотландия]], [[Швейцария]], [[Болгария]], [[Испания]], [[Италия]], [[Франция]], [[Нидерланд]], [[Ұлыбритания]] және [[Коста-Рика]] елдерінде гастрольдік сапарлармен болған.<ref>{{Cite web|title=Traditional and Classical Music of Kazakhstan <nowiki>|</nowiki> New York Concert Review, Inc.|url=https://nyconcertreview.com/reviews/traditional-and-classical-music-of-kazakhstan/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mendelssohn’s “Scottish” Symphony – Encore Spotlight|url=https://encorespotlight.com/event/san-francisco-symphony-mendelssohns-scottish-symphony-2024/|accessdate=22.04.2026}}</ref> 2006 жылдан бастап «San Francisco Symphony Orchestra» оркестрінің екінші скрипка тобының құрамында қызмет етеді. [[Оркестр|Оркестрлік]] қызметпен қатар [[Камералық музыка|камералық музыкамен]] айналысады, музыкалық академияда педагогикалық қызмет атқарады және әкесінің шығармалары негізінде жазылған туындыларды орындайды. Ахмедиярова «Концерттер Отанында» атты [[классикалық музыка]] фестивальіне қатысты. Аталған фестивальді «[[Әлем Арт]]<nowiki/>» қоғамдық қоры және «[[БТА Банкі|БТА Банк]]<nowiki/>» ұйымдастырған. Фестиваль шетелде табысты өнер көрсетіп жүрген қазақстандық [[Музыкант|музыканттардың]] шығармашылығын отандық көрерменге таныстыруға бағытталған. Фестиваль аясында ол [[Пианино|пианист]] [[Жібек Қожахметова|Жібек Қожахметовамен]] бірге [[Дуэт|дуэтте]] өнер көрсетіп, [[Сазгер|композитор]] [[Феликс Мендельсон|Феликс Мендельсонның]] [[скрипка]] мен [[Фортепиано|фортепианоға]] арналған қос концерті шығармасын орындады. Бұл шығарма Ахмедиярованың репертуарында алғаш рет орындалды. Фестиваль [[Астана]] және [[Алматы]] қалаларының Конгресс-холлында және [[Қазақ мемлекеттік филармониясы|Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік]] [[Қазақ мемлекеттік филармониясы|академиялық филармонияның]] сахнасында ұйымдастырылды. Жобаның [[Продюсер|продюсері]] — [[Айнұр Сәденова]]. Фестиваль көрермен тарапынан жылы қабылданып, қатысушылар мен тыңдармандарды біріктірген маңызды мәдени оқиғаға айналды.<ref>{{Cite web|title=Общественно-политическая газета Казахстана.Время.Они улетели, но мечтают вернуться|url=https://time.kz/news/archive/2008/10/16/7269|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=На совершенном языке: звуки и образы » Новое поколение|url=https://archive.np.kz/cultura/1936-na_sovershennom_jazyke_zvuki_i_obrazy.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> === Камералық музыка === Сан-Франциско симфониялық оркестрінде жұмыс істеген жылдары Раушан Ахмедиярова [[Камералық музыка|камералық музыкамен]] белсенді айналысады. Ол [[оркестр]] әріптесі, [[Виолончель|виолончелист]] [[Барбара Богатин|Барбара Богатинмен]] бірнеше рет [[дуэт]], [[трио]] және [[квартет]] құрамында өнер көрсеткен. 2020 жылы «''Violins of Hope''» жобасы аясында (23 ақпан, Davies Symphony Hall) үш [[музыкант]] (Раушан Ахмедиярова — [[Скрипка|скрипкада]], Адам Смыла — [[Альт|альтта]], [[Барбара Богатин]] — [[Виолончель|виолончельде]]) мына шығармаларды орындады: * Гидеон Клейннің 1944 жылғы ішекті триосы; * Ханс Крастың Пассакалия мен фугасы; * «Танец» («Tánec») атты чехиялық шағын шығарма.<ref>{{Cite web|title=SF Symphony concert to spotlight 'Violins of Hope' belonging to Holocaust victims|url=https://www.yahoo.com/news/sf-symphony-concert-spotlight-violins-003342179.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> 2019 жылы «UCSF Benioff Children's Hospital» [[Балалар ауруханасы|балалар ауруханасында]] «Music in the Wards» сериясы шеңберінде концерт берді. Көп жылдар бойы [[Сан-Франциско]] қалалық [[Кітапхана|кітапханаларында]] тегін «Community Chamber Concerts» өткізеді. Мысалы, 2026 жылдың 25 сәуірінде «Merced Branch» кітапханасында [[Барбара Богатин|Барбара Богатинмен]] дуэт концертін береді.<ref>{{Cite web|title=Performance: SF Symphony Community Concert <nowiki>|</nowiki> San Francisco Public Library|url=https://sfpl.org/events/2026/04/25/performance-sf-symphony-community-concert|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Music in the Wards — Creative Arts Therapy at UCSF|url=https://www.bchcreativearts.org/blog/music-in-the-wards|accessdate=22.04.2026}}</ref> Сондай-ақ [[Сулхан Цинцадзе|Сулхан Цинцадзенің]] ішекті квартетке арналған «Миниатюралар» шығармасын орындаған.<ref>{{Cite web|title=Music - Sulkhan Tsintsadze, “Miniatures” for String Quartet|url=https://www.barbarabogatin.com/music/music-sulkhan-tsintsadze-miniatures-for-string-quartet|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Байқаулар == Раушан Ахмедиярова бірнеше беделді [[скрипка]] байқауларының лауреаты: * Қазақстанның ұлттық скрипка байқауының бірінші сыйлығының иегері; * [[Ташкент|Ташкенттегі]] [[Азия]] Халықаралық байқауының лауреаты; * [[Претория|Преториядағы]] ([[Оңтүстік Африка]]) UNISA Халықаралық байқауының лауреаты (1993); * [[Женева]] Халықаралық байқауының лауреаты. Бұл жеңістер оған Халықаралық сахнаға шығуға және [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та оқуға мүмкіндік ашқан.<ref name=":0" /> == Әке мұрасы == [[Қаршыға Ахмедиярұлы|Қаршымбай Ахмедияровтың]] [[Күй|күйлері]] терең дәстүрлі негізге сүйенеді және оларды еуропалық аспаптарға бейімдеу оңай емес еді. 2010 жылдары Сан-Франциско симфониялық оркестрінің бас [[Дирижер|дирижëрі]] [[Майкл Тилсон Томас]] [[Қаршыға Ахмедиярұлы|Қаршымбай Ахмедияровтың]] күйлерін тыңдап, Раушанға былай деген:<ref name=":1" /><blockquote> ''«Мынау керемет қой! Неге бұларды скрипкада ойнап көрмейсің?!»'' </blockquote>Алғашында Раушан қазаққа тән қарапайымдылықпен тақырыпты уақытша қалдырған. Алайда дирижëр бірнеше рет оны жобаға оралуға шақырған. Кейін [[аранжировка]] мәселесін шешу үшін танымал қытайлық виолончелисттің [[Йо-Йо Ма]] көмегі ұсынылған. Оның ұсынысы бойынша [[Вашингтон|Вашингтонда]] тұратын жас [[Сазгер|композитор]] [[Сэм Пост]] табылған. Сэм Пост Қаршымбай Ахмедияровтың тақырыптары негізінде «[[Sketches from Kazakhstan]]<nowiki/>» («[[Қазақстан эскиздері]]<nowiki/>») атты шығарма жазған.<ref>{{Cite web|title=Raushan Akhmedyarova – The Zach Project|url=https://thezachproject.us/index.php/tag/raushan-akhmedyarova/|accessdate=22.04.2026}}</ref> Бұл туынды алдымен ішекті квартет үшін, кейін [[скрипка]] мен [[Фортепиано|фортепианоға]], ал одан әрі камералық оркестр үшін өңделген. Раушан Ахмедиярова шығарманың премьераларында солист ретінде өнер көрсеткен. Нәтижесінде 2017 жылы желтоқсанда Сан-Франциско симфониялық оркестрінің «[[SoundBox]]<nowiki/>» («Connections») сериясында әкесінің шығармашылығына арналған арнайы камералық оркестрмен концерт ұйымдастырылған (дирижëрі [[Кристиан Рейф]] болды). Раушан Ахмедиярова бұл көпжылдық жобаның сәтті аяқталуына көмектескен музыканттарға, әсіресе [[Майкл Тилсон Томас]] пен [[Йо-Йо Ма|Йо-Йо Маға]] алғыс білдірген.<ref>{{Cite web|title=SoundBox|url=https://sfsoundbox.com/show-credits-for-connections/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sam Post's West Coast Tour feat. Raushan Akhmedyarova and James Jaffe - Groupmuse|url=https://www.groupmuse.com/events/4430-sam-post-s-west-coast-tour-feat-raushan-akhmedyarova-and-james-jaffe|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Дискография == Раушан Ахмедиярова негізінен [[оркестр]] мүшесі ретінде жазбаларға қатысқан. Оның ең танымал жазбаларының бірі: «S&M2 (Metallica & San Francisco Symphony, 2020)» — оркестр құрамында. Сондай-ақ ол Сан-Франциско симфониялық оркестрінің басқа да көптеген жазбаларына қатысқан. Әкесінің күйлері негізінде композитор [[Сэм Пост]] жазған «[[Sketches from Kazakhstan]]<nowiki/>» шығармасының әртүрлі нұсқаларын (скрипкамен) орындаған және жазбаларға қатысқан.<ref>{{Cite web|title=Raushan Akhmedyarova Discography: Vinyl, CDs, & More <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/8113541-Raushan-Akhmedyarova|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:Қазақстан скрипкашылары]] [[Санат:Қазақстан музыканттары]] [[Санат:Әйел музыканттар]] [[Санат:Қазақстан академиялық музыканттары]] 7ojarwqa9n5tntca1xfk2tzju20tee0 Әпике Кәріпқызы Әбенова 0 780222 3607885 3596397 2026-05-22T17:01:21Z Tuttiorchestra687 173049 3607885 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Әпике Әбенова |Шынайы есімі = |Сурет = Әпике Әбенова.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Аққыздың жиені домбырашы Әпике Әбенова Кәріпқызы |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған кездегі есімі = Әпике Кәріпқызы Әбенова |Толық аты = |Туған күні = 1915 |Туған жері = Жезқазған облысы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, Қарабұлақ ауылы |Қайтыс болған күні = 1999 |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Мамандықтары = Домбырашы, күйші, оқытушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = Домбыра |Жанрлары = Шертпе күй |Лақап аттары = |Ұжымдары = Жамбыл атындағы қазақ мемлекеттік филармониясы |Қызметтес болған = «Қазақконцерт» бірлестігі |Лейблдері = |Марапаттары = «Құрмет» грамотасы (1967) |Сайты = |Commons = }} '''Әпике Кәріпқызы Әбенова''' ([[1915 жыл|1915]], [[Жезқазған облысы]], [[Шет ауданы]], Қарабұлақ ауылы – [[1999 жыл|1999]]) – қазақтан шыққан [[Домбыра|домбырашы]], [[күйші]], Арқа ([[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)|Сарыарқа]]) [[шертпе күй]] мектебінің көрнекті өкілдерінің бірі.<ref name=":0">{{Cite web|title=Арқа күйшілік мектебі|url=https://muscomplexpavl.edu.kz/music/arka.pdf|accessdate=28.04.2026}}</ref> == Өмірлік жолы == Әпике Кәріпқызы Әбенова [[1915 жыл|1915]] жылы [[Жезқазған облысы|Жезқазған облысының]] (қазіргі [[Қарағанды облысы]]) [[Шет ауданы|Шет ауданындағы]] «[[Қарабұлақ» кеншары|Қарабұлақ» кеншарында]] (Қарабұлақ ауылында) дүниеге келген. Әкесі [[Кәріп]] өзі домбырашы болғандықтан, қызын кішкентайынан бастап [[домбыра]] шертуді үйрете бастады. Әпике атақты күйші [[Аққыз]] (шын аты Мүгүлсін) Ахметқызының [[жиен]] сіңлісі болды. (Аққыздың Зейнеп деген бірге туған апайынан туған).<ref name=":0" /> [[Аққыз]] күйшінің өзінен кейінгі ізбасар шәкірттерінің арасында Әпикенің домбырашылық өнері күй сүйер қауымға жақсы танымал болды. Әпике өз ауылында домбыраны едәуір меңгерген кезде [[Аққыз|Аққыз Ахметқызы]] оның талабын құптап, көп уақыт өз қолына алып, домбыраға үйретті. Әпике [[Аққыз|Аққыздан]] [[Тәттімбет Қазанғапұлы]], [[Тоқа Шоңманұлы]], [[Әбди Рысбекұлы]] сияқты атақты домбырашылардың [[Күй|күйлерін]] үйреніп, бала жасынан оларды бойына сіңірді.<ref>{{Cite web|title=Айтолқын Тоқтаған: Күйшілік өнерде жігіттің сыршылдығы мен қыздардың нәзіктігін қатар қою мүмкін емес|url=https://aikyn.kz/293501/aytolk-yn-tok-tag-an--kuyshilik-onerde-zhigittin--syrshyldyg-y-men-k-yzdardyn--n-ziktigin-k-atar-k-oyu-mumkin-emes|accessdate=28.04.2026}}</ref> [[1957 жыл|1957]] жылы Әпике [[Қазақ филармониясы|Қазақтың Жамбыл Жабаев атындағы Мемлекеттік филармониясына]] домбырашы-солист болып орналасты. [[1960 жыл|1960]] жылы «[[Қазақконцерт]]<nowiki/>» (қазіргі Құрманғазы оркестр ұйымы) бірлестігі құрылып, жеке мекеме болып бөлініп шыққан соң Әпике осы шығармашылық бірлестікке ауысты. Ол [[1970 жыл|1970]] жылы [[Зейнеткерлік жасы|зейнеткерлікке]] шыққанға дейін «[[Қазақконцерт|Қазақконцертте]]<nowiki/>» солист-домбырашы болып қызмет етті. Оның концерттік бағдарламасы негізінен [[Шертпе күй|шертпе күйлерден]] тұрды. Әпике [[Тәттімбет Қазанғапұлы|Тәттімбет]] күйлерін, [[Әбди Рысбекұлы|Әбди Рысбекұлының]], [[Аққыз|Аққыздың]] «[[Қосбасар|Қосбасарларын]]<nowiki/>» жарасымды және тартымды орындады. «[[Қазақконцерт|Қазақконцертте]]<nowiki/>» жұмыс істей жүріп, [[күй]] өнерін ел арасына насихаттауға белсене атсалысты. [[1967 жыл|1967]] жылы Әпике Әбенова [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] Мәдениет министрлігінің «[[Құрмет]]<nowiki/>» грамотасымен марапатталды. Ол [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М. Әуезов]] атындағы әдебиет және өнер мұражайындағы [[қазақ әдебиеті]] мен [[Өнер|өнері]] халық университетінің күй кештеріне, қазақ телеарналарының музыкалық хабарларына жиі шақырылып, [[күй]] тартты. Әпикенің орындауындағы [[Шертпе күй|шертпе күйлерді]] жұртшылық жақсы қабылдап, сүйсіне тыңдады. Оның орындауында бірнеше күй [[Қазақ радиосы|қазақ радиосына]] және [[Күйтабақ|күйтабақтарға]] жазылды.<ref>{{Cite web|title=Апике Абенова – Играет Апике Абенова – Vinyl (7", 33 ⅓ RPM, Mono), 1977 [r14822916] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/14822916-Апике-Абенова-Играет-Апике-Абенова|accessdate=28.04.2026}}</ref> Әпике шертпе күйдің майталман орындаушысы ретінде [[Дайрабай]], [[Әбди]], [[Аққыз]] күйлерін ұрпақтарға жеткізді. Оның репертуарында «[[Мұңды қыз]]<nowiki/>» ([[Аққыз]]), «[[Қосбасар]]<nowiki/>» (1-3 түрлері); «[[Зар қосбасар]]<nowiki/>» ([[Әбди Рысбекұлы]]); «[[Әбді (күй)|Әбді]]<nowiki/>», сондай-ақ өзі шығарған «[[Анама]]<nowiki/>»; «[[Сары өзен (күй)|Сары өзен]]<nowiki/>» сияқты шығармалары ерекше аталады. Әпике өз өнерін жас буынға да берді. Оның шәкірттерінің қатарында белгілі жазушы әрі [[күйші]] [[Таласбек Әсемқұлов]] (2023 жылы қайтыс болды) бар.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Таласбек Әсемқұлов. Сүгірдің әулеті <nowiki>|</nowiki> “Adyrna” Ulusal Portalı|url=https://adyrna.kz/tr/post/3021|accessdate=28.04.2026}}</ref> ХХ ғасырдың басындағы патриархалды қоғам мен діни дәстүрлер әйел домбырашыларға өнер жолын еркін жалғастыруды қиындатты. «Әйел — ошақ басы, отбасының ұйытқысы» деген қағидалар қатаң ұстанылған ортада көптеген [[күйші]] әйелдер сүйікті өнерімен толық айналыса алмады. Дегенмен, өз ойын еркін жеткізуге қорықпайтын, ішкі еркіндікті сезінген әйел домбырашылардың есімдері өнер даласында есте сақталып отыр. Әпике Әбенова осындай қиындықтарға қарамастан Арқа шертпе күй мектебінің маңызды өкілі болып, бай мұрасын сақтап қалды.<ref>{{Cite web|title=БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ДОМБЫРАШЫЛЫҚ ДӘСТҮРІНДЕГІ ҚЫЗ-КЕЛІНШЕКТЕР|url=https://cyberleninka.ru/article/n/batys-aza-stan-dombyrashyly-d-st-rindegi-yz-kelinshekter/viewer|accessdate=28.04.2026}}</ref> == Әдебиет == # Аққыз. Естеліктер мен толғаулар./ Құрас. Б.Ж.Тәкішов. Қарағанды, 2007. - 94 бет. ISBN 9965-790-28-0 (Қарағанды «Болашақ» университеті, 2007) # Ұлы даланың көне сарындары: Антология. Үш томдық. – Т. 2: Аспаптық көне сарындар. Дәстүрлі күй өнері / Жауапты редактор Қазтуғанова А.Ж. – Алматы: «Brand Book», 2020. – 1184 бет. ISBN 978-601-08-0111-0 # Ахметқызы Аққыз - Централизованная библиотечная система Актогайского района. # М. Қ. Қисамеденова - Батыс Қазақстан домбырашылық дәстүріндегі қыз-келіншектер (Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің Хабаршысы № 1(89), 2022) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан күйшілері]] [[Санат:Қазақстан домбырашылары]] ausidq9jjmo1hbts5i2kc1ii9d51xec 3607890 3607885 2026-05-22T17:11:34Z Tuttiorchestra687 173049 3607890 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Әпике Әбенова |Шынайы есімі = |Сурет = Әпике Әбенова.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Аққыздың жиені домбырашы Әпике Әбенова Кәріпқызы |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған кездегі есімі = Әпике Кәріпқызы Әбенова |Толық аты = |Туған күні = 1915 |Туған жері = Жезқазған облысы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, Қарабұлақ ауылы |Қайтыс болған күні = 1999 |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Мамандықтары = Домбырашы, күйші, оқытушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = Домбыра |Жанрлары = Шертпе күй |Лақап аттары = |Ұжымдары = Жамбыл атындағы қазақ мемлекеттік филармониясы |Қызметтес болған = «Қазақконцерт» бірлестігі |Лейблдері = |Марапаттары = «Құрмет» грамотасы (1967) |Сайты = |Commons = }} '''Әпике Кәріпқызы Әбенова''' ([[1915 жыл|1915]], [[Жезқазған облысы]], [[Шет ауданы]], Қарабұлақ ауылы – [[1999 жыл|1999]]) – қазақтан шыққан [[Домбыра|домбырашы]], [[күйші]], Арқа ([[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)|Сарыарқа]]) [[шертпе күй]] мектебінің көрнекті өкілдерінің бірі.<ref name=":0">{{Cite web|title=Арқа күйшілік мектебі|url=https://muscomplexpavl.edu.kz/music/arka.pdf|accessdate=28.04.2026}}</ref> == Өмірлік жолы == Әпике Кәріпқызы Әбенова [[1915 жыл|1915]] жылы [[Жезқазған облысы|Жезқазған облысының]] (қазіргі [[Қарағанды облысы]]) [[Шет ауданы|Шет ауданындағы]] «[[Қарабұлақ» кеншары|Қарабұлақ» кеншарында]] (Қарабұлақ ауылында) дүниеге келген. Әкесі [[Кәріп]] өзі домбырашы болғандықтан, қызын кішкентайынан бастап [[домбыра]] шертуді үйрете бастады. Әпике атақты күйші [[Аққыз]] (шын аты Мүгүлсін) Ахметқызының [[жиен]] сіңлісі болды. (Аққыздың Зейнеп деген бірге туған апайынан туған).<ref name=":0" /> [[Аққыз]] күйшінің өзінен кейінгі ізбасар шәкірттерінің арасында Әпикенің домбырашылық өнері күй сүйер қауымға жақсы танымал болды. Әпике өз ауылында домбыраны едәуір меңгерген кезде [[Аққыз|Аққыз Ахметқызы]] оның талабын құптап, көп уақыт өз қолына алып, домбыраға үйретті. Әпике [[Аққыз|Аққыздан]] [[Тәттімбет Қазанғапұлы]], [[Тоқа Шоңманұлы]], [[Әбди Рысбекұлы]] сияқты атақты домбырашылардың [[Күй|күйлерін]] үйреніп, бала жасынан оларды бойына сіңірді.<ref>{{Cite web|title=Айтолқын Тоқтаған: Күйшілік өнерде жігіттің сыршылдығы мен қыздардың нәзіктігін қатар қою мүмкін емес|url=https://aikyn.kz/293501/aytolk-yn-tok-tag-an--kuyshilik-onerde-zhigittin--syrshyldyg-y-men-k-yzdardyn--n-ziktigin-k-atar-k-oyu-mumkin-emes|accessdate=28.04.2026}}</ref> [[1957 жыл|1957]] жылы Әпике [[Қазақ филармониясы|Қазақтың Жамбыл Жабаев атындағы Мемлекеттік филармониясына]] домбырашы-солист болып орналасты. [[1960 жыл|1960]] жылы «[[Қазақконцерт]]<nowiki/>» (қазіргі Құрманғазы оркестр ұйымы) бірлестігі құрылып, жеке мекеме болып бөлініп шыққан соң Әпике осы шығармашылық бірлестікке ауысты. Ол [[1970 жыл|1970]] жылы [[Зейнеткерлік жасы|зейнеткерлікке]] шыққанға дейін «[[Қазақконцерт|Қазақконцертте]]<nowiki/>» солист-домбырашы болып қызмет етті. Оның концерттік бағдарламасы негізінен [[Шертпе күй|шертпе күйлерден]] тұрды. Әпике [[Тәттімбет Қазанғапұлы|Тәттімбет]] күйлерін, [[Әбди Рысбекұлы|Әбди Рысбекұлының]], [[Аққыз|Аққыздың]] «[[Қосбасар|Қосбасарларын]]<nowiki/>» жарасымды және тартымды орындады. «[[Қазақконцерт|Қазақконцертте]]<nowiki/>» жұмыс істей жүріп, [[күй]] өнерін ел арасына насихаттауға белсене атсалысты. [[1967 жыл|1967]] жылы Әпике Әбенова [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] Мәдениет министрлігінің «[[Құрмет]]<nowiki/>» грамотасымен марапатталды. Ол [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М. Әуезов]] атындағы әдебиет және өнер мұражайындағы [[қазақ әдебиеті]] мен [[Өнер|өнері]] халық университетінің күй кештеріне, қазақ телеарналарының музыкалық хабарларына жиі шақырылып, [[күй]] тартты. Әпикенің орындауындағы [[Шертпе күй|шертпе күйлерді]] жұртшылық жақсы қабылдап, сүйсіне тыңдады. Оның орындауында бірнеше күй [[Қазақ радиосы|қазақ радиосына]] және [[Күйтабақ|күйтабақтарға]] жазылды.<ref name=":1">{{Cite web|title=Апике Абенова – Играет Апике Абенова – Vinyl (7", 33 ⅓ RPM, Mono), 1977 [r14822916] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/14822916-Апике-Абенова-Играет-Апике-Абенова|accessdate=28.04.2026}}</ref> Әпике шертпе күйдің майталман орындаушысы ретінде [[Дайрабай]], [[Әбди]], [[Аққыз]] күйлерін ұрпақтарға жеткізді. Оның репертуарында «[[Мұңды қыз]]<nowiki/>» ([[Аққыз]]), «[[Қосбасар]]<nowiki/>» (1-3 түрлері); «[[Зар қосбасар]]<nowiki/>» ([[Әбди Рысбекұлы]]); «[[Әбді (күй)|Әбді]]<nowiki/>», сондай-ақ өзі шығарған «[[Анама]]<nowiki/>»; «[[Сары өзен (күй)|Сары өзен]]<nowiki/>» сияқты шығармалары ерекше аталады. Әпике өз өнерін жас буынға да берді. Оның шәкірттерінің қатарында белгілі жазушы әрі [[күйші]] [[Таласбек Әсемқұлов]] (2023 жылы қайтыс болды) бар.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Таласбек Әсемқұлов. Сүгірдің әулеті <nowiki>|</nowiki> “Adyrna” Ulusal Portalı|url=https://adyrna.kz/tr/post/3021|accessdate=28.04.2026}}</ref> ХХ ғасырдың басындағы патриархалды қоғам мен діни дәстүрлер әйел домбырашыларға өнер жолын еркін жалғастыруды қиындатты. «Әйел — ошақ басы, отбасының ұйытқысы» деген қағидалар қатаң ұстанылған ортада көптеген [[күйші]] әйелдер сүйікті өнерімен толық айналыса алмады. Дегенмен, өз ойын еркін жеткізуге қорықпайтын, ішкі еркіндікті сезінген әйел домбырашылардың есімдері өнер даласында есте сақталып отыр. Әпике Әбенова осындай қиындықтарға қарамастан Арқа шертпе күй мектебінің маңызды өкілі болып, бай мұрасын сақтап қалды.<ref>{{Cite web|title=БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ДОМБЫРАШЫЛЫҚ ДӘСТҮРІНДЕГІ ҚЫЗ-КЕЛІНШЕКТЕР|url=https://cyberleninka.ru/article/n/batys-aza-stan-dombyrashyly-d-st-rindegi-yz-kelinshekter/viewer|accessdate=28.04.2026}}</ref> == Дискография == 1977 жылы [[Ташкент]] қаласында М.Т. Ташмұхамедов атындағы зауытта «Мелодия» КСРО министрлігінің қолдауымен Бүкілодақтық грампластинка фирмасында күйтабағы шыққан. Күйтабақтың бірінші «A» бетінде: # Әбді (Әбді) # Анама (Әпике) # Сары өзен (Әпике) деген күйлері. Екінші «B» бетінде: # Аққыз (Аққыз) # Дайрабай (Дайрабай) # Мұңлы қаз немесе Қыз (Әпике) деген күйлері жазылған.<ref name=":1" /> == Әдебиет == # Аққыз. Естеліктер мен толғаулар./ Құрас. Б.Ж.Тәкішов. Қарағанды, 2007. - 94 бет. ISBN 9965-790-28-0 (Қарағанды «Болашақ» университеті, 2007) # Ұлы даланың көне сарындары: Антология. Үш томдық. – Т. 2: Аспаптық көне сарындар. Дәстүрлі күй өнері / Жауапты редактор Қазтуғанова А.Ж. – Алматы: «Brand Book», 2020. – 1184 бет. ISBN 978-601-08-0111-0 # Ахметқызы Аққыз - Централизованная библиотечная система Актогайского района. # М. Қ. Қисамеденова - Батыс Қазақстан домбырашылық дәстүріндегі қыз-келіншектер (Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің Хабаршысы № 1(89), 2022) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан күйшілері]] [[Санат:Қазақстан домбырашылары]] brr9okfwj90adei6xic13r6ef22g2k4 Фаузия Хәкімбекқызы Тажина 0 780314 3607898 3605075 2026-05-22T17:25:25Z Tuttiorchestra687 173049 3607898 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Фаузия Хәкімбекқызы Тажина |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Фаузия Хәкімбекқызы Тажина |Толық аты = |Туған күні = 13.07.1990 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 2022 жылдан бастап |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} {{Байрақ|Ресей}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], скрипкашы, оқытушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = Скрипка, ұрмалы аспаптар, блокфлейта |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = «Сібір Камератасы» камералық оркестрі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = [https://tomskfil.ru/kollektivi_i_solisti/fauziya-tazhina/ Фаузия ТАЖИНА — Томская Областная Государственная Филармония] |Commons = }} '''Фаузия Хәкімбекқызы Тажина''' ([[13 шілде]] [[1990 жыл|1990]], [[Алматы]]) — қазақстандық [[Дирижер|дирижёр]], [[Скрипка|скрипкашы]], «[[Сібір Камератасы]]<nowiki/>» камералық оркестрдің көркемдік жетекшісі және бас дирижёрі, Халықаралық деңгейде өнер көрсететін музыкант.<ref name=":0">{{Cite web|title=Фаузия ТАЖИНА — Томская Областная Государственная Филармония|url=https://tomskfil.ru/kollektivi_i_solisti/fauziya-tazhina/|accessdate=26.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Фаузия Тажина [[1990 жыл]]ы [[Алматы]] қаласында қарапайым отбасында дүниеге келген. Бес жасынан бастап [[скрипка]]да ойнауға құштарлық танытқан. 1998–2003 жылдары Алматыдағы М.Төлебаев атындағы №5 Балалар музыка мектебінде білім алған. 2003–2005 жылдары [[Астана|Астанадағы]] Қазақ ұлттық музыка академиясында ([[Қазақ ұлттық өнер университеті|қазіргі К. Байсейітова атындағы өнер университеті]]) оқыған. 2005–2009 жылдары А.Ф.Муров атындағы [[Жаңасібір]] музыкалық колледжінде [[профессор]], скрипкашы, Ресей Федерациясының еңбек сіңірген өнер қайраткері, «[[Жылтыр ысқыштар]]<nowiki/>» (''Блестящие смычки'') камералық оркестрінің жетекшісі [[Марина Александровна Кузина]]ның сыныбында тәлім алады. 2009–2017 жылдары М.И. Глинка атындағы [[Жаңасібір]]дің мемлекеттік консерваториясында (академияда) [[скрипка]] мамандығы бойынша бакалавр және магистратураны, сондай-ақ ассистентура-тағылымдаманы аяқтаған. [[Скрипка]] бойынша оқытушысы — [[Марина Кузина]]. Сонымен қатар [[Опера (музыка)|опера]] және [[Симфониялық музыка|симфониялық]] дирижёрлеу мамандығы бойынша кәсіби қайта даярлаудан өткен ([[доцент]] [[Вячеслав Иванович Прасолов]] сыныбы).<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=ФАУЗИЯ ТАЖИНА – ЧЕЛОВЕК-ОРКЕСТР? - Тюменская правда - Общественно-политическая газета Тюменской области|url=https://tyum-pravda.ru/2022/02/02/04fauziya-tazhina-chelovek-orkestr/|accessdate=26.04.2026}}</ref> === Шеберлік сыныптары === * [[Скрипка]] аспабы бойынша: профессор [[Эдуард Шмидер]] ([[Temple University]], [[Филадельфия]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) және [[Борис Гарлицкий]] курстары; * Камералық орындаушылық: [[Д.Шрайбер|Д. Шрайбер]]; * Дирижёрлеу: [[Алексей Шатаний]], профессор [[Владимир Понькин]] ([[Томск]], 2022 жыл, желтоқсан).<ref name=":0" /> == Мансабы == Фаузия Тажина кәсіби мансабын скрипкашы және камералық орындаушы ретінде бастады. Жаңасібірдегі оқуын аяқтағаннан кейін ол [[скрипка]] аспабында жеке орындаушы және әртүрлі камералық ұжымдардың мүшесі ретінде белсенді өнер көрсетті. [[Жаңасібір]] мемлекеттік консерваториясының студенттік және камералық оркестрлерімен, сондай-ақ «[[Жылтыр ысқыштар]]<nowiki/>» камералық оркестрімен жұмыс істеді. Кейін [[Томск]] академиялық [[Симфониялық оркестр|симфониялық оркестрімен]] тығыз ынтымақтастық орнатып, «Балалар оркестрмен ойнайды» жобасын басқарды. Бұл жоба [[Томск]] облысындағы дарынды жастарды қолдауға бағытталған концерттік бағдарламалар сериясынан тұрады. Сонымен қатар оның шығармашылық қызметінде ішекті аспаптар [[квартет]]ін басқару тәжірибесі бар.<ref name=":1">{{Cite web|title=Музыка как иллюзия полета|url=https://stolnick-tmn.ru/articles/muzyka-kak-illyuziya-poleta/|accessdate=26.04.2026}}</ref> 2021 жылдың қазан айында «[[Сібір Камератасы]]<nowiki/>» ({{lang-ru|Камерата Сибири}}) негізін қалаушысы және ұзақ жылдар бойы көркемдік жетекшісі әрі бас дирижёрі болған [[Антон Георгиевич Шароев]] қайтыс болды. Осыдан кейін [[оркестр]] бірнеше ай бойы [[Дирижер|дирижёр]] мен көркемдік жетекшісіз қалды. 2022 жылдың ақпан айынан бастап «[[Сібір Камератасы]]<nowiki/>» камералық оркестрінің көркемдік жетекшісі әрі бас дирижёрі болып Фаузия Тажина тағайындалды. Оның басшылығымен оркестрдің концерттік бағдарламалары байып, жаңа шығармалармен толықты. Оркестр құрамына 13 әйел [[музыкант]]тар қосылып, [[Бұқаралық ақпарат құралдары|БАҚ]]-та ''«Әйел камералық оркестрі»'' деп таныла бастады. 2022 жылғы 9 ақпанда Фаузия Тажина «[[Сібір Камератасы]]<nowiki/>» камералық оркестрмен алғашқы дебютін жасап, «1685: Туған күн» атты концерттік жобаны ұсынды. Аталған жоба [[Иоганн Себастьян Бах]] пен [[Георг Фридрих Гендель|Георг Фридрих Гендельдің]] шығармашылығына арналды.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=26.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=О коллективах проекта «Культурное сотрудничество»|url=https://культурноесотрудничество.рф/coll|accessdate=26,04.2026}}</ref> === Концерттік қызметі === Фаузия Тажина әртүрлі елдердің сахналарында өнер көрсетті. Ол [[Қазақстан]] ([[Алматы]], [[Астана]]), [[Ресей]] ([[Жаңасібір]], [[Барнауыл|Барнаул]], [[Омбы|Омск]], [[Томск]], [[Кемерово]], [[Түмен (қала)|Түмен]], [[Абакан]], [[Мәскеу]]), [[Украина]] ([[Киев]]), [[Аустрия]] ([[Вена]]), [[Италия]] ([[Лониго]]), [[Финляндия]] ([[Йювяскюля]]), [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] ([[Сеул]], [[Пусан]]), [[Израиль]] ([[Тель-Авив]]), [[Франция]] ([[Париж]]) және [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] ([[Нью-Йорк]]) қалаларында концерттер өткізді.<ref name=":0" /> Фаузия Тажина қысқа уақыт ішінде кәсіби [[Дирижер|дирижëр]] ретінде қалыптасып, [[Ресей]] мен халықаралық музыкалық кеңістікте танымал бола бастады. == Байқаулар == 2007 ж. – «Жас таланттар-облыстың мерейтойы» мәдениет оқу орындары студенттерінің өнер фестивалінің лауреаты; 2009 ж. – «Музыкалық өнер» номинациясы бойынша «Ресейдің жас дарындары» Бүкілресейлік байқауының 1-кезең жеңімпазы; 2009 ж. – «ХХІ ғасырдың өнері мен білімі» халықаралық байқауы, Лониго, Италия (1 премия); 2010 ж. – «ХХІ ғасырдың өнері мен білімі» халықаралық байқауы, Киев, Украина (1 премия).<ref name=":0" /> == Шығармашылық ерекшелігі == Фаузия Тажина музыкалық-ағартушылық қызметпен белсенді айналысып, [[барокко]], минимализм және [[Сазгер|композиторлардың]] өмірі тақырыптарында дәрістер мен шығармашылық кездесулер өткізеді. Дирижёрлік тәжірибесінде ол оркестрді көбінесе дәстүрлі [[Дирижëрлік таяқша|дирижëрлік таяқшасыз]], тек қол қимылдары арқылы басқарады.<ref>{{Cite web|title=Чем уникальна дирижер из Тюмени Фаузия Тажина: про единственную в Тюмени женщину-дирижера сняли фильм — видео и подробности - 14 мая 2024 <nowiki>|</nowiki> 72.ру|url=https://72.ru/text/gorod/2024/05/14/73569566/|accessdate=26.04.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * Д.М. Женщины-дирижеры — в оркестрах стран мира. — М.: КнигИздат, 2023. – 274 с. Тираж 116. ISBN 978-5-4492-0528-5. [[Санат:Қазақстан скрипкашылары]] [[Санат:Қазақстан музыканттары]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] 90rn749i842gzlkunhw2shc35y972l4 Дина Орынбайқызы Дүйсен 0 780462 3607799 3607240 2026-05-22T15:03:20Z Tuttiorchestra687 173049 /* Байқаулар */ 3607799 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Дина Дүйсен |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_vocal_instrumentalist |Туған кездегі есімі = Дина Орынбайқызы Дүйсен |Толық аты = |Туған күні = 1983 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} {{Байрақ|Ұлыбритания}} |Мамандықтары = Пианист, оқытушы |Дауыс түрі = |Аспаптары = Фортепиано |Жанрлары = |Лақап аттары = «Қазақтың фортепиано ханшайымы» |Ұжымдары = «Duisen Duo» |Қызметтес болған = |Марапаттары = |Сайты = [https://www.dinaduisen.com/ Dina Duisen] |Commons = }} '''Дина Орынбайқызы Дүйсен''' ''(ағылш. Dina Duisen)'' — қазақстандық-британдық [[Пианино|пианист]], Халықаралық байқаулардың лауреаты, [[Лондон|Лондондағы]] Корольдік музыка академиясының магистрі. Шетелде оны «Қазақтың фортепиано ханшайымы» деген лақап атпен таниды.<ref name=":0">{{Cite web|title=BIOGRAPHY <nowiki>|</nowiki> Dina Duisen|url=https://www.dinaduisen.com/biography|accessdate=26.04.2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Королева фортепиано: как музыкант из Казахстана получила признание за рубежом|url=https://forbes.kz/articles/kak_muzyikant_iz_kazahstana_poluchila_priznanie_za_rubejom|accessdate=26,04.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Дина Дүйсен [[1983 жыл|1983]] жылы [[Алматы]] қаласында музыкалық отбасында дүниеге келген.<ref name=":2" /> Әкесі — [[Орынбай Дүйсен|Орынбай Кәріғұлұлы Дүйсен]], [[Домбыра|домбырашы]], [[күйші]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]; анасы — [[Сәуле Қазкенқызы Сағымбаева]], [[доцент]], білікті педагог-пианист; ағасы [[Ордабек Дүйсен]] «Форт-Уэрт» ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) [[Симфониялық оркестр|симфониялық оркестрінің]] [[Концертмейстер|концертмейстері]], [[Скрипка|скрипкашы]]; інісі [[Ілияс Дүйсен|Ілияс]] [[Ілияс Дүйсен|Дүйсен]] [[Скрипка|скрипкашы]] әрі [[Дирижер|дирижëр]].<ref>{{Cite web|title=Өнерлі отбасының өрендері|url=https://kaznui.edu.kz/news/124|accessdate=30.04.2026}}</ref> Дина төрт жасынан бастап [[Фортепиано|фортепианода]] ойнаумен шұғылданады. К. Байсейітова атындағы дарынды балаларға арналған мамандандырылған музыка мектеп-интернатына оқуға түсіп, кейін отбасылық жағдайларға байланысты оқуын аяқтамаған. 1998 жылы [[Астана]] қаласындағы [[Қазақ ұлттық өнер университеті|Қазақ ұлттық музыка академиясында]] (қазіргі К. Байсейітова атындағы өнер университеті) білімін жалғастырып, оқу орнын үздік тәмамдады. Кейін [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тағы [[Техас]] христиан университетінде (''Texas Christian University'') «Artist Diploma» бағдарламасы бойынша толық стипендиямен білім алып, 2008 жылы аяқтады.<ref>{{Cite web|title=Ноты без протеста|url=https://time.kz/news/archive/2008/09/03/6511|accessdate=30.04.2026}}</ref> 2008 жылы [[Лондон|Лондондағы]] Корольдік музыка академиясына түсіп, орындаушылық өнер бойынша магистр дәрежесін 2011 жылы үздік бітірді. Ұстаздары — [[Кристофер Элтон]], [[Хэмиш Милн]] және [[Кэтрин Стотт]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> == Мансабы == Дина Дүйсен [[Қазақстан]], [[Ұлыбритания]], [[Шотландия]], [[Италия]], [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Румыния]], [[Ресей]] және [[Украина]] сахналарында өнер көрсеткен. 2007 жылы [[Кливленд]] музыка институты жанындағы [[Сергей Бабаян]] атындағы фортепиано академиясының шеберлік курстарына қатысқан. Оқу орнын аяқтағаннан кейін Техас Уэслиан университетінде оқытушы қызметіне шақырылғанымен, Лондондағы Корольдік музыка академиясында оқуын жалғастыру мақсатында бұл ұсыныстан бас тартты.<ref name=":1" /> === Концерттік қызметі === Дина Дүйсеннің алғашқы кәсіби дебюті 13 жасында [[Алматы|Алматыдағы]] [[Орталық концерт]] залында симфониялық оркестрмен [[Сергей Прокофьев|Сергей Прокофьевтің]] №1 фортепиано концертін орындауымен өтті. 2002 жылы [[Оксфорд]] қаласында көне ғимараттың ішінде үлкен концерт берді. 2018 жылы актер [[Саймон Рассел Бил]] және [[Роб Хипс|Роб Хипспен]] бірге «Байрон: періште және қуылған» атты театрландырылған концертке қатысты. Бағдарлама ағылшындық ақын [[Джордж Байкон]] шығармашылығына арналды. 2023 жылы «Дина және достар» атты үш күндік камералық музыка фестивалін ұйымдастырды.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|title=Европа - пианино - Азия|url=https://archive.np.kz/old/2007/32/rcultura1.html|accessdate=30.04.2026}}</ref> ===== Педагогикалық қызметі ===== Дина Дүйсен оқуын аяқтағаннан кейін Корольдік музыка академиясы тарапынан қайтадан шақырту алады. Алғашында оған ішекті аспаптар бөліміне түсу емтихандарында [[Концертмейстер|пианист-концертмейстер]] ретінде сүйемелдеуші болу ұсынылады. Екі айдан кейін академияның ішекті аспаптар кафедрасының деканы оны тұрақты жұмысқа шақырады. Динаның негізгі міндеттеріне студенттердің репертуарын дайындау, олармен бірге жаттығу және емтихандарға даярлау кіреді. Ол студенттерге жоғары талап қоя отырып, өзіне де сондай талап қоятынын атап өтеді. Өз сөзінде былай айтады:<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Ағылшындар «Kazakh Piano Queen» деп құрметтейді: 3 қыркүйек 2020, жаңалықтар Turkystan.kz|url=https://turkystan.kz/article/116486-a-ylshyndar-kazakh-piano-queen-dep-rmetteydi|accessdate=30.04.2026}}</ref><blockquote>«Мен үнемі ізденіс үстіндемін және ешқашан тоқтамаймын. Тоқтау көп ретте деградацияны білдіреді»</blockquote> 2011 жылы магистратураны тәмамдағаннан кейін Дина [[Ұлыбритания|Ұлыбританияда]] қалып, жеке фортепиано сабақтарын беруді жалғастырды. Сонымен қатар, түрлі оқу орындарының студенттерін концерттік және академиялық бағдарламаларға дайындаумен айналысты. ==== Қызметтестігі ==== Дина Дүйсен скрипкашы [[Никола Бенедетти]], пианист [[Мартин Джеймс Бартлетт]], сондай-ақ [[Роберт Коэн]] және басқа музыканттармен бірге өнер көрсеткен. Ағасы [[Ордабек Дүйсен|Ордабек Дүйсенмен]] бірге «Duisen Duo» дуэті құрамында [[Ұлыбритания]], [[Италия]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Қазақстан]] елдерінде камералық музыканы орындайды.<ref name=":1" /> == Дискография == * Дина Дүйсен «Mazurkas from Chopin to Adès» ''(Шопеннен Адеске дейінгі мазуркалары)'' атты дебюттік альбомын шығарған. Жазба продюсер [[Эндрю Кинер|Эндрю Кинермен]] қатысуымен жүзеге асқан.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Дина ДУЙСЕН. Лондонская традиция: шумно и весело - Караван|url=https://www.caravan.kz/news/dina-dujjsen-londonskaya-tradiciya-shumno-i-veselo-81941/|accessdate=30.04.2026}}</ref> == Байқаулар == * ''Украинаның Харьков қаласында алғаш рет Владимир Крайнев атындағы Халықаралық пианисттер байқауына қатысқан (1996);'' * ''«Айналайын» Халықаралық фестивалінің лауреаты (1996);'' * ''Алматыда Ахмет Жұбанов атындағы Республикалық фестивалінің лауреаты (1996);'' * ''«Мээрим» Халықаралық фестивалінің лауреаты (Қырғызстан);'' * ''I Республикалық «Шабыт» фестивалінде 2-дәрежелі сыйлықтың иегері;'' * ''Астана қаласында өткен XX Республикалық жас орындаушылар байқауында 1-дәрежелі сыйлықтың иегері (1999);'' * ''Италияның Сенигаллия қаласында өткен XXIX Халықаралық пианисттер байқауы, III орын (2000);'' * ''Римде «Балалық өнер» Халықаралық фестивалінің қатысушысы (2000);'' * ''II Халықаралық «Шабыт» фестивалінде 1-дәрежелі сыйлық (2001);'' * ''Шымкент қаласында «XXI ғасыр музыканты» Халықаралық байқауында 1-дәрежелі сыйлық иегері (2002);'' * ''«Дуэт-трио» номинациясында Гран-придің иегері (2004);'' * ''Қытайдың Пекин қаласында өткен Халықаралық байқауының қатысушысы (2004);'' * ''2002 және 2006 жылдары Владимир Ашкеназидің қамқорлығымен Ұлыбританияның Оксфорд қаласында өткен Халықаралық пианистер фестиваліне қатысты.'' <ref name=":2" /><ref>{{Cite web|title=КОНЦЕРТ ПИАНИСТКИ ДИНЫ ДУЙСЕН <nowiki>|</nowiki> Российская Федерация|url=https://artschkz.orgs.biz/news/43|accessdate=30.04.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан академиялық музыканттары]] [[Санат:Қазақстан музыканттары]] [[Санат:Қазақстан пианисттері]] 3zkshu66qf705q6os3uia0zc7e1ogmy Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала 4 780876 3607797 3607523 2026-05-22T15:00:15Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3607797 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-05-21'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="9132" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 9 132] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Қазақ халық аңыздары]] | data-sort-value="1143" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1 143] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 126] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="920" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 920] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="885" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 885] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] | data-sort-value="796" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 796] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="790" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 790] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="770" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 770] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Саңырауқұлақтар]] | data-sort-value="764" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 764] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] | data-sort-value="755" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 755] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Экономикалық қатынас]] | data-sort-value="743" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 743] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Қазақстан халқы]] | data-sort-value="731" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 731] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Серік Қапшықбайұлы]] | data-sort-value="714" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 714] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Нивелир]] | data-sort-value="705" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 705] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] | data-sort-value="690" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 690] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="686" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 686] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Параллелепипед]] | data-sort-value="685" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 685] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Әбілхайыр ханның тарихы]] | data-sort-value="676" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 676] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Гастрит]] | data-sort-value="664" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 664] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Невралгия]] | data-sort-value="662" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 662] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]] | data-sort-value="661" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 661] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Айдау (Мұнай және газ)]] | data-sort-value="657" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 657] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Қазақстан көлдері]] | data-sort-value="650" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 650] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Ауа ластануы]] | data-sort-value="649" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 649] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Ауырсынуды басатын дәрілер]] | data-sort-value="648" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 648] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Зәйтүн тұқымдасы]] | data-sort-value="636" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 636] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Фототранзистор]] | data-sort-value="634" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 634] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Ресми стиль]] | data-sort-value="633" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 633] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] | data-sort-value="630" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 630] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Қазақстан Ғарыш Сапары]] | data-sort-value="619" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 619] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Назарбаев Университеті]] | data-sort-value="615" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 615] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Экологиялық пирамида ережесі]] | data-sort-value="607" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 607] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="606" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 606] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="605" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 605] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Жәңгір мектебі]] | data-sort-value="594" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 594] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="571" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 571] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Қылмыстық процеске қатысушылар]] | data-sort-value="561" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 561] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="547" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 547] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]] | data-sort-value="540" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 540] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] | data-sort-value="522" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 522] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Гелиос]] | data-sort-value="519" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 519] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="518" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 518] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Азаматтық іс жүргізу құқығы]] | data-sort-value="512" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 512] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Көпжылдық өсімдіктер]] | data-sort-value="512" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 512] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Эндокриндік жүйе]] | data-sort-value="507" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 507] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] | data-sort-value="504" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 504] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Бурабай (көл)]] | data-sort-value="499" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 499] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Әсет Болғанбаев]] | data-sort-value="499" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 499] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Экологиялық мәдениет]] | data-sort-value="495" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 495] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Франсиско Франко]] | data-sort-value="494" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 494] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Электр]] | data-sort-value="493" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 493] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[25 мамыр]] | data-sort-value="489" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 489] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="486" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 486] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="484" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 484] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="482" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 482] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Құмкөл мұнай-газ кен орны]] | data-sort-value="481" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 481] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Вегетативтік көбею]] | data-sort-value="478" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 478] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Заң Шығару Бастамасы]] | data-sort-value="478" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 478] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Желдірме]] | data-sort-value="477" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 477] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Шежіре-и Түрк]] | data-sort-value="474" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 474] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Алкандар]] | data-sort-value="474" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 474] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Дамушы елдер]] | data-sort-value="468" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 468] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="465" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 465] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Ким Серікбайұлы Серікбаев]] | data-sort-value="464" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 464] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Халифат]] | data-sort-value="455" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 455] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="455" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 455] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="454" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 454] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Зат есім]] | data-sort-value="452" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 452] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Мұзды өлке]] | data-sort-value="452" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 452] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] | data-sort-value="450" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 450] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]] | data-sort-value="445" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 445] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]] | data-sort-value="444" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 444] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="443" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 443] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="442" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 442] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Қазақстан 2050]] | data-sort-value="441" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 441] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Синтаксис]] | data-sort-value="441" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 441] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Зар Заман ақындары]] | data-sort-value="439" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 439] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Сөз]] | data-sort-value="438" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 438] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Арғын]] | data-sort-value="437" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 437] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Іле Алатауы]] | data-sort-value="432" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 432] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="430" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 430] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="430" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 430] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Қазақстанның биік тау шыңдары]] | data-sort-value="428" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 428] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="427" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 427] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Өсімдіктер систематикасы]] | data-sort-value="427" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 427] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="425" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 425] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] | data-sort-value="422" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 422] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Қазақстандағы туризм]] | data-sort-value="421" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 421] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] | data-sort-value="417" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 417] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Экологиялық жүйе]] | data-sort-value="416" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 416] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Лейкоз]] | data-sort-value="416" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 416] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Алюминий]] | data-sort-value="415" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 415] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Рай]] | data-sort-value="413" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 413] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="412" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 412] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Қожа]] | data-sort-value="412" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 412] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Ыңғайлас салалас сөйлем]] | data-sort-value="412" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 412] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Ерте темір дәуірі]] | data-sort-value="411" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 411] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Орталық Қазақстан]] | data-sort-value="410" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 410] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="409" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 409] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="409" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 409] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] | data-sort-value="409" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 409] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Жаяу Мұса Байжанұлы]] | data-sort-value="408" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 408] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]] | data-sort-value="408" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 408] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Kiss]] | data-sort-value="407" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kiss 407] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Азаматтық қоғам]] | data-sort-value="407" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 407] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Қылмыстық құқық]] | data-sort-value="407" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 407] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Туризм]] | data-sort-value="405" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 405] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қазақстанның кен ресурстары]] | data-sort-value="405" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 405] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Салалас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="405" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 405] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Орта