Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 1035 3609705 3568239 2026-05-27T11:25:22Z Nurken 111493 /* Нарын облысы */ 3609705 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Қырғыз Республикасы |Шынайы атауы = {{lang-ky|Кыргыз Республикасы}} |Атау септігі = Қырғызстан |Елтаңба = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Байрақ = Flag of Kyrgyzstan.svg |Ұраны = |Әнұранның аты = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимни |Аудио = National Anthem of Kyrgyzstan.ogg |Картада = Kyrgyzstan (orthographic projection).svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 16|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 74|lon_min = 59|lon_sec = 0 |region = KG |CoordScale = |Тілдері = [[Қырғыз тілі|қырғызша]] — мемлекеттік<br />[[Орыс тілі|орысша]] — ресми<ref>{{cite web |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/202913?cl=ru-ru|title=Раздел первый. Основы конституционного строя. Статья 10 |website=Конституция Кыргызской Республики}}</ref> |Мемлекеттік діні = [[Зайырлы мемлекет]] |Үкімет түрі = [[Унитарлы мемлекет|Унитарлы]] [[президенттік республика]] |Құрылды = [[1918 жыл]] — [[Түркістан Автономиялық Социалистік Кеңестік Республикасы]] |Тәуелсіздік күні = [[31 тамыз]] [[1991 жыл]]ы |Тәуелсіздігін алды = [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-дан |Астанасы = [[Сурет:Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|22px]] [[Бішкек]] |Ірі қалалары = Бішкек, [[Ош]], [[Манас (қала)|Манас]], [[Қарақол]] |Басшы қызметі = [[Қырғызстан президенті|Президенті]]<br />[[Қырғызстан Министрлер Кабинеті|Министрлер кабинеті]]нің [[Қырғызстан Министрлер Кабинетінің төрағасы|төрағасы]]<br/>[[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңес]] төрағасы |Басшылары = [[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]]<br />[[Әділбек Әлешұлы Қасымәлиев|Әділбек Қасымәлиев]]<br />[[Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев|Нұрланбек Шәкиев]] |Жер аумағы = 199 951 |Жер аумағы бойынша орны = 85 |Судың үлесі = 3,6 |Этнохороним = [[қырғыздар]], қырғызстандықтар |Жұрты = {{өсім}} 7 037 590<ref name=number>{{cite web | url=http://www.stat.kg/ru/statistics/naselenie/| title=Численность постоянного населения Кыргызской Республики в 2019г. | publisher=stat.kg}}</ref> |Халық саны бойынша орны = 110 |Сарап жылы = 2023 |Санақ бойынша халық саны = 7 000 000 |Санақ жылы = 19 қазан 2022 |Халық тығыздығы = 27,4 |Тығыздық бойынша орны = 176 |ЖІӨ (АҚТ) = {{өсім}} 24,531 млрд.<ref name="IMFWEOKG">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=61&pr.y=20&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=917&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=24 August 2019}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 139 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = {{өсім}} 3,844<ref name="IMFWEOKG"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 147 |ЖІӨ (номинал) = {{өсім}} 8,093 млрд.<ref name="IMFWEOKG"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 145 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = {{өсім}} 1,268<ref name="IMFWEOKG"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 157 |АДИ = {{Өсім}} 0,672<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf|title=Human Development Report 2017|date=2017|quote=Table 1: Human Development Index and its components|publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 122 |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0;">'''орташа'''</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[қырғыз сомы]]<br>([[ISO 4217|KGS, код 417]]) |Интернет үйшігі = [[.kg]] |ISO = |Телефон коды = 996 |Уақыт белдеуі = [[UTC+6]] |Түсініктемелер = }} '''Қырғызстан''' ({{Lang-ky|{{Audio|LL-Q9255 (kir)-Almanbet Janışev-Кыргызстан.wav|Кыргызстан}}}}), ресми '''Қырғыз Республикасы''' ({{lang-ky|{{Audio|LL-Q9255 (kir)-Almanbet Janışev-Кыргыз Республикасы.wav|Кыргыз Республикасы}}}}) — [[Орталық Азия]]да орналасқан таулы, [[Мұхитқа шыға алмайтын елдер|мұхитқа шыға алмайтын]] мемлекет. Астанасы және ең ірі қаласы – 624 мың адам тұратын [[Бішкек]] қаласы. Халқы 7 037 590 адам.<ref name="stat.kg2">http://www.stat.kg/ru/news/chislennost-naseleniya-kyrgyzskoj-respubliki-na-1-yanvarya-2017-goda/</ref> Халқының көпшілігі [[қырғыздар]] (72,6%), басқа ұлт өкілдері ішінен [[орыстар]] (6,4%), [[өзбектер]] (14,5%), [[украиндар]], [[татарлар]], [[қазақтар]], [[ұйғырлар]], [[немістер]], [[тәжіктер]], [[Дүнгендер|дүңгендер]], т.б. бар. Жер аумағы 199,5 мың км²-ге тең. Конституциясы бойынша [[Президенттік республика|Президенттік басқару]] нысанындағы мемлекет болып келеді. Заң шығарушы органы — бірпалаталы [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жогорку Кеңеш]] атты парламенті. Ресми тілдері: [[Қырғыз тілі|қырғызша]] және [[Орыс тілі|орысша]]. Ұлттық мерекесі — 31 тамыз, Тәуелсіздік күні. Ақша бірлігі — [[Қырғыз сомы|сом]]. Аумақтың аумағы 199 951 км² құрайды. [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі|Ол әлем бойынша 85-орынға ие]], [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] елдерінің арасында 7-орын, [[ЖІӨ (АҚТ) бойынша елдер тізімі|140-інші орын - ЖІӨ бойынша PPP]] және [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі|111-орында]]. [[Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі|Әкімшілік-аумақтық мағынада]] ол 7 облысқа және республикалық маңызы бар 2 қалаға ([[Бішкек]] және [[Ош]]) бөлінген. Экономикалық-географиялық жағынан Орталық, Солтүстік және Оңтүстік Қырғызстан деп бөлінеді. == Тарихы == Қазіргі Қырғызстан жеріндегі алғашқы мемлекеттік құрылымдар б.з.д. II ғасырда пайда болған. Біздің заманымыздың VI—XII ғасырлары аралығында бұл аймаққа [[Енисей]] бойынан [[Түркілер|түркі тайпалары]] қоныс аударған болатын. Кейіннен олар моңғол-татар шапкыншылықтарына ұшырап қуғындалды. XIV ғасырда [[Моғолстан]]ның солтүстік-шығыс шекараларында көне «қырғыз» түркі этнонимінің иегерлері өмір сүрді. XV–XVI ғасырларда [[Тәңір тауы|Тянь-Шань]] мен [[Памир|Памир-Алайда]] нығайған қырғыз тайпалары моғол тайпаларымен бірге [[Қырғыздар|біртұтас қырғыз этносы]]н құрды. XVI-XVII ғасырларда қырғыздар [[қазақтар]]мен одақтасып, Яркенд хандығына, [[Шайбани мемлекеті]]не және Ойрат хандығына қарсы шықты. XVIII ғасырда [[жоңғарлар]] шапқыншылығы нәтижесінде солтүстік аймақтарынан уақытша көшірілген қырғыздар [[Қоқан хандығы]]мен бірге [[Жоңғар хандығы]] мен [[Цинь империясы]]ның одан әрі кеңеюіне қарсылық ұйымдастыра алды. XIX ғасырда алдымен [[Қоқан хандығы]]ның иелігінде болды. [[Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері|Ресейдің Орталық Азияға экспансиясы]] жылдарында болған Қоқан-Орыс соғысы нәтижесінде қазіргі Қырғызстан жері толықтай [[Ресей империясы]]ның құрамына енді. Қырғыздар [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс|1916 жылғы Орталық Азиядағы көтеріліс]]ке де қатысты. Қырғызстан жері Ресей империясының Түркістан губерниясына енді. Қырғызстанның табиғат жағдайы өте қолайлы, таулы жерлеріне Ресейдің ішкі аудандарынан шаруалардың жаппай қоныс аударуы жүрді. Бұл жағдай бұрын тек қана көшпелі мал шаруашылығымен айналысып келген қырғыз жерінде, жаңа шаруашылық түрлерінін; дамуына қозғаушы күш болды. [[Қазан төңкерісі]]нен кейін бұл аймақ [[Қырғыз автономиялы облысы|Қара Қырғыз автономиялы облысы]] деп аталды, және кейінірек [[Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1926—1936)|Қырғыз АКСР]] атауымен қайта құрылды. 1936 жылы Қырғыз АКСР [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]]-ы болып өзгертілді. 1991 жылғы 31 тамызда Қырғызстан өзінің атауын '''Қырғызстан Республикасы''' деп өзгертіп, тәуелсіздігін жариялады. 25 желтоқсан күні Қырғызстан толық тәуелсіздігін алды. Кейінірек [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Асқар Ақаев]] президенттілігі жылдары ҚР [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]], [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]], [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] және тағы басқа ұйымдардың мүшесі болды. 1993 жылғы 5 мамырда ел атауы ресми түрде '''Қырғыз Республикасы''' деп өзгертілді. 2005 жылғы Қырғызстандағы парламент сайлауынан кейін [[Қызғалдақ төңкерісі]] болды. Төңкерісшілер Ақаевты, оның отбасын мен жақтастарын [[жемқорлық]] пен [[авторитаризм]]мен айыптады. Нәтижесінде [[Асқар Ақайұлы Ақаев|Ақаев]] 2005 жылғы 4 сәуірде отставкаға кетті. Оппозиция мүшелері коалиция құрастырып, президент [[Құрманбек Сәлиұлы Бәкиев|Құрманбек Бәкиев]] пен премьер-министр Феликс Кулов басшылығында жаңа үкімет құрылды. Алайда, ұйымдасқан қылмыспен байланысы бар түрлі топтар мен фракциялар билікке ұмтылғандықтан, саяси тұрақтылық қиын болып көрінді. 2005 жылғы наурызда сайланған 75 депутаттың үшеуі өлтірілді, ал тағы бір мүшесі 2006 жылғы 10 мамырда қосымша сайлауда өлтірілген ағасының орнын жеңіп алғаннан кейін көп ұзамай өлтірілді. Төртеуі де ірі заңсыз бизнеске тікелей қатысқаны белгілі. 2010 жылғы 6 сәуірде [[Талас (қала)|Талас]] қаласында үкіметтің сыбайлас жемқорлыққа қарсы шеруінен кейін және күнкөріс шығындарының өсуінен кейін азаматтық толқулар басталды. Наразылық шаралары келесі күні [[Бішкек]]ке де тарады. Наразылық білдірушілер [[Қырғызстан президенті|президент]] Бәкиевтің кеңселеріне, сондай-ақ мемлекеттік радио мен телеарналарға шабуыл жасады. 2010 жылғы 7 сәуірде президент Бәкиев төтенше жағдай енгізді. Полиция мен арнайы қызмет көптеген оппозиция лидерлерін тұтқынға алды. Қырғызстан үкіметі өкілдерінің хабарлауынша, ел астанасында полициямен болған қанды қақтығыстарда кемінде 75 адам қаза тауып, 458 адам ауруханаға түскен.<ref>{{cite web |url = http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/04/08/kyrgyzstan.violence/index.html?iref=allsearch |title = |author = Максим Ткаченко. CNN. |date = |work = |publisher = |accessdate = 2010-4-17 |lang = en }}</ref> Президент Бәкиев [[Жалалабат]]тағы үйіне оралды және 2010 жылғы 13 сәуірде өткен баспасөз мәслихатында отставкаға кету шарттарын мәлімдеді. 2010 жылғы 15 сәуірде Құрманбек Бәкиев елден шығып, әйелі мен екі баласымен [[Қазақстан]]ға ұшып кеткен. Елдің уақытша басшылары Бәкиев кетер алдында отставкаға кету туралы ресми хатқа қол қойғанын хабарлады. Бүгінгі таңда Қырғызстан Тәуелсіздік күнін жыл сайын 1991 жылы егемендік жариялаған күнінде, яғни 31 тамызда тойлайды. Тәуелсіздік алғаннан бері Қырғызстанда шынайы еркін ақпарат құралдарын құру және белсенді саяси оппозицияны қолдау сияқты өзгерістер болды.<ref>{{Cite web|url = https://factsanddetails.com/central-asia/Kyrgyzstan/sub8_5a/entry-4746.html|author = factsanddetails.com|title = KYRGYZSTAN AS AN INDEPENDENT NATION| date = 2016}}</ref> == Географиясы == === Географиялық орны === {{Main|Қырғызстанның географиясы}} [[Сурет:Kyrgyzstan satellite photo.jpg|нобай|солға|Қырғызстан спутниктен.]] Қырғызстан — [[Орталық Азия]]да орналасқан мемлекет, солтүстігінде [[Қазақстан]]мен, шығысы мен оңтүстік-шығысында [[Қытай|Қытаймен]], оңтүстік-батысында [[Тәжікстан]]мен, ал батысында [[Өзбекстан]]мен шектеседі. Солүстіктен оңтүстікке 454 км, ал батыстан шығысқа қарай 925 км-ге созылып жатыр. Мемлекеттік шекаралары, негізінен, таулар арқылы өтеді. Сол себепті тәуелсіздігін алғаннан кейінгі кезеңде шекараларын айқындау [[мақсат]]ында көршілес [[мемлекет]]термен келісімдер жүргізілді. Геосаяси жағынан алғанда ел аумағы аса маңызды [[аймақ]] болып табылады. Елдің географиялық орнының бұл ерекшелігін НАТО-ға [[мүше]] елдер халықаралық [[терроризм]]ге қарсы күресте маңызды тірек пункті ретінде пайдалануда. === Ерекше қорғалатын табиғи аумақтары === Қырғызстанда әртүрлі мәртебелерден тұратын 88 ерекше қорғалатын (ООПТ) табиғи аумақ бар: табиғат қорлары, қорлар, табиғи парктер, ғибадатханалар, биосфералық аумақтар. ООПТ барлығы 1 476 121,6 гектар, немесе 14 761,21 км² (республика аумағының 7,38%). Мысалы, Бүгінгі таңда: * 10 табиғат қорлары (509 952,7 га); * 13 табиғи парктер (724 670,2 га); * 64 резерві (оның ішінде 8 орман, 23 ботаникалық, 2 кешенді және 12 аң аулау (зоологиялық), 19 геологиялық (жалпы ауданы 241 498,7 га)); * 1 биосфералық аумақ (4 314,4 мың гектар). {| class="wikitable" |+ҚР мемлекеттік табиғи паркі !№ !Атауы !Құрылған жылы !Ауданы, га |- |1 |Ыстықкөл |1948 |18 999 |- |2 |Сары-Шелек (биосфералық) |1959 |23 868 |- |3 |Бесарал |1979 |112 463,3 |- |4 |Нарын |1983 |36 969 |- |5 |Қаратал-Жапырық |1994 |36 392,6 |- |6 |Сарычат-Эрташ |1995 |149 117,9 |- |7 |Падыш-Ата |2003 |30 556,4 |- |8 |Құлын-Ата |2004 |27 434 |- |9 |Сурма-Таш |2009 |66 194,4 |- |10 |Дашман |2012 |7958,1 |- | colspan="3" |'''Бітіуі:''' |'''509 952,7''' |} {| class="wikitable" |+ҚР мемлекеттік табиғи паркі !№ !Атауы !Құрылған жылы !Ауданы, га |- |1 |Ала-Арча |1972 |16 484,5 |- |2 |Қырғыз-Ата |1992 |11 172 |- |3 |Кара-Шоро |1996 |14 440,2 |- |4 |Беш-Таш |1996 |13 731,5 |- |5 |Чоң-Кеминский |1997 |123 654 |- |6 |Қаракөл |1997 |38 095,3 |- |7 |Салкын-Төр |2001 |10 419 |- |8 |Саймалуу-Таш |2001 |32 007,2 |- |9 |Саркент |2009 |39 999,4 |- |10 |Кара-Буура |2013 |61 543,9 |- |11 |Кан-Ачуу |2015 |30 496,5 |- |12 |Алатай |2016 |56 826,4 |- |13 |Хан-Тәнірі |2016 |275 800,3 |- | colspan="3" |'''Бітіуі:''' |'''724 670,2''' |} 1998 жылы «Ыссық-Құл» биосфералық аумағы 4 314,4 мың га (әкімшілік аумақ) [[Ыстықкөл облысы|Ыстықкөл]]), қолданыстағы заңнамаға сәйкес ерекше қорғалатын табиғи режиммен ұлттық деңгейде қорғалатын табиғи аумақтар мәртебесіне теңестіріледі. 2001 жылдан бастап [[ЮНЕСКО]] шешімімен биосфералық аумақ «Ыссык-Кол» биосфералық қорлардың әлемдік желісіне енгізілді. Республиканың сақталған аумақтарына, халықаралық маңызы бар: 1976 жылдан бері [[Ыстықкөл]] көлімен бірге, сулы-батпақты алқаптардың халықаралық тізіміне Рамсар конвенциясы енгізілген) суару және су құстарын ұшу және қыстайтын жерлерде демалыс орны. Бұл тізім сондай-ақ Хартиясы-Құл (2005) көлдер кіреді және Сонкёль-өл (2011) Қаратал-Жапырық қорығы. Сары-Челек 1979 жылы мемлекеттік табиғи биосфералық қорығы бағдарламасының шешімімен [[ЮНЕСКО]] «Адам және биосфера» биосфералық резерваты халықаралық желісіне енгізілді. Мұнда бүкіл табиғи кешен мен кешен бақыланады. Қорық аумағында ауа райы бақылау-өткізу пункті жабдықталған және жұмыс істейді<ref>{{Cite web|url=http://www.ecology.gov.kg/page/view/id/201|title=Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар|publisher=www.ecology.gov.kg|lang=en|accessdate=2018-01-21}}</ref> === Пайдалы қазбалары === Асыл депозиттері бойынша ел шот минералдық-шикізат базасын, түсті және сирек металдар, металл емес шикізат, отын-энергетикалық ресурстар. Қырғызстан табиғи минералды шикізаттың көптеген түрлеріне айтарлықтай әлеуетке ие. Өз аумағында руда мен металл емес минералдардың бірнеше мыңға жуық кен орны мен руда пайда болуы анықталды. Пайдалы қазбалардың негізгі түрлері: алтын, сынап, сурьма, сирек жер, қалайы, вольфрам, көмір, металл емес шикізат.<ref name="www.mfa.gov.kg">{{Cite web|url=http://www.mfa.gov.kg/contents/view/id/90|title=http://www.mfa.gov.kg/contents/view/id/90|publisher=www.mfa.gov.kg|accessdate=2018-02-07}}</ref> === Алтын === Қазіргі уақытта республика территориясында 2500 жуық байырғы көрініс табылды [[Алтын]]дар. Олардың басым көпшілігі өте аз, өнеркәсiптiк мүдделердi көрсетпейдi. Республикадағы алтынның жалпы баланстық қоры 500 тоннадан асады. 1992 жылы «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ-дағы ең ірі алтын кен орны табылды ({{lang-ky|Кум-Төр}}; Алтын қорлары бойынша әлемде 7-орын<ref>{{Cite web|url=http://limon.kg/news:62730|title=Қырғызстан табиғатының қазынасы|publisher=limon.kg|lang=ru|accessdate=2018-02-07}}</ref>), даму 1996 жылы басталды. «Кумтөр» кен орны Жеті-Өгүз ауданында орналасқан, [[Ыстықкөл облысы]]. Қазіргі уақытта «Макмал», «Кумтор», «Салтон-Сары», «Терек», «Тереккан», «Жамгыр», «Иштамберды».<ref name="www.mfa.gov.kg"/> === Сүрме === Республиканың сурьма әлеуеті 7 кен орнында (264 мың тонна) шоғырланған.<ref name="www.mfa.gov.kg"/> Кадамжай [[сүрме]] зауыты елдегі ең ірі, 1936 жылы пайдалануға берілді. Тарихи жолмен, КСРО металл комбинаты өндірісіндегі ең ірі зауыт болды және әлемдегі ең ірі зауыттардың бірі болып саналды: 1991 жылға дейін өндіріс жылына 17 мың тоннаға жетті (Әлемдік өндірістің 10%-ы). Өндірістік кешеннің өндірісі металдың сурьманын және оның қосылыстарының 14 түрін ұсынды. Кадамжай сүрмелер комбинатының ашылуымен КСРО суретті импорттаудан бас тартып, толығымен ауысты. Осы зауытта шығарылған сурьма ұзақ уақыт бойы бұл металдың әлемдік стандарты болды.<ref>{{Cite news|title=«Кадамжай сурьма зауыты» АҚ|url=http://rus.gateway.kg/industry/?page_id=115|work=Қырғызстан өнеркәсібі|accessdate=2018-02-07|language=kk-KZ}}</ref> === Сынап === Қырғызстан маңызды сынап қорлары бар елдердің бірі болып табылады, сондай-ақ, әлемде әлемдегі ең ірі сынап өндіруші екінші болып табылады, Қытайдан кейін. Республикада екі сынапты кен орны бар: Хайдаркан және Жаңа.<ref>{{Cite web|url=https://marketpublishers.ru/lists/9510/news.html|title=Әлемдік тұтыну және сынап шығару өндірісі төмендейді {{!}} Merchant Research & Consulting Ltd.|publisher=marketpublishers.ru|accessdate=2018-02-07}}</ref> Соғыс жылдарында [[Ұлы Отан соғысы]]да, Никитов сынап комбинаты Донбасста аумағында неміс әскерлері болған кезде, елге металл сынаппен Хайдаркан және Чауваның шахталарына толығымен берілді. Хайдаркан және Новое кен орнының сурьмы-сынапты кен орнының негізінде 70 жылдан астам уақыт бойы Хайдарканың Меркурий комбинаты.<ref>{{Cite web|url=http://slovo.kg/?p=83219|title=Әлем, ашылуларға толы - «Қырғызстан сөзі»|publisher=slovo.kg|lang=ru-RU|accessdate=2018-02-07}}</ref> === Өзендері === [[Сурет:Naryn.River.jpg|нобай|солға|230x230px|[[Нарын (өзен, Қырғызстан)|Нарын өзені]] — республиканың ең үлкен өзені.]] Қырғызстанда шамамен 30 мың өзен бар. жалпы ұзындығы шамамен 150 000 км, және басқа деректер бойынша 35 000 км. Республиканың барлық ірі өзендерінде тауларда, олар көбінесе мұздықтар мен қардың еріген суларына тамақтанады. Республиканың түрлі рельефтеріне байланысты, өзен мен жазық таулы бөлігін ажырату. Арал бассейніне өзен жүйелерінің басым бөлігі жатады, Орта Азияның негізгі өзендерінің [[Сырдария]] мен [[Әмудария|Амударияның]] жүйелеріне. [[Арал теңізі]]нің бассейніне жатса да, Шу және Талас өзендерінің бассейндері, алайда олардың суы негізгі су жолдарына және [[Ыстықкөл]] (Қырғыз-Ыстық көл) су айдыны гидрографиялық жүйесімен бірге жетпейді. Республиканың аумағының оңтүстік-шығыс бөлігі — бұл Батыс Қытайдың су артериясы — Тарим өзені ағынын қалыптастыру, ал Карқыра өзенінің бассейнінің шағын ауданы [[Балқаш|Балқаш көлінің]] бассейніне жатады. Республиканың ең үлкен өзені — [[Нарын (өзен, Қырғызстан)|Нарын]]. Ол Сырдария өзенінің негізгі компоненті болып табылады, Арал теңізі бассейніне жатады. Республика бойынша ұзындығы 535 км, бассейндік алаңы 53,7 мың км2, Үлкен және Кіші Нарындың бірігуінен қалыптасады. Қырғызстанда екі гидрологиялық аймақ бар: Ағынның қалыптасу аймағы және ағынның таралу аймағы. Ағынның қалыптасуы республика аумағының 87%-ын құрайды, ағынның дисперстік аймағы 13% құрайды. Үлкен өзендердің ағынының таралу аумағы Қырғызстан аумағынан тыс жерлерде. Ағынның дисперсиясы, Облыстық Ағын ағынын бөлу, атмосфералық жауын-шашынның шамалы жауын-шашынымен сипатталады, тау бөктерінде және қарқынды буланғаннан гөрі. Осылайша, бетінің ағынын қалыптастыру шектелген, кейде жоқ. Сонымен қатар, тауларда дренаж жасаған, осы аумақтар арқылы өтіп кету, тау бөктеріндегі шөгінділер мен жазықшалардың шөгінділеріне, сондай-ақ суаруға арналған. Тау үстіндегі жазық жерлерде жер асты суларының беткейлері қалыптасады, онда көптеген өзендерге қосымша азық-түліктер беріледі. Жер асты суларының ағымы, айтарлықтай мөлшерде орын, өзендерді қалыптастырады, ағымдар, олардағы судың мөлдірлігі үшін «кара-су» деп аталады. Ағын режиміне сәйкес, Қырғызстан өзендері Тянь-Шань мен Алтай түрлеріне жатады. Бірінші типтегі өзендер, ең алдымен, жоғары таулар мен мұздақтардың балқытылған суларында. Олардағы су тұтыну жазда жылдам еру кезеңінде артады, шілденің ең жоғарғы шегі, Тамызда. Алтай түрінің өзендері негізінен орташа деңгейдегі маусымдық қардың еріген суларына арналған. Олардағы судың ағымы көктемде өседі, әртүрлі биіктіктегі қар әр түрлі уақытта ериді, жоғары су созылған. Жазда бұл қатыгез және бұл өзендер төмендейді.<ref>{{Cite news|title=Қырғызстанның өзені|url=https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/nature/water-resources/river/1401-reki-kyrgyzstana.html|work=Қырғызстан туралы ақпараттық портал, жаңалықтар Қырғызстан және туризм|accessdate=2018-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kyrgyzstan.orexca.com/rus/rivers_lakes_kyrgyzstan.shtml|title=Қырғызстанның өзендері мен көлдері :: Қырғызстандағы ауа-райы. Қырғызстандағы маусымдар|publisher=kyrgyzstan.orexca.com|lang=kk|accessdate=2018-02-02}}</ref><ref>{{Cite news|title=Қырғызстанның өзені - Kyrgyzstan Review|url=http://rus.gateway.kg/geografiya-kyrgyzstana/reki-kyrgyzstana/|work=Kyrgyzstan Review|accessdate=2018-02-02|language=kz-KZ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/nature/rivers.htm|title=Қырғызстанның өзені|publisher=www.advantour.com|lang=ru|accessdate=2018-02-02}}</ref> === Ыстықкөл === [[Сурет:Issyk-Kulmeer.jpg|thumb|200px|right|[[Ыстықкөл]]]] Ыстықкөл — [[Орталық Азия]]ның ең ірі көлі, ол теңіз деңгейінен 1608 м биіктікте орналасқан. Жалпы ауданы 6280 км², ұзындығы 182 км-ге созылып жатыр. Пайда болу тарихы жағынан тектоникалық көл болып саналатын Ыстықкөлдің тереңдігі 702 метрге жетеді. Су көлемі көп болғандықтан, Ыстықкөл қыста қатпайды, көл атауы да сонымен байланысты. Көл айналасымен қоса, айрықша қорғауға алынған Ыстықкөл қорығының аумағына енеді. Ыстықкөл жағалауында жалпы саны 100-ден асатын демалыс орындары, емдеу-сауықтыру мекемелері орналасқан. Емдеу-сауықтыру мақсатында көлдің шипалы тұзды суы ғана емес, жағалаудағы емдік балшықтар да пайдаланылады. Ыстықкөл қазаншұңқырында минералды бұлақтар да өте көп. Шолпан-Ата, Ыстық-Ата, Жетіөгіз, Алтын-Арашан шипалы су көздері көпшілікке танымал. Шатқал жотасының оңтүстік беткейінде орналасқан Сарышелек көлі және оның айналасындағы [[жеміс]] [[ағаш]]тары мен сирек кездесетін [[жаңғақ]]ты ормандар алқабы Сарышелек қорығының құрамына енеді. Мұнда Қырғызстанның көрікті демалыс-сауықтыру орындары орналасқан. == Өнеркәсібі == [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] ыдыраған соң, бұрынғы дәстүрлі [[байланыс]]тар үзіліп, ел экономикасына едәуір нұқсан келді. Бүгінгі таңда Қырғызстан нарықтық [[экономика]] жүйесіне көшуге талпыныстар мен әрекеттер жасауда. Елдегі жиынтық жалпы өнім мөлшері 2008 жылғы мәлімет бойынша 12 миллиард [[АҚШ доллары]]н құрайды. Оның 47%-ы [[ауыл шаруашылығы]] өнімдерінің, 12%-ы өнеркәсіп, ал 41%-ы өндіруші емес саланың үлесіне тиесілі. Өнеркәсіптің негізгі маманданған салалары электр энергетикасы, [[тамақ]] өнеркәсібі және жеңіл өнеркәсіп, тірсті [[металлургия]] болып табылады. Электр энергиясын өндіру оңтүстіктегі Нарын өзені мен оның салаларында орналасқан СЭС тізбегіне негізделеді. Олардың ең ірісі—Тоқтағұл СЭС-і, жылына 4 миллиард кВт/сағ электр энергиясын өндіреді. Бұл салаға қазіргі кезде өте көп шетел және Ресей қаржысы жұмсалуда. Отын өнеркәсібі Ош және Жалалабад облыстарындағы қоңыр [[көмір]] мен Ыстықкөл қазаншұңқырынан өндірілетін таскөмір негізінде өркендеуде. Жеңіл өнеркәсіп өнімдері [[көлем]]і күннен-күнге артуда, [[жүн]] түту, кігіз басу, [[кілем]] тоқу, тері-былғары илеу сияқты [[сала]]лары өркендеуде. Елдің оңтүстігінде мақта өңдеу мен [[жібек]] шаруашылығы дамыған. Тамақ өнеркәсібі жергілікті [[шикізат]]ты өндеуге бағытталған. Түсті металлургия, негізінен, сыртқа өнім шығаруға маманданған. Ош облысындағы [[Қадамжай]] комбинаты өндіретін сурьма халықаралық нарықта эталон ретінде бағаланады. Осы облыстағы Хайдарқан елді мекені жанындағы сынап кенінің маңызы аса зор. Мұнда қосымша қорғасын-мырыш концентраты алынып, одан әрі өңдеуге [[Қазақстан]]ға жіберіледі. Жаңа іске қосылған алтын (Жалалабат облысындағы "Макмалалтын"), сондай-ақ қалайы (Ыстыккөл облысының оңтүстік-шығысы) комбинаттары шетелдік қаржы көмегімен ғана [[жұмыс]] істеуде. == Ауыл шаруашылығы == Қырғызстан — [[Орталық Азия]]дағы бірден-бір [[мал шаруашылығы]] басым ел. Ол Қырғызстан жерінің басым бөлігінің таулы болуымен, өңделетін жер үлесі көрсеткітттінің төмендігімен түсіндіріледі. Өнделетін жерлердің басым көпшілігі [[Шу облысы]]нда шоғырланған, оның 25%-ы шабындықтардың үлесіне тиеді. Шу аңғарын бойлай 200 км-ге созылған Үлкен Шу каналы өтеді, одан егістіктер мен бау-бақшаларға су жеткізетін көптеген тармақтар бөлінеді. [[Нарын облысы]]нда жайылымдардың, әсіресе қысқы жайылымдардың үлесі басым. Елдің оңтүстігіндегі [[Ферғана жотасы]]ның беткейлерінде пішен дайындалады. Қырғызстан [[қой]] малының саны мен жүн өндіруден ТМД елдері арасында [[Ресей]] мен Қазақстаннан кейін 3-орын алады. Соңғы жылдары қой саны 4,5 млн басқа дейін қысқарды. Негізінен, биязы жүнді, жартылай биязы жүнді қойлар бағылады. Тауалды белдеуі мен орта таулы аудандарда етті-сүтті бағыттағы ірі қара мал, биік тауларда қодас өсіріледі. [[Жылқы]] малының саны салыстырмалы түрде кеп (300 мың бас), Қазакстанда бұл көрсеткіш 985 мың басқа жеткен. Таулы аудандардағы шаруашылықтарда қырғыз халқының сүйікті сусыны — [[қымыз]] дайындалады. [[Ыстықкөл]] жағалауында асыл тұқымды жылқылар өсіретін шаруашылықтар бар. [[Егіншілік]] құрылымында 50%-ын дәнді дақылдар, 41%-ын малазықтық шөптер құрайды, қалғаны техникалық және көкөніс-бақша дақылдарының үлесіне тиеді. Ферғана [[аңғар]]ында [[мақта]] және [[темекі]] өсіріледі, Шу облысында қант қызылшасының егістіктері қалпына келтірілуде. Елдің солтүстігі мен оңтүстігінде [[жүзімдіктер]] мен [[жеміс]] бақтары едәуір алқаптарды қамтиды. Жалалабад облысында табиғаттың қайталанбас ескерткіші болып саналатын [[грек жаңғағы]]ның реликтілік ормандары өседі.<ref>География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010. — 304 б., сур.ISBN 978-601-293-170-9</ref> ==Көлік== Қырғыстан аумағы арқылы елді көршілес мемлекеттермен байланыстыратын маңызды теміржолдар және тасжолдар жүйесі өтіп жатыр. Қырғыз жері арқылы Памирдің ішкі аудандарымен жыл бойы байланыстыратын Памир тас жолы (Ош-Мургаб-Хорог) өтеді. Республиканың таулы аудандарында [[Қытай]]мен байланыстыратын бірнеше шекаралық өткелдер бар. Негізгі көлік түрі-автокөлік, тасжолдардың жалпы ұзындығы 40 мың км-ге жетеді. Автокөлік үлесіне жүк айналымының 90%-ы тиесілі. Теміржолдар өте қысқа. Республиканың оңтүстік бөлігі арқылы Өзбекстанның көмір өндіруші аудандары мен облыс орталықтарына бағытталған бірнеше теміржол тармақтары тартылған. Ел астанасын Ыстықкөлмен жалғастыратын тұйық теміржол тармағы бар. Қазіргі кезде Алматы қаласын Ыстықкөл жағалауымен байланыстыратын теміржол тармағын салу туралы халықаралық жобалар жасалуда. Бұл жоба екі ел арасындағы байланыстарды дамытумен қатар, туризм саласын өркендетуге мүмкіндік береді. Қырғызстан ТМД елдерімен соның ішінде Ресей Федерациясымен, Қазақстанмен тығыз қарым-қатынас орнатқан. Ресей ел экономикасына күрделі қаржы әкеліп отырған бірден-бір ірі ел. Қырғызстан мен Қазақстанның қатынастарының дамуына 1993 жылы 8 щілдеде қол қойылған келісімшарт негіз болуда. 2008 жылы екі ел арасындағы сыртқы сауда айналымы 310 млн АҚШ долларын құрады. біздің елімізде Қырғызстанмен бірлескен 70-тен астам кәсіпорын жұмыс істейді. Қазақстан жыл сайын бұл елден келетін мыңдаған адамдарды жұмыспен қамтамасыз етеді. Қырғызстанда бірнеше Қазақстандық банктердің бөлімшелері жұмыс істейді. == Әкімшілік бөлінісі == {{Main|Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} ==Сыртқы саясаты== {{main|Қырғызстанның сыртқы саясаты}} Қырғызстан әлемнің 155 мемлекетімен дипломатиялық қатынас орнатты. Қырғызстанның маңызды серіктестері - [[Ресей]], [[Қазақстан]] және [[Қытай]]. [[Өзбекстан]] мен қарым-қатынас екіұшты. 1999-2012 жылдары Бішкекке жалпы сомасы 12,5 миллион АҚШ долларын құрайтын әскери көмек көрсеткен, 2012 жылы Қырғызстанның 50 миллион доллар қарызын жойған Түркияға жақын тілді Түркия республиканы қызықтырады.<ref>Кожемякин С.В. Орталық Азиядағы интеграциялық процестердің айнасындағы Қырғызстанның сыртқы саясаты // Посткеңестік континент. - 2014. - No 1 (1). - P. 105.</ref> Ресей — Қырғызстанның маңызды экономикалық және саяси серіктесі, маңызды гуманитарлық және әскери-техникалық көмек көрсетеді, Қырғызстан азаматтарының едәуір бөлігі Ресейде жұмыс істейді. 2000 жылдардың басына дейін Қытайдың қатысуы минималды болды, бірақ шекара делимитацияланып, өткізу пункттері ашылғаннан кейін ҚХР жалпы Орталық Азияға, атап айтқанда Қырғызстанға енуін күрт күшейтті. Қазақстанмен қарым-қатынас барлық көрші мемлекеттер арасында ең жақын болып табылады. 2015 жылы кедендік шекара ашылғаннан кейін сауда көбейді. == Әкімшілік-аумақтық бөлінісі == === [[Бішкек]] === Бішкек қаласы — Қырғыз Республикасының саяси, экономикалық ғылыми, өндірістік және мәдени орталығы және елдің ең ірі қаласы. Бішкек арнайы әкімшілік бірлік болып келеді және еш облысқа жатпайды. 1878 жылы құрылған. 12,7 га ауданы. Халық саны — 874,4 мың (2012). [[Сурет:Kyrgyzstan rus.png|350px|thumbnail|right|Қырғызстанның картасы]] [[Сурет:Gorkiy Peak from South Inylchek Glacier.jpg|350px|thumbnail|right|Хан-Тәңірі]] [[Сурет:KyrgyzAlatauMtns2 Kyrgyzstan.jpg|350px|thumbnail|right|Алатау]] [[Сурет:SongKolHorses.jpg|350px|thumbnail|right|Кідірістен кейін көлінің жанында]] === [[Шу облысы]] === * [[Аламүдін ауданы]] ([[Лебединовка]] ауылы) * [[Жайыл ауданы]] ([[Қарабалта]] қаласы) * [[Кемин ауданы]] ([[Кемин]] қаласы) * [[Мәскеу ауданы (Қырғызстан)|Мәскеу ауданы]] (Беловодское ауылы) * [[Панфилов ауданы (Қырғызстан)|Панфилов ауданы]] ([[Қайыңды (Қырғызстан)|Қайыңды]] қаласы) * [[Соқылық ауданы]] (Соқылық ауылы) * [[Шу ауданы (Қырғызстан)|Шу ауданы]] ([[Тоқмақ]] қаласы) * [[Ыстықата ауданы]] ([[Қант (қала)|Қант]] қаласы) === [[Ыстықкөл облысы]] === * [[Қарақол]] қаласы - орталығы * [[Ақсу ауданы (Қырғызстан)|Ақсу ауданы]] (Қарақол қаласы) * [[Тоң ауданы]] (Бөкенбаев ауылы) * [[Жетіөгіз ауданы]] (Қызыл-Су ауылы) * [[Ыстықкөл ауданы]] ([[Шолпаната]] қаласы) * [[Түп ауданы]] === [[Талас облысы]] === * [[Талас (қала)|Талас]] қаласы - орталығы * [[Бақайата ауданы]] * [[Талас ауданы (Қырғызстан)|Талас ауданы]] * [[Манас ауданы]] * [[Айтматов ауданы]] === [[Нарын облысы]] === * Нарын қаласы — орталығы * [[Қошқар ауданы]] (Кочкор ауылы) * [[Нарын ауданы (Қырғызстан)|Нарын ауданы]] ([[Нарын (қала)|Нарын]] қаласы) * [[Атбасы ауданы]] (Ат-Башы ауылы) * [[Жұмғал ауданы]] (Чаек ауылы) * [[Ақдала ауданы]] (Баетов ауылы) === [[Жалалабат облысы]] === * [[Жалалабат]] қаласы — орталығы * [[Ақсы ауданы]] (Кербен қаласы) * [[Алабұқа ауданы]] (Алабұқа ауылы) * [[Базарқорған ауданы]] (Базар-Қорған ауыылы) * [[Наукен ауданы]] (Масы ауылы) * [[Созақ ауданы (Қырғызстан)|Созақ ауданы]] (Созақ ауылы) * [[Шатқал ауданы]] (Шатқал ауылы) * [[Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан)|Тоғызтарау ауданы]] (Казарман ауылы) * [[Тоқтағұл ауданы]] === [[Ош облысы]] === * [[Ош]] (қаласы) — орталығы * [[Алай ауданы]] (Гүлшө ауылы) * [[Араван ауданы]] (Араван ауылы) * [[Қарасу ауданы (Қырғызстан)|Қарасу ауданы]] ([[Қара-Су қаласы]]) * [[Қарақұлжа ауданы]] (Қара-Құлжа ауылы) * [[Науқат ауданы]] ([[Ноокат қаласы]]) * [[Өзген ауданы]] ([[Өзгөн|Өзгөн қаласы]]) * [[Чоң Алай ауданы]] (Дароот-Қорған ауылы) === [[Баткен облысы]] === * [[Баткен]] қаласы — орталығы * [[Қызылқия (Қырғызстан)|Қызылқия]] қаласы * [[Баткен ауданы]] (Баткен қаласы) * [[Лейлек ауданы]] [[Исфана]] қаласы * [[Қадамжай ауданы]] (Пульгон ауылы) {| class="wikitable sortable" ! width="20" | Байрақ ! width="170" | Облыс/Қала ! width="100" | Әкімшілік орталығы ! width="80" | Ауданы, км² ! width="80" | Халық, адамдар<br><small>қол жетімді (1.01.2017)<ref name="stat.kg2"/> ! width="80" | Тығыздығы,<br> адам./км² |- | align="left"| [[Сурет:Flag of Bishkek.png|100px]] | [[Бішкек]] — астанасы, республикалық маңызы бар қала | | style="text-align:right"|{{nts|160}} | style="text-align:right" |{{nts|1010200}} | style="text-align:right"|6 313,75 |- | align="left"| [[Сурет:Flag of Osh.svg|100px]] | [[Ош]] — республикалық маңызы бар қала | | style="text-align:right"|{{nts|182}} | style="text-align:right" |{{nts|267000}} | style="text-align:right"|1 467,03 |- | align="center"| [[Сурет:Batken obl flag.svg|100px]] | [[Баткен облысы]] | [[Баткен]] | style="text-align:right"|{{nts|17000}} | style="text-align:right"|{{nts|455100}} | style="text-align:right"|26,77 |- | | [[Жалалабат облысы]] | [[Жалалабат]] | style="text-align:right"|{{nts|33700}} | style="text-align:right" |{{nts|1097400}} | style="text-align:right"|32,56 |- | align="left"|[[Сурет:Flag of Issyk-Kul Region.svg|100px]] | [[Ыстықкөл облысы]] | [[Қарақол]] | style="text-align:right"|{{nts|43100}} | style="text-align:right"|{{nts|463500}} | style="text-align:right"|10,75 |- | align="left"|[[Сурет:Naryn obl flag.svg|100px]] | [[Нарын облысы]] | [[Нарын]] | style="text-align:right"|{{nts|45200}} | style="text-align:right"|{{nts|268600}} | style="text-align:right"|5,94 |- | | [[Ош облысы]] | [[Ош]] | style="text-align:right"|{{nts|29200}} | style="text-align:right" |{{nts|1182800}} | style="text-align:right"|40,51 |- | align="center"| [[Сурет:Flag of Talas Province Kyrgyzstan.svg|100px]] | [[Талас облысы]] | [[Талас]] | style="text-align:right"|{{nts|11400}} | style="text-align:right"|{{nts|248000}} | style="text-align:right"|21,75 |- | align="center"| [[Сурет:Flag of Chuy Province.svg|100px]] | [[Шу облысы]] | [[Бішкек]] | style="text-align:right"|{{nts|20200}} | style="text-align:right"|{{nts|892400}} | style="text-align:right"|44,18 |- style="background: #CCC;" | ||'''Барлығы'''|| ||'''{{nts|199951}}'''||'''{{nts|5885000}}'''||'''29,43''' |} == Халықаралық индекстердегі Қырғызстан == {| class="wikitable" |+ !