білім]] | data-sort-value="404" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 404] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Басыбайлылық құқық]] | data-sort-value="404" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 404] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Бастың ауыруы]] | data-sort-value="402" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 402] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Александр Викторович Затаевич]] | data-sort-value="401" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 401] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Күй (повесть)]] | data-sort-value="401" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 401] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]] | data-sort-value="399" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 399] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="399" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 399] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Адамаралық қарым-қатынас]] | data-sort-value="398" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 398] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Эмбрион]] | data-sort-value="396" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 396] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] | data-sort-value="396" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 396] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Сақшы]] | data-sort-value="395" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 395] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]] | data-sort-value="395" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 395] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg|Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]] | data-sort-value="394" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 394] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Сөздік қор]] | data-sort-value="393" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 393] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Демікпе]] | data-sort-value="393" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 393] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Қазақ газеттері]] | data-sort-value="393" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 393] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Флеш-жад]] | data-sort-value="393" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 393] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Бір корпусты сүңгуір қайық]] | data-sort-value="392" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 392] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Химия]] | data-sort-value="392" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 392] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Антидиурездік гормон]] | data-sort-value="391" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD 391] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="390" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 390] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]] | data-sort-value="390" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 390] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Аралас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="390" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 390] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] | data-sort-value="389" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 389] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Жылқы өсіру]] | data-sort-value="389" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 389] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="388" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 388] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]] | data-sort-value="388" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 388] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Жақып Ақбаев]] | data-sort-value="387" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 387] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Неолит]] | data-sort-value="387" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 387] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Жылқы (қазақ дәстүрі)]] | data-sort-value="386" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 386] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Ғұндар өркениеті]] | data-sort-value="386" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 386] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Дәстүрлі билер соты]] | data-sort-value="386" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 386] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Ацетилсалицил қышқылы]] | data-sort-value="385" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 385] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Қазақ тілі тарихы]] | data-sort-value="385" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 385] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Патша өкіметі тартып алған жерлерді қазақ еңбекшілеріне қайтарып беру]] | data-sort-value="385" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%82%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 385] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Салыстырмалы қозғалыс]] | data-sort-value="383" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 383] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Эксперимент (жантану)]] | data-sort-value="383" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%29 383] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Столыпин реформасы]] | data-sort-value="383" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 383] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Ұлы жасақ]] | data-sort-value="381" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 381] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="381" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 381] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Ысмайыл Ғаспыралы]] | data-sort-value="381" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 381] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Қазақстан аумағында ауа температурасының таралуы]] | data-sort-value="380" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B 380] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Ғани Әлімұлы Қалиев]] | data-sort-value="380" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 380] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Картоп]] | data-sort-value="380" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 380] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Тәуелдік жалғау]] | data-sort-value="380" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 380] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="380" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 380] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Аманай мен Заманай]] | data-sort-value="380" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 380] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="379" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 379] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Жекешелендіру]] | data-sort-value="379" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 379] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]] | data-sort-value="378" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 378] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Сайлау науқаны]] | data-sort-value="378" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BD%D0%B0%D1%83%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%8B 378] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="378" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 378] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Сүңгуір қайық]] | data-sort-value="377" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 377] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Сәукеле]] | data-sort-value="377" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 377] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Плацента]] | data-sort-value="376" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 376] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] | data-sort-value="376" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 376] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Кірме сөздер]] | data-sort-value="376" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 376] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Бабалар сөзі (жинақ)]] | data-sort-value="375" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 375] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Деннис Тито]] | data-sort-value="375" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 375] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Ескертпе]] | data-sort-value="375" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 375] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Көшбасшылық]] | data-sort-value="374" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 374] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]] | data-sort-value="374" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 374] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Бұқаралық ақпарат құралдары]] | data-sort-value="374" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 374] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Мұнай]] | data-sort-value="372" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 372] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Жалмауыз кемпір]] | data-sort-value="372" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 372] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Қайық]] | data-sort-value="372" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 372] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Көкбауыр]] | data-sort-value="372" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 372] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Игельстром реформасы]] | data-sort-value="371" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 371] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Теңіз машығы]] | data-sort-value="371" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 371] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Қазақ әдебиеті]] | data-sort-value="370" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 370] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Сүйектің құрылысы]] | data-sort-value="370" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 370] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Нұрлы көш]] | data-sort-value="369" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 369] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Ленинград шайқасы]] | data-sort-value="369" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 369] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Қазақстанның автомобиль жолдары]] | data-sort-value="368" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 368] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="367" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 367] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] | data-sort-value="366" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 366] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Партизандық соғыс]] | data-sort-value="366" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 366] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Заңды өкіл]] | data-sort-value="366" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 366] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Ракеталы сүңгуір қайық]] | data-sort-value="365" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 365] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Сыбаға]] | data-sort-value="364" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 364] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Аңыз]] | data-sort-value="364" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 364] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Орман]] | data-sort-value="363" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 363] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="362" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 362] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="361" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 361] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] | data-sort-value="360" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 360] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]] | data-sort-value="359" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 359] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] | data-sort-value="359" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 359] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] | data-sort-value="359" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 359] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Шағу]] | data-sort-value="358" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D1%83 358] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Бұлшықет ұлпасы]] | data-sort-value="358" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B5%D1%82_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 358] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Ішкі қызмет жарғысы]] | data-sort-value="357" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 357] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Тежелу]] | data-sort-value="356" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%83 356] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Даңқ ордені]] | data-sort-value="355" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 355] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="355" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 355] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Конституциялық құқық]] | data-sort-value="355" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 355] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Павлодар трактор зауыты]] | data-sort-value="355" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 355] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Жаужүрек мың бала]] | data-sort-value="353" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 353] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="352" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 352] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]] | data-sort-value="352" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 352] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Лексикалық мағына]] | data-sort-value="351" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 351] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Әкімшілік қамауға алу]] | data-sort-value="350" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D0%BB%D1%83 350] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Күкірт]] | data-sort-value="350" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 350] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Әдет-ғұрыптар]] | data-sort-value="350" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 350] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Етіс]] | data-sort-value="349" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 349] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Тырысқақ]] | data-sort-value="348" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 348] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Қонақжайлылық]] | data-sort-value="348" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 348] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Әлемдік экономика]] | data-sort-value="346" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0 346] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] | data-sort-value="346" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 346] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="346" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 346] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Бақтыораз Бейсекбаев]] | data-sort-value="345" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 345] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="345" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 345] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Ерін үндестігі]] | data-sort-value="345" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 345] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Батыр Баян (поэма)]] | data-sort-value="342" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 342] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Майра Уәлиқызы Шамсутдинова]] | data-sort-value="342" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D0%BC%D1%81%D1%83%D1%82%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 342] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Телеконференция]] | data-sort-value="342" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 342] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Тұмар ханша]] | data-sort-value="340" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 340] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Талқылау:Сүңгуір қайық]] | data-sort-value="339" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 339] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Жүйке жүйесі]] | data-sort-value="339" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 339] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="338" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 338] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Ғылыми әдіс]] | data-sort-value="337" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 337] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Жайылма сөйлем]] | data-sort-value="337" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 337] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Жұлын жүйкелері]] | data-sort-value="336" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 336] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Оксидтер]] | data-sort-value="334" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 334] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="333" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 333] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Гамета]] | data-sort-value="332" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 332] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[:Санат:XX ғасыр әншілері|Санат:XX ғасыр әншілері]] | data-sort-value="331" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3AXX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 331] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]] | data-sort-value="330" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 330] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Литосфера]] | data-sort-value="330" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 330] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]] | data-sort-value="330" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 330] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Түрік руна жазбалары]] | data-sort-value="329" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 329] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Арғын этнонимінің тарихы]] | data-sort-value="329" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 329] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Халықаралық ұйымдар]] | data-sort-value="329" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 329] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]] | data-sort-value="329" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 329] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Гидронефроз]] | data-sort-value="328" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%84%D1%80%D0%BE%D0%B7 328] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] | data-sort-value="328" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 328] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Мезозой]] | data-sort-value="328" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 328] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Синапстер]] | data-sort-value="327" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 327] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Серке газеті]] | data-sort-value="327" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 327] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Күш]] | data-sort-value="326" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 326] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Ресейдегі қазақтар]] | data-sort-value="326" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 326] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Америка әсерлері]] | data-sort-value="326" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 326] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Бүйрекүсті безі]] | data-sort-value="324" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 324] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Жұлын]] | data-sort-value="322" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 322] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[:Санат:Жапония аралдары|Санат:Жапония аралдары]] | data-sort-value="320" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 320] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Жетісу]] | data-sort-value="320" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 320] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Дүниежүзілік тұқым қоры]] | data-sort-value="320" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 320] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Эмбриология]] | data-sort-value="319" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 319] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Табиғаттағы су айналымы]] | data-sort-value="318" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 318] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Үрмелі музыка аспаптары]] | data-sort-value="317" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 317] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Жәңгір-Керей хан]] | data-sort-value="316" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 316] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="314" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 314] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="311" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 311] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Жүйке жасушалары]] | data-sort-value="310" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 310] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Салт-дәстүр]] | data-sort-value="309" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 309] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Сарқылатын ресурстар]] | data-sort-value="309" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 309] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Хонсю]] | data-sort-value="308" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%8E 308] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Саяси ағарту мен мектеп жүйесінің құрылуы]] | data-sort-value="307" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 307] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]] | data-sort-value="307" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 307] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="305" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 305] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Жоғары молекулалы қосылыстар]] | data-sort-value="302" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 302] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]] | data-sort-value="302" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 302] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Қазақстан демографиясы]] | data-sort-value="300" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 300] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Халықаралық еңбек бөлінісі]] | data-sort-value="300" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 300] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Германий]] | data-sort-value="295" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B9 295] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Қамысты полиметалл кен орны]] | data-sort-value="294" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 294] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Үйсін антропологиялық типі]] | data-sort-value="294" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 294] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="294" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 294] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]] | data-sort-value="292" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 292] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="290" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 290] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Мұхитқа шыға алмайтын елдер]] | data-sort-value="288" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 288] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Шылау]] | data-sort-value="287" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 287] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]] | data-sort-value="282" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 282] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Жаһандық жылыну]] | data-sort-value="280" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 280] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Өрт]] | data-sort-value="279" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D1%82 279] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="279" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 279] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Шайтанкөл]] | data-sort-value="276" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 276] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Қазақтар диаспорасы]] | data-sort-value="275" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 275] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Бронх демікпесі]] | data-sort-value="273" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 273] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Протерозой]] | data-sort-value="271" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 271] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Иммунитет (мағыналары)]] | data-sort-value="269" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82_%28%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%29 269] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Сұлтан Сүйіндікұлы Зауырбек]] | data-sort-value="266" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 266] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="265" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 265] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Популяция]] | data-sort-value="264" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 264] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Су шығыны]] | data-sort-value="259" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 259] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Құралайдың салқыны]] | data-sort-value="258" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 258] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Полимерлеу]] | data-sort-value="254" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83 254] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] | data-sort-value="254" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 254] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Түрксіб]] | data-sort-value="252" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 252] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Әдеби жанрлар]] | data-sort-value="252" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 252] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Барыс ордені]] | data-sort-value="251" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 251] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Сарыағаш (газет)]] | data-sort-value="250" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%29 250] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Абдолла Хұсайынұлы Темірбеков]] | data-sort-value="244" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%A5%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 244] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Кеңестік кезеңдегі Қазақстан тарихнамасы]] | data-sort-value="239" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 239] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Үтір намазы]] | data-sort-value="238" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 238] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Шақша]] | data-sort-value="238" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 238] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="237" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 237] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]] | data-sort-value="237" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 237] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Продуценттер]] | data-sort-value="235" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 235] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Үш Жүз партиясы]] | data-sort-value="234" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 234] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Қайып хан]] | data-sort-value="231" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BF_%D1%85%D0%B0%D0%BD 231] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]] | data-sort-value="231" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%96 231] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Қазақстан жеріндегі палеолит]] | data-sort-value="225" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 225] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Шығанақ (роман)]] | data-sort-value="223" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 223] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Жаңа экономикалық саясат]] | data-sort-value="223" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 223] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Қазақстанда 1960 жылдардың соңы мен 1990 жылдар]] | data-sort-value="222" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0_1960_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_1990_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 222] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Асыл мұра (аудиожинақ)]] | data-sort-value="220" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 220] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Жануарлар морфологиясы]] | data-sort-value="216" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 216] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="215" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 215] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="213" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 213] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Абайдың философиялық көзқарасы]] | data-sort-value="212" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 212] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="210" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 210] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="210" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 210] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Ибраһим]] | data-sort-value="209" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 209] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Джахиде Сонку]] | data-sort-value="207" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B4%D0%B5_%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%83 207] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Жобалау]] | data-sort-value="206" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83 206] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Қазақстан тарихы (ғылым)]] | data-sort-value="204" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B_%28%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%29 204] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Жасушаның бөлінуі]] | data-sort-value="198" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%83%D1%96 198] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="197" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 197] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Қазақстандағы көмір кені]] | data-sort-value="194" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96 194] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] | data-sort-value="192" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 192] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Қой]] | data-sort-value="191" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 191] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="189" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 189] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Ғарышқа ұшқан жануарлар]] | data-sort-value="188" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 188] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="186" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 186] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Химиялық талшықтар]] | data-sort-value="185" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 185] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Успен ауылдық округі (Успен ауданы)]] | data-sort-value="185" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96_%28%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 185] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Күкірт қышқылы]] | data-sort-value="185" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 185] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="184" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 184] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Қазақстан экономикасы]] | data-sort-value="183" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 183] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="182" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 182] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Аксиология]] | data-sort-value="181" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 181] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Авторитет]] | data-sort-value="178" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 178] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 176] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 176] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Сарматтар]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 176] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Гемостаз жүйесі]] | data-sort-value="175" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 175] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Қоғамдық сана]] | data-sort-value="174" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0 174] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Банкроттық]] | data-sort-value="170" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%80%D0%BE%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 170] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Был­қылдақ (күй)]] | data-sort-value="170" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%8B%D0%BB%C2%AD%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 170] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="169" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 169] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Ахмет Риза медресесі (кітап)]] | data-sort-value="169" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%A0%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%29 169] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Қырыққабат]] | data-sort-value="168" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82 168] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Лалагүл]] | data-sort-value="166" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D2%AF%D0%BB 166] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Тартыс]] | data-sort-value="165" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D1%81 165] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Оңтүстік қазақтарының Қоқан хандығына қарсы көтерілісі]] | data-sort-value="164" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 164] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Әкімшілік жазалардың түрлері]] | data-sort-value="163" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 163] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="159" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 159] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Абай жолы эпопеясының тілі]] | data-sort-value="159" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%D1%8D%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 159] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Есік жазба ескерткіші]] | data-sort-value="159" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 159] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Мәдениеттану]] | data-sort-value="158" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 158] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Қартқожа (роман)]] | data-sort-value="158" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 158] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Жыныссыз көбею]] | data-sort-value="158" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 158] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Әл-Фәжр сүресі]] | data-sort-value="156" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D3%99%D0%B6%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 156] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="153" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 153] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Қазақстан - Қытай құбыры]] | data-sort-value="152" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_-_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B 152] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Мұңал рулары]] | data-sort-value="152" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 152] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="147" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 147] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="145" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 145] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="145" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 145] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Антропогендік фактор]] | data-sort-value="143" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 143] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Жала жабу]] | data-sort-value="143" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D1%83 143] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Қазақ мәдениеті]] | data-sort-value="141" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 141] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Үлгі:Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары]] | data-sort-value="141" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 141] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Лесбек Бәйімбетұлы Жолдасов]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 138] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] | data-sort-value="137" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 137] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Әкім Ұртайұлы Әшімов]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D2%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 136] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[:Сурет:Есім хан.png|Сурет:Есім хан.png]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD.png 136] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Кемел адам]] | data-sort-value="136" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 136] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="135" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 135] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Қызыл кітап]] | data-sort-value="134" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 134] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Оңайгүл Ізтұрғанқызы Тұржан]] | data-sort-value="131" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%86%D0%B7%D1%82%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD 131] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="130" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 130] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Қабір]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 128] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Қазақ халқының дәстүрі]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 128] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Көз жасы субұрқағы]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D1%81%D1%83%D0%B1%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D2%93%D1%8B 128] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Синкреттік]] | data-sort-value="126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA 126] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 126] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Қырғыз-қайсақ]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B 125] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Газ өнеркәсібі]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 125] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Әмір Темір жорықтары]] | data-sort-value="124" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 124] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Қайым Мұқамедханов]] | data-sort-value="124" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 124] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="121" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 121] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="121" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 121] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Армения]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F 119] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Қазақстанның экономикалық аудандары]] | data-sort-value="118" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 118] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Сөзжасам]] | data-sort-value="118" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 118] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Қыз ұзату салттары]] | data-sort-value="118" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 118] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 117] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Жасақ (Яса)]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 117] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A1%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B1%D1%8E%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%8B 117] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Диаграмма]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0 117] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Басмашылар қозғалысы]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 117] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Топырақ эрозиясы]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 116] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[:Сурет:Ғалым Айтбаев.jpg|Сурет:Ғалым Айтбаев.jpg]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2.jpg 116] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 116] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Өкпе]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 116] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[1900-1917 жылдардағы Ресей мен Қазақстандағы қоғамдық-саяси жағдай]] | data-sort-value="115" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1900-1917_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 115] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="115" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 115] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="114" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 114] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="113" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 113] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Жиембет жырау]] | data-sort-value="113" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 113] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Төлем қабілеті]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 112] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 112] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Қазақ хандығы (телесериал)]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 111] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Біржан мен Сара айтысы]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 111] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Қазақ спорт және туризм академиясы]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 111] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Орта ғасырлардың адамзат тарихындағы маңызы]] | data-sort-value="110" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B 110] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="110" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 110] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 109] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 109] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Түр критерийлері]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 109] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 107] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Мал шаруашылығы]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 107] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Едіге]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 105] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 104] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 104] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 104] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Microsoft Excel]] | data-sort-value="103" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Microsoft_Excel 103] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 102] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Спецификация]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 102] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 102] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Жұмыс беруші]] | data-sort-value="101" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83%D1%88%D1%96 101] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Бүктемелі семсер]] | data-sort-value="100" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%81%D0%B5%D1%80 100] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Баламалы энергетика]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 99] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Мемлекеттік билік]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%96%D0%BA 99] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Білім инновациялық лицейлері]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 99] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 99] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 98] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 98] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Қарағандыкөмір]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80 98] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Әскери коммунизм саясаты]] | data-sort-value="97" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 97] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]] | data-sort-value="96" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 96] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Еңбек тәрбиесі]] | data-sort-value="96" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 96] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Лютня (аспап)]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8E%D1%82%D0%BD%D1%8F_%28%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%29 95] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Бұлшық ет]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 95] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 94] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Қасабек Аманжол]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB 92] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Қазақстан астанасы]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 92] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 92] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Ақсүйек]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 91] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 91] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Теміртау жұмысшыларының көтерілісі]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 90] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 90] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 89] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Сақ тайпаларының әлеуметтік және мемлекеттік құрылысы]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 89] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Гематит]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 88] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 88] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Бірқазандар]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 88] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 87] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 87] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Өкпе текті жүрек]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 87] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Магмалық тау жыныстары]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 87] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 87] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Конор Макгрегор]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 86] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Арыс трагедиясы]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 86] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Сперматозоид]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 86] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 85] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Өзеннің ұзындығы]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B1%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 85] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Құрбандық]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 84] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 84] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 84] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Нәзипа Сегізбайқызы Құлжанова]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 84] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Қазақстан Ұлттық банкі]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 83] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Қазақстанның Қызыл кітабы]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 83] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Кездеспей кеткен бір бейне]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B9_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 83] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Басыбайлылық]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 82] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 82] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Қазақстан жеріндегі алғашқы мемлекеттік бірлестіктер]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 82] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Сыралғы]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B 82] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Кен байыту]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%82%D1%83 81] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 81] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 81] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Терминологиялық сөздік]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 81] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="80" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 80] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[ХVIII