рейтинг !орын/барлық ел !индикаторлардың динамикасы'''*''' !жыл !ұйым зерттеу жүргізеді |- |'''Corruption Perceptions Index''' (Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі) |135/176<ref>{{Cite news|title=Corruption Perceptions Index 2017|first=Transparency International|last=e.V.|url=https://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2017|work=www.transparency.org|accessdate=2018-02-22}}</ref> |{{profit}} 29 |2017 |Transparency International |- |'''ICT Development Index ('''Ақпараттық және коммуникациялық технологияларды дамыту индексі) |109/176<ref>{{Cite web|url=https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/default.aspx|title=ICT STATISTICS Home Page|publisher=www.itu.int|lang=en-US|accessdate=2018-02-10}}</ref> |{{profit}}4,37 |2017 |International Telecommunication Union |- |'''Doing Bisiness''' (Бизнесті жүргізу) |77/190<ref>{{Cite web|url=http://www.doingbusiness.org/reports/global-reports/doing-business-2018|title=Doing Business 2018 - Reforming to Create Jobs - World Bank Group|publisher=www.doingbusiness.org|accessdate=2018-02-10}}</ref> |{{profit}}65,7 |2018 |The World Bank |- |'''Worldwide Press Freedom Index''' (Дүниежүзілік баспасөз бостандығы индексі) |89/180<ref>{{Cite news|title=Classement mondial de la liberté de la presse 2017 {{!}} Reporters sans frontières|url=https://rsf.org/ranking|work=RSF|accessdate=2018-02-10|language=fr}}</ref> |30,92 |2017 |Reporters Without Borders |- |'''Military Strength Ranking''' (Әскери қуат рейтингі) |108/133<ref>{{Cite news|title=2017 Military Strength Ranking|url=https://www.globalfirepower.com/countries-listing.asp|accessdate=2018-02-10|language=en-US}}</ref> |{{profit}}2,2661 |2017 |Global Firepower |- |'''Freedom on the Net''' (Интернеттің бостандығы әлемде) |ішінара еркін/65<ref>{{Cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-net/freedom-net-2017|title=Freedom on the Net 2017: Manipulating Social Media to Undermine Democracy|publisher=freedomhouse.org|lang=en|accessdate=2018-02-10}}</ref> |37 |2016 |Freedom House |- |'''The Global Enabling Trade Index''' (Халықаралық саудадағы елдерді тарту индексі) |113/136<ref>{{Cite news|title=The Global Enabling Trade Report 2016|url=http://reports.weforum.org/global-enabling-trade-report-2016/|work=Global Enabling Trade Report 2016|accessdate=2018-02-10|language=en-US}}</ref> |{{апат}}3,76 |2016 |World Economic Forum. |- | colspan="5" |*''алдыңғы басылыммен салыстырғанда'' |} == Халқы == ''Тағы қараңыз: [[Қырғызстан халқы]]'' [[Сурет:Kyrghyzstan demography.png|350px|нобай|солға|left|Қырғызстанның демографиялық қисығы]] Қырғызстанның тұрақты тұрғындары 6 140 200 адамға тең, ақшалай халқы — 5 885 000 адам (2017 жылғы 1 қаңтарға).<ref name="халық 2017" /> Бұл әлдеқайда көп, 1959 жылы елде өмір сүрген (2 065 000), 1970 (2,935,000), 1979 (3,523,000), 1989 (4,258,000), 1999 (4 823 000) жылдары. 1960 жылдарға дейін республика тұрғындары көші-қон мен табиғи өсімнің арқасында тез өсті, соңғы ауылдық қырғыз әсіресе маңызды болды, Өзбектер және басқа да Орталық Азия халықтарымен. 2015 жылдың 26 қарашасында Қырғызстан халқының саны 6 миллионға жетті.<ref>{{Cite web|url=http://www.president.kg/ru/archive/2015/11/26/|title=26 қараша, 2015 » Мұрағат »Қырғыз Республикасы Президентінің ресми сайты|publisher=www.president.kg|accessdate=2018-02-13}}</ref> Халықтың басым бөлігі республиканың оңтүстік аймақтарында [[Ош Облысы|Ош]], [[Жалалабат]], [[Баткен облысы|Баткен]] (3 241 600 немесе республиканың тұрақты тұрғындарының 52,8%), Халқы негізінен [[Ферғана аңғары]]нда тұрады. Сондай-ақ, халықтың басым бөлігі [[Шу аңғары]]нда шоғырланған (1 885 600 тұрғын немесе республикадағы тұрақты халықтың 30,7%-ы) және [[Талас алқабы]] (255 200 тұрғын немесе республиканың тұрақты тұрғындарының 4,2%). [[Ыстықкөл облысы|Ыстықкөл]] және [[Нарын облысы|Нарын облыстарын]]да 757,800 немесе республикадағы тұрақты халықтың 12,3%-ы тұрады.<ref name="халық 2017">[http://stat.kg/ru/statistics/download/operational/718/ 2017 жылы облыстардың, аудандардың, қалалардың, қалалық типтегі елді мекендердің саны.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180223001630/http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/718/ |date=2018-02-23 }}</ref> === Этнодемографиясы === Негізгі халқы — 4,393,057 адам, оның 73,2%-ы — [[қырғыздар]]. [[Қырғыздар]] бүкіл ел бойынша өмір сүріп жатыр және көптеген ауылдық жерлерде басым. [[Өзбектер]] екінші ең көп саны бар: 898 363 адам, бұл халықтың 14,6% құрайды, Өзбекстанның шекаралас өңірлерінде елдің оңтүстік-батысында шоғырланған. [[Орыстар]] - 356 637 адам, 5,8%. негізінен республиканың солтүстігіндегі қалалар мен ауылдарда шоғырланған. Басқа ұлт өкілдері: [[дүңгендер]] 69 093, [[ұйғырлар]] 56 015, [[тәжіктер]] 53,848, [[түріктер]] 42,829, [[қазақтар]] 35,087, [[татарлар]] 27,341, [[әзербайжандар]] 20,010, [[корейлер]] 17,015, [[украиндар]] 11 915, [[немістер]] 8340.<ref name="нац 2017">[http://stat.kg/ru/statistics/download/operational/729/ Қырғыз Республикасының тұрақты халқы 2009-2017 жж. Жеке азаматтардың саны.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180222235601/http://www.stat.kg/ru/statistics/download/operational/729/ |date=2018-02-22 }}</ref> {{bar box |title=Ұлттық құрамы<ref>http://stat.kg/media/publicationarchive/5b9a991d-7133-4f31-85b5-84ba6c206e3e.pdf</ref> |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{bar percent|[[қырғыздар]]|yellowgreen|73.2}} {{bar percent|[[өзбектер]]|green|14.6}} {{bar percent|[[орыстар]]|blue|5.8}} {{bar percent|[[дүңгендер]]|pink|1.1}} {{bar percent|[[ұйғырлар]]|purple|0.9}} {{bar percent|[[тәжіктер]]|purple|0.9}} {{bar percent|басқалар|red|3.5}} }} ;Қазақтар Шу облысының 13,000 [[қазақтар|қазақ]] тұрады. Ыстықкөлде — 7000, Бішкекте — 10 000; елдің кез келген басқа аймақта қазақтардың саны 700 (2016) артық емес. 1926 жылы Қырғызстандағы қазақтардың саны 1,7 мыңға жетті. Қырғыз халқының саны 661 000 адаммен салыстырғанда.<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1582 1926 жылғы Бүкілодақтық халық санағы. РСФСР өңірлері бойынша халықтың ұлттық құрамы. Қырғыз АССР.]</ref> [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық|1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық кезеңін]]де мәжбүрлеп ұжымдастыру кезінде, қазіргі заманғы Қазақстан аумағында қатал болды, көптеген қазақстандықтар Қырғызстан аумағына көшіп, осыған байланысты, 1939 жылғы санақ деректеріне сәйкес, қазақтардың саны 24 мың адамға дейін өсті. Тіпті 2007 жылы, Осы қазақтардың кейбірі әлі де Бішкекте тұрады.<ref>Petr KOKAISL, Jan Pargač a kol. [https://books.google.com/books?id=zxzX5K_8TQ8C&printsec=frontcover&dq=kokaisl&hl=cs ''Pastevecká společnost v proměnách času: Kyrgyzstán a Kazachstán'' : Kyrgyzstán: Cesta pastevců od tradice k modernitě. Praha: Univerzita Karlova, 2006.] ISBN 80-7308-119-9</ref><ref>Petr KOKAISL et al. [https://books.google.com/books?id=V2m26LIiq74C&pg=PT149&vq=кыргызы&dq=kokaisl&hl=cs&source=gbs_selected_pages&cad=2 ''Kyrgyzstán a Kyrgyzové. Қырғызстан мен қырғыз.'' Plzeň: Západočeská univerzita, 2008.]{{Deadlink|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} ISBN 978-80-7043-772-8</ref> 1989 жылғы санақпен 37 000 адам қарағанда қазақтардың санына сәйкес. Осы кезеңде, тәуелсіз Қырғызстан қалыптастыру кейін келді, Қазақстан қауымдастығының Қазақстанға қайта оралуы болды (жалпы алғанда 12 мыңнан астам халықтың теріс қалдықтары), ол 34 615 адам деңгейіне Қырғызстандағы қазақтардың санының қысқаруына әкелді. (2016 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша). Ыстықкөл облысында үй қазақтардың бірқатар, сондай-ақ бар. Қара-Суу қаласында өмір сүріп қазақтардың аз мөлшерде Ош облысы, («Казак-махалля»). ;Украиндар Қырғызстан аумағында [[украиндар]] орыстармен бірге бірінші кезекте Украинаның Полтава аймағынан және Ресейден көшіп келген. ;Немістер Немістердің бір бөлігі ХІХ ғасырда аймақта өмір сүрді, Бұл аймақта алғашқы неміс маннондары қона бастаған кезде, діни қудалау салдарынан үйлерін тастап кеткен. Ол бірнеше мың ғана адам болды, солтүстікте тұратын, Талас ауданында, олар Николайполдың қоныс аударатын ауылдарын құрды, Владимир, Андреевка, Романовка кейінірек Николайополямен байланысты. 1944 жылы [[Қырғыз КСР]]-да 4 мыңға жуық немістер тұрды. 1941–1945 жж. Орталық Азия республикаларында шамамен 500 мың неміс қоныс аударылды. 1989 жылы Қырғыз КСР-да тұратын 101 мың неміс, бұл республика халқының жалпы санының 2,4%-ын құрады. ;Дағыстандықтар [[Дағыстандықтар]], [[Кавказ]]дағы көптеген басқа халықтар сияқты, әртүрлі төлемдер бойынша депортациялау процесінде, депортациялауға және қуғынға ұшырады, діни және діни қызмет үшін. 1936 жылы КСРО халық комиссарлары Кеңесі қаулы қабылдады (21 мамыр, № 911-150 cc) «Дагестан мен [[Шешен-Ингуш Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Шешен-Ингуш аймағы]]нан 1000 құлақ шаруашылығын көшіру туралы, оның негізінде бірнеше мың адам Қырғыз КСР-на көшірілген. ;Татарлар [[Татарлар]] 27 341 адам көлемінде Қырғызстанда өмір сүреді. «Татарлар» термині Волга аймағының көптеген түпнұсқалық топтарын білдіреді, оңтүстік Орал, Сібірде, сондай-ақ Орталық Азиядан келген мигранттар. Олардың ортақ ерекшелігі түркі тілдерінің Қыпшақ кіші топтағы татар тілінің түрлі диалектілерін қолдану болып табылады. Волга татарлары Мишар тобын да қамтиды (можари, мечера), Симбирск пен «Қазақ» губерниясында түркітілдес тұрғындар, Төменгі Волгада және Оңтүстік Оралда тұратын. ;Дүңгендер XIX ғасырдың соңында, Қытайдың солтүстік-батысындағы Қытайдың орталық үкіметінің Дүңген көтерілісін басып озғаннан кейін, мыңдаған [[дүнгендер]] (мұсылман қытайлар). Дәстүрлі түрде дүнгендер жақсы фермерлер мен бағбандар, олардың суармалы бақтары көршілерге үлгі болды. («Дүнгендер» этнонимі негізінен Ресей мен ТМД-ның басқа елдерінде қолданылады: Қытайда өзіндік аты орыс тілінде (эуфония мақсатында) ретінде «Хуэй». Ауыл шаруашылығы, көгалдандыру және көгалдандырудан басқа, [[Орта Азия|Орталық Азиядағы]] дәстүрлі Дунган кәсіптері: сауда және шағын бизнес (мысалы, мейрамхана). Бұл азшылықты жеңілдікті көшіру облысы — бұл Шу алқабы (Токмок, Александровка ауылы, Милянфан, Кен-Булун) Ташыров ауылы (Қара-Су ауданы Ош облысы) және Ыстықкөл көлінің ауданы (Каракол, Ирдық ауылы). Бүгінгі Киевтің Бішкектегі Дунганская көшесі деп аталатын көше. Қырғыз Дунганның бір бөлігі 2000 жылдары Ресейге көшіп, негізінен [[Саратов облысы]]ның [[Ровно ауданы (Саратов облысы)|Ривне ауданы]]нда, онда дунгандар тығыз қоныстанған, бірінші кезекте [[Привольное]], [[Скатьковка]], [[Кочетное]] ауылында. ;Ұйғырлар Ұйғырлардың бір бөлігі 1820 жылдары Қытайға [[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң]] провинциясынан Қырғызстанға келді, Эмигранттардың екінші толқыны 1950 жылдан бері жалғасып келеді, бірнеше мың адамның ішінде (әсіресе қытай «мәдени революция» кезінде). Дүңгеннен айырмашылығы, ұйғыр этносы түркі тілдесіне жатады, Осылайша, Қытайдағы адамдардың басым бөлігінен ғана емес, дінмен ғана емес, сонымен бірге мәдени және лингвистикалық дәстүрлер ([[ұйғыр тілі]] Алтай тілдерінің отбасының түрік бөлімшесінің шығыс тобына жатады). Дегенмен, ТМД аумағында, Дүңгандар ретінде, ұйғырлар кейбір мәдени ұқсастықтармен сипатталады. Бүгінгі таңда Қырғызстанда 54810 ұйғыр тұрады, негізінен Бішкекте, және оның айналасы, сондай-ақ Ош және Жалалабат қалаларында. Бішкекте ұйғырлар Токолдош елді мекендерінде тығыз тұрады, Лебединовка, Новопокровка, Қырғызстанның оңтүстігінде Қашқар-Кыштак үлкен ұйғырлы ауылы орналасқан. Елдің оңтүстігінде ұйғырлар (сондай-ақ дүңгендер мен қазақтар) көбінесе өзбектермен ассимиляцияланды. қаласында ұйғыр қауымдастықтар, негізінен шағын және орта бизнесте жұмыс істейтін, қоғамдық тамақтандыру және сауда саласында, соның ішінде Қытаймен ірі көтерме сату, Қашқар-Кыштақ ауылында, негізінен ауыл шаруашылығында. ;Түріктер [[Түріктер]] ең маңызды ұлттық азшылықтардың бірін құрайды. Сондай-ақ, Қырғызстан аумағында [[КСРО халықтарын жер аудару|1943 жылғы депортация]]дан кейін осында болатын [[Қарашайлар|Қарашай]] мен [[Малқарлар|малқардардың]] саны аз. Пікір бар, формалды негіздер бойынша жарияланған ресми деректер бойынша халық, өйткені ресми дереккөздердегі деректерді растау мүмкін емес. Қырғызстан халқының соңғы санағы (2009) осы сипаттағы бұзушылықтардан өтті, олар объективті ақпарат ретінде қарастырыла алмайды. == Тілдері == Қырғызстан мен [[Қазақстан]] — [[Орталық Азия]]дағы [[орыс тілі]]н мемлекеттік тіл ретінде қалдырған жалғыз республикалар. 1989 жылғы қыркүйекте [[қырғыз тілі]] мемлекеттік тілге айналды. Қырғызстанда [[орыс тілі]] — ең кең таралған екінші тіл болып табылады. {| class="wikitable" !Атауы !Ана тілі !Екінші тілі !Сөйлеушілердің жалпы саны |- |[[Қырғыз тілі]] |3 830 556 |271 187 |4 121 743 |- |[[Орыс тілі]] |482 243 |2 109 393 |2 591 636 |- |[[Өзбек тілі]] |772 561 |97 753 |870 314 |- |[[Ағылшын тілі]] | |28 416 |28 416 |- |[[Француз тілі]] | |641 |641 |- |[[Неміс тілі]] |50 |10 |60 |- |Басқалары |277 433 |31 411 | |} == Дін == {{Тағы қараңыз|Қырғызстандағы дін|Қырғызстандағы Ислам|Қырғызстандағы христиан}} Қырғызстандағы сенушілердің басым көпшілігі — суннит мұсылмандары. Христиандар бар: православиелік, [[Қырғызстанның Апостолиялық әкімшілігі|Католиктер]] және түрлі протестанттық ағымдар. Сонымен бірге Қырғызстан — зайырлы мемлекет. Ел билігі діни қызметкерлердің діни рәсімдерді орындау үшін, республиканың заңнамасына қайшы келеді. Мысалы, 2016 жылы заң қабылданды, діни қызметкерлер өкілдерінің қылмыстық іс жүргізуде (3 жылдан 6 жылға дейін бас бостандығынан айыру) адаммен некеге тұруға қатысатын, кәбенеттік жасқа [[Некеге тұрудың ең төменгі жасы|үйленген емес]].<ref>[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=238463 Қырғыз Республикасында кәмелетке толмаған балаларды тартуға тыйым салынады] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120013504/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=238463 |date=2016-11-20 }}</ref> == Білім == Қырғызстандағы қазіргі заманғы білім беру үшін негіз кеңестік жүйе болып табылады. Тәуелсіздік алғаннан кейін білім беру саласында реформалар жүргізілді. Мектептегі білім 11 жылға есептелген, Олардың 9-ы міндетті. Бастауыш мектеп - 1-ден 4 сыныпқа дейін, 6-7 жастан 11 жасқа дейінгі балалар білім алады. Бастауыш мектепте балаларға базалық білім беріледі, Мұндай жазбаша ретінде, оқу, оқу тілдері, арифметика, Отан сабақтары, жұмыс, этика және дене тәрбиесі. Орта сыныптар 5-ден 9-сыныптарға дейін, 12 жастан 16 жасқа дейінгі балалар. Орта класстарда ғылыми тақырыптарды зерттей бастайды, математика, ақпараттық технологиялар, шет тілдерін тереңдетіп оқыту және т.б. Жоғары сыныптар 10-11 сыныпты құрайды. Қарамастан, 10-11 сыныпты таңдау міндетті емес, Мектеп оқушыларының 80% -ы орта мектепте оқиды. Мұнда студенттер сол тақырыпты оқып жатыр, орта сыныптағыдай, әскери істерді бастайды, сондай-ақ университетке түсуге дайындық. 11-сыныптың соңында, мектеп оқушылары қорытынды емтихандар мен Бүкіл республикалық тестілеуді (ОРТ) алады, оның қорытындысы бойынша университеттерге жұмысқа қабылдау жүргізілуде. 90-жылдардың басында мектептер жеке пәндер мен мамандықтарды жоғары деңгейде оқып-үйренді. 2000 жылы, орта қоғамдық мектептер саны болды - 1975 мектеп. Қазір олардың 2000-нан астамы бар. Үлкен қалаларда жекеменшік элиталық мектептер ашылды. Сонымен қатар, 7-17 жас аралығындағы балалар саны көп емес - 2013 жылы республикада 2901 адам болды, оның ішінде 1021 адам жұмыс істеді.<ref>Сорочайкина Е. В. Тұтынушылар қоғамын қалыптастыру жағдайында заманауи жастарды әлеуметтендірудің ерекшеліктері (қырғызстанның мысалында) // Әлеуметтік ғылымдардың өзекті сұрақтары: әлеуметтану, саясаттану, философия, тарих. — 2015. — № 46. — С. 49</ref> === ЖОО === 1990 жылы республикада тек 9 ЖОО болды, онда 58,8 мың оқушы оқиды, Тәуелсіздік жылдарында жоғары оқу орындарының саны айтарлықтай өсті және 2010 жылдың басында 52-ге жетті, оның 36-сы мемлекет. Студенттердің саны да артып, 2010 жылдың басында болды 220 мың. Республикада халықаралық «бірлескен» университеттер бар: Қырғыз-орыс (славян) университеті, Қырғыз-Түрік университетінің «Манас» және Қырғыз-түрік университетінің «Ала-Тоо», Орталық Азиядағы Америка университеті. * Қырғыз Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы * Шығыс университеті. Махмуд Қашғари-Барсакан * Қырғыз Республикасының Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы * Халықаралық Ататюрк-Алатоо Университеті (MOAA) * {{аударылмаған 4|Орталық Азиядағы Америка университеті||en|American university of central asia}} (АУЦА) * Бішкек қаржы-экономикалық академиясы (БФЭА) * Бішкек гуманитарлық университеті (БГУ) * Қырғыз экономикалық университеті (КЭУ) * Экономика және бизнес университеті (УЭП) * Қырғыз Республикасы Үкіметі жанындағы Қырғыз Мемлекеттік Құқық Академиясы (КСКА) * Қырғыз мемлекеттік медицина академиясы (ҚММА) * Қырғыз мемлекеттік дене тәрбиесі және спорт академиясы (КГАФКИ) * Қырғыз ұлттық аграрлық университеті. К.И. Скрябин (КУАУ) * Ыстықкөл мемлекеттік университеті. Қасым Тыныстанов (ИГУ) * Қырғыз мемлекеттік педагогикалық университеті ат. Арабаева * Нарын мемлекеттік университеті. С.Нааматова (НГУ) * Ош мемлекеттік университеті (Ош мемлекеттік университеті) * Ош технологиялық университеті. Академик М.Адышев (Ошту) * [[А.Мырсабеков атындағы Ош гуманитарлық-педагогикалық институты|Ош гуманитарлық-педагогикалық институты (ОГПИ)]] * Ош мемлекеттік әлеуметтік университеті (ОҚМУ) * МС-ның Ош филиалы * Орталық Азиядағы Ош университеті * Қырғыз мемлекеттік заң академиясы. Әділ Мұрат ұлы * Қырғыз мемлекеттік құрылыс, көлік және сәулет университеті (КМКТАУ) * [[Жүсіп Баласағұни атындағы Қырғыз Ұлттық Универсиеті]] * Борис Ельцин атындағы Қырғыз-Ресей Славян Университеті (КРСУ) * Қырғыз мемлекеттік техникалық университеті И.Раззакова (ҚарМТУ) * Орталық Азиядағы Халықаралық Университет (МУЦА) * Қырғызстанның халықаралық университеті (МУК) * Қырғыз-түрік университеті «Манас» (КТМУ) * Қырғыз Республикасы Қарулы Күштерінің Әскери институты Кеңес Одағының Батыры генерал-лейтенанты К. Усенбековтың есімі берілген * Жалалабат мемлекеттік университеті (ДжАГУ) * Баткен мемлекеттік университеті (БатГУ) == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Навигациялық блок |тақырып = Қырғызстан |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Азия елдері |Орталық Азия |ЭЫҰ |ТМД |Еуразия Экономикалық Қауымдастығы |ҰҚШҰ |Түркі кеңесі |Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы |ТҮРКСОЙ |Ислам ынтымақтастық ұйымы }} [[Санат:Қырғызстан|*]] [[Санат:Посткеңестік елдер]] d0la4qj9lri6mlh1qrxmyv3ckd0aujw 0 3320 3609377 3606664 2026-05-26T12:38:52Z Casserium 68287 3609377 wikitext text/x-wiki Алғашқы қазақстандық жоғары оқу орны 1928 жылы Алматы қаласында «Қазақ мемлекеттік университеті» деген атаумен құрылған. 1930 жылы ол Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтына айналды (қазір [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті|Абай атындағы ҚазҰПУ]]). 1934 жылы Қазақ мемлекеттік университеті қайта құрылды (қазір [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ]]). 2024-2025 оқу жылының басындағы ресми дерек бойынша [[Қазақстан|республика аумағында]] 113 жоғары оқу орны жұмыс істейді, оның 64-сі (56,6%-ы) жеке меншікте болса, 48-і (42,5%-ы) мемлекет және 1-еуі (0,9%-ы) шетел меншігінде.<ref>{{Cite web|url=https://stat.gov.kz/api/iblock/element/196781/file/kk/|title=Қазақстан Республикасындағы жоғары білім (2024-2025 оқу жылының басына)|lang=kk|publisher=[[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Ұлттық статистика бюросы]]|date=2024-12-25}}</ref> Жоғары оқу орындарының ішінде 11 ұлттық жоғары оқу орны (университет, академия, консерватория), 78 университет, 14 академия, 10 институт бар. == ''Мемлекеттік'' жоғары оқу орындары == === ''Дербес'' жоғары оқу орны === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:05%;" | Атауы ! style="width:05%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | {{comment|Дербес мәртебе}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:05%;" | Басшысы ! style="width:05%;" | Сайты |- | [[Назарбаев Университеті]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |2010 | style="text-align:center;" |2011 | дербес білім беру ұйымы || <small>Президент: профессор</small> <br /> Ахмад Вакар <br /><small>Провост: доктор</small> <br />Илесанми Адесида || {{URL|https://nu.edu.kz/}} |} === ''Халықаралық'' жоғары оқу орны === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:20%;" | Атауы ! style="width:05%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | {{comment|Халықаралық мәртебе}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:05%;" | Басшысы ! style="width:05%;" | Сайты |- | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | [[Түркістан (қала)|Түркістан]] | style="text-align:center;" |1991 | style="text-align:center;" |1992 | мекеме | <small>Ректор: экономика ғылымдарының кандидаты</small> <br />Темірбекова Жанар Амангелдіқызы |{{URL|https://ayu.edu.kz/}} |} === ''Ұлттық'' жоғары оқу орындары === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:26%;" | Атауы ! style="width:10%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | {{comment|Ұлттық мәртебе}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:21%;" | Басшысы ! style="width:05%;" class="unsortable" | Сайты |- | [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1934 | style="text-align:center;" |1993 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort|Түймебаев Жансейіт Қансейітұлы|<small>Басқарма төрағасы - ректор: филология ғылымдарының докторы</small> <br />[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Түймебаев Жансейіт Қансейітұлы]]}} |{{URL|https://farabi.university/}} |- | [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1934 | style="text-align:center;" |1994 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort|Бегентаев Мейрам Мұхаметрақымұлы|<small>Басқарма төрағасы - ректор: экономика ғылымдарының докторы</small> <br /> [[Мейрам Мұхаметрақымұлы Бегентаев|Бегентаев Мейрам Мұхаметрақымұлы]]}}|| {{URL|https://satbayev.university/}} |- | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті|Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1928 | style="text-align:center;" |2003 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort|Тілеп Болат Анапияұлы|<small>Басқарма төрағасы - ректор: саяси ғылымдар кандидаты</small> <br /> [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Тілеп Болат Анапияұлы]]}}|| {{URL|https://abaiuniversity.edu.kz/}} |- | [[Қазақ ұлттық медицина университеті|С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1931 | style="text-align:center;" |2001 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort|Шоранов Марат Едігеұлы|<small>Басқарма төрағасы - ректор: медицина ғылымдарының кандидаты</small> <br /> Шоранов Марат Едігеұлы}}|| {{URL|https://kaznmu.edu.kz/}} |- | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1929 (АЗМИ)<br />1930 (ҚазАШИ) | style="text-align:center;" |2001 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort|Күрішбаев Ақылбек Қажығұлұлы|<small>Басқарма төрағасы - ректор: ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы</small> <br /> [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Күрішбаев Ақылбек Қажығұлұлы]]}} | {{URL|https://www.kaznaru.edu.kz/}} |- |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[[Алматы]] |style="text-align:center;" |1944 | style="text-align:center;" |2019 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort||<small>Басқарма төрағасы - ректор: филология ғылымдарының кандидаты</small> <br /> Кәрімова Бейбіткүл Сәрсемханқызы}}|| {{URL|https://qyzpu.edu.kz/}} |- | [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1978 | style="text-align:center;" |2001 | республикалық мемлекеттік мекеме || {{sort|Жүдебаев Арман Әділханұлы|<small>Ректор: Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері</small> <br />Жүдебаев Арман Әділханұлы}} | {{URL|https://kaznai.kz/}} |- | [[Қазақ ұлттық консерваториясы|Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1944 | style="text-align:center;" |2001 | республикалық мемлекеттік мекеме || {{sort|Тасбергенова Гауһар Қошқарбекқызы|<small>Ректор: PhD докторы</small> <br /> Тасбергенова Гауһар Қошқарбекқызы}} | {{URL|https://www.conservatoire.edu.kz/}} |- | [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |1996 | style="text-align:center;" |2001 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort|Сыдықов Ерлан Бәтташұлы|<small>Басқарма төрағасы - ректор: тарих ғылымдарының докторы</small> <br /> [[Ерлан Бәтташұлы Сыдықов|Сыдықов Ерлан Бәтташұлы]]}} |{{URL|https://enu.kz/}} |- | [[Қазақ ұлттық өнер университеті|К. Байсейітова атындағы Қазақ ұлттық өнер университеті]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |1998 | style="text-align:center;" |1998 | республикалық мемлекеттік мекеме || {{sort|Ахмедьяров Ғалым Алғиұлы|<small>Ректор: Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері</small> <br /> Ахмедьяров Ғалым Алғиұлы}} || {{URL|https://kaznui.edu.kz/}} |- | [[Қазақ ұлттық хореография академиясы]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |2015 | style="text-align:center;" |2015 | шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорын || {{sort|Нүсіпжанова Бибігүл Нұрғалиқызы|<small>Ректор: Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері</small> <br /> [[Бибігүл Нұрғалиқызы Нүсіпжанова|Нүсіпжанова Бибігүл Нұрғалиқызы]]}} | {{URL|https://balletacademy.edu.kz}} |- | [[Қазақ ұлттық су шаруашылығы және ирригация университеті]] | [[Тараз]] | style="text-align:center;" |2024 | style="text-align:center;" |2024 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || {{sort||<small>Басқарма төрағасы - ректор: PhD докторы</small> <br /> Түсіпова Кәмшат Маратқызы}} || {{URL|https://kaznuvhi.edu.kz/}} |- | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық университеті]] | [[Қарағанды]] | style="text-align:center;" |1938 | style="text-align:center;" |2025 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор: заң ғылымдарының докторы</small> <br />[[Нұрлан Орынбасарұлы Дулатбеков|Дулатбеков Нұрлан Орынбасарұлы]] |{{URL|https://buketov.edu.kz/}} |} === ''Аймақтардағы мемлекеттік'' жоғары оқу орындары === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:26%;" | Атауы ! style="width:05%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:05%;" | Басшысы ! style="width:05%;" | Сайты |- | [[Каспий технологиялар және инжиниринг университеті|Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті]] | [[Ақтау]] | style="text-align:center;" |1976 || коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Президент:</small> <br />Ахметов Берік Бақытжанұлы |{{URL|https://yu.edu.kz/}} |- | [[Ақтөбе өңірлік университеті|Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті]] | [[Ақтөбе]] | style="text-align:center;" |1935 || коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Қарабасова Лаура Чапайқызы |{{URL|http://zhubanov.edu.kz/}} |- | [[Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті|М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті]] | [[Ақтөбе]] | style="text-align:center;" |1957 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Қалиев Әсет Әскерұлы |{{URL|https://zkmu.edu.kz/}} |- |[[Азаматтық авиация академиясы]] |[[Алматы]] | style="text-align:center;" |1995 | акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Мәмеков Дәулет Әбірбекұлы |{{URL|https://caa.edu.kz/}} |- | [[Арқалық педагогикалық университеті|Ы. Алтынсарин атындағы Арқалық педагогикалық университеті]] | [[Арқалық (қала)|Арқалық]] | style="text-align:center;" |1972 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />''бос орын'' |{{URL|https://api.edu.kz/}} |- | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті|С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |1957 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Тіреуов Қанат Маратұлы |{{URL|https://kazatu.edu.kz/}} |- | [[Астана медицина университеті]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |1964 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Надыров Камалжан Талғатұлы |{{URL|https://amu.edu.kz/}} |- | [[Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті|Х. Досмұхамедов атындағы Атырау университеті]] | [[Атырау]] | style="text-align:center;" |1950 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />[[Саламат Нұрмұханұлы Идрисов|Идрисов Саламат Нұрмұханұлы]] |{{URL|https://asu.edu.kz/}} |- | [[Атырау мұнай және газ университеті|С. Өтебаев атындағы Атырау мұнай және газ университеті]] | [[Атырау]] | style="text-align:center;" |1980 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Шакуликова Гүлзада Тәңірбергенқызы |{{URL|https://aogu.edu.kz/}} |- | [[Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті|Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университетi]] | [[Көкшетау]] | style="text-align:center;" |1962 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Сырлыбаев Марат Қадырұлы |{{URL|https://shokan.edu.kz/}} |- | [[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті|Ә. Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]] | [[Қарағанды]] | style="text-align:center;" |1953 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Сағынтаева Сәуле Саветқызы |{{URL|https://www.kstu.kz/}} |- | [[Қарағанды медицина университеті]] | [[Қарағанды]] | style="text-align:center;" |1950 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Тұрмұхамбетова Анар Ақылбекқызы |{{URL|https://qmu.edu.kz/}} |- | [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А. Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті]] | [[Қостанай]] | style="text-align:center;" |1939 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Қуанышбаев Сейітбек Бекенұлы |{{URL|https://ksu.edu.kz/}} |- | [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] | [[Қызылорда]] | style="text-align:center;" |1937 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Байқадамов Наурызбай Сейтқалиұлы |{{URL|https://korkyt.edu.kz/}} |- | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | [[Орал]] | style="text-align:center;" |1932 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Серғалиев Нұрлан Хабибуллаұлы |{{URL|https://wku.edu.kz/}} |- | [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті|Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]] | [[Орал]] | style="text-align:center;" |1963 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Наметов Асқар Мырзахметұлы |{{URL|https://wkau.edu.kz/}} |- | [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті|С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]] | [[Өскемен]] | style="text-align:center;" |1952 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Төлеген Мұхтар Әділбекұлы |{{URL|https://vku.edu.kz/}} |- | [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]] | [[Өскемен]] | style="text-align:center;" |1958 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Рахметуллина Сәуле Жәдігерқызы |{{URL|https://www.ektu.kz/}} |- | [[Торайғыров университеті]] | [[Павлодар]] | style="text-align:center;" |1960 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Медетов Нұрлан Әмірұлы |{{URL|https://tou.edu.kz/}} |- | [[Павлодар педагогикалық университеті|Ә. Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университеті]] | [[Павлодар]] | style="text-align:center;" |1962 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Әмірбекұлы Ержан |{{URL|https://ppu.edu.kz/}} |- | [[Солтүстік Қазақстан университеті|М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті]] | [[Петропавл]] | style="text-align:center;" |1937 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Исақаев Ербол Маратұлы |{{URL|https://ku.edu.kz/}} |- | [[Рудный индустриялық университеті]] | [[Рудный]] | style="text-align:center;" |1977 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Сапарходжаев Нұрбек Пажарбекұлы |{{URL|https://www.rii.edu.kz/}} |- | [[Шәкәрім университеті]] | [[Семей]] | style="text-align:center;" |1934 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Орынбеков Думан Рымғалиұлы |{{URL|https://shakarim.edu.kz/}} |- | [[Семей медицина университеті]] | [[Семей]] | style="text-align:center;" |1953 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Дюсупов Алтай Ахметқалиұлы |{{URL|https://smu.edu.kz/}} |- | [[Жетісу университеті|І. Жансүгіров атындағы Жетісу университеті]] | [[Талдықорған]] | style="text-align:center;" |1972 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Бөрібаев Ермек Әбілтайұлы |{{URL|https://zhetysu.edu.kz/}} |- | [[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]] | [[Тараз]] | style="text-align:center;" |1958 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />[[Ләззат Қалымбекқызы Еркінбаева|Еркінбаева Ләззат Қалымбекқызы]] |{{URL|https://dulaty.kz/}} |- | [[Қарағанды индустриялық университеті]] | [[Теміртау]] | style="text-align:center;" |1963 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Жәутіков Бахыт Ахатұлы |{{URL|https://tttu.edu.kz/}} |- | [[Халықаралық туризм және меймандостық университеті]] | [[Түркістан (қала)|Түркістан]] | style="text-align:center;" |2019 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Шоқпаров Әлібек Жұмабекұлы || {{URL|https://iuth.edu.kz/}} |- | [[Оңтүстік Қазақстан университеті|М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті]] | [[Шымкент]] | style="text-align:center;" |1943 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Ахмед-Заки Дархан Жұмақанұлы |{{URL|https://auezov.edu.kz/}} |- | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті|Ө. Жәнібеков атындағы Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | [[Шымкент]] | style="text-align:center;" |1937 | коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Нұртаев Әлібек Нұрбайұлы |{{URL|https://zhanibekov.edu.kz/}} |} == ''Мемлекеттік органдардың'' жоғары оқу орындары == {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:05%;" | Атауы ! style="width:05%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | Басшысы ! style="width:05%;" | Басқарушы орган ! style="width:05%;" | Сайты |- | ҚР Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы | [[Астана]] | style="text-align:center;" |1994 | <small>Ректор:</small> <br /> Жолманов Азамат Сағатұлы || [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігі]] || {{URL|https://www.apa.kz/}} |- | [[Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі#Сот төрелігі академиясы|ҚР Жоғары Сот Кеңесінің жанындағы Сот төрелігі академиясы]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |2001-2005, 2016 | <small>Ректор:</small> <br /> Мусин Қанат Қалқаманұлы || [[Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі|Жоғары Сот Кеңесі]] || {{URL|https://sta.edu.kz/}} |- | ҚР Бас прокуратурасының жанындағы Құқық қорғау органдары академиясы | [[Қосшы]] | style="text-align:center;" |2015 | {{sort|Сексембаев Марат Исламханұлы|<small>Ректор: 3-сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі</small> <br />Әбдіров Нұрғалым Мәжитұлы}} |[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокуратура]] |{{URL|https://academy-gp.kz/}} |- | "AML ACADEMY" Қаржылық мониторинг академиясы | [[Астана]] | style="text-align:center;" |2023 | <small>Ректор:</small> <br /> Мерзадинов Ерғали Серікбайұлы || [[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі|Қаржылық мониторинг агенттігі]] || {{URL|https://www.amlacademy.kz/}} |- | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Академиясы|ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің академиясы]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1974 | {{sort|Мұқашев Ахат Ғаббасұлы|<small>Бастық: ұлттық қауіпсіздік генерал-майоры</small> <br /> Мұқашев Ахат Ғаббасұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |— |- | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік әскери институты|ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара академиясы]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1931 | <small>Бастық: генерал-майор</small> <br />Поливанов Павел Константинович |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |— |- | ҚР Төтенше жағдайлар министрлігінің М. Ғабдуллин атындағы Азаматтық қорғау академиясы | [[Көкшетау]] | style="text-align:center;" |1997 | {{sort|Әлібеков Ерлан Әлібекұлы|<small>Бастық: азаматтық қорғау полковнигі</small> <br />Әлібеков Ерлан Әлібекұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрлігі]] |{{URL|http://agz.edu.kz/}} |- | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының Академиясы|ҚР Ұлттық ұланының академиясы]] | [[Петропавл]] | style="text-align:center;" |1997 | {{sort|Тоқышев Артур Қалиақпарұлы|<small>Бастық: полковник</small> <br />Тоқышев Артур Қалиақпарұлы}} |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұлан Бас қолбасшылығы|Ұлттық ұланның Бас қолбасшылығы]] |{{URL|https://www.ang.edu.kz/}} |- | ҚР Ішкі істер министрлігінің Ш. Қабылбаев атындағы Қостанай академиясы | [[Қостанай]] | style="text-align:center;" |1971 | {{sort|Дәрменов Ақынқали Дәуітбайұлы|<small>Бастық: полиция генерал-майоры</small> <br /> [[Ақынқали Дәуітбайұлы Дәрменов|Дәрменов Ақынқали Дәуітбайұлы]]}} |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] |{{URL|https://qpa.edu.kz/}} |- | ҚР Ішкі істер министрлігінің М. Есболатов атындағы Алматы академиясы | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |1956 | {{sort|Қобландин Қалижан Жеңісбекұлы|<small>Бастық: полиция полковнигі </small> <br /> Қобландин Қалижан Жеңісбекұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] |{{URL|https://alpolac.edu.kz/}} |- | [[Қазақстан Республикасы ІІМ Қарағанды академиясы|ҚР Ішкі істер министрлігінің Б. Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы]] | [[Қарағанды]] | style="text-align:center;" |1969 | {{sort|Биекенов Нұрлан Амангелдіұлы|<small>Бастық: полиция полковнигі </small> <br /> Биекенов Нұрлан Амангелдіұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] |{{URL|https://kpa.edu.kz/}} |- | ҚР Ішкі істер министрлігінің М. Бөкенбаев атындағы Ақтөбе заң институты | [[Ақтөбе]] | style="text-align:center;" |1996 | {{sort|Мұхаметқалиев Нұркен Жанболатұлы|<small>Бастық: полиция полковнигі</small> <br /> Мұхаметқалиев Нұркен Жанболатұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] |{{URL|https://auimvd.edu.kz/}} |- | ҚР Ішкі істер министрлігінің басқару академиясы | [[Астана]] | style="text-align:center;" |2024 | {{sort|Жолдасов Ораз Жолдасұлы|<small>Бастық:</small> <br /> Жолдасов Ораз Жолдасұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Ішкі істер министрлігі]] | {{URL|https://aumvd.citorleu.kz/}} |- | [[Ұлттық қорғаныс университеті|ҚР Қорғаныс министрлігінің Ұлттық қорғаныс университеті]] | [[Астана]] | style="text-align:center;" |1997 | {{sort|Әбжанов Бауыржан Садықұлы|<small>Бастық: генерал-майор</small> <br />Әбжанов Бауыржан Садықұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрлігі]] |{{URL|https://nuo.kz/}} |- | ҚР Қорғаныс министрлігінің Радиоэлектроника және байланыс әскери-инженерлік институты | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |2001 | {{sort|Кабаков Нұртас Дәулетұлы|<small>Бастық: генерал-майор</small> <br /> Қабақов Нұртас Дәулетұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрлігі]] |{{URL|https://www.viires.edu.kz/}} |- | ҚР Қорғаныс министрлігінің [[Әуе Қорғаныс Күштері Әскери Институты|Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Т.Ж. Бигелдинов атындағы Әуе қорғанысы күштерінің әскери институты]] | [[Ақтөбе]] | style="text-align:center;" |1974 | {{sort|Еспағанбетов Тимур Төлегенұлы|<small>Бастық: полковник</small> <br /> Еспағанбетов Тимур Төлегенұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрлігі]] |{{URL|https://visvo.edu.kz/}} |- | ҚР Қорғаныс министрлігінің [[Құрлық әскерлерінің әскери институты|С. Нұрмағамбетов атындағы Құрлық әскерлерінің әскери институты]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" | 1970 | {{sort|Ибатулин Бауыржан Шарифулаұлы|<small>Бастық: генерал-майор </small> <br /> Ибатулин Бауыржан Шарифулаұлы}} |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қорғаныс министрлігі]] | — |} == ''Жекеменшік'' жоғары оқу орындары == === Университеттер === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:26%;" | Атауы ! style="width:05%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:05%;" | Басшысы ! style="width:05%;" | Сайты |- | [[Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті]] | [[Алматы]] | style="text-align:center;" |2009 | акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы - ректор:</small> <br />Исахов Асылбек Абдиашимұлы |{{URL|https://iitu.edu.kz/}} |- | [[Қазақстан-Британ техникалық университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |2001 || акционерлік қоғам || <small>Ректор (басқарма төрағасы):</small> <br />Ғабдуллин Маратбек Төлебергенұлы || {{URL|https://kbtu.edu.kz/}} |- | [[Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті университеті|«Нұр-Мүбарак» Египет ислам мәдениеті университеті]]{{efn|Құрылтайшысы — [[Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы]].}} || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1993 || жеке мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Ахмед Хусейн Мухаммад Ибраһим || {{URL|https://www.nmu.edu.kz/}} |- | [[Алматы энергетика және байланыс университеті|Ғ. Дәукеев атындағы Алматы энергетика және байланыс университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1975 || коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Ректор:</small> <br />Нығыметов Ғани Сақтағанұлы || {{URL|https://aues.edu.kz/}} |- | [[КИМЭП|КИМЭП университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1992 || коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Президент:</small> <br />[[Чан Йан Бэнг]] <br /><small>Провост, бірінші проректор:</small> <br />Тимоти Льюис Барнетт || {{URL|https://www.kimep.kz/}} |- | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1941 || акционерлік қоғам || <small>Ректор:</small> <br />[[Сәлима Сағиқызы Құнанбаева|Құнанбаева Сәлима Сағиқызы]] || {{URL|https://www.ablaikhan.kz/}} |- | [[Тұран (университет)|«Тұран» университеті]]{{efn|Құрылтайшылары — университет басшысы және «Тұран» білім беру корпорациясы президенті Рахман Алшанов пен оның ұлы, «Тұран» корпорациясының бірінші вице-президенті Қуаныш Тазабеков, «Тұран-Астана» университетінің бұрынғы ректоры және «Тұран» корпорациясының вице-президенті Орақ Әлиев}} || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1992 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Алшанов Рахман Алшанұлы || {{URL|https://turan.edu.kz/}} |- |[[ALT Университеті|М. Тынышбаев атындағы ALT университеті]] |[[Алматы]] | style="text-align:center;" |1931 | акционерлік қоғам || <small>Президент-ректор:</small> <br />Жармағамбетова Меруерт Советқызы |{{URL|https://alt.edu.kz/}} |- | [[Нархоз университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1963 || коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Президент, басқарма төрағасы:</small> <br />Қожахмет Қанат Темірғалыұлы <br /><small>Провост:</small> <br />Шоланов Ерлан Нұрлыбекұлы || {{URL|https://narxoz.edu.kz/}} |- | [[Алматы технологиялық университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1957 || акционерлік қоғам || <small>Президент:</small> <br />[[Құралбек Сәдібайұлы Құлажанов|Құлажанов Құралбек Сәдібайұлы]] <br /><small>Ректор:</small> <br />Құлажанов Талғат Құралбекұлы || {{URL|https://atu.edu.kz/}} |- | [[Қазақстан-Неміс университеті]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1999 || білім беру мекемесі || <small>Президент:</small> <br />Волрад Роммель <br /><small>Ректор:</small> <br />Әжібаева Әсел Әуезқызы || {{URL|https://dku.kz/}} |- | [[Халықаралық бизнес университеті|К. Сағадиев атындағы Халықаралық бизнес университеті]] (UIB){{efn|Құрылтайшылары — «NNEF» қоғамдық қорының директоры Светлана Мырзабекова, бұрынғы білім және ғылым министрі [[Ерлан Кенжеғалиұлы Сағадиев|Ерлан Сағадиевтің]] жақын туыстары}} || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1992 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Махметова Анар Мұсақызы | {{URL|https://uib.edu.kz/}} |- | Қонаев Университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1993 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Президент:</small> <br />Жалаири Өмірәлі Шакарапұлы <br /><small>Ректор:</small> <br />Өмірәлі Жәзира Өмірәліқызы || {{URL|https://vuzkunaeva.kz/}} |- | Еуразия технологиялық университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1948 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Сүлейменов Ербол Зинаддинұлы || {{URL|https://etu.edu.kz/}} |- | [[Каспий қоғамдық университеті]] (Caspian University){{efn|Құрылтайшысы — ақын, психолог, продюсер [[Карина Сәрсенова]] (белгілі кәсіпкер [[Рашид Темірболатұлы Сәрсенов|Рашит Сәрсеновтің]] қызы).}} || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1992 || білім беру мекемесі || <small>Ректор:</small> <br />Нүсенов Жолдасбек Мүсілімұлы || {{URL|https://cu.edu.kz/}} |- | [[Халықаралық инженерлік-технологиялық университеті]]|| [[Алматы]] || style="text-align:center;" |2001 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Сәрсенбекова Гүлнәр Әлібекқызы | {{URL|https://metu.edu.kz/}} |- | Халықаралық көліктік-гуманитарлық университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |2000 || мекеме || <small>Президент:</small> <br />Омаров Амангелді Жұмағалиұлы <br /><small>Ректор:</small> <br />Тұрдалиев Әуезхан Тұрдалыұлы | {{URL|https://mtgu.edu.kz/}} |- | Алматы гуманитарлық-экономикалық университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1997 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Корвяков Валерий Анатольевич || {{URL|https://ageu.edu.kz/}} |- | Қазақстан-Ресей медициналық университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1992 || мемлекеттік емес білім беру мекемесі || <small>Ректор:</small> <br />Жайнақбаев Нұрлан Темірбекұлы || {{URL|https://krmu.edu.kz/}} |- | [[Алматы Менеджмент Университеті|Алматы менеджмент университеті]] (AlmaU){{efn|Құрылтайшылары — университет басшысы Асылбек Қожахметовтің жақын туыстары, кәсіпкер Абылайхан Саматдин, ғалым және кәсіпкер Мірғали Қонаевтың ұлы}} || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1988 || білім беру мекемесі || <small>Президент:</small> <br />Қожахметов Асылбек Базарбайұлы<br /><small>Ректор:</small> <br />Болдыбаев Тимур Керімбекұлы || {{URL|https://almau.edu.kz/}} |- | «ҚДЖСМ» Қазақстандық медицина университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" | 1997|| жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Әуезова Ардақ Мұханбетжанқызы || {{URL|https://ksph.edu.kz/}} |- |[[Қайнар (университет)|Q University]] |[[Алматы]] | style="text-align:center;" |1991 | мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Джанегизова Айсұлу Сабирханқызы |{{URL|https://q-university.kz/}} |- | Халықаралық білім беру корпорациясы ([[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы]], Қазақ-Америка Университеті) || [[Алматы]] || style="text-align:center;" | 1980&nbsp;(ҚазБСҚА) <br />1997 (ҚАУ) <br />2007 (ХБК) || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />[[Маргарита Болатқызы Имандосова|Имандосова Маргарита Булатовна]] <br /><small>Провост:</small> <br />Сәбденалиев Бақтияр Асылбайұлы || {{URL|https://mok.edu.kz/}} |- | [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|М.С. Нәрікбаев атындағы КАЗГЮУ университеті]] || [[Астана]]|| style="text-align:center;" | 1994|| акционерлік қоғам || <small>Басқарма төрағасы:</small> <br />Нәрікбаев Талғат Мақсұтұлы <small>Провост (ректор):</small> <br />Пен Сергей Геннадьевич | {{URL|https://mnu.kz/}} |- | Astana IT University{{efn|91% үлесі «NNEF» қоғамдық қорына, 9% үлесі Қазақстан Үкіметіне тиесілі.}} || [[Астана]]|| style="text-align:center;" | 2019|| жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Хикметов Асқар Құсыпбекұлы || {{URL|https://astanait.edu.kz/}} |- | Астана халықаралық университеті || [[Астана]]|| style="text-align:center;" | 2018 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Президент:</small> <br />Ырсалиев Серік Азтайұлы <br /><small>Ректор:</small> <br />Мырзағалиева Анар Базарқызы || {{URL|https://www.aiu.kz/}} |- | Esil University || [[Астана]]|| style="text-align:center;" | 1999 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Таубаев Аяпберген Алданайұлы || {{URL|https://esil.edu.kz/}} |- | Қ. Құлажанов атындағы Қазақ технология және бизнес университеті{{efn|Жалғыз акционері — [[Алматы технологиялық университеті|«Алматы технологиялық университеті»]] АҚ}} || [[Астана]]|| style="text-align:center;" | 2003|| акционерлік қоғам || <small>Президент-ректор:</small> <br />Байбеков Сейдіқасым Ниязбекұлы || {{URL|https://kaztbu.edu.kz/}} |- | «Тұран-Астана» Университеті{{efn|Құрылтайшылары — университеттің бұрынғы ректоры және «Тұран» білім беру корпорациясының вице-президенті Орақ Әлиев, Қаржыгерлер қауымдастығының төрағасы Серік Аханов, белгілі саясаткер [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеевтің]] жұбайы Гүлнар Исмурзина, университеттің бұрынғы ректоры Сабыржан Мадеев, «Тұран» корпорациясының бірінші вице-президенті Қуаныш Тазабеков, «Тұран» корпорациясының президенті Рахман Алшанов}} || [[Астана]]|| style="text-align:center;" | 1998 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Жапарова Гүлжамал Әлкенқызы || {{URL|https://tau-edu.kz/}} |- | Баишев Университеті || [[Ақтөбе]]|| style="text-align:center;" | 1996 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Лыгина Ольга Ивановна || {{URL|https://bu.edu.kz/}} |- | [[Жезқазған университеті|Ө.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университеті]] || [[Жезқазған]]|| style="text-align:center;" | 1961|| акционерлік қоғам || <small>Президент-ректор:</small> <br />Тәкішев Әбділмәлік Арғынұлы || {{URL|https://zhezu.edu.kz/}} |- | А. Мырзахметов атындағы Көкшетау университеті || [[Көкшетау]]|| style="text-align:center;" | 2000|| мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Елубаев Сағынтай Зекенұлы || {{URL|https://kuam.edu.kz/}} |- | [[Қарағанды экономика университеті|Қазтұтынуодағы Қарағанды университеті]]{{efn|Құрылтайшысы — ҚР кооперативтік ұйымдарының облыстық (өңірлік) бірлестіктерінің қауымдастығы (Қазтұтынуодағы)}} || [[Қарағанды]]|| style="text-align:center;" | 1966|| жеке мекеме || <small>Ректор:</small> <br />[[Ерқара Балқараұлы Аймағамбетов|Аймағанбетов Ерқара Балқараұлы]] || {{URL|https://keu.kz/}} |- | [[SDU University]]{{efn|Құрылтайшысы — «Білім Орда» Халықаралық қоғамдық қоры.}} || [[Қаскелең]] || style="text-align:center;" | 1996|| мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Игенбаев Әлімжан Бекежанұлы || {{URL|https://sdu.edu.kz/}} |- | М. Дулатов атындағы Қостанай инженерлік-экономикалық университеті || [[Қостанай]] || style="text-align:center;" | 1996 || жеке мекеме || <small>Президент:</small> <br />Мамедов Рихсибай Абдурахманович<br /><small>Ректор:</small> <br />Исмаилов Арман Оразалыұлы || {{URL|https://kineu.edu.kz/}} |- | Академик З. Алдамжар атындағы Қостанай әлеуметтік-техникалық университеті || [[Қостанай]] || style="text-align:center;" | 1998 || мекеме || <small>Президент:</small> <br />Алдамжар Бибігүл Зұлқарнайқызы <br /><small>Ректор:</small> <br />Абдуллин Руслан Батыржанұлы || {{URL|https://kosstu.edu.kz/}} |- | «Болашақ» Қызылорда университеті || [[Қызылорда]] || style="text-align:center;" | 1995 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Президент:</small> <br />[[Бақберген Сәрсенұлы Досманбетов|Досманбетов Бақберген Сәрсенұлы]]<br /><small>Ректор:</small> <br />Досманбетов Динар Бақбергенұлы | {{URL|https://bolashak-edu.kz/}} |- | Қызылорда ашық университеті || [[Қызылорда]] || style="text-align:center;" | 1998 || білім беру мекемесі || <small>Ректор:</small> <br />Бисенов Қылышбай Алдабергенұлы || {{URL|https://ouk.edu.kz/}} |- | Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті || [[Орал]] || style="text-align:center;" | 2000|| жеке меншік жоғары кәсіби білім беру мекемесі || <small>Ректор:</small> <br />Шакешев Бекболат Теміржанұлы || {{URL|https://wkitu.kz/}} |- | Қазақстан инновациялық және телекоммуникациялық жүйелер университеті || [[Орал]] || style="text-align:center;" | 1998 || мемлекеттік емес білім беру мекемесі || <small>Президент:</small> <br />[[Ақсерік Сарыұлы Әйтімов|Әйтімов Ақсерік Сарыұлы]]<br /> <small>Ректор:</small> <br />Баяхов Әліби Науханұлы || {{URL|https://kazuits.edu.kz/}} |- | [[Қазақстан-Американдық еркін университеті|Қазақстан-Америка еркін университеті]] || [[Өскемен]] || style="text-align:center;" | 1994|| жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Президент:</small> [[Ережеп Әлхайырұлы Мәмбетқазиев|Мәмбетқазиев Ережеп Әлхайырұлы]]<br /><small>Ректор:</small> <br />Мәмбетқазиев Айдар Ережепұлы || {{URL|https://kafu.edu.kz/}} |- | Инновациялық Еуразия университеті || [[Павлодар]] || style="text-align:center;" | 1991 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Мұсабекова Гүлвира Айдарханқызы || {{URL|https://ineu.edu.kz/}} |- | Әлихан Бөкейхан университеті || [[Семей]] || style="text-align:center;" | 1998 || білім беру мекемесі || <small>Президент:</small> Құрманбаева Шырын Асылханқызы<br /><small>Ректор:</small> <br />Койчубаев Александр Сергеевич || {{URL|https://abu.edu.kz/}} |- | Академик Ә. Қуатбеков атындағы Халықтар Достығы университеті || [[Шымкент]]|| style="text-align:center;" | 1999|| мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Қуатбекова Рабиға Әбдімұсақызы || {{URL|https://udn.edu.kz/}} |- | Ж.А. Тәшенев атындағы университет || [[Шымкент]]|| style="text-align:center;" | 1998 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Президент:</small> <br />Серік Оңалбайұлы<br /><small>Ректор:</small> <br />Байболов Қанат Сейтжанұлы || {{URL|https://tashenev.edu.kz/}} |- | «Мирас» Университеті || [[Шымкент]]|| style="text-align:center;" | 1997 || мекеме || <small>Президент:</small> Мырзалиев Мәлік Болатұлы<br /><small>Ректор:</small> <br />Халықберген Нүркен Ғалымұлы || {{URL|https://miras.edu.kz/}} |- | Орталық Азия Инновациялық Университеті || [[Шымкент]]|| style="text-align:center;" | 2021|| жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Ажидинов Акмалдин Сапардинович || {{URL|https://caiu.edu.kz/}} |- | Шымкент университеті || [[Шымкент]]|| style="text-align:center;" | 2001 || жеке мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Сейтқұлов Нұрлыбек Ақынұлы || {{URL|https://univershu.edu.kz/}} |} === Академиялар === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:26%;" | Атауы ! style="width:10%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:05%;" | Басшысы ! Сайты |- | [[Қазақ спорт және туризм академиясы]] || [[Алматы]] || style="text-align:center;" | 1944|| коммерциялық емес акционерлік қоғам || <small>Президент:</small> <br />[[Қайрат Хайроллаұлы 3акария|Закирьянов Қайрат Қайроллаұлы]]<br /> <small>Ректор:</small> <br />Закирьянов Бауыржан Қайратұлы | {{URL|https://kazast.edu.kz/}} |- | Дене шынықтыру және бұқаралық спорт академиясы || [[Астана]] || style="text-align:center;" | 2021 || жауапкершілігі шектеулі серіктестік || <small>Ректор:</small> <br />Қуанғалиева Тұрсынзада Қуанғалиқызы || {{URL|https://apems.edu.kz/}} |- | Гуманитарлық-техникалық академия || [[Көкшетау]] || style="text-align:center;" | 1992|| мекеме || <small>Президент:</small> <br />Пак Владимир Юн-Динович<br /><small>Ректор:</small> <br />[[Әбілмәжін Мұсайыпұлы Аюлов|Аюлов Әбілмәжін Мұсайыпұлы]] || {{URL|https://gta.edu.kz/}} |- | «Болашақ» академиясы || [[Қарағанды]] || style="text-align:center;" | 1995 || жеке меншік мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Рысмағамбетова Гүлнара Мусиқызы || {{URL|https://bolashaq.edu.kz/}} |- | Орталық Қазақстан Академиясы || [[Қарағанды]] || style="text-align:center;" | 2012 || жеке мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Жүнісов Бақтыбай Жолжақсынұлы || {{URL|https://c-k-a.edu.kz/}} |- | [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]] || [[Шымкент]] || style="text-align:center;" | 1979 || акционерлік қоғам || <small>Ректор:</small> <br /> Сейітжанова Жанна Серікжанқызы|| {{URL|https://skma.edu.kz/}} |} === Институттар === {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:26%;" | Атауы ! style="width:10%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:05%;" | Түрі ! style="width:05%;" | Басшысы ! Сайты |- | Л.Б. Гончаров атындағы Қазақ автомобиль-жол институты || [[Алматы]] || style="text-align:center;" | 1999 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Қабашев Рақымжан Әбілқасымұлы || {{URL|https://kazadi.edu.kz/}} |- | [[Еуразия гуманитарлық институты|А.Қ. Құсайынов атындағы Еуразия гуманитарлық институты]] || [[Астана]] || style="text-align:center;" | 1995|| жоғары білім беру мекемесі || <small>Ректор:</small> <br />Исмаилов Амангелді Жақсылықұлы || {{URL|https://egi.edu.kz/}} |- | [[Қаныш Сәтбаев атындағы Екібастұз инженерлік-техникалық институты (ЕИТИ)|Академик Қ. Сәтбаев атындағы Екібастұз инженерлік-техникалық институты]] || [[Екібастұз]] || style="text-align:center;" | 1994 || мекеме || <small>Ректор:</small> <br />Сиваракша Далида Маратовна || {{URL|https://eiti.edu.kz/}} |- | Ш. Мұртаза атындағы Халықаралық Тараз инновациялық институты || [[Тараз]] || style="text-align:center;" | 2008 || мекеме || <small>Президент:</small> <br />Мүслімов Нұржан Жомартұлы<br /> <small>Ректор:</small> <br />Баяндин Марат Асылбекұлы | {{URL|https://htii.edu.kz/}} |} == ''Шетелдік'' ЖОО филиалдары == {| class="sortable" border="border:1px solid darkgray;" cellpadding="9" cellspacing="0" style="font-size:100%;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9;border:1px solid darkgray;border-collapse:collapse;" width="100%" |- style="background-color:#99ccff;1px solid darkgray;text-align:center;font-weight:bold;" ! style="width:26%;" | Филиал ! style="width:10%;" | Қала ! style="width:05%;" | {{comment|Ашылған жыл}} ! style="width:10%;" | Серіктес ЖОО ! style="width:05%;" | Басшысы ! Сайты |- | {{ту|Ресей}} Санкт-Петербург гуманитарлық кәсіподақтар университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |1984 || — || <small>Директор:</small> <br />Аубакирова Анна Александровна || {{URL|https://almata.gup.ru/}} |- | {{ту|Ресей}} Челябі мемлекеттік университеті || [[Қостанай]] || style="text-align:center;" |2000 || — || <small>Директор:</small> <br />Нализко Наталья Александровна || {{URL|https://csukz.ru/}} |- | {{ту|Ресей}} [[Мәскеу мемлекеттік университеті|М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті]] || [[Астана]] || style="text-align:center;" |2001 || Гумилёв университеті || <small>Директор:</small> <br />Сидорович Александр Владимирович || {{URL|https://www.msu.kz/}} |- | {{ту|Ресей}} Мәскеу авиациялық институты || [[Байқоңыр (қала)|Байқоңыр]] || style="text-align:center;" |2012 || — || <small>Директор:</small> <br />Самойленко Елена Аркадьевна || {{URL|https://voshod.mai.ru/}} |- | {{ту|Ұлыбритания}} De Montfort University || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |2021 || — || <small>Кампус басшысы:</small> <br />Эрик Димла || {{URL|https://dmuk.edu.kz/}} |- | {{ту|Ресей}} «МИФИ» Ұлттық ядролық зерттеу университеті || [[Алматы]] || style="text-align:center;" |2022 || Әл-Фараби университеті || <small>Директор:</small> <br />Дәулетов Асқар Ербұланұлы || {{URL|https://almaty.mephi.ru/}} |- | {{ту|Германия}} Қазақ-неміс тұрақты инженерия институты || [[Ақтау]] || style="text-align:center;" |2023 || Есенов университеті || <small>Директор:</small> <br />Макс Айрих || {{URL|https://kini.kz/}} |- | {{ту|Ұлыбритания}} Coventry University || [[Астана]] || style="text-align:center;" |2024 || — || <small>Президент:</small> <br />[[Мирас Мұхтарұлы Дәуленов|Дәуленов Мирас Мұхтарұлы]] || {{URL|https://coventry.edu.kz/}} |} * {{ту|АҚШ}} Аризона университеті ([[Петропавл]], 2022) — Қозыбаев университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Ресей}} [[Ресей мемлекеттік мұнай және газ университеті|И.М. Губкин атындағы Ресей мемлекеттік мұнай және газ университеті]] ([[Атырау]], 2022) — Өтебаев университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Ұлыбритания}} Heriot-Watt University ([[Ақтөбе]], 2023)<ref>[https://kapital.kz/gosudarstvo/122564/kakiye-filialy-zarubezhnykh-vuzov-otkryli-v-kazakhstane.html Какие филиалы зарубежных вузов открыли в Казахстане]</ref> — Жұбанов университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Польша}} Быдгощ экономика университеті ([[Семей]], 2023) — Шәкәрім университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Қытай}} [[Гонконг университеті]] ([[Алматы]], 2023) — Сәтбаев университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Қытай}} Тяньцзин кәсіби университеті ([[Өскемен]], 2023) — Серікбаев университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Қытай}} Солтүстік-Батыс политехникалық университеті ([[Алматы]], 2023) — Әл-Фараби университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Оңтүстік Корея}} Сеул ұлттық ғылым және технологиялар университеті ([[Қызылорда]], 2023) — Қорқыт ата университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Италия}} Марке политехникалық университеті ([[Талдықорған]], 2024) — Жансүгіров университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Қытай}} Пекин тіл және мәдениет университеті ([[Астана]], 2024) — Астана халықаралық университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Түркия}} Гази университеті ([[Шымкент]], 2024) — Жәнібеков университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Ирландия}} Квинс университеті ([[Алматы]], 2024) — Нархоз университеті жанында жұмыс істейді * {{ту|Ресей}} Д.И. Менделеев атындағы Ресей химия-технология университеті ([[Тараз]], 2024) — Дулати университеті жанында жұмыс істейді == Жекешелендірілген жоғары оқу орындары == # "[[ALT Университеті|М. Тынышбаев атындағы ALT университеті]]" АҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2012 жылы жеке меншікте болған 65% акциясын "[[Қазақстан темір жолы]]" ұлттық компаниясы сатып алып, 2015 жылы үлесін 100%-ға дейін арттырды. 2018 жылы оқу орны қайта жекешелендірілді. 2024 жылғы дерек бойынша жалғыз акционері — "Управляющая Компания КазАТК" ЖШС (иесі кәсіпкер Гүлзана Серікова).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1972436/%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%BE%D0%BB%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%B8%20%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%202023%20%D0%BE%D1%82%2026%2008%2024.pdf Аудиторский отчет за 2023 год (консолидированный)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923210852/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1972436/%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%BE%D0%BB%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%B8%20%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%202023%20%D0%BE%D1%82%2026%2008%2024.pdf |date=2024-09-23 }}</ref> # "[[Қазақстан-Британ техникалық университеті]]" АҚ — 2001 жылы құрылған кезде акциялары Қазақстан Үкіметіне, ал 2003-2018 жылдары "[[ҚазМұнайГаз]]" ұлттық компаниясына тиесілі болды. 2024 жылғы дерек бойынша жалғыз акционері "NNEF" қоғамдық қоры болды (иесі кәсіпкер [[Динара Нұрсұлтанқызы Құлыбаева|Динара Құлыбаева]]).<ref>[https://opi.dfo.kz/p/ru/DossierDownload/DfoObjects/1959955/%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%20%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B4%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%9A%D0%91%D0%A2%D0%A3%202023.pdf Аудиторский отчет за 2023 год]</ref> 2025 жылы жоғары оқу орны бірнеше ай бойы "Қайтарылған активтерді басқару компаниясы" ЖШС басқаруында болды.<ref>[https://opi.dfo.kz/p/ru/DfoObjects/objects/teaser-view/28429?WebReportPluginId=1dc804c7-71c0-4007-be82-9dd4bc75ccab&WebReportId=21682&WebReportPart=spreadsheet&OptionName=WebReports Акционерное Общество "Казахстанско-Британский Технический Университет"]</ref> # "[[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]]" АҚ — 2018 жылға дейін 100% акциясы мемлекетке тиесілі болды. 2024 жылғы дерек бойынша жалғыз акционері — "Қазақ инновациялық университеті" ЖШС ("Оңтүстік" қаржы сауда-өнеркәсіп корпорациясы" ЖШС құрамына кіреді, иесі кәсіпкер [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов|Серікжан Сейітжанов]], оның жұбайы мен балалары).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1920467/%D0%9E%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%90%D0%9E%20%D0%AE%D0%9A%D0%9C%D0%90.pdf Аудиторский отчет за 2023 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240924000049/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1920467/%D0%9E%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%90%D0%9E%20%D0%AE%D0%9A%D0%9C%D0%90.pdf |date=2024-09-24 }}</ref> # "Қазақ медициналық үздіксіз білім беру университеті" АҚ — 2015 жылға дейін 100% акциясы мемлекетке тиесілі болды. 2021 жылы бас лицензиясынан айырылды. 2017 жылғы дерек бойынша жалғыз акционері "Сана" медициналық орталығы" ЖШС болды.<ref>[https://opi.dfo.kz/p/ru/DossierDownload/DfoObjects/1394720/%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82.pdf Аудиторский отчет за 2016 год]</ref> # "ВШОЗ" Қазақстандық медицина университеті" ЖШС — 2015 жылға дейін 100% үлесі мемлекетке тиесілі болды. # "[[Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті]]" АҚ — 2009 жылы құрылған кезде 50% акциясы, 2015 жылға дейін 33% акциясы [[Зерде (холдинг)|"Зерде"]] ұлттық холдингіне тиесілі болды. 2024 жылғы дерек бойынша ең ірі акционерлері: "NNEF" қоғамдық қоры (85%), "[[Қазақтелеком]]ның" бұрынғы басшысы [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеевтің]] жұбайы Мадина Бектұрғанова (10%).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1970606/%D0%9E%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0%20%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%202023%20%D0%9C%D0%A3%D0%98%D0%A2%20(%D0%A6%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD).pdf Аудиторский отчет за 2023 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923195654/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1970606/%D0%9E%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0%20%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%202023%20%D0%9C%D0%A3%D0%98%D0%A2%20(%D0%A6%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD).pdf |date=2024-09-23 }}</ref> # [[КИМЭП|"КИМЭП Университеті"]] КеАҚ — 2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2024 жылғы дерек бойынша акционерлері: ЖОО басшысы [[Чан Йан Бэнг]] (60%), Қазақстан Үкіметі (40%).