ғасырдағы ағартушылық дәуірі]] | data-sort-value="80" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5VIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 80] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Бозоқ]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D2%9B 79] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Балғабек Қыдырбекұлы]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 79] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Коммерциялық емес маркетинг]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B3 79] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Тұрғын үй қоры]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%D2%AF%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 79] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Мөңке балық]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 79] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Қалқанша без]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 78] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Ұшықтау]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 78] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Адам ата]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 78] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Antonovych Design]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Antonovych_Design 78] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 77] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 77] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Наймандар]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 77] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 77] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 77] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Ауксиндер]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 77] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Атмосфераның ластануы]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 76] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Үтір]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80 76] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Бақсылық]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 76] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Набат Ойнарова]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 76] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Физикалық-географиялық аудандастыру]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 76] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Ұялы телефон]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD 76] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Күн (жұлдыз)]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 75] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 75] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Мақаншы ауданы]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 75] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Бердібек хан]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 75] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[ALT Университеті]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 74] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 74] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 74] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Сақтар]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 74] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Қазақстан археологиясы]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 74] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Қазақ мемлекеттігі]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 74] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 74] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 74] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 73] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Білім философиясы]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 73] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Венераның дүниеге келуі (Боттичелли картинасы)]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%83%D1%96_%28%D0%91%D0%BE%D1%82%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%29 72] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 72] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 72] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 72] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Елтану]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 72] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Астана]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 72] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 71] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 71] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 71] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Алкадиендер]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 70] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 70] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Сандро Боттичелли]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE_%D0%91%D0%BE%D1%82%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8 70] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Микроскоп]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF 70] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Ислам]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 69] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 69] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Кәсіпорын]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD 69] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Ежелгі грек философиясы]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 69] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 69] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Марқакөл қорығы]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 68] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 68] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Қазақ халқының материалдық мәдениеті]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 68] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Сарыүйсін]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 68] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Үстеу]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 67] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Дәрілік өсімдіктер]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 67] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 67] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Антисептиктер]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 67] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Ақпараттық технологиялар]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 67] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 67] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Толеранттық]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 67] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Жеңіл металдар]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 66] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 66] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 66] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Әубәкір Ахметжанұлы Диваев]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D0%B2 66] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 66] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Дүниежүзілік банк]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA 66] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Регель қызғалдағы]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 66] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 65] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 65] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Жылыой ауданы]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BE%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 65] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Аттиланың Галлияға жасаған бірінші жорығы (поэма)]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 65] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Шура-И Ислам]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%83%D1%80%D0%B0-%D0%98_%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 65] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 65] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Үлгі:Джек Лондон]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 64] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Алтын Қыран ордені]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 64] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Алматы]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 64] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Х-ХІІІ ғасырдың басындағы Қазақстанның мәдениеті]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5-%D0%A5%D0%86%D0%86%D0%86_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 64] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Қазақстанның ордендері]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 64] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Эссе]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 63] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Парасат ордені]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 63] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 63] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Геморрагиялық диатез]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B7 63] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Сөздің лексикалық мағынасы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 62] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 62] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Компьютер]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 62] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Сын есім]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 62] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Тіршілік ортасы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 62] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Нерчинск келісімі]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%80%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 62] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Грейг қызғалдағы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%B3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 62] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 62] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 62] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 62] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Қазақстандағы референдум (2026)]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 62] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 62] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Несиенің мәні және қызметтері]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 62] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Алкандардың табиғатта кездесуі мен алынуы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 62] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Үлгі:Құрылыс материалдары]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 61] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Христиандық]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 61] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Жыңғыл]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB 61] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Қатысушы талқылауы:Kalgaron]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKalgaron 61] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Кірпітәрізділер]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BF%D1%96%D1%82%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 61] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 61] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 61] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Сызба]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0 60] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 60] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Самодержавиенің діни саясаты]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B4%D1%96%D0%BD%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 60] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 60] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Емшектегі бала]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 59] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Функционалды топ]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BF 59] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 58] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Болашақ бағдарламасы]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 58] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 58] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 58] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[:Санат:Астана саябақтары|Санат:Астана саябақтары]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 58] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Әбдіуақап Қара]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BF_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0 58] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Ақжігіт, термин]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%2C_%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%BD 58] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Аққала (Арыс қалалық әкімдігі)]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%28%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%29 57] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 57] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 57] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Химиялық реакциялардың типтері]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 57] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Абайдың табиғат суреті]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%96 56] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Мәдениет саласының үздігі]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 56] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Маңғыстау ескерткіштері]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 56] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Джеймс Уатт]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81_%D0%A3%D0%B0%D1%82%D1%82 56] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Арыстан (арнайы бөлімше)]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 56] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Наурыз мейрамы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 56] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Психологияның зерттеу әдістері]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 56] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Жерде тіршіліктің дамуы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5_%D1%82%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%8B 56] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Еуропа]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 55] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Қосай]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 55] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Қазақстан ұлттық қоры]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 55] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 55] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Стокс]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81 55] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 55] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 55] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 54] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 54] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 54] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Конус]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%83%D1%81 54] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Nokia]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Nokia 54] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Көкетай ханның асы]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%8B 53] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 53] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Атауыш сөздер]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 53] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Сарай-Берке]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9-%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5 53] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Әскери жарғы]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 53] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Өнеркәсіп]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF 53] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Лимфа жүйесі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BC%D1%84%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 52] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 52] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Тауарих Хамса]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%B0 52] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Қазақстан — Оңтүстік Судан қатынастары]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%E2%80%94_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 52] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 51] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 51] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Қазақ эстрадасы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 51] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 51] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 51] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Отан ордені]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 51] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 51] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 50] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 50] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 50] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Шағын топ]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF 50] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Толықтауыш]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 50] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Қылмыстық-атқару кодексі]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 49] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Экономикалық интеграция]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 49] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 49] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Ортағасыр]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 49] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 49] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 49] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[КешYOU]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 49] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Потенциал Ойл]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9E%D0%B9%D0%BB 49] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 49] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Жұбан Молдағалиев]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 49] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 49] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 49] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Портал:БҰҰ]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%91%D2%B0%D2%B0 48] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Қатысушы:Casserium/Басталған мақалалар]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ACasserium%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 48] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Мәдениет (Сарыағаш ауданы)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%28%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 47] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 47] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 47] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 47] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Сын есімнің шырайлары]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 47] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Коронавирустық инфекция Covid-19]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F_Covid-19 47] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 47] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Алғабас (Сарыағаш ауданы)]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 46] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Үлгі:Алматы саябақтары]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 46] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 46] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Жүсіп Баласағұни]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 46] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Журналистика]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 46] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 46] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Әбілқайыр Ордасы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 46] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 45] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 45] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 45] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 45] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Орал-Ембі мұнайлы ауданы (монография)]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D0%95%D0%BC%D0%B1%D1%96_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%29 45] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 45] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 45] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 45] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 44] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Шымкент]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 44] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 44] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Салт етістік]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 44] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Сарайшық]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 44] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Еңбекшіқазақ ауданы]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 44] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Наурыз-думан әні]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 44] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Форпост]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82 44] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BF-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 44] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 44] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 44] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 43] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 43] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Электролиз]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B7 43] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Шымкент ескерткіштері]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 43] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Балуан Шолақ]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 43] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Болжам]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BC 43] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 43] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 42] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 42] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Шақ (етістік)]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 42] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 42] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Табын]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 42] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 42] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Азат Райымбекұлы Сейтметов]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 42] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 42] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 42] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 42] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 42] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 41] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Ісік]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%81%D1%96%D0%BA 41] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 41] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 41] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Ерте Темір дәуіріңдегі Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 41] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 41] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 41] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 40] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[:Сурет:The Karsakpay inscription.jpg|Сурет:The Karsakpay inscription.jpg]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AThe_Karsakpay_inscription.jpg 40] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 40] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Плагиат]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 40] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Ереже]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5 40] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Ақ кеме (кітап)]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5_%28%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%29 40] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 40] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 40] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Қазақстан қор биржасы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 40] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Ерен еңбегі үшін медалі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 39] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 39] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 39] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Биоэтика]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D1%8D%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 39] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 39] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 39] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Әбділда Тәжібаев]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 39] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 39] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[:Санат:Қазақстанның мыс кен орындары|Санат:Қазақстанның мыс кен орындары]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 39] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Шежіре]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 39] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Халықаралық терроризм]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 38] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 38] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Салауатты өмір салты]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 38] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 38] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 38] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Александр Сергеевич Пушкин]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 38] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Етістік]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 38] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 38] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Оянған өлке (роман)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 37] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 37] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 37] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 37] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 37] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Шам, айып-шам]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BC%2C_%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BF-%D1%88%D0%B0%D0%BC 37] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Қаһарлы күндер]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 37] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Бәйтерек (мифология)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 37] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Географиялық ақпараттық жүйе]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 37] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Қ]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 37] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 37] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 37] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[18 ғасырдағы Қазақстан тарихнамасы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 36] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 36] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Албан руы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 36] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 36] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 36] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Ақын]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BD 36] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 36] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 36] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 36] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 36] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 35] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Уақ]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 35] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Дәрия Әбдімәлікқызы Жүсіп]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF 35] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 35] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Шек беру]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 35] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 35] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 35] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Балқаш]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 35] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Қазақстандағы ашаршылық және оның демографиялық салдары]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 35] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 35] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Бөлектік]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA 35] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Қазақстан Ресейдегі 1905-1907 жылдардағы революция кезінде]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_1905-1907_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 35] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Митоз]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 35] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Әзәзіл Prada киеді (фильм)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D3%99%D0%B7%D1%96%D0%BB_Prada_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B4%D1%96_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 35] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 34] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 34] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Гродно]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE 34] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[:Санат:Шымкент аудандары|Санат:Шымкент аудандары]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 34] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Альцгеймер ауруы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 34] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Салауат]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 34] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Домбыра]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 34] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 34] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Махмұд Қашқари]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 34] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Экологиялық құқық]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 34] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Мейоз фазасы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D0%BE%D0%B7_%D1%84%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%81%D1%8B 34] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 34] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Дегельминттеу]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 34] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Эндокриңді бездер]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D2%A3%D0%B4%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 34] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 34] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 33] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 33] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 33] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Сталинград шайқасы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Төле би]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 33] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 33] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 33] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 33] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Есім хан]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 32] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Тірек-қимыл жүйесі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BA-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 32] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 32] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 32] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 32] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 32] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Мидың талдау және жинақтау қызметі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 32] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Керей хан]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 32] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 32] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Пароль]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 32] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Халықаралық туризм]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 31] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 31] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Мүктәріздес өсімдіктер бөлімі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D0%BA%D1%82%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 31] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Астана LRT]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 31] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Бұланты шайқасы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Асхат Сергеевич Ниязов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Сиқым]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 31] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9 31] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 31] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Кепілдік міндеттеме]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 31] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Құстар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Есімді сөз тіркестері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Алдар Көсе]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5 31] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Құрбан айт]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 30] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 30] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Сақал]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB 30] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Назарбаев ордені]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 30] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 30] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Мемлекеттік қызметші]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%88%D1%96 30] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[География]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 30] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Қазақстандағы ұжымдастыру]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 30] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Үш Жүз (газет)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%28%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%29 30] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Дулат]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 30] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Қазақстанның Еңбек Ері Алтын жұлдызы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%95%D1%80%D1%96_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D1%8B 30] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Райымбек Ноғайбайұлы Сейтметов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Аденокарцинома]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0 30] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Өсімдік ұлпасы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Кинофестиваль]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C 30] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Құран оқудың артықшылығы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 30] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Бактериология]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 29] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 29] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Әке (мини-сериал)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5_%28%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 29] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 29] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Көсемше]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 29] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Сарыарқа (Құрманғазының күйі)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96%29 29] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Етеккір]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 29] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Публицистикалық стиль]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 29] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 29] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Қанабек Байсейітов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Ботбай]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 29] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[:Санат:Қазақ жазушылары|Санат:Қазақ жазушылары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Шкала]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 29] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Алматы Арена]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0 28] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 28] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Жезқазған мыс балқыту зауыты]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B7%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 28] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Жаныс]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 28] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Еділ Лұқпанұлы Оразов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D0%9B%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 28] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Көшпелілердің дәстүрлі әскери өнері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 28] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Талқылау:Перизат Қайрат]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82 28] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Дәм сезу мүшесі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BC_%D1%81%D0%B5%D0%B7%D1%83_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 28] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Глюкокортикоидтер]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%BB%D1%8E%D0%BA%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 28] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 28] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Ысты]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 28] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Түркия]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 28] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Мойынқұм ауданы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 28] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Демографиялық саясат]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 28] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 28] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 28] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 27] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 27] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Адай]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 27] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Тараз]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 27] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 27] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[Сан есім]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[Серік Тұрғынбеков]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 27] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Ақбет тауы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 27] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 27] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[Қазақ күресі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 27] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 27] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[Асан Мәжит]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82 27] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 27] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Ақыл]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BB 27] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Ақ бантик әні]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BA_%D3%99%D0%BD%D1%96 26] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[Ақуыз]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 26] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Есімше]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 26] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 26] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Нұркен Әбдіров]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 26] |- | data-sort-value="935" | 935 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="936" | 936 | [[Тамақтану]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 26] |- | data-sort-value="937" | 937 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="938" | 938 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="939" | 939 | [[Күй аңызы (әңгіме)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 26] |- | data-sort-value="940" | 940 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="941" | 941 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 26] |- | data-sort-value="942" | 942 | [[Сырдария]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="943" | 943 | [[Микроорганизм]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC 26] |- | data-sort-value="944" | 944 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="945" | 945 | [[Педагогикалық психология]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="946" | 946 | [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="947" | 947 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 26] |- | data-sort-value="948" | 948 | [[Отырар]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 26] |- | data-sort-value="949" | 949 | [[Суан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="950" | 950 | [[Кеме қатынайтын су жолдары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%81%D1%83_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="951" | 951 | [[Қарақалпақ тілі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 26] |- | data-sort-value="952" | 952 | [[Жүрек]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 26] |- | data-sort-value="953" | 953 | [[Нина Матвеевна Макарова-Запруднева]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B0 26] |- | data-sort-value="954" | 954 | [[Дүниежүзі елдерін даму деңгейі бойынша топтастыру]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B4%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 26] |- | data-sort-value="955" | 955 | [[Ресей]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 26] |- | data-sort-value="956" | 956 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="957" | 957 | [[Еуропалық Ресей]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 26] |- | data-sort-value="958" | 958 | [[Көрнекілік]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 26] |- | data-sort-value="959" | 959 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="960" | 960 | [[Айқындауыш]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 26] |- | data-sort-value="961" | 961 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 26] |- | data-sort-value="962" | 962 | [[Имамзарова Гүлжаһан Мырғиясқызы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%8F%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 26] |- | data-sort-value="963" | 963 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="964" | 964 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="965" | 965 | [[Гюржи-ле-Шато]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%8E%D1%80%D0%B6%D0%B8-%D0%BB%D0%B5-%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%BE 25] |- | data-sort-value="966" | 966 | [[Төртқара]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 25] |- | data-sort-value="967" | 967 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="968" | 968 | [[Сан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="969" | 969 | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="970" | 970 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 25] |- | data-sort-value="971" | 971 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 25] |- | data-sort-value="972" | 972 | [[Қайрат Сатыбалдыұлы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 25] |- | data-sort-value="973" | 973 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 25] |- | data-sort-value="974" | 974 | [[Ханзада Жумонг (телехикая)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 25] |- | data-sort-value="975" | 975 | [[Жатыр аурулары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="976" | 976 | [[Жұмысшы Табы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B 25] |- | data-sort-value="977" | 977 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="978" | 978 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="979" | 979 | [[Берёзовка (Беларусь)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%91%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0_%28%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%29 25] |- | data-sort-value="980" | 980 | [[Атомның Томсон моделі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BE%D0%BD_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96 25] |- | data-sort-value="981" | 981 | [[Таласбек Әсемқұлов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="982" | 982 | [[Айтыс]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 25] |- | data-sort-value="983" | 983 | [[Қамар сұлу]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 25] |- | data-sort-value="984" | 984 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="985" | 985 | [[Сәулет]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 25] |- | data-sort-value="986" | 986 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="987" | 987 | [[Қазақстанның геологиялық даму тарихы мен тектоникалық құрылымы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 25] |- | data-sort-value="988" | 988 | [[Экологиялық проблема]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0 25] |- | data-sort-value="989" | 989 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="990" | 990 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="991" | 991 | [[Табиғи сұрыпталу және тұқым қуалау өзгергіштігі. Олардың типтері, өзара әрекеттесуі және нәтижелері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%81%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96._%D0%9E%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%2C_%D3%A9%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D3%99%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%B8%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="992" | 992 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 25] |- | data-sort-value="993" | 993 | [[Наурызым қорығы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 25] |- | data-sort-value="994" | 994 | [[Бақтияр Қожа]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 25] |- | data-sort-value="995" | 995 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 25] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 4slj69y8hbbiu7klcgw0fusn09qn4ro Атырау (станция) 0 781518 3607869 3607599 2026-05-22T16:30:46Z Kasymov 10777 3607869 wikitext text/x-wiki '''Атырау станциясы''' — Қазақстанның Темір жолы желісіне тиісті [[Атырау|Атырау қаласында]] орналасқан темір жол станциясы.<ref>[https://rail-news.kz/kz/photos/7467-&#x20;atyrau-stancijasy-zhmys-nimdiligi-&#x20;artan.html «Атырау станциясы. Жұмыс өнімділігі артқан»]</ref> == Орналасуы == Станцияның тарихи атауы бойынша әуелде «Гурьев-2» деп аталған, қазіргі аты «Атыраy». Құрылымдық тұрғыдан қаланың темір жол торабының бірі болып саналады, негізінен Ақтөбе-Атырау-Ақтау және т.б. бағыттарда қозғалыс жүреді.<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/ Атауын өзгерту туралы Қазақстан құжатына сілтеме]</ref> == Тарихы == Станцияның вокзал ғимараты 1971 жылы ашылған. 1994 жылдың 26 қаңтарында Қазақстан Республикасы Үкіметінің постановлесімен бұрынғы «Гурьев-2» станциясы «Атырау» деп қайта аталды. 2015 жылы вокзал ғимараты жаңартылды, сыртқы жағдайы мен жолаушы қызметтері жақсартылды. == Техникалық сипаттамасы == Жолдың кіруші коды (АСУЖТ): '<nowiki/>''661705'''. «Экспресс-3» жүйесіндегі коды: '2704830'''.''' Тарифтік зона: 0 зона. Станция Атырау қаласының Вокзалдық (Вокзальный) көшесінің 1-ші үйінде орналасқан, мемлекеттік темір жол желісінде қалыпты жүріс-түріс жүзеге асырылады. == Маршрут == [[Атырау-Маңғыстау темір жолы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ett5os7ytfuyh5o957jwcgcc7ez5vj4 3607870 3607869 2026-05-22T16:30:59Z Kasymov 10777 «[[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері|Қазақстан темір жол бекеттері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607870 wikitext text/x-wiki '''Атырау станциясы''' — Қазақстанның Темір жолы желісіне тиісті [[Атырау|Атырау қаласында]] орналасқан темір жол станциясы.<ref>[https://rail-news.kz/kz/photos/7467-&#x20;atyrau-stancijasy-zhmys-nimdiligi-&#x20;artan.html «Атырау станциясы. Жұмыс өнімділігі артқан»]</ref> == Орналасуы == Станцияның тарихи атауы бойынша әуелде «Гурьев-2» деп аталған, қазіргі аты «Атыраy». Құрылымдық тұрғыдан қаланың темір жол торабының бірі болып саналады, негізінен Ақтөбе-Атырау-Ақтау және т.б. бағыттарда қозғалыс жүреді.<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/ Атауын өзгерту туралы Қазақстан құжатына сілтеме]</ref> == Тарихы == Станцияның вокзал ғимараты 1971 жылы ашылған. 1994 жылдың 26 қаңтарында Қазақстан Республикасы Үкіметінің постановлесімен бұрынғы «Гурьев-2» станциясы «Атырау» деп қайта аталды. 