<ref>[https://ulysmedia.kz/analitika/19778-chto-skryvaet-kimep-skolko-stoit-obuchenie-kuda-idiot-pribyl-i-pochemu-on-ischez-iz-spiska-privatizatsii/ Что скрывает КИМЭП: сколько стоит обучение, куда идёт прибыль и почему он исчез из списка приватизации]</ref> # [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|"М.С. Нәрікбаев атындағы КАЗГЮУ университеті"]] АҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2021 жылы мемлекет меншігінде қалған 35% акциясы жекешелендірілді. 2024 жылғы дерек бойынша ең ірі акционерлері: бұрынғы бас прокурор, жоғарғы сот төрағасы және ЖОО басшысы [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаевтың]] балалары (60,5%; оның ішінде қазіргі ЖОО басшысы Талғат Нәрікбаев 38%), "Павлодар Білім" ЖШС (35%; иесі Талғат Нәрікбаев).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1971990/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%80.%D0%9E%D1%87%D0%B5%D1%82.pdf Аудиторский отчет за 2023 год (консолидированный)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923232639/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1971990/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%80.%D0%9E%D1%87%D0%B5%D1%82.pdf |date=2024-09-23 }}</ref> # [[Жезқазған университеті|"Ө.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университеті"]] АҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2019 жылы мемлекет меншігінде қалған 35% акциясы жекешелендірілді. 2024 жылғы дерек бойынша акционерлері: "Білім бұлағы" ЖШС (65%), ЖОО басшысының ұлы Айдар Арғын (35%).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1971327/%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%B7%D0%B0%202023%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4.pdf Аудиторский отчет за 2023 год]</ref> # "[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]" АҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2019 жылы мемлекет меншігінде қалған 35% акциясы жекешелендірілді. 2024 жылғы дерек бойынша ең ірі акционерлері: "Айтек-ITEC" ЖШС (80%; иесі ЖОО басшысының қызы), "IBCC" ЖШС (17,5%; иесі ЖОО басшысы мен оның қызы, ЖОО проректоры, басқарма басшылары, ЖОО профессоры Құсайын Рысалды).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1963969/%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%B7%D0%B0%202023%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4.pdf Аудиторский отчет за 2023 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923221513/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1963969/%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%B7%D0%B0%202023%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4.pdf |date=2024-09-23 }}</ref> # "[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы]]" АҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2019 жылы мемлекет меншігінде қалған 35% акциясы жекешелендірілді. 2020 жылы [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы]] мен Қазақ-Америка университеті біртұтас Халықаралық білім беру корпорациясына біріктірілді. 2024 жылғы дерек бойынша корпорация иесі — "Verum Holding Ltd." жеке компаниясы (иесі бұрынғы ЖОО басшысы [[Әмірлан Айдарбекұлы Құсайынов|Әмірлан Құсайыновтың]] ұлы Айғазы Құсайынов). # "[[Қазақ спорт және туризм академиясы]]" КеАҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2015 жылы мемлекет меншігінде қалған 20% акциясы жеке меншікке өтті. 2024 жылғы дерек бойынша ең ірі акционерлері: ЖОО басшысы [[Қайрат Хайроллаұлы 3акария|Қайрат Закирьянов]] (30%), "Жарыс-СТ" ЖШС (29%; иесі Қайрат Закирьянов), "Aktau Industries Service" ЖШС (20%; иесі кәсіпкер Серік Уәлиевтің қызы), "Матай-KZ" ЖШС (19%; иесі Қайрат Закирьянов).<ref>[https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1941169/2023%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%B8%20%D0%91%D0%91.pdf Аудиторский отчет за 2023 год] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923231642/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1941169/2023%20%D0%A4%D0%9E%20%D0%B8%20%D0%91%D0%91.pd |date=2024-09-23 }}</ref> # "[[Нархоз университеті]]" КеАҚ — 2003-2004 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2024 жылғы дерек бойынша жалғыз акционері — кәсіпкер [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]].<ref>[https://opi.dfo.kz/p/ru/DossierDownload/DfoObjects/1972310/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%BD%D0%B0%2031.12.2023%20%D0%B3..pdf Аудиторский отчет за 2023 год (консолидированный)]</ref> # "[[Алматы технологиялық университеті]]" АҚ — 1999 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2024 жылғы дерек бойынша жалғыз акционері — "Ертам" ЖШС (иесі ЖОО басшысы, оның жұбайы мен ұлы).<ref>[https://opi.dfo.kz/p/ru/DossierDownload/DfoObjects/1940507/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D1%84%D0%B8%D0%BD%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%202023.PDF Аудиторский отчет за 2023 год (консолидированный)]</ref> # "[[Алматы энергетика және байланыс университеті|Ғ. Дәукеев атындағы Алматы энергетика және байланыс университеті]]" КеАҚ — 1997 жылға дейін мемлекеттік жоғары оқу орны болды. 2019 жылы мемлекет меншігінде қалған 34% акциясы жекешелендірілді. 2024 жылғы дерек бойынша ең ірі акционерлері: "NNEF" қоғамдық қоры (34%), ағайынды кәсіпкер Александр (30%) және Эдгар Салдузилер (28%).<ref>[https://gr5.e-qazyna.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1964447/%D0%9E%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%A2%D0%9E%D0%9E%20%D0%90%D0%B9%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%202023%D0%B3_compressed.pdf Аудиторский отчет за 2023 год (консолидированный)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240923220134/https://gr5.gosreestr.kz/p/ru/DossierDownload/GrObjects/1964447/%D0%9E%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20%D0%A2%D0%9E%D0%9E%20%D0%90%D0%B9%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B8%D1%82%202023%D0%B3_compressed.pdf |date=2024-09-23 }}</ref> == Ерекше мәртебесі бар жоғары оқу орындары == Жоғары білім беру саласында зор үлес қосқан оқу орындарына Президент Жарлығына сәйкес ерекше мәртебе беріледі. Президентке жоғары оқу орындарына ерекше мәртебе беруді Үкімет ұсынады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000066 Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының ерекше мәртебесі туралы ережені бекіту туралы]</ref> # Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (2001) # Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (2001) # Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті (2001) # Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті (2001) # С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті (2001) # Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы (2001) # Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы (2001) # Қазақ ұлттық өнер университеті (2001) # Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті (2003) # Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы (2006) # Бас прокуратура жанындағы Құқық қорғау органдары академиясы (2015) # Жоғары Сот Кеңесі жанындағы Сот төрелігі академиясы (2016) # Қазақ ұлттық хореография академиясы (2016) # Ұлттық қорғаныс университеті (2018) # Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті (2018) # Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті (2020)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U010000648_ Жоғары оқу орындарына ерекше мәртебе беру туралы]</ref> === Зерттеу университеттері === Зерттеу университеттері Үкімет бекіткен 5 жылға арналған даму бағдарламасын іске асырады.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_ Білім туралы заң]</ref> # Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті (2014) # Назарбаев университеті (2015) # С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті (2019) # Қарағанды медицина университеті (2019) # Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті (2020) # С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті (2020) # Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (2022) # Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (2022) # М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті (2023) # Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті (2024) == Бұрынғы жоғары оқу орындары == === Біріктірілген мемлекеттік ЖОО-лар === # Қаржы академиясы (Астана, 2021 жылы Еуразия ұлттық университетіне қосылды)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000734 "Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті" коммерциялық емес акционерлік қоғамын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> # [[Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты|Ө. Сұлтанғазин атындағы Қостанай мемлекеттік педагогикалық университеті]] (Қостанай, 2019 жылы Қостанай өңірлік университетіне қосылды) # [[Тараз мемлекеттік педагогикалық университеті]] (Тараз, 2019 жылы Тараз өңірлік университетіне қосылды)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1900000752 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі жоғары оқу орындарының кейбір мәселелері туралы]</ref> # [[Қаржы полициясы академиясы]] (Қосшы, 2015 жылы Құқық қорғау органдары академиясына қосылды)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1500000433 "Қаржы полициясы академиясы" мемлекеттік мекемесін тарату туралы]</ref> # Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институты (Ақтөбе, 2013 жылы Ақтөбе өңірлік университетіне қосылды) # [[Семей мемлекеттік педагогикалық институты]] (Семей, 2013 жылы Шәкәрім университетіне қосылды)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1300000529 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің жекелеген республикалық мемлекеттік ұйымдарын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> # Сыртқы iстер министрлiгiнiң Дипломатиялық академиясы (Алматы, 2000 жылы Еуразия ұлттық университетіне қосылды)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P000001589_ Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің "Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия университеті" және Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің "Дипломатиялық академиясы" республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорындарын қайта ұйымдастыру туралы]</ref> # Мемлекеттік қаржы институты (Семей, 2000 жылы Семей мемлекеттік университетіне қосылды) # Қостанай ауыл шаруашылығы институты (Қостанай, 2000 жылы Қостанай мемлекеттік университетіне қосылды) # [[Батыс Қазақстан өнер институты|Дәулеткерей атындағы Батыс Қазақстан өнер институты]] (Орал, 2000 жылы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетіне қосылды) # Қазақ мемлекеттік көркемсурет академиясы (Алматы, 2000 жылы Жүргенов академиясына қосылды)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P000000236_ Қазақстан Республикасында білім мен ғылымды интеграциялау жөніндегі кейбір шаралар туралы]</ref> === Лицензиясынан айырылған және жабылған жекеменшік ЖОО-лар === # Қазақ-орыс халықаралық университеті (Ақтөбе, 2025)<ref>[https://qazaqstan.tv/news/210753/ Ақтөбедегі қазақ-орыс университеті жабылады]</ref> # [[Атырау инженерлік-гуманитарлық институты]] (Атырау, 2022) # [[Шет тілдер және іскерлік карьера университеті]] (Алматы, 2021)<ref>[https://egemen.kz/article/290227-qazaqstanda-taghy-bir-dgoghary-oqu-orny-litsenziyasynan-ayyryldy Қазақстанда тағы бір жоғары оқу орны лицензиясынан айырылды]</ref> # «Орда» университеті (Шымкент, 2021) — Сол жылы «Мирас» университетімен бірікті<ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/press/news/details/227767 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕКІ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРНЫ БАС ЛИЦЕНЗИЯСЫНАН АЙЫРЫЛДЫ]</ref> # «Ақмешіт» гуманитарлық-техникалық институты (Қызылорда, 2021)<ref>[https://egemen.kz/article/284248-elimizdegi-taghy-bir-dgoghary-oqu-orny-litsenziyasynan-ayyryldy Еліміздегі тағы бір жоғары оқу орны лицензиясынан айырылды]</ref> # Орталық Азия университеті (Алматы, 2021)<ref>[https://inbusiness.kz/kz/last/ush-zhoo-akkreditteu-turaly-kualikterinen-ajyryldy Үш ЖОО аккредиттеу туралы куәліктерінен айырылды]</ref> # Ақтау гуманитарлық-техникалық университеті (Ақтау, 2021) # «Астана» университеті (Астана, 2021) # [[Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институты|Қазақ медициналық үздіксіз білім беру университеті]] (Алматы, 2021)<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazak-meditsinalyik-uzdksz-blm-beru-universitet-kyizmetn-324339/ Қазақ медициналық үздіксіз білім беру университеті қызметін тоқтатты]</ref> # Аймақтық әлеуметтік-инновациялық университеті (Шымкент, 2020)<ref>[https://qazaqstan.tv/news/122607/ Шымкент аймақтық әлеуметтік-инновациялық университеті жабылды]</ref> # Балқаш гуманитарлық-техникалық институты (Балқаш) # Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясы (Алматы) # Қазақ инженерлік, қаржы-банк академиясы (Алматы) # «Алматы» университеті (Алматы) # «УНАТ» жоғары оқу орны (Алматы) # Экономика және құқық академиясы (Алматы) # «Парасат» Қазақстан көпбейінді институты (Алматы) # Экономика және басқару академиясы - Еуразия нарық институты (Алматы) # Қазақ инженерлік-техникалық академиясы (Астана) # «Көкше» академиясы (Көкшетау) # Ө.А. Жолдасбеков атындағы Экономика және құқық академиясы (Талдықорған) # Қазақ инновациялық университеті (Семей) # Жамбыл гуманитарлық-техникалық университеті (Тараз) # Тараз техникалық институты (Тараз) == Ескертпелер == {{notelist}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындары]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] [[Санат:Елдер бойынша жоғары оқу орындарының тізімдері]] mbda3tc2j3kiofk4znunv33usuot7qb 4 3909 3609417 3605668 2026-05-26T16:24:53Z MediaWiki message delivery 28897 /* Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников */ жаңа бөлім 3609417 wikitext text/x-wiki {{Уикипедия:Форум/Негіз}} __NOTOC____NEWSECTIONLINK__ {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == Reminder to provide feedback on the Movement Charter content == I would like to remind you that the community consultation period on the draft content of the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter Movement Charter] will run until Saturday, December 18, 2022. Here you can watch the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Community_Consultation/Regional_Conversations#Breakout_room_3_%28Russian%29 recordings of the presentations] of the small group discussions during the regional meetings that took place in November, 2022. A list of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Frequently_Asked_Questions FAQs about the Movement Charter] is also available. In case you haven't shared your feedback yet, you can do so by '''filling out this [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 anonymous survey]'''. You can also share your opinion on the talk pages of the sections of the Charter: * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Preamble Preamble] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles Values and Principles] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities Roles and Responsibilities] (Statement of Intent) and/or in the [https://forum.movement-strategy.org/t/get-prepared-for-the-movement-charter-feedback-sessions/2162 Movement Strategies forum]. Thank you for participating and providing feedback! ''On behalf of the Movement Charter Drafting Committee'' --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 23:28, 2022 ж. желтоқсанның 13 (+06) === Поделитесь отзывами о содержании Устава Движения === Напоминаю, что период консультации с сообществом по проекту [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/ru Устава движения] продлится до '''субботы 18 декабря 2022 года'''. Вы можете посмотреть [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Community_Consultation/Regional_Conversations#Regional_conversation_#1:_Northern_&_Western_Europe запись презентациий] после обсуждений в малых группах на во время региональной встречи 26 ноября 2022 года. Доступен также список [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Frequently_Asked_Questions/ru ЧаВо об Уставе движения]. Если вы ещё не поделились своим отзывом, вы можете это сделать заполнив [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 '''анонимный опрос''']. Вы можете также поделиться мнением на страницах обсуждений разделов Устава: * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Preamble Преамбула] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles Ценности и принципы] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities Роли и обязанности] (заявление о намерениях) и на [https://forum.movement-strategy.org/t/get-prepared-for-the-movement-charter-feedback-sessions/2162 форуме] Стратегии движения. Благодарим вас за участие и предоставление обратной связи! ''От имени Комитета по разработке Устава движения '' --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 23:28, 2022 ж. желтоқсанның 13 (+06) ===<section begin="announcement-header" /> Movement Charter: End of the community consultation round 1<section end="announcement-header" />=== <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/End of Community Consultation|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Community Consultation/Announcement/End of Community Consultation}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Hi everyone, On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Movement Charter Drafting Committee]] (MCDC), we would like to thank everyone who has participated in our first [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|community wide consultation period]] on the Movement Charter. People from across the Movement shared their feedback and thoughts on the content of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Movement Charter]]. If you have not had the chance to share your opinion yet, you are welcome to do so still by [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|giving the drafts a read]] and filling out the '''[https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 anonymous survey]''', which is accessible in 12+ languages. The survey will close on '''January 2, 2023'''. You are invited to continue to share your thoughts with the MCDC via email too: movementcharter@wikimedia.org. '''What’s next?''' The [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Team|Movement Strategy and Governance team]] will publish the final report with the summary of the feedback received in January 2023. It will be shared with the MCDC and the communities via different distribution channels. After receiving the final report, the MCDC will review the suggestions and communicate the changes by providing an explanation on how and why suggestions were or were not adopted in the next versions of the drafts. There will be additional ways to engage with the Movement Charter content in 2023, including early feedback on a proposed ratification process and new drafts of different chapters in the second quarter of 2023. We invite you to sign-up to the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Newsletter|MCDC monthly newsletter]], it will be delivered to the Talk page of your choice. [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Updates|Monthly updates]] are available on Meta to remain updated on the progress of the MCDC. Interested people can still sign-up to become a [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|Movement Charter Ambassador]] (MC Ambassador) to support their community. The MC Ambassadors Program grant program will restart accepting applications from both individuals and groups ahead of the next round of consultations in the second quarter of 2023. We thank you for your participation, time and effort in helping to build the Charter for our Movement! ''On behalf of the Movement Charter Drafting Committee,''<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 17:17, 2022 ж. желтоқсанның 19 (+06) ==<section begin="announcement-header" />Join the Movement Charter Regional Conversation Hours<section end="announcement-header" />== <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, As most of you are aware, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter Drafting Committee|Movement Charter Drafting Committee]] (MCDC) is currently collecting community feedback about three draft sections of the Movement Charter: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|Preamble]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Values & Principles|Values & Principles]]''', and '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Roles & Responsibilities|Roles & Responsibilities]]''' (''intentions statement''). '''How can you participate and share your feedback?''' The MCDC is looking forward to receiving all types of feedback in different languages from the community members across the Movement and Affiliates. You can participate in the following ways: * Attend the community conversation hour focused on the Central and Eastern Europe and the Central Asia region on November 26, 2022 at 15.00-16.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1669474833 your local time]). Details about the regional community conversation hours are published '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|here]]''' * Fill out a '''[https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 survey]''' (optional and anonymous) * Share your thoughts and feedback on the '''[[m:Movement Charter/Content|Meta talk page]]''' * Share your thoughts and feedback on the '''MS Forum''': ** [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-preamble/2284 Preamble] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-values-principles/2285 Values & Principles] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-roles-responsibilities-statement-of-intent/2286 Roles & Responsibilities] (statement of intent) * Send an email to: '''movementcharter@wikimedia.org''' if you have other feedback to the MCDC. If you want to learn more about the Movement Charter, its goals, why it matters and how it impacts your community, please watch the [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ask_Me_Anything_on_Movement_Charter,_Introduction_by_%C3%89rica_Azzellini,_English,_Nov_12,_2022.webm recording] of the “Ask Me Anything about Movement Charter” sessions which took place earlier in November 2022. Thank you for your participation. On behalf of the Movement Charter Drafting Committee, <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 17:04, 2022 ж. қарашаның 22 (+06) ===<section begin="announcement-header" /><span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Присоединяйтесь к региональной встрече по обсуждению контента Устава Движения</span><section end="announcement-header" />=== <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.</span>]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Regional conversations}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Всем привет, Как многим из вас известно, [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter Drafting Committee|Комитет по разработке Устава Движения]] (MCDC) в настоящее время собирает обратную связь от сообщества по трём разделам Устава Движения: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|Преамбула]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Values & Principles|Ценности и Принципы]]''' и '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Roles & Responsibilities|Роли и Обязанности]]''' (''заявление о намерениях''). '''Как Вы можете поделиться отзывом?''' Комитет приветствует все виды обратной связи на разных языках от членов сообщества и организаций движения. Вы можете принять участие следующими способами: * Примите участие в региональной встрече с членами Комитета. Встреча с участниками и участницами из региона Центральной и Восточной Европы и Центральной Азии будет проходить '''26 ноября в 15.00-16.30 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1669474833 ваше местное время]). Будет обеспечен синхронный перевод на русский и польский языки. Подробности о региональных встречах '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|здесь]]'''. * Заполните анонимный '''[https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 опрос]''' * Поделитесь мыслями и отзывами на '''[[m:Movement Charter/Content|странице обсуждения]]'''. * Поделитесь мыслями и отзывами на '''форуме Стратегии движения''': **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-preamble/2284 Преамбула] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-values-principles/2285 Ценности и принципы] **[https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-roles-responsibilities-statement-of-intent/2286 Роли и обязанности] (заявление о намерениях) * Отправьте письмо на: '''movementcharter@wikimedia.org''', если у Вас будут дополнительные отзывы для Комитета. Если Вы хотите узнать больше об Уставе Движения, его целях, почему он важен и как он влияет на ваше сообщество, пожалуйста, посмотрите [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:MCDC_Onboarding_%22Ask_me_Anything%22_session_-_Russian.webm запись сессии «Вопросы и ответы об Уставе движения»] с переводом на русский язык (синхронный перевод начинается в 9:40). Спасибо вам за участие. От имени Комитета по разработке Устава движения, <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 17:04, 2022 ж. қарашаның 22 (+06) == <section begin="announcement-header" />Leadership Development Working Group: Apply to join! (14 March to 10 April 2022)<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group/Participate/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group/Participate/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Leadership Development Working Group/Participate/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, Thank you to everyone who participated in the feedback period for the [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group|Leadership Development Working Group]] initiative. A [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Working Group/Participate#5. Summary of Call for Feedback|summary of the feedback]] can be found on Meta-wiki. This feedback will be shared with the working group to inform their work. The application period to join the Working Group is now open and will close on April 10, 2022. Please [[m:Special:MyLanguage/Leadership_Development_Working_Group/Purpose_and_Structure#3._How_is_the_working_group_formed_and_structured?|review the information about the working group]], share with community members who might be interested, and '''[[m:Special:MyLanguage/Leadership_Development_Working_Group/Participate#1._How_to_participate|apply if you are interested]]'''. Thank you, From the Community Development team<br /><section end="announcement-content" /> [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 01:50, 2022 ж. наурыздың 20 (+06) == <section begin="announcement-header" />Invitation to Hubs event: Global Conversation on 2022-03-12 at 13:00 UTC<section end="announcement-header" /> == :''[[m:Special:MyLanguage/Hubs/Global Conversations March 12, 2022/Invitation|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Hubs/Global Conversations March 12, 2022/Invitation|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Hubs/Global Conversations March 12, 2022/Invitation}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' ---- Hello all, please see an invitation from my colleague about an upcoming Global Conversation about Hubs. [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:41, 2022 ж. наурыздың 10 (+06) ---- The Movement Strategy and Governance team of the Wikimedia Foundation would like to invite you to the next event about "Regional and Thematic Hubs". The Wikimedia Movement is in the process of understanding what Regional and Thematic Hubs should be. Our workshop in November was a good start ([[m:Special:MyLanguage/Hubs/Documentation/27 November Workshop|read the report]]), but we're not finished yet. Over the last weeks we conducted about 16 interviews with groups working on establishing a Hub in their context ([[m:Special:MyLanguage/Hubs/Dialogue|see Hubs Dialogue]]). These interviews informed a report that will serve as a foundation for discussion on March 12. The report is planned to be published on March 9. The event will take place on March 12, 13:00 to 16:00 UTC on Zoom. Interpretation will be provided in French, Spanish, Arabic, Russian, and Portuguese. Registration is open, and will close on March 10. Anyone interested in the topic is invited to join us. '''[[m:Special:MyLanguage/Hubs/Global Conversations March 12, 2022|More information on the event on Meta-wiki]]'''. Best regards, [[m:User:KVaidla (WMF)|Kaarel Vaidla]]<br />Movement Strategy <section end="announcement-content" /> == <section begin="announcement-header" />Universal Code of Conduct Enforcement guidelines ratification voting open from 7 to 21 March 2022<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The ratification voting process for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) is now open! '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|Voting commenced on SecurePoll]]''' on 7 March 2022 and will conclude on 21 March 2022. Please [[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|read more on the voter information and eligibility details]]. The Universal Code of Conduct (UCoC) provides a baseline of acceptable behavior for the entire movement. The revised enforcement guidelines were published 24 January 2022 as a proposed way to apply the policy across the movement. You can [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Project|read more about the UCoC project]]. You can also comment on Meta-wiki talk pages in any language. You may also contact the team by email: ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org Sincerely, Movement Strategy and Governance Wikimedia Foundation<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:46, 2022 ж. наурыздың 7 (+06) === <section begin="announcement-header" />Universal Code of Conduct Enforcement guidelines ratification voting is now closed<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The ratification voting process for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) came to a close on 21 March 2022. Over {{#expr:2300}} Wikimedians voted across different regions of our movement. Thank you to everyone who participated in this process! The scrutinizing group is now reviewing the vote for accuracy, so please allow up to two weeks for them to finish their work. The final results from the voting process will be announced [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|here]], along with the relevant statistics and a summary of comments as soon as they are available. Please check out [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|the voter information page]] to learn about the next steps. You can comment on the project talk page [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|on Meta-wiki]] in any language. You may also contact the UCoC project team by email: ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org Best regards, Movement Strategy and Governance<br /><section end="announcement-content" /> [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:25, 2022 ж. наурыздың 23 (+06) === Next steps: Universal Code of Conduct (UCoC) and UCoC Enforcement Guidelines === After reviewing vote results and accompanying comments, the Community Affairs Committee decided to launch a fresh round of community consultations. After that, the refined text of the Guidelines will be put for another vote. The comments have shown that community members unequivocally support creating a safe and welcoming culture that stops hostile and toxic behaviour, supports victims of such actions, and encourages good-faith people to be productive on the Wikimedia projects. While the results did show that support for the UCoC Guidelines exceeded the required 50%+1 vote, the comments highlighted that further revisions would be required to have strong community support to follow through with enforcement. Therefore the Committee instructed the Foundation to: Conduct another round of community consultations, and put the newly-refined Guidelines for a community vote. The WMF team will seek feedback on four topics that stood out among the voter comments. You can learn more about the four topics and the Committee's findings on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/April_2022_-_Board_of_Trustees_on_Next_steps:_Universal_Code_of_Conduct_(UCoC)_and_UCoC_Enforcement_Guidelines this Meta page]. Best regards, --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:59, 2022 ж. сәуірдің 23 (+06) === <section begin="announcement-header" />Report on Voter Feedback from Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines Ratification <section end="announcement-header" />=== <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Report/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Report/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, The Universal Code of Conduct (UCoC) project team has completed the analysis of the feedback accompanying the ratification vote on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. Following the completion of the UCoC Enforcement Guidelines Draft in 2022, the guidelines were voted on by the Wikimedian community. Voters cast votes from 137 communities, with the top 9 communities being: English, German, French, Russian, Polish, Spanish, Chinese, Japanese, Italian Wikipedias, and Meta-wiki. Those voting had the opportunity to provide comments on the contents of the Draft document. 