2015 жылы вокзал ғимараты жаңартылды, сыртқы жағдайы мен жолаушы қызметтері жақсартылды. == Техникалық сипаттамасы == Жолдың кіруші коды (АСУЖТ): '<nowiki/>''661705'''. «Экспресс-3» жүйесіндегі коды: '2704830'''.''' Тарифтік зона: 0 зона. Станция Атырау қаласының Вокзалдық (Вокзальный) көшесінің 1-ші үйінде орналасқан, мемлекеттік темір жол желісінде қалыпты жүріс-түріс жүзеге асырылады. == Маршрут == [[Атырау-Маңғыстау темір жолы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] r91zebkd4z8lbubvldt5ejdy62zpscr Үлгі:Гродно облысы 10 781584 3607872 3607734 2026-05-22T16:41:06Z Kasymov 10777 3607872 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гродно облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гродно облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Гродно]]{{•}} [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]]{{•}} [[Волковыск]]{{•}} [[Дятлово]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гродно облысы|{{PAGENAME}}]] </noinclude> fdta6fhde43lvnxqvp66pc7qsyzshe8 3607961 3607872 2026-05-23T05:53:13Z Мағыпар 100137 үлгі 3607961 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гродно облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гродно облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Гродно]]{{•}} [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]]{{•}} [[Волковыск]]{{•}} [[Дятлово]]{{•}} [[Ивье]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гродно облысы|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ggya7duru4l85sirujzgf8qjdx9u62j 3607963 3607961 2026-05-23T05:57:41Z Мағыпар 100137 3607963 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гродно облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гродно облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Гродно]]{{•}} [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]]{{•}} [[Волковыск]]{{•}} [[Дятлово]]{{•}} [[Ивье]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гродно облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> h7grdui0368z2iv7n3645w79ay4got9 Динамикалық жүйе 0 781586 3607824 3607713 2026-05-22T16:04:09Z Kasymov 10777 /* Дереккөздер */ 3607824 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Dynsys.png|thumb|right|Динамикалық жүйелер жиынтығы. Жоғарғы сол жақта: [[ұялы автомат]]. Жоғарғы ортада: [[Сыртқы бильярд]]. Жоғарғы оң жақта: шектелген [[үш дене есебі]]. Төменгі сол жақта: [[Стандартты бейнелеу]]дің [[Пуанкаре қимасы]] (нүктелі аймақтарда [[хаос теориясы|хаос]] туындайды). Төменгі ортада: хаотикалық [[Динамикалық бильярд]] (мұндағы хаос белгісі — конфигурациялық кеңістікті толтыратын траекториялар). Төменгі оң жақта: беттегі жарық сияқты [[геодезиялық ағын]], траекториялар [[геодезиялық сызықтар]], яғни [[Мопертюи принципі|минималды жолдар]] болып табылады; бұл жағдайда фазалық кеңістік [[торыс (математика)|торыс]] болып табылады (периодтар рационал болғанда тұрақты орбиталар пайда болады, ал [[иррационал сан|иррационал]] болса, бұл хаосқа апаратын жол).]] [[Математика]], [[физика]], [[инженерия]] және [[жүйелер теориясы|жүйелер теориясында]] '''динамикалық жүйе''' — жүйенің уақыт өте келе қалай дамитынын сипаттау. Мысалы, [[астроном]] [[планеталар]]дың аспанда қалай қозғалатынын тәжірибе жүзінде тіркей алады және бұл динамикалық жүйенің жеткілікті толық сипаттамасы ретінде қарастырылуы мүмкін. Планеталар жағдайында бұл ақпаратты [[бастапқы шарттар]]ы бар [[дифференциалдық теңдеулер]] жиынтығы ретінде немесе уақыт параметрі t бар алдын ала анықталған [[Күйлер кеңістігі (жүйелер теориясы)|күйлер кеңістігіндегі]] қазіргі күйден болашақ күйге [[Бейнелеу (математика)|бейнелеу]] ретінде, не болмаса [[фазалық кеңістік]]тегі [[орбита (динамика)|орбита]] ретінде жүйелеу үшін жеткілікті білім бар.<ref name="ChaosBook">{{cite book|title=Chaos: Classical and Quantum |url=https://chaosbook.org/version17/chapters/ChaosBook.pdf |last1=Cvitanović |first1=Predrag |last2=Artuso |first2=Roberto |last3=Mainieri |first3=Ronnie |last4=Tanner |first4=Gregor |last5=Vattay |first5=Gábor |edition=17 |access-date=7 April 2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260407114501/https://chaosbook.org/version17/chapters/ChaosBook.pdf |archive-date=7 April 2026}}</ref>{{rp|at=remark ch. 2.1}} Динамикалық жүйелерді зерттеу [[динамикалық жүйелер теориясы|динамикалық жүйелер теориясының]] басты назарында болып табылады, ол математика, физика,<ref>{{cite journal |last1=Melby |first1=Paul |last2=Weber |first2=Nicholas |last3=Hübler |first3=Alfred |title=Dynamics of self-adjusting systems with noise |journal=Chaos: An Interdisciplinary Journal of Nonlinear Science |date=September 2005 |volume=15 |issue=3 |article-number=033902 |doi=10.1063/1.1953147 |pmid=16252993 |bibcode=2005Chaos..15c3902M }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Gintautas |first1=Vadas |last2=Foster |first2=Glenn |last3=Hübler |first3=Alfred W. |title=Resonant Forcing of Chaotic Dynamics |journal=Journal of Statistical Physics |date=February 2008 |volume=130 |issue=3 |pages=617–629 |doi=10.1007/s10955-007-9444-4 |arxiv=0705.0311 |bibcode=2008JSP...130..617G }}</ref> [[биология]],<ref>{{cite book |title=Applications of Dynamical Systems in Biology and Medicine |series=The IMA Volumes in Mathematics and its Applications |date=2015 |volume=158 |doi=10.1007/978-1-4939-2782-1 |isbn=978-1-4939-2781-4 }}{{page needed|date=February 2026}}</ref> [[химия]], [[инженерия]],<ref>{{cite book |first=Erwin |last=Kreyszig |title=Advanced Engineering Mathematics |location=Hoboken |publisher=Wiley |year=2011 |isbn=978-0-470-64613-7 }}</ref> [[экономика]],<ref>{{cite book |last=Gandolfo |first=Giancarlo |author-link=Giancarlo Gandolfo |title=Economic Dynamics: Methods and Models |location=Berlin |publisher=Springer |edition=4th |year=2009 |orig-year=1971 |isbn=978-3-642-13503-3 }}{{page needed|date=February 2026}}</ref> [[клиодинамика|тарих]] және [[медицина]] сияқты алуан түрлі салаларда қолданылады. Динамикалық жүйелер [[хаос теориясы]]ның, [[логистикалық бейнелеу]] динамикасының, [[бифуркация теориясы]]ның, [[өздігінен жиналу]] және [[өздігінен ұйымдасу]] процестерінің, сондай-ақ [[хаос жиегі]] тұжырымдамасының іргелі бөлігі болып табылады. == Шолу == [[Сурет:Rudolphine_tables.jpg|thumb|Күн мен Айдың тұтылуын көрсететін [[Рудольф кестелері]]нің екі беті, мәліметтерді [[Тихо Браге]] жинаған және оны [[Иоганн Кеплер|Кеплер]] басып шығарған<ref name="ChaosBook"/>{{rp|at=Appendix 1.1}}]] Динамикалық жүйе ұғымының негізі [[Ньютон механикасы]]нан, дәлірек айтқанда, [[аспан механикасы]]нан бастау алады. Онда, басқа жаратылыстану ғылымдары мен инженерлік пәндердегідей, жүйетолық дамуын (эволюциясын) болжау қажеттілігі туындайды, сонымен қатар тұрақтылық, сапалық немесе ұзақ мерзімді мінез-құлық, параметрлерге тәуелділік, периодты, стохастикалық немесе хаотикалық мінез-құлықтың болуы сияқты басқа да сұрақтар қойылуы мүмкін.<ref name="ChaosBook"/>{{rp|at=Part 1}} Бір күй мен екінші күй арасындағы байланыс бөлшектің орны мен жылдамдығын болжайтын t параметріндегі функция сияқты айқын немесе [[дифференциалдық теңдеу]], [[рекурренттік қатынас|айырымдық теңдеу]] немесе басқа [[уақыт шкалаларындағы есептеулер|уақыт шкаласы]] сияқты жанама болуы мүмкін. Кейде мұндай сипаттаманы анықтау мүмкін болмауы мүмкін, тіпті [[акция бағасы]]н болжайтын дифференциалдық теңдеу де болмауы мүмкін немесе оны құру мүмкін емес шығар, бірақ уақыт өте келе өзгеретін тәжірибелік мәліметтерге сүйене отырып, акциялардың бағасын әлі де динамикалық жүйе ретінде қарастыруға болады.<ref>Мұнда динамикалық жүйелермен және олардың желілер мен эмердженттілік сияқты типтік зерттеу бағыттарымен айналысатын зерттеу тобының мысалы берілген: https://vu.nl/en/about-vu/more-about/dynamical-systems</ref> Маңызды қасиеттерге шешімдердің бар болуы және жалғыздығы, [[интегралданатын жүйе|интегралдануы]] (яғни сақталатын шамалардың болуы), жүйені шешу мүмкіндігі және уақыттың кез келген сәтіндегі күйді есептей алу жатады. Басқа қасиеттерге жүйенің [[дискретті математика|дискретті]], [[үздіксіз функция|үздіксіз]], [[дифференциалданатын]], [[тегіс функция|тегіс]], [[детерминистік жүйе|детерминистік]], [[эргодикалық гипотеза|эргодикалық]], [[стохастикалық]] немесе [[хаос теориясы|хаотикалық]] болу-болмауы жатады.<ref>Динамикалық жүйелердің кіріспе курсының бағдарламасының мысалы: https://pub.math.leidenuniv.nl/~rottschaeferv/IDS2013/IntroductionDynamicalSystems.html#:~:text=There%20are%20various%20kinds%20of,astronomy%20to%20ecology%20and%20neurophysiology.</ref><ref>Тағы бір оқу бағдарламасы: https://chaosbook.org/course1/Syllabus.html</ref> Егер жүйе шешілсе, бастапқы нүкте берілгенде, оның барлық болашақ позицияларын анықтауға болады, бұл нүктелер жиынтығы ''[[траектория]]'' немесе ''[[орбита (динамика)|orbit]]'' деп аталады. [[Компьютер]]дер пайда болғанға дейін орбитаны табу күрделі математикалық әдістерді талап етеді және тек динамикалық жүйелердің шағын класы үшін ғана жүзеге асырылады.<ref>Ауа райын болжау үшін сандық есептеулердің интуициясын бірінші болып түсінгендердің бірі — Ричардсон, ол [[Есепші (мамандық)|есептеулер жүргізетін адамдар]] жиынтығын елестетті{{xref|(сонымен қатар {{slink|Льюис Фрай Ричардсон#Ауа райын болжау}} қараңыз)}}</ref> Электронды есептеуіш машиналарда іске асырылған сандық әдістер динамикалық жүйенің орбиталарын анықтау міндетін айтарлықтай жеңілдетті.<ref>{{cite journal |last1=Schultz |first1=David M. |last2=Lynch |first2=Peter |title=100 Years of L. F. Richardson's Weather Prediction by Numerical Process |journal=Monthly Weather Review |date=April 2022 |volume=150 |issue=4 |pages=693–695 |doi=10.1175/MWR-D-22-0068.1 }}</ref> [[Сурет:Stability_Diagram.png|thumb|500px|Сызықтық [[Автономды жүйе (математика)|автономды жүйе]]лердің [[Пуанкаре бейнелеуі|Пуанкаре бейнелеулерін]] жіктейтін '''тұрақтылық диаграммасы''']] Қарапайым динамикалық жүйелер үшін траекторияны білу жиі жеткілікті, бірақ динамикалық жүйелердің көпшілігі жекелеген траекториялар тұрғысынан түсіну үшін тым күрделі. Қиындықтар келесі себептерге байланысты туындайды: * Зерттелетін жүйелер тек шамамен ғана белгілі болуы мүмкін — жүйенің параметрлері дәл белгілі болмауы немесе теңдеулерде кейбір мүшелер жетіспеуі мүмкін. Қолданылатын жуықтаулар сандық шешімдердің дұрыстығына немесе өзектіліге күмән тудырады. Бұл мәселелерді шешу үшін динамикалық жүйелерді зерттеуде [[Ляпунов тұрақтылығы]] немесе [[құрылымдық тұрақтылық]] сияқты тұрақтылықтың бірнеше ұғымдары енгізілді. [[Динамикалық тұрақтылық|Динамикалық жүйенің тұрақтылығы]] траекториялары баламалы болатын модельдердің немесе бастапқы шарттардың белгілі бір класы бар екенін білдіреді. Тұрақтылықтың әртүрлі ұғымдарына байланысты олардың [[Баламалылық қатынасы|баламалылығын]] анықтау үшін орбиталарды салыстыру операциясы да өзгереді.<ref name="ChaosBook"/>{{rp|at=Appendix 1.1}} * Траекторияның түрі нақты бір траекторияға қарағанда маңыздырақ болуы мүмкін. Кейбір траекториялар периодты болуы мүмкін, ал басқалары жүйенің көптеген әртүрлі күйлері арқылы кезбе жүруі мүмкін. Қолданбалы есептер жиі осы кластарды санауды немесе жүйені бір класс шегінде ұстап тұруды талап етеді. Барлық мүмкін болатын траекторияларды жіктеу динамикалық жүйелерді сапалық зерттеуге, яғни координаттар өзгерген кезде өзгермейтін қасиеттерді зерттеуге алып келді. [[Сызықтық динамикалық жүйе]]лер мен [[Пуанкаре–Бендиксон теоремасы|күйді сипаттайтын екі саны бар жүйелер]] орбиталардың мүмкін болатын кластары түсінікті болатын динамикалық жүйелердің мысалдары болып табылады.<ref>{{cite book |title=Qualitative Theory of Dynamical Systems, Tools and Applications for Economic Modelling |series=Springer Proceedings in Complexity |date=2016 |doi=10.1007/978-3-319-33276-5 |isbn=978-3-319-33274-1 }}{{page needed|date=February 2026}}</ref> * Траекториялардың параметрге тәуелді мінез-құлқы практикалық қолдану үшін қажет нәрсе болуы мүмкін. Параметр өзгерген сайын динамикалық жүйелерде динамикалық жүйенің сапалық мінез-құлқы өзгеретін [[бифуркация теориясы|бифуркация нүктелері]] пайда болуы мүмкін. Мысалы, ол тек периодты қозғалыстардан [[Турбуленттілік|сұйықтықтың турбуленттілікке өтуі]] сияқты айқын тұрақсыз (бейберекет) мінез-құлыққа ауысуы мүмкін.<ref>{{Cite web |title=Control Theory and Dynamical Systems |url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/faculty-of-natural-sciences/department-of-mathematics/public/events/fritz/1_Introduction_2018_06_04.pdf}}</ref> * Жүйенің траекториялары кездейсоқ сияқты ретсіз көрінуі мүмкін. Мұндай жағдайларда бір өте ұзақ траекторияны немесе көптеген әртүрлі траекторияларды пайдаланып орташа мәндерді есептеу қажет болуы мүмкін. Орташа мәндер [[эргодикалық теория|эргодикалық жүйелер]] үшін жақсы анықталған және [[Аносов диффеоморфизмі|гиперболалық жүйелер]] үшін егжей-тегжейлі түсінік жасалған. Динамикалық жүйелердің ықтималдық аспектілерін түсіну [[статистикалық механика]] мен [[хаос теориясы|хаос]] негіздерін қалауға көмектесті.<ref>https://researchoutreach.org/articles/exploring-transitions-chaos-complex-systems/#:~:text=More%20specifically%2C%20he%20explores%20the,and%20'quasi%2Dperiodicity'.</ref> === Мысалдар === Қарапайым мысалдарға сағат [[маятник]]інің тербелісін, [[сұйықтық динамикасы|құбырдағы судың ағысын]], ауадағы бөлшектердің [[Браундық қозғалыс|кездейсоқ қозғалысын]] және көлдегі әр көктем сайынғы балықтардың санын [[популяция динамикасы|сипаттайтын]] [[математикалық модель]]дер жатады. <gallery mode="packed" heights="140"> Сурет:Three-body Problem Animation with COM.gif|[[Үш дене есебі]]: Қабырғалары әртүрлі үшбұрыштың төбелерінде орналасқан және бастапқы жылдамдықтары нөлге тең үш бірдей дененің жуықталған траекториялары. Сурет:Arnoldcatmap.svg|[[Арнольдтың мысық бейнелеуі]]: сызықтық бейнелеудің бірлік квадратты қалай созатынын және [[Қалдықпен бөлу|модуль бойынша амал]] орындалған кезде оның бөліктерінің қалай қайта орналасатынын көрсететін сурет. Көрсеткілері бар сызықтар сығылатын және кеңейетін [[меншікті кеңістік]]тердің бағытын көрсетеді. Сурет:Ising-tartan.png|[[Наубайшы бейнелеуі]]: (бұрылмаған) наубайшы бейнелеуінің әсерінен инвариантты болатын [[өлшем (математика)|өлшем]]нің мысалы: [[инвариантты өлшем]]. Бұл суретке наубайшы бейнелеуін қолдану әрқашан дәл осындай суретке әкеледі. Сурет:Stadium billiard.gif|alt=|[[Динамикалық бильярд|Бильярд]]: Бунимович стадионының ішінде қозғалатын бөлшек, белгілі хаотикалық бильярд. Сурет:OuterBilliardsDefinition.png|[[Динамикалық сыртқы бильярд|Сыртқы бильярд]]: бесбұрышқа қатысты анықталған Сурет:Bouncing_ball_strobe_edit.jpg|[[Секірмелі доп динамикасы]]: [[ауа кедергісі]]не байланысты қозғалыс толығымен [[парабола]]лық емес. Сурет:Circle map bifurcation.jpeg|[[Шеңберлік бейнелеу]] үшін [[Бифуркация диаграммасы|бифуркация диаграммасы]]. Қара аймақтар [[Арнольд тілдері]]не сәйкес келеді. Сурет:Miimcr.png|[[Комплексті квадраттық көпмүше]]ні комплекстік жазықтық бейнелеуі ретінде рекурсивті қолдану динамикалық жүйені береді. Мұнда Жюлиа жиыны мен критикалық орбитасы бар динамикалық жазықтық көрсетілген. Сурет:Double pendulum simulation.gif|right|[[Қос маятник|Қос күрделі маятник]]тің қозғалысы (қозғалыс теңдеулерінің [[сандық интегралдау]]ынан алынған) Сурет:Dyadic trans.gif|right|[[Диадикалық түрлендіру]] ''xy'' графигі, мұнда барлық ''n'' үшін ''x''&nbsp;=&nbsp;''x''<sub>0</sub>&nbsp;∈&nbsp;[0,&thinsp;1] — [[Рационал сан|рационал]] және ''y''&nbsp;=&nbsp;''x''<sub>''n''</sub> Сурет:Lorenz attractor yb.svg|[[Лоренц аттракторы]] динамикалық жүйе болып табылатын [[Лоренц жүйесі|Лоренц осцилляторы]]н зерттеуде пайда болады. Сурет:Heard Island Karman vortex street.jpg|[[Сұйықтық динамикасы]]нан туындайтын эмерджентті құбылыс — [[Карман құйындарының соқпағы]]ның мысалы. Сурет:Kicked Rotor Phase Portrait.png| [[Импульстік ротор]], танымал хаотикалық жүйе Сурет:PIA17173 Titan resonances in Saturn's C ring.jpg|[[Сатурн сақиналары]]ндағы [[Орбиталық резонанс]]. Сурет:Hyperion true.jpg|[[Гиперион (серік)|Гиперион]]ның хаотикалық айналуы. Жалпы [[Күн жүйесі]] [[аспан механикасы]]нан алынған динамикалық жүйелердің мысалдарына толы </gallery> Басқа классикалық мысалдарға мыналар жатады: {{Div col|colwidth=25em}} * [[Энон бейнелеуі]] * [[Иррационал айналу]] * [[Каплан–Йорке бейнелеуі]] * [[Лоренц аттракторы|Лоренц жүйесі]] * [[Комплексті квадраттық көпмүше#Бейнелеу|Квадраттық бейнелеуді модельдеу жүйесі]] * [[Рёсслер бейнелеуі]] * [[Тербелмелі Атвуд машинасы]] * [[Шатыр тәрізді бейнелеу]] {{Div col end}} Кез келген математикалық [[бейнелеу (математика)|бейнелеу]]ді динамикалық жүйенің анықтамасы ретінде қарастыруға болады, мысалы: {{Div col|colwidth=25em}} * [[Хаотикалық бейнелеулер тізімі]] {{Div col end}} === Тарихы === [[Сурет:Forced Duffing equation Poincaré section.png|300px|thumb|Мәжбүрлі [[Даффинг теңдеуі]]нің екі өлшемді Пуанкаре қимасы]] Көптеген зерттеушілер француз математигі [[Анри Пуанкаре]]ні динамикалық жүйелердің негізін қалаушы деп есептейді.<ref>{{cite journal |last1=Holmes |first1=Philip |title=Poincaré, celestial mechanics, dynamical-systems theory and 'chaos' |journal=Physics Reports |date=September 1990 |volume=193 |issue=3 |pages=137–163 |doi=10.1016/0370-1573(90)90012-Q }}</ref> Пуанкаре қазіргі уақытта классикалық деп саналатын екі монографиясын басып шығарды: "Аспан механикасының жаңа әдістері" (1892–1899) және "Аспан механикасы бойынша дәрістер" (1905–1910). Онда ол өзінің зерттеу нәтижелерін үш дене қозғалысының есебіне сәтті қолданып, шешімдердің мінез-құлық сипаттарын (жиілік, тұрақтылық, асимптотика және т.б.) егжей-тегжейлі зерттеді. Бұл еңбектерге [[Пуанкаренің қайтару теоремасы]] енгізілген, оған сәйкес белгілі бір жүйелер жеткілікті ұзақ, бірақ шекті уақыттан кейін бастапқы күйге өте жақын күйге қайта оралады.<ref name="ChaosBook"/> [[Александр Ляпунов]] көптеген маңызды жуықтау әдістерін жасап шығарды. Оның 1899 жылы жасаған әдістері кәдімгі дифференциалдық теңдеулер жүйелерінің тұрақтылығын анықтауға мүмкіндік береді. Ол динамикалық жүйенің тұрақтылығы туралы заманауи теорияның негізін қалады.<ref name="ChaosBook"/> 1913 жылы [[Джордж Дэвид Биркгоф]] Пуанкаренің "[[Пуанкаре–Биркгоф теоремасы|Соңғы геометриялық теоремасын]]" (үш дене есебінің жеке жағдайы) дәлелдеп, бұл нәтиже оны әлемге әйгілі етті. 1927 жылы ол өзінің ''Dynamical Systems'' («Динамикалық жүйелер») еңбегін жариялады.<ref>{{cite web |url=https://archive.org/details/dynamicalsystems00birk/ |title=Dynamical Systems |last=Birkhoff |first=G.D. |date=1927 |location=New York |publisher=American Mathematical Society Collection |language=en}}</ref> Биркгофтың ең маңызды әрі ұзақ мерзімді нәтижесі оның 1931 жылы қазіргі уақытта [[эргодикалық теорема]] деп аталатын тұжырымды ашуы болды. [[Физика]]дағы [[эргодикалық гипотеза]] мен [[өлшемдер теориясы]]ның идеяларын біріктіре отырып, бұл теорема, кем дегенде принципті түрде, [[статистикалық механика]]ның іргелі мәселесін шешті. Эргодикалық теорема динамика үшін де үлкен маңызға ие болды.<ref name="ChaosBook"/> [[Сурет:Smale Horseshoe Map.svg|left|thumb|Смейлдің [[таға тәрізді бейнелеуі]] {{math|&nbsp;''f''&nbsp;}} үш геометриялық түрлендірудің композициясы болып табылады.]] [[Стивен Смейл]] де бұл салаға айтарлықтай үлес қосты. Оның алғашқы жаңалығы — динамикалық жүйелерді зерттеуге үлкен серпін берген [[Таға тәрізді бейнелеу|Смейл тағасы]] болды. Ол сонымен қатар кейіннен көптеген басқа ғалымдар тарапынан жүзеге асырылған зерттеу бағдарламасының негізін қалады. [[Александр Николаевич Шарковский]] 1964 жылы [[#Дискретті динамикалық жүйелер|дискретті динамикалық жүйелер]]дің периодтары туралы [[Шарковский теоремасы|Шарковский теоремасын]] тұжырымдады. Бұл теореманың салдарларының бірі — егер [[нақты түзу]]дегі дискретті динамикалық жүйенің периоды 3-ке тең [[периодты нүкте]]сі болса, онда оның кез келген басқа периодты нүктелері де болуы тиіс.<ref name="ChaosBook"/> [[Сурет:RS-68 rocket engine test.jpg|thumb|right|NASA-ның [[Стеннис ғарыш орталығы]]нда сынақтан өтіп жатқан [[RS-68]]]] 20-ғасырдың соңында дербес туындылы дифференциалдық теңдеулерге динамикалық жүйелер тұрғысынан қарау танымалдылыққа ие бола бастады. Палестиналық механик-инженер [[Али Найфе|Али Х. Найфе]] [[бейсызық динамика]]ны [[механика]]лық және [[инженерия|инженерлік]] жүйелерде қолданды.<ref name="Rega">{{cite book |last1=Rega |first1=Giuseppe |title=IUTAM Symposium on Exploiting Nonlinear Dynamics for Engineering Systems |chapter=Tribute to Ali H. Nayfeh (1933–2017) |series=IUTAM Bookseries |date=2020 |volume=37 |pages=1–13 |doi=10.1007/978-3-030-23692-2_1 |isbn=978-3-030-23691-5 }}</ref> Оның қолданбалы бейсызық динамика саласындағы іргелі еңбектері күнделікті өмірде жиі кездесетін [[кеме]]лер, [[жүк көтергіш кран|крандар]], [[көпір]]лер, ғимараттар, [[зәулім үй]]лер, [[реактивті қозғалтқыш]]тар, [[зымыран қозғалтқышы|зымыран қозғалтқыштары]], [[ұшақ]]тар мен [[ғарыш kemesі|ғарыш кемелерін]] құрастыру мен күтіп ұстауда үлкен рөл атқарды.<ref name="fi">{{cite web |title=Ali Hasan Nayfeh |url=https://www.fi.edu/laureates/ali-hasan-nayfeh |website=[[Franklin Institute Awards]] |publisher=[[The Franklin Institute]] |access-date=25 August 2019 |date=4 February 2014}}</ref> === Жалпыламалар === Ең жалпы анықтама [[математика]]дағы [[кәдімгі дифференциалдық теңдеулер]] және [[эргодикалық теория]], [[физика]]дағы [[фазалық кеңістік]], [[кванттық күй]] және [[термодинамикалық күй]], [[инженерия]]дағы [[жүйелер теориясы]], [[басқару теориясы]] және тіпті [[ақпарат теориясы]] сияқты бірнеше ұғымдарды біріктіреді. ==== Математикалық интуиция ==== [[Математика]] тұрғысынан ең жалпы жағдайда X күйлер кеңістігі [[абстрактілі алгебра]]ның кәдімгі [[жиын (математика)|жиыны]] ретінде қарастырылады. Бұл X кеңістігінде [[жартылай топ]] құрылымы болады (яғни тек [[ассоциативтілік]] талап етіледі) және көбінесе таңдалған [[санақ жүйесі]]нің басына бекітілетін [[тепе-теңдік (математика)|бірлік (бейтарап) элемент]] табиғи түрде таңдалады. Бұл жартылай топты интуитивті түрде уақыт координаты t ретінде түсіндіруге болады.<ref>Dynamical systems, Oliver Knill, Harvard University, Spring semester, 2005 https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf Classes of Dynamical systems pp 6</ref> Уақыттың, топ сияқты, қосу амалы және бірлік элементі (бастауы) болады. Жартылай топтың X жиынына әсері — бұл t уақытына тәуелді X-тің өзіне [[Бейнелеу (математика)|бейнелеу]]лерінің жиынтығы және бұл интуитивті түрде уақыт бойынша дамуды (эволюцияны) білдіреді.<ref>Dynamical systems, Oliver Knill, Harvard University, Spring semester, 2005 https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf A FANCY DEFINITION pp 6</ref> ==== Күйлер кеңістігін жалпылау ==== Күйлер кеңістігін әртүрлі тәсілдермен таңдауға болады, мысалы, функциялар кеңістігі (мыс. зымырандағы газдың қысымы, температурасы мен жылдамдығы сұйықтық динамикасының кейбір [[дербес туындылы дифференциалдық теңдеу|ДТД]] шешімдері кеңістігіндегі функция болып табылады және уақыт өте келе өзгеруі мүмкін),<ref>{{xref|(see also [[Koopman–von Neumann classical mechanics]])}}</ref><ref name="Quantum Dynamical Systems">{{cite book |editor1-first=Stéphane |editor1-last=Attal |editor2-first=Alain |editor2-last=Joye |editor3-first=Claude-Alain |editor3-last=Pillet |title=Open Quantum Systems I |series=Lecture Notes in Mathematics |date=2006 |volume=1880 |doi=10.1007/b128449 |isbn=978-3-540-30991-8 |url=https://hal.science/hal-00128867v1 }}{{page needed|date=February 2026}}</ref> [[кванттық күйлер кеңістігі]] (мыс. атомның күйін [[Гильберт кеңістігі]]ндегі [[функционалдық талдау|функциялар]] жиынтығымен және олардың [[ықтималдықтар]] жиынтығымен сипаттауға болады),<ref name="Quantum Dynamical Systems"/><ref>{{cite book |last1=Alicki |first1=Robert |last2=Fannes |first2=Mark |title=Quantum Dynamical Systems |date=2001 |doi=10.1093/acprof:oso/9780198504009.001.0001 |isbn=978-0-19-850400-9 }}{{page needed|date=February 2026}}</ref> немесе [[көпбейнелік]] (мыс. қара құрдымның күйін [[Риман көпбейнелігі]]ндегі [[метрикалық тензор]]мен сипаттауға болады, ал оның орны осы көпбейнеліктегі вектор болады).<ref>{{cite book |last1=Giulini |first1=Domenico |title=Springer Handbook of Spacetime |chapter=Dynamical and Hamiltonian Formulation of General Relativity |series=Springer Handbooks |date=2014 |pages=323–362 |doi=10.1007/978-3-642-41992-8_17 |isbn=978-3-642-41991-1 }}</ref> Басқа таңдауларға [[фазалық кеңістік]], [[конфигурациялық кеңістік]] немесе тіпті [[дискретті кеңістік]] (мыс. [[жай сандар]] жиыны немесе [[шектеулі өріс]]) жатады.<ref>Dynamical Systems in Number Theory https://www.math.uzh.ch/gorodnik/dyn_num/index.html</ref> ==== Уақыт көп өлшемді көпбейнелік ретінде ==== [[Сурет:STS-3 Canadarm captures PDP.jpg|left|thumb|Әдетте бұрыштар болып табылатын [[басқару теориясы|басқару]]дың екі айнымалысын (мысалы, [[роботтандырылған манипулятор|роботтық қол]]) ескерсек және 360 градусқа толық айналуды есепке алсақ, конфигурациялар кеңістігі [[торыс (математика)|торыс]] болады]] Уақытты да үздіксіз параметрлердің жалпы жиынтығы ретінде жалпылауға болады, мысалы, [[голономды жүйе|робот]]тың [[басқару теориясы|басқару]] параметрлері [[көпбейнелік]] болуы мүмкін. Уақыттың бағыты болуы, оның [[дифференциалдану|тегіс]] болуы немесе оның біздің күнделікті [[уақыт]] туралы интуициямызға ұқсас мағынасы болуы міндетті емес, тіпті оны бұдан да жалпы алгебралық объектілерге жалпылауға болады.<ref>Here a few examples where time is generalized into [[real numbers|real]], [[complex numbers|complex]] or discrete [[n-dimensional]] [[vector spaces]] https://mathoverflow.net/questions/105071/dynamical-systems-with-multidimensional-complex-and-other-exotic-kinds-of-time</ref> Жүйелердің жалпы класы бірнеше тәуелсіз айнымалылар арқылы анықталады, сондықтан олар [[көп өлшемді жүйелер]] деп аталады. Мұндай жүйелер модельдеуде және, мысалы, [[бейнелерді өңдеу]]де пайдалы.{{citation needed|date=February 2026}} Уақыт әдетте [[классикалық механика|классикалық]] және [[кванттық механика]]дағыдай сыртқы параметр ретінде қарастырылады, бұл уақыттық аймақтағы көрініс (сипаттама) деп аталады және [[Гамильтон механикасы]] тұжырымдамасымен тығыз байланысты. Бірақ бұл әрқашан міндетті емес: мысалы, [[жалпы салыстырмалылық теориясы]] [[санақ жүйесі]]не тәуелсіз,<ref>{{cite book |title=Springer Handbook of Spacetime |series=Springer Handbooks |date=2014 |doi=10.1007/978-3-642-41992-8 |isbn=978-3-642-41991-1 }}</ref> ал гравитация уақытқа да әсер етеді; сондай-ақ [[кванттық электродинамика]]да уақыт пен кеңістік тең дәрежеде қарастырылатын [[Лагранж механикасы]] тұжырымдамасы жиірек қолданылады.<ref>{{cite journal |last1=Doikou |first1=Anastasia |last2=Evangelisti |first2=Stefano |last3=Feverati |first3=Giovanni |last4=Karaiskos |first4=Nikos |title=Introduction to Quantum Integrability |journal=International Journal of Modern Physics A |date=10 July 2010 |volume=25 |issue=17 |pages=3307–3351 |doi=10.1142/S0217751X10049803 |arxiv=0912.3350 }}</ref> Екі жағдайда да әдебиеттерде бұлар әлі де динамикалық жүйелер деп аталады. ==== Дискретті динамикалық жүйе ==== {{main|Динамикалық жүйе#Дискретті динамикалық жүйелер}} Уақыт дискретті параметр де болуы мүмкін. Уақыт көп өлшемді жағдайға жалпыланғанда, яғни басқару немесе сыртқы параметрлердің жалпы жиынтығы ретінде алынғанда, бұл кеңістікті [[Торлы модель|Тор]] ретінде, яғни [[көпбейнелік]]тің дискретті нүктелері немесе [[акция бағасы]]ның өзгеріс сатылары (тиктері) ретінде түсіндіруге болады.<ref>{{cite journal |last1=Fabretti |first1=Annalisa |title=A Dynamical Model for Financial Market: Among Common Market Strategies Who and How Moves the Price to Fluctuate, Inflate, and Burst? |journal=Mathematics |date=22 February 2022 |volume=10 |issue=5 |pages=679 |doi=10.3390/math10050679 |doi-access=free |hdl=2108/311561 |hdl-access=free }}</ref> Осылайша, дискретті уақыт оқиғаларын бүтін сандармен санауға болады, мысалы, аспандағы планеталардың орнын өлшеу сияқты, бірақ бұл бірдей уақыт аралығы бар сағат ретіндегі уақыт интуициясынан мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Негізгі міндеттердин бірі — әдетте осы мәліметтерден қандай да бір математикалық модельді шығарып алу.<ref>{{cite journal |last1=Haller |first1=George |last2=Kaszás |first2=Bálint |title=Data-driven linearization of dynamical systems |journal=Nonlinear Dynamics |date=November 2024 |volume=112 |issue=21 |pages=18639–18663 |doi=10.1007/s11071-024-10026-x |pmid=39219721 |pmc=11362512 }}</ref> ==== Детерминистік емес ==== [[Сурет:Difference between deterministic and Nondeterministic.svg|left|thumb|[[Детерминистік емес Тьюринг машинасы]] — есептеуді тізбекті түрде емес, тек ағаш құрылымында көрсетуге болатын дискретті динамикалық жүйенің мысалы, өйткені әрбір кіріс күйі бірнеше шығыс күйіне ие болуы мүмкін]] Динамикалық жүйенің ''даму ережесі (эволюция заңы)'' — ағымдағы күйден қандай болашақ күйлер туындайтынын сипаттайтын функция. Жиі бұл функция [[Детерминистік жүйе|детерминистік]] болып табылады, яғни берілген уақыт аралығында ағымдағы күйден тек бір ғана болашақ күй туындайды.<ref>{{cite book |last=Strogatz |first=S. H. |year=2001 |title=Nonlinear Dynamics and Chaos: with Applications to Physics, Biology and Chemistry |publisher=Perseus }}</ref><ref>{{cite book |first1=A. |last1=Katok |first2=B. |last2=Hasselblatt |title=Introduction to the Modern Theory of Dynamical Systems |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |year=1995 |isbn=978-0-521-34187-5 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/introductiontomo0000kato }}</ref> Дегенмен, кейбір жүйелер детерминистік емес — олар бірнеше болашақ күйлерге мүмкіндік беруі мүмкін (яғни бейнелеулер [[көпмәнді функция]]ларға жалпыланады және барлық жерде бірмәнді анықталмайды) және жүйе [[бифуркация теориясы|бифуркация]]ға ұшырауы мүмкін. ==== Стохастикалық ==== {{main|Кездейсоқ динамикалық жүйелер}} {{see also|Стохастикалық жүйе}} Кейбір жүйелер кіріс параметрлерінде (мыс. [[Ланжевен теңдеуі|кездейсоқ күші бар осциллятор]]), бастапқы шарттарда немесе болжанатын айнымалыларда ([[Стохастикалық дифференциалдық теңдеу]]дегідей) [[стохастикалық жүйе|стохастикалық]] (кездейсоқ) болып табылады. Кездейсоқ оқиғалар күй айнымалыларының дамуына да әсер етеді, бұған үздіксіз емес стохастикалық [[секіріс процесі|секіріс процестері]] де кіреді; стохастикалық динамикалық жүйенің типтік мысалы — [[акция бағасы|акция бағалары]].<ref>{{cite arXiv |last1=Sip |first1=Viktor |last2=Breyton |first2=Martin |last3=Petkoski |first3=Spase |last4=Jirsa |first4=Viktor |date=2025 |title=Dynamical system reconstruction from partial observations using stochastic dynamics |class=cs.LG |eprint=2510.01089 }}</ref> ==== Хаотикалық және кванттық жүйелер ==== [[Сурет:False color image of the far field of a submerged turbulent jet.jpg|right|thumb|Суға батырылған турбулентті ағыстың алыс өрісінің жалған түсті суреті]] Сонымен қатар, мынадай [[хаос теориясы|хаотикалық жүйелер]] (яғни әдетте детерминистік, бірақ болжауға келмейтін) бар: * [[комплекстік динамика]] * [[гиперболалық динамика]] * мультипликативті хаос<ref>Gaussian multiplicative chaos revisited https://hal.science/hal-00293830v1/document</ref><ref>Complex Gaussian multiplicative chaos https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2013arXiv1307.6117L/abstract</ref><ref>Random bounded analytic functions by Random measure (Gaussian multiplicative chaos) https://ymsc.tsinghua.edu.cn/__local/4/8D/F5/4AC71574298685B0A526A63A96F_DE8276B0_2DB582.pdf</ref><ref>Gaussian multiplicative chaos a review https://arxiv.org/abs/1305.6221</ref> * детерминистік емес хаос<ref>{{xref|(see also [[jump process]] and [[Duffing oscillator]])}}</ref><ref>"Non-deterministic chaos is a new dynamical paradigm where a non-deterministic system is influenced by random perturbations" https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1994chao.dyn..8001D/abstract</ref> Және [[кванттық жүйелер]] (яғни өлшенгенге доін детерминистік) немесе [[кванттық хаос|кванттық хаотикалық]] жүйелер бар.<ref name="ChaosBook"/> == Қатаң анықтамасы == $X$ элементтері күйлер деп аталатын бос емес жиын болсын. Жалпы түрлендіруді қарастырайық: <math display="block">T : X \to X </math> $X$ жиынын күйлер кеңістігі, ал $T$-ны күйлер арасындағы даму (эволюция) ретінде түсіндіруге болады.<ref>{{Cite web |date=2008-01-09 |title=254A, Lecture 1: Overview |url=https://terrytao.wordpress.com/2008/01/08/254a-lecture-1-overview/ |access-date=2026-04-07 |website=What's new |language=en}}</ref> $T$ және $X$ үстіне әртүрлі құрылымдар қосу динамикалық жүйенің әртүрлі қасиеттерін модельдеуге мүмкіндік береді. Уақыт бойынша дамуды модельдеуге болады: <math>\hat{T}</math> мұндағы [[уақыт]] деп аталатын бір <math>t</math> параметрі бар жартылай топ бола алады, ол да дискретті уақыт жағдайында <math>N (t>0)</math>, ал үздіксіз уақыт жағдайында <math>R^{+} (t>0)</math> сияқты жартылай топқа тиесілі болады. Жартылай топ құрылымы ассоциативтілікті енгізеді: <math display="block">\hat{T_1}(\hat{T_2}\hat{T_3})=(\hat{T_1}\hat{T_2})\hat{T_3}</math> бұл әртүрлі уақыттық дамулар арасындағы композиция заңын білдіреді:<ref>A fancy definition https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf</ref> <math display="block">\hat{T}(t_1+t_2)=\hat{T}(t_1)\hat{T}(t_2)</math> бұл, сайып келгенде, [[гомоморфизм]] болып табылады. Жартылай топқа бірлік элемент қосу арқылы уақыттың бастауын <math>t=0</math> анықтауға болады: <math display="block">\hat{T}(0)=\mathbf{1}</math> сонымен қатар, қайтымды уақыт эволюциясын да модельдеуге болады: T мұнда <math>\mathbf{Z}</math> немесе <math>R</math> сияқты топ бола алады, ал топ бола отырып, оның кері түрлендірулерінің анықтамасы болады:<ref>Classes of dynamical systems https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf</ref> <math display="block">\exists! \hat{T}^{-1}: \hat{T}^{-1} = \hat{T}(-t), \hat{T}(-t)\hat{T}(t) = \mathbf{1}</math> Әдетте динамикалық жүйенің анықтамадарының бірнеше класы болады: біріншісі [[кәдімгі дифференциалдық теңдеулер]]ге негізделген және геометриялық сипатқа ие, мұнда қосымша [[дифференциалдану|дифференциалданатын]] құрылым бар; екіншісі [[эргодикалық теория]]ға негізделген және [[Өлшем теориясы|өлшемдік-теориялық]] сипатта болады, мұнда қосымша [[топология|топологиялық]] құрылым бар; ал соңғысы [[Категориялар теориясы]]на негізделген және [[абстрактілі алгебра|абстрактілі]] сипатқа ие. === Геометриялық анықтамасы === {{More footnotes needed|section|date=February 2026|partial=y|reason=need at least one per section to tell which reference to look at, mandatory changes are applicable from here downwards, the rest was cleaned, still it can be eventually further improved}} Геометриялық анықтамада динамикалық жүйе — бұл <math> \langle \mathcal{T}, \mathcal{M}, f\rangle </math> кортежі. <math>\mathcal{T}</math> — уақыттың анықталу облысы (көбінесе нақты немесе бүтін сандар, мүмкін теріс емес сандармен шектелген). <math>\mathcal{M}</math> — [[көпбейнелік]] (яғни локальді түрде Банах кеңістігі немесе Евклид кеңістігі, немесе дискретті жағдайда [[Граф (математика)|граф]]). ''f'' — уақыт бойынша даму (эволюция) ережесі ''t''&nbsp;→&nbsp;''f''<sup>&nbsp;''t''</sup> (<math>t\in\mathcal{T}</math>), мұндағы ''f<sup>&nbsp;t</sup>'' — көпбейнеліктің өзіне [[диффеоморфизм]]і болып табылады. Олай болса, f — <math> \mathcal{T}</math> уақыт облысын көпбейнеліктің өзіне бағытталған диффеоморфизмдер кеңістігіне "тегіс" бейнелеуі. Басқаша айтқанда, <math> \mathcal{T}</math> уақыт облысындағы әрбір ''t'' уақыты үшін ''f''(''t'') диффеоморфизм болып табылады.{{citation needed|reason=it would be better to have another source that uses something close to this definition|date=March 2026}} ==== Алгебралық динамикалық жүйелер ==== {{main|Динамикалық жүйе#Алгебралық динамикалық жүйе}} Математикалық тұрғыдан маңызды жүйелер класы — бұл <math>f</math> бейнелеуі алгебралық болғанда немесе жалпы алғанда, бейнелеу алгебралық теңдеулер жүйесімен жанама (айқын емес) түрде анықталғанда және <math>\mathcal{M}</math> көпбейнелігі кез келген еркін өрісте анықталған жағдай жатады.<ref>Dynamical systems of algebraic origin: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-0348-9236-0 </ref> ==== Нақты динамикалық жүйе ==== ''Нақты динамикалық жүйе'', ''нақты уақыттық динамикалық жүйе'', ''[[үздіксіз уақыт]]ты динамикалық жүйе'' немесе ''[[Ағын (математика)|ағын]]'' — бұл (''T'', ''M'', Φ) кортежі, мұндағы ''T'' — [[нақты сандар]] '''R''' жиынындағы [[ашық аралық]], ''M'' — әдетте (бірақ міндетті түрде емес) локальді түрде [[Банах кеңістігі]]не [[гомеоморфизм|гомеоморфты]] болатын [[көпбейнелік]], ал Φ — [[үздіксіз функция]].<ref>Smooth Dynamical Systems M. C. IRWIN, 1.1</ref> ===== Дифференциалдануы ===== Егер Φ [[үздіксіз дифференциалданатын функция|үздіксіз дифференциалданатын]] болса, жүйе ''дифференциалданатын динамикалық жүйе'' деп аталады. Бұл жағдайда ''M'' [[көпбейнелік|көпбейнелігі]] әдетте локальді түрде Банах кеңістігіне [[диффеоморфизм|диффеоморфты]] болады.<ref>dynamics of flows defined by differential equations: https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf</ref> ===== Өлшемділігі ===== Егер ''M'' көпбейнелігі локальді түрде '''R'''<sup>''n''</sup> кеңістігіне диффеоморфты болса, динамикалық жүйе ''шектеулі өлшемді'' (ақырғы өлшемді) деп аталады; керісінше жағдайда динамикалық жүйе ''шексіз өлшемді'' болады.<ref>[[Кортевег–де Фриз теңдеуі]] — шексіз еркіндік дәрежесі мен шексіз қозғалыс интегралдары бар жүйенің мысалы болып табылады</ref> ===== Ағындар ===== Егер ''T'' нақты сандар жиыны ретістігінде алынса, динамикалық жүйе ''жаһандық (глобальді)'' немесе ''[[Ағын (математика)|ағын]]'' деп аталады; ал егер ''T'' теріс емес нақты сандармен шектелсе, онда динамикалық жүйе ''жартылай ағын'' деп аталады. ===== Классикалық анықтамасы ===== Заманауи геометриялық анықтама динамикалық жүйенің айқын сипаттамасын беретін [[Бейнелеу (математика)|бейнелеу]]ге негізделген, бұл [[эргодикалық теория]], [[дербес туындылы дифференциалдық теңдеулер]] және дифференциалдық теңдеулер шеңберінен шығатын математикалық әдістермен негiзделедi. Көбінесе айқын сипаттама қолжетімді бола бермейді, сондықтан классикалық геометриялық анықтама жанама (айқын емес) түрде беріледі. Оның негізі классикалық механикада жатыр және ол [[кәдімгі дифференциалдық теңдеулер]]дің стандартты жүйесіне және шектеулі [[еркіндік дәрежесі (физика)|еркіндік дәрежелеріне]] сүйенеді: <div style="background: #F0F0F0; width: 50%;"> <div style="text-indent: 2em; border-top: thin solid #999999; border-bottom: thin solid #999999; border-left: thin solid #999999; border-right: thin solid #999999; padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 1em;">&nbsp;Қозғалыс күйлерінің жиынтығы тұйық n-өлшемді M көпбейнелігінің P нүктелерімен бірмәнді сәйкестікке қойылуы мүмкін, бұл ретте сәйкес <math>x_1,...,x_n</math> координаттары үшін қозғалыстың дифференциалдық теңдеулері келесідей жазылады: <math display="block">\frac{dx_i}{dt} = u_i(x_1,...,x_n,t);(i=1,...,n)</math> <math>u_i</math> функциялары үшін олардың [[дифференциалдану|дифференциалданатын]] немесе [[аналитикалық функция|аналитикалық]] болуы сияқты әртүрлі тұрақтылық шарттары қойылуы мүмкін.<ref>Birkhoff, Dynamical systems (1927), page 193: https://archive.org/details/dynamicalsystems00birk/page/188/mode/2up</ref> </div></div> Бұл анықтама осындай теңдеулер шешімдерінің [[Бастапқы мән есебі|бар болуы мен жалғыздығын]] білдіреді. ===== Лагранж динамикалық жүйесі ===== {{main |Лагранж жүйесі}} Геометриялық анықтаманы [[вариациялық принцип]] тұрғысынан да тұжырымдауға болады: <div style="background: #F0F0F0; width: 50%;"> <div style="text-indent: 2em; border-top: thin solid #999999; border-bottom: thin solid #999999;border-left: thin solid #999999; border-right: thin solid #999999; padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 1em;">&nbsp;M — [[дифференциалданатын көпбейнелік]], TM — оның [[жанама десте|жанама дестесі]], ал <math>L: TM\to \mathbb{R}</math> — [[дифференциалданатын функция]] болсын. Егер <math>\gamma</math> функционалдың экстремалі болса, онда <math>\gamma: \mathbb{R}\to M</math> [[Бейнелеу (математика)|бейнелеу]]і M конфигурациялық [[көпбейнелік|көпбейнелігі]] және L [[Лагранж механикасы|Лагранжианы]] бар Лагранж жүйесіндегі қозғалыс деп аталады: <math display="block">\Phi(\gamma)=\int_{t_0}^{t_1} L(\gamma,\dot{\gamma}) dt </math> мұндағы <math>\dot{\gamma}\in TM_{\gamma(t)}</math> жылдамдық векторы деп аталады.<ref>Arnold Mathematical methods of Classical Mechanics(1989), sec 19, pp 83</ref> </div></div> ===== Гамильтон динамикалық жүйесі ===== {{main |Гамильтон жүйесі}} Лагранж тұжырымдамасына дуальді түрде, [[фазалық кеңістік]]те [[Симплекстік көпбейнелік|симплекстік]] немесе [[Пуассон көпбейнелігі]] құрылымын қамтитын [[Гамильтон механикасы|Гамильтондық]] тұжырымдаманы қолдануға болады.<ref>Arnold Mathematical methods of Classical Mechanics(1989), sec 19, pp 83, example end of page</ref> ===== Интегралданбайтын жүйелер ===== Толықтылық үшін, әдетте [[интегралданатын жүйелер]]ге жатпайтын жүйелер де бар, мысалы, [[диссипативті жүйелер]], [[голономды емес жүйе|голономды емес жүйелер]] және [[жанасу көпбейнелігі]] құрылымы бар жүйелер (мысалы, шекарада сырғанаусыз шарт қойылған жүйелер, яғни шекарадағы жылдамдыққа белгілі бір шектеу қойылған жағдайлар). ==== Дискретті динамикалық жүйе ==== {{main|Динамикалық жүйе#Дискретті динамикалық жүйелер}} ''Дискретті уақытты динамикалық жүйе'' — бұл (''T'', ''M'', Φ) кортежі, мұндағы ''M'' — локальді түрде Банах кеңістігіне диффеоморфты [[көпбейнелік]], ал Φ — функция. ''T'' ретінде бүтін сандарды немесе теріс емес бүтін сандарды алуға болады. Көпбейнеліктің өзі [[Граф (математика)|граф]] болуы немесе, мысалы, [[дискретті топология]] арқылы дискретті түрге келтірілуі мүмкін.<ref>A graph and a general discrete space can be a Hausdorff space, can have a measure, and at least if it is finite is compact. It is not strictly a good example of a Banach space because Cauchy sequences may not make sense. This boundary between finite and infinite is interesting in the field of arithmetic geometry.</ref> === Өлшемдік-теориялық анықтамасы === {{main|Өлшемді сақтайтын динамикалық жүйе}} Динамикалық жүйені ресми түрде [[өлшем кеңістігі]]нің өлшемді сақтайтын түрлендіруі, яғни (''T'', (''X'', Σ, ''μ''), Φ) үштігі ретінде анықтауға болады. Мұнда ''T'' — моноид (әдетте теріс емес бүтін сандар), ''X'' — [[жиын (математика)|жиын]], ал (''X'', Σ, ''μ'') — [[Ықтималдық кеңістік|ықтималдық кеңістігі]], яғни Σ — ''X'' жиынындағы [[сигма-алгебра]], ал μ — (''X'', Σ) кеңістігіндегі шекті [[өлшем (математика)|өлшем]]. Егер Σ ішіндегі әрбір σ үшін <math>\Phi^{-1}\sigma \in \Sigma</math> шарты орындалса ғана Φ: ''X'' → ''X'' бейнелеуі [[өлшемді функция|Σ-өлшемді]] деп аталады. Егер Σ ішіндегі әрбір ''σ'' үшін <math>\mu(\Phi^{-1}\sigma ) = \mu(\sigma)</math> теңдігі орындалса, Φ бейнелеуі '''өлшемді сақтайды''' деп айтылады. Жоғарыда айтылғандарды біріктіре келе, егер Φ бейнелеуі ''X'' жиынынан өзіне бағытталған, Σ-өлшемді және өлшемді сақтайтын болса, ол '''''X'' жиынының өлшемді сақтайтын түрлендіруі''' деп аталады. Осындай Φ үшін (''T'', (''X'', Σ, ''μ''), Φ) үштігі '''динамикалық жүйе''' деп анықталады.<ref>Ergodic theory, introduction, Glossary: https://link.springer.com/referencework/10.1007/978-1-0716-2388-6</ref> Φ бейнелеуі динамикалық жүйенің уақыт бойынша дамуын көрсетеді. Осылайша, дискретті динамикалық жүйелер үшін әрбір бүтін ''n'' саны үшін <math>\Phi^n = \Phi \circ \Phi \circ \dots \circ \Phi</math> [[Итерацияланған функция|итерациялары]] зерттеледі.{{citation needed|reason=iteration and recursive relations are just special cases, each map from <math>t_n</math> to <math>t_{n+1}</math>, can be fully different, iteration is just a special case actually of <math>\Phi = \Phi{t_n} \circ \Phi{t_{n-1}} \circ \dots \circ \Phi_{t_0}</math> |date=February 2026}} Үздіксіз динамикалық жүйелер үшін Φ бейнелеуі шекті уақыт ішіндегі даму бейнелеуі ретінде түсініледі және оның құрылымы күрделірек болады.{{citation needed|reason=more complicated??? |date=February 2026}} ==== Геометриялық анықтамамен байланысы ==== Өлшемдік-теориялық анықтама өлшемді сақтайтын түрлендірудің бар болуын болжайды. Кез келген бір даму ережесесіне көптеген әртүрлі инвариантты өлшемдер сәйкес келуі мүмкін. Егер динамикалық жүйе дифференциалдық теңдеулер жүйесімен берілсе, сәйкес келетін өлшемді анықтау керек. Бұл дифференциалдық теңдеулерден бастап эргодикалық теорияны дамытуды қиындатады, сондықтан эргодикалық теория аясында өлшемді таңдауды айналып өтіп, таңдау жасалып қойған деп есептейтін динамикалық жүйелерге негізделген анықтаманың болғаны ыңғайлы. Қарапайым құрылым (кейде [[Крылов–Боголюбов теоремасы]] деп аталады) жүйелердің үлкен класы үшін динамикалық жүйенің даму ережесін өлшемді сақтайтын түрлендіруге айналдыратын өлшемді әрқашан құруға болатынын көрсетеді. Бұл құрылымда күйлер кеңістігінің берілген өлшемі траекторияның барлық болашақ нүктелері үшін қосындыланады, бұл инварианттылықты қамтамасыз етеді. Кейбір жүйелердің табиғи өлшемі болады, мысалы, [[Гамильтон жүйесі|Гамильтон жүйелері]]ндегі [[Лиувилль теоремасы (Гамильтондық механика)|Лиувилль өлшемі]], ол Гамильтон жүйесінің периодты орбиталарында жинақталған өлшемдер сияқты басқа инвариантты өлшемдерге қарағанда көбірек таңдалады. Хаотикалық [[диссипативті жүйелер]] үшін инвариантты өлшемді таңдау техникалық тұрғыдан күрделірек. Өлшем [[аттрактор]]да шоғырлануы керек, бірақ аттракторлардың [[Лебег өлшемі]] нөлге тең және инвариантты өлшемдер Лебег өлшеміне қатысты сингулярлы болуы тиіс. Уақыт бойынша даму барысында фазалық кеңістіктің кішігірім аймағы кішірейеді. Гиперболалық динамикалық жүйелер үшін [[Синай–Рюэль–Боуэн өлшемі|Синай–Рюэль–Боуэн өлшемдері]] табиғи таңдау болып көрінеді. Олар динамикалық жүйенің [[тұрақты көпбейнелік|тұрақты және тұрақсыз көпбейнеліктері]]нің геометриялық құрылымында құрылады; олар кішігірім пертурбациялар кезінде физикалық тұрғыдан орнықты әрекет етеді және гиперболалық жүйелердің бақыланатын көптеген статистикалық қасиеттерін түсіндіреді.{{please clarify|reason=probably a strong example with microcanonical ensemble statistics or liouville measure would help here|date=March 2026}} ==== Топологиялық динамикалық жүйе ==== [[Топологиялық динамикалық жүйе]] — бұл [[локальді ықшам]] және [[Хаусдорф кеңістігі|Хаусдорф топологиялық кеңістігі]] ''X''-тегі жаһандық динамикалық жүйе ('''T''', ''X'', Φ).{{clarification needed|reason=unclear what is the requirement to be global and if it is needed, also unclear if being locally compact vs being Hausdorff is needed, isn't being Hausdorff general enough ?|date=February 2026}} Бұл жерде T — [[топологиялық]] [[изоморфизм]], демек [[гомеоморфизм]] болып табылады.<ref>Terry tao lecture 1</ref> ===== Компактификациялау (Ықшамдау) ===== Жиі Φ-дың ''X''-тің [[бір нүктелі компактификациялау|бір нүктелі компактификациясы]] ''X*'' кеңістігіне үздіксіз созылуы Φ* зерттеу пайдалы болады. Бастапқы жүйенің дифференциалдық құрылымы жоғалғаннан кейін де, жаңа ('''R''', ''X*'', Φ*) жүйесін талдау үшін компактификация аргументтері қалады. Бұл шексіздіктегі барлық шекті нүктелер бірдей нүкте болып табылатын [[Проективті геометрия]] идеясына ұқсас. Басқа жалпылау әдісі — [[Стоун–Чех компактификациялау|Стоун–Чех компактификациясын]] қолдану,<ref>Terry tao lecture 3</ref> бұл шексіздіктегі барлық шекті нүктелер әртүрлі деп есептелетін [[аффиндік геометрия]] идеясына жақын. ===== Маңыздылығы ===== Ықшам динамикалық жүйелерде кез келген орбитаның [[шекті жиын|шекті жиыны]] [[бос емес жиын|бос емес]], [[ықшам кеңістік|ықшам]] және [[бір байланысты кеңістік|бір байланысты]] болады. Мысалы, топологиялық динамикалық жүйеде [[Лоренц аттракторы|аттрактор]]дың шекті орбитасы көпбейнеліктің өз ішінде болады. Бұл бірнеше себептерге байланысты тривиалды емес тұжырым: шекті орбиталарға ешқашан қол жеткізілмеуі мүмкін; шекті орбиталардың [[Лебег өлшемі]] нөлге тең болуы мүмкін; шекті орбитаға ықтималдықты таңу тривиалды емес мәселе; сонымен қатар аттрактордың бірнеше шекті орбиталары болуы мүмкін және әртүрлі [[компактификациялау|компактификациялар]] арасындағы айырмашылық маңызды рөл атқаруы мүмкін. === Категориялар теориясы арқылы анықтамасы === ==== Категориялар және жартылай топтар ==== {{bq|text=Математикалық объектілердің X категориясында оған әсер ететін гомоморфизмдердің G жартылай тобы болады (топологиялық кеңістіктерде үздіксіз бейнелеулер бар, жиындарда еркін бейнелеулер бар, топтарда, сақиналарда, өрістерде немесе алгебраларда гомоморфизмдер бар, өлшем кеңістіктерінде өлшемді бейнелеулер бар). Біз осы категориялардың әрқайсысын динамикалық жүйе ретінде қарастыра аламыз. Тіпті сәйкес гомоморфизмдері бар динамикалық жүйелер категориясын да қосуға болады. Брақ бұл көзқарас өздігінен өте пайдалы емес.<ref>A final link: https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf</ref>}} ==== Моноидтар арқылы анықтамасы ==== Категориялар теориясы тұрғысынан категориялар әрқашан бірлік (тепе-теңдік) бейнелеуімен бірге анықталады, сондықтан бұл анықтамалар жартылай топтардың орнына [[моноидтар]]ға негізделеді.<ref>Note that it is always possible to add an Identity on the semi-group, define a monoid and pull back the monoid structure onto the original semi-group</ref> A '''динамикалық жүйе'''<ref>Giunti M. and Mazzola C. (2012), "[https://www.researchgate.net/publication/272943599_Dynamical_Systems_on_Monoids_Toward_a_General_Theory_of_Deterministic_Systems_and_Motion Dynamical systems on monoids: Toward a general theory of deterministic systems and motion]". In Minati G., Abram M., Pessa E. (eds.), ''Methods, models, simulations and approaches towards a general theory of change'', pp. 173–185, Singapore: World Scientific. {{ISBN|978-981-4383-32-5}} </ref><ref>Mazzola C. and Giunti M. (2012), "[https://www.researchgate.net/publication/281244041_Reversible_dynamics_and_the_directionality_of_time Reversible dynamics and the directionality of time]". In Minati G., Abram M., Pessa E. (eds.), ''Methods, models, simulations and approaches towards a general theory of change'', pp. 161–171, Singapore: World Scientific. {{ISBN|978-981-4383-32-5}}.</ref>{{Citation needed|reason=seems to be some shape of primary sources: "However, according to Giunti and Mazzola [2] (this volume), a dynamical system on a monoid is", would be best to have a more intelligible definition from a non primary source. This is even more funny: https://math.stackexchange.com/questions/475462/dynamical-systems "If I would have explained this way I would have emptied my class" |date=February 2026}} — бұл (''T'', ''X'', Φ) кортежі, мұндағы ''T'' — аддитивті түрде жазылатын [[моноид]],{{citation needed|reason=questionable if semi group is a more genric definition, other literatures seems to refer to semi-groups always. Only this guy from cagliari seems to be fixated with monoids. There is typically a natural choice of identity or time=0 too, there is an ambiguity in the identity too because ultimately the origin of the reference frame is arbitrary|date=February 2026}} ''X'' — бос емес [[жиын (математика)|жиын]], ал Φ — келесідей [[функция]]: <math display="block">\Phi: U \subseteq (T \times X) \to X</math> мұнда: <math display="block">\mathrm{proj}_{2}(U) = X</math> (мұндағы <math>\mathrm{proj}_{2}</math> — 2-ші [[Проекция (жиындар теориясы)|проекциялау бейнелеуі]]{{Citation needed|reason=what is the 2nd projection map ? it seems a trivial statement to project back on X, i.e. X is the second space that was put in the cartersian product. Actually It recalls fiber bundles, but in that case the base space can be time, control parameters or even space, I would see it instead natuaral to define the base space as the state space and the fiber as the semi-group structure on it, but I am not sure if this is a standard definition either|date=February 2026}}) және ''X'' ішіндегі кез келген ''x'' үшін: <math display="block">\Phi(0,x) = x</math> <math display="block">\Phi(t_2,\Phi(t_1,x)) = \Phi(t_2 + t_1, x),</math> <math>\, t_1,\, t_2 + t_1 \in I(x)</math> және <math>\ t_2 \in I(\Phi(t_1, x)) </math> үшін, мұнда біз ''X'' ішіндегі кез келген ''x'' үшін <math> I(x) := \{ t \in T : (t,x) \in U \}</math> жиынын анықтадық. Жекелей алғанда, <math> U = T \times X </math> болған жағдайда, ''X'' ішіндегі әрбір ''x'' үшін <math> I(x) = T </math> болады, олай болса Φ бейнелеуі ''T''-ның ''X'' жиынына [[Жартылай топтың әсері|моноидтық әсерін]] анықтайды. Φ(''t'',''x'') функциясы динамикалық жүйенің '''даму (эволюция) функциясы''' деп аталады: ол ''X'' жиынындағы әрбір ''x'' нүктесіне ''t'' айнымалысына байланысты жалғыз бейнені сәйкес қояды, ал ''t'' айнымалысы '''даму (эволюция) параметрі''' деп аталады. ''X'' жиыны '''[[фазалық кеңістік]]''' немесе күйлер кеңістігі деп аталады, ал ''x'' айнымалысы жүйенің '''бастапқы күйін''' көрсетеді. Егер айнымалылардың бірін тұрақты деп алсақ, жиі былай жазамыз: <math display="block">\Phi_x(t) \equiv \Phi(t,x)</math> <math display="block">\Phi^t(x) \equiv \Phi(t,x)</math> <math display="block">\Phi_x:I(x) \to X</math> функциясы ''x'' арқылы өтетін '''ағын''' деп аталады, ал оның [[функция графигі|графигі]] ''x'' арқылы өтетін '''[[траектория]]''' деп аталады. <math display="block">\gamma_x \equiv\{\Phi(t,x) : t \in I(x)\}</math> жиыны ''x'' арқылы өтетін '''[[орбита (динамика)|орбита]]''' деп аталады. ''x'' арқылы өтетін орбита — ''x'' арқылы өтетін ағынның [[бейне (математика)|бейнесі]] болып табылады. Егер ''S'' ішіндегі барлық ''x'' және ''T'' ішіндегі барлық ''t'' үшін <math display="block">\Phi(t,x) \in S.