658 participants left comments. 77% of the comments are written in English. Voters wrote comments in 24 languages with the largest numbers in English (508), German (34), Japanese (28), French (25), and Russian (12). A report will be sent to the Revision Drafting Committee who will refine the enforcement guidelines based on the community feedback received from the recently concluded vote. A public version of the report is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Report|'''published on Meta-wiki here''']]. The report is available in translated versions on Meta-wiki. {{int:please-translate}} Again, we thank all who participated in the vote and discussions. We invite everyone to contribute during the next community discussions. More information about the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines can be found [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Project|on Meta-wiki]]. On behalf of the Universal Code of Conduct project team<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 16:22, 2022 ж. мамырдың 26 (+06) == Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open == :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Call for Feedback: Board of Trustees elections is now open and will close on <s>7</s> 16 February 2022. With this Call for Feedback, the Movement Strategy and Governance team is taking a different approach. This approach incorporates community feedback from 2021. Instead of leading with proposals, the Call is framed around key questions from the Board of Trustees. The key questions came from the feedback about the 2021 Board of Trustees election. The intention is to inspire collective conversation and collaborative proposal development about these key questions. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees/Call_for_feedback:_Board_of_Trustees_elections Join the conversation.] Best, Movement Strategy and Governance [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 22:35, 2022 ж. қаңтардың 12 (+06) == Question == Напишу здесь на русском языке, поскольку вижу в Казахстане лучше его понимают, чем английский. У меня возник вопрос: почему аглоязычний текст пишеться не как в оригинале, а своеобразным казахицированым способом.--[[Қатысушы:KHMELNYTSKYIA|KHMELNYTSKYIA]] ([[Қатысушы талқылауы:KHMELNYTSKYIA|талқылауы]]) 19:13, 2018 ж. шілденің 10 (+06) : Hello! Could you please clarify which article are you talking about?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:11, 2018 ж. шілденің 11 (+06) :: Hi! So, thank you for the quick response. For example, even your text is written so: "Һелло! Цоұлд ёұ плеасе цларіфy уһіцһ артіцле аре ёұ талкінг абоұт". I think it is a bit strange. There may be a problem with my language settings.--[[Қатысушы:KHMELNYTSKYIA|KHMELNYTSKYIA]] ([[Қатысушы талқылауы:KHMELNYTSKYIA|талқылауы]]) 23:27, 2018 ж. шілденің 11 (+06) ::: Yes, you're right! You can check in your phone's settings. I am not sure what exactly, but I'm guessing it's something called 'Locale' or whatever. If you use English as a main language in your phone, then there won't be these kind of glitches. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:31, 2018 ж. шілденің 12 (+06) ::::Sorry for the late reply, but I'm guessing it's because the converter that translates Kazakh latin to Kazakh cyrillic doesn't understand English words at the moment, so that's why there are glitches like that [[Қатысушы:Hedeyohu22|Hedeyohu22]] ([[Қатысушы талқылауы:Hedeyohu22|талқылау]]) 13:04, 2023 ж. наурыздың 11 (+06) == Editing News #2—2018 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2018/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] '''Did you know?''' <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? [[File:Mobile editing watchlist star editing pencil.png|alt=Screenshot showing the location of the pencil icon|center|frameless|250px]] Tap on the pencil icon to start editing. The page will probably open in the wikitext editor. You will see another pencil icon in the toolbar. Tap on that pencil icon to the switch between visual editing and wikitext editing. [[File:Visual editing mobile switch wikitext.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] Remember to publish your changes when you're done. You can read and help translate [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor.</div></div> Since the last newsletter, the [[mw:Editing|Editing Team]] has wrapped up most of their work on the [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] and [[mw:VisualEditor/Diffs|the visual diff tool]]. The team has begun investigating the needs of editors who use mobile devices. Their work board is available [[phab:project/view/3236/|in Phabricator]]. Their [[mw:Wikimedia Audiences/2018-19 Q2 Goals#Contributors|current priorities]] are fixing bugs and improving mobile editing. === Recent changes === *The Editing team has published an [[mw:Mobile editing using the visual editor report|initial report about mobile editing]]. *The Editing team has begun a design study of visual editing on the mobile website. New editors have trouble doing basic tasks on a smartphone, such as adding links to Wikipedia articles. You can [[c:File:Visual Editor Heuristic - Results.pdf|read the report]]. *The Reading team is working on a [[mw:Reading/Web/Advanced mobile contributions|separate mobile-based contributions project]]. *The 2006 wikitext editor is [[mw:Contributors/Projects/Removal of the 2006 wikitext editor|no longer supported]]. If you used [[:File:Edit toolbar - 2.png|that toolbar]], then you will no longer see any toolbar. You may choose another editing tool in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|editing preferences]], [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|local gadgets]], or [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]]. *The Editing team described the history and status of [[mw:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] in [[m:Wikimedia monthly activities meetings/2018-03|this recorded public presentation]] (starting at 29 minutes, 30 seconds). *The Language team released [[mw:Content translation/V2|a new version of Content Translation]] (CX2) last month, on [[foundationsite:2018/09/30/international-translation-day/|International Translation Day]]. It integrates the visual editor to support templates, tables, and images. It also produces better wikitext when the translated article is published. [https://wikimediafoundation.org/2018/09/30/content-translation-version-two/] === Let's work together === * The Editing team wants to improve visual editing on the mobile website. <mark>Please read [[mw:Visual-based mobile editing/Ideas/October 2018|their ideas]] and tell the team what you think would help editors who use the mobile site.</mark> *The [[m:Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]] begins next week. *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly. We will notify you when the next issue is ready for translation. {{int:Feedback-thanks-title}} —[[mw:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 20:17, 2018 ж. қарашаның 2 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=17790200 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing News #1—July 2019 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] <big>'''Did you know?'''</big> <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? Every article has a pencil icon at the top. Tap on the pencil icon [[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|frameless|16x16px]] to start editing. '''<big>Edit Cards</big>''' [[File:EditCards-v.20.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] This is what the new '''Edit Cards for editing links''' in the mobile visual editor look like. You can try the prototype here: '''[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].''' </div></div> Welcome back to the [[mw:Editing|Editing]] newsletter. Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2018/October|the last newsletter]], the team has released two new features for the [[mw:VisualEditor on mobile|mobile visual editor]] and has started developing three more. All of this work is part of the team's goal to [[m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2018-2019/Audiences#Outcome 3: Mobile Contribution|make editing on mobile web simpler]]. Before talking about the team's recent releases, we have a question for you: <strong>Are you willing to try a new way to add and change links?</strong> If you are interested, we would value your input! You can try this new link tool in the mobile visual editor on a separate wiki. <em>Follow these instructions and share your experience:</em> <strong>[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].</strong> === Recent releases === The mobile visual editor is a simpler editing tool, for smartphones and tablets using the [[mw:Reading/Web/Mobile#About|mobile site]]. The Editing team recently launched two new features to improve the mobile visual editor: # [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing|Section editing]] #* The purpose is to help contributors focus on their edits. #* The team studied this with an A/B test. [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing#16 June 2019|This test showed]] that contributors who could use section editing were '''1% more likely to publish''' the edits they started than people with only full-page editing. # [[mw:VisualEditor on mobile#March 1, 2019|Loading overlay]] #* The purpose is to smooth the transition between reading and editing. Section editing and the new loading overlay are '''now available to everyone''' using the mobile visual editor. === New and active projects === This is a list of our most active projects. [[mw:Help:Watching pages|Watch]] these pages to learn about project updates and to share your input on new designs, prototypes and research findings. *[[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit cards]]: This is a clearer way to add and edit links, citations, images, templates, etc. in articles. You can try this feature now. <em>Go here to see how:</em> [[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 <em>Try Edit Cards</em>]]. *[[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Mobile toolbar refresh]]: This project will learn if contributors are more successful when the editing tools are easier to recognize. *[[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|Mobile visual editor availability]]: This A/B test asks: ''Are newer contributors more successful if they use the mobile visual editor?'' We are collaborating with [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default#26 June 2019 %E2%80%93 Participating wikis and test start date|20 Wikipedias]] to answer this question. *[[mw:VisualEditor on mobile/Usability improvements|Usability improvements]]: This project will make the mobile visual editor easier to use. The goal is to let contributors stay focused on editing and to feel more confident in the editing tools. === Looking ahead === * '''Wikimania:''' Several members of the Editing Team will be attending [[wmania:|Wikimania]] in August 2019. They will lead a session about mobile editing in the [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|Community Growth space]]. Talk to the team about how editing can be improved. * '''Talk Pages:''' In the coming months, the Editing Team will begin [[mw:Talk pages consultation 2019|improving talk pages]] and communication on the wikis. === Learning more === The [[mw:VisualEditor on mobile|VisualEditor on mobile]] is a good place to learn more about the projects we are working on. The team wants to talk with you about anything related to editing. If you have something to say or ask, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:user_talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:user_talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 00:32, 2019 ж. шілденің 24 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=19175117 тізімін пайдаланып User:Trizek (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing News #2 – Mobile editing and talk pages == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> Inside this newsletter, the [[mw:Editing|Editing team]] talks about their work on the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]], on [[mw:Talk pages project|the new talk pages project]], and at [[wikimania:|Wikimania 2019]]. === Help === <strong>What talk page interactions do you remember?</strong> Is it a story about how someone helped you to learn something new? Is it a story about how someone helped you get involved in a group? Something else? Whatever your story is, we want to hear it! Please tell us a story about how you used a talk page. <mark>Please share a link to a memorable discussion, or describe it on the <strong>[[mw:Topic:V8d91yh8gcg404dj|talk page for this project]]</strong>.</mark> The team wants your examples. These examples will help everyone develop a shared understanding of what this project should support and encourage. === Talk pages project === The [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk Pages Consultation]] was a global consultation to define better tools for wiki communication. From February through June 2019, more than 500 volunteers on 20 wikis, across 15 languages and multiple projects, came together with members of the Foundation to create a product direction for a set of discussion tools. The [[mw:Talk pages consultation 2019/Phase 2 report|Phase 2 Report]] of the Talk Page Consultation was published in August. It summarizes the product direction the team has started to work on, which you can read more about here: [[mw:Talk pages project|Talk Page Project project page]]. The team needs and wants your help at this early stage. They are starting to develop the first idea. Please add your name to the [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>"Getting involved"</strong>]] section of the project page, if you would like to hear about opportunities to participate. === Mobile visual editor === The Editing team is trying to make it simpler to edit on mobile devices. The team is changing the [[mw:VisualEditor on mobile|visual editor on mobile]]. If you have something to say about editing on a mobile device, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit Cards]] ==== [[File:Edit Cards-before-v3-comparison.png|thumb|486x486px|What happens when you click on a link. The new Edit Card is bigger and has more options for editing links.]] * On 3 September, the Editing team released [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|version 3 of Edit Cards]]. Anyone could use the new version in the mobile visual editor. * There is an [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|updated design]] on the Edit Card for adding and modifying links. There is also a new, [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#2 September 2019 - v3 deployment timing|combined workflow for editing a link's display text and target]]. * Feedback: You can try the new Edit Cards by opening the mobile visual editor on a smartphone. Please post your feedback on the [[:mw:Topic:V5rg0cqmikpubmjj|Edit cards talk page]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Toolbar]] ==== [[File:Toolbar-comparison-v1.png|thumb|486px|The editing toolbar is changing in the mobile visual editor. The old system had two different toolbars. Now, all the buttons are together. [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Tell the team what you think about the new toolbar]].]] * In September, the Editing team updated the mobile visual editor's editing toolbar. Anyone could see these changes in the mobile visual editor. ** <em>One toolbar:</em> All of the editing tools are located in one toolbar. Previously, the toolbar changed when you clicked on different things. **<em>New navigation:</em> The buttons for moving forward and backward in the edit flow have changed. **<em>Seamless switching:</em> an [[phab:T228159|improved workflow]] for switching between the visual and wikitext modes. * Feedback: You can try the refreshed toolbar by opening the mobile VisualEditor on a smartphone. Please post your feedback on the [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Toolbar feedback talk page]]. === Wikimania === The Editing Team attended [[wmania:2019:Program|Wikimania 2019]] in Sweden. They led a session on [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|the mobile visual editor]] and a session on [[wmania:2019:Community Growth/After Flow: A new direction for improving talk pages|the new talk pages project]]. They tested [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh#v1 prototype|two]] new [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#v3 prototype|features]] in the mobile visual editor with contributors. You can read more about what the team did and learned in [[mw:VisualEditor on mobile#Wikimania Stockholm: Overview|the team's report on Wikimania 2019]]. === Looking ahead === * <strong>Talk Pages Project:</strong> The team is thinking about the first set of proposed changes. The team will be working with a few communities to pilot those changes. The best way to stay informed is by adding your username to the list on the project page: [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>Getting involved</strong>]]. * <strong>Testing the mobile visual editor as the default:</strong> The Editing team plans to post results before the end of the calendar year. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|<strong>VisualEditor as mobile default project page</strong>]]. * <strong>Measuring the impact of Edit Cards:</strong> This study asks whether the project helped editors add links and citations. The Editing team hopes to share results in November. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|<strong>Edit Cards project page</strong>]]. – [[User:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 17:12, 2019 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/VE_201910/4&oldid=19500850 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == WikiGap 2020 Russia == Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/WikiGap 2020 Russia|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском викимарафоне [[wmru:Конкурсы/WikiGap 2020 Russia|WikiGap 2020]] (8 марта - 8 мая, все IP из России, только Википедии, 1 показ в неделю). Спасибо. [[Қатысушы:JukoFF|JukoFF]] ([[Қатысушы талқылауы:JukoFF|талқылауы]]) 15:02, 2020 ж. ақпанның 27 (+06) == 1 сәуірге орай Басты бетті өзгерту == Қайырлы күн, құрметті Уикипедия қатысушылары. 1 сәуір күні Алдар көсенің туған күні, яғни күлкі күні, осыған орай Басты бетті күлкілі етіп өзгертсек. Орыс Уикипедиясы жыл сайын өзгертіп отырады-мыс. Ұсыныс [[Қатысушы:Уикипедия:Форум/Басты бет|мынадай]]. Ортаға салып талқылайық, қосарыңыз болса, қарсылық не қолдау болса, жазып отырыңыз.--<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 16:45, 2020 ж. наурыздың 26 (+06) :Жақсы идея бірақ қазіргі пандемияға байланысты орынсыз деп ойлаймын және де онсызда қазуикидің сапасы сын көтермейтін жағдайда одан әрі беделі түсіп кететін сияқты. Сондықтан мен қарсымын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:58, 2020 ж. наурыздың 28 (+06) ::Аса кісі қызығатын дүние емес екен. Өз тілімізді қорлаудан басқа ештеңе де емес. Қарсымын. -[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 14:13, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) : {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 17:10, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) : {{Қолдаймын}} Ешқандай сөкеттік көріп тұрғам жоқ. Қайта кей адамдарға ой салуы мүмкін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 21:44, 2020 ж. наурыздың 31 (+06) :Бос тірлік, хайп жасау үшін инстаграмға көт ашып түсу керек бітті [[File:Face-grin.svg|23px]][[File:Face-grin.svg|23px]], ал бұндаймен бос уақыт шығындағаннан басқа ешқандай пайда жоқ --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:38, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) :: {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:User 0100|User 0100]] ([[Қатысушы талқылауы:User 0100|талқылауы]]) 00:03, 2020 ж. сәуірдің 1 (+06) Енді әлем бұрыңғыдай мүлдем болмайды, бұрыңғыдай жеңіл желпі тірліктер өз-өзін ақтамайды, кім ғылым білімді игереді, сол ғана бұл әлемде ары қарай жасайды, ескі әдіс тәсілдер жаңа заман талаптарына сай келмейді, мүлдем жаңаша ойлау мен жаңаша әдіс тәсілдер ғана өміршең болады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:45, 2020 ж. наурыздың 29 (+06) Қарсымын --[[Қатысушы:Магпар|Магпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Магпар|талқылауы]]) 10:00, 2020 ж. сәуірдің 1 (+06) == Editing news 2020 #1 – Discussion tools == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2020/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:TalkPages-Reply-v1.0.png|thumb|300px|alt=Screenshot showing what the Reply tool looks like|This early version of the Reply tool automatically signs and indents comments.]] The [[mw:Editing|Editing team]] has been working on [[mw:Talk pages project|the talk pages project]]. The goal of the talk pages project is to help contributors communicate on wiki more easily. This project is the result of the [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019]]. [[File:TalkPages-Reply-v2.0.png|thumb|300px|alt=Reply tool improved with edit tool buttons|In a future update, the team plans to test a tool for easily linking to another user's name, a rich-text editing option, and other tools.]] The team is building a [[mw:Talk pages project/replying|new tool for replying]] to comments now. This early version can sign and indent comments automatically. <strong>Please [[mw:Talk pages project/replying/prototype testing#Reply%20version%201.0|test the new Reply tool]].</strong> *On 31 March 2020, the new {{Int:discussiontools-replylink}} tool was offered as a [[mw:Beta Feature|Beta Feature]] editors at four Wikipedias: [[w:ar:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Arabic]], [[w:nl:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Dutch]], [[w:fr:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|French]], and [[w:hu:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Hungarian]]. If your community also wants early access to the new tool, contact [[User:Whatamidoing (WMF)]]. *The team is planning some upcoming changes. <strong>Please [[mw:Talk pages project/replying#Version%202.0|review the proposed design]] and share your thoughts on the talk page.</strong> The team will test features such as: **an easy way to mention another editor ("pinging"), **a rich-text visual editing option, and **other features identified through user testing or recommended by editors. To hear more about Editing Team updates, please add your name to the [[mw:Talk pages project#Get involved|<strong>"Get involved"</strong>]] section of the project page. You can also watch [[File:MediaWiki Vector skin blue star watchlist icon.svg|frameless|16px]] these pages: [[mw:Talk pages project|the main project page]], [[mw:Talk pages project/Updates|Updates]], [[mw:Talk pages project/replying|Replying]], and [[mw:Talk pages project/replying/prototype testing|User testing]]. – [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 01:24, 2020 ж. сәуірдің 9 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox2&oldid=19967064 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> ==Help with translation== (''I apologize for posting in English ''): Dear colleagues, We are organizing a project called WPWP that focus on the use of images collected as part of various contest and photowalks on Wikipedia articles across all languages and our team needs your help with translations into the language of this community. Here is the translation link: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikipedia+Pages+Wanting+Photos&language=en&action=page&filter= I am sorry if I post in the won't venue. Thanks in anticipation. [[Қатысушы:T Cells|T Cells]] ([[Қатысушы талқылауы:T Cells|талқылауы]]) 22:30, 2020 ж. сәуірдің 13 (+06) == Editing news 2020 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2020/June|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:TalkPages-Reply-v2.0.png|alt=Mockup of the new reply feature, showing new editing tools|thumb|400x400px|The new features include a toolbar. [[mw:Talk:Talk pages project/replying|What do you think should be in the toolbar?]]]] This issue of the [[mw:Special:MyLanguage/Editing|Editing]] newsletter includes information the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Talk pages project]], an effort to help contributors communicate on wiki more easily. * [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|<strong>Reply tool</strong>]]: This is available as a Beta Feature at the four partner wikis (Arabic, Dutch, French, and Hungarian Wikipedias). The Beta Feature is called "{{int:discussiontools-preference-label}}". The Beta Feature will get [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying#Version%202.0|new features]] soon. The new features include writing comments in a new visual editing mode and pinging other users by typing <code>@</code>. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying/prototype testing#Reply%20tool%20version%202.0|test the new features]] on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] now. Some other wikis will have a chance to try the Beta Feature in the coming months. * [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures|<strong>New requirements for user signatures</strong>]]: Soon, users will not be able to save invalid custom signatures in [[Special:Preferences]]. This will reduce signature spoofing, prevent page corruption, and make new talk page tools more reliable. Most editors will not be affected. * [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|<strong>New discussion tool</strong>]]: The Editing team is beginning work on a simpler process for starting new discussions. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion#Design|see the initial design on the project page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Research:Usage of talk pages|<strong>Research on the use of talk pages</strong>]]: The Editing team worked with the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Research|Wikimedia research team]] to study how talk pages help editors improve articles. We learned that new editors who use talk pages make more edits to the main namespace than new editors who don't use talk pages. – [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 02:33, 2020 ж. маусымның 18 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=20184653 тізімін пайдаланып User:Trizek (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing news 2020 #3 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2020/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:50M@2x.png|thumb|alt=A gold star with a blue ribbon, and the text 50m|More than <strong>50 million edits</strong> have been made using the visual editor on desktop.|400px]] Seven years ago this month, the [[mw:Editing team|Editing team]] offered the visual editor to most Wikipedia editors. Since then, editors have achieved many milestones: * More than <strong>50 million edits</strong> have been made using the visual editor on desktop. * More than <strong>2 million new articles</strong> have been created in the visual editor. More than 600,000 of these new articles were created during 2019. * The visual editor is <strong>increasingly popular</strong>. The proportion of all edits made using the visual editor has increased every year since its introduction. * In 2019, <strong>35% of the edits by newcomers</strong> (logged-in editors with ≤99 edits) used the visual editor. This percentage has <strong>increased every year</strong>. * Almost <strong>5 million edits on the mobile site</strong> have been made with the visual editor. Most of these edits have been made since the Editing team started improving the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]] in 2018. * On 17 November 2019, the [https://discuss-space.wmflabs.org/t/first-edit-made-to-wikipedia-from-outer-space/2254 <strong>first edit from outer space</strong>] was made in the mobile visual editor. 🚀 👩‍🚀 * Editors have made more than <strong>7 million edits in the 2017 wikitext editor</strong>, including starting <strong>600,000 new articles</strong> in it. The [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] is VisualEditor's built-in wikitext mode. You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable it in your preferences]]. [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 18:55, 2020 ж. шілденің 9 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=20232673 тізімін пайдаланып User:Elitre (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> ==Alumni and Mentors of Russia 2020== Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/Alumni and Mentors of Russia 2020|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском конкурсе статей [[wmru:Конкурсы/Выпускники и наставники России 2020|Конкурсы/Выпускники и наставники России 2020]] (20 августа - 10 ноября 2020, все IP из России, Википедии, 1 показ в две недели). Спасибо. [[Қатысушы:JukoFF|JukoFF]] ([[Қатысушы талқылауы:JukoFF|талқылауы]]) 23:26, 2020 ж. тамыздың 10 (+06) == Proposal: Set two-letter project shortcuts as alias to project namespace globally == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:please-translate}} Hello everyone, I apologize for posting in English. I would like to inform everyone that I created a new global request for comment (GRFC) at Meta Wiki, which may affect your project: [[:m:Requests for comment/Set short project namespace aliases by default globally]]. In this GRFC, I propose that two-project shortcuts for project names will become a default alias for the project namespace. For instance, on all Wikipedias, WP will be an alias to the Wikipedia: namespace (and similar for other projects). Full list is available in the GRFC. This is already the case for Wikivoyages, and many individual projects asked for this alias to be implemented. I believe this makes it easier to access the materials in the project namespace, as well as creating shortcuts like <tt>WP:NPOV</tt>, as well as helps new projects to use this feature, without having to figure out how to request site configuration changes first. As far as I can see, {{SITENAME}} currently does not have such an alias set. This means that such an alias will be set for you, if the GRFC is accepted by the global community. I would like to ask all community members to participate in the request for comment at Meta-Wiki, see [[:m:Requests for comment/Set short project namespace aliases by default globally]]. Please feel free to [[:m:User talk:Martin Urbanec|ask me]] if you have any questions about this proposal. Best regards,<br /> --[[:m:User:Martin Urbanec|Martin Urbanec]] ([[:m:User talk:Martin Urbanec|talk]]) 20:12, 2021 ж. ақпанның 18 (+06) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Martin_Urbanec/MassMessage&oldid=21125035 тізімін пайдаланып User:Martin Urbanec@metawiki деген хабарлама жіберген --> == WikiGap 2021 Russia == Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/WikiGap 2021 Russia|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском викимарафоне [[wmru:Конкурсы/WikiGap 2021 Russia|WikiGap 2021]] (8 марта - 8 мая, все IP из России, только Википедии, 1 показ в неделю). Спасибо. --[[Қатысушы:Dmitry Rozhkov|Dmitry Rozhkov]] ([[Қатысушы талқылауы:Dmitry Rozhkov|талқылауы]]) 06:34, 2021 ж. наурыздың 7 (+06) == Wikimania 2021: Individual Program Submissions == [[File:Wikimania logo with text 2.svg|right|200px]] Dear all, Wikimania 2021 will be [[:wikimania:2021:Save the date and the Core Organizing Team|hosted virtually]] for the first time in the event's 15-year history. Since there is no in-person host, the event is being organized by a diverse group of Wikimedia volunteers that form the [[:wikimania:2021:Organizers|Core Organizing Team]] (COT) for Wikimania 2021. '''Event Program''' - Individuals or a group of individuals can submit their session proposals to be a part of the program. There will be translation support for sessions provided in a number of languages. See more information [[:wikimania:2021:Submissions/Guidelines#Language Accessibility|here]]. Below are some links to guide you through; * [[:wikimania:2021:Submissions|Program Submissions]] * [[:wikimania:2021:Submissions/Guidelines|Session Submission Guidelines]] * [[:wikimania:2021:FAQ|FAQ]] Please note that the deadline for submission is 18th June 2021. '''Announcements'''- To keep up to date with the developments around Wikimania, the COT sends out weekly updates. You can view them in the Announcement section [[:wikimania:2021:Announcements|here]]. '''Office Hour''' - If you are left with questions, the COT will be hosting some office hours (in multiple languages), in multiple time-zones, to answer any programming questions that you might have. Details can be found [[:wikimania:2021:Organizers#Office hours schedule|here.]] Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 10:18, 2021 ж. маусымның 16 (+06) On behalf of Wikimania 2021 Core Organizing Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=21597568 тізімін пайдаланып User:Bodhisattwa@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Editing news 2021 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2021/June|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:Reply Tool A-B test comment completion.png|alt=Junior contributors comment completion rate across all participating Wikipedias|thumb|296x296px|When newcomers had the Reply tool and tried to post on a talk page, they were more successful at posting a comment. ([https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ Source])]] Earlier this year, the Editing team ran a large study of [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply Tool]]. The main goal was to find out whether the Reply Tool helped [[mw:Talk pages project/Glossary|newer editors]] communicate on wiki. The second goal was to see whether the comments that newer editors made using the tool needed to be reverted more frequently than comments newer editors made with the existing wikitext page editor. The key results were: * Newer editors who had automatic ("default on") access to the Reply tool were [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ more likely] to post a comment on a talk page. * The comments that newer editors made with the Reply Tool were also [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ less likely] to be reverted than the comments that newer editors made with page editing. These results give the Editing team confidence that the tool is helpful. <strong>Looking ahead</strong> The team is planning to make the Reply tool available to everyone as an opt-out preference in the coming months. This has already happened at the Arabic, Czech, and Hungarian Wikipedias. The next step is to [[phab:T280599|resolve a technical challenge]]. Then, they will deploy the Reply tool first to the [[phab:T267379|Wikipedias that participated in the study]]. After that, they will deploy it, in stages, to the other Wikipedias and all WMF-hosted wikis. You can turn on "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|in Beta Features]] now. After you get the Reply tool, you can change your preferences at any time in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 20:14, 2021 ж. маусымның 24 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=21624491 тізімін пайдаланып User:Elitre (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == GFDL == Hi! I made a suggestion at [[МедиаУики талқылауы:Licenses]] to remove GFDL from the list of suggested licenses. I guess not many users watch that page. I just wanted to inform users of my suggestion. If there is a better place please let me know or make a notice for me. Thank you. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылауы]]) 18:31, 2021 ж. шілденің 3 (+06) :See [[Уикипедия:Форум#МедиаУики:Licenses]] instead. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 15:36, 2025 ж. наурыздың 23 (+05) == Alumni and Mentors of Russia 2021 == Уважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу ''[[m:CentralNotice/Request/Alumni and Mentors of Russia 2021|баннерной кампании CentralNotice]]'' для объявления о российском конкурсе статей [[wmru:Конкурсы/Выпускники и наставники России 2021|Конкурсы/Выпускники и наставники России 2021]] (15 сентября - 30 ноября 2021, все IP из России, Википедии, 3 показа в неделю, в течении ноября). Спасибо. [[Қатысушы:JukoFF|JukoFF]] ([[Қатысушы талқылауы:JukoFF|талқылауы]]) 19:43, 2021 ж. қазанның 11 (+06) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # GanS NIS (administrator) # Qarakesek (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Қатысушы:Stanglavine|Stanglavine]] ([[Қатысушы талқылауы:Stanglavine|талқылауы]]) 06:05, 2022 ж. қаңтардың 17 (+06) == Movement Strategy and Governance News – Issue 5 == <section begin="ucoc-newsletter"/> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5/Global message|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Newsletter/5/Global message}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 5, January 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the fifth issue of Movement Strategy and Governance News (formerly known as Universal Code of Conduct News)! This revamped newsletter distributes relevant news and events about the Movement Charter, Universal Code of Conduct, Movement Strategy Implementation grants, Board elections and other relevant MSG topics. This Newsletter will be distributed quarterly, while more frequent Updates will also be delivered weekly or bi-weekly to subscribers. Please remember to subscribe [[:m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive these updates. <div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> *'''Call for Feedback about the Board elections''' - We invite you to give your feedback on the upcoming WMF Board of Trustees election. This call for feedback went live on 10th January 2022 and will be concluded on 16th February 2022. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Call for Feedback about the Board elections|continue reading]]) *'''Universal Code of Conduct Ratification''' - In 2021, the WMF asked communities about how to enforce the Universal Code of Conduct policy text. The revised draft of the enforcement guidelines should be ready for community vote in March. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Universal Code of Conduct Ratification|continue reading]]) *'''Movement Strategy Implementation Grants''' - As we continue to review several interesting proposals, we encourage and welcome more proposals and ideas that target a specific initiative from the Movement Strategy recommendations. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Movement Strategy Implementation Grants|continue reading]]) *'''The New Direction for the Newsletter''' - As the UCoC Newsletter transitions into MSG Newsletter, join the facilitation team in envisioning and deciding on the new directions for this newsletter. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#The New Direction for the Newsletter|continue reading]]) *'''Diff Blogs''' - Check out the most recent publications about MSG on Wikimedia Diff. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/5#Diff Blogs|continue reading]])</div><section end="ucoc-newsletter"/> [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 13:25, 2022 ж. қаңтардың 24 (+06) == <section begin="announcement-header" />Leadership Development Task Force: Your feedback is appreciated<section end="annoncement-header" /> == <section begin="announcement-content" />:''[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Community Development team at the Wikimedia Foundation is supporting the creation of a global, community-driven Leadership Development Task Force. The purpose of the task force is to advise leadership development work. The team is looking for feedback about the responsibilities of the Leadership Development Task Force. This Meta page shares the proposal for a [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force|Leadership Development Task Force]] and how [[m:Special:MyLanguage/Leadership Development Task Force/Participate|you can help.]] Feedback on the proposal will be collected from 7 to 25 February 2022.<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 23:38, 2022 ж. ақпанның 8 (+06) == Updates on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines Review == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/2022-02-02 Announcement/Short|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/2022-02-02 Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/2022-02-02 Announcement/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The '''[[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]]''' were published 24 January 2022 as a proposed way to apply the [[m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] across the movement. Comments about the guidelines can be shared here or [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|the Meta-wiki talk page]]. There will be conversations on Zoom on 25 February 2022 at 12:00 UTC, and 4 March 2022 at 15:00 UTC. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Conversations|Join the UCoC project team and drafting committee members to discuss the guidelines and voting process]].''' The [[m:Universal Code of Conduct/Project#Timeline|timeline is available on Meta-wiki]]. The voting period is March 7 to 21. '''[[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|See the voting information page for more details]].''' Thank you to everyone who has participated so far. Sincerely, Movement Strategy and Governance<br/> Wikimedia Foundation [[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:17, 2022 ж. ақпанның 17 (+06) <section end="announcement-content" /> == <section begin="announcement-header" />Movement Strategy and Governance News – Issue 6<section end="announcement-header"/> == <section begin="ucoc-newsletter"/> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 6, April 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the sixth issue of Movement Strategy and Governance News! This revamped newsletter distributes relevant news and events about the Movement Charter, Universal Code of Conduct, Movement Strategy Implementation grants, Board of trustees elections and other relevant MSG topics. This Newsletter will be distributed quarterly, while the more frequent Updates will also be delivered weekly. Please remember to subscribe [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive future issues of this newsletter. </div><div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> *'''Leadership Development -''' A Working Group is Forming! - The application to join the Leadership Development Working Group closed on April 10th, 2022, and up to 12 community members will be selected to participate in the working group. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A1|continue reading]]) *'''Universal Code of Conduct Ratification Results are out! -''' The global decision process on the enforcement of the UCoC via SecurePoll was held from 7 to 21 March. Over 2,300 eligible voters from at least 128 different home projects submitted their opinions and comments. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A2|continue reading]]) *'''Movement Discussions on Hubs -''' The Global Conversation event on Regional and Thematic Hubs was held on Saturday, March 12, and was attended by 84 diverse Wikimedians from across the movement. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A3|continue reading]]) *'''Movement Strategy Grants Remain Open! -''' Since the start of the year, six proposals with a total value of about $80,000 USD have been approved. Do you have a movement strategy project idea? Reach out to us! ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A4|continue reading]]) *'''The Movement Charter Drafting Committee is All Set! -''' The Committee of fifteen members which was elected in October 2021, has agreed on the essential values and methods for its work, and has started to create the outline of the Movement Charter draft. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A5|continue reading]]) *'''Introducing Movement Strategy Weekly -''' Contribute and Subscribe! - The MSG team have just launched the updates portal, which is connected to the various Movement Strategy pages on Meta-wiki. Subscriber to get up-to-date news about the various ongoing projects. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A6|continue reading]]) *'''Diff Blogs -''' Check out the most recent publications about Movement Strategy on Wikimedia Diff. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/6#A7|continue reading]]) </div><section end="ucoc-newsletter"/> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:58, 2022 ж. сәуірдің 14 (+06) == <section begin="announcement-header" />Join the Wikimedia Foundation Annual Plan conversations with Maryana Iskander<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/Conversations/Announcement|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/Conversations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/Conversations/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello, The [[m:Special:MyLanguage/Movement Communications|Movement Communications]] and [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance]] teams invite you to discuss the '''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/draft|2022-23 Wikimedia Foundation Annual Plan]]''', a plan of record for the Wikimedia Foundation's work. These conversations continue [[m:User:MIskander-WMF|Maryana Iskander]]'s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Chief Executive Officer/Maryana’s Listening Tour|Wikimedia Foundation Chief Executive Officer listening tour]]. The conversations are about these questions: * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia 2030|2030 Wikimedia Movement Strategy]] sets a direction toward "knowledge as a service" and "knowledge equity". The Wikimedia Foundation wants to plan according to these two goals. How do you think the Wikimedia Foundation should apply them to our work? * The Wikimedia Foundation continues to explore better ways of working at a regional level. We have increased our regional focus in areas like grants, new features, and community conversations. What is working well? How can we improve? * Anyone can contribute to the Movement Strategy process. Let's collect your activities, ideas, requests, and lessons learned. How can the Wikimedia Foundation better support the volunteers and affiliates working in Movement Strategy activities? You can find [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/draft/Your Input|'''the schedule of calls on Meta-wiki''']]. The information will be available in multiple languages. Each call will be open to anyone to attend. Live interpretation will be available in some calls. Best regards,<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 15:59, 2022 ж. сәуірдің 15 (+06) == [[incubator:Wp/nog|Wp/nog]] == Hello! Are there two users who can edit to test Nogai Wikipedia? It can be also a Turkic user who knows little bit Kipchak and the Cyrillic alphabet (mostly possible is Kazakh, Karakalpak, Crimean Tatar and other Turkic and Kipchak languages). When you know one user please ping it. Because we need only two users who need to be active in Wp/nog to approve Wp/nog. [[Қатысушы:TayfunEt.|TayfunEt.]] ([[Қатысушы талқылауы:TayfunEt.|талқылауы]]) 14:15, 2022 ж. сәуірдің 18 (+06) == <section begin="announcement-header" />2022 Board of Trustees Call for Candidates<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Board of Trustees seeks candidates for the 2022 Board of Trustees election. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Announcement/Call_for_Candidates|'''Read more on Meta-wiki.''']] The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is here! Please consider submitting your candidacy to serve on the Board of Trustees. The Wikimedia Foundation Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's operations. Community-and-affiliate selected trustees and Board-appointed trustees make up the Board of Trustees. Each trustee serves a three year term. The Wikimedia community has the opportunity to vote for community-and-affiliate selected trustees. The Wikimedia community will vote to fill two seats on the Board in 2022. This is an opportunity to improve the representation, diversity, and expertise of the Board as a team. Who are potential candidates? Are you a potential candidate? Find out more on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Apply to be a Candidate page]]. Thank you for your support, Movement Strategy and Governance on behalf of the Elections Committee and the Board of Trustees<br /><section end="announcement-content" /> ===<section begin="announcement-header" />Объявление о выдвижении кандидатур в Совет попечителей Фонда Викимедиа 2022<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Call for Candidates/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Совет попечителей объявляет поиск кандидатов на участие в выборах в Совет 2022 года. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Announcement/Call_for_Candidates|'''Подробнее на Мета-вики''']]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|Выборы в Совет попечителей 2022 года]] объявляются открытыми! Просим вас рассмотреть возможность выдвижения своей кандидатуры для службы в Совете попечителей. Совет попечителей Фонда Викимедиа осуществляет контроль за деятельностью Фонда Викимедиа. В состав Совета входят попечители от сообществ и партнёрских организаций, а также назначенные попечители. Каждый попечитель служит три года. Сообщество Викимедиа имеет возможность голосовать за попечителей от сообществ и партнёрских организаций. Участники_цы сообщества будут голосовать за два места в Совете попечителей в 2022 году. Это возможность улучшить представительство, разнообразие и компетентность Совета как команды. Вы являетесь потенциальным кандидатом? Узнайте подробности на странице [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Подать заявку на выдвижение своей кандидатуры]]. Благодарим вас за поддержку, Команда по Стратегии движения и управлению от лица Комитета по выборам и Совета попечителей<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 00:05, 2022 ж. сәуірдің 26 (+06) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Editing news 2022 #1</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2022/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> [[File:Junior Contributor New Topic Tool Completion Rate.png|thumb|New editors were more successful with this new tool.]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New discussion tool|New topic tool]] helps editors create new ==Sections== on discussion pages. New editors are more successful with this new tool. You can [[mw:Talk pages project/New topic#21 April 2022|read the report]]. Soon, the Editing team will offer this to all editors at the 20 Wikipedias that participated in the test. You will be able to turn it off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]].<section end="message"/> </div> [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] 00:55, 2022 ж. мамырдың 3 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=22019984 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <section begin="announcement-header" />Wikimedia Foundation Board of Trustees election 2022 - Call for Election Volunteers<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Movement Strategy and Governance team is looking for community members to serve as election volunteers in the upcoming Board of Trustees election. The idea of the Election Volunteer Program came up during the 2021 Wikimedia Board of Trustees Election. This program turned out to be successful. With the help of Election Volunteers we were able to increase outreach and participation in the election by 1,753 voters over 2017. Overall turnout was 10.13%, 1.1 percentage points more, and 214 wikis were represented in the election. There were a total of 74 wikis that did not participate in 2017 that produced voters in the 2021 election. Can you help increase the participation even more? Election volunteers will help in the following areas: * Translate short messages and announce the ongoing election process in community channels * Optional: Monitor community channels for community comments and questions Volunteers should: * Maintain the friendly space policy during conversations and events * Present the guidelines and voting information to the community in a neutral manner Do you want to be an election volunteer and ensure your community is represented in the vote? Sign up [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|here]] to receive updates. You can use the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|talk page]] for questions about translation.<br /><section end="announcement-content" /> === <section begin="announcement-header" />Выборы в Совет попечителей Фонда Викимедиа 2022. Приглашаем волонтёров<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Команда по Стратегии движения и управлению приглашает членов сообщества принять участие в качестве волонтёров на предстоящих выборах в Совет попечителей. Идея программы "Волонтёры на выборах" возникла во время выборов в Совет попечителей Викимедиа в 2021 году. Программа была успешной. Благодаря помощи волонтёров на выборах мы смогли увеличить охват сообществ и участие в выборах на 1 753 избирателя по сравнению с 2017 годом. Общая явка составила 10,13%, что на 1,1 процентных пункта больше. Были представлены 214 википроектов. Но 74 вики, не участвовавших в 2017 году, дали голоса на выборах 2021 года. Хотите помочь изменить ситуацию с участием? Волонтёры на выборах будут помогать в следующем: * Переводить короткие сообщения и анонсировать текущий избирательный процесс на каналах сообщества * По желанию: Мониторить каналы сообщества на предмет комментариев и вопросов Волонтёры должны: * Соблюдать политику дружественного пространства во время бесед и мероприятий * Представлять руководящие принципы и информацию о голосовании сообществу в нейтральном ключе Вы хотите стать волонтёром на выборах и обеспечить представительство вашего сообщества в голосовании? Подпишитесь [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|здесь]], чтобы получать обновления. Вы можете использовать [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|страницу обсуждения]] для вопросов о переводе.<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 18:01, 2022 ж. мамырдың 6 (+06) ==Revisions to the Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines== Hi all, After the conclusion of the community vote on the guidelines in March, the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee Community Affairs committee (CAC)] of the Board asked [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/thread/JAYQN3NYKCHQHONMUONYTI6WRKZFQNSC/ that several areas of the guidelines be reviewed for improvements]. Having analysed the comments of community members who participated in the vote on the Guidelines for implementing the UCoC, the CAC decided to launch another round of community consultations. Upon completion of these consultations, the community will have an opportunity to vote on the revised UCoC Implementation Guidelines. According to the analysis, the comments highlighted three critical groups of questions: 1. On (mandatory) training in the UCoC and its Guidelines; 2. On balancing privacy protection and due process; 3. On the requirement that certain groups of users affirm they will acknowledge and adhere to the Universal Code of Conduct. The Revisions Committee kindly asks you to leave your answers and comments on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines/Revision_discussions/en this Meta page]. (''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines/Revision_discussions/Announcement See full announcement]''). --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 03:39, 2022 ж. маусымның 3 (+06) == Тренинги по Викиданным для Тюркских Викимедийцев 2022 == [[File:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul]] Дорогие друзья, Я рад сообщить вам, что заявки на получение стипендии для участия в Стамбульской конференции по Викиданным теперь открыты. Если вы представляете тюркское сообщество и активно участвуете в проектах Викимедиа на тюркских языках, то вы можете подать заявку на получение стипендии. Заявки принимаются до 30 июня 2022 года, 23:59 UTC. Кандидаты смогут подать заявку на получение полной стипендии. Полная стипендия покроет расходы на путешествие, проживание и питание во время конференции, организованное Тюркским ЮГ Викимедиа. Конференция пройдет с 21 по 23 октября 2022 года в Стамбуле, Турция. * Чтобы узнать больше о Тренингах по Викиданным для Тюркских Викимедийцев, пожалуйста, посетите: https://w.wiki/53dX * Чтобы узнать больше о стипендии, регистрации и форме заявки, пожалуйста, посетите: https://w.wiki/5FFv Кроме того, мы рекомендуем вам подписаться на наш список рассылки (https://w.wiki/5FFw) для получения информации и новостей о проектах и мероприятиях Тюркским ЮГ Викимедиа. Всего наилучшего, [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Propose statements for the 2022 Election Compass<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, Community members in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] are invited to [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|propose statements to use in the Election Compass.]] An Election Compass is a tool to help voters select the candidates that best align with their beliefs and views. The community members will propose statements for the candidates to answer using a Lickert scale (agree/neutral/disagree). The candidates’ answers to the statements will be loaded into the Election Compass tool. Voters will use the tool by entering in their answer to the statements (agree/disagree/neutral). The results will show the candidates that best align with the voter’s beliefs and views. Here is the timeline for the Election Compass: * July 8 - 20: Community members propose statements for the Election Compass * * July 21 - 22: Elections Committee reviews statements for clarity and removes off-topic statements * * July 23 - August 1: Volunteers vote on the statements * * August 2 - 4: Elections Committee selects the top 15 statements * * August 5 - 12: candidates align themselves with the statements * * August 15: The Election Compass opens for voters to use to help guide their voting decision The Elections Committee will select the top 15 statements at the beginning of August. The Elections Committee will oversee the process, supported by the Movement Strategy and Governance team. MSG will check that the questions are clear, there are no duplicates, no typos, and so on. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 11:35, 2022 ж. шілденің 13 (+06) == Открыт прием заявок для сессий == [[File:Wikidata_Istanbul_call_for_submissions_is_now_open_social_media_post.png|250px|right|thumb|Открыт прием заявок]] Всем привет, Команда организаторов [[:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Тренингов по Викиданных для Тюркских Викимедийцев]] рада сообщить вам, что [[:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians/Submissions|открыт прием заявок]] (https://w.wiki/5TFZ) на участие в программе конференции, которая пройдет в Стамбуле, Турции, с 21 по 23 октября. '''Мы будем принимать заявки до 10 августа 2022 года'''. Вы можете подать заявку и выступить на конференции на трех языках: английском, турецком и русском, а также онлайн или очно. Предложения по сессиям могут быть представлены в 5 различных типах со стандартизированной продолжительностью выступления. Основная тема сессии должна быть связана с Викиданными, интегрированными данными, импортом данных, SPARQL или другими связанными темами. Вы также можете представить свои достижения или темы, связанные с развитием проектов Викимедиа и движения Викимедиа. Более подробно – https://w.wiki/5TFZ. Мы хотели бы узнать и предоставить сообществу больше информации о тюркских сообществах, и мы надеемся, что вы поможете нам достичь этой цели. С уважением, – [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 21:58, 2022 ж. шілденің 17 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election/Short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi everyone, The Affiliate Representatives have completed their voting period. The selected 2022 Board of Trustees candidates are: * Tobechukwu Precious Friday ([[:m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]]) * Farah Jack Mustaklem ([[:m:User:Fjmustak|Fjmustak]]) * Shani Evenstein Sigalov ([[:m:User:Esh77|Esh77]]) * Kunal Mehta ([[:m:User:Legoktm|Legoktm]]) * Michał Buczyński ([[:m:User:Aegis Maelstrom|Aegis Maelstrom]]) * Mike Peel ([[:m:User:Mike Peel|Mike Peel]]) You may see more information about the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Results|Results]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Stats|Statistics]] of this Board election. The Affiliate organizations selected representatives to vote on behalf of the Affiliate organization. The Affiliate Representatives proposed questions for the candidates to answer in mid-June. These answers from candidates and the information provided from the Analysis Committee provided support for the representatives as they made their decision. Please take a moment to appreciate the Affiliate Representatives and Analysis Committee members for taking part in this process and helping to grow the Board of Trustees in capacity and diversity. These hours of volunteer work connect us across understanding and perspective. Thank you for your participation. Thank you to the community members who put themselves forward as candidates for the Board of Trustees. Considering joining the Board of Trustees is no small decision. The time and dedication candidates have shown to this point speaks to their commitment to this movement. Congratulations to those candidates who have been selected. A great amount of appreciation and gratitude for those candidates not selected. Please continue to share your leadership with Wikimedia. What can voters do now? [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Results|Review the results of the Affiliate selection process]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election|Read more here about the next steps in the 2022 Board of Trustee election]]. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 01:54, 2022 ж. шілденің 21 (+06) == <section begin="announcement-header" />Movement Strategy and Governance News – Issue 7<section end="announcement-header"/> == <section begin="msg-newsletter"/> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 7, July-September 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the 7th issue of Movement Strategy and Governance News! The newsletter distributes relevant news and events about the implementation of Wikimedia's [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives|Movement Strategy recommendations]], other relevant topics regarding Movement governance, as well as different projects and activities supported by the Movement Strategy and Governance (MSG) team of the Wikimedia Foundation. The MSG Newsletter is delivered quarterly, while the more frequent [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy/Updates|Movement Strategy Weekly]] will be delivered weekly. Please remember to subscribe [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive future issues of this newsletter. </div><div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> * '''Movement sustainability''': Wikimedia Foundation's annual sustainability report has been published. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A1|continue reading]]) * '''Improving user experience''': recent improvements on the desktop interface for Wikimedia projects. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A2|continue reading]]) * '''Safety and inclusion''': updates on the revision process of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A3|continue reading]]) * '''Equity in decisionmaking''': reports from Hubs pilots conversations, recent progress from the Movement Charter Drafting Committee, and a new white paper for futures of participation in the Wikimedia movement. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A4|continue reading]]) * '''Stakeholders coordination''': launch of a helpdesk for Affiliates and volunteer communities working on content partnership. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A5|continue reading]]) * '''Leadership development''': updates on leadership projects by Wikimedia movement organizers in Brazil and Cape Verde. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A6|continue reading]]) * '''Internal knowledge management''': launch of a new portal for technical documentation and community resources. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A7|continue reading]]) * '''Innovate in free knowledge''': high-quality audiovisual resources for scientific experiments and a new toolkit to record oral transcripts. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A8|continue reading]]) * '''Evaluate, iterate, and adapt''': results from the Equity Landscape project pilot ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A9|continue reading]]) * '''Other news and updates''': a new forum to discuss Movement Strategy implementation, upcoming Wikimedia Foundation Board of Trustees election, a new podcast to discuss Movement Strategy, and change of personnel for the Foundation's Movement Strategy and Governance team. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A10|continue reading]]) </div><section end="msg-newsletter"/> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 14:39, 2022 ж. шілденің 25 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Vote for Election Compass Statements<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, Volunteers in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] are invited to [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass/Statements|vote for statements to use in the Election Compass]]. You can vote for the statements you would like to see included in the Election Compass on Meta-wiki. An Election Compass is a tool to help voters select the candidates that best align with their beliefs and views. The community members will propose statements for the candidates to answer using a Lickert scale (agree/neutral/disagree). The candidates’ answers to the statements will be loaded into the Election Compass tool. Voters will use the tool by entering in their answer to the statements (agree/disagree/neutral). The results will show the candidates that best align with the voter’s beliefs and views. Here is the timeline for the Election Compass: *<s>July 8 - 20: Volunteers propose statements for the Election Compass</s> *<s>July 21 - 22: Elections Committee reviews statements for clarity and removes off-topic statements</s> *July 23 - August 1: Volunteers vote on the statements *August 2 - 4: Elections Committee selects the top 15 statements *August 5 - 12: candidates align themselves with the statements *August 15: The Election Compass opens for voters to use to help guide their voting decision The Elections Committee will select the top 15 statements at the beginning of August Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee'' <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 17:31, 2022 ж. шілденің 27 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Delay of the 2022 Wikimedia Foundation Board of Trustees election<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Delay of Board of Trustees election| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Delay of Board of Trustees election|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Delay of Board of Trustees election}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, I am reaching out to you today with an update about the timing of the voting for the Board of Trustees election. As many of you are already aware, this year we are offering an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]] to help voters identify the alignment of candidates on some key topics. Several candidates requested an extension of the character limitation on their responses expanding on their positions, and the Elections Committee felt their reasoning was consistent with the goals of a fair and equitable election process. To ensure that the longer statements can be translated in time for the election, the Elections Committee and Board Selection Task Force decided to delay the opening of the Board of Trustees election by one week - a time proposed as ideal by staff working to support the election. Although it is not expected that everyone will want to use the Election Compass to inform their voting decision, the Elections Committee felt it was more appropriate to open the voting period with essential translations for community members across languages to use if they wish to make this important decision. The voting will open on August 23 at 00:00 UTC and close on September 6 at 23:59 UTC. Best regards, Matanya, on behalf of the Elections Committee <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 15:57, 2022 ж. тамыздың 17 (+06) == Шағын Wikimedia кеңейтімін қазақ тіліне аудару == [[File:LinguaLibre_SignIt-all.png|thumb|350px|Lingua Libre SignIt]] [[File:Poisson.webm|thumb|Fish in French Sign language]] :''[Google Translate арқылы жазылған]'' Сәлеметсіз бе, оны кодтағаннан кейін мен шағын Wikimedia кеңейтімін қазақ тіліне аудару үшін көмек іздеп жүрмін: [https://addons.mozilla.org/fr/firefox/addon/lingua-libre-signit/ Firefox үшін Lingua Libre SignIt]. Бұл кеңейтім эксперименттік болып табылады, ол пайдаланушыларға ымдау тілдерін үйренуге мүмкіндік береді. «Қазақтан қазақша ым тіліне» қосқым келеді. Аударылатын бар болғаны 30 сөз тіркесі бар, біреу [оларды аударуға көмектесе алады]. Біз сондай-ақ бейне түсіру үшін ымдау тілін жақсы білетін еріктілерді іздейміз. Код кішкентай, сондықтан бұл кіші JS әзірлеушілері үшін жақсы жоба. Осы өтінішті қарастырғаныңызға рахмет. [[Қатысушы:Yug|Yug]] ([[Қатысушы талқылауы:Yug|талқылауы]]) 22:13, 2022 ж. тамыздың 15 (+06) ;Translate small Wikimedia extension into Kazakh Hello, after coding it I'm looking for help to translate into Kazakh a small Wikimedia extension : [https://addons.mozilla.org/fr/firefox/addon/lingua-libre-signit/ Lingua Libre SignIt] for Firefox. This extension is experimental, it allows users to learn sign language(s). I would like to add "Kazakh to Kazakh Sign Language". There are just 30 phrases to translate, could someone [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=signit&language=kk-cyrl help to translate those here]. We also look for volunteers fluent in sign language to record videos. The code is small, so it's also a good project for junior JS developers to join in. Thank you for considering this request. [[Қатысушы:Yug|Yug]] ([[Қатысушы талқылауы:Yug|талқылауы]]) 23:05, 2022 ж. тамыздың 20 (+06) == Invitation to join the Movement Strategy Forum == Hello everyone, [https://forum.movement-strategy.org/ The Movement Strategy Forum] (MS Forum) is a multilingual collaborative space for all conversations about Movement Strategy implementation. We are inviting all Movement participants to collaborate on the MS Forum. The goal of the forum is to build community collaboration, using an inclusive multilingual platform. The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Movement Strategy] is a collaborative effort to imagine and build the future of the Wikimedia Movement. Anyone can contribute to the Movement Strategy, from a comment to a full-time project. Join this forum with your Wikimedia account, engage in conversations, and ask questions in your language. The Movement Strategy and Governance team (MSG) launched the proposal for the MS Forum in May 2022. There was a 2-month community review period, which ended on 24 July 2022. The community review process included several questions that resulted in interesting conversations. You can read the [https://forum.movement-strategy.org/t/ms-forum-community-review-report/1436 Community Review Report]. We look forward to seeing you at the MS Forum! Best regards, Movement Strategy and Governance team --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 14:00, 2022 ж. тамыздың 22 (+06) === Присоединяйтесь к форуму Стратегии движения === Всем привет, [https://forum.movement-strategy.org/ Форум Стратегии движения] (MS Forum) — это многоязычное пространство для совместного обсуждения всех вопросов, связанных с реализацией Стратегии движения. Приглашаем всех участников Движения к сотрудничеству на форуме Стратегии движения. Цель форума - построение сотрудничества между сообществами с помощью инклюзивной и многоязычной платформы. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Стратегия движения] — это совместная работа по созданию будущего движения Викимедиа. Каждый может внести свой вклад в Стратегию движения — от одного комментария до разработки проекта. Присоединяйтесь к форуму со своей учетной записью Викимедиа, участвуйте в беседах и задавайте вопросы на своем языке. Команда по Стратегии движения и управлению (MSG) выдвинула предложение о создании форума в мае 2022 года. Был проведен 2-х месячный период рассмотрения предложения сообществом, который завершился 24 июля 2022 года. Вы можете ознакомиться с отчетом об обзоре сообщества [https://forum.movement-strategy.org/t/ms-forum-community-review-report/1436 здесь]. Мы будем рады видеть вас на форуме! С уважением, Команда по Стратегии движения и управлению --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 14:00, 2022 ж. тамыздың 22 (+06) == <section begin="announcement-header" /> The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi everyone, The Community Voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is now open. Here are some helpful links to get you the information you need to vote: * Try the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]], showing how candidates stand on 15 different topics. * Read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|candidate statements]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Affiliate_Organization_Participation/Candidate_Questions|answers to Affiliate questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Learn more about the skills the Board seeks]] and how the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee found candidates align with those skills]] If you are ready to vote, you may go to [[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2022|SecurePoll voting page]] to vote now. '''You may vote from August 23 at 00:00 UTC to September 6 at 23:59 UTC.''' To see about your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылауы]]) 21:07, 2022 ж. тамыздың 23 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Revised Enforcement Draft Guidelines for the Universal Code of Conduct<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee#Revisions Committee|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines Revisions committee]] is requesting comments regarding the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|'''Revised Enforcement Draft Guidelines for the Universal Code of Conduct (UCoC)''']]. This review period will be open from '''8 September 2022 until 8 October 2022.''' The Committee collaborated to revise these draft guidelines based on input gathered from the community discussion period from May through July, as well as the community vote that concluded in March 2022. The revisions are focused on the following four areas: # To identify the type, purpose, and applicability of the UCoC training; # To simplify the language for more accessible translation and comprehension by non-experts; # To explore the concept of affirmation, including its pros and cons; # To review the balancing of the privacy of the accuser and the accused The Committee requests comments and suggestions about these revisions by '''8 October 2022'''. From there, the Revisions Committee anticipates further revising the guidelines based on community input. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Find the Revised Guidelines on Meta]], and a [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|comparison page in some languages.''']] Everyone may share comments in a number of places. Facilitators welcome comments in any language on [[m:Special:MyLanguage/Talk:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|the Revised Enforcement Guidelines talk page]]. Comments can also be shared on talk pages of translations, at local discussions, or during conversation hours. There are a series of [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Conversation hours|'''conversation hours''']] planned about the Revised Enforcement Guidelines; please see Meta for the times and details. The facilitation team supporting this review period hopes to reach a large number of communities. If you do not see a conversation happening in your community, please organize a discussion. Facilitators can assist you in setting up the conversations. Discussions will be summarized and presented to the drafting committee every two weeks. The summaries will be published [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|here]].<section end="announcement-content" /> === <section begin="announcement-header" /> Пересмотренное Руководство по обеспечению правоприменения УКП<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Уважаемые члены казахоязычного сообщества, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee#Revisions Committee|Комитет по пересмотру Руководства по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] (УКП) просит представить отзывы относительно [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|'''пересмотренной версии проекта Руководства по обеспечению правоприменения УКП''']]. Рассмотрение будет проходить в период с '''8 сентября 2022 года по 8 октября 2022 года.''' Комитет провел пересмотр проекта руководства, основываясь на предложениях, собранных во время дискуссии сообщества в период с мая по июль, а также на основе голосования, проведенного в марте 2022 года. Изменения преимущественно касаются четырех областей: # Определение вида, назначения и применимости обучения по УКП. # Упрощение формулировок для облегчения перевода и понимания людьми, не являющимися экспертами. ​​# Прояснение концепции утверждения, включая ее достоинства и недостатки. # Пересмотр баланса между конфиденциальностью заявителя и нарушителя. Комитет просит предоставить отзывы и предложения касательно данных изменений до '''8 октября 2022 года'''. Далее, комитет по пересмотру планирует внести дополнительные изменения на основе отзывов сообщества. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Вы можете найти обновленное руководство в Мета-вики]], а также [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|страницу сравнения на разных языках. ''']] Каждый имеет возможность поделиться своими отзывами в различных местах. Вы можете поделиться комментариями на любом удобном вам языке на [[m:Special:MyLanguage/Talk:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|странице обсуждения по обновленному руководству]]. Вы также можете предоставить отзывы на страницах обсуждений переведенных версий, во время локальных дискуссий или же во время «часов обсуждения» и круглых столов. Планируется проведение дискуссий по вопросам изменений в Руководстве по обеспечению правоприменения УКП. Пожалуйста, ознакомьтесь с подробностями и датами на [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Conversation hours|'''Мета-вики''']]. Команда фасилитаторов, осуществляющая поддержку данного процесса, надеется привлечь большое количество сообществ. Если обсуждение еще не происходит в вашем сообществе, пожалуйста, организуйте такое обсуждение сами. Фасилитаторы могут помочь вам в организации обсуждений. Результаты обсуждений будут обобщаться и представляться на рассмотрение редакционного комитета каждые две недели. Краткие итоги будут публиковаться [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|здесь]].<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 20:22, 2022 ж. қыркүйектің 12 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Invitation to attend “Ask Me Anything about Movement Charter” Sessions<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Hello all, During the 2022 Wikimedia Summit, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Movement Charter Drafting Committee]] (MCDC) presented the first outline of the Movement Charter, giving a glimpse on the direction of its future work, and the Charter itself. The MCDC then integrated the initial feedback collected during the Summit. Before proceeding with writing the Charter for the whole Movement, the MCDC wants to interact with community members and gather feedback on the drafts of the three sections: Preamble, Values & Principles, and Roles & Responsibilities (intentions statement). The Movement Charter drafts will be available on the Meta page [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content|here]] on November 14, 2022. Community wide consultation period on MC will take place from November 20 to December 18, 2022. Learn more about it [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|here]]. With the goal of ensuring that people are well informed to fully participate in the conversations and are empowered to contribute their perspective on the Movement Charter, three '''“Ask Me Anything about Movement Charter"''' sessions have been scheduled in different time zones. Everyone in the Wikimedia Movement is invited to attend these conversations. The aim is to learn about Movement Charter - its goal, purpose, why it matters, and how it impacts your community. MCDC members will attend these sessions to answer your questions and hear community feedback. The “Ask Me Anything” sessions accommodate communities from different time zones. Only the presentation of the session is recorded and shared afterwards, no recording of conversations. Below is the list of planned events: * '''Asia/Pacific''': November 4, 2022 at 09:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1667552400 your local time]). Interpretation is available in Chinese and Japanese. * '''[https://forum.movement-strategy.org/t/ask-me-anything-about-movement-charter-session-europe-mena-sub-saharan-africa/2132 CEE and CA/MENA/Sub Saharan Africa]''': November 12, 2022 at 15:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 your local time]). Interpretation is available in Arabic, French and Russian. * '''North and South America/ Western Europe''': November 12, 2022 at 15:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 your local time]). Interpretation is available in Spanish and Portuguese. On the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|Meta page]] you will find more details; Zoom links will be shared 48 hours ahead of the call. '''Call for Movement Charter Ambassadors''' Individuals or groups from all communities who wish to help include and start conversations in their communities on the Movement Charter are encouraged to become [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|Movement Charter Ambassadors]] (MC Ambassadors). MC Ambassadors will carry out their own activities and get financial support for enabling conversations in their own languages. [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Team|Regional facilitators]] from the Movement Strategy and Governance team are available to support applicants with MC Ambassadors grantmaking. If you are interested please sign up [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|here]]. Should you have specific questions, please reach out to the MSG team via email: strategy2030@wikimedia.org or on the MS forum. We thank you for your time and participation. ''On behalf of the Movement Charter Drafting Committee'',<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 16:36, 2022 ж. қарашаның 7 (+06) === <section begin="announcement-header" /> Приглашение принять участие в сессиях «‎Вопросы и ответы об Уставе движения»<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Community Consultation/Announcement/Ask Me Anything Sessions}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Доброго дня, [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Комитет по разработке Устава движения]] представил предварительный проект Устава движения в Саммите Викимедиа 2022, обозначив направление Комитета и Устава. Исходя из полученных отзывов, Комитет внёс в Устав первоначальные изменения. Прежде чем приступить к написанию Устава для всего Движения, Комитет по разработке Устава планирует провести консультации с сообществом Викимедиа и получить обратную связь по черновым вариантам первых трёх разделов: Преамбула, Ценности и принципы, и Роли и обязанности (заявление о намерениях). Проекты этих разделов будут доступны на [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content|Мета странице]] 14 ноября 2022 года. Консультации с сообществом для получения обратной связи по трём разделам Устава движения пройдут с 20 ноября по 18 декабря 2022 года. Узнайте больше об этом [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|здесь]]. С целью обеспечения информированности всех заинтересованных лиц, для того, чтобы они могли полноценно участвовать в обсуждениях и имели возможность поделиться мнением об Уставе движения, приглашаем вас присоединиться к сессии '''«‎Вопросы и ответы об Уставе движения‎»'''. Данные сессии запланированы с учётом разных часовых поясов. Все желающие узнать об Уставе Движения могут принять участие в сессиях. На этих сессиях участники узнают о цели устава, о значении и влиянии, которые он имеет для викимедийцев, а также для сообществ. Члены Комитета по разработке Устава движения будут присутствовать, чтобы ответить на вопросы и услышать мнение сообщества. Будет записана только презентационная часть, запись обсуждений не предусмотрена. Ниже приведен список запланированных встреч: * '''Азиатско-Тихоокеанский регион''': 4 ноября 2022 года в 09:00-10.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1667552400 ваше местное время]). Доступен перевод на китайский и японский языки. * '''[https://forum.movement-strategy.org/t/ask-me-anything-about-movement-charter-session-europe-mena-sub-saharan-africa/2132 Центральная и Восточная Европа и Центральная Азия/страны MENA/страны Африки к югу от Сахары]''': 12 ноября 2022 года в 15:00-16.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 ваше местное время]). Доступен устный перевод на арабский, французский и русский языки. * '''Северная и Южная Америка/Западная Европа''': 12 ноября 2022 года в 15:00-16.30 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1668265257 Ваше местное время]). (В то же время, что и сессия №2, указанная выше) Доступен устный перевод на испанский и португальский языки. На [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|странице Мета]] вы найдете более подробную информацию; ссылки на Zoom будут предоставлены за 48 часов до звонка. '''Послы Устава Движения''' Отдельные лица или группы людей из всех сообществ, которые хотят способствовать включению своих сообществ к обсуждениям об Уставе движения, могут стать [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|Послами Устава движения]]. Послы Устава движения будут проводить свои мероприятия и могут получить финансовую поддержку для проведения встреч на своих языках. [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Team|Региональные фасилитаторы]] команды по Стратегии и движения и управлению будут оказывать поддержку желающим получить грант для послов УД. Если вы заинтересованы стать послом УД, пожалуйста, зарегистрируйтесь [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Movement Charter Ambassadors Program/About|здесь]]. Если у вас есть конкретные вопросы, пожалуйста, свяжитесь с командой по Стратегии движения и управлению по электронной почте: strategy2030@wikimedia.org или на форуме Стратегии движения. Спасибо вам за участие. ''От имени Комитета по разработке Устава Движения'',<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 16:36, 2022 ж. қарашаның 7 (+06) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): #[[User:AlibekKS|AlibekKS]] (administrator) #[[User:Ulan|Ulan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Қатысушы:Elton|Elton]] ([[Қатысушы талқылауы:Elton|талқылау]]) 19:22, 2023 ж. қаңтардың 4 (+06) == Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына дауыс беру болайын деп жатыр == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|Бұл хабардың басқа тілдерге аударылған нұсқасын Meta-wiki сайтынан таба аласыз.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Сәлеметсіздер ме! 2023 жылғы қаңтардың ортасында [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Әмбебап әдеп кодексінің]] [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулық]] қауымдастықтың екінші ратификациялық дауыс беруіне салынады. Бұл шара [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|2022 жылдың наурызындағы дауыс беру]] шарасының жалғасы болмақ, ол кезде дауыс берушілердің көбі ӘӘК-нің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықты қолдаған еді. Дауыс беру кезінде қатысушылар қауымдастықтағы маңызды мәселелерді атап өтуге көмектесті. Қамқоршылық кеңесінің [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Қауымдастық істері бойынша комитеті]] сол аталып өткен мәселелердің қарастырылуын сұрады. Еріктілер басқаратын [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Drafting_committee#Revisions_Committee_members|Қайта қарастыру комитеті]] қауымдастық ұсыныстарын тексеріп, өзгерістер енгізу үшін біраз тер төкті. Олар оқыту және бекіту талаптары, жұмыс барысындағы құпиялық пен ашықтық, құжаттың оқуға және аударуға ыңғайлы болуы сияқты өзекті мәселелерді жетілдірді. Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасын '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|мына жерден]]''', ал өзгерістер арасындағы айырмашылықты '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|мына жерден]]''' көруге болады. '''Қалай дауыс беруге болады?''' Дауыс беру '''2023 жылғы 17 қаңтардан''' бастап ашық болады. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|Meta-wiki сайтындағы осы бетте]]''' SecurePoll арқылы қалай дауыс беруге болатыны туралы ақпарат берілген. '''Кім дауыс бере алады?''' Осы дауыс беруге '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised enforcement_guidelines/Voter_information#Voting_eligibility|жарамдылық талаптары]]''' Уикимедиа Қамқоршылар кеңесінің сайлауындағымен бірдей. Дауыс берушілердің құзыреттілігі туралы толық ақпаратты дауыс берушінің ақпарат бетінен көріңіз. Талаптарға сай болсаңыз, Уикимедиа аккаунтыңызды пайдаланып, дауыс беру серверіне кіре аласыз. '''Дауыс беру аяқталған соң не болады?''' Дауыстарды тәуелсіз еріктілер тобы мұқият тексереді. Дауыс беру нәтижесі Wikimedia-l жүйесінде, Қозғалыс стратегиясының форумында, Diff блогінде, сондай-ақ Meta-wiki сайтында жарияланады. Дауыс берушілер қайтадан дауыс беріп, нұсқаулық туралы пікір білдіре алады. Қамқоршылар кеңесі ӘӘК-нің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың ратификациялануын немесе одан әрі жетілдірілуін қарастырғанда, қолдау көрсету мен қозғалған мәселелер деңгейін ескереді. ӘӘК жобасы тобының атынан,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 18:31, 2023 ж. қаңтардың 10 (+06) == <section begin="announcement-header" />Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына дауыс беру басталды<section end="announcement-header" /> == Сәлеметсіздер ме! [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына]] [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|дауыс беру кезеңі]] басталды! Дауыс беру уақыты екі аптаға созылады және '''2023 жылғы 31 қаңтар''' күні сағат '''23:59-да (UTC)''' аяқталады. Кімдер дауыс бере алатыны, сондай-ақ қалай дауыс беру керектігі туралы білу үшін Meta-wiki сайтындағы [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|дауыс берушілерге арналған ақпарат]] бетіне өтіңіз. Әмбебап әдеп кодексінің (ӘӘК-нің) орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулық пен дауыс беру процесі туралы толық ақпарат алу үшін [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|алдыңғы хабарды]] оқыңыз. ӘӘК жобасы тобының атынан, --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 01:10, 2023 ж. қаңтардың 19 (+06) === <section begin="announcement-header" />Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына дауыс беру аяқталайын деп қалды <section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|Бұл хабардың басқа тілдерге аударылған нұсқасын Meta-wiki сайтынан таба аласыз.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Сәлеметсіздер ме! [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Әмбебап әдеп кодексінің орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулықтың қайта қаралған нұсқасына]] [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting|дауыс беру]] '''2023 жылғы 31 қаңтар''' күні сағат '''23:59-да (UTC)''' аяқталады. Кімдер дауыс бере алатыны, сондай-ақ қалай дауыс беру керектігі туралы білу үшін Meta-wiki сайтындағы [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|дауыс берушілерге арналған ақпарат]] бетіне өтіңіз. Әмбебап әдеп кодексінің (ӘӘК-нің) орындалуын қамтамасыз ету туралы нұсқаулық пен дауыс беру процесі туралы толық ақпарат [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|алдыңғы хабарда]] берілген. ӘӘК жобасы тобының атынан,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 00:54, 2023 ж. қаңтардың 31 (+06) ==<section begin="announcement-header" />Universal Code of Conduct revised enforcement guidelines vote results<section end="announcement-header" />== <section begin="announcement-content" /> The recent community-wide vote on the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines |Universal Code of Conduct revised Enforcement Guidelines]] has been tallied and scrutinized. Thank you to everyone who participated. After 3097 voters from 146 Wikimedia communities voted, the results are 76% in support of the Enforcement Guidelines, and 24% in opposition. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|Statistics]] for the vote are available. A more detailed summary of comments submitted during the vote will be published soon. From here, the results and comments collected during this vote will be submitted to the Board of Trustees for their review. The current expectation is that the Board of Trustees review process will complete in March 2023. We will update you when their review process is completed. On behalf of the UCoC Project Team, <section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 00:49, 2023 ж. ақпанның 16 (+06) == <section begin="announcement-header" />Community feedback-cycle about updating the Wikimedia Terms of Use starts<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is organizing a feedback-cycle with community members to discuss updating the Wikimedia Terms of Use. [[:foundation:Special:MyLanguage/Terms of Use|The Terms of Use (ToU)]] are the legal terms that govern the use of websites hosted by the Wikimedia Foundation. We will be gathering your feedback on a draft proposal from February through April. The draft will be translated into several languages, with written feedback accepted in any language. This update comes in response to several things: * Implementing the Universal Code of Conduct * Updating project text to the Creative Commons BY-SA 4.0 license * Proposal for better addressing undisclosed paid editing * Bringing our terms in line with current and recently passed laws affecting the Foundation, including the European Digital Services Act As part of the feedback cycle two office hours will be held, the first on March 2, the second on April 4. For further information, please consult: * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|proposed update of the ToU by comparison]] * The page for your [[m:Talk:Terms of use|feedback]] * Information about [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|the office hours]] On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 01:56, 2023 ж. ақпанның 22 (+06) === <section begin="announcement-header" />Reminder: Office hours about updating the Wikimedia Terms of Use<section end="announcement-header" /> === <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, This a reminder that the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is hosting [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|office hours]] with community members about [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update|updating the Wikimedia Terms of Use]]. The office hours will be held on '''March 2, at 17:00 UTC to 18:30 UTC.''' See for more [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|details here on Meta]]. Another office hours will be held on April 4. We hereby kindly invite you to participate in the discussion. Please note that this meeting will be held in English language and led by the members of the Wikimedia Foundation Legal Team, who will take and answer your questions. Facilitators from the Movement Strategy and Governance Team will provide the necessary assistance and other meeting-related services. On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 18:04, 2023 ж. наурыздың 2 (+06) == Editing news 2023 #1 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2023/February|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> This newsletter includes two key updates about the [[mw:Special:MyLanguage/Editing team|Editing]] team's work: # The Editing team will finish adding new features to the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Talk pages project]] and deploy it. # They are beginning a new project, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]]. <strong>Talk pages project</strong> [[File:Page Frame Features on desktop.png|alt=Screenshot showing the talk page design changes that are currently available as beta features at all Wikimedia wikis. These features include information about the number of people and comments within each discussion.