</math> болса, ''X'' күйлер кеңістігінің ''S'' ішкі жиыны Φ-'''инвариантты''' деп аталады. Осылайша, жекелей алғанда, егер ''S'' жиыны Φ-'''инвариантты''' болса, ''S'' ішіндегі барлық ''x'' үшін <math>I(x) = T</math> болады. Яғни, ''x'' арқылы өтетін ағын ''S''-тің әрбір элементі үшін барлық уақыт бойы анықталуы керек. == Динамикалық жүйелерді құру == Алдыңғы бөлімдерде көрсетілгендей, ''уақыт бойынша даму'' ұғымы динамикалық жүйелер теориясының өзегі болып табылады: бұның негізгі себебі — теорияның бастапқы түрткісі [[классикалық механика|классикалық механикалық жүйелер]]дің уақыт бойынша мінез-құлқын зерттеу болғандығында. Бірақ [[кәдімгі дифференциалдық теңдеулер]] жүйесі динамикалық жүйеге айналмас бұрын алдымен шешілуі керек. Мысалы, келесідей [[бастапқы мән есебі|бастапқы мән есебін (Коши есебін)]] қарастырайық: <math display="block">\dot{\boldsymbol{x}}=\boldsymbol{v}(t,\boldsymbol{x})</math> <math display="block">\boldsymbol{x}|_{{t=0}}=\boldsymbol{x}_0</math> мұнда: * <math>\dot{\boldsymbol{x}}</math> материалдық '''x''' нүктесінің [[жылдамдық|жылдамдығын]] көрсетеді * ''M'' — шектеулі (ақырғы) өлшемді көпбейнелік * '''v''': ''T'' × ''M'' → ''TM'' — '''R'''<sup>''n''</sup> немесе '''C'''<sup>''n''</sup> кеңістігіндегі [[векторлық өріс]] және ''M'' фазалық кеңістігінде берілген материалдық нүктеге әсер ететін белгілі [[күш]]тер тудыратын [[жылдамдық|жылдамдықтың]] өзгерісін білдіреді. Бұл өзгеріс ''M'' фазалық кеңістігіндегі вектор емес, оның орнына ''TM'' [[жанама кеңістік|жанама кеңістігінде]] жатады. Теңдеуде жоғары ретті туындыларды немесе ''v''(''t'',''x'') ішіндегі ''t'' параметрін қолданудың қажеті жоқ, өйткені оларды үлкенірек өлшемді жүйелерді қарастыру арқылы алып тастауға болады. Осы векторлық өрістің қасиеттеріне байланысты механикалық жүйе келесідей аталады: * '''автономды''', егер '''v'''(''t'', '''x''') = '''v'''('''x''') болса * '''біртекті''', егер барлық ''t'' үшін '''v'''(''t'', '''0''') = 0 болса Шешімді кәдімгі дифференциалдық теңдеулердің (КДТ) стандартты әдістерімен табуға болады және ол жоғарыда енгізілген даму функциясы ретінде белгіленеді: <math display="block">\boldsymbol{{x}}(t)=\Phi(t,\boldsymbol{{x}}_0)</math> Олай болса, динамикалық жүйе (''T'', ''M'', Φ) болады. Жоғарыда көрсетілген [[дифференциалдық теңдеулер]] жүйесін кейбір ресми түрлендірулер арқылы динамикалық жүйе қанағаттандыруы тиіс теңдеулердің жалпырақ түрін алуға болады: <math display="block">\dot{\boldsymbol{x}}-\boldsymbol{v}(t,\boldsymbol{x})=0 \qquad\Leftrightarrow\qquad \mathfrak{{G}}\left(t,\Phi(t,\boldsymbol{{x}}_0)\right)=0</math> мұндағы <math>\mathfrak{G}:{{(T\times M)}^M}\to\mathbf{C}</math> — даму функцияларының жиынынан комплекс сандар өрісіне бағытталған [[функционал]]. Бұл теңдеу күрделі шектеулері бар механикалық жүйелерді модельдеу кезінде пайдалы. Динамикалық жүйелердегі көптеген ұғымдарды шексіз өлшемді көпбейнеліктерге — локальді түрде [[Банах кеңістігі|Банах кеңістіктері]] болып табылатын кеңістіктерге де таратуға болады, бұл жағдайда дифференциалдық теңдеулер [[дербес туындылы дифференциалдық теңдеулер]] болып табылады. == Дискретті динамикалық жүйелер == [[File:YF-17_aircraft_Plot.jpg|thumb|right|[[Есептеуіш гидродинамика]] торы есептеу мақсаттары үшін әдетте кеңістікте де, уақытта да динамикалық жүйені дискреттеудің мысалы болып табылады]] Дискретті динамикалық жүйе — уақыт немесе кеңістік, немесе екеуі де дискретті болатын жүйе. Әдетте, кеңістік пен уақыт үшін нүктелердің [[шектелген жиын|шектеулі]] немесе [[саналымды жиын|саналымды]] жиындары және [[шекаралық шарт|шекаралар]] туралы жалпы болжамдар берілген жағдайда компьютерде өңдеуге болатын шектелген бейнелеулер мен операторлар болады. === Математикалық анықтама === [[Математика|Математиканың]] жалпы контекстінде динамикалық жүйені [[#Формальды анықтама|Формальды анықтамадағыдай]] жалпы дискретті бейнелеу ретінде анықтауға болады.<ref>Джон Геммер, 14-тарау, Дискретті динамикалық жүйелер https://www.dam.brown.edu/people/jgemmer/GreenwellCh14.pdf</ref> Кәдімгі [[тізбек]] өз алдына дискретті динамикалық жүйе болып табылады.<ref name="JohnGemmer">Джон Геммер, 14-тарау</ref> Бейнелеулердің рекурсиясы мен итерациясы — осындай жағдайлардың тағы бірі.<ref name="JohnGemmer"/> Мұның прототипі — [[Логистикалық бейнелеу]].<ref name="JohnGemmer"/> === Эмпирикалық анықтама === Эмпирикалық көзқарас бойынша, уақытша деректерден алынған барлық динамикалық жүйелер дискретті болып табылады, мәселен, Гаусс аспандағы [[Церера (ергежейлі ғаламшар)|Церераның]] 3 позициясы мен уақытын өлшеу арқылы орбитаны толығымен анықтауға болатындығын, демек, астероидтың өткен немесе болашақтағы кез келген мүмкін позициясы мен жылдамдығын есептеп, динамикалық жүйені толығымен сипаттауға болатындығын дәлелдеді.<ref>https://sites.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers1999/weiss.html</ref> Эксперименттік деректермен жұмыс істеудің типтік міндеттері — математикалық модельді жасау.<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=Samuel A. |last2=Mann |first2=Brian P. |last3=Chen |first3=Boyuan |title=Automated global analysis of experimental dynamics through low-dimensional linear embeddings |journal=npj Complexity |date=17 желтоқсан 2025 |volume=2 |issue=1 |article-number=36 |doi=10.1038/s44260-025-00062-y |doi-access=free }}</ref> === Мысалдар === <gallery mode="packed" heights="140"> File:Fibonacci Rabbits.svg|[[Фибоначчи қояндары]]: [[Фибоначчи сандары|Фибоначчи сандарын]] жасайтын шексіз ресурстары бар популяция моделі.<ref>{{Cite web |title=Fibonacci's Rabbits |url=https://mathcenter.oxford.emory.edu/site/math125/fibonacciRabbits/ |access-date=2026-04-09 |website=mathcenter.oxford.emory.edu}}</ref> File:LogisticCobwebChaos.gif|[[Логистикалық бейнелеу]] Өзіне рекурсивті түрде қолданылатын жалпы бейнелеу динамикалық жүйені құрайды File:Predator-prey toy model.gif|[[Лотка–Вольтерра теңдеулері|Жыртқыш-жемтік моделінің]] дискретті мысалы<ref>{{cite journal |last1=Liu |first1=Xiaoli |last2=Xiao |first2=Dongmei |title=Complex dynamic behaviors of a discrete-time predator–prey system |journal=Chaos, Solitons & Fractals |date=Сәуір 2007 |volume=32 |issue=1 |pages=80–94 |doi=10.1016/j.chaos.2005.10.081 }}</ref> File:Page_rank_animation.gif|[[PageRank]] — пайдаланушының параққа кіруінің болашақ ықтималдығын болжайтын дискретті динамикалық жүйенің мысалы <ref>9.1.2 мысалы: https://interactivetextbooks.tudelft.nl/linear-algebra/Chapter9/DynSystDiscrete.html</ref> </gallery> === Қолданбалы математика және физика === [[File:10 PM March 12 surface analysis of Great Blizzard of 1888.png|thumb|left|[[Ауа райы болжамы|Ауа райын болжау]] — [[Есептеуіш гидродинамика]] контекстінде динамикалық жүйелерді қолданудың бір мысалы]] [[Физика]], [[биология]] немесе [[инженерия]] сияқты [[қолданбалы математика]] контекстінде бастапқы нүкте әдетте мынадай ең қарапайым [[соңғы айырымдық]] [[функционалдық теңдеу]] болып табылады:<ref>{{cite book |last1=Galor |first1=Oded |title=Discrete Dynamical Systems |chapter=One-Dimensional, First-Order Systems |date=2007 |pages=1–26 |doi=10.1007/3-540-36776-4_1 |isbn=978-3-540-36775-8 }}</ref> <math display="block">y_{t+1} = a x_t + b</math> Жалпы алғанда, мұны [[n-өлшемді]] [[көпбейне|көпбейнеден]] өзіне бағытталған жалпы дискретті бейнелеуге жалпылауға болады: <math display="block">y^i_{t+1} = f^i_t(x_1,..,x_n),i=1,...,n</math> [[Гамильтондық механика|Гамильтондық]] [[Ағын (математика)|ағындар]] контекстінде,<ref>{{xref|(сондай-ақ қараңыз: [[Сұйықтық ағыны]])}}</ref> қозғалыстың өзін [[Канондық түрлендіру#Қозғалыс канондық түрлендіру ретінде|канондық түрлендіру]] (яғни, сайып келгенде, [[бейнелеу (математика)|бейнелеу]]) деп қарастыруға болады, сондықтан дискретті <math>\Delta t</math> уақыт аралығындағы олардың дискретті жиынтығы толық дискретті динамикалық жүйені сипаттаудың тағы бір түрі болып табылады. Сондай-ақ фазалық кеңістік [[ықшам кеңістік|ықшам (компакт)]] болмайтын тығыз орбиталар жағдайлары да бар,<ref>{{xref|(сондай-ақ қараңыз: [[хаос теориясы]])}}</ref> ал [[кванттық механикадағы]] сияқты [[шексіз оператор|шексіз операторларда]] эволюциялық [[бейнелеу (математика)|бейнелеулер]] [[ықшам оператор|ықшам (компакт)]] болмайды. Мұның мысалы ретінде деректер нүктелері кеңістікте бір-бірінен бөлінген Жердің ауа райы болжамын келтіруге болады. Жүйені [[Торлық модель (физика)|торға]] орналастыруға болады және [[Навье–Стокс теңдеулерін дискреттеу|Навье-Стокс теңдеулерін дискреттеу]] кезіндегідей белгілі бір айнымалыларды есептеу және болжау үшін формулаларды қолдануға болады. === Каскадтар === [[File: backtang2.png|thumb|right|[[Өзін-өзі ұйымдастыратын критикалық]] — бұл [[ұяшықты автоматтарда]] табылған эмерджентті құбылыстар жиынтығы, мұндағы [[аттрактор]] [[фазалық ауысудағы]] [[критикалық құбылыстар|критикалық нүкте]] болып табылады]] Ақпаратты бір қадамнан келесі қадамға беру тұжырымдамасы басым болған кезде, дискретті динамикалық жүйелер жиі каскадтар деп аталады. Кәдімгі мысалдар ретінде көшкіндерді<ref>Күрделі желілер және каскадтық динамика, Кіріспе https://pdodds.w3.uvm.edu/teaching/courses/2009-08UVM-300/docs/others/2011/hackett2011b.pdf</ref><ref>{{xref|(сондай-ақ қараңыз: [[Абельдік құм үйіндісі моделі]])}}</ref> және периодтың еселену каскадтарын атауға болады.<ref>{{xref|(сондай-ақ қараңыз: [[логистикалық бейнелеу]])}}</ref> Егер ''T'' бүтін сандар ретінде алынса, бұл — ''каскад'' немесе ''бейнелеу''. Егер ''T'' теріс емес бүтін сандармен шектелсе, жүйе ''жартылай каскад'' деп аталады.<ref>{{Cite book|title=Discrete Dynamical Systems|last=Galor|first=Oded|publisher=Springer|year=2010}}</ref>{{clarify|reason=бұл жартылай каскадтың жалпы пайымдау аясында қаншалықты пайдалы екені түсініксіз, мүмкін оны алып тастауға болатын шығар|date=Ақпан 2026}} === Ұяшықты автоматтар === {{Main|Ұяшықты автоматтар}} ''[[Ұяшықты автомат]]'' — бұл (''T'', ''M'', Φ) кортежі, мұндағы ''T'' — [[бүтін сандар]] немесе жоғары өлшемді [[бүтін сандар торы]] сияқты [[тор (топ)|тор]], ''M'' — бүтін сандар торынан (бір немесе бірнеше өлшемді) шектеулі жиынға дейінгі функциялар жиыны, ал Φ — (жергілікті анықталған) эволюция функциясы. Осылайша [[ұяшықты автоматтар]] динамикалық жүйелер болып табылады. ''M'' ішіндегі тор «кеңістік» торын білдіреді, ал ''T'' ішіндегі тор «уақыт» торын білдіреді.{{clarify|reason=бұл анықтаманы екі рет тексеру керек, неге M функциялар көпбейнесі болып табылады?|date=Ақпан 2026}} === Басқа да назар аударарлық мысалдар === * [[Символикалық динамика]] * [[Шекті күй автоматтары]] * [[Тьюринг машиналары]] * [[Арифметикалық динамика]] * [[Графтардың динамикалық жүйесі]] * Дискретті табиғатына байланысты [[графтар теориясы|графтар теориясын]] және жалпы алғанда [[дискретті математика|дискретті математиканың]] кез келген түрін дискретті динамикалық жүйелер призмасы арқылы қарастыруға болады * Бұл [[шекті математиканың]] кез келген түріне, [[шекті геометрия|шекті геометрияға]], [[шекті топтар|шекті топтарға]] немесе [[Кокстер топтары]] сияқты [[саналымды жиын|саналымды]] математикалық құрылымдарға да қатысты Олардың кейбіреулері [[сандар теориясы]] немесе [[желілер теориясы]] сияқты өз алдына жеке ішкі салалар болып табылады. == Сызықтық динамикалық жүйелер == {{Main|Сызықтық динамикалық жүйе}} Сызықтық динамикалық жүйелер кез келген [[жүйелік инженерия]] мен [[жүйелер теориясы]] оқу бағдарламасының негізінде жатыр. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1970 жылдарға дейінгі сызықтық жүйелер жалпы [[жүйелер теориясы|жүйелер теориясының]] көп бөлігін (яғни компьютерлер кеңінен таралғанға дейін) көрсетті. Олар [[өшу|әлсіреу]], [[көрсеткіштік функция|қанығу]] және [[тербеліс]] сияқты кез келген динамикалық жүйенің негізгі белгілерін қамтиды және кем дегенде локальды түрде кез келген бейсызық жүйелерді жуықтай алады. Сызықтық динамикалық жүйелерді көрсеткіштік және қарапайым тригонометриялық функциялар (яғни кешенді экспоненталар) сияқты қарапайым функциялар арқылы шешуге болады және барлық орбиталардың мінез-құлқын жіктеуге болады. Сызықтық жүйеде фазалық кеңістік ''N''-өлшемді эвклидтік кеңістік болып табылады, сондықтан фазалық кеңістіктегі кез келген нүктені ''N'' саны бар вектор ретінде көрсетуге болады. N өлшемді сызықтық динамикалық жүйелер де [[хаос теориясы|хаостық]] емес. Сызықтық жүйелерді талдау да жеңілдетілген және мүмкін, өйткені олар [[суперпозиция принципі|суперпозиция принципін]] қанағаттандырады: егер ''u''(''t'') және ''w''(''t'') жүйені сипаттайтын сызықтық дифференциалдық теңдеуді қанағаттандырса, онда <math>\alpha u(t) + \beta w(t)</math> сызықтық комбинациясы да оны қанағаттандырады. [[Суперпозиция принципі|Суперпозиция]] арқылы белгілі шешімдерден жаңа шешімдер жасауға болады, сондықтан олардың барлығын білу үшін іргелі шешімдерді жіктеу жеткілікті. === Ағындар === [[Ағын (математика)|Ағын]] үшін v(''x'') векторлық өрісі — фазалық кеңістіктегі орналасудың [[аффиндік түрлендіру|аффиндік]] функциясы, яғни, <math display="block"> \dot{x} = v(x) = A x + b,</math> мұндағы ''A'' — матрица, ''b'' — сандар векторы және ''x'' — позиция векторы. Бұл жүйенің шешімін суперпозиция принципін (сызықтықты) қолдану арқылы табуға болады. ''A'' = 0 болғандағы ''b'' ≠ 0 жағдайы жай ғана ''b'' бағытындағы түзу сызық болып табылады: <math display="block">\Phi^t(x_1) = x_1 + b t. </math> ''b'' нөлге тең және ''A'' ≠ 0 болғанда координаталар басы ағынның тепе-теңдік (немесе сингулярлық) нүктесі болып табылады, яғни егер ''x''<sub>0</sub> = 0 болса, онда орбита сол жерде қалады. Басқа бастапқы шарттар үшін қозғалыс теңдеуі [[матрица экспонентасы|матрица экспонентасымен]] беріледі: ''x''<sub>0</sub> бастапқы нүктесі үшін, <math display="block">\Phi^t(x_0) = e^{t A} x_0. </math> ''b'' = 0 болғанда, ''A'' матрицасының [[меншікті мән|меншікті мәндері]] фазалық кеңістіктің құрылымын анықтайды. ''A'' матрицасының меншікті мәндері мен [[меншікті вектор|меншікті векторларынан]] бастапқы нүктенің координаталар басындағы тепе-теңдік нүктесіне жиналатынын немесе одан ажырайтынын анықтауға болады. ''A'' ≠ 0 жағдайындағы екі түрлі бастапқы шарттар арасындағы қашықтық көп жағдайда экспоненциалды түрде өзгереді, яғни нүктеге қарай экспоненциалды түрде тез жиналады немесе экспоненциалды түрде тез ажырайды. Сызықтық жүйелер ажырау жағдайында бастапқы шарттарға сезімтал тәуелділікті көрсетеді. Бейсызық жүйелер үшін бұл [[хаос теориясы|хаостық мінез-құлықтың]] (қажетті, бірақ жеткіліксіз) шарттарының бірі болып табылады. [[File:LinearFields.png|thumb|500px|center|Сызықтық векторлық өрістер және бірнеше траекториялар.]] {{Clear}} === Бейнелеулер === [[Дискретті уақытты динамикалық жүйе|Дискретті уақытты]], [[Аффиндік түрлендіру|аффиндік]] динамикалық жүйе келесі [[матрицалық айырымдық теңдеу]] түрінде болады: <math display="block"> x_{n+1} = A x_n + b, </math> мұндағы ''A'' — матрица және ''b'' — вектор. Үздіксіз жағдайдағыдай, ''x'' → ''x'' + (1 − ''A'')<sup>–1</sup>''b'' координаталарының өзгеруі теңдеуден ''b'' мүшесін алып тастайды. Жаңа [[координаталар жүйесі|координаталар жүйесінде]] координаталар басы бейнелеудің жылжымайтын нүктесі болып табылады және шешімдер ''A''<sup> ''n''</sup>''x''<sub>0</sub> сызықтық жүйесінікі болып табылады. Бейнелеудің шешімдері енді қисықтар емес, фазалық кеңістікте секіретін нүктелер болып табылады. Орбиталар қисықтарға немесе талшықтарға ұйымдастырылған, олар бейнелеу әрекеті кезінде өздерін бейнелейтін нүктелер жиынтығы. Үздіксіз жағдайдағыдай, ''A'' матрицасының меншікті мәндері мен меншікті векторлары фазалық кеңістіктің құрылымын анықтайды. Мысалы, егер ''u''<sub>1</sub> бірден кіші нақты меншікті мәні бар ''A'' матрицасының меншікті векторы болса, онда α ''u''<sub>1</sub> бойындағы нүктелер арқылы берілген түзу сызықтар (мұндағы α ∈ '''R''') бейнелеудің инвариантты қисығы болады. Осы түзу сызықтағы нүктелер жылжымайтын нүктеге ұмтылады. Сонымен қатар [[Хаостық бейнелеулер тізімі|Хаостық бейнелеулер]] сияқты көптеген басқа да [[#Дискретті динамикалық жүйелер|дискретті динамикалық жүйелер]] бар. === Локальды динамика === Динамикалық жүйелердің сапалық қасиеттері координаталардың тегіс өзгеруі кезінде өзгермейді (бұл кейде сапалық ұғымның анықтамасы ретінде қабылданады): векторлық өрістің ''ерекше нүктесі'' (''v''(''x'') = 0 болатын нүкте) тегіс түрлендірулер кезінде ерекше нүкте болып қала береді; ''периодты орбита'' — бұл фазалық кеңістіктегі тұйық контур, және фазалық кеңістіктің тегіс деформациялары оның контур болуын өзгерте алмайды. Дәл осы ерекше нүктелер мен периодты орбиталардың маңында динамикалық жүйенің фазалық кеңістігінің құрылымын жақсы түсінуге болады. Динамикалық жүйелерді сапалық зерттеудегі тәсіл — динамикалық жүйені барынша қарапайым ететін координаталардың өзгеруі (әдетте нақты көрсетілмеген, бірақ есептеуге болатын) бар екенін көрсету. === Ректификация (түзету) === Фазалық кеңістіктің көптеген кішігірім бөліктеріндегі ағынды өте қарапайым етуге болады. Егер ''y'' — ''v''(''y'') ≠ 0 болатын нүкте болса, онда ''y'' айналасындағы аймақ үшін векторлық өріс шамасы бірдей параллель векторлар тізбегіне айналатын координаталардың өзгеруі бар. Бұл ректификация теоремасы ретінде белгілі. ''Ректификация теоремасы'' [[Математикалық сингулярлық|ерекше нүктелерден]] қашықтықта шағын бөліктегі нүктенің динамикасы түзу сызық екенін айтады. Бөлікті кейде бірнеше бөліктерді біріктіру арқылы үлкейтуге болады, және бұл бүкіл фазалық кеңістікте ''M'' іске асқанда, динамикалық жүйе ''интегралданатын'' болып табылады. Көп жағдайда бөлікті бүкіл фазалық кеңістікке дейін кеңейту мүмкін емес. Векторлық өрісте ерекше нүктелер болуы мүмкін (мұнда ''v''(''x'') = 0); немесе кейбір нүктеге жақындаған сайын бөліктер кішірейе түсуі мүмкін. Одан да күрделі себеп — траектория бір бөліктен басталып, бірқатар басқа бөліктерді аралағаннан кейін бастапқы бөлікке оралатын жаһандық шектеу. Егер келесі жолы орбита фазалық кеңістікті басқаша айналып өтсе, онда бүкіл бөліктер тізбегіндегі векторлық өрісті түзету мүмкін емес. === Периодты орбиталар маңында === Жалпы алғанда, периодты орбитаның маңында ректификация теоремасын қолдануға болмайды. Пуанкаре периодты орбита маңындағы талдауды бейнелеуді талдауға түрлендіретін тәсілді әзірледі. γ орбитасынан ''x''<sub>0</sub> нүктесін таңдап, сол маңайдағы фазалық кеңістікте ''v''(''x''<sub>0</sub>) векторына перпендикуляр нүктелерді қарастырыңыз. Бұл нүктелер орбитаның [[Пуанкаре қимасы]] ''S''(γ, ''x''<sub>0</sub>) болып табылады. Енді ағын ''S'' ішінен басталып, ''S''-ке оралатын нүктелер үшін [[Пуанкаре бейнелеуі|Пуанкаре бейнелеуін]] ''F'' : ''S'' → ''S'' анықтайды. Бұл нүктелердің барлығы бірдей уақытта оралмайды, бірақ уақыт ''x''<sub>0</sub> кететін уақытқа жақын болады. Периодты орбитаның Пуанкаре қимасымен қиылысуы ''F'' Пуанкаре бейнелеуінің жылжымайтын нүктесі болып табылады. Жылжыту арқылы нүктені ''x'' = 0 деп санауға болады. Бейнелеудің Тейлор қатары ''F''(''x'') = ''J'' · ''x'' + O(''x''<sup>2</sup>) болып табылады, сондықтан ''h'' координаталарының өзгеруі тек ''F''-ті оның сызықтық бөлігіне дейін жеңілдетеді деп күтуге болады: <math display="block"> h^{-1} \circ F \circ h(x) = J \cdot x.</math> Бұл түйіндесу теңдеуі ретінде белгілі. Осы теңдеудің орындалу шарттарын табу динамикалық жүйелерді зерттеудегі басты міндеттердің бірі болды. Пуанкаре барлық функцияларды аналитикалық деп есептеп, алғаш рет оған кірісті және осы барыста резонанссыздық шартын ашты. Егер λ<sub>1</sub>, ..., λ<sub>ν</sub> ''J'' матрицасының меншікті мәндері болса, олардың біреуі басқа екі немесе одан да көп мәндердің бүтін сызықтық комбинациясы болса, олар резонансты болады. ''h'' функциясы мүшелерінің бөлімінде λ<sub>''i''</sub> – Σ (басқа меншікті мәндердің еселіктері) түріндегі мүшелер кездесетіндіктен, резонанссыздық шарты кіші бөлгіштер мәселесі ретінде де белгілі. === Түйіндесу нәтижелері === Түйіндесу теңдеуінің шешімінің бар болуы туралы нәтижелер ''J'' меншікті мәндеріне және ''h''-тан талап етілетін тегістік дәрежесіне байланысты. ''J''-дің қандай да бір ерекше симметриялары болуы міндетті болмағандықтан, оның меншікті мәндері әдетте кешенді сандар болады. ''J'' меншікті мәндері бірлік шеңберде болмаған кезде, ''F''-тің ''x''<sub>0</sub> жылжымайтын нүктесі маңындағы динамика ''[[Гиперболалық жылжымайтын нүкте|гиперболалық]]'' деп аталады, ал меншікті мәндері бірлік шеңберде және кешенді болғанда, динамика ''эллиптикалық'' деп аталады. Гиперболалық жағдайда, [[Хартман–Гробман теоремасы]] бейнелеудің жылжымайтын нүктесінің маңайын ''J'' · ''x'' сызықтық бейнелеуіне бейнелейтін үздіксіз функцияның бар болу шарттарын береді. Гиперболалық жағдай да ''құрылымдық тұрақты''. Векторлық өрістегі кішігірім өзгерістер Пуанкаре бейнелеуінде тек кішігірім өзгерістер тудырады және бұл кішігірім өзгерістер кешенді жазықтықтағы ''J'' меншікті мәндерінің орналасуындағы кішігірім өзгерістерді көрсетеді, бұл бейнелеудің әлі де гиперболалық екенін білдіреді. [[Колмогоров–Арнольд–Мозер теоремасы|Колмогоров–Арнольд–Мозер (КАМ)]] теоремасы эллиптикалық нүкте маңындағы мінез-құлықты береді. == Бифуркация теориясы == {{Main|Бифуркация теориясы}} [[File:Saddlenode.gif|right|thumb|ер-тоқым нүктесі және тепе-теңдік нүктесі бар бифуркация]] Эволюциялық бейнелеу Φ<sup>''t''</sup> (немесе ол алынған [[векторлық өріс]]) μ параметріне тәуелді болғанда, [[фазалық кеңістік|фазалық кеңістіктің]] құрылымы да осы параметрге тәуелді болады. Кішігірім өзгерістер арнайы μ<sub>0</sub> мәніне жеткенше фазалық кеңістікте ешқандай сапалық өзгерістер тудырмауы мүмкін. Осы нүктеде фазалық кеңістік сапалық түрде өзгереді және динамикалық жүйе бифуркацияға ұшырады деп айтылады. Бифуркация теориясы фазалық кеңістіктегі құрылымды (әдетте [[Жылжымайтын нүкте (математика)|жылжымайтын нүкте]], периодты орбита немесе инвариантты [[тор]]) қарастырады және оның мінез-құлқын μ параметрінің функциясы ретінде зерттейді. Бифуркация нүктесінде құрылым өзінің тұрақтылығын өзгертуі, жаңа құрылымдарға бөлінуі немесе басқа құрылымдармен бірігуі мүмкін. Бейнелеулердің Тейлор қатарының жуықтауларын және координаталардың өзгеруі арқылы жойылуы мүмкін айырмашылықтарды түсіну арқылы динамикалық жүйелердің бифуркацияларын каталогтауға болады. [[File:Chaosorderchaos.png|left|thumb|Периодты жартылай бөлу бифуркациялары, содан кейін тепе-теңдік, одан кейін [[периодты еселеу бифуркациясы|периодты еселеу бифуркациялары]]]] ''F<sub>μ</sub>'' жүйелер тобының гиперболалық ''x''<sub>0</sub> жылжымайтын нүктесінің бифуркацияларын бифуркация нүктесінде есептелген ''DF''<sub>''μ''</sub>(''x''<sub>0</sub>) жүйесінің бірінші туындысының [[меншікті мән|меншікті мәндерімен]] сипаттауға болады. Бейнелеу үшін бифуркация бірлік шеңберде ''DF<sub>μ</sub>'' меншікті мәндері болған кезде пайда болады. Ағын үшін бұл жорамал осьте меншікті мәндер болған кезде орын алады. Қосымша ақпаратты [[Бифуркация теориясы]] туралы негізгі мақаладан қараңыз. Кейбір бифуркациялар фазалық кеңістікте өте күрделі құрылымдарға әкелуі мүмкін. Мысалы, [[Рюэль–Такенс сценарийі]] периодты орбитаның торға, ал тордың [[оғаш аттрактор|оғаш аттракторға]] қалай бифуркацияланатынын сипаттайды. Басқа мысалда, [[Бифуркация диаграммасы|Фейгенбаумның периодтың еселенуі]] тұрақты периодты орбитаның [[периодты еселеу бифуркациясы|периодты еселеу бифуркацияларының]] тізбегінен қалай өтетінін сипаттайды. == Эргодикалық жүйелер == {{Негізгі мақала|Эргодикалық теория}} Көптеген динамикалық жүйелерде жүйенің координаттарын фазалық кеңістіктегі көлем (шын мәнінде, ν-өлшемді көлем) инвариантты болатындай етіп таңдауға болады. Бұл координаттар орын мен импульс болып табылатын және көлем (орын) × (импульс) бірліктерімен өлшенетін Ньютон заңдарынан туындайтын механикалық жүйелер үшін орын алады. Ағын ''A'' ішкі жиынының нүктелерін Φ ''t''(''A'') нүктелеріне ауыстырады және фазалық кеңістіктің инварианттылығы мынаны білдіреді: \mathrm{vol} (A) = \mathrm{vol} ( \Phi^t(A) ). [[Гамильтон механикасы|Гамильтондық формализмде]] берілген координат бойынша тиісті (жалпыланған) импульсті анықтауға болады, осылайша байланысты көлем ағынмен сақталады. Бұл көлем [[Лиувилль теоремасы (Гамильтон механикасы)|Лиувилль өлшемі]] арқылы есептеледі деп айтылады. Гамильтондық жүйеде орын мен импульстің барлық мүмкін конфигурацияларына бастапқы күйден қол жеткізу мүмкін емес. Энергияның сақталу заңына байланысты тек бастапқы күймен бірдей энергиясы бар күйлерге ғана қол жеткізуге болады. Бірдей энергиясы бар күйлер фазалық кеңістіктің ішкі көпбейнелігі болып табылатын Ω энергия қабықшасын құрайды. Лиувилль өлшемі арқылы есептелген энергия қабықшасының көлемі эволюция барысында сақталады. Көлемі ағынмен сақталатын жүйелер үшін Пуанкаре [[Пуанкаренің қайтару теоремасы|қайтару теоремасын]] ашты: фазалық кеңістіктің Лиувилль көлемі шекті деп есептейік, ''F'' фазалық кеңістіктің көлемін сақтайтын бейнелеу, ал ''A'' фазалық кеңістіктің ішкі жиыны болсын. Сонда ''A'' жиынының дерлік әрбір нүктесі ''A'' жиынына шексіз көп рет қайта оралады. Пуанкаренің қайтару теоремасын [[Эрнст Цермело|Цермело]] [[Людвиг Больцман|Больцманның]] соқтығысатын атомдардың динамикалық жүйесіндегі энтропияның өсуін қорытып шығаруына қарсылық білдіру үшін пайдаланды. Больцманның жұмысы тудырған сұрақтардың бірі уақыт бойынша орташа мәндер мен кеңістік бойынша орташа мәндердің тең болу мүмкіндігі болды, оны ол [[эргодикалық гипотеза]] деп атады. Гипотеза бойынша, типтік траекторияның ''A'' аймағында өткізетін уақытының ұзақтығы vol(''A销)/vol(Ω) қатынасына тең болады. Эргодикалық гипотеза [[статистикалық механиканы]] дамыту үшін қажетті негізгі қасиет емес болып шықты, сондықтан физикалық жүйелердің тиісті аспектілерін сипаттау үшін басқа да эргодикалық типтегі қасиеттер қатары енгізілді. [[Бернард Купман|Купман]] эргодикалық жүйелерді зерттеуге [[функционалдық талдау]] тұрғысынан келді. Бақыланатын ''a'' шамасы — бұл фазалық кеңістіктің әрбір нүктесіне белгілі бір санды (мысалы, лездік қысымды немесе орташа биіктікті) сәйкес қоятын функция. Бақыланатын шаманың мәнін φ t эволюция функциясын пайдалану арқылы басқа уақыт сәтінде есептеуге болады. Бұл ''U'' ''t'' операторын, яғни [[тасымалдау операторын]] енгізеді: (U^t a)(x) = a(\Phi^{-t}(x)). ''U'' сызықтық операторының спектрлік қасиеттерін зерттей отырып, Φ ''t'' ағынының эргодикалық қасиеттерін жіктеуге мүмкіндік туады. Ағынның бақыланатын функцияға әсерін қарастыратын Купман тәсілін қолданғанда, Φ ''t'' қатысатын шекті өлшемді бейсызық есеп ''U'' қатысатын шексіз өлшемді сызықтық есепке бейнеленеді. Ω энергия бетімен шектелген Лиувилль өлшемі [[Статистикалық механика|тепе-теңдік статистикалық механикасында]] есептелетін орташа мәндердің негізі болып табылады. Траектория бойымен уақыт бойынша орташалау [[Статистикалық механика#Канондық ансамбль|Больцман факторы exp(−β''H'')]] арқылы есептелген кеңістік бойынша орташалауға баламалы болып табылады. Бұл идеяны Синай, Боуэн және Рюэль (СБР) диссипативті жүйелерді қамтитын динамикалық жүйелердің кеңірек класына жалпылады. [[СБР өлшемдері]] Больцман факторының орнын басады және олар хаостық жүйелердің аттракторларында анықталады. == Бейсызық динамикалық жүйелер және хаос == === Хаостық жүйелер === {{Негізгі мақала|Хаос теориясы}} Қарапайым бейсызық динамикалық жүйелер, соның ішінде [[Бөліктелген сызықтық функция|бөліктелген сызықтық]] жүйелер, өздерінің іргелі детерминистік сипатына қарамастан, кездейсоқ болып көрінуі мүмкін күшті болжап білгісіз мінез-құлық таныта алады. Бұл болжап білгісіз мінез-құлық ''[[хаос теориясы|хаос]]'' деп аталды. [[Аносов диффеоморфизмі|Гиперболалық жүйелер]] — хаостық жүйелерге тән қасиеттерді көрсететін дәл анықталған динамикалық жүйелер. Гиперболалық жүйелерде орбитаға перпендикуляр [[жанама кеңістіктерді]] екі бөліктің комбинациясына жіктеуге болады: бірі орбитаға қарай жинақталатын нүктелерден тұрады (''орнықты көпбейнелік''), ал екіншісі орбитадан алшақтайтын нүктелерден тұрады (''орнықсыз көпбейнелік''). [[Математиканың]] бұл бөлімі динамикалық жүйелердің ұзақ мерзімді сапалық мінез-құлқын зерттейді. Бұл жерде басты назар динамикалық жүйені анықтайтын теңдеулердің дәл шешімдерін табуға емес (бұл көбіне мүмкін емес), «Жүйе ұзақ мерзімді перспективада [[тұрақты күйге]] келе ме, егер келсе, мүмкін болатын [[аттракторлар]] қандай?» немесе «Жүйенің ұзақ мерзімді мінез-құлқы оның бастапқы күйіне тәуелді ме?» деген сияқты сұрақтарға жауап беруге бағытталған. Күрделі жүйелердің хаостық мінез-құлқы таңсық емес. [[Метеорологияда]] күрделі, тіпті хаостық мінез-құлықтың бар екені көптеген жылдар бойы белгілі. Хаос теориясының таңғалдырғаны соншалық, хаос дерлік қарапайым жүйелердің ішінен де табылуы мүмкін. [[Логистикалық бейнелеудің]] [[Помо–Манневиль сценарийі]] және [[Ферми–Паста–Улам–Цингу есебі]] тек екінші дәрежелі көпмүшеліктерден туындады; ал [[таға тәріздес бейнелеу]] бөліктелген сызықтық болып табылады. === Шекті ұзақтықтағы шешімдер === Бейсызық автономды қарапайым дифференциалдық теңдеулер (ҚДТ) үшін белгілі бір шарттарда шекті ұзақтықтағы шешімдерді әзірлеуге болады,{{cite book |author = Vardia T. Haimo |title = 1985 24th IEEE Conference on Decision and Control |chapter = Finite Time Differential Equations |year = 1985 |pages = 1729–1733 |doi = 10.1109/CDC.1985.268832 }} бұл жерде жүйенің белгілі бір уақытта (аяқталу уақыты деп аталады) нөлдік мәнге жететінін және содан кейін мәңгі сонда қалатынын білдіреді. Бұл тек жүйе траекториялары динамика тарапынан уақыт бойынша алға және артқа қарай бірмәнді анықталмаған кезде ғана орын алуы мүмкін, осылайша шекті ұзақтықтағы шешімдер хаостың уақыт бойынша алға қарай болжап білгісіздігімен тығыз байланысты «уақыт бойынша артқа қарай болжап білгісіздік» формасын білдіреді. [[Пикар–Линделёф теоремасының]] дәлелдемесіне сәйкес, бұл мінез-құлық [[Липшиц үздіксіздігі|Липшиц бойынша үздіксіз]] дифференциалдық теңдеулер үшін орын ала алмайды. Бұл шешімдер өздерінің аяқталу уақытында Липшицтік емес функциялар болып табылады және бүкіл нақты түзуде аналитикалық функциялар бола алмайды. Мысалы, мына теңдеу: y'= -\text{sgn}(y)\sqrt{|y|},,,y(0)=1 мынадай шекті ұзақтықтағы шешімді қабылдайды: y(t)=\frac{1}{4}\left(1-\frac{t}{2}+\left|1-\frac{t}{2}\right|\right)^2 бұл t \geq 2 үшін нөлге тең және өзінің аяқталу уақыты t = 2 сәтінде Липшиц бойынша үздіксіз емес. == Алгебралық динамикалық жүйе == Алгебралық динамикалық жүйелерді [[Қарапайым дифференциалдық теңдеулер|ҚДТ]] жүйесіне негізделген классикалық геометриялық анықтаманың арнайы алгебралық жағдайы ретінде қарастыруға болады. Бұл жүйелер көбінесе алгебралық теңдеулер жиынтығы ретінде және алгебралық көптүрлілік ретінде анықталады, олар жиі [[алгебралық геометрия]] және [[Галуа теориясы]] әдістерімен зерттеледі. Осындай мысалдардың бірі — [[Понселе бейнелеуі]], мұнда нүкте берілген екі коникалық қима арасында дәйекті қадамдармен қозғалады және теңдеулер алгебралық (яғни жанамалар мен қиылысулар) болып табылады. Тағы бір мысал — шекарасы эллипстік бильярд сияқты алгебралық қисық болып табылатын [[динамикалық бильярд]] болуы мүмкін, бұл жағдайда динамика шағылысулармен анықталады.The Poncelet grid and the billiard in an ellipse: https://webdoc.sub.gwdg.de/ebook/serien/e/mpi_mathematik/2006/15.pdf Алгебралық қисықтардың дерлік барлық жерде (шектеулі нүктелер санынан басқа) дифференциалданатынын ескеріңіз, сондықтан оларды аналитикалық әдістермен зерттеуге болады. Осы екі мысалда үздіксіз динамика бөліктелген сызықтық болып табылады, маңызды оқиғалар әдетте дискретті, бірақ бәрібір шексіз немесе тіпті өлшемді жиын болуы мүмкін (мысалы, бильярдтағы эргодикалық траектория), маңызды оқиғалар алгебралық теңдеу қолданылатын кез (мысалы, шекарадан шағылысу) болып табылады. Сондықтан бұл жүйелерді дискретті динамикалық жүйелер ретінде де зерттеуге болады. == Динамикалық жүйелерге арналған санаттар теориясы == 2000-2020 жылдар аралығында санаттар теориясы жүйелер теориясына (мысалы, ашық жүйелер мен ішкі жүйелерге){{Cite web |last=Jaz Myers |first=David |date=3 September 2023 |title=Categorical Systems Theory |url=https://www.davidjaz.com/Papers/DynamicalBook.pdf |access-date=10 April 2026}} және динамикалық жүйелерге қолданыла бастады;{{Cite web |last=Kelly |first=James |title=A Category Theoretic Approach to Dynamical Systems |url=https://srs.amsi.org.au/wp-content/uploads/sites/92/2023/11/kelly_james_srs-report.pdf |access-date=10 April 2026}}{{Cite web |title=category theory for dynamical systems in nLab |url=https://ncatlab.org/nlab/show/category+theory+for+dynamical+systems |access-date=2026-04-09 |website=ncatlab.org |language=en}}{{Cite web |last=jadeedenstarmaster |date=2019-03-31 |title=Dynamical Systems with Category Theory? Yes! |url=https://jadeedenstarmaster.wordpress.com/2019/03/31/dynamical-systems-with-category-theory-yes/ |access-date=2026-04-09 |website=Cat Blog |language=en}} бұған себеп — Динамикалық жүйелер, Топологиялық динамикалық жүйелер (яғни компактілі күй кеңістігі бар) және өлшемді сақтайтын динамикалық жүйелер (мысалы, гамильтондық жүйелер) арасындағы ортақ қасиеттерді зерттеу.{{Cite web |date=2008-01-11 |title=254A, Lecture 2: Three categories of dynamical systems |url=https://terrytao.wordpress.com/2008/01/10/254a-lecture-2-three-categories-of-dynamical-systems/ |access-date=2026-04-09 |website=What's new |language=en}} Сондай-ақ топтардың бейнелеу теориясы (мысалы, [[келтірілмейтін бейнелеулер]]) мен [[эргодикалық]] жіктелу арасында ұқсастық жүргізуге болады,{{Cite web |title=ergodic decomposition theorem in nLab |url=https://ncatlab.org/nlab/show/ergodic+decomposition+theorem |access-date=2026-04-09 |website=ncatlab.org}} яғни әрбір инвариантты (мысалы, [[Сақталу заңы|сақталатын]]) өлшем [[орталық шектік теоремаға]] ұқсас түрде эргодикалық өлшемдердің қоспасы болып табылады. Ақыр соңында, бұны [[арифметиканың негізгі теоремасымен]] және жай сандарға жіктеумен салыстыруға болады.{{Cite web |last=Moreira |first=Joel |date=2013-09-20 |title=Ergodic Decomposition |url=https://joelmoreira.wordpress.com/2013/09/20/ergodic-decomposition/ |access-date=2026-04-09 |website=I Can't Believe It's Not Random! |language=en}} == Тағы қараңыз == {{Портал|Жүйелер туралы ғылым}} {{Div col|colwidth=25em}} [[Мінез-құлықтық модельдеу]] [[Когнитивті модель#Динамикалық жүйелер|Когнитивті модельдеу]] [[Күрделі динамика]] [[Екінші тілдің дамуына динамикалық тәсіл]] [[Динамика (механика)]] [[Кері байланысты пассивациялау]] [[Аналитикалық функциялардың шексіз композициялары]] [[Динамикалық жүйелер тақырыптарының тізімі]] [[Тербеліс]] [[Жүйелер мен басқару саласындағы тұлғалар]] [[Шарковский теоремасы]] [[Конлидің динамикалық жүйелердің негізгі теоремасы]] [[Жүйелік динамика]] [[Жүйелер теориясы]] [[Максималды калибр принципі]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Қосымша оқулықтар == {{further reading cleanup|date=February 2025}} {{refbegin|2}} *{{cite book |first=Vladimir I. |last=Arnold |author-link=Владимир Арнольд |chapter=Fundamental concepts |title=Ordinary Differential Equations |location=Berlin |publisher=Springer Verlag |year=2006 |isbn=3-540-34563-9 }} *{{cite book |first=I. D. |last=Chueshov |title=Introduction to the Theory of Infinite-Dimensional Dissipative Systems }} online version of first edition on the EMIS site [http://www.emis.de/monographs/Chueshov/]. {{cite book |title=Infinite-Dimensional Dynamical Systems in Mechanics and Physics |series=Applied Mathematical Sciences |date=1997 |volume=68 |doi=10.1007/978-1-4612-0645-3 |isbn=978-1-4612-6853-6 }} Works providing a broad coverage: {{cite book | author=[[Ральф Абрахам (математик)|Ральф Абрахам]] and [[Джеррольд Марсден]] | title= Foundations of mechanics | publisher= Benjamin–Cummings | year= 1978 | isbn=978-0-8053-0102-1}} ''Encyclopaedia of Mathematical Sciences'' ({{ISSN|0938-0396}}) has a sub-series on dynamical systems with reviews of current research. {{cite book |author1=Christian Bonatti |author2=Lorenzo J. Díaz |author3=Marcelo Viana | title= Dynamics Beyond Uniform Hyperbolicity: A Global Geometric and Probabilistic Perspective| publisher= Springer | year= 2005 | isbn=978-3-540-22066-4}} {{cite journal | doi=10.1090/S0002-9904-1967-11798-1 | author=Stephen Smale | title= Differentiable dynamical systems | journal= Bulletin of the American Mathematical Society | year= 1967 |volume= 73 |pages= 747–817 | issue=6| author-link=Стивен Смейл | doi-access= free | bibcode=1967BAMaS..73..747S }} Introductory texts with a unique perspective: {{cite book | author=V. I. Arnold | title=Mathematical methods of classical mechanics | publisher=Springer-Verlag | year=1982 | isbn=978-0-387-96890-2 | author-link=Владимир Арнольд | url-access=registration | url=https://archive.org/details/mathematicalmeth0000arno }} {{cite book | author=[[Жакоб Палис]] and [[Велингтон де Мело]] | title=Geometric theory of dynamical systems: an introduction | publisher=Springer-Verlag | year=1982 | isbn=978-0-387-90668-3 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/geometrictheoryo0000pali }} {{cite book | author=David Ruelle | title=Elements of Differentiable Dynamics and Bifurcation Theory | publisher=Academic Press | year=1989 | isbn=978-0-12-601710-6| author-link=Давид Рюэль }} {{cite book | author=Tim Bedford, Michael Keane and Caroline Series, ''eds.'' | title= Ergodic theory, symbolic dynamics and hyperbolic spaces | publisher= Oxford University Press | year= 1991 | isbn= 978-0-19-853390-0 }} {{cite book | author= [[Ральф Абрахам (математик)|Ральф Г. Абрахам]] and [[Роберт Шоу (физик)#Иллюстрации|Кристофер Д. Шоу]] | title= Dynamics – the geometry of behavior| edition=2nd | publisher= Addison-Wesley | year= 1992 | isbn= 978-0-201-56716-8 }} Textbooks {{cite book | author= Kathleen T. Alligood, Tim D. Sauer and [[Джеймс Йорк]] | title= Chaos. An introduction to dynamical systems | publisher= Springer Verlag | year= 2000 | isbn=978-0-387-94677-1}} {{cite book | author= Oded Galor | title= ''Discrete Dynamical Systems'' | publisher= Springer | year= 2011 | isbn=978-3-642-07185-0}} {{cite book | author= [[Моррис Хирш|Моррис В. Хирш]], [[Стивен Смейл]] and [[Роберт Л. Девани]] | title= Differential Equations, dynamical systems, and an introduction to chaos | publisher= Academic Press | year= 2003 | isbn=978-0-12-349703-1}} {{cite book |author1=Anatole Katok |author2=Boris Hasselblatt | title= Introduction to the modern theory of dynamical systems | publisher= Cambridge | year= 1996 | isbn=978-0-521-57557-7}} {{cite book | author= Stephen Lynch | title= Dynamical Systems with Applications using Maple |edition=2nd | publisher= Springer | year= 2010|isbn = 978-0-8176-4389-8 }} {{cite book | title= Dynamical Systems with Applications using MATLAB |edition=2nd | publisher= Springer International Publishing | year= 2014|isbn = 978-3319068190 | author= Stephen Lynch }} {{cite book | author= Stephen Lynch | title= Dynamical Systems with Applications using Mathematica|edition= 2nd | publisher= Springer | year= 2017|isbn = 978-3-319-61485-4 }} {{cite book | title= Dynamical Systems with Applications using Python | publisher= Springer International Publishing | year= 2018|isbn = 978-3-319-78145-7 | author= Stephen Lynch }} {{cite book | author= James Meiss | title= Differential Dynamical Systems | publisher= SIAM | year= 2007|isbn = 978-0-89871-635-1 }} {{cite book | author= David D. Nolte | title= Introduction to Modern Dynamics: Chaos, Networks, Space and Time | publisher= Oxford University Press | year= 2015 | isbn=978-0199657032 }} {{cite book | author= Julien Clinton Sprott | title= ''Chaos and time-series analysis'' | publisher= Oxford University Press | year= 2003 | isbn=978-0-19-850839-7}} {{cite book | author=Steven H. Strogatz | title= Nonlinear dynamics and chaos: with applications to physics, biology chemistry and engineering | publisher= Addison Wesley | year= 1994|isbn = 978-0-201-54344-5 | author-link= Стивен Строгац }} {{cite book| last = Teschl| given = Gerald|author-link=Геральд Тешль| title = Ordinary Differential Equations and Dynamical Systems| publisher=[[Американдық математикалық қоғам]]| place = [[Провиденс, Род-Айленд|Провиденс]]| year = 2012| isbn= 978-0-8218-8328-0| url = https://www.mat.univie.ac.at/~gerald/ftp/book-ode/}} {{cite book | author= Stephen Wiggins | title= Introduction to Applied Dynamical Systems and Chaos | publisher= Springer | year= 2003 | isbn= 978-0-387-00177-7 }} Popularizations: {{cite book | author=[[Флорин Диаку]] and [[Филип Холмс]] | title= Celestial Encounters | publisher= Princeton | year= 1996 | isbn= 978-0-691-02743-2}} {{cite book | author=James Gleick | title= Chaos: Making a New Science | publisher= Penguin | year= 1988 | isbn= 978-0-14-009250-9| author-link= Джеймс Глейк | title-link= Хаос: Новая наука }} {{cite book | author-link=Ивар Экеланд | author=Ivar Ekeland | title= Mathematics and the Unexpected (Paperback) | publisher= University Of Chicago Press | year= 1990 | isbn= 978-0-226-19990-0}} {{cite book | author=Ian Stewart | year = 1997 | title = Does God Play Dice? The New Mathematics of Chaos | publisher = Penguin | isbn = 978-0-14-025602-4}} {{refend}} == Сыртқы сілтемелер == Динамикалық жүйелер бойынша қоғамдық домендегі курс [https://people.math.harvard.edu/~knill/teaching/math118/118_dynamicalsystems.pdf Гарвард] *[http://www.arxiv.org/list/math.DS/recent Arxiv препринт сервері] динамикалық жүйелер бойынша қолжазбаларды (рецензияланбаған) күн сайын жариялап тұрады. *[http://www.scholarpedia.org/article/Encyclopedia_of_Dynamical_Systems Динамикалық жүйелер энциклопедиясы] [[Scholarpedia]] бөлігі – шақырылған сарапшылармен рецензияланған және жазылған. *[http://www.egwald.ca/nonlineardynamics/index.php Бейсызық динамика]. Элмер Г. Винстің бифуркация және хаос модельдері *[http://amath.colorado.edu/faculty/jdm/faq-Contents.html Sci.Nonlinear FAQ 2.0 (Қыркүйек 2003)] бейсызық ғылымға қатысты анықтамалар, түсіндірмелер мен ресурстарды ұсынады '''Онлайн кітаптар немесе дәріс конспектілері''' *[https://arxiv.org/abs/math.HO/0111177 Геометриялық динамикалық жүйелер теориясы]. Нильс Берглундтың [[Цюрих жоғары техникалық мектебі|ETH]] жоғары курс студенттеріне арналған дәріс конспектілері. *[https://archive.org/details/dynamicalsystems00birk Динамикалық жүйелер]. Джордж Д. Биркгофтың 1927 жылғы кітабы динамикалық жүйелерге заманауи көзқараспен қарайды. *[http://chaosbook.org/ Хаос: классикалық және кванттық]. Периодтық орбита тұрғысынан динамикалық жүйелерге кіріспе. *[https://www.cs.brown.edu/research/ai/dynamics/tutorial/home.html Динамикалық жүйелерді үйрену]. Динамикалық жүйелерді үйрену бойынша нұсқаулық. *[https://www.mat.univie.ac.at/~gerald/ftp/book-ode/ Қарапайым дифференциалдық теңдеулер және динамикалық жүйелер]. [[Геральд Тешль]] жазған дәріс конспектілері '''Зерттеу топтары''' *[http://www.math.rug.nl/~broer/ Динамикалық жүйелер тобы Гронинген], IWI, Гронинген университеті. *[http://www-chaos.umd.edu/ Chaos @ UMD]. Динамикалық жүйелердің қолданылуына бағытталған. *[http://www.math.stonybrook.edu/dynamical-systems], SUNY Stony Brook. Конференциялар тізімі, зерттеушілер және кейбір ашық мәселелер. *[http://www.math.psu.edu/dynsys/ Динамика және геометрия орталығы], Пенсильвания штаты. *[http://www.cds.caltech.edu/ Басқару және динамикалық жүйелер], Калтех. *[https://web.archive.org/web/20061018031023/http://lanoswww.epfl.ch/ Бейсызық жүйелер зертханасы], Лозанна федералды политехникалық мектебі (EPFL). *[https://web.archive.org/web/20070208153906/http://www.math.uni-bremen.de/ids.html Динамикалық жүйелер орталығы], Бремен университеті *[https://web.archive.org/web/20070406053155/http://www.eng.ox.ac.uk/samp/ Жүйелерді талдау, модельдеу және болжау тобы], Оксфорд университеті *[http://sd.ist.utl.pt/ Бейсызық динамика тобы], Жоғары техникалық институт, Лиссабон техникалық университеті *[http://www.impa.br/ Динамикалық жүйелер] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602221933/http://www.impa.br/ |date=2017-06-02 }}, IMPA, Таза және қолданбалы математика ұлттық институты. *[http://ndw.cs.cas.cz/ Бейсызық динамика жұмыс тобы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150121174532/http://ndw.cs.cas.cz/ |date=2015-01-21 }}, Информатика институты, Чехия Ғылым академиясы. *[https://dynamicalsystems.upc.edu/ UPC Динамикалық жүйелер тобы Барселона], Каталония политехникалық университеті. *[https://www.ccdc.ucsb.edu/ Басқару, динамикалық жүйелер және есептеулер орталығы], Калифорния университеті, Санта-Барбара. [[Санат:Динамикалық жүйелер| ]] [[Санат:Жүйелер теориясы]] [[Санат:Математикалық және сандық әдістер (экономика)]] hcbfbefy8zfplkc3gdltxzam67l4gyx Санат:Ыстықкөл облысы қалалары 14 781606 3607874 3607546 2026-05-22T16:45:33Z Kasymov 10777 «[[Санат:Қырғызстан қалалары|Қырғызстан қалалары]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қырғызстан елді мекендері|Қырғызстан елді мекендері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607874 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қырғызстан елді мекендері]] 8e213htcbdb3977rld9q81858m11bbt 3607875 3607874 2026-05-22T16:45:50Z Kasymov 10777 «[[Санат:Ыстықкөл облысы географиясы|Ыстықкөл облысы географиясы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607875 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қырғызстан елді мекендері]] [[Санат:Ыстықкөл облысы географиясы]] dcxsk2n95928wg6kb41beulj8e9f0qg 3607876 3607875 2026-05-22T16:47:00Z Kasymov 10777 «[[Санат:Қырғызстан елді мекендері|Қырғызстан елді мекендері]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қырғызстан облыстары бойынша қалалар|Қырғызстан облыстары бойынша қалалар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607876 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қырғызстан облыстары бойынша қалалар]] [[Санат:Ыстықкөл облысы географиясы]] 9ox7jlk6tchnf0lfyqp15z5t6qphgc2 Гладиатор 2 0 781625 3607816 3607629 2026-05-22T15:29:07Z ShadZ01 56180 3607816 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Гладиатор 2 |Шынайы атауы = Gladiator II |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Пеплум (жанр)|пеплум]] |Режиссёрі = [[Ридли Скотт]] |Продюсері = Ридли Скотт<br>Майкл Прусс<br>[[Дуглас Уик]]<br>Люси Фишер<br>[[Дэвид Францони]]<br>[[Гарри Грегсон-Уильямс]] |Сазгері = |Қоюшы суретші = |Негізі = |Сценарийші = Дэвид Скарпа |Актерлер = {{ubl|[[Пол Мескал]]|[[Дензел Вашингтон]]|[[Конни Нильсен]]|[[Дерек Джекоби]]|[[Джозеф Куинн]]|[[Фред Хехингер]]|[[Педро Паскаль]]}} |Операторы = [[Джон Мэтисон]] |Компания = [[Scott Free Productions]]<br>Lucy Fisher/Douglas Wick Productions |Дистрибьютор = [[Paramount Pictures]] |Ұзақтығы = |Бюджеті = 250—310 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref>{{Cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Rambling Roundup: Ridley Scott’s Very Expensive Roman Holiday — The Hollywood Reporter |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223182445/https://hollywoodreporter.com |url-status=live }}</ref> (өндірістік)<br>100 млн $<ref>{{Cite web |url=https://variety.com |title=Box Office: ‘Wicked’ Opens to Record-Setting $114 Million, ‘Gladiator II’ Starts Strong With $55.5 Million — Variety |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214195722/https://variety.com |url-status=live }}</ref> (маркетингтік) |Түсім = 462,2 млн $<ref name="BOM">{{Cite web |url=https://boxofficemojo.com |title=Gladiator II |lang=en |website=[[Box Office Mojo]] |publisher=[[IMDb]] |accessdate=2025-01-11 |url-status=live |archivedate=2024-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://boxofficemojo.com }}</ref> |Мемлекет = {{USA}}<br>{{GBR}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2024 |Алдыңғы фильм = [[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]] |Келесі фильм = |imdb_id = tt9218128 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Гладиатор 2»''' ({{Lang-en|Gladiator II}}) — режиссер [[Ридли Скотт]]ың 2024 жылғы [[Тарихи фильм|тарихи]] [[көркем фильм]]і. Бұл — басты рөлдерді [[Пол Мескал]], [[Дензел Вашингтон]], [[Конни Нильсен]], [[Дерек Джекоби]] және [[Педро Паскаль]] сомдаған «[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]<nowiki/>» фильмінің [[сиквел]]і. Туынды сыншылардан әртүрлі пікір алды. == Сюжеті == Фильмдегі оқиға [[Марк Аврелий]] қайтыс болғаннан кейін 16 жыл өткен соң, Римді ағайынды [[Каракалла]] мен [[Гета]] басқарған кезде өрбиді. [[Луцилла]]ның ұлы Луций [[Нумидия]]ның соңғы еркін қаласында өз атын жасырып өмір сүреді. Бұл қаланы Марк Акаций (Луцилланың күйеуі) басқарған Рим әскері штурммен алады. Луций шайқаста әйелінен айырылып, тұтқынға түседі де, [[гладиатор]]ға айналады. Ойындардың алғашқы күні-ақ Луцилла ұлын танып қояды. Луцийдің қожайыны Макрин Луцилла мен Акацийдің республикалық қастандық ұйымдастырғанын біліп алып, бұл туралы императорларға жеткізеді. Осылайша ол олардың сенімді адамына айналады. Акаций Колизей аренасына жіберіліп, сонда Луциймен жұдырықтасуға мәжбүр болады. Ол әйелінің ұлына зиян тигізбеу үшін қарсыласына әдейі есе жібереді, бірақ Луций де өш алудан бас тартады. Гетаның бұйрығымен Акацийді [[садақ]]пен атып өлтіреді, бұл Римде жаппай толқулар туғызады. Макрин бұл жағдайды Каракалланы өз бауырын өлтіруге итермелеу үшін пайдаланады. Гетаның көзін жойған соң, Каракалла Макринді екінші [[Консул (Ежелгі Рим)|консул]] және [[преториан гвардиясы]]ның командирі етіп тағайындайды. Луций Римді сыбайлас жемқорлық пен террордан азат еткісі келеді, сондықтан өзінің досы дәрігер Равиге [[Остия Антика|Остия]]да орналасқан Акаций әскеріне Римге жорыққа шығу туралы бұйрықты жеткізуді тапсырады. Өзі болса гладиаторлық ойындардың соңғы күнінде Луцилланы преториандықтардан қорғауға мәжбүр болады. Луций тұтқындардың көтерілісін бастап, Колизейді басып алады, бірақ Луцилла Каракалланы да өлтіріп, содан кейін империя билігін қолға түсірген Макриннің жебесінен оның көз алдында қаза табады. Макрин преториандықтарды Акаций әскеріне қарсы бастап шығады. Луций оны қуып жетіп, жекпе-жекте өлтіреді. Содан кейін ол Марк Аврелийдің әділ Рим туралы арманын еске алып сөз сөйлейді. Осылайша Луций азаматтық соғыстың алдын алады. == Рөлдерде == * [[Пол Мескал]] — ''Луций'' * [[Юваль Гонен]] — ''Аришат'' * [[Дензел Вашингтон]] — ''[[Макрин]]'' * [[Конни Нильсен]] — ''[[Луцилла]]'' * [[Дерек Джекоби]] — ''сенатор Гракх'' * [[Тим Макиннерли]] — ''сенатор Фракс'' * [[Джозеф Куинн]] — ''император [[Гета]]'' * [[Фред Хехингер]] — ''император [[Каракалла]]'' * [[Педро Паскаль]] — ''Марк Акаций'' * [[Алек Утгофф]] — ''Дарий'' * [[Мэй Каламави]] — ''[[конкубина]] Макрина'' * [[Рори Макканн]] — ''[[префект претория]]'' * [[Лиор Раз]] — ''ланиста Вигго'' * [[Питер Менса]] — ''гладиатор-нумидиялық Джубарта'' * {{iw|Александр Карим||en|Alexander Karim}} — ''[[рудиарий]] мен дәрігер Рави'' * [[Ян Гаэль]] — ''Бостар'' * [[Мэтт Лукас]] — ''салтанатты басқарушы'' == Өндіріс және релиз == «Гладиатордың» жалғасын түсіру жоспарлары алғаш рет 2001 жылдың маусымында белгілі болды. Ол кезде әңгіме приквел немесе сиквел туралы болды, ал сценарий авторы ретінде, бірінші «Гладиатордағыдай», [[Дэвид Францони]] бақ сынауы мүмкін еді.<ref name="Prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html|title=IGN FilmForce Exclusive: David Franzoni in Negotiations for Another Gladiator!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2001-06-16|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-06|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104104/http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html}}</ref> 2002 жылы Джон Логанның сценарийі бойынша сиквел үстінен жұмыс басталғаны жарияланды. Фильмдегі оқиға 15 жылдан кейін өрбуі тиіс еді: ол тұста Римді [[Преториан гвардиясы|преториандық]]тар басқаратын, ал Луций өзінің биологиялық әкесі туралы шындықты білуге тырысатын. Францони Дуглас Уик және Уолтер Паркспен бірге жобаға продюсер ретінде қатысу туралы келісімшартқа қол қойды.<ref name="Sequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html|title=A Hero Will Rise... Again|lang=en|author=Linder, Brian|website=IGN|date=2002-09-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104151/http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html}}</ref> 2002 жылдың желтоқсанында фильмде алғашқы «Гладиаторға» қарағанда ертерек кезеңдегі (Луцийдің шығу тегіне қатысты) және кейінгі кезеңдегі (онда қайта тірілген Максимус бой көрсетеді) оқиғалар қатар көрсетілетіні белгілі болды. Продюсерлер мен Рассел Кроу оқиға желісін о дүние туралы ежелгі римдік түсініктерге сәйкес құруды ниет етті.<ref name="Sequel.prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html|title=A Hero Will Rise – From the Dead!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2002-12-17|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105315/http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html}}</ref> 2003 жылдың қыркүйегіне қарай сценарий жазылып бітті, ал [[Ридли Скотт]] Луцийдің фильмнің басты кейіпкері болатынын растады.<ref name="Sequel.Lucius_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html|title=Ridley Talks Gladiator 2|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2003-09-11|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105450/http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html}}</ref> 2006 жылдың мамырында Скотт фильм сюжетінің әлі де нақтыланбағанын және жоба бойынша жұмыстың жалғасып жатқанын айтты. Режиссердің айтуынша Кроу Максимусты өмірге қалай қайтару туралы ойлана келе фэнтези мотивтеріне басымдық беруге дайын болған ал Скотттың өзі тарихи-фантастикалық тәсілді неғұрлым негізді деп санады. Империялық сыбайлас жемқорлықты көрсететін неғұрлым күрделі сценарийді қажет еткен Скотт [[Ник Кейв]]ке шикі нұсқаға тапсырыс берді. Бұл нұсқа Мәсіхті өлтіруші деген жұмыс атауымен жазылды. Онда Максимус азап шегу орнында болып шығады бірақ өлмейтін мәңгілік жауынгер ретінде қайта тіріледі және Иса Мәсіх пен оның шәкірттерін өлтіріп христиандықтың таралуын тоқтату үшін Жерге аттанады. Осы миссияны орындау кезінде Максимусты алдап өз ұлын өлтіруге мәжбүр етеді. Содан кейін мәңгілік өмірге кесілген басты кейіпкер [[Крест жорықтары|крест жорықтары]]на [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа және [[Вьетнам соғысы]]на қатысады ал финалда қазіргі Пентагонның қызметкері болып шығады. Кейвтің сценарийі ақырында қабылданбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad|title=Gladiator 2: The strangest sequel never made?|lang=en|first=Nicholas|last=Barber|website=British Broadcasting Company|date=2018-08-09|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-01-06|archivedate=2020-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204113603/https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad}}</ref> ''DreamWorks Pictures'' студиясы 2006 жылы ''Paramount Pictures'' компаниясына Гладиатордың жалғасын түсіру құқығымен бірге сатылды және осы себепті сиквелді әзірлеу тоқтатылды. 2018 жылдың қарашасында Paramount жобаны мақұлдады. Скотт режиссер және Даг Уик Люси Фишер Уолтер Паркс және Лори Макдональдпен бірге продюсерлердің бірі болды өндіріспен Paramount компаниясымен бірлесіп ''Scott Free Productions'' пен ''Parkes MacDonald Productions'' айналысты ал Universal серіктес ретінде қатысты.<ref name="подготовка к съёмкам">{{Cite web|url=https://www.vesti.ru/television/article/3077045|title=Западные СМИ сообщают о подготовке Ридли Скотта к съемкам «Гладиатора 2»|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2022-12-06|archivedate=2022-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221207100314/https://www.vesti.ru/television/article/3077045|lang=ru}}</ref> 2023 жылдың ақпанында прокатқа шығудың жоспарланған күні 2024 жылдың 22 қарашасы болып белгілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.soyuz.ru/news/24156|title=Стало известно, когда выйдет фильм «Гладиатор 2»|lang=ru|website=www.soyuz.ru|date=2023-02-04|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-03-16|archivedate=2023-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316185611/https://www.soyuz.ru/news/24156}}</ref> Мароккода өткен түсірілімдер шілдеде [[SAG-AFTRA ереуілі (2023)|SAG AFTRA ереуілі]]не байланысты тоқтатылды желтоқсанда қайта басталып 2024 жылдың қаңтарында аяқталды.<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/|title=Here Are All The Movies Affected by the SAG-AFTRA Strike From ''Deadpool 3'' to ''Mission: Impossible 8'' (Photos)|lang=en|website=[[TheWrap]]|date=2023-07-14|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|last1=Gonzalez|first1=Umberto|accessdate=2023-07-14|archivedate=2023-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230714014112/https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/}}</ref> 2024 жылдың қыркүйегінде Ридли Скотт фильмнің «[[Гладиатор 3]]<nowiki/>» деген жалғасы пайда болуы мүмкін екенін айтты.<ref name="vr1">[https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/ Ridley Scott Is ‘Already Toying With the Idea’ for ‘Gladiator 3’: ‘Seriously! I’ve Lit the Fuse’] {{Wayback|url=https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/|date=20240923213751}} {{v|6|11|2024}}</ref> Гладиатор 2 фильмінің премьерасы 2024 жылдың 30 қазанында [[Сидней]]де өтті.<ref>{{cite web|url=https://au.lifestyle.yahoo.com/paul-mescal-stunned-by-detail-at-gladiator-ii-sydney-premiere-absolutely-mad-235858167.html|title=Paul Mescal stunned by detail at Gladiator II Sydney premiere: 'Absolutely mad'|first=Marni|last=Dixit|website=Yahoo! Lifestyle|date=2024-10-31|access-date=|accessdate=2024-11-12}}</ref> 14 қарашада фильм Австралия Жаңа Зеландия және Италияда кинотеатрлық прокатқа шықты 15 қарашада Ұлыбританияда 22 қарашада АҚШ пен Канадада көрерменге жол тартты.<ref>{{cite web|last=Choy|first=Rachel|url=https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/|title=Gladiator II: Everything We Know Including Trailer, Plot, Release Date & Cast|date=2024-07-10|website=Pedestrian.tv|publisher=Nine Entertainment Co.|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-08-12|archivedate=2024-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240812035321/https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tartaglione|first=Nancy|date=2024-06-19|title=Paramount Goes Epic At CineEurope With 'Gladiator II' Footage; Highlights 'A Quiet Place: Day One' & 'Transformers One'|url=https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/|access-date=|website=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-06-29|archivedate=2024-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240620011308/https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/}}</ref> Жалпы кассалық түсім 462,2 миллион долларды құрады.<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|title=Gladiator II (2024)|work=Box Office Mojo|publisher=[[IMDb]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|lang=en}}</ref><ref name="NUM">{{cite web|title=Gladiator II (2024) - Financial Information|url=https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office|website=The Numbers|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241115021721/https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office}}</ref> == Бағалау == [[Rotten Tomatoes]] шолуларды жинақтайтын сайтында Гладиатор 2 фильмі 10-нан 6,6 деген орташа ұпаймен 70 пайыздық рейтингке ие болды. Рецензенттер режиссураны экшенді және актерлік ойынды әсіресе Пол Мескал мен Дензел Вашингтонның шеберлігін жоғары бағалады. Сонымен қатар фильмнің өзінен асып түсе алмаған алғашқы Гладиаторға тым ұқсас екені туралы пікірлер де айтылды. Сыншылар туындыдан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді анықтады Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді Нумидия үшінші ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігіне айналған болатын ал шынайы өмірдегі Луцилла мен оның ұлы Луций әлдеқашан Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч Гладиатор 2 фильмін голливудтық сандырақ деп атады. [[Rotten Tomatoes]] шолулар агрегаторы сайтында «Гладиатор 2» 10-нан 6,6 орташа бағасымен 70 % рейтинг алды. Рецензенттер режиссураны, экшенді, актерлік ойынды (әсіресе Пол Мескаль мен Дензел Вашингтонды) жоғары бағалады. Бұл ретте фильм өзінен асып түсе алмаған «Гладиаторға» тым ұқсас деген пікірлер айтылды.<ref>{{Cite web|date=2024-11-11|author=Christopher Campbell|title=Gladiator II First Reviews: The Grand Spectacle of Action and Intrigue You're Hoping For|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|archive-date=|archive-url=|url-status=live|access-date=|accessdate=2025-01-12|archivedate=2024-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241112155445/https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|lang=en}}</ref><ref name="THR1streact">{{cite news|last=Thomas|first=Carly|title=''Gladiator II'' First Reactions From Early Screening: "A Total Spectacle With a Pulsating Pace"|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gladiator-2-first-reactions-screening-1236035517/|access-date=2024-10-19|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2024-10-18|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|date=2024-10-20|title=''Gladiator II'' First Reactions Call Ridley Scott's Sequel "Unhinged," "Deliciously Cinematic And Machiavellian": "Can't Believe Ridley Pulled This Off"|url=https://deadline.com/2024/10/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-sequel-unhinged-deliciously-cinematic-machiavellian-1236121555/|access-date=2024-10-21|website=Deadline|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gladiator II First Reactions: Ridley Scott Has Done It Again|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-has-done-it-again/|website=Rotten Tomatoes|access-date=2024-10-22|language=en-US}}</ref> Сыншылар картинадан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді тапты: Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді, Нумидия III ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігі болған,<ref>{{cite news|title=The Only History 'Gladiator II' Cares About Is Its Own|url=https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|work=[[IndieWire]]|date=2024-11-22|access-date=2024-11-22|archive-date=2024-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122230812/https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name="Laurence">{{cite web|url=https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|title=Gladiator II: How historically accurate is it?|author=[[Ray Laurence]]|publisher=Macquarie University|date=2024-11-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-11-17|archivedate=2024-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241121025329/https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|lang=en}}</ref> шынайы Луцилла мен оның ұлы Луций әлі Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч «Гладиатор 2» фильмін «голливудтық сандырақ» деп атады.<ref>{{cite news|title=The Real History Behind Ridley Scott's 'Gladiator II' and Life as a Fighter in the Ancient Roman Arena|url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-real-history-behind-ridley-scotts-gladiator-ii-and-life-as-a-fighter-in-the-ancient-roman-arena-180985494/|work=Smithsonian|date=2024-11-21}}</ref> Туынды 2025 жылғы «[[Алтын глобус (2025)|Алтын глобус]]» сыйлығының екі номинациясына ие болды фильмнің өзі [[Үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері үшін Алтын глобус сыйлығы|үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері]] үшін ал [[Дензел Вашингтон]] [[Макрин]] рөлінде [[Екінші пландағы үздік актер номинациясы бойынша Алтын глобус сыйлығы — кинофильм|кинофильмдегі екінші пландағы үздік ер адам рөлі]] үшін бірақ марапаттарды жеңіп ала алмады.<ref name="globes">{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|title=NOMINATIONS ANNOUNCED FOR 82nd ANNUAL GOLDEN GLOBES®|author-link=Staff writer|website=[[Golden Globe Awards|GoldenGlobes.com]]|date=2024-12-09|access-date=|quote=[[Morris Chestnut]] and [[Mindy Kaling]] flank Golden Globes president Helen Hoenhe at the Dec. 9, 2024, nominations announcement.|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-12-10|archivedate=2024-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241209150741/https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Пеплумдар]] [[Санат:2024 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2024 жылғы Ұлыбритания фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың тарихи фильмдері]] [[Санат:Ұлыбританияның тарихи фильмдері]] [[Санат:Ежелгі Рим туралы фильмдер]] [[Санат:АҚШ фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Ұлыбритания фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Paramount Pictures фильмдері]] [[Санат:Scott Free Productions фильмдері]] [[Санат:SAG-AFTRA ереуіліне (2023) байланысты тоқтатылған фильмдер]] [[Санат:Эпикалық фильмдер]] [[Санат:Ридли Скотт продюсерлік еткен фильмдер]] kf9yhhobc1mxapcb3fh1315r9go6mez 3607933 3607816 2026-05-22T19:27:52Z ShadZ01 56180 /* Өндіріс және релиз */ 3607933 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Гладиатор 2 |Шынайы атауы = Gladiator II |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Пеплум (жанр)|пеплум]] |Режиссёрі = [[Ридли Скотт]] |Продюсері = Ридли Скотт<br>Майкл Прусс<br>[[Дуглас Уик]]<br>Люси Фишер<br>[[Дэвид Францони]]<br>[[Гарри Грегсон-Уильямс]] |Сазгері = |Қоюшы суретші = |Негізі = |Сценарийші = Дэвид Скарпа |Актерлер = {{ubl|[[Пол Мескал]]|[[Дензел Вашингтон]]|[[Конни Нильсен]]|[[Дерек Джекоби]]|[[Джозеф Куинн]]|[[Фред Хехингер]]|[[Педро Паскаль]]}} |Операторы = [[Джон Мэтисон]] |Компания = [[Scott Free Productions]]<br>Lucy Fisher/Douglas Wick Productions |Дистрибьютор = [[Paramount Pictures]] |Ұзақтығы = |Бюджеті = 250—310 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref>{{Cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Rambling Roundup: Ridley Scott’s Very Expensive Roman Holiday — The Hollywood Reporter |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223182445/https://hollywoodreporter.com |url-status=live }}</ref> (өндірістік)<br>100 млн $<ref>{{Cite web |url=https://variety.com |title=Box Office: ‘Wicked’ Opens to Record-Setting $114 Million, ‘Gladiator II’ Starts Strong With $55.5 Million — Variety |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214195722/https://variety.com |url-status=live }}</ref> (маркетингтік) |Түсім = 462,2 млн $<ref name="BOM">{{Cite web |url=https://boxofficemojo.com |title=Gladiator II |lang=en |website=[[Box Office Mojo]] |publisher=[[IMDb]] |accessdate=2025-01-11 |url-status=live |archivedate=2024-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://boxofficemojo.com }}</ref> |Мемлекет = {{USA}}<br>{{GBR}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2024 |Алдыңғы фильм = [[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]] |Келесі фильм = |imdb_id = tt9218128 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Гладиатор 2»''' ({{Lang-en|Gladiator II}}) — режиссер [[Ридли Скотт]]ың 2024 жылғы [[Тарихи фильм|тарихи]] [[көркем фильм]]і. Бұл — басты рөлдерді [[Пол Мескал]], [[Дензел Вашингтон]], [[Конни Нильсен]], [[Дерек Джекоби]] және [[Педро Паскаль]] сомдаған «[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]<nowiki/>» фильмінің [[сиквел]]і. Туынды сыншылардан әртүрлі пікір алды. == Сюжеті == Фильмдегі оқиға [[Марк Аврелий]] қайтыс болғаннан кейін 16 жыл өткен соң, Римді ағайынды [[Каракалла]] мен [[Гета]] басқарған кезде өрбиді. [[Луцилла]]ның ұлы Луций [[Нумидия]]ның соңғы еркін қаласында өз атын жасырып өмір сүреді. Бұл қаланы Марк Акаций (Луцилланың күйеуі) басқарған Рим әскері штурммен алады. Луций шайқаста әйелінен айырылып, тұтқынға түседі де, [[гладиатор]]ға айналады. Ойындардың алғашқы күні-ақ Луцилла ұлын танып қояды. Луцийдің қожайыны Макрин Луцилла мен Акацийдің республикалық қастандық ұйымдастырғанын біліп алып, бұл туралы императорларға жеткізеді. Осылайша ол олардың сенімді адамына айналады. Акаций Колизей аренасына жіберіліп, сонда Луциймен жұдырықтасуға мәжбүр болады. Ол әйелінің ұлына зиян тигізбеу үшін қарсыласына әдейі есе жібереді, бірақ Луций де өш алудан бас тартады. Гетаның бұйрығымен Акацийді [[садақ]]пен атып өлтіреді, бұл Римде жаппай толқулар туғызады. Макрин бұл жағдайды Каракалланы өз бауырын өлтіруге итермелеу үшін пайдаланады. Гетаның көзін жойған соң, Каракалла Макринді екінші [[Консул (Ежелгі Рим)|консул]] және [[преториан гвардиясы]]ның командирі етіп тағайындайды. Луций Римді сыбайлас жемқорлық пен террордан азат еткісі келеді, сондықтан өзінің досы дәрігер Равиге [[Остия Антика|Остия]]да орналасқан Акаций әскеріне Римге жорыққа шығу туралы бұйрықты жеткізуді тапсырады. Өзі болса гладиаторлық ойындардың соңғы күнінде Луцилланы преториандықтардан қорғауға мәжбүр болады. Луций тұтқындардың көтерілісін бастап, Колизейді басып алады, бірақ Луцилла Каракалланы да өлтіріп, содан кейін империя билігін қолға түсірген Макриннің жебесінен оның көз алдында қаза табады. Макрин преториандықтарды Акаций әскеріне қарсы бастап шығады. Луций оны қуып жетіп, жекпе-жекте өлтіреді. Содан кейін ол Марк Аврелийдің әділ Рим туралы арманын еске алып сөз сөйлейді. Осылайша Луций азаматтық соғыстың алдын алады. == Рөлдерде == * [[Пол Мескал]] — ''Луций'' * [[Юваль Гонен]] — ''Аришат'' * [[Дензел Вашингтон]] — ''[[Макрин]]'' * [[Конни Нильсен]] — ''[[Луцилла]]'' * [[Дерек Джекоби]] — ''сенатор Гракх'' * [[Тим Макиннерли]] — ''сенатор Фракс'' * [[Джозеф Куинн]] — ''император [[Гета]]'' * [[Фред Хехингер]] — ''император [[Каракалла]]'' * [[Педро Паскаль]] — ''Марк Акаций'' * [[Алек Утгофф]] — ''Дарий'' * [[Мэй Каламави]] — ''[[конкубина]] Макрина'' * [[Рори Макканн]] — ''[[префект претория]]'' * [[Лиор Раз]] — ''ланиста Вигго'' * [[Питер Менса]] — ''гладиатор-нумидиялық Джубарта'' * {{iw|Александр Карим||en|Alexander Karim}} — ''[[рудиарий]] мен дәрігер Рави'' * [[Ян Гаэль]] — ''Бостар'' * [[Мэтт Лукас]] — ''салтанатты басқарушы'' == Өндіріс және релиз == «Гладиатордың» жалғасын түсіру жоспарлары алғаш рет 2001 жылдың маусымында белгілі болды. Ол кезде әңгіме приквел немесе сиквел туралы болды, ал сценарий авторы ретінде, бірінші «Гладиатордағыдай», [[Дэвид Францони]] бақ сынауы мүмкін еді.<ref name="Prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html|title=IGN FilmForce Exclusive: David Franzoni in Negotiations for Another Gladiator!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2001-06-16|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-06|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104104/http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html}}</ref> 2002 жылы Джон Логанның сценарийі бойынша сиквел үстінен жұмыс басталғаны жарияланды. Фильмдегі оқиға 15 жылдан кейін өрбуі тиіс еді: ол тұста Римді [[Преториан гвардиясы|преториандық]]тар басқаратын, ал Луций өзінің биологиялық әкесі туралы шындықты білуге тырысатын. Францони Дуглас Уик және Уолтер Паркспен бірге жобаға продюсер ретінде қатысу туралы келісімшартқа қол қойды.<ref name="Sequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html|title=A Hero Will Rise... Again|lang=en|author=Linder, Brian|website=IGN|date=2002-09-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104151/http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html}}</ref> 2002 жылдың желтоқсанында фильмде алғашқы «Гладиаторға» қарағанда ертерек кезеңдегі (Луцийдің шығу тегіне қатысты) және кейінгі кезеңдегі (онда қайта тірілген Максимус бой көрсетеді) оқиғалар қатар көрсетілетіні белгілі болды. Продюсерлер мен Рассел Кроу оқиға желісін о дүние туралы ежелгі римдік түсініктерге сәйкес құруды ниет етті.<ref name="Sequel.prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html|title=A Hero Will Rise – From the Dead!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2002-12-17|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105315/http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html}}</ref> 2003 жылдың қыркүйегіне қарай сценарий жазылып бітті, ал [[Ридли Скотт]] Луцийдің фильмнің басты кейіпкері болатынын растады.<ref name="Sequel.Lucius_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html|title=Ridley Talks Gladiator 2|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2003-09-11|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105450/http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html}}</ref> 2006 жылдың мамырында Скотт фильм сюжетінің әлі де нақтыланбағанын және жоба бойынша жұмыстың жалғасып жатқанын айтты. Режиссердің айтуынша Кроу Максимусты өмірге қалай қайтару туралы ойлана келе фэнтези мотивтеріне басымдық беруге дайын болған ал Скотттың өзі тарихи-фантастикалық тәсілді неғұрлым негізді деп санады. Империялық сыбайлас жемқорлықты көрсететін неғұрлым күрделі сценарийді қажет еткен Скотт [[Ник Кейв]]ке шикі нұсқаға тапсырыс берді. Бұл нұсқа Мәсіхті өлтіруші деген жұмыс атауымен жазылды. Онда Максимус азап шегу орнында болып шығады бірақ өлмейтін мәңгілік жауынгер ретінде қайта тіріледі және Иса Мәсіх пен оның шәкірттерін өлтіріп христиандықтың таралуын тоқтату үшін Жерге аттанады. Осы миссияны орындау кезінде Максимусты алдап өз ұлын өлтіруге мәжбүр етеді. Содан кейін мәңгілік өмірге кесілген басты кейіпкер [[Крест жорықтары|крест жорықтары]]на [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа және [[Вьетнам соғысы]]на қатысады ал финалда қазіргі Пентагонның қызметкері болып шығады. Кейвтің сценарийі ақырында қабылданбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad|title=Gladiator 2: The strangest sequel never made?|lang=en|first=Nicholas|last=Barber|website=British Broadcasting Company|date=2018-08-09|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-01-06|archivedate=2020-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204113603/https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad}}</ref> ''DreamWorks Pictures'' студиясы 2006 жылы ''Paramount Pictures'' компаниясына Гладиатордың жалғасын түсіру құқығымен бірге сатылды және осы себепті сиквелді әзірлеу тоқтатылды. 2018 жылдың қарашасында Paramount жобаны мақұлдады. Скотт режиссер және Даг Уик Люси Фишер Уолтер Паркс және Лори Макдональдпен бірге продюсерлердің бірі болды өндіріспен Paramount компаниясымен бірлесіп ''Scott Free Productions'' пен ''Parkes MacDonald Productions'' айналысты ал Universal серіктес ретінде қатысты.<ref name="подготовка к съёмкам">{{Cite web|url=https://www.vesti.ru/television/article/3077045|title=Западные СМИ сообщают о подготовке Ридли Скотта к съемкам «Гладиатора 2»|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2022-12-06|archivedate=2022-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221207100314/https://www.vesti.ru/television/article/3077045|lang=ru}}</ref> 2023 жылдың ақпанында прокатқа шығудың жоспарланған күні 2024 жылдың 22 қарашасы болып белгілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.soyuz.ru/news/24156|title=Стало известно, когда выйдет фильм «Гладиатор 2»|lang=ru|website=www.soyuz.ru|date=2023-02-04|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-03-16|archivedate=2023-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316185611/https://www.soyuz.ru/news/24156}}</ref> Мароккода өткен түсірілімдер шілдеде [[SAG-AFTRA ереуілі (2023)|SAG AFTRA ереуілі]]не байланысты тоқтатылды желтоқсанда қайта басталып 2024 жылдың қаңтарында аяқталды.<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/|title=Here Are All The Movies Affected by the SAG-AFTRA Strike From ''Deadpool 3'' to ''Mission: Impossible 8'' (Photos)|lang=en|website=[[TheWrap]]|date=2023-07-14|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|last1=Gonzalez|first1=Umberto|accessdate=2023-07-14|archivedate=2023-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230714014112/https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/}}</ref> 2024 жылдың қыркүйегінде Ридли Скотт фильмнің «[[Гладиатор 3]]<nowiki/>» деген жалғасы пайда болуы мүмкін екенін айтты.<ref name="vr1">[https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/ Ridley Scott Is ‘Already Toying With the Idea’ for ‘Gladiator 3’: ‘Seriously! I’ve Lit the Fuse’] {{Wayback|url=https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/|date=20240923213751}} {{v|6|11|2024}}</ref> Гладиатор 2 фильмінің премьерасы 2024 жылдың 30 қазанында [[Сидней]]де өтті.<ref>{{cite web|url=https://au.lifestyle.yahoo.com/paul-mescal-stunned-by-detail-at-gladiator-ii-sydney-premiere-absolutely-mad-235858167.html|title=Paul Mescal stunned by detail at Gladiator II Sydney premiere: 'Absolutely mad'|first=Marni|last=Dixit|website=Yahoo! Lifestyle|date=2024-10-31|access-date=|accessdate=2024-11-12}}</ref> 14 қарашада фильм Аустралия, Жаңа Зеландия және Италияда кинотеатрлық прокатқа шықты 15 қарашада Ұлыбританияда 22 қарашада АҚШ пен Канадада көрерменге жол тартты.<ref>{{cite web|last=Choy|first=Rachel|url=https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/|title=Gladiator II: Everything We Know Including Trailer, Plot, Release Date & Cast|date=2024-07-10|website=Pedestrian.tv|publisher=Nine Entertainment Co.|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-08-12|archivedate=2024-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240812035321/https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tartaglione|first=Nancy|date=2024-06-19|title=Paramount Goes Epic At CineEurope With 'Gladiator II' Footage; Highlights 'A Quiet Place: Day One' & 'Transformers One'|url=https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/|access-date=|website=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-06-29|archivedate=2024-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240620011308/https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/}}</ref> Жалпы кассалық түсім 462,2 миллион долларды құрады.<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|title=Gladiator II (2024)|work=Box Office Mojo|publisher=[[IMDb]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|lang=en}}</ref><ref name="NUM">{{cite web|title=Gladiator II (2024) - Financial Information|url=https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office|website=The Numbers|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241115021721/https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office}}</ref> == Бағалау == [[Rotten Tomatoes]] шолуларды жинақтайтын сайтында Гладиатор 2 фильмі 10-нан 6,6 деген орташа ұпаймен 70 пайыздық рейтингке ие болды. Рецензенттер режиссураны экшенді және актерлік ойынды әсіресе Пол Мескал мен Дензел Вашингтонның шеберлігін жоғары бағалады. Сонымен қатар фильмнің өзінен асып түсе алмаған алғашқы Гладиаторға тым ұқсас екені туралы пікірлер де айтылды. Сыншылар туындыдан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді анықтады Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді Нумидия үшінші ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігіне айналған болатын ал шынайы өмірдегі Луцилла мен оның ұлы Луций әлдеқашан Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч Гладиатор 2 фильмін голливудтық сандырақ деп атады. [[Rotten Tomatoes]] шолулар агрегаторы сайтында «Гладиатор 2» 10-нан 6,6 орташа бағасымен 70 % рейтинг алды. Рецензенттер режиссураны, экшенді, актерлік ойынды (әсіресе Пол Мескаль мен Дензел Вашингтонды) жоғары бағалады. Бұл ретте фильм өзінен асып түсе алмаған «Гладиаторға» тым ұқсас деген пікірлер айтылды.<ref>{{Cite web|date=2024-11-11|author=Christopher Campbell|title=Gladiator II First Reviews: The Grand Spectacle of Action and Intrigue You're Hoping For|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|archive-date=|archive-url=|url-status=live|access-date=|accessdate=2025-01-12|archivedate=2024-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241112155445/https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|lang=en}}</ref><ref name="THR1streact">{{cite news|last=Thomas|first=Carly|title=''Gladiator II'' First Reactions From Early Screening: "A Total Spectacle With a Pulsating Pace"|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gladiator-2-first-reactions-screening-1236035517/|access-date=2024-10-19|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2024-10-18|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|date=2024-10-20|title=''Gladiator II'' First Reactions Call Ridley Scott's Sequel "Unhinged," "Deliciously Cinematic And Machiavellian": "Can't Believe Ridley Pulled This Off"|url=https://deadline.com/2024/10/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-sequel-unhinged-deliciously-cinematic-machiavellian-1236121555/|access-date=2024-10-21|website=Deadline|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gladiator II First Reactions: Ridley Scott Has Done It Again|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-has-done-it-again/|website=Rotten Tomatoes|access-date=2024-10-22|language=en-US}}</ref> Сыншылар картинадан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді тапты: Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді, Нумидия III ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігі болған,<ref>{{cite news|title=The Only History 'Gladiator II' Cares About Is Its Own|url=https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|work=[[IndieWire]]|date=2024-11-22|access-date=2024-11-22|archive-date=2024-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122230812/https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name="Laurence">{{cite web|url=https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|title=Gladiator II: How historically accurate is it?|author=[[Ray Laurence]]|publisher=Macquarie University|date=2024-11-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-11-17|archivedate=2024-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241121025329/https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|lang=en}}</ref> шынайы Луцилла мен оның ұлы Луций әлі Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч «Гладиатор 2» фильмін «голливудтық сандырақ» деп атады.<ref>{{cite news|title=The Real History Behind Ridley Scott's 'Gladiator II' and Life as a Fighter in the Ancient Roman Arena|url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-real-history-behind-ridley-scotts-gladiator-ii-and-life-as-a-fighter-in-the-ancient-roman-arena-180985494/|work=Smithsonian|date=2024-11-21}}</ref> Туынды 2025 жылғы «[[Алтын глобус (2025)|Алтын глобус]]» сыйлығының екі номинациясына ие болды фильмнің өзі [[Үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері үшін Алтын глобус сыйлығы|үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері]] үшін ал [[Дензел Вашингтон]] [[Макрин]] рөлінде [[Екінші пландағы үздік актер номинациясы бойынша Алтын глобус сыйлығы — кинофильм|кинофильмдегі екінші пландағы үздік ер адам рөлі]] үшін бірақ марапаттарды жеңіп ала алмады.<ref name="globes">{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|title=NOMINATIONS ANNOUNCED FOR 82nd ANNUAL GOLDEN GLOBES®|author-link=Staff writer|website=[[Golden Globe Awards|GoldenGlobes.com]]|date=2024-12-09|access-date=|quote=[[Morris Chestnut]] and [[Mindy Kaling]] flank Golden Globes president Helen Hoenhe at the Dec. 9, 2024, nominations announcement.|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-12-10|archivedate=2024-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241209150741/https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Пеплумдар]] [[Санат:2024 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2024 жылғы Ұлыбритания фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың тарихи фильмдері]] [[Санат:Ұлыбританияның тарихи фильмдері]] [[Санат:Ежелгі Рим туралы фильмдер]] [[Санат:АҚШ фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Ұлыбритания фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Paramount Pictures фильмдері]] [[Санат:Scott Free Productions фильмдері]] [[Санат:SAG-AFTRA ереуіліне (2023) байланысты тоқтатылған фильмдер]] [[Санат:Эпикалық фильмдер]] [[Санат:Ридли Скотт продюсерлік еткен фильмдер]] 184agtrsozhyvkv19d1d13emmd4raq6 Сарықамыс (Ыстықкөл облысы) 0 781626 3607878 3607632 2026-05-22T16:49:49Z Kasymov 10777 «[[Санат:Ыстықкөл ауданы елді мекендері|Ыстықкөл ауданы елді мекендері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607878 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Ауыл |қазақша атауы = Сарықамыс |шынайы атауы = {{lang-ky|Сары-Камыш}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 29|lat_sec = 33 |lon_dir = E|lon_deg = 76|lon_min = 17|lon_sec = 10 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Ыстықкөл облысы |кестедегі аймақ = Ыстықкөл облысы |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ыстықкөл ауданы |кестедегі аудан = Ыстықкөл ауданы |қауым округі түрі = Ауылдық округі |қауым округі = Торуайғыр Тамшы ауылдық аймағы |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 1.88 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 1416 |климаты = қоңыржай континенталды |ресми тілі = қырғыз тілі |тұрғыны = 2812<ref name="KYRGYZSTAN RESPUBLICASYNYN 2026 JYLQY HALYQ SANY">{{cite web |url = https://mega.nz/file/HBFUlJpD#HJuojdiEPo5fdW1m4m3WFcTywmlZALLqN9FCEjjYq-I |title = Қырғыз Республикасының облыстарының, аудандарының, қалаларының, ауылдық аймақтарының және ауылдарының тұрақты халқының саны. |website = stat.gov (mega.nz) |access-date = 2026 }}</ref> |санақ жылы = [[2026 жыл|2026]] |тығыздығы = 1495,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 722116<ref>[https://kirgiz-index.5balov.net/pochtovye-indeksy-kirgizii-po-rajonam/pochtovye-indeksy-issyk-kulskij-rajon-issyk-kulskaya-oblast/ Қырғызстанның пошталық индекстері — Ыстықкөл облысы, Ыстықкөл ауданының пошталық индекстері]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Қырғызстан}} KG 09 |идентификатор түрі = ОКАТО |сандық идентификаторы = 41702215815030 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Сарықамыс''' ({{lang-ky|Сары-Камыш}}) — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасының]] [[Ыстықкөл облысы]], [[Ыстықкөл ауданы]]ндағы ауыл. == Орналасуы == Сарықамыс [[Ыстықкөл ауданы]]ның батысында орналасады. [[Ыстықкөл]] көлінің солтүстік батыс жағалауында жайғасқан. Аудан орталығы — [[Шолпаната]]дан 66 шақырым жерде. Ал [[Ыстықкөл облысы]]ның ірі қаласының бірі — [[Балықшы (қала)|Балықшы]] қаласынан 7 шақырым жерде, ал облыс орталығы — [[Қарақол]]дан 171 шақырым жерде жатыр. Елді мекен таулы аймақта жатады. Теңіз деңгейінен биіктігі 1416 метрді құрайды. == Халық == Елді мекенде [[2026 жыл]]ғы санақ бойынша 2812 адам тұрып жатыр.<ref name="KYRGYZSTAN RESPUBLICASYNYN 2026 JYLQY HALYQ SANY">{{cite web |url = https://mega.nz/file/HBFUlJpD#HJuojdiEPo5fdW1m4m3WFcTywmlZALLqN9FCEjjYq-I |title = Қырғыз Республикасының облыстарының, аудандарының, қалаларының, ауылдық аймақтарының және ауылдарының тұрақты халқының саны. |website = stat.gov (mega.nz) |access-date = 2026 }}</ref> [[2009 жыл]]ғы санақта елді мекенде 1963 адам тұрған.<ref> [https://web.archive.org/web/20110810173507/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%98%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%BA-%D0%9A%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының 2009 жылғы халық және тұрғын үй санағы.Ыстықкөл облысы]</ref> == Жақын маңайдағы елді мекендер == * [[Қызылөрік]] — 8 шақырым<br> * [[Балықшы (қала)|Балықшы]] — 7 шақырым * [[Торуайғыр]] — 12 шақырым * [[Көкмойнақ Бірінші]] — 20 шақырым * [[Оттук (Тоң ауданы)|Оттук]] — 21 шақырым * [[Шырпықты]] — 24 шақырым * [[Тамшы]] — 31 шақырым * [[Шоқтал]] — 38 шақырым * [[Өрнек (Ыстықкөл ауданы)|Өрнек]] — 49 шақырым * [[Сарыой (Ыстықкөл облысы)|Сарыой]] — 53 шақырым == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ыстықкөл ауданы елді мекендері]] olz6xkm4s6s05yanyqn5e61g4t0m6dt Мәдени мұраны цифрландыру 0 781628 3607756 3607740 2026-05-22T12:08:48Z Эльмира Ералиева 179349 3607756 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}==== Мәдени мұраны цифрландыру—тарихи,каталикалық және мәдени жәдігерлерді электронды форматқа көшіру процесі.Бұл жұмыс құнды қазыналарды болашақ ұрпаққа өзгеріссіз жеткізу және көпшілікке қолжетімді ету үшін жасалады. ==== == Негізгі мақсаттары: == • Сақтау: Көне жәдігерлердің түпнұсқасын тозудан және жоғалудан қорғау. • Қолжетімділік: Әлемнің кез келген нүктесінен бірегей мұрағаттармен танысу мүмкіндігі. • Зерттеу: Ғалымдар мен студенттерге цифрлық форматта ізденіс жұмыстарын жүргізуге жағдай жасау. == Цифрландыру нысандары == • Жазба мұралар: Сирек кездесетін кітаптар,қолжазбалар,тарихи құжаттар мен карталар. • Өнер туындылары: Музей жәдігерлері,картиналар,мүсіндер мен археологиялық табыстар. • Сәулет ескерткіштері: Тарихи ғимараттар,кесенелер мен ежелгі қалашықтардың орны. • Материалдық емес мұра: Күйлер,халық әндері,ертегілер,салт−дәстүрлер мен ауыз әдебиеті. ==== == Қолданылатын технологиялар: == • 3D сканерлеу: Жәдігерлер мен ғимараттардың дәл үш өлшемді үлгісін жасау. • VR және AR: Виртуалды музейлер мен тарихи орындарға интерактивті саяхат ұйымдастыру. • Жоғары сапалы фотосурет: Көне мәтіндер мен суреттердің әрбір бөлшегін сақтау. • Бұлттық технологиялар: Үлкен көлемдегі цифрлық мәліметтерді қауіпсіз сақтау. ==== ==== ″Қазақстан Республикасының Президенті Қасым−Жомарт Тоқаев мәдени мұраны сақтау мен дәріптеудің мемлекеттік маңызын үнемі ерекше атап өтеді.Жаңа қабылданған Ата заңда мәдениет пен ұлттық құндылықтарды қастерлеу мемлекеттің басты құндылықтарының бірі ретінде айқындалды.Бұл–мәдени мұраны сақтау мен оны болашақ ұрпаққа жеткізу ісіне стратегиялық деңгейде мән беріліп отырғанының нақты көрінісі.Ал музейлер осы маңызды миссияны жүзеге асыратын негізгі институттардың бірі екені сөзсіз. Музей–өткен мен бүгінді жалғайтын киелі орын.Қазіргі кезде музейлердің миссиясы түбегейлі өзгеруде.Олар енді тек жәдігер сақтайтын орын емес,білім мен ғылымның,креатив индустриялардың тоғысқан орталығына айналып отыр″,– деді Аида Балаева Қазіргі таңда Қазақстанда 286 музей жұмыс істейді.Олардың қорында 4,5 миллионнан астам жәдігер сақталған.Жыл сайын музейлерге 6,5 миллионнан астам адам келеді. ==== == Мәдени мұраны цифрландыру–заман талабы == ==== Мәдени мұраны сақтау тек өткенге көз тігу емес,оны болашаққа аман жеткізу екенін ескерсек,[[2025]] жылы ЮНЕСКО Бүкіләлемдік мұра орталығына жолданған екі ірі номинацияның маңызы ерекше.Бірі–″Маңғыстаудағы жерасты мешіттері″,екіншісі–″Ұлы Жібек жолы: Ферғана−Сырдария дәлізі″ атты трансұлттық жоба.Бұл нысандар тек сәулет немесе археология ескерткіші ғана емес,тұтас өркениеттік үдерістердің куәсі. ==== ==== Дереккөздер:== == {{дереккөздер}} 1.″Қазақстан тарихы″ порталы{{reflist}}https://e-history.kz 2.″Қазақ әдебиеті″ республикалық газеті {{reflist}}https://qazaqadebieti.kz 3.″Егемен Қазақстан″ республикалық газеті{{reflist}}https://egemen.kz ==== [[Санат:Мәдени мұралар]] 0so92ewh5c1jdc2adzr52xxs4anwa5j Дятлово 0 781636 3607759 3607736 2026-05-22T12:28:28Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607759 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 88669br0ff8yyjfpm3v78gm3ceuv8lm 3607760 3607759 2026-05-22T12:34:20Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607760 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 7d19jcyf13tfqzxvmrd9ayaqfwq5r7n 3607761 3607760 2026-05-22T12:35:16Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3607761 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 2y4hhrgmy3eauif8ia454z2lzvs2mev 3607762 3607761 2026-05-22T12:37:41Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3607762 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] tph1bxj9ec4r0lz1zp7tixvgzu9ut6x 3607763 3607762 2026-05-22T12:41:04Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3607763 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] jd91gficahou3smc7rtgtj2j2t40mdu 3607765 3607763 2026-05-22T12:42:05Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3607765 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] ir27sol3lvs16g0290xl51zizr5cgzn 3607766 3607765 2026-05-22T12:46:35Z Мағыпар 100137 дереккөз 3607766 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] mthe57h48kcc5oqwefz6y5h0pidqsjd 3607767 3607766 2026-05-22T12:53:16Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3607767 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] nh2q5xzcyltd3guu7ush6x2kpygi9me 3607768 3607767 2026-05-22T12:57:03Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607768 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] ldlfxiolf3h5vcqlbz2w4idilcnnggw 3607769 3607768 2026-05-22T12:58:33Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3607769 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды, ол да нашар жағдайда және қалпына келтіруді қажет етеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] g2pmbue5og0x5ina89tmcrrym16megu 3607772 3607769 2026-05-22T13:02:54Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3607772 wikitext text/x-wiki '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}} — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 64xi8oouqe8p1tzesxycfkyfytvtiep 3607773 3607772 2026-05-22T13:04:28Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3607773 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] nucjh9bfg5xvcpv0g5r831lgkfi9fai 3607774 3607773 2026-05-22T13:05:19Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3607774 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] h4mekr2v05fwplze2bg5zggja6xmm43 3607775 3607774 2026-05-22T13:05:48Z Мағыпар 100137 үлгі 3607775 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] einabwv9i5ov7ood2ta8u3xjvfs4105 3607776 3607775 2026-05-22T13:06:11Z Мағыпар 100137 үлгі 3607776 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] fm48nhr95iftx6oiwf21vvaf34jm8k0 3607777 3607776 2026-05-22T13:07:09Z Мағыпар 100137 үлгі 3607777 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] oxhdvqj4prltz2ku7e3xuqzzw0fuwrb 3607779 3607777 2026-05-22T13:08:15Z Мағыпар 100137 үлгі 3607779 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] d2chga5oqixrz9y4yfo98mov39vcbxf 3607780 3607779 2026-05-22T13:10:53Z Мағыпар 100137 үлгі 3607780 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1563 |пошта индексі = 231471 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Dziatlava |сайты = dyatlovo.gov.by |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] box4dka5bwp0vgow1h96kcxkz7e26au 3607781 3607780 2026-05-22T13:12:47Z Мағыпар 100137 үлгі 3607781 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1450 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 163 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1563 |пошта индексі = 231471 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Dziatlava |сайты = dyatlovo.gov.by |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] lrw7113wj31vnr7dlf92x3j27ndydjs 3607782 3607781 2026-05-22T13:14:37Z Мағыпар 100137 сурет қою 3607782 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1450 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 163 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1563 |пошта индексі = 231471 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Dziatlava |сайты = dyatlovo.gov.by |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Radzivił Palace in Ździecieł (6.06.2010).jpg|Радзивилл сарайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] k6ifgkxouxz4w5rw5dyeiz7xu35z4fu 3607783 3607782 2026-05-22T13:16:47Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3607783 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1450 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 163 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1563 |пошта индексі = 231471 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Dziatlava |сайты = dyatlovo.gov.by |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Radzivił Palace in Ździecieł (6.06.2010).jpg|Радзивилл сарайы Дятлово. В центре города 3.jpg|Қала орталығы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 9sfuj79ctrkcj3sa8gozdpknb1jvowh 3607784 3607783 2026-05-22T13:18:02Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3607784 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1450 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 163 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1563 |пошта индексі = 231471 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Dziatlava |сайты = dyatlovo.gov.by |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Radzivił Palace in Ździecieł (6.06.2010).jpg|Радзивилл сарайы Дятлово. В центре города 3.jpg|Қала орталығы Дятлово. Улица Первомайская.jpg|Первомайская көшесі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] s4ydylf9bjadwgmalq4zjug86vqtmsw 3607787 3607784 2026-05-22T13:19:24Z Мағыпар 100137 сурет қою 3607787 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Дятлово |шынайы атауы = {{lang-be|Дзя́тлава}} |сурет = Ździecieł. Зьдзецел (6.06.2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg |ту = Flag of Dziatłava, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =24 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дятлово ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1450 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1990 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 163 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1563 |пошта индексі = 231471 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Dziatlava |сайты = dyatlovo.gov.by |сайт тілі = }} '''Дятлово''' ({{lang-be|Дзя́тлава}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Дятлово ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Дятлово халқының саны 2026 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша 7800 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://city2map.com/slavaukraini/naselenie/dyatlovoby?ysclid=mpgn6t3yv2982383697|title=Карты Беларуси / Гродненская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 180 км және [[Гродно]]дан 134 км қашықтықта Дятловчанка өзенінің бойында орналасқан. Лида-Барановичи теміржол желісі Дятлов ауданы арқылы өтеді, ал М11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Байтен), П10 (Любча - Новогрудок - Дятлово) және П108 (Барановичи - Молчад - Дятлово) қала арқылы өтеді. == Тарихы == Дятлово қаласы туралы алғашқы дерек 1498 жылға жатады, сол кезде Здечоло орнын Литваның Ұлы Герцогы Александр гетман Константин Острожскийге берген. Көптеген жылдар бойы қала бір жеке меншік иесінен екіншісіне өтті. Ол шіркеу құрған Сапега отбасына, кейінірек сәнді кешен салған Радзивиллдерге тиесілі болды. Ақырында, ол поляк көтерілісіне қатысқан Станислав Солтанның қолына өтті, кейін қала патша қазынасына берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9308-Djatlovo.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Дятловский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> Солтүстік соғыс кезінде I Петр өзі Дятловоға барды, өйткені оның жетекші күштері қыста сол жерде шоғырланған болатын. Польша-Литва Достастығы үш мемлекет арасында бөлінгеннен кейін, қала Слоним округінің құрамына Ресей империясына өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс және XX ғасырдағы поляк-кеңес соғыстары кезінде оккупациядан аман қалғаннан кейін, бұл аумақ 1939 жылға дейін поляк мемлекетінің бақылауында болды. Ұлы Отан соғысы Дятлово ауданының тұрғындары үшін нағыз қайғы болды. Қала және оның айналасындағы ауылдар бүкіл кезең бойы неміс оккупациясында болды, осы кезеңде 12 000-нан астам тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың жазында қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=24_Dyatlovo|title=История развития - Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> 1954 жылдың 8 қаңтарынан бастап ол Гродно облысының құрамына кірді. 1962 жылдың 25 желтоқсанында Дятлово ауданы таратылып, оның аумағы Слоним, Новогруды және Лида аудандарына қосылды. Дятлов Слоним ауданының құрамына кірді. 1965 жылдың 6 қаңтарында аудан Гроднон облысына қайтарылды. 1990 жылдың 21 маусымында Дятлава қала мәртебесін алды. == Экономикасы == Қазіргі Дятловода ірімшік зауыты, кооперативтік өнеркәсіптік зауыт, «Стройкомплекс», «Слоним темір-бетон зауытының» филиалы және басқа да кәсіпорындар жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-djatlovo.htm|title=Карта Дятлово|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Дятлово қаласының басты көрікті жерлерінің бірі — 1646 жылы салынған Құдай Анасының шіркеуі. Шіркеу Дятловоның дәл орталығында орналасқан. Қазіргі кезеңге дейін бұл шіркеу бірнеше рет қалпына келтіріліп, кеңейтілді. Шіркеу XVII ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Дятловода тағы бір маңызды ескерткіш — шамамен 1751 жылы салынған Радзивилл сарайы. Дятловода бұрын үлкен сарай мен саябақ кешені болған, оған өзен бойындағы көгалдандырылған саябақта орналасқан көптеген шағын сәулеттік нысандар (павильондар, көпірлер, мүсіндер және т.б.) кірген. Бөгеттермен көтерілген өзен сулары сарай кешені бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан тоғандар тізбегін құрады. Сарайдың тек орталық ғимараты ғана қалды. Дятлово қаласының тағы бір шағын көрікті жері — соңғы кезеңде салынған Спасо-Преображенская шіркеуі, 19 ғасырдың басында осында салынған ескі ағаш шіркеудің жанында.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/diatl/dyatlovo|title=Достопримечательности Беларуси |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-22|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Radzivił Palace in Ździecieł (6.06.2010).jpg|Радзивилл сарайы Дятлово. В центре города 3.jpg|Қала орталығы Дятлово. Улица Первомайская.jpg|Первомайская көшесі Дятлово. Улица Мицкевича.jpg|Мицкевич көшесі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] qxuv0n5xzameemtggn0r9hw6vwde8en Тринити колледж 0 781637 3607757 3607746 2026-05-22T12:16:17Z TalgatSnow 143530 Removed redirect to [[Тринити колледж (Кембридж)]] 3607757 wikitext text/x-wiki '''Тринити колледж''' ({{lang-en|Trinity College}}, '''Қасиетті Үштік колледжі''') — Ұлыбританиядағы және басқа да ағылшын тілді елдердегі бірқатар оқу орындарының атауы. * [[Тринити колледж (Бристоль)]] * [[Тринити колледж (Глазго)]] * [[Тринити колледж (Дублин)]] * [[Тринити колледж (Кембридж)]] * [[Тринити колледж (Коннектикут)]] * [[Тринити колледж (Лондон)]] * [[Тринити колледж (Оксфорд)]] * [[Тринити колледж (Торонто)]] == Тағы қараңыз == * [[Тринити Холл]] {{айрық}} mwz1t09yv7jjbvbmiwsw0ri20yvad6x Праймериз 0 781638 3607758 2026-05-22T12:20:56Z TalgatSnow 143530 «[[Партиялық ішкі сайлау]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]] 3607758 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Партиялық ішкі сайлау]] kfotrnsctqev20y3gyk4gvmdb0xg47l TCP/IP 0 781639 3607785 2026-05-22T13:18:22Z TalgatSnow 143530 «[[Жеткізуді басқару хаттамасы желіаралық хаттама]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]] 3607785 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Жеткізуді басқару хаттамасы желіаралық хаттама]] g759fpotwhvwpc6eql51lhnv7w7xqq4 Стивен Кинг 0 781640 3607795 2026-05-22T14:53:10Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Жазушы | Есімі = Стивен Кинг | Шынайы есімі = Stephen King | Суреті = Stephen King at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg | Ені = | Суреттің аты = Кинг 2024 жылы | Туған кездегі есімі = Стивен Эдвин Кинг | Лақап аты = Ричард Бахман, Джон Свите... 3607795 wikitext text/x-wiki {{Жазушы | Есімі = Стивен Кинг | Шынайы есімі = Stephen King | Суреті = Stephen King at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg | Ені = | Суреттің аты = Кинг 2024 жылы | Туған кездегі есімі = Стивен Эдвин Кинг | Лақап аты = Ричард Бахман, Джон Свитен, Берил Эванс | Туған күні = 21.9.1947 | Туған жері = [[Портланд (Мэн)|Портланд]], [[Мэн (штат)|Мэн]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = {{Байрақ|АҚШ}} | Ұлты = | Білімі = [[Мэн университеті]] | Мансабы = {{прозаик|АҚШ|XX ғасыр|XXI ғасыр}}<br />{{сценарийші|АҚШ|XX ғасыр|XXI ғасыр}}<br />{{кинорежиссёр|АҚШ|XX ғасыр|XXI ғасыр}} | Шығармашылық жылдары = 1967–қазіргі уақыт | Бағыты = | Жанры = Қорқынышты оқиғалар (хоррор), фэнтези, мистика, драма, готика, қараңғы фэнтези, постапокалиптика, қылмыстық проза, саспенс, триллер, балалар әдебиеті | Шығармалардың тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Дебюті = [[Кэрри (роман)|Кэрри]] | Марапаттары = | Сыйлықтары = | Қолтаңбасы = Stephen King Signature.svg | Сайты = {{URL|stephenking.com}} | Commons = Stephen King }} '''Стивен Эдвин Кинг''' ({{lang-en|Stephen Edwin King}}; {{Туғанкүні|21|9|1947}}, [[Портланд (Мэн)|Портланд]]) — америкалық жазушы. «Қорқыныш патшасы» (King of Horror)<ref name="te" >{{cite news|author1=K.S.C.|title=Why Stephen King's novels still resonate|url=https://www.economist.com/blogs/prospero/2017/09/subverting-american-dream|access-date=September 9, 2017|newspaper=[[The Economist]]|date=September 7, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909015350/https://www.economist.com/blogs/prospero/2017/09/subverting-american-dream|archive-date=September 9, 2017|url-status=live}}</ref> деген лақап атқа ие болған ол өзінің хоррор бағытындағы шығармаларымен кеңінен танымал. Сонымен қатар ол әдебиеттің басқа да жанрларында, соның ішінде қылмыстық проза, [[ғылыми фантастика]], [[фэнтези]] және [[Детективтік әдебиет|детектив]] бағыттарында бағын сынаған.<ref>{{cite news| last=Breznican| first=Anthony| date=September 3, 2019| title=Life Is Imitating Stephen King's Art, and That Scares Him|url=https://www.nytimes.com/2019/09/03/books/stephen-king-interview-the-institute.html | work=[[The New York Times]]| archive-url=https://web.archive.org/web/20190903151422/https://www.nytimes.com/2019/09/03/books/stephen-king-interview-the-institute.html| archive-date=September 3, 2019}}</ref> Жазушы кітаптарының жалпы тиражы 400 миллион данадан асқан.<ref>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/6174256.stm |title=Robert Morgan, Stephen King, BBC Newsnight Wednesday, 22 November, 2006 |access-date=2012-11-11 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918152131/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/6174256.stm |url-status=live }}</ref> Оның шығармалары желісімен көптеген көркем фильмдер мен сериалдар түсіріліп, телеқойылымдар әзірленді және комикстер жарық көрді. Кингтің қаламынан 65 роман (оның жетеуі '''Ричард Бахман''' деген лақап атпен шыққан), 5 ғылыми-танымал кітап және 15 өлең туған. Сонымен қатар ол 200-ден астам әңгіме<ref name="Thrillist">{{Cite web |last=Jackson |first=Dan |date=February 18, 2016 |title=A Beginner's Guide to Stephen King Books |url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/stephen-king-books-a-beginners-guide |access-date=January 5, 2026 |website=Thrillist |language=en}}</ref> мен 35 повесть жазған, олардың басым бөлігі авторлық жинақтарға енді. Жазушының көптеген туындыларындағы оқиға желісі оның туған штаты [[Мэн (штат)|Мэн]]де өрбиді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{imdb name|id=0000175|name=Стивен Кинг}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:АҚШ журналистері]] 7x3o0pzhs13drhob2jg4repzwu2izzb Бенжамин Гедеон 0 781641 3607796 2026-05-22T14:56:22Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: '''Бенжамин Гедеон''' ({{lang-hu|Benjamin Gedeon}}; [[18 маусым]] [[2006 жыл|2006]], [[Будапешт]], [[Мажарстан]]), сахналық есімі '''Cosmó''' ретінде белгілі — аустро-мажар әншісі және ән авторы. Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] «Tanzschein» әнімен қатысады. == Жастық шағы == Бенжамин Гедеон Буд... 3607796 wikitext text/x-wiki '''Бенжамин Гедеон''' ({{lang-hu|Benjamin Gedeon}}; [[18 маусым]] [[2006 жыл|2006]], [[Будапешт]], [[Мажарстан]]), сахналық есімі '''Cosmó''' ретінде белгілі — аустро-мажар әншісі және ән авторы. Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] «Tanzschein» әнімен қатысады. == Жастық шағы == Бенжамин Гедеон Будапештте, [[Мажарстан]]да дүниеге келген және [[Хальбтурн]], Бургенланд аймағында өскен. Оның әкесі неміс, анасы мажар ұлтынан.<ref>{{Cite web|url=https://www.diepresse.com/20615143/70-song-contest-cosmo-loest-den-tanzschein-fuer-oesterreich|title=70. Song Contest: Cosmó löst den "Tanzschein" für Österreich|date=2026-02-21|website=Die Presse}}</ref> Төрт жасында [[Нойзидль-ам-Зее]] қаласындағы Орталық музыка мектебінде музыкалық білім ала бастады. Екі жылдан кейін сол мектепте фортепиано үйренді. 13 жасынан бастап вокалмен айналысып, осы кезеңде ән жазуды қолға алды. Өзінің шын атымен алғашқы авторлық әндерін шығарды.<ref name=Song>{{cite web |url=https://songchallenge.at/benjamin-gedeon-fall-into-your-arms |title=Songchallenge Burgenland: Benjamin Gedeon |accessdate=2026-02-06}}</ref> == Мансапы == Бенжамин Гедеон 2020 жылы алғаш рет The Voice Kids-тың неміс нұсқасына қатысып, бірақ екінші кезеңнен кейін жарыстан шығып қалған. 2022 жылы қайта оралып, шоудың оныншы маусымының финалына дейін жетті. Оның тәлімгері Альваро Солер болды. Финалда [[Фрэнк Синатра]]ның екі әнін орындады.<ref name="SWP">{{cite web |url=https://www.swp.de/unterhaltung/tv/the-voice-kids-2022-kandidaten-finale-gewinner-staffel-10-64143259.html |title=The Voice Kids 2022 Final-Kandidaten |accessdate=2026-02-07}}</ref> Бенжамин Гедеон кейін Альваро Солернің екі концертіне қатысты — Грац қаласындағы Касематтен ашық сахнасында және Венадағы Gasometer алаңында. Starnacht am Neusiedler See, Gols халық фестивалі және Schardakenfest сияқты шараларда өнер көрсетті. Фортепиано мұғалімі Гебхард Раушермен бірге Киттзе қамалында екі рояльде бір мезетте орындалған концерт берді. Қазан айында Бургенланд губернаторымен кездесіп, оның теледидардағы өнерін тамашалағаны белгілі болды. Желтоқсанда Mahlzeit Burgenland эфирінде алғашқы радиоинтервьюін берді. 2021 жылғы шілдеде podium.jazz.pop.rock конкурсында өзінің «Fall into Your Arms» атты джаз композициясымен жеңіске жетті.<ref>{{cite web|url=https://www.meinbezirk.at/neusiedl-am-see/c-leute/benjamin-gedeon-ist-bester-singer-songwriter_a4739075p|title=odium.jazz.pop.rock... Benjamin Gedeon ist Sieger|lang=de}}</ref> 2023 жылдың күзінде Burgenland Song Challenge-ға қатысып, осы әнмен өнер көрсетті. Осы кезеңде тікелей концерттер мен студиялық жазбалар үшін жеке музыкалық топ құрды.<ref name=Song/> Бенжамин Гедеон 2025 жылғы 15 желтоқсанда Vienna Calling – Wer singt für Österreich байқауына қатысатыны белгілі болды. «Tanzschein» әнімен, Cosmó сахналық есімімен өнер көрсетті.<ref>{{Cite web |date=2025-12-15 |title=Song Contest: Zwölf Acts für Vorausscheidung stehen fest |url=https://orf.at/stories/3414241/ |accessdate=2026-01-04 |website=news.ORF.at |lang=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-11-18 |title=🇦🇹 Austria: Casting Round This Weekend for Vienna Calling - Wer singt für Österreich? |url=https://eurovoix.com/2025/11/18/austria-casting-round-vienna-calling-wer-singt-fur-osterreich/ |accessdate=2026-01-04 |website=Eurovoix |lang=en-GB}}</ref> 2026 жылғы 20 ақпанда өткен финалда жеңіске жетіп, Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] қатысу құқығын алды.<ref>{{Cite web|author=Neil Farren|url=https://eurovoix.com/2026/02/20/austria-cosmo-to-eurovision-2026/|title=🇦🇹 Austria: Cosmó to Eurovision 2026|date=2026-02-20|accessdate=2026-02-20}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Cosmó will sing for Austria - To Eurovision 2026 with "Tanzschein" |url=https://eurovisionworld.com/esc/cosmo-will-sing-for-austria-to-eurovision-2026-with-tanzschein |accessdate=2026-02-20 |website=Eurovisionworld}}</ref> Бенжамин Гедеон сценалық есімнің пайда болуы және беттегі көк жұлдыз бейнесі Vienna Calling – Wer singt für Österreich тыңдауына аз уақыт қалғанда қалыптасқанын айтқан. Сөзінше: «Бір сәтте ойланып қалдым: мен тез арада есімімді өзгертемін. Себебі бұл мен бұрын жасаған дүниелерден мүлде бөлек еді. Бұрын мен ағылшынша поп-рок және классикалық рок стилінде ән жазатынмын, қазір бұл көбірек неміс попы. Сондықтан мен бәрін жаңадан бастаймын деп шештім. Осылай Cosmó пайда болды, кейін визуалды бейне ретінде жұлдыз идеясы шықты».<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CCBrw07dP2s|title="Servus or Oida?" The ultimate questions of faith in COSMÓ - Austria Edition 🇦🇹|date=2026-05-02|website=YouTube |publisher=ORF ON |accessdate=2026-05-10}}</ref> == Дискографиясы == Деректер [[iTunes]]-тен алынған<ref name=itunes>{{Cite web|url=https://music.apple.com/us/artist/benjamin-gedeon/1501948717|title=Benjamin Gedeon on Apple Music|publisher=Apple Music}}</ref>. === Мини-альбомы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Список мини-альбомов ! Атауы ! Мәліметтер |- ! scope="row"|From My Room | Шығарылған күні: 2025 жыл 13 маусым <br /> Лейбл: тәуелсіз <br /> Формат: цифрлық жүктеу |- ! scope="row"| ''Lieber tanz ich weiter'' | Шығарылған күні: 2026 жыл 8 мамыр <br /> Лейбл: Töchtersöhne <br /> Формат: цифрлық жүктеу |} === Синглы === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Синглдер тізімі ! Атауы ! Жыл ! Альбом / EP |- ! scope="row" | «Give Me a Moment» | rowspan="2" | 2022 | rowspan="4" | Альбомдық емес синглы |- ! scope="row" | «Pizza»<br>{{small|(Эрихом Галачо және Франческо Иалаццомен)}} |- ! scope="row" | «Fall into Your Arms» | 2023 |- ! scope="row" | «Faster Than Ever Before» | 2024 |- ! scope="row" | «Play Another Song» | rowspan="3" | 2025 | rowspan="3" | ''From My Room'' |- ! scope="row" | «28 Hours» |- ! scope="row" | «[[Don't Dream It's Over]]» |- ! scope="row" | «Tanzschein» | 2026 | ''Lieber tanz ich weiter'' |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} 0tit26z0np1sf18bn4m1y28fj773icm 3607798 3607796 2026-05-22T15:02:12Z TheNomadEditor 120280 /* Дискографиясы */ 3607798 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Фон=Вокалшы|Шынайы есімі={{lang-hu|Benjamin Gedeon}}|Сурет=20260510 Cosmo NZ91936 (cropped).jpg|Туған күні=18.6.2006|Туған жері=[[Будапешт]], [[Мажарстан]]|Мемлекет={{AUT}}|Белсенділік жылдары=2021 — қ.у|Лақап аты=Cosmó|Сайты={{URL|benjamingedeon.com}}|Мамандығы=әнші, ән авторы}} '''Бенжамин Гедеон''' ({{lang-hu|Benjamin Gedeon}}; [[18 маусым]] [[2006 жыл|2006]], [[Будапешт]], [[Мажарстан]]), сахналық есімі '''Cosmó''' ретінде белгілі — аустро-мажар әншісі және ән авторы. Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] «Tanzschein» әнімен қатысады. == Жастық шағы == Бенжамин Гедеон Будапештте, [[Мажарстан]]да дүниеге келген және [[Хальбтурн]], Бургенланд аймағында өскен. Оның әкесі неміс, анасы мажар ұлтынан.<ref>{{Cite web|url=https://www.diepresse.com/20615143/70-song-contest-cosmo-loest-den-tanzschein-fuer-oesterreich|title=70. Song Contest: Cosmó löst den "Tanzschein" für Österreich|date=2026-02-21|website=Die Presse}}</ref> Төрт жасында [[Нойзидль-ам-Зее]] қаласындағы Орталық музыка мектебінде музыкалық білім ала бастады. Екі жылдан кейін сол мектепте фортепиано үйренді. 13 жасынан бастап вокалмен айналысып, осы кезеңде ән жазуды қолға алды. Өзінің шын атымен алғашқы авторлық әндерін шығарды.<ref name=Song>{{cite web |url=https://songchallenge.at/benjamin-gedeon-fall-into-your-arms |title=Songchallenge Burgenland: Benjamin Gedeon |accessdate=2026-02-06}}</ref> == Мансапы == Бенжамин Гедеон 2020 жылы алғаш рет The Voice Kids-тың неміс нұсқасына қатысып, бірақ екінші кезеңнен кейін жарыстан шығып қалған. 2022 жылы қайта оралып, шоудың оныншы маусымының финалына дейін жетті. Оның тәлімгері Альваро Солер болды. Финалда [[Фрэнк Синатра]]ның екі әнін орындады.<ref name="SWP">{{cite web |url=https://www.swp.de/unterhaltung/tv/the-voice-kids-2022-kandidaten-finale-gewinner-staffel-10-64143259.html |title=The Voice Kids 2022 Final-Kandidaten |accessdate=2026-02-07}}</ref> Бенжамин Гедеон кейін Альваро Солернің екі концертіне қатысты — Грац қаласындағы Касематтен ашық сахнасында және Венадағы Gasometer алаңында. Starnacht am Neusiedler See, Gols халық фестивалі және Schardakenfest сияқты шараларда өнер көрсетті. Фортепиано мұғалімі Гебхард Раушермен бірге Киттзе қамалында екі рояльде бір мезетте орындалған концерт берді. Қазан айында Бургенланд губернаторымен кездесіп, оның теледидардағы өнерін тамашалағаны белгілі болды. Желтоқсанда Mahlzeit Burgenland эфирінде алғашқы радиоинтервьюін берді. 2021 жылғы шілдеде podium.jazz.pop.rock конкурсында өзінің «Fall into Your Arms» атты джаз композициясымен жеңіске жетті.<ref>{{cite web|url=https://www.meinbezirk.at/neusiedl-am-see/c-leute/benjamin-gedeon-ist-bester-singer-songwriter_a4739075p|title=odium.jazz.pop.rock... Benjamin Gedeon ist Sieger|lang=de}}</ref> 2023 жылдың күзінде Burgenland Song Challenge-ға қатысып, осы әнмен өнер көрсетті. Осы кезеңде тікелей концерттер мен студиялық жазбалар үшін жеке музыкалық топ құрды.<ref name=Song/> Бенжамин Гедеон 2025 жылғы 15 желтоқсанда Vienna Calling – Wer singt für Österreich байқауына қатысатыны белгілі болды. «Tanzschein» әнімен, Cosmó сахналық есімімен өнер көрсетті.<ref>{{Cite web |date=2025-12-15 |title=Song Contest: Zwölf Acts für Vorausscheidung stehen fest |url=https://orf.at/stories/3414241/ |accessdate=2026-01-04 |website=news.ORF.at |lang=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-11-18 |title=🇦🇹 Austria: Casting Round This Weekend for Vienna Calling - Wer singt für Österreich? |url=https://eurovoix.com/2025/11/18/austria-casting-round-vienna-calling-wer-singt-fur-osterreich/ |accessdate=2026-01-04 |website=Eurovoix |lang=en-GB}}</ref> 2026 жылғы 20 ақпанда өткен финалда жеңіске жетіп, Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] қатысу құқығын алды.<ref>{{Cite web|author=Neil Farren|url=https://eurovoix.com/2026/02/20/austria-cosmo-to-eurovision-2026/|title=🇦🇹 Austria: Cosmó to Eurovision 2026|date=2026-02-20|accessdate=2026-02-20}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Cosmó will sing for Austria - To Eurovision 2026 with "Tanzschein" |url=https://eurovisionworld.com/esc/cosmo-will-sing-for-austria-to-eurovision-2026-with-tanzschein |accessdate=2026-02-20 |website=Eurovisionworld}}</ref> Бенжамин Гедеон сценалық есімнің пайда болуы және беттегі көк жұлдыз бейнесі Vienna Calling – Wer singt für Österreich тыңдауына аз уақыт қалғанда қалыптасқанын айтқан. Сөзінше: «Бір сәтте ойланып қалдым: мен тез арада есімімді өзгертемін. Себебі бұл мен бұрын жасаған дүниелерден мүлде бөлек еді. Бұрын мен ағылшынша поп-рок және классикалық рок стилінде ән жазатынмын, қазір бұл көбірек неміс попы. Сондықтан мен бәрін жаңадан бастаймын деп шештім. Осылай Cosmó пайда болды, кейін визуалды бейне ретінде жұлдыз идеясы шықты».<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CCBrw07dP2s|title="Servus or Oida?" The ultimate questions of faith in COSMÓ - Austria Edition 🇦🇹|date=2026-05-02|website=YouTube |publisher=ORF ON |accessdate=2026-05-10}}</ref> == Дискографиясы == Деректер [[iTunes]]-тен алынған<ref name=itunes>{{Cite web|url=https://music.apple.com/us/artist/benjamin-gedeon/1501948717|title=Benjamin Gedeon on Apple Music|publisher=Apple Music}}</ref>. === Мини-альбом === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Мини-альбомдар тізімі ! Атауы ! Мәліметтер |- ! scope="row"|From My Room | Шығарылған күні: 2025 жыл 13 маусым <br /> Лейбл: тәуелсіз <br /> Формат: цифрлық жүктеу |- ! scope="row"| ''Lieber tanz ich weiter'' | Шығарылған күні: 2026 жыл 8 мамыр <br /> Лейбл: Töchtersöhne <br /> Формат: цифрлық жүктеу |} === Сингл === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Синглдер тізімі ! Атауы ! Жыл ! Альбом / EP |- ! scope="row" | «Give Me a Moment» | rowspan="2" | 2022 | rowspan="4" | Альбомдық емес синглы |- ! scope="row" | «Pizza»<br>{{small|(Эрихом Галачо және Франческо Иалаццомен)}} |- ! scope="row" | «Fall into Your Arms» | 2023 |- ! scope="row" | «Faster Than Ever Before» | 2024 |- ! scope="row" | «Play Another Song» | rowspan="3" | 2025 | rowspan="3" | ''From My Room'' |- ! scope="row" | «28 Hours» |- ! scope="row" | «[[Don't Dream It's Over]]» |- ! scope="row" | «Tanzschein» | 2026 | ''Lieber tanz ich weiter'' |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} 7b241c906heuu2n5ceoqv6adlfz3g02 3607803 3607798 2026-05-22T15:07:02Z TheNomadEditor 120280 3607803 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Фон=Вокалшы|Шынайы есімі={{lang-hu|Benjamin Gedeon}}|Сурет=20260510 Cosmo NZ91936 (cropped).jpg|Туған күні=18.6.2006|Туған жері=[[Будапешт]], [[Мажарстан]]|Мемлекет={{AUT}}|Белсенділік жылдары=2021 — қ.у|Лақап аты=Cosmó|Сайты={{URL|benjamingedeon.com}}|Мамандығы=әнші, ән авторы}} '''Бенжамин Гедеон''' ({{lang-hu|Benjamin Gedeon}}; [[18 маусым]] [[2006 жыл|2006]], [[Будапешт]], [[Мажарстан]]), сахналық есімі '''Cosmó''' ретінде белгілі — аустро-мажар әншісі және ән авторы. Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] «Tanzschein» әнімен қатысады. == Жастық шағы == Бенжамин Гедеон Будапештте, [[Мажарстан]]да дүниеге келген және [[Хальбтурн]], Бургенланд аймағында өскен. Оның әкесі неміс, анасы мажар ұлтынан.<ref>{{Cite web|url=https://www.diepresse.com/20615143/70-song-contest-cosmo-loest-den-tanzschein-fuer-oesterreich|title=70. Song Contest: Cosmó löst den "Tanzschein" für Österreich|date=2026-02-21|website=Die Presse}}</ref> Төрт жасында [[Нойзидль-ам-Зее]] қаласындағы Орталық музыка мектебінде музыкалық білім ала бастады. Екі жылдан кейін сол мектепте фортепиано үйренді. 13 жасынан бастап вокалмен айналысып, осы кезеңде ән жазуды қолға алды. Өзінің шын атымен алғашқы авторлық әндерін шығарды.<ref name=Song>{{cite web |url=https://songchallenge.at/benjamin-gedeon-fall-into-your-arms |title=Songchallenge Burgenland: Benjamin Gedeon |accessdate=2026-02-06}}</ref> == Мансапы == Бенжамин Гедеон 2020 жылы алғаш рет The Voice Kids-тың неміс нұсқасына қатысып, бірақ екінші кезеңнен кейін жарыстан шығып қалған. 2022 жылы қайта оралып, шоудың оныншы маусымының финалына дейін жетті. Оның тәлімгері Альваро Солер болды. Финалда [[Фрэнк Синатра]]ның екі әнін орындады.<ref name="SWP">{{cite web |url=https://www.swp.de/unterhaltung/tv/the-voice-kids-2022-kandidaten-finale-gewinner-staffel-10-64143259.html |title=The Voice Kids 2022 Final-Kandidaten |accessdate=2026-02-07}}</ref> Бенжамин Гедеон кейін Альваро Солернің екі концертіне қатысты — Грац қаласындағы Касематтен ашық сахнасында және Венадағы Gasometer алаңында. Starnacht am Neusiedler See, Gols халық фестивалі және Schardakenfest сияқты шараларда өнер көрсетті. Фортепиано мұғалімі Гебхард Раушермен бірге Киттзе қамалында екі рояльде бір мезетте орындалған концерт берді. Қазан айында Бургенланд губернаторымен кездесіп, оның теледидардағы өнерін тамашалағаны белгілі болды. Желтоқсанда Mahlzeit Burgenland эфирінде алғашқы радиоинтервьюін берді. 2021 жылғы шілдеде podium.jazz.pop.rock конкурсында өзінің «Fall into Your Arms» атты джаз композициясымен жеңіске жетті.<ref>{{cite web|url=https://www.meinbezirk.at/neusiedl-am-see/c-leute/benjamin-gedeon-ist-bester-singer-songwriter_a4739075p|title=odium.jazz.pop.rock... Benjamin Gedeon ist Sieger|lang=de}}</ref> 2023 жылдың күзінде Burgenland Song Challenge-ға қатысып, осы әнмен өнер көрсетті. Осы кезеңде тікелей концерттер мен студиялық жазбалар үшін жеке музыкалық топ құрды.<ref name=Song/> Бенжамин Гедеон 2025 жылғы 15 желтоқсанда Vienna Calling – Wer singt für Österreich байқауына қатысатыны белгілі болды. «Tanzschein» әнімен, Cosmó сахналық есімімен өнер көрсетті.<ref>{{Cite web |date=2025-12-15 |title=Song Contest: Zwölf Acts für Vorausscheidung stehen fest |url=https://orf.at/stories/3414241/ |accessdate=2026-01-04 |website=news.ORF.at |lang=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-11-18 |title=🇦🇹 Austria: Casting Round This Weekend for Vienna Calling - Wer singt für Österreich? |url=https://eurovoix.com/2025/11/18/austria-casting-round-vienna-calling-wer-singt-fur-osterreich/ |accessdate=2026-01-04 |website=Eurovoix |lang=en-GB}}</ref> 2026 жылғы 20 ақпанда өткен финалда жеңіске жетіп, Аустрия атынан [[Eurovision ән байқауы 2026]] қатысу құқығын алды.<ref>{{Cite web|author=Neil Farren|url=https://eurovoix.com/2026/02/20/austria-cosmo-to-eurovision-2026/|title=🇦🇹 Austria: Cosmó to Eurovision 2026|date=2026-02-20|accessdate=2026-02-20}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Cosmó will sing for Austria - To Eurovision 2026 with "Tanzschein" |url=https://eurovisionworld.com/esc/cosmo-will-sing-for-austria-to-eurovision-2026-with-tanzschein |accessdate=2026-02-20 |website=Eurovisionworld}}</ref> Бенжамин Гедеон сценалық есімнің пайда болуы және беттегі көк жұлдыз бейнесі Vienna Calling – Wer singt für Österreich тыңдауына аз уақыт қалғанда қалыптасқанын айтқан. Сөзінше: «Бір сәтте ойланып қалдым: мен тез арада есімімді өзгертемін. Себебі бұл мен бұрын жасаған дүниелерден мүлде бөлек еді. Бұрын мен ағылшынша поп-рок және классикалық рок стилінде ән жазатынмын, қазір бұл көбірек неміс попы. Сондықтан мен бәрін жаңадан бастаймын деп шештім. Осылай Cosmó пайда болды, кейін визуалды бейне ретінде жұлдыз идеясы шықты».<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CCBrw07dP2s|title="Servus or Oida?" The ultimate questions of faith in COSMÓ - Austria Edition 🇦🇹|date=2026-05-02|website=YouTube |publisher=ORF ON |accessdate=2026-05-10}}</ref> == Дискографиясы == Деректер [[iTunes]]-тен алынған<ref name=itunes>{{Cite web|url=https://music.apple.com/us/artist/benjamin-gedeon/1501948717|title=Benjamin Gedeon on Apple Music|publisher=Apple Music}}</ref>. === Мини-альбом === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Мини-альбомдар тізімі ! Атауы ! Мәліметтер |- ! scope="row"|From My Room | Шығарылған күні: 2025 жыл 13 маусым <br /> Лейбл: тәуелсіз <br /> Формат: цифрлық жүктеу |- ! scope="row"| ''Lieber tanz ich weiter'' | Шығарылған күні: 2026 жыл 8 мамыр <br /> Лейбл: Töchtersöhne <br /> Формат: цифрлық жүктеу |} === Сингл === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Синглдер тізімі ! Атауы ! Жыл ! Альбом / EP |- ! scope="row" | «Give Me a Moment» | rowspan="2" | 2022 | rowspan="4" | Альбомдық емес синглы |- ! scope="row" | «Pizza»<br>{{small|(Эрихом Галачо және Франческо Иалаццомен)}} |- ! scope="row" | «Fall into Your Arms» | 2023 |- ! scope="row" | «Faster Than Ever Before» | 2024 |- ! scope="row" | «Play Another Song» | rowspan="3" | 2025 | rowspan="3" | ''From My Room'' |- ! scope="row" | «28 Hours» |- ! scope="row" | «[[Don't Dream It's Over]]» |- ! scope="row" | «Tanzschein» | 2026 | ''Lieber tanz ich weiter'' |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Будапештте туғандар]] [[Санат:Аустрия әншілері]] [[Санат:XXI ғасыр әншілері]] [[Санат:Мажарстан әншілері]] [[Санат:Eurovision ән байқауы 2026 қатысушылары]] [[Санат:Eurovision ән байқауындағы Аустрия өкілдері]] 327xyetdeqyi3uoau5f3k21jlqeaeeo Санат:Аустрия әншілері 14 781642 3607807 2026-05-22T15:11:41Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: {{Commonscat|Vocalists from Austria}} [[Санат:Елдер бойынша әншілер]] [[Санат:Аустрия музыканттары]] 3607807 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Vocalists from Austria}} [[Санат:Елдер бойынша әншілер]] [[Санат:Аустрия музыканттары]] dmgxzo0llva17xtwqfd6uz3m77k2t85 Санат:Мажарстан әншілері 14 781643 3607808 2026-05-22T15:14:02Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: {{Commonscat|Vocalists from Hungary}} [[Санат:Елдер бойынша әншілер]] [[Санат:Мажарстан музыканттары]] 3607808 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Vocalists from Hungary}} [[Санат:Елдер бойынша әншілер]] [[Санат:Мажарстан музыканттары]] hbkcb3vxnqzg9cuqgusipjghr2jfr1j Dubul' ibhunu 0 781644 3607817 2026-05-22T15:29:21Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: '''Dubul’ ibhunu''' — '''бурды атып өлтір''',<ref>{{cite journal |last1=Gray |first1=Louise |title=Can Music Kill? |journal=Index on Censorship |date=10 September 2010 |volume=39 |issue=3 |pages=112–120 |doi=10.1177/0306422010379686|doi-access=free}}</ref> '''бурды өлтір'''<ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Mabunda M. |last2=Ramhurry |first2=Cindy |title=A uniting song that divides: A critical analysis of (Kill the Boer) |journal=M... 3607817 wikitext text/x-wiki '''Dubul’ ibhunu''' — '''бурды атып өлтір''',<ref>{{cite journal |last1=Gray |first1=Louise |title=Can Music Kill? |journal=Index on Censorship |date=10 September 2010 |volume=39 |issue=3 |pages=112–120 |doi=10.1177/0306422010379686|doi-access=free}}</ref> '''бурды өлтір'''<ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Mabunda M. |last2=Ramhurry |first2=Cindy |title=A uniting song that divides: A critical analysis of (Kill the Boer) |journal=Muziki |date=7 March 2014 |volume=11 |issue=1 |pages=32–42 |doi=10.1080/18125980.2014.893091 |s2cid=145002213}}</ref> немесе '''фермерді өлтір''' деп аударылатын даулы оңтүстік африкалық анти-[[Апартеид]]тік ән.<ref name="Broughton2022">{{Cite web |last=Broughton |first=Tania |date=2022-08-25 |title=Judge rules that "Kill the boer - Kill the farmer" is not hate speech |url=https://groundup.org.za/article/judge-rules-kill-boer---kill-farmer-not-hate-speech/ |accessdate=2024-03-20 |website=GroundUp News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Croucamp |first=Piet |date=11 August 2023 |title=It's not whites who should fear Malema's rhetoric |url=https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |accessdate=2024-03-20 |website=[[Vrye Weekblad]] |language=af-ZA |archivedate=20 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240320084517/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |url-status=dead }}</ref> Бұл ән [[Коса тілі|Коса]] және Зулу тілдерінде орындалады. Шығу тегі Апартеидке қарсы күрес кезеңіне жатады, сол кезде Оңтүстік Африка Республикасыдағы [[Африканерлер]] басымдықтағы Ұлттық партия үкіметіне қарсы наразылық ретінде айтылған. 2010 жылдан кейін қайтадан кең танымал бола бастады, әсіресе [[Африкалық ұлттық конгресс]]і мен Экономикалық бостандық үшін күресушілер өткізген саяси митингілерде қолданылғаннан кейін. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} rgtg7bk3wv50bi7g5wjedy9h1dn8sgy 3607818 3607817 2026-05-22T15:36:00Z TheNomadEditor 120280 3607818 wikitext text/x-wiki '''Dubul’ ibhunu''' — '''бурды атып өлтір''',<ref>{{cite journal |last1=Gray |first1=Louise |title=Can Music Kill? |journal=Index on Censorship |date=10 September 2010 |volume=39 |issue=3 |pages=112–120 |doi=10.1177/0306422010379686|doi-access=free}}</ref> '''бурды өлтір'''<ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Mabunda M. |last2=Ramhurry |first2=Cindy |title=A uniting song that divides: A critical analysis of (Kill the Boer) |journal=Muziki |date=7 March 2014 |volume=11 |issue=1 |pages=32–42 |doi=10.1080/18125980.2014.893091 |s2cid=145002213}}</ref> немесе '''фермерді өлтір''' деп аударылатын даулы оңтүстік африкалық анти-[[Апартеид]]тік ән.<ref name="Broughton2022">{{Cite web |last=Broughton |first=Tania |date=2022-08-25 |title=Judge rules that "Kill the boer - Kill the farmer" is not hate speech |url=https://groundup.org.za/article/judge-rules-kill-boer---kill-farmer-not-hate-speech/ |accessdate=2024-03-20 |website=GroundUp News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Croucamp |first=Piet |date=11 August 2023 |title=It's not whites who should fear Malema's rhetoric |url=https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |accessdate=2024-03-20 |website=[[Vrye Weekblad]] |language=af-ZA |archivedate=20 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240320084517/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |url-status=dead }}</ref> Бұл ән [[Коса тілі|Коса]] және Зулу тілдерінде орындалады. Шығу тегі Апартеидке қарсы күрес кезеңіне жатады, сол кезде Оңтүстік Африка Республикасыдағы [[Африканерлер]] басымдықтағы Ұлттық партия үкіметіне қарсы наразылық ретінде айтылған. 2010 жылдан кейін қайтадан кең танымал бола бастады, әсіресе [[Африкалық ұлттық конгресс]]і мен Экономикалық бостандық үшін күресушілер өткізген саяси митингілерде қолданылғаннан кейін. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анти-апартеидтік әндер]] [[Санат:ОАР-дағы цензура]] [[Санат:ОАР саяси әндер]] [[Санат:ОАР наразылық әндері]] [[Санат:Ақ нәсілділер туралы әндер]] [[Санат:Оңтүстік Африка Республикасы әндері]] [[Санат:Зулу әндері]] 8vx2gu0mfmpmb1xiwbd4zlvfp1r6mpn 3607935 3607818 2026-05-22T20:03:10Z TheNomadEditor 120280 3607935 wikitext text/x-wiki '''Dubul’ ibhunu''' — '''бурды атып өлтір''',<ref>{{cite journal |last1=Gray |first1=Louise |title=Can Music Kill? |journal=Index on Censorship |date=10 September 2010 |volume=39 |issue=3 |pages=112–120 |doi=10.1177/0306422010379686|doi-access=free}}</ref> '''бурды өлтір'''<ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Mabunda M. |last2=Ramhurry |first2=Cindy |title=A uniting song that divides: A critical analysis of (Kill the Boer) |journal=Muziki |date=7 March 2014 |volume=11 |issue=1 |pages=32–42 |doi=10.1080/18125980.2014.893091 |s2cid=145002213}}</ref> немесе '''фермерді өлтір''' деп аударылатын даулы оңтүстік африкалық анти-[[Апартеид]]тік ән.<ref name="Broughton2022">{{Cite web |last=Broughton |first=Tania |date=2022-08-25 |title=Judge rules that "Kill the boer - Kill the farmer" is not hate speech |url=https://groundup.org.za/article/judge-rules-kill-boer---kill-farmer-not-hate-speech/ |accessdate=2024-03-20 |website=GroundUp News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Croucamp |first=Piet |date=11 August 2023 |title=It's not whites who should fear Malema's rhetoric |url=https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |accessdate=2024-03-20 |website=[[Vrye Weekblad]] |language=af|archivedate=20 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240320084517/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |url-status=dead }}</ref> Бұл ән [[Коса тілі|Коса]] және Зулу тілдерінде орындалады. Шығу тегі Апартеидке қарсы күрес кезеңіне жатады, сол кезде Оңтүстік Африка Республикасыдағы [[Африканерлер]] басымдықтағы Ұлттық партия үкіметіне қарсы наразылық ретінде айтылған. 2010 жылдан кейін қайтадан кең танымал бола бастады, әсіресе [[Африкалық ұлттық конгресс]]і мен Экономикалық бостандық үшін күресушілер өткізген саяси митингілерде қолданылғаннан кейін. Оңтүстік Африкадағы соттар 2010 жылы бұл әнді жек көрушілікке шақыру түрі деп таныған, алайда 2022 жылы 2020 жылғы бір нақты наразылық ісіне қатысты шешімде бұл ұстаным ішінара қайта қаралған.<ref>{{Cite news |date=2011-09-12 |title=ANC Julius Malema's Shoot the Boer ruled 'hate speech' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14878102 |accessdate=2025-01-24 |work=BBC News |language=en}}</ref> 2020 жылғы Сенекал оқиғасында ферма менеджерінің өліміне байланысты наразылықтардан кейін бұл әнге қатысты құқықтық және қоғамдық пікір қайта күшейген.<ref>{{Cite news |last=Eligon |first=John |date=2023-08-02 |title='Kill the Boer' Song Fuels Backlash in South Africa and U.S. |url=https://www.nytimes.com/2023/08/02/world/africa/south-africa-kill-boer-song.html |access-date=2025-01-24 |work=The New York Times |language=en|issn=0362-4331}}</ref><ref name="Broughton2022"/> Қолдаушылардың пікірінше, ән Оңтүстік Африка Республикасы тарихындағы маңызды кезеңді бейнелейді,<ref name="Quintal-2011">{{Cite web |last=Quintal |first=Genevieve |date=19 May 2011 |title='Shoot the boer': Lost in translation? |url=https://mg.co.za/article/2011-05-19-shoot-the-boer-lost-in-translation/ |accessdate=16 March 2019 |website=The M&G Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/Vuyisile%20Mini%20paper.pdf |title=Mini and the song: The place of protest song in history |last=Msila |first=Vuyisile |date=20 September 2011 |website=www.sahistory.org.za |publisher=UNISA |page=13 |accessdate=16 March 2019}}</ref> саяси пікірталастың бір бөлігі болып табылады<ref>{{Cite journal |last=Gunner |first=Liz |date=2015 |title=Song, identity and the state: Julius Malema's "Dubul' ibhunu" song as catalyst |url=https://www.jstor.org/stable/24758684 |journal=Journal of African Cultural Studies |volume=27 |issue=3 |pages=326–341 |doi=10.1080/13696815.2015.1035701 |jstor=24758684 |s2cid=142721849 |issn=1369-6815|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite web |date=25 August 2022 |title=Malema, Economic Freedom Fighters singing 'Kill the Boer' ruled not hate speech |url=https://mg.co.za/news/2022-08-25-malema-economic-freedom-front-singing-kill-the-boer-ruled-not-hate-speech/ |accessdate=7 August 2023 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> және оның мәні қате түрде “фермерлерді өлтіруге шақыру” ретінде түсіндірілген.<ref name="Fihlani-2014">{{cite news |last=Fihlani |first=Pumza |date=2014-05-03 |title=South Africa's songs of power |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-27245511 |accessdate=2023-08-07 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Қарсы тарап болса, әннің тікелей мағынада түсіндіріліп,<ref name="Brkic-2010">{{cite web |last=Brkic |first=Branko |date=29 March 2010 |title='Kill the Boer': a brief history |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2010-03-29-kill-the-boer-a-brief-history/ |accessdate=16 March 2019 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=SAPA |date=11 March 2010 |title=ANC OK with Malema singing "shoot the boer" |url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71656?oid=165288&sn=Detail |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131226234210/http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71656?oid=165288&sn=Detail |archivedate=26 December 2013 |accessdate=6 August 2023 |website=PoliticsWeb}}</ref><ref name="Mutasa2023"/><ref>{{cite web |title=Uproar as judge bars Shoot the Boer song |url=https://legalbrief.co.za/diary/legalbrief-today/story/uproar-as-judge-bars-shoot-the-boer-song/print/ |accessdate=7 August 2023 |website=legalbrief.co.za}}</ref> зорлық-зомбылық пен жек көрушілікке итермелеуі мүмкін екенін айтады.<ref name="Brkic-2010" /><ref name="Gray-2010">{{cite journal |last=Gray |first=Louise |date=September 2010 |title=Can Music Kill? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0306422010379686 |journal=Index on Censorship |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=113 |doi=10.1177/0306422010379686 |s2cid=145339333 |issn=0306-4220|url-access=subscription }}</ref> Оңтүстік Африкадағы кейбір әлеуметтік және саяси сарапшылар, соның ішінде Джонатан Янсен<ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Jonathan |date=2 August 2023 |title=There are reasons to worry about 'Kill the Boer', but genocide is not one of them |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2023-08-02-jonathan-jansen-there-are-reasons-to-worry-about-kill-the-boer-but-genocide-is-not-one-of-them/ |accessdate=27 January 2024 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Jonathan |date=3 August 2023 |title='Kill the Boer' segregates citizens in a time of social and economic distress |url=https://www.heraldlive.co.za/opinion/2023-08-03-kill-the-boer-segregates-citizens-in-a-time-of-social-and-economic-distress/ |accessdate=2024-01-27 |website=HeraldLIVE |language=en-ZA}}</ref> және Стивен Грутес<ref name="Grootes-2022">{{Cite web |last=Grootes |first=Stephen |date=2022-02-20 |title=Song will tear us apart, again — just the way Malema and AfriForum want |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-02-20-song-will-tear-us-apart-again-just-the-way-malema-and-afriforum-want/ |accessdate=2024-01-27 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref name="Grootes-2025">{{Cite web |last=Grootes |first=Stephen |date=2025-03-31 |title='Kill the Boer' — A song sung by so few that divides so many |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-03-31-kill-the-boer-a-song-sung-by-so-few-that-divides-so-many/?dm_source=dm_block_grid&dm_medium=card_link&dm_campaign=main |accessdate=2025-04-01 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> бұл әннің ел ішіндегі нәсілдік бөлінуді күшейтіп,<ref>{{Cite web |last= |title=Post-Dubula maturity is required |url=https://www.news24.com/citypress/voices/editorial-post-dubula-maturity-is-required-20220828 |accessdate=2024-01-27 |website=City Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bailie |first=Craig |date=2023-08-10 |title=EFF singing Kill the boer: Every S African should be concerned |url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2023-08-10-eff-singing-kill-the-boer-every-s-african-should-be-concerned/ |accessdate=2024-01-27 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> саяси поляризацияны арттыратынын атап өткен.<ref name="Grootes-2022" /><ref name="Grootes-2025" /> == Түсіндіру == Бурлар африканерлердің бір тармағы. Олар оңтүстік Африкадағы шығыс Кап аймағында өмір сүрген нидерландтілді еркін қоныстанушылардың ұрпақтары болып саналады. Кейін олар Ұлы көшу кезінде қазіргі Оңтүстік Африка Республикасы аумағының басқа бөліктеріне қоныс аударған. «Boer» сөзі [[африкаанс]] тілінде «фермер» деген мағына береді. Контекстке байланысты бұл сөзді африканер емес адамдар қолданғанда кемсітуші немесе қорлайтын мағынада да қолданылуы мүмкін.<ref>{{Cite web |title=Boer - definition of Boer in A Dictionary of South African English - DSAE |url=https://dsae.co.za/entry/boer/e00946 |accessdate=2023-10-30 |website=dsae.co.za}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Robinson |first=Rensia |date=6 August 2002 |title=Conflict, representation, interpretation - truth lied |url=https://www.pala.ac.uk/uploads/2/5/1/0/25105678/rensia.pdf |journal=Poetics and Linguistics Association |volume=23 |issue=1 |pages=604}}</ref><ref name="Gray-2010" /> Түсіндірілуіне қарай бұл ән Ұлттық партия сияқты институционалдық құрылымдарға немесе нақты адамдар топтарына қатысты болуы мүмкін. Мысалы, апартеид кезеңіндегі Оңтүстік Африка полициясының африканер қызметкерлері (ауызша тілде «бурлар» деп аталған),<ref name="Quintal-2011" /> сол кездегі қарулы күштер, ақ нәсілді фермерлер,<ref name="Pretorius-2014">{{Cite journal |last=Pretorius |first=Joelien |date=2014 |title="Dubula ibhunu" (shoot the boer): A psycho-political analysis of farm attacks in South Africa |url=https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |journal=Psychology in Society |volume=47 |pages=21–40 |archivedate=30 September 2023 |accessdate=7 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230930085528/https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref><ref name="Africa Check-2003">{{Cite web |date=31 July 2003 |title=SAPS Report of a special committee of inquiry into farm attacks |url=https://africacheck.org/sites/default/files/Final-Report-Committee-of-Inquiry-Farm-Attacks-July-2003.pdf |accessdate=20 September 2023 |website=Africa Check |publisher=South African Police Service |pages=14, 233, 445}}</ref>{{Rp|page=14}} не жалпы африканерлер немесе ақ нәсілді оңтүстік африкалықтар туралы айтылуы ықтимал.<ref name="Pretorius-2014" /><ref name="Fihlani-2014" /><ref name="Mutasa2023">{{Cite web |last=Mutasa |first=Haru |date=13 September 2011 |title='Shoot the Boer' freedom song banned |url=https://www.aljazeera.com/features/2011/9/13/shoot-the-boer-freedom-song-banned |accessdate=2024-01-21 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref name="Africa Check-2003" />{{Rp|page=233}} [[Африкалық ұлттық конгресс|Африкалық ұлттық конгресіның]] сол кездегі бас хатшысы Гведе Манташе «dubul’ ibhunu» әнін «бурды өлтір, фермерді өлтір» деп түсіндіру әннің «дөрекілендірілген» нұсқасын қабылдау екенін айтқан. Оның пікірінше, мұндай түсіндіру қақтығысты қоздырады, ал әнді апартеидке қарсы күрес контекстінде белгілі бір жүйеге қарсы бағытталған шығарма ретінде қарастыру керек.<ref name="Brkic-2010" /><ref name="Pretorius-2014"/> АҚШ-тың ОАР-дағы елшісі Лео Брент Боззелл III АҚШ үкіметі бұл әнді жек көрушілікке шақырудың бір түрі деп санайтынын мәлімдеген. ОАР үкіметінің әнді ресми түрде айыптамауы ОАР мен АҚШ арасындағы қатынастарға елеулі кедергі келтіретінін айтқан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=US running out of patience with SA, warns ambassador Bozell |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2026-03-11-us-is-running-out-of-patience-with-sa-warns-us-ambassador/ |accessdate=2026-03-11 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анти-апартеидтік әндер]] [[Санат:ОАР-дағы цензура]] [[Санат:ОАР саяси әндер]] [[Санат:ОАР наразылық әндері]] [[Санат:Ақ нәсілділер туралы әндер]] [[Санат:Оңтүстік Африка Республикасы әндері]] [[Санат:Зулу әндері]] 5y193vqzfsfs8n99wpduumpgryhuqhd 3607936 3607935 2026-05-22T20:03:37Z TheNomadEditor 120280 /* Түсіндіру */ 3607936 wikitext text/x-wiki '''Dubul’ ibhunu''' — '''бурды атып өлтір''',<ref>{{cite journal |last1=Gray |first1=Louise |title=Can Music Kill? |journal=Index on Censorship |date=10 September 2010 |volume=39 |issue=3 |pages=112–120 |doi=10.1177/0306422010379686|doi-access=free}}</ref> '''бурды өлтір'''<ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Mabunda M. |last2=Ramhurry |first2=Cindy |title=A uniting song that divides: A critical analysis of (Kill the Boer) |journal=Muziki |date=7 March 2014 |volume=11 |issue=1 |pages=32–42 |doi=10.1080/18125980.2014.893091 |s2cid=145002213}}</ref> немесе '''фермерді өлтір''' деп аударылатын даулы оңтүстік африкалық анти-[[Апартеид]]тік ән.<ref name="Broughton2022">{{Cite web |last=Broughton |first=Tania |date=2022-08-25 |title=Judge rules that "Kill the boer - Kill the farmer" is not hate speech |url=https://groundup.org.za/article/judge-rules-kill-boer---kill-farmer-not-hate-speech/ |accessdate=2024-03-20 |website=GroundUp News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Croucamp |first=Piet |date=11 August 2023 |title=It's not whites who should fear Malema's rhetoric |url=https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |accessdate=2024-03-20 |website=[[Vrye Weekblad]] |language=af|archivedate=20 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240320084517/https://www.vryeweekblad.com/en/opinions-and-debate/2023-08-11-its-not-whites-who-should-fear-malemas-rhetoric/ |url-status=dead }}</ref> Бұл ән [[Коса тілі|Коса]] және Зулу тілдерінде орындалады. Шығу тегі Апартеидке қарсы күрес кезеңіне жатады, сол кезде Оңтүстік Африка Республикасыдағы [[Африканерлер]] басымдықтағы Ұлттық партия үкіметіне қарсы наразылық ретінде айтылған. 2010 жылдан кейін қайтадан кең танымал бола бастады, әсіресе [[Африкалық ұлттық конгресс]]і мен Экономикалық бостандық үшін күресушілер өткізген саяси митингілерде қолданылғаннан кейін. Оңтүстік Африкадағы соттар 2010 жылы бұл әнді жек көрушілікке шақыру түрі деп таныған, алайда 2022 жылы 2020 жылғы бір нақты наразылық ісіне қатысты шешімде бұл ұстаным ішінара қайта қаралған.<ref>{{Cite news |date=2011-09-12 |title=ANC Julius Malema's Shoot the Boer ruled 'hate speech' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14878102 |accessdate=2025-01-24 |work=BBC News |language=en}}</ref> 2020 жылғы Сенекал оқиғасында ферма менеджерінің өліміне байланысты наразылықтардан кейін бұл әнге қатысты құқықтық және қоғамдық пікір қайта күшейген.<ref>{{Cite news |last=Eligon |first=John |date=2023-08-02 |title='Kill the Boer' Song Fuels Backlash in South Africa and U.S. |url=https://www.nytimes.com/2023/08/02/world/africa/south-africa-kill-boer-song.html |access-date=2025-01-24 |work=The New York Times |language=en|issn=0362-4331}}</ref><ref name="Broughton2022"/> Қолдаушылардың пікірінше, ән Оңтүстік Африка Республикасы тарихындағы маңызды кезеңді бейнелейді,<ref name="Quintal-2011">{{Cite web |last=Quintal |first=Genevieve |date=19 May 2011 |title='Shoot the boer': Lost in translation? |url=https://mg.co.za/article/2011-05-19-shoot-the-boer-lost-in-translation/ |accessdate=16 March 2019 |website=The M&G Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/Vuyisile%20Mini%20paper.pdf |title=Mini and the song: The place of protest song in history |last=Msila |first=Vuyisile |date=20 September 2011 |website=www.sahistory.org.za |publisher=UNISA |page=13 |accessdate=16 March 2019}}</ref> саяси пікірталастың бір бөлігі болып табылады<ref>{{Cite journal |last=Gunner |first=Liz |date=2015 |title=Song, identity and the state: Julius Malema's "Dubul' ibhunu" song as catalyst |url=https://www.jstor.org/stable/24758684 |journal=Journal of African Cultural Studies |volume=27 |issue=3 |pages=326–341 |doi=10.1080/13696815.2015.1035701 |jstor=24758684 |s2cid=142721849 |issn=1369-6815|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite web |date=25 August 2022 |title=Malema, Economic Freedom Fighters singing 'Kill the Boer' ruled not hate speech |url=https://mg.co.za/news/2022-08-25-malema-economic-freedom-front-singing-kill-the-boer-ruled-not-hate-speech/ |accessdate=7 August 2023 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> және оның мәні қате түрде “фермерлерді өлтіруге шақыру” ретінде түсіндірілген.<ref name="Fihlani-2014">{{cite news |last=Fihlani |first=Pumza |date=2014-05-03 |title=South Africa's songs of power |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-27245511 |accessdate=2023-08-07 |work=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Қарсы тарап болса, әннің тікелей мағынада түсіндіріліп,<ref name="Brkic-2010">{{cite web |last=Brkic |first=Branko |date=29 March 2010 |title='Kill the Boer': a brief history |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2010-03-29-kill-the-boer-a-brief-history/ |accessdate=16 March 2019 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=SAPA |date=11 March 2010 |title=ANC OK with Malema singing "shoot the boer" |url=http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71656?oid=165288&sn=Detail |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131226234210/http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71656?oid=165288&sn=Detail |archivedate=26 December 2013 |accessdate=6 August 2023 |website=PoliticsWeb}}</ref><ref name="Mutasa2023"/><ref>{{cite web |title=Uproar as judge bars Shoot the Boer song |url=https://legalbrief.co.za/diary/legalbrief-today/story/uproar-as-judge-bars-shoot-the-boer-song/print/ |accessdate=7 August 2023 |website=legalbrief.co.za}}</ref> зорлық-зомбылық пен жек көрушілікке итермелеуі мүмкін екенін айтады.<ref name="Brkic-2010" /><ref name="Gray-2010">{{cite journal |last=Gray |first=Louise |date=September 2010 |title=Can Music Kill? |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0306422010379686 |journal=Index on Censorship |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=113 |doi=10.1177/0306422010379686 |s2cid=145339333 |issn=0306-4220|url-access=subscription }}</ref> Оңтүстік Африкадағы кейбір әлеуметтік және саяси сарапшылар, соның ішінде Джонатан Янсен<ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Jonathan |date=2 August 2023 |title=There are reasons to worry about 'Kill the Boer', but genocide is not one of them |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2023-08-02-jonathan-jansen-there-are-reasons-to-worry-about-kill-the-boer-but-genocide-is-not-one-of-them/ |accessdate=27 January 2024 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Jonathan |date=3 August 2023 |title='Kill the Boer' segregates citizens in a time of social and economic distress |url=https://www.heraldlive.co.za/opinion/2023-08-03-kill-the-boer-segregates-citizens-in-a-time-of-social-and-economic-distress/ |accessdate=2024-01-27 |website=HeraldLIVE |language=en-ZA}}</ref> және Стивен Грутес<ref name="Grootes-2022">{{Cite web |last=Grootes |first=Stephen |date=2022-02-20 |title=Song will tear us apart, again — just the way Malema and AfriForum want |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-02-20-song-will-tear-us-apart-again-just-the-way-malema-and-afriforum-want/ |accessdate=2024-01-27 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref name="Grootes-2025">{{Cite web |last=Grootes |first=Stephen |date=2025-03-31 |title='Kill the Boer' — A song sung by so few that divides so many |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-03-31-kill-the-boer-a-song-sung-by-so-few-that-divides-so-many/?dm_source=dm_block_grid&dm_medium=card_link&dm_campaign=main |accessdate=2025-04-01 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> бұл әннің ел ішіндегі нәсілдік бөлінуді күшейтіп,<ref>{{Cite web |last= |title=Post-Dubula maturity is required |url=https://www.news24.com/citypress/voices/editorial-post-dubula-maturity-is-required-20220828 |accessdate=2024-01-27 |website=City Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bailie |first=Craig |date=2023-08-10 |title=EFF singing Kill the boer: Every S African should be concerned |url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2023-08-10-eff-singing-kill-the-boer-every-s-african-should-be-concerned/ |accessdate=2024-01-27 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> саяси поляризацияны арттыратынын атап өткен.<ref name="Grootes-2022" /><ref name="Grootes-2025" /> == Түсіндіру == Бурлар африканерлердің бір тармағы. Олар оңтүстік Африкадағы шығыс Кап аймағында өмір сүрген нидерландтілді еркін қоныстанушылардың ұрпақтары болып саналады. Кейін олар Ұлы көшу кезінде қазіргі Оңтүстік Африка Республикасы аумағының басқа бөліктеріне қоныс аударған. «Boer» сөзі [[африкаанс]] тілінде «фермер» деген мағына береді. Контекстке байланысты бұл сөзді африканер емес адамдар қолданғанда кемсітуші немесе қорлайтын мағынада да қолданылуы мүмкін.<ref>{{Cite web |title=Boer - definition of Boer in A Dictionary of South African English - DSAE |url=https://dsae.co.za/entry/boer/e00946 |accessdate=2023-10-30 |website=dsae.co.za}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Robinson |first=Rensia |date=6 August 2002 |title=Conflict, representation, interpretation - truth lied |url=https://www.pala.ac.uk/uploads/2/5/1/0/25105678/rensia.pdf |journal=Poetics and Linguistics Association |volume=23 |issue=1 |pages=604}}</ref><ref name="Gray-2010" /> Түсіндірілуіне қарай бұл ән Ұлттық партия сияқты институционалдық құрылымдарға немесе нақты адамдар топтарына қатысты болуы мүмкін. Мысалы, апартеид кезеңіндегі Оңтүстік Африка полициясының африканер қызметкерлері (ауызша тілде «бурлар» деп аталған),<ref name="Quintal-2011" /> сол кездегі қарулы күштер, ақ нәсілді фермерлер,<ref name="Pretorius-2014">{{Cite journal |last=Pretorius |first=Joelien |date=2014 |title="Dubula ibhunu" (shoot the boer): A psycho-political analysis of farm attacks in South Africa |url=https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |journal=Psychology in Society |volume=47 |pages=21–40 |archivedate=30 September 2023 |accessdate=7 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230930085528/https://repository.uwc.ac.za/bitstream/handle/10566/5814/PretoriusDubulaibhunu.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref><ref name="Africa Check-2003">{{Cite web |date=31 July 2003 |title=SAPS Report of a special committee of inquiry into farm attacks |url=https://africacheck.org/sites/default/files/Final-Report-Committee-of-Inquiry-Farm-Attacks-July-2003.pdf |accessdate=20 September 2023 |website=Africa Check |publisher=South African Police Service |pages=14, 233, 445}}</ref> не жалпы африканерлер немесе ақ нәсілді оңтүстік африкалықтар туралы айтылуы ықтимал.<ref name="Pretorius-2014" /><ref name="Fihlani-2014" /><ref name="Mutasa2023">{{Cite web |last=Mutasa |first=Haru |date=13 September 2011 |title='Shoot the Boer' freedom song banned |url=https://www.aljazeera.com/features/2011/9/13/shoot-the-boer-freedom-song-banned |accessdate=2024-01-21 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref name="Africa Check-2003" /> [[Африкалық ұлттық конгресс|Африкалық ұлттық конгресіның]] сол кездегі бас хатшысы Гведе Манташе «dubul’ ibhunu» әнін «бурды өлтір, фермерді өлтір» деп түсіндіру әннің «дөрекілендірілген» нұсқасын қабылдау екенін айтқан. Оның пікірінше, мұндай түсіндіру қақтығысты қоздырады, ал әнді апартеидке қарсы күрес контекстінде белгілі бір жүйеге қарсы бағытталған шығарма ретінде қарастыру керек.<ref name="Brkic-2010" /><ref name="Pretorius-2014"/> АҚШ-тың ОАР-дағы елшісі Лео Брент Боззелл III АҚШ үкіметі бұл әнді жек көрушілікке шақырудың бір түрі деп санайтынын мәлімдеген. ОАР үкіметінің әнді ресми түрде айыптамауы ОАР мен АҚШ арасындағы қатынастарға елеулі кедергі келтіретінін айтқан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=US running out of patience with SA, warns ambassador Bozell |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2026-03-11-us-is-running-out-of-patience-with-sa-warns-us-ambassador/ |accessdate=2026-03-11 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Анти-апартеидтік әндер]] [[Санат:ОАР-дағы цензура]] [[Санат:ОАР саяси әндер]] [[Санат:ОАР наразылық әндері]] [[Санат:Ақ нәсілділер туралы әндер]] [[Санат:Оңтүстік Африка Республикасы әндері]] [[Санат:Зулу әндері]] 4s8c53gcim75bgh4ymt2llq7l3hlkuf Лучегор 0 781645 3607843 2026-05-22T16:08:10Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{Елді мекен-Ресей |статусы = Қалалық типтегі елді мекен |қазақша атауы = Лучегор |шынайы атауы = {{lang-ru|Лучегорск}} |сурет = [[Сурет:Luchegorsk - Palace of Culture.jpg|нобай|<center>Лучегор қаласының мәдениет сарайы</center>|283px|center]] |сурет атауы = |е... 3607843 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = Қалалық типтегі елді мекен |қазақша атауы = Лучегор |шынайы атауы = {{lang-ru|Лучегорск}} |сурет = [[Сурет:Luchegorsk - Palace of Culture.jpg|нобай|<center>Лучегор қаласының мәдениет сарайы</center>|283px|center]] |сурет атауы = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N|lat_deg=46 |lat_min= 27|lat_sec=37 |lon_dir =E|lon_deg=134|lon_min=17|lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймағы = Өлке |кестедегі аймақ = Приморский өлкесі |аудан түрі = Аудан |ауданы = Пожар ауданы |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Козак Владимир Михайлович<ref>[https://er.ru/person/b38d75c5-de37-4e08-a0ae-2221626bb4d6 Козак Владимир Михайлович]</ref> |құрылған уақыты = [[1966 жыл]] |алғашқы дерек = [[1965 жыл]] |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,77 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 152 |климаты = |ресми тілі = орыс тілі |тұрғыны = 21 827<ref>[https://ru.aznations.com/population/ru/cities/luchegorsk Лучегор халық саны 2026]</ref> |санақ жылы = [[2026 жыл|2026]] |тығыздығы = 4575 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = [[Православ шіркеуі|православтар]], [[иудаизм]] |телефон коды = |пошта индексі = 692001<ref>[http://xn--b1addkieslaivo8dzc.xn--p1ai/%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA-25016000001/ Лучегор (Приморск өлкесі) пошталық индексі]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Ресей}} RU 125 |сандық идентификаторы = 05234551<ref>[https://classinform.ru/okato/search.php?str=05234551 Лучегор— ОКАТО коды]</ref> |ортаққордағы санаты = Luchegorsk |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Лучегор''' ({{lang-ru|Лучегорск}}) — [[Ресей|Ресей Федерациясының]] [[Приморск өлкесі]], Пожар ауданындағы қалалық типтегі ауыл. Аудан орталығы және қала статусы жоқ Қиыр Шығыстағы ірі елді мекен болып табылады. Халқы — 21 827 адам ([[2026 жыл|2026]]). == Орналасуы == Лучегорск су қоймасының жағасында орналасады. Өлке орталығы — Владивосток қаласынан 408 шақырым жерде, ал мемлекет орталығы — [[Мәскеу]] қаласынан 6257 шақырым қашықтықта жатыр. Елді мекен Қиыр Шығыста жазық далада орналасқан. Елді мекенде Приморск электр станциясы бар. [[Сурет:Приморская ГРЭС.JPG|нобай|222px|Приморск электр станциясы|right]] == Тарихы == Батпақты батпақтың тұрақсыз жерінде энергетиктер мен кеншілердің қонысы өмірін бастады. Алғашқылар Бикин көмір кенішінің базасын, Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясын және қиын табиғи және тұрмыстық жағдайларда көптеген мамандық иелерінің үйіне айналған Лучегорск қаласын салуда қиындықтарға тап болды. Мұның бәрі Пожар ауданында үлкен кен орны табылған қоңыр көмірден басталды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> DALNIIPROEKT институты жобалаған қоңыр көмір өндіруге арналған №1 Бикин көмір шахтасының құрылысы [[1964 жыл]]ы басталды. Салынып жатқан Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының (ПМКЭС) басқару кеңесі [[1965 жыл]]ы [[1 сәуір]]де құрылды. Құрылысшылардың алдында үлкен міндет тұрды: Қиыр Шығыста алып энергетикалық өнеркәсіп және оның жұмысшылары үшін серіктес қала салу. Бұл міндетті шешу үшін үлкен жұмыс күші қажет болды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Сондықтан, [[1968 жыл]]ы [[5 сәуір]]де көпшілік жиналған митингте Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы Кеңес Одағына танымал болған Бүкілодақтық комсомолдық соққы құрылыс жобасы деп жарияланды. Құрылысшылар мен монтажшылар біздің әйгілі электр станциясының құрылысын жеделдетті. Көптеген құрылыс және монтаж жұмыстары алғаш рет сынақтан өткізіліп жатты.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Бөгетті, екі коммуналдық каналды және түтін мұржаларын қоса алғанда, су қоймасының құрылысы қиынға соқты. Жастар қаласындағы тұрғын үй кварталдары мен әлеуметтік инфрақұрылымның құрылысы да жоспардан озық жүргізілді. Құрылысшылар адамдардың уақытша баспанадан жайлы пәтерлерге тез көшуі үшін жоспарларын асыра орындау үшін көп еңбек етті. Өйткені, басында Лучегорск тұрғындары тіркемелерде, казармаларда және панельді сарайларда тұрды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Бірақ барлық қиындықтар мен күнделікті уайымдар бірлесіп, тату-тәтті шешілді. Қоныс тойы қуанышпен тойланды, комсомол-жастар үйлену тойлары бірінен соң бірі күркіреп, жылдар бойы нағыз отбасылық әулеттерді қалдырған берік отбасылар құрылды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> [[1973 жыл]]дың желтоқсан айының соңында өндірілген көмірдің алғашқы пойызы жөнелтілді. Ал [[1974 жыл]]дың [[15 қаңтар]]ында Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының салтанатты ашылуы өтті. Бірнеше жыл ішінде Лучегор бүкіл аймақтың энергетикалық жүрегі Приморьедегі ең көрікті ауылдардың біріне айналды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> == Өнеркәсіп == Аумақта «Лучегор көмір кеніші» және «Приморск электр станциясы» жұмыс істейді. Лучегор көмір кеніші [[1973 жыл]]ы «Приморскуголь» өндірістік бірлестігінің құрамына кіретін Бикин көмір кеніші ретінде құрылған. [[Сурет:ЛУР.jpg|нобай|229px|right|Көмір кеніші]] Оның мақсаты Нижне-Бикин қоңыр көмір кен орнынан 1B және 2B санаттағы төмен калориялы термиялық қоңыр көмірді алу және оны кейіннен Қиыр Шығыстағы ең ірі электр станциясы - Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясында жағу болды.<ref>[https://manufacturers.ru/companies/pgt-luchegorsk Лучегор көмір кеніші]</ref> Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы (ПМРЭС) - Ресейдің Приморск өлкесі, Пожар ауданы, Лучегорск қаласының маңында, Контровод өзенінің оң жағалауында орналасқан көмірмен жұмыс істейтін конденсацияланатын жылу электр станциясы. Жоба өз отынын - ведомстволық теміржол желісі арқылы жеткізілетін Лучегорск ашық кенішінен алынған көмірді пайдаланып жүзеге асырылуда. Аяқталған қайта құрудан кейін станцияның орнатылған электр қуаты 1467 МВт, ал жылу қуаты 237 Гкал/сағ құрайды. Станция тоғыз энергетикалық блоктан тұрады: шамамен 210–215 МВт қуатты төртеуі (№ 5–9) және шамамен 100 МВт қуатты бесеуі (№ 1–4), барлығы блоктан 100% бу қуаттылығы схемасы бар барабан типті бір реттік қазандықтармен және әртүрлі модификациядағы K-100/210-90-6 турбиналарымен жабдықталған. Бірінші блок [[1974 жыл]]ы [[15 қаңтар]]да іске қосылды.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[Сурет:Prim GRES.jpg|нобай|228px|right|Жұмыс істеп жатқан Приморск электр станциясы]] [[2020 жыл]]дан бастап зауыт Сібір генерациялау компаниясына (SGK) тиесілі; тікелей операторы - «Приморская ГРЭС» ЖШС. Қазандық-турбина және электр жабдықтары, соның ішінде 220/500 кВ электр тарату жүйесі SGK-ның Приморск аймақтық жөндеу мекемесінде қызмет көрсетіледі.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> Приморск электр станциясы Шығыстың Бірыңғай энергетикалық жүйесінің (БЭЖ) балансының базалық және реттеуші бөлігін құрайды, қысқы жүктеменің ең жоғары сағаттарында Приморск өлкесінің тұтынуының 45%-ға дейін жабады. Оңтүстік Қиыр Шығыста электр қуатының тапшылығы кезеңінде станция Приморск ГРЭС-Юг және Приморск ГРЭС-Хабаровская учаскелері арқылы транзитті қамтамасыз етеді. Төрт ірі қондырғыны (№1, 5, 8 және 9) жаңғыртқаннан кейін, 2025 жылдың қысында станцияның қолжетімді жүктемесі 1200 МВт-қа жетті, бұл Сібірден мәжбүрлі түрде электр қуатын импорттау көлемін азайтты және тұтынушылар үшін төтенше жүктемені шектеу кестелерін пайдалануды азайтты.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> Бұл станция салынып жатқан 500 кВ Приморская ГРЭС - Варяг желісінің бастапқы нүктесі болып табылады, ол аймақтың оңтүстік бөлігіне қосымша 1,2 ГВт қуат жеткізуге және Ресей темір жолдарының Шығыс полигонын электрмен жабдықтау сенімділігін арттыруға арналған.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[2024 жыл]]дың соңына қарай өндіріс 5 661 миллион кВт/сағ құрады, бұл орнатылған қуатты пайдаланудың шамамен 44% деңгейін көрсетеді.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[2025 жыл]]дың қаңтарында станция 692 миллион кВт/сағ электр энергиясын өндіріп, 1240,81 МВт тарихи ең жоғары жүктемеге жетті, бұл №5 және 9 блоктарды жаңғыртудың әсерін растайды.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} sbc5fuv2b7qzdcpvmgfp6kbooa3uaje 3607845 3607843 2026-05-22T16:08:29Z MuratbekErkebulan 162992 3607845 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = Қалалық типтегі елді мекен |қазақша атауы = Лучегор |шынайы атауы = {{lang-ru|Лучегорск}} |сурет = [[Сурет:Luchegorsk - Palace of Culture.jpg|нобай|<center>Лучегор ауылының мәдениет сарайы</center>|283px|center]] |сурет атауы = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N|lat_deg=46 |lat_min= 27|lat_sec=37 |lon_dir =E|lon_deg=134|lon_min=17|lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймағы = Өлке |кестедегі аймақ = Приморский өлкесі |аудан түрі = Аудан |ауданы = Пожар ауданы |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Козак Владимир Михайлович<ref>[https://er.ru/person/b38d75c5-de37-4e08-a0ae-2221626bb4d6 Козак Владимир Михайлович]</ref> |құрылған уақыты = [[1966 жыл]] |алғашқы дерек = [[1965 жыл]] |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,77 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 152 |климаты = |ресми тілі = орыс тілі |тұрғыны = 21 827<ref>[https://ru.aznations.com/population/ru/cities/luchegorsk Лучегор халық саны 2026]</ref> |санақ жылы = [[2026 жыл|2026]] |тығыздығы = 4575 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = [[Православ шіркеуі|православтар]], [[иудаизм]] |телефон коды = |пошта индексі = 692001<ref>[http://xn--b1addkieslaivo8dzc.xn--p1ai/%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA-25016000001/ Лучегор (Приморск өлкесі) пошталық индексі]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Ресей}} RU 125 |сандық идентификаторы = 05234551<ref>[https://classinform.ru/okato/search.php?str=05234551 Лучегор— ОКАТО коды]</ref> |ортаққордағы санаты = Luchegorsk |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Лучегор''' ({{lang-ru|Лучегорск}}) — [[Ресей|Ресей Федерациясының]] [[Приморск өлкесі]], Пожар ауданындағы қалалық типтегі ауыл. Аудан орталығы және қала статусы жоқ Қиыр Шығыстағы ірі елді мекен болып табылады. Халқы — 21 827 адам ([[2026 жыл|2026]]). == Орналасуы == Лучегорск су қоймасының жағасында орналасады. Өлке орталығы — Владивосток қаласынан 408 шақырым жерде, ал мемлекет орталығы — [[Мәскеу]] қаласынан 6257 шақырым қашықтықта жатыр. Елді мекен Қиыр Шығыста жазық далада орналасқан. Елді мекенде Приморск электр станциясы бар. [[Сурет:Приморская ГРЭС.JPG|нобай|222px|Приморск электр станциясы|right]] == Тарихы == Батпақты батпақтың тұрақсыз жерінде энергетиктер мен кеншілердің қонысы өмірін бастады. Алғашқылар Бикин көмір кенішінің базасын, Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясын және қиын табиғи және тұрмыстық жағдайларда көптеген мамандық иелерінің үйіне айналған Лучегорск қаласын салуда қиындықтарға тап болды. Мұның бәрі Пожар ауданында үлкен кен орны табылған қоңыр көмірден басталды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> DALNIIPROEKT институты жобалаған қоңыр көмір өндіруге арналған №1 Бикин көмір шахтасының құрылысы [[1964 жыл]]ы басталды. Салынып жатқан Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының (ПМКЭС) басқару кеңесі [[1965 жыл]]ы [[1 сәуір]]де құрылды. Құрылысшылардың алдында үлкен міндет тұрды: Қиыр Шығыста алып энергетикалық өнеркәсіп және оның жұмысшылары үшін серіктес қала салу. Бұл міндетті шешу үшін үлкен жұмыс күші қажет болды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Сондықтан, [[1968 жыл]]ы [[5 сәуір]]де көпшілік жиналған митингте Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы Кеңес Одағына танымал болған Бүкілодақтық комсомолдық соққы құрылыс жобасы деп жарияланды. Құрылысшылар мен монтажшылар біздің әйгілі электр станциясының құрылысын жеделдетті. Көптеген құрылыс және монтаж жұмыстары алғаш рет сынақтан өткізіліп жатты.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Бөгетті, екі коммуналдық каналды және түтін мұржаларын қоса алғанда, су қоймасының құрылысы қиынға соқты. Жастар қаласындағы тұрғын үй кварталдары мен әлеуметтік инфрақұрылымның құрылысы да жоспардан озық жүргізілді. Құрылысшылар адамдардың уақытша баспанадан жайлы пәтерлерге тез көшуі үшін жоспарларын асыра орындау үшін көп еңбек етті. Өйткені, басында Лучегорск тұрғындары тіркемелерде, казармаларда және панельді сарайларда тұрды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Бірақ барлық қиындықтар мен күнделікті уайымдар бірлесіп, тату-тәтті шешілді. Қоныс тойы қуанышпен тойланды, комсомол-жастар үйлену тойлары бірінен соң бірі күркіреп, жылдар бойы нағыз отбасылық әулеттерді қалдырған берік отбасылар құрылды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> [[1973 жыл]]дың желтоқсан айының соңында өндірілген көмірдің алғашқы пойызы жөнелтілді. Ал [[1974 жыл]]дың [[15 қаңтар]]ында Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының салтанатты ашылуы өтті. Бірнеше жыл ішінде Лучегор бүкіл аймақтың энергетикалық жүрегі Приморьедегі ең көрікті ауылдардың біріне айналды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> == Өнеркәсіп == Аумақта «Лучегор көмір кеніші» және «Приморск электр станциясы» жұмыс істейді. Лучегор көмір кеніші [[1973 жыл]]ы «Приморскуголь» өндірістік бірлестігінің құрамына кіретін Бикин көмір кеніші ретінде құрылған. [[Сурет:ЛУР.jpg|нобай|229px|right|Көмір кеніші]] Оның мақсаты Нижне-Бикин қоңыр көмір кен орнынан 1B және 2B санаттағы төмен калориялы термиялық қоңыр көмірді алу және оны кейіннен Қиыр Шығыстағы ең ірі электр станциясы - Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясында жағу болды.<ref>[https://manufacturers.ru/companies/pgt-luchegorsk Лучегор көмір кеніші]</ref> Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы (ПМРЭС) - Ресейдің Приморск өлкесі, Пожар ауданы, Лучегорск қаласының маңында, Контровод өзенінің оң жағалауында орналасқан көмірмен жұмыс істейтін конденсацияланатын жылу электр станциясы. Жоба өз отынын - ведомстволық теміржол желісі арқылы жеткізілетін Лучегорск ашық кенішінен алынған көмірді пайдаланып жүзеге асырылуда. Аяқталған қайта құрудан кейін станцияның орнатылған электр қуаты 1467 МВт, ал жылу қуаты 237 Гкал/сағ құрайды. Станция тоғыз энергетикалық блоктан тұрады: шамамен 210–215 МВт қуатты төртеуі (№ 5–9) және шамамен 100 МВт қуатты бесеуі (№ 1–4), барлығы блоктан 100% бу қуаттылығы схемасы бар барабан типті бір реттік қазандықтармен және әртүрлі модификациядағы K-100/210-90-6 турбиналарымен жабдықталған. Бірінші блок [[1974 жыл]]ы [[15 қаңтар]]да іске қосылды.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[Сурет:Prim GRES.jpg|нобай|228px|right|Жұмыс істеп жатқан Приморск электр станциясы]] [[2020 жыл]]дан бастап зауыт Сібір генерациялау компаниясына (SGK) тиесілі; тікелей операторы - «Приморская ГРЭС» ЖШС. Қазандық-турбина және электр жабдықтары, соның ішінде 220/500 кВ электр тарату жүйесі SGK-ның Приморск аймақтық жөндеу мекемесінде қызмет көрсетіледі.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> Приморск электр станциясы Шығыстың Бірыңғай энергетикалық жүйесінің (БЭЖ) балансының базалық және реттеуші бөлігін құрайды, қысқы жүктеменің ең жоғары сағаттарында Приморск өлкесінің тұтынуының 45%-ға дейін жабады. Оңтүстік Қиыр Шығыста электр қуатының тапшылығы кезеңінде станция Приморск ГРЭС-Юг және Приморск ГРЭС-Хабаровская учаскелері арқылы транзитті қамтамасыз етеді. Төрт ірі қондырғыны (№1, 5, 8 және 9) жаңғыртқаннан кейін, 2025 жылдың қысында станцияның қолжетімді жүктемесі 1200 МВт-қа жетті, бұл Сібірден мәжбүрлі түрде электр қуатын импорттау көлемін азайтты және тұтынушылар үшін төтенше жүктемені шектеу кестелерін пайдалануды азайтты.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> Бұл станция салынып жатқан 500 кВ Приморская ГРЭС - Варяг желісінің бастапқы нүктесі болып табылады, ол аймақтың оңтүстік бөлігіне қосымша 1,2 ГВт қуат жеткізуге және Ресей темір жолдарының Шығыс полигонын электрмен жабдықтау сенімділігін арттыруға арналған.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[2024 жыл]]дың соңына қарай өндіріс 5 661 миллион кВт/сағ құрады, бұл орнатылған қуатты пайдаланудың шамамен 44% деңгейін көрсетеді.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[2025 жыл]]дың қаңтарында станция 692 миллион кВт/сағ электр энергиясын өндіріп, 1240,81 МВт тарихи ең жоғары жүктемеге жетті, бұл №5 және 9 блоктарды жаңғыртудың әсерін растайды.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} p1ad1bfds2p081h530t6upyh0vvkab9 3607881 3607845 2026-05-22T16:52:22Z Kasymov 10777 «[[Санат:Пожар ауданы елді мекендері|Пожар ауданы елді мекендері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3607881 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = Қалалық типтегі елді мекен |қазақша атауы = Лучегор |шынайы атауы = {{lang-ru|Лучегорск}} |сурет = [[Сурет:Luchegorsk - Palace of Culture.jpg|нобай|<center>Лучегор ауылының мәдениет сарайы</center>|283px|center]] |сурет атауы = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N|lat_deg=46 |lat_min= 27|lat_sec=37 |lon_dir =E|lon_deg=134|lon_min=17|lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймағы = Өлке |кестедегі аймақ = Приморский өлкесі |аудан түрі = Аудан |ауданы = Пожар ауданы |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Козак Владимир Михайлович<ref>[https://er.ru/person/b38d75c5-de37-4e08-a0ae-2221626bb4d6 Козак Владимир Михайлович]</ref> |құрылған уақыты = [[1966 жыл]] |алғашқы дерек = [[1965 жыл]] |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,77 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 152 |климаты = |ресми тілі = орыс тілі |тұрғыны = 21 827<ref>[https://ru.aznations.com/population/ru/cities/luchegorsk Лучегор халық саны 2026]</ref> |санақ жылы = [[2026 жыл|2026]] |тығыздығы = 4575 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = [[Православ шіркеуі|православтар]], [[иудаизм]] |телефон коды = |пошта индексі = 692001<ref>[http://xn--b1addkieslaivo8dzc.xn--p1ai/%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA-25016000001/ Лучегор (Приморск өлкесі) пошталық индексі]</ref> |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Ресей}} RU 125 |сандық идентификаторы = 05234551<ref>[https://classinform.ru/okato/search.php?str=05234551 Лучегор— ОКАТО коды]</ref> |ортаққордағы санаты = Luchegorsk |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Лучегор''' ({{lang-ru|Лучегорск}}) — [[Ресей|Ресей Федерациясының]] [[Приморск өлкесі]], Пожар ауданындағы қалалық типтегі ауыл. Аудан орталығы және қала статусы жоқ Қиыр Шығыстағы ірі елді мекен болып табылады. Халқы — 21 827 адам ([[2026 жыл|2026]]). == Орналасуы == Лучегорск су қоймасының жағасында орналасады. Өлке орталығы — Владивосток қаласынан 408 шақырым жерде, ал мемлекет орталығы — [[Мәскеу]] қаласынан 6257 шақырым қашықтықта жатыр. Елді мекен Қиыр Шығыста жазық далада орналасқан. Елді мекенде Приморск электр станциясы бар. [[Сурет:Приморская ГРЭС.JPG|нобай|222px|Приморск электр станциясы|right]] == Тарихы == Батпақты батпақтың тұрақсыз жерінде энергетиктер мен кеншілердің қонысы өмірін бастады. Алғашқылар Бикин көмір кенішінің базасын, Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясын және қиын табиғи және тұрмыстық жағдайларда көптеген мамандық иелерінің үйіне айналған Лучегорск қаласын салуда қиындықтарға тап болды. Мұның бәрі Пожар ауданында үлкен кен орны табылған қоңыр көмірден басталды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> DALNIIPROEKT институты жобалаған қоңыр көмір өндіруге арналған №1 Бикин көмір шахтасының құрылысы [[1964 жыл]]ы басталды. Салынып жатқан Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының (ПМКЭС) басқару кеңесі [[1965 жыл]]ы [[1 сәуір]]де құрылды. Құрылысшылардың алдында үлкен міндет тұрды: Қиыр Шығыста алып энергетикалық өнеркәсіп және оның жұмысшылары үшін серіктес қала салу. Бұл міндетті шешу үшін үлкен жұмыс күші қажет болды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Сондықтан, [[1968 жыл]]ы [[5 сәуір]]де көпшілік жиналған митингте Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы Кеңес Одағына танымал болған Бүкілодақтық комсомолдық соққы құрылыс жобасы деп жарияланды. Құрылысшылар мен монтажшылар біздің әйгілі электр станциясының құрылысын жеделдетті. Көптеген құрылыс және монтаж жұмыстары алғаш рет сынақтан өткізіліп жатты.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Бөгетті, екі коммуналдық каналды және түтін мұржаларын қоса алғанда, су қоймасының құрылысы қиынға соқты. Жастар қаласындағы тұрғын үй кварталдары мен әлеуметтік инфрақұрылымның құрылысы да жоспардан озық жүргізілді. Құрылысшылар адамдардың уақытша баспанадан жайлы пәтерлерге тез көшуі үшін жоспарларын асыра орындау үшін көп еңбек етті. Өйткені, басында Лучегорск тұрғындары тіркемелерде, казармаларда және панельді сарайларда тұрды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> Бірақ барлық қиындықтар мен күнделікті уайымдар бірлесіп, тату-тәтті шешілді. Қоныс тойы қуанышпен тойланды, комсомол-жастар үйлену тойлары бірінен соң бірі күркіреп, жылдар бойы нағыз отбасылық әулеттерді қалдырған берік отбасылар құрылды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> [[1973 жыл]]дың желтоқсан айының соңында өндірілген көмірдің алғашқы пойызы жөнелтілді. Ал [[1974 жыл]]дың [[15 қаңтар]]ында Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының салтанатты ашылуы өтті. Бірнеше жыл ішінде Лучегор бүкіл аймақтың энергетикалық жүрегі Приморьедегі ең көрікті ауылдардың біріне айналды.<ref name="LUCHEGOR QALASY">{{cite web |url = https://primkraeved.ru/memorable-places/268-gorod-junosti-luchegorsk.html |title = Лучегор жастар қаласы |website = primkraevd.ru |access-date = }}</ref> == Өнеркәсіп == Аумақта «Лучегор көмір кеніші» және «Приморск электр станциясы» жұмыс істейді. Лучегор көмір кеніші [[1973 жыл]]ы «Приморскуголь» өндірістік бірлестігінің құрамына кіретін Бикин көмір кеніші ретінде құрылған. [[Сурет:ЛУР.jpg|нобай|229px|right|Көмір кеніші]] Оның мақсаты Нижне-Бикин қоңыр көмір кен орнынан 1B және 2B санаттағы төмен калориялы термиялық қоңыр көмірді алу және оны кейіннен Қиыр Шығыстағы ең ірі электр станциясы - Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясында жағу болды.<ref>[https://manufacturers.ru/companies/pgt-luchegorsk Лучегор көмір кеніші]</ref> Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы (ПМРЭС) - Ресейдің Приморск өлкесі, Пожар ауданы, Лучегорск қаласының маңында, Контровод өзенінің оң жағалауында орналасқан көмірмен жұмыс істейтін конденсацияланатын жылу электр станциясы. Жоба өз отынын - ведомстволық теміржол желісі арқылы жеткізілетін Лучегорск ашық кенішінен алынған көмірді пайдаланып жүзеге асырылуда. Аяқталған қайта құрудан кейін станцияның орнатылған электр қуаты 1467 МВт, ал жылу қуаты 237 Гкал/сағ құрайды. Станция тоғыз энергетикалық блоктан тұрады: шамамен 210–215 МВт қуатты төртеуі (№ 5–9) және шамамен 100 МВт қуатты бесеуі (№ 1–4), барлығы блоктан 100% бу қуаттылығы схемасы бар барабан типті бір реттік қазандықтармен және әртүрлі модификациядағы K-100/210-90-6 турбиналарымен жабдықталған. Бірінші блок [[1974 жыл]]ы [[15 қаңтар]]да іске қосылды.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[Сурет:Prim GRES.jpg|нобай|228px|right|Жұмыс істеп жатқан Приморск электр станциясы]] [[2020 жыл]]дан бастап зауыт Сібір генерациялау компаниясына (SGK) тиесілі; тікелей операторы - «Приморская ГРЭС» ЖШС. Қазандық-турбина және электр жабдықтары, соның ішінде 220/500 кВ электр тарату жүйесі SGK-ның Приморск аймақтық жөндеу мекемесінде қызмет көрсетіледі.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> Приморск электр станциясы Шығыстың Бірыңғай энергетикалық жүйесінің (БЭЖ) балансының базалық және реттеуші бөлігін құрайды, қысқы жүктеменің ең жоғары сағаттарында Приморск өлкесінің тұтынуының 45%-ға дейін жабады. Оңтүстік Қиыр Шығыста электр қуатының тапшылығы кезеңінде станция Приморск ГРЭС-Юг және Приморск ГРЭС-Хабаровская учаскелері арқылы транзитті қамтамасыз етеді. Төрт ірі қондырғыны (№1, 5, 8 және 9) жаңғыртқаннан кейін, 2025 жылдың қысында станцияның қолжетімді жүктемесі 1200 МВт-қа жетті, бұл Сібірден мәжбүрлі түрде электр қуатын импорттау көлемін азайтты және тұтынушылар үшін төтенше жүктемені шектеу кестелерін пайдалануды азайтты.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> Бұл станция салынып жатқан 500 кВ Приморская ГРЭС - Варяг желісінің бастапқы нүктесі болып табылады, ол аймақтың оңтүстік бөлігіне қосымша 1,2 ГВт қуат жеткізуге және Ресей темір жолдарының Шығыс полигонын электрмен жабдықтау сенімділігін арттыруға арналған.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[2024 жыл]]дың соңына қарай өндіріс 5 661 миллион кВт/сағ құрады, бұл орнатылған қуатты пайдаланудың шамамен 44% деңгейін көрсетеді.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> [[2025 жыл]]дың қаңтарында станция 692 миллион кВт/сағ электр энергиясын өндіріп, 1240,81 МВт тарихи ең жоғары жүктемеге жетті, бұл №5 және 9 блоктарды жаңғыртудың әсерін растайды.<ref name="MASQ">{{cite web |url = https://energybase.ru/power-plant/Primorsk_TPP |title = Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы «Сібір генерациялық компаниясы» ЖШС |website = energybase.ru |access-date = 2026 }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Пожар ауданы елді мекендері]] q3n8zb6xtf8i3y04p3lo81jftc42v9w К. А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория 0 781646 3607882 2026-05-22T16:52:36Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Обсерватория | Атауы = К. А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория | Сурет = Kourovka Observatory from above3.jpg | Сипаттама = | Шын атауы = | Түрі = | Код = 168 | Орналасуы = [[Свердловск облысы]] | Координаттары = {{coord|57|02|12|N|59|32|50|E}} | Биіктігі = 28... 3607882 wikitext text/x-wiki {{Обсерватория | Атауы = К. А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория | Сурет = Kourovka Observatory from above3.jpg | Сипаттама = | Шын атауы = | Түрі = | Код = 168 | Орналасуы = [[Свердловск облысы]] | Координаттары = {{coord|57|02|12|N|59|32|50|E}} | Биіктігі = 280 м | Ауа райы = | Негізі қаланды = 1961 жыл | Ашылды = 1965 жыл<ref>''Захарова П. Е.'' [http://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3457/2/physics_space_1995.pdf 30 лет астрономических исследований в Коуровской обсерватории] — Физика Космоса. УФУ, 1995.</ref> | Жабылды = | Сайты = https://kourovka.ru/ | Телескоп_1_аты = | Телескоп_1_тип = | Телескоп_2_аты = | Телескоп_2_тип = | Телескоп_3_аты = | Телескоп_3_тип = | Қосымша = }} '''К. А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория''' немесе '''Коуровка астрономиялық обсерваториясы''' — Ресейдегі [[Урал федералдық университеті]]не қарайтын [[обсерватория]]. [[Чусовая]] өзені бойында, Коуровка теміржол станциясына жақын орналасқан. Астроном [[Клавдия Александровна Бархатова]]ның есімімен аталды. Ол 1960–1986 жылдары университеттегі астрономия мен геодезия кафедрасының жетекшісі болған. [[Сурет:MASTER-Ural-telescope Kourovka.jpg|нобай|Телескоп-робот МАСТЕР-II]] == Негізгі құрылғылары == * Көпарналы [[фотометр]]і бар 700-мм айналы [[телескоп]]. * Экваториалы бар 600-мм телескоп. * ПЗС-камерасы бар 453-мм телескоп АЗТ-3. * ПЗС-камерасы бар 500-мм телескоп СБГ. * АСП-20 [[спектрограф]]ы бар 440-мм күндік телескоп АЦУ-5. * 1,2-метрлік азимуталдық телескоп. * 400-мм телескоп-робот «Мастер-II Урал». == Директорлары == # 1974—1982: Георгий Сергеевич Ромашин # 1982—2016: Полина Евгеньевна Захарова # 2016—қазір: Андрей Михайлович Соболев. == Тағы қараңыз == * [[Обсерваториялар тізімі]] * [[(4964) Коуровка]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресейдің астрономиялық обсерваториялары]] [[Санат:Урал федералдық университеті]] [[Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі]] 7zj6vx9rjn2ilqezheseq3g14gm741z Сурет:Монтайтас. Мешіт.jpg 6 781647 3607886 2026-05-22T17:04:51Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Мешіт | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607886 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Мешіт | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 1hqjyovw8hm7o8k8nxu0hu6r5mo3ezb Сурет:Монтайтас. Мәдениет үйі.jpg 6 781648 3607888 2026-05-22T17:08:08Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Мәдениет үйі.jpg | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607888 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Мәдениет үйі.jpg | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} pq4n16u1uupkhny5a3wg9398a4206ab Сурет:Монтайтас. Салтанат сарайы.jpg 6 781649 3607889 2026-05-22T17:10:40Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Салтанат сарайы | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607889 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Салтанат сарайы | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} du70q8h0uwm9qdu8r4pyh9wnbwoy55l Сурет:Монтайтас. Саябақ.jpg 6 781650 3607891 2026-05-22T17:13:05Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Саябақ | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607891 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Монтайтас ауылы. Саябақ | қайнары = Құрал Ерзат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 5s8329qhh7ebh0pi24xa0vk9yhxm0s2 3607893 3607891 2026-05-22T17:16:47Z Мағыпар 100137 3607893 wikitext text/x-wiki {{жедел жойылсын|[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 22:16, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)}} o5s575du23dsmw11j1907xllno7va8b Сурет:Подстепное. Ауыл көшесі.jpg 6 781651 3607897 2026-05-22T17:24:52Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Подстепное ауылы. Ауыл көшесі | қайнары = Меңдібаев Жасқайрат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607897 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Подстепное ауылы. Ауыл көшесі | қайнары = Меңдібаев Жасқайрат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} oxdy154qqgmk9znr0o7a3ozmwmwbew8 Сурет:Подстепное. Төле би көшесі.jpg 6 781652 3607899 2026-05-22T17:29:53Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Подстепное ауылы. Төле би көшесі.jpg | қайнары = Меңдібаев Жасқайрат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607899 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Подстепное ауылы. Төле би көшесі.jpg | қайнары = Меңдібаев Жасқайрат | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} qluu5n6wqwre6h96ei408nox2e2p58q Сурет:Қысқы Тайсойған.jpg 6 781653 3607903 2026-05-22T17:36:44Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Тайсойған ауылы. Қысқы көрінісі | қайнары = Нұрнияз Айбар | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607903 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Тайсойған ауылы. Қысқы көрінісі | қайнары = Нұрнияз Айбар | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} mbi6djb78gj68eu53oucim6e0cgc26v Сурет:Тайсойған . Стелла.jpg 6 781654 3607904 2026-05-22T17:39:16Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Тайсойған ауылы. Стелла | қайнары = Нұрнияз Айбар | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607904 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Тайсойған ауылы. Стелла | қайнары = Нұрнияз Айбар | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 5g44ed9j8al11t3r821nfl1ud323ljg Сурет:Түнгі Тайсойған.jpg 6 781655 3607905 2026-05-22T17:41:36Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Тайсойған ауылы. Түнгі көрінісі | қайнары = Нұрнияз Айбар | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3607905 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Тайсойған ауылы. Түнгі көрінісі | қайнары = Нұрнияз Айбар | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 5r6t7y8tidiz8u3ukantkbbjt6urim4 Қазан университетінің Солтүстік Кавказдағы астрономиялық станциясы 0 781656 3607906 2026-05-22T17:42:32Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Обсерватория | Атауы = Қазан университетінің Солтүстік Кавказдағы астрономиялық станциясы | Сурет = Ksu astrotel.jpg | Сипаттама = | Шын атауы = | Түрі = | Код = 114 | Орналасуы = [[Қарашай-Шеркесия]] | Координаттары = {{coord|43|38|59|N|41|25|33|E}} | Биіктігі... 3607906 wikitext text/x-wiki {{Обсерватория | Атауы = Қазан университетінің Солтүстік Кавказдағы астрономиялық станциясы | Сурет = Ksu astrotel.jpg | Сипаттама = | Шын атауы = | Түрі = | Код = 114 | Орналасуы = [[Қарашай-Шеркесия]] | Координаттары = {{coord|43|38|59|N|41|25|33|E}} | Биіктігі = 2026 м | Ауа райы = 120 түн | Негізі қаланды = 1972 жыл | Ашылды = 1975 жыл | Жабылды = | Сайты = | Телескоп_1_аты = Цейс-400 | Телескоп_1_тип = [[астрограф]], 1975 жылдан | Телескоп_2_аты = Селестрон-280 | Телескоп_2_тип = ПЗС-камерамен, 2015 жылдан | Телескоп_3_аты = | Телескоп_3_тип = | Қосымша = }} '''[[Қазан университеті]]нің [[Солтүстік Кавказ]]дағы астрономиялық станциясы''' — Ресейдегі [[обсерватория]]. [[РҒА Арнайы астрофизикалық обсерваториясы]]на жақын орналасқан. 1975–2004 жылдары Қазан университетінің Қарашай-Шеркесиялық экспедициясы деген атаумен белгілі болған. Мұнда негізімен студенттердің астрономиялық практикасы өтеді. Сонымен бірге [[айнымалы жұлдыз]]дардың фотометриясы жүргізіледі. == Тағы қараңыз == * [[Қазан университетінің астрономиялық обсерваториясы]] * [[Старлаб (обсерватория)]] == Сілтемелер == * [http://www.astroalert.su/2008/08/31/sn2008fe/ Открытие первой сверхновой российскими любителями астрономии] [[Санат:Ресейдің астрономиялық обсерваториялары]] [[Санат:Қазан университеті]] 8zunbj34c6a3px0fbcgyd433xjc6tlr Үлгі:Potd/2026-05-23 10 781657 3607913 2026-05-22T18:00:16Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-05-23|POTD 2026-05-23]]: filename only 3607913 wikitext text/x-wiki 1 Mercado do Bolhão.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> ppu8r3lg5mzaybjv8g94sc2i6h0rzi4 Қатысушы талқылауы:Kumisbay Akniet 3 781658 3607930 2026-05-22T19:00:27Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3607930 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Kumisbay Akniet}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 00:00, 2026 ж. мамырдың 23 (+05) 15gseir4eje9vtswgwxbiw0ssp8nfgb Ану Тали 0 781659 3607937 2026-05-22T20:04:23Z Tuttiorchestra687 173049 «[[:en:Special:Redirect/revision/1353972398|Anu Tali]]» бетінен аударылып түзілді 3607937 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Kadri_ja_Anu_Tali,_muusikud_2000.jpg|нобай|Ану Тали (оң жақта) егіз әпкесі Кадри Талимен (сол жақта), 2000 ж]] '''Ану Тали''' (1972 жылы 18 маусымда туған) - [[Эстония|эстондық әйел]] [[дирижер]], пианист және Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушылардың бірі. <ref>https://ru.ruwiki.ru/wiki/Тали,_Ану</ref> == Өмірбаяны және шығармашылық жолы == Ану Тали [[Эстония|Эстонияның]] [[Таллин]] қаласында дүниеге келген. Анасы Анна Тали - көрнекті математик. Егіз әпкесі Кадри Тали - музыка менеджері, хор дирижері және Эстония ұлттық симфониялық оркестрінің бұрынғы директоры. Ану Тали музыкалық білімін пианист ретінде бастады және 1991 жылы Таллин музыкалық орта мектебін бітірді. Ол Эстония музыка академиясында Куно Аренг, Тоомас Каптен және Роман Матсов деген ұстаздардан білім алған болатын. 1998 жылдан 2000 жылға дейін ол Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында атақты профессор, дирижер Илья Александрович Мусиннның сыныбында, кейінірек Леонид Корчмар сыныбында тәлім алған. 1995 жылы Финляндияның елордасында Хельсинкиде Ян Сибелиус атындағы музыкалық академиясында дирижер Йорма Пануладан дирижерлік сабақтар алады. 1997 жылы Ану Тали және егіз әпкесімен Кадри Талимен бірге эстондық-финдік симфониялық оркестрінің негізін құрады. Ану Тали оркестрдің дирижері, ал Кадри Тали оркестрдің менеджері деген лауазымдар атқарады. Кейінірек оркестр Солтүстік симфониялық оркестрі деп өзгертіледі. Ану Тали дирижер ретінде Солтүстік симфониялық оркестрмен 2002 жылы Финляндия Warner Classics үшін жазған «Swan Flight» альбомымен дебют жасады, онда екі әлемдік премьера жазбасы, Велжо Тормистің ''«Ocean'' and ''Swan Flight»'' оркестрлік сюиталары болды. Бұл жазба оған 2003 жылы Германияда өткен Echo Klassic Awards марапаттау рәсімінде «Жылдың жас әртісі» сыйлығын әкелді. Олардың екінші жазбасы Warner Classics-те де бар ''Action Passion Illusion'' болды.<ref name=":0">https://www.jaxsymphony.org/featured-artists/anu-tali/</ref> Солтүстік Америкада Ану Тали 2005 жылдың қаңтарында Нью-Джерси симфониялық оркестрімен АҚШ-тағы дирижерлік дебютін жасады. 2007 жылдың сәуірінде Ану Тали Манитоба камералық оркестрінің музыкалық директоры болып тағайындалды және 2007 жылдың қыркүйегінен бастап жұмыс істей бастауы керек еді. Дегенмен, 2008 жылдың қарашасында оркестр Ану Талимен келісімшарт шарттары бойынша келісе алмағанын және Ану Тали ешқашан Манитобадағы лауазымды атқармағанын хабарлады. <ref name=":1">https://www.harrisonparrott.com/artists/anu-tali</ref> 2006 жылдың жазында Ану Тали Савонлинна опера фестивалінде «Кармен» операсының жаңа қойылымымен, сондай-ақ Зальцбург фестивалінде Моцарт оркестрімен бірге дебют жасады. Оның қазіргі заманғы музыка саласындағы жұмысына Хайнер Геббельстің « ''Мен көрген соғыстар әндері»'' операсының АҚШ премьерасына дирижерлік ету кіреді.<ref name=":1" /> Ану Тали Сарасота оркестрімен алғаш рет 2011 жылдың ақпан айында шақырылған дирижер ретінде дирижерлік етті. 2013 жылдың маусым айында Сарасота оркестрі Ану Талиді 2013 жылдың 1 тамызынан бастап 3 жылдық бастапқы келісімшартпен келесі музыкалық жетекшісі етіп тағайындады. Оркестр 2016 жылы келісімшартын тағы 3 жылға ұзартты. 2017 жылдың қазан айында оркестр Ану Талидің 2019 жылы оркестрдің музыкалық жетекшілігінен кететінін жариялады.<ref>https://www.lucernefestival.ch/en/program/directory-of-artists/anu_tali/2333</ref> Оның марапаттары мен құрметтеріне 2003 жылғы Эстонияның мәдени сыйлығы және 2004 жылғы Эстонияның президенттік сыйлығы кіреді. Тали сонымен қатар Франкфурт RSO-мен эстон музыкасын жазды. 2021 жылы Ану Тали Карола Обермюллердің «Фосфор» виолончель концертінің әлемдік премьерасын өткізді.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.harrisonparrott.com/artist/profile/anu-tali HarrisonParrott агенттігінің Ану Талидің өмірбаяны] [[Санат:1972 жылы туғандар]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Дирижёрлер]] [[Санат:Пианисттер]] bz199c726fhgshhx6yxx2yemh3kgmei 3607938 3607937 2026-05-22T20:08:53Z Tuttiorchestra687 173049 3607938 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Kadri_ja_Anu_Tali,_muusikud_2000.jpg|нобай|Ану Тали (оң жақта) егіз әпкесі Кадри Талимен (сол жақта), 2000 ж]] '''Ану Тали''' (1972 жылы 18 маусымда туған) – [[Эстония|эстондық әйел]] [[дирижер]], пианист және Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушылардың бірі. <ref>https://ru.ruwiki.ru/wiki/Тали,_Ану</ref> == Өмірбаяны және шығармашылық жолы == Ану Тали [[Эстония|Эстонияның]] [[Таллин]] қаласында дүниеге келген. Анасы Анна Тали - көрнекті математик. Егіз әпкесі Кадри Тали - музыка менеджері, хор дирижері және Эстония ұлттық симфониялық оркестрінің бұрынғы директоры. Ану Тали музыкалық білімін пианист ретінде бастады және 1991 жылы Таллин музыкалық орта мектебін бітірді. Ол Эстония музыка академиясында Куно Аренг, Тоомас Каптен және Роман Матсов деген ұстаздардан білім алған болатын. 1998 жылдан 2000 жылға дейін ол Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында атақты профессор, дирижëр Илья Александрович Мусиннның сыныбында, кейінірек Леонид Корчмар сыныбында тәлім алған. 1995 жылы Финляндияның елордасында Хельсинкиде Ян Сибелиус атындағы музыкалық академиясында дирижер Йорма Пануладан дирижëрлік сабақтар алады. 1997 жылы Ану Тали және егіз әпкесімен Кадри Талимен бірге эстондық-финдік симфониялық оркестрінің негізін құрады. Ану Тали оркестрдің дирижëрі, ал Кадри Тали оркестрдің менеджері деген лауазымдар атқарады. Кейінірек оркестр Солтүстік симфониялық оркестрі деп өзгертіледі. Ану Тали дирижëр ретінде Солтүстік симфониялық оркестрмен 2002 жылы Финляндия «Warner Classics» үшін жазылған «Swan Flight» альбомымен дебют жасады, онда екі әлемдік премьера жазбасы, Велжо Тормистің ''«Ocean'' and ''Swan Flight»'' оркестрлік сюиталары болды. Бұл жазба оған 2003 жылы Германияда өткен «Echo Klassic Awards» марапаттау рәсімінде «Жылдың жас әртісі» сыйлығын әкелді. Олардың екінші жазбасы Warner Classics-те де бар «''Action Passion Illusion»'' болды.<ref name=":0">https://www.jaxsymphony.org/featured-artists/anu-tali/</ref> Солтүстік Америкада Ану Тали 2005 жылдың қаңтарында Нью-Джерси симфониялық оркестрімен АҚШ-тағы дирижëрлік дебютін жасады. 2007 жылдың сәуірінде Ану Тали Манитоба камералық оркестрінің музыкалық директоры болып тағайындалды және 2007 жылдың қыркүйегінен бастап жұмыс істей бастауы керек еді. Дегенмен, 2008 жылдың қарашасында оркестр Ану Талимен келісімшарт шарттары бойынша келісе алмағанын және Ану Тали ешқашан Манитобадағы лауазымды атқармағанын хабарлады. <ref name=":1">https://www.harrisonparrott.com/artists/anu-tali</ref> 2006 жылдың жазында Ану Тали Савонлинна опера фестивалінде «Кармен» операсының жаңа қойылымымен, сондай-ақ Зальцбург фестивалінде Моцарт оркестрімен бірге дебют жасады. Оның қазіргі заманғы музыка саласындағы жұмысына Хайнер Геббельстің « ''Мен көрген соғыстар әндері»'' операсының АҚШ премьерасына дирижëрлік ету кіреді.<ref name=":1" /> Ану Тали Сарасота оркестрімен алғаш рет 2011 жылдың ақпан айында шақырылған дирижëр ретінде дирижерлік етті. 2013 жылдың маусым айында Сарасота оркестрі Ану Талиді 2013 жылдың 1 тамызынан бастап 3 жылдық бастапқы келісімшартпен келесі музыкалық жетекшісі етіп тағайындады. Оркестр 2016 жылы келісімшартын тағы 3 жылға ұзартты. 2017 жылдың қазан айында оркестр Ану Талидің 2019 жылы оркестрдің музыкалық жетекшілігінен кететінін жариялады.<ref>https://www.lucernefestival.ch/en/program/directory-of-artists/anu_tali/2333</ref> Оның марапаттары мен құрметтеріне 2003 жылғы Эстонияның мәдени сыйлығы және 2004 жылғы Эстонияның президенттік сыйлығы кіреді. Тали сонымен қатар Франкфурт RSO-мен эстон музыкасын жазды. 2021 жылы Ану Тали Карола Обермюллердің «Фосфор» виолончель концертінің әлемдік премьерасын өткізді.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.harrisonparrott.com/artist/profile/anu-tali HarrisonParrott агенттігінің Ану Талидің өмірбаяны] [[Санат:1972 жылы туғандар]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Дирижёрлер]] [[Санат:Пианисттер]] lw42337a8l0n8p592zqxujrw0cbphos Санат:ОАР-дағы цензура 14 781660 3607939 2026-05-22T20:11:00Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: {{Commonscat|Censorship in South Africa}} [[Санат:Елдер бойынша цензура]] [[Санат:Африкадағы цензура]] [[Санат:ОАР құқықтық реттеу]] [[Санат:ОАР-дағы адам құқығының бұзылуы]] 3607939 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Censorship in South Africa}} [[Санат:Елдер бойынша цензура]] [[Санат:Африкадағы цензура]] [[Санат:ОАР құқықтық реттеу]] [[Санат:ОАР-дағы адам құқығының бұзылуы]] iwljiiqak3qfvi92j9p7025bzmrmk77 Санат:Елдер бойынша цензура 14 781661 3607940 2026-05-22T20:14:49Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: {{Commonscat|Censorship by country}} [[Санат:Цензура]] [[Санат:Елдер бойынша байланыс]] [[Санат:Елдер бойынша даулар]] [[Санат:Елдер бойынша сөз бостандығы]] [[Санат:Елдер бойынша адам құқықтары]] 3607940 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Censorship by country}} [[Санат:Цензура]] [[Санат:Елдер бойынша байланыс]] [[Санат:Елдер бойынша даулар]] [[Санат:Елдер бойынша сөз бостандығы]] [[Санат:Елдер бойынша адам құқықтары]] 90cvy69xmoy3g6cr81fllnf97u5224v Қатысушы талқылауы:Әлім Өтегенов 3 781662 3607948 2026-05-23T02:19:52Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3607948 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Әлім Өтегенов}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 07:19, 2026 ж. мамырдың 23 (+05) 8u596036opv6en6rkh0e5zmhftjtcz0 Ивье 0 781663 3607959 2026-05-23T05:51:22Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 3607959 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] aup0boip128vcqb24w5nqibjhfmmqls 3607960 3607959 2026-05-23T05:51:44Z Мағыпар 100137 үлгі 3607960 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 4oyhokxd86etarfv7ljtkpkkdrmv2kn 3607964 3607960 2026-05-23T06:10:05Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607964 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] lqtd3iunh9ak2glp8uf70fh6xi9zbza 3607965 3607964 2026-05-23T06:12:51Z Мағыпар 100137 дереккөз 3607965 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] hskbygf13gzdkyn81npvr3bam85s8dq 3607966 3607965 2026-05-23T06:30:18Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607966 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] t4zaibwb5xv9snv1ms9dehc02h5030w 3607967 3607966 2026-05-23T06:31:56Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3607967 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] jyyuv9obnile585ia629ry4q57wl3rz 3607968 3607967 2026-05-23T06:34:41Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607968 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 2gkfw9vr272lhga0wby65ezds34yopx 3607969 3607968 2026-05-23T06:35:47Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3607969 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] mxxykemzf8bymdu69jkiys6abdtepa8 3607970 3607969 2026-05-23T06:38:04Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3607970 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 52sfqefvyknwiol4eq1mzdvb0k4d1di 3607971 3607970 2026-05-23T06:40:42Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3607971 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 2yxignm68y1qd462ie3qkx48s2v4e44 3607972 3607971 2026-05-23T06:43:04Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3607972 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] hm44r5j3qktuca8h1evkvly79a9a6ye 3607973 3607972 2026-05-23T06:45:33Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3607973 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] fzg2ie5fq614tmfpjgt7bd9zbftrp4u 3607974 3607973 2026-05-23T06:46:38Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3607974 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] pw302l9bxuksunfu4j2tgm41a6fuoa0 3607994 3607974 2026-05-23T07:47:16Z Мағыпар 100137 толықтыру 3607994 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] q6vlw0qni7davv8fdpomnmu9vwr6lc3 3607996 3607994 2026-05-23T07:48:23Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3607996 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] f59yq3xbfqmwtkafj0uvxzguyz62ea8 3607997 3607996 2026-05-23T07:49:30Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3607997 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 7vw7sxey8v5g6hnt6pj3xd8ul9cnhd9 3607998 3607997 2026-05-23T07:50:49Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3607998 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] l654y23s3teke2pbcwiud1fvfqyqo21 3607999 3607998 2026-05-23T07:51:42Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3607999 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 60h2g6jni1phibh0dydvjyb9hs3gcm3 3608000 3607999 2026-05-23T07:54:26Z Мағыпар 100137 толықтыру 3608000 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 7zrgp1vlptt1b4opqb8qvl2rprlmzc1 3608002 3608000 2026-05-23T07:56:35Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ 3608002 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] nl4jd09lei67nfyqt4kf6kwxkv5zhos 3608003 3608002 2026-05-23T07:58:01Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3608003 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] p2wu32njt29ogjztrzobkunn4boikws 3608005 3608003 2026-05-23T08:00:19Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3608005 wikitext text/x-wiki '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] j1ig8bjkc9dic2ybxkcy5422slv2zuy 3608006 3608005 2026-05-23T08:01:44Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3608006 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] esw0qc9ar63fi64lw6552zqbcmz01cj 3608007 3608006 2026-05-23T08:04:13Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3608007 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Iŭje, Kaścielnaja (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 6syr279ob3j2xg97doxvmd12mwesycr 3608009 3608007 2026-05-23T08:05:17Z Мағыпар 100137 үлгі 3608009 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] dblnxjs2thi46khqwg472dpjg7832gj 3608010 3608009 2026-05-23T08:05:45Z Мағыпар 100137 үлгі 3608010 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] gg1m3qhsy1p4z3qwgn6v32pydial507 3608011 3608010 2026-05-23T08:06:40Z Мағыпар 100137 үлгі 3608011 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] l9zednsifrpdoa7awxhurqo6yrud35l 3608012 3608011 2026-05-23T08:07:45Z Мағыпар 100137 үлгі 3608012 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] ikpufwhv313ozpadhy42l5tbyefynee 3608013 3608012 2026-05-23T08:10:08Z Мағыпар 100137 үлгі 3608013 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] n6r6p5tfpore3s6lvg37oec1wbp9hft 3608014 3608013 2026-05-23T08:11:45Z Мағыпар 100137 үлгі 3608014 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 2vdcgb7jyfv8qt06kv6azyl8jw9js4d 3608015 3608014 2026-05-23T08:14:05Z Мағыпар 100137 сурет қою 3608015 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 01.jpg|Комсомол алаңы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] ntgp7yxp1lw4glu19yweoi1yc4feobq 3608016 3608015 2026-05-23T08:15:04Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3608016 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 01.jpg|Комсомол алаңы Ивье, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 42.jpg|Аудандық атқару комитеті </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 5takubd84cg9opttr2tfa3f1ccobyc2 3608017 3608016 2026-05-23T08:15:42Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3608017 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 01.jpg|Комсомол алаңы Ивье, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 42.jpg|Аудандық атқару комитеті Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 32.jpg|Мәдениет үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 4ikvz9fb3qf9l24rfayzucsdel44fzw 3608018 3608017 2026-05-23T08:16:59Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3608018 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 01.jpg|Комсомол алаңы Ивье, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 42.jpg|Аудандық атқару комитеті Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 32.jpg|Мәдениет үйі Вид на костёл г.Ивье.jpg|Шіркеуге көрініс </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 7k4vp5udp26edow75yn7dcx6oykrmao 3608019 3608018 2026-05-23T08:18:29Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3608019 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 01.jpg|Комсомол алаңы Ивье, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 42.jpg|Аудандық атқару комитеті Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 32.jpg|Мәдениет үйі Вид на костёл г.Ивье.jpg|Шіркеуге көрініс Iŭje. Іўе (08.2010).jpg|Диірмен </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] c960tinm7ul859po6xkn3ly83qeqrkp Жәмиға Тәжікқызы Таңатарова 0 781664 3608008 2026-05-23T08:04:17Z Салиха 17167 Жаңа бетте: {{Ғалым |Есімі = Жәмиға Тәжікқызы Таңатарова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 06.11.1960 |Туған жері = [[Атырау облысы]], [[Жылыой ауданы]], {{туғанжері|Құлсары|Құлсарыда}} қаласы |Қайтыс болғ... 3608008 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Жәмиға Тәжікқызы Таңатарова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 06.11.1960 |Туған жері = [[Атырау облысы]], [[Жылыой ауданы]], {{туғанжері|Құлсары|Құлсарыда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Тарих |Жұмыс орны = [[Тарих және этнология институты]] |Ғылыми дәрежесі = Тарих ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = ҚазМУ (қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2006). |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Жәмиға Тәжікқызы Таңатарова''' — тарих ғылымының докторы ([[2008 жыл|2008]]), доцент, академик, профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1960 жыл|1960]] жылы 6 қарашада [[Атырау облысы]], [[Жылыой ауданы]], [[Құлсары]] қаласында туған.<br> ҚазМУ-ды ([[1985 жыл|1985]], қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]]) бітірген.<br> 1985-[[2004 жыл|2004]] жылдары Гурьев педагогикалық институтында (қазіргі [[Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті]]), Атырау мемлекеттік университетінде оқытушы, аға оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі, проректоры, 2004-[[2006 жыл|06]] жылдары [[Тарих және этнология институты]]нда аға ғылыми қызметкер, [[2007 жыл|2007]] жылдан проректоры қызметін атқарады. == Ғылыми бағыты, еңбектері == Негізгі ғылыми бағыты — Кеңестік ауыл шаруашылығы саясаты мәселелері және XIX-XX ғасырлардағы қазақ интеллигенциясының саяси көзқарасы.<br> "Г.И. Потанин және қазақ зиялылары: саяси және рухани көзқарастарды тарихи талдау" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> 100-ге жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монографияның, бірнеше оқу-әдістемелік құралдардың авторы. == Марапаттары == * [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2006).<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] 5rytvkeuqvizosrqxkhggky5cl92xdw Райхан Мұхамеджанқызы Таштемханова 0 781665 3608020 2026-05-23T08:53:12Z Салиха 17167 Жаңа бетте: {{Ғалым |Есімі = Райхан Мұхамеджанқызы Таштемханова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 16.07.1961 |Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болға... 3608020 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Райхан Мұхамеджанқызы Таштемханова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 16.07.1961 |Туған жері = {{туғанжері|Павлодар|Павлодарда}} қаласы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Тарих |Жұмыс орны = [[Торайғыров университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Тарих ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = [[Қазақ ұлттық университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Райхан Мұхамеджанқызы Таштемханова''' — тарих ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1961 жыл|1961]] жылы 16 шілдеде [[Павлодар]] қаласында туған.<br> [[Қазақ ұлттық университеті]]н ([[1986 жыл|1986]]) бітірген.<br> Павлодар педагогикалық училищесінде (1986-[[1987 жыл|87]]), [[Павлодар педагогикалық университеті|Павлодар педагогикалық институты]]нда оқытушы (1987-[[1991 жыл|91]]), [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]нде аспирант (1991-[[1994 жыл|94]]), Павлодар педагогикалық институтында аға оқытушы (1994-[[1996 жыл|96]]), Павлодар мемлекеттік университетінде (қазіргі [[Торайғыров университеті]]) доцент, декан, кафедра меңгерушісі (1996-[[2001 жыл|2001]]) қызметтерін атқарған. 2001 жылдан осы университетте аға ғылыми қызметкер, профессор. == Еңбектері == 100-ге жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монографияның және оқу құралдарының авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] btn6bddosxmmd0xkogr1eullbpv6vym