|thumb|300px|Some of the upcoming changes]] The Editing team is nearly finished with this first phase of the [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project|Talk pages project]]. Nearly all [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|new features]] are available now in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature for {{int:discussiontools-preference-label}}]]. It will show information about how active a discussion is, such as the date of the most recent comment. There will soon be a new "{{int:skin-action-addsection}}" button. You will be able to turn them off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. Please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Talk_pages_project/Usability#c-PPelberg_(WMF)-20230215001000-Feedback:_Proposed_Revisions_to_%22Add_topic%22_button|tell them what you think]]. [[File:Daily edit completion rates mobile talk pages.png|thumb|300px|Daily edit completion rate by test group: DiscussionTools (test group) and MobileFrontend overlay (control group)]] An A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|{{int:discussiontools-preference-label}} on the mobile site]] has finished. Editors were [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|more successful with {{int:discussiontools-preference-label}}]]. The Editing team is enabling these features for all editors on the mobile site. <strong>New Project: Edit Check</strong> The Editing team is beginning [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|a project to help new editors of Wikipedia]]. It will help people identify some problems before they click "{{int:publishchanges}}". The first tool will encourage people to add references when they add new content. Please [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist|watch]] that page for more information. You can [[mw:Special:MyLanguage/Editing_team/Community_Conversations#20230303|join a conference call on 3&nbsp;March&nbsp;2023]] to learn more.<section end="message"/> </div> –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 05:24, 2023 ж. ақпанның 23 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=24611966 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <section begin="announcement-header" />Board of Trustees have ratified the UCoC Enforcement Guidelines<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, an important update on the UCoC Enforcement Guidelines: The vote on the Enforcement Guidelines in January 2023 showed a majority approval of the Enforcement Guidelines. There were 369 comments received and a detailed summary of the comments will be published shortly. Just over three-thousand (3097) voters voted and 76% approved of the Enforcement Guidelines. You can view the '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|vote statistics on Meta-wiki]]'''. As the support increased, this signifies to the Board that the current version has addressed some of the issues indicated during the last review in 2022. The Board of Trustees voted to ratify the Enforcement Guidelines. The [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Approval_of_Universal_Code_of_Conduct_Enforcement_Guidelines resolution can be found on Foundation wiki] and you can read more about the [https://diff.wikimedia.org/2023/03/21/the-enforcement-guidelines-received-strong-support-from-the-community-what-happens-next/ process behind the 2023 Enforcement Guidelines review on Diff.] There are some next steps to take with the important recommendations provided by the Enforcement Guidelines. More details will come soon about timelines. Thank you for your interest and participation. On behalf of the UCoC Project Team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 18:07, 2023 ж. наурыздың 24 (+06) == <section begin="announcement-header" /> Report on voter comments from the revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ratification vote<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, The Universal Code of Conduct project team has completed the analysis of the comments accompanying the ratification vote on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]]. All respondents to the vote had the opportunity to provide comments regarding the contents of the revised Enforcement Guidelines draft document. A total of 369 participants left comments in 18 languages; compared to 657 commenters in 27 languages in 2022. The Trust and Safety Policy team completed an analysis of these results, categorizing comments to identify major themes and areas of focus within the comments. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter comments report|The report is available in translated versions on Meta-wiki here]]'''. Please help translate into your language. Again, we are thankful to all who participated in the vote and discussions. More information about the Universal Code of Conduct and its Enforcement Guidelines can be found on Meta-wiki. On behalf of the Universal Code of Conduct project team,<section end="announcement-content" /> --[[Қатысушы:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:AAkhmedova (WMF)|талқылау]]) 15:25, 2023 ж. сәуірдің 3 (+06) == Тюркская Конференция Викимедиа == Дорогие коллеги, С 20 по 22 октября 2023 года, [[:m:Wikimedians of Turkic Languages User Group|Тюркская ЮГ]] совместно с [[:m:Wikimedia Community User Group Turkey|Викимедиа Турцией]] организует вторую [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023|Тюркскую Конференцию Викимедиа]] в Стамбуле, Турция. Тюркская Конференция Викимедиа - это ежегодная встреча викимедийцев и добровольцев проектов Викимедиа на тюркских языках. Цель конференции - объединить всех людей, которые работают над проектами Викимедиа и поддерживают развитие проектов и движения Викимедиа на местном и глобальном уровнях. Сегодня более 200 миллионов человек говорят на тюркских языках, а география носителей объединяет Турцию, Азербайджан, Украину, Молдову, Иран, Центральную Азию, Китай и Россию. Исходя из этого, развитие и поддержка сообществ тюркоязычных викимедийцев имеют решающее значение. Все тюркские сообщества и аффилиации имеют право направить [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023/Eligible affiliates|своих делегатов на конференцию]], расходы на которую будут покрыты Тюркской ЮГ. Процесс отбора делегатов и вся другая соответствующая информация даны [[:m:Turkic Wikimedia Conference 2023/Registration|на странице регистрации]]. Пожалуйста, прочтите его внимательно. Крайний срок регистрации делегатов от сообществ и ассоциаций - 20 июля. Все другие участники, не являющиеся делегатами, могут зарегистрироваться до 31 июля. Увидимся в Стамбуле! С уважением, -- [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 14:09, 2023 ж. шілденің 2 (+06) == Deploying the Phonos in-line audio player to your Wiki == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:Hello}}! Apologies if this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language. This wiki will soon be able to use the [[mw:Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player]] implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. This is part of fulfilling a wishlist proposal of providing [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Multimedia_and_Commons/Audio_links_that_play_on_click|audio links that play on click]]. With the inline audio player, you can add text-to-speech audio snippets to wiki pages by simply using a tag: <syntaxhighlight lang="wikitext"> <phonos file="audio file" label="Listen"/> </syntaxhighlight> The above tag will show the text next to a speaker icon, and clicking on it will play the audio instantly without taking you to another page. A common example where you can use this feature is in adding pronunciation to words as illustrated on the [[wiktionary:en:English#Pronunciation|English Wiktionary]] below. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{audio|en|En-uk-English.oga|Audio (UK)}} </syntaxhighlight> Could become: <syntaxhighlight lang="wikitext"> <phonos file="En-uk-English.oga" label="Audio (UK)"/> </syntaxhighlight> The inline audio player will be available in your wiki in 2 weeks time; in the meantime, we would like you to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos|read about the features]] and give us feedback or ask questions about it in this [[mw:Help_talk:Extension:Phonos|talk page]]. Thank you!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], on behalf of the Foundation's Language team</bdi> </div> 08:26, 2023 ж. шілденің 27 (+06) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_announcement_list_(In-line_audio_player)&oldid=25350821 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == MinT Machine Translation added to Kazakh Wikipedia == {{int:Hello}} Kazakh Wikipedians! Apologies as this message is not in your language, {{int:Please-translate}}. The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [[Special:ContentTranslation|Content Translation]] in your Wikipedia called MinT; you can use [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|MinT machine translation]] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool. The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [[:en:Neural_machine_translation|neural machine translation]] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on the [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200] model in your Wikipedia.  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting "Start with empty paragraph" from the "Initial Translation" dropdown menu. Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|this page]]. Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to: * use it to improve the quality of the Machine Translation service * [[mw:Talk:Content_translation|provide feedback]] about the service and its quality, and ask questions about this addition. We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool. Thank you! [[Қатысушы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:UOzurumba (WMF)|талқылау]]) 21:57, 2023 ж. тамыздың 9 (+06) On behalf of the WMF Language team. == Plans to enable Content and Section translation tool in Kazakh Wikipedia == Hello Kazakh Wikipedians! Apologies as this message is not in your native language, Please help translate to your language. The WMF Language team is pleased to let you know that we will like to enable the Section and Content translation tool in Kazakh Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test the [https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation tool] so you can: * Give us your feedback * Ask us questions * Tell us how to improve it Below is background information about the tools and how you can test the Section translation tool. '''Background information''' [[mw:Content_translation|Content Translation]] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. However, the tool is not out of beta in Kazakh Wikipedia, limiting the discoverability of the tool and its use and blocking the enablement of the Section translation in your Wikipedia [[mw:Content_translation/Section_translation|Section Translation]] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will: * Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones * Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device We plan to enable the tools on Kazakh Wikipedia in 2 weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tools and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have as a reply to this message or on [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]] '''Try the Section translation tool''' Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&from=en&to=kk&sx=true#/ our testing instance]. Once it is enabled, you’ll have access to [[:hu:Special:ContentTranslation|https://kk.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation]] with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve. '''Provide feedback''' Please provide feedback about Section translation on [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]]. We want to  hear about your impressions on * The section translation tool * What do you think about our plans to enable it * Your ideas for improving the tool Thanks and we look forward to your feedback and questions. [[Қатысушы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:UOzurumba (WMF)|талқылау]]) 21:45, 2023 ж. тамыздың 17 (+06) On behalf of the WMF Language team. == WM Turkic UG Ambassadors Program == Hi! We plan to receive a variety of feedback on the Movement Charter for the MCDC from Turkic-speaking regions and communities. Given that the region is not actively involved in the development of motion proposals, it is important for us to at least provide input for WMF from communities and contributors in the region during the implementation of the proposals. Thus, the committees working on the implementation of the recommendations, and in this case the MCDC team in particular, will be able to receive views, ideas and feedback from the region, and regional representatives will be able to learn more. We will do this through online and face-to-face meetings and various events. To help us, please respond to this message by pinging me. For more information: [https://w.wiki/7PvP https://w.wiki/7PvP] [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:39, 2023 ж. қыркүйектің 5 (+06) == Cleaning up files == Hello! Sorry to write in English. According to [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] all files need a license and if they have no license they should be deleted. Also non-free files are only allowed if they are in use. So a good place to start looking is at [[Арнайы:Пайдаланылмаған_суреттер]] because the files are not in use so they can probably just be deleted. See for example [[:Сурет:Malkarli.jpg]] and [[:Сурет:Ermuhamet Ertisbayev.jpg]]. I made a suggestion at [[МедиаУики талқылауы:Licenses]] to update licenses to the newest version (4.0). --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 17:36, 2024 ж. шілденің 15 (+05) : I have checked and a few files were eligible for relicense in [[:en:Wikipedia:Image license migration]]. I have marked those. The files that are not-eligible are not marked. They should be marked "|migration=not-eligible" in case they are ever moved to Commons. If a local bot user would like to add the code it would be great. Feel free to ask me if you would like to know more. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 21:15, 2024 ж. қыркүйектің 11 (+05) ::I can add it with my bot if there is no bot user that can do it. I just need a bot flag. (My bot have made more than 1 million edits so I can easily do it). --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:33, 2024 ж. қыркүйектің 13 (+05) :::I have now made a request for at bot flag at [[Уикипедия:Bot policy]] and made some test edits. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 00:54, 2024 ж. қыркүйектің 20 (+05) == Вандализммен күрес == Менің өңдеме саным 100-ге жетпейді, бірақ мен вандализммен күреске өз үлесімді қосқым келеді. Мен вандализммен күреске қалайша өз үлесімді қоса аламын? ---- [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 11:41, 2024 ж. желтоқсанның 26 (+05) :Қайырлы күн! Меніңше тіке бітікшіге немесе әкімшілерге жазған дұрыс болатын секілді. @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] бағыттап жібере алатын секілді. Үлесіңізге көп рахмет! [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылау]]) 14:03, 2024 ж. желтоқсанның 26 (+05) == Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikipedians, Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations! The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody! For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month. If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: <code>Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org</code> in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page. Thank you! On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 03:15, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&oldid=28153450 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Delete [[Барунди]]. == The page [[Барунди]] is unused and needs to be deleted. I've redirected the links between [[Барунди]]. Please delete [[Барунди]] ASAP. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. қаңтардың 30 (+05) :Deleted. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:11, 2025 ж. қаңтардың 30 (+05) == CEE Hub Microgrant Programme - 2025 round == '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants|CEE Hub Microgrant programme]]''' is open for submissions from the communities across Central and Eastern Europe (as well as Central Asia, and Farsi contributors that live in these regions). The CEE Hub Microgrant programme will fund projects ranging from 50 to 700 EUR. Please read the criteria and other details with the programme. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdscTZ9EPNjHhU0r7hUHNwntX34Wrk8ieiHemk_clB9VI3PfQ/viewform Application form]''' is accessible on the Meta page where you will need to answer a few simple questions. You can find a list of the applications for the programme from 2024 [[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants/Applications 2024|on this page]], so you will get a sense of what other communities asked for funds. If you have any questions, please let us know ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Communication|contact us]]). We are waiting for your submissions! --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:35, 2025 ж. ақпанның 24 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28306207 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == [[МедиаУики:Licenses]] == [[Сурет:BD-propagande colour en.jpg|thumb|right|Неге GFDL жақсы лицензия емес.]] Сәлеметсіз бе! Оң жақтағы суретке сәйкес, GFDL медиа файлдар үшін жақсы лицензия емес. [[MediaWiki:Licenses]] файлдарды жүктегенде пайдаланушылар көретін ашылмалы мәзірді жасайды. GFDL ұсынылған лицензиялардың бірі ретінде тізімде көрсетілген. Мен GFDL-ді [[MediaWiki:Licenses]] тізімінен алып тастауды ұсынамын, осылайша ол файлдарды жүктеген кезде пайдаланушыларға ұсынылмайды. Оны алып тастау бұрын жүктелген файлдарға әсер етпейді. Creative Commons бағдарламасының соңғы нұсқасы 4.0, сондықтан мен сол нұсқаға жаңартуды ұсынамын. [[МедиаУики талқылауы:Licenses]]. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 20:20, 2025 ж. наурыздың 8 (+05) :[[Қатысушы:Kasymov]], [[Қатысушы:Nurken]]? --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 22:26, 2025 ж. наурыздың 21 (+05) == Replacing "Country data" templates with "Үлгі:Байрақ". == Hello everyone, I would like to propose replacing the following templates and, if necessary and possible, delete the former to maintain consistency: [[Үлгі:Country data Непал]], [[Үлгі:Country data Nepal]] → [[Үлгі:Байрақ/Непал]] [[Үлгі:Country data Оман]], [[Үлгі:Country data Oman]] → [[Үлгі:Байрақ/Оман]] [[Үлгі:Country data Лаос]], [[Үлгі:Country data Laos]] → [[Үлгі:Байрақ/Лаос]] [[Үлгі:Country data Ауғанстан]], [[Үлгі:Country data Afghanistan]] → [[Үлгі:Байрақ/Ауғанстан]] Since the "Country data" templates are outdated and the "Байрақ/..." format is now preferred, I suggest updating articles to use the new standard and then deleting the old templates or, if better, redirecting to the new ones. Does the community agree with this change? If there are any concerns or suggestions, I’d love to hear your thoughts. Thank you! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 16:43, 2025 ж. наурыздың 24 (+05) == [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары]] == Сәлеметсіз бе! [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] мәліметтерге сәйкес, авторлық құқықпен қорғалған материалдарды тек Exemption Doctrine Policy (EDP) рұқсат етілген жағдайда ғана қолдануға болады. [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары]] бос тұр, сол себепті бұл EDP ретінде жарамсыз. Онда авторлық құқықпен қорғалған материалдардың рұқсат етілуі және қандай шарттармен рұқсат етілетіні нақты көрсетілуі керек. [[Үлгі:Non-free fair use in]] сияқты үлгілердің бар екенін байқап отырмын, сондықтан авторлық құқықпен қорғалған материалдарға рұқсат бар деп болжаймын. Менің ойымша, [[:en:Wikipedia:Non-free content criteria]] бетін аудару немесе оған сілтеме жасап, "Ағылшын Уикипедиясындағы ережелерді ұстанамыз. Толығырақ [[:en:Wikipedia:Non-free content criteria]] бетінде көрсетілген." деп мәлімдеме жасау дұрыс болар еді. Сонымен қатар, қауымдастықтың авторлық құқықпен қорғалған материалдарға рұқсат беру туралы шешім қабылдаған дауыс беруіне сілтеме жасалса жақсы болар еді. Егер мұндай дауыс беру болмаса, қауымдастықтың рұқсат беру туралы келісімін растау үшін дауыс беру ұйымдастыру орынды болар еді. Авторлық құқықпен қорғалған материалдарды пайдалану EDP талаптарын сақтау үшін қауымдастықтың белсенді бақылауын қажет етеді. Осы себепті кейбір уикилер EDP тек логотиптер мен музыка мен фильмнің мұқабаларын пайдалануға рұқсат беретіндей шектеулер енгізуді шешті. EDP маңызды, себебі онсыз уикиде авторлық құқықпен қорғалған материалдарды орналастыруға болмайды. Сондықтан EDP жасалуы керек немесе барлық авторлық құқықпен қорғалған материалдар жойылуы тиіс. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. наурыздың 29 (+05) : Менің ойымша, [[Арнайы:Пайдаланылмаған_суреттер]] санатындағы файлдарды жою керек, себебі олардың көпшілігі ережелерді бұзады. Мен лицензиясыз файлдарды [[:Санат:Unused file without a license]] санатына қосып жатырмын. Бұл олардың барлығын жоюды жеңілдетеді. : Егер файлдарды түзетуге мүмкіндік болса, тез арада әрекет етіп, санатты алып тастағаныңызға көз жеткізіңіз. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:27, 2025 ж. наурыздың 30 (+05) ::Файлдарды қалай түзетуге болады? Лицензиясын өзгерту керек болған жағдайда, лицензиялардың қайсысын көрсеткен абзал. Файл алынған кітаптың электронды нұсқасының қорғалғаны немесе қорғалмағаны түсініксіз, оның 110 беті еркін, одан арғы беттері көшірілмейді. [[Қатысушы:Салиха]] Салиха 12:55, 2025 ж. наурыздың 31 (+05) :::[[:Сурет:48803393 000004623.jpg]] сияқты фотосуреттер фотографтың кім екенін көрсетуі керек және оларға Cc-by-sa-4.0 сияқты тегін лицензия немесе еркін емес негіздеме қажет. Сондай-ақ, егер фотограф жүктеп салушымен бірдей болмаса, фотографтың тегін лицензияға келісетінін растайтын дәлел қажет. :::Егер [[:Сурет:Tарбақ шырғалақ.tif]] сияқты сурет ескі кітаптан болса, бізге қай кітап, қашан шыққаны, кітапты/суретті кім жасағаны және адам қашан қайтыс болғаны туралы мәліметтер керек. Егер адам әлдеқашан қайтыс болса, PD-old-70 сияқты лицензия қосылуы мүмкін. --[[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 13:08, 2025 ж. наурыздың 31 (+05) == Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук == CEE Hub представляет запись первого русскоязычного мероприятия — презентации с последующими вопросами и ответами на тему «Как искусственный интеллект может помочь вам в вашей жизни в Википедии?». Встречи будут записываться, поэтому вы можете найти записи встреч здесь, код в скобках: # [https://us06web.zoom.us/rec/share/DCFCOJUhPRkCyDIxyfv8BQdbxJnU7zTcqBeVY-k3JgrNJ_x7bCcLC1XApcNz03Jp.CHESvngt2SsZm9r_ Recording from the first event] <small>''(Passcode: h$BOin4?)''</small> Следующее мероприятие — «'''Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?'''» Марьяна Пинчук, состоится в пятницу, 25 апреля, в 16:00 UTC, вы можете подписаться на уведомления '''[[:m:Event:Глобальные тенденции: чему мы можем научиться у меняющегося Интернета? Марьяна Пинчук|здесь]]'''. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 16:47, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28516993 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends == Hi everyone, We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23^rd of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]). Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them. You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026. '''<u>''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''</u>''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:19, 2025 ж. сәуірдің 14 (+05) (on behalf of the CEE Catch Up team) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28546550 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета? == CEE Hub представляет запись второго русскоязычного мероприятия, презентацию «Глобальные тенденции: чему мы можем научиться из меняющегося Интернета?» Марьяны Пинчук. * [https://us06web.zoom.us/rec/share/UGbl9nlJ9NOjdcLltBEmoXRXJZtgOs5amfcF9HekLlGEAXCvOapZxXJ3wDw7uYs1.fcr8ssFRW-tIoQeq Zoom] * Passcode: hG@&.Y?6 Темы будущих мероприятий и запись предыдущей сесси можно найти здесь ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]) --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 18:02, 2025 ж. Мамырдың 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28675596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Registration for the Wikimedia CEE Meeting 2025 is open == Dear all, The Organising Committee of the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025|Wikimedia CEE Meeting 2025]] is delighted to announce the opening of the registration for this year's conference. Affiliation and community delegates can register for the meeting until '''June 15th'''. All other self-funded participants can register until July 31st. The registration and scholarship application form which runs on Pretix, a free, open-sourced third-party platform that helps organize and manage events, can be found [https://pretix.eu/wikimedia-events/wmcee-2025/ here]. Details on how to select delegates and the selection process can be found on the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025/Registration|registration page]]. Please keep in mind that the official language of the conference is English and interpreting services will not be available. If you encounter any issues while registering, or have questions about the registration process, feel free to contact the coordination team via [mailto:wmceem2025@wikimedia.gr wmceem2025@wikimedia.gr]. Your swift replies will be appreciated, as they will help us conduct an efficient booking process. Best regards, On behalf of '''Wikimedia CEE Meeting 2025 Organising Team''' --[[Қатысушы:MARKELLOS|MARKELLOS]] ([[Қатысушы талқылауы:MARKELLOS|талқылау]]) 22:15, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) == Proposal to enable the "Contribute" entry point in Kazakh Wikipedia == {{Int:Hello}} Kazakh Wikipedians, Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia. Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Kazakh Wikipedia. '''Who can access it''' Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions. [[Сурет:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[Сурет:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]] For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually. We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.           We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th June 2025. We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia. We look forward to your response soon. Thank you! On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Қатысушы:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Қатысушы талқылауы:UOzurumba (WMF)|талқылау]]) 04:55, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) == Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее? == CEE Hub приглашет вас принять участие в семинаре в среду, 25 июня 2025 года, 16:00 UTC. '''Анна Продрому''', лауреат премии "Женщины в сфере технологий" по версии журнала FORBES 2023, сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''ИИ: друг, враг или что-то среднее?'''». Регистрация открыта [[:m:Event:ИИ: друг, враг или что-то среднее?|'''здесь''']]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 18:17, 2025 ж. маусымның 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews == Привет всем, Фонд Викимедиа проводит публичные консультации относительно будущего Wikispore и Wikinews. В рамках консультаций запланировано обсуждение в ходе видеозвонка. Пожалуйста, рассмотрите возможность принять участие и поделиться своими мыслями. '''Среда, 23 июля 2025 г., 18:00 CEST (16:00 UTC)''' '''[[:m:Event:Общественная консультация о будущем Wikispore и Wikinews|REGISTER HERE]]''' _______________________ Hello everyone, The Wikimedia Foundation is holding a public consultation on the future of [[:m:Talk:Public consultation about Wikispore|Wikispore]] and Wikinews. As part of the consultation, a video call discussion is planned. Please consider participating and sharing your thoughts. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:45, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Регистрация на вебинар "Википедия в эпоху АИ" == CEE Hub приглашает вас принять участие в вебинаре в понедельник, 1 сентябрь 2025 года, 16:00 UTC. Математик Мариос Магиоладитис сделает презентацию и ответит на вопросы на тему «'''Википедия в эру АИ'''». Регистрация открыта [[:m:Event:Википедия в эру АИ|'''здесь''']]. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 13:40, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Жобаны инкубатордан шығару өтініші == Мақала толықтырылып, дереккөздермен расталды. Инкубатордан шығарып, негізгі кеңістікке көшіруді сұраймын. [[Қатысушы:Arailym.K1|Arailym.K1]] ([[Қатысушы талқылауы:Arailym.K1|талқылау]]) 16:34, 2025 ж. қыркүйектің 18 (+05) == Инкубатордағы жаңа мақаланы тексеру өтініші == Сәлеметсіздер ме, құрметті уикипедияшылар! Мен [[Қатысушы:SSamat|SSamat]] атты қатысушымын. Инкубаторға жаңа мақала қостым: [[Жоба:Инкубатор/Шаймерденов Әбдіғаппар_2]]. Мақала толық құрылымда жазылып, дереккөздер мен сілтемелер қосылған. Өтініш, мақаланы тексеріп, негізгі кеңістікке көшіруге көмектессеңіздер. <nowiki>Рақмет! --~~~~</nowiki> [[Қатысушы:SSamat|SSamat]] ([[Қатысушы талқылауы:SSamat|талқылау]]) 17:03, 2025 ж. қазанның 15 (+05) == Регистрация на вебинар "Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия" == CEE Hub приглашает вас принять участие в онлайн семинаре '''Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедия'''. Ведущий: Хмелько Маслак, специалист по дезинформации в области доверия и безопасности. Четверг, 30 октября 2025 r., 18:00 CET (16:00 UTC). Регистрация открыта '''[[:m:Event:Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа|здесь]]'''. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:16, 2025 ж. қазанның 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist == Hi everyone, The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]! Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you! '''As a Program Specialist, you will:''' * Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs, * Strengthen regional cooperation and cross-border projects, * Help guide campaigns and initiatives across the CEE region, * Work closely with the CEE Hub team and community members. This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones. '''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025''' ➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️ If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them! <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29192870 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Записи прошлых мероприятий == CEE Hub приглашает посмотреть запись вебинара "Большой брат смотрит за тобой: цифровая безопасность в проектах Викимедиа", проведенного специалистом по доверию и безопасности (Trust & Safety) Хмелько Маслаком (на английском с последовательным русским переводом). См. раздел "Записи прошлых мероприятий" на странице: [[:m:Wikimedia CEE Hub/Russian language events|Russian language events]]. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:34, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=28871983 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia == '''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences]. Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]]. If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region. English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example). [[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 15:42, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670161 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> :This gadget already tested and used our Wikipedia edition. Gadget description page: [[Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot]], script page: [[МедиаУики:Gadget-Cat-a-lot.js|МедиУики:Gadgets-Cat-a-lot.js]] and [[МедиаУики:Gadget-Cat-a-lot]] <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 16:32, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) ::It's an automated message. I don't think you'll get a response anytime soon. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:36, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! == Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам. Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу. Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах Викимедиа. Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года. Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9 <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30092539 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Wikipedia 25 Turkic Marathon invitation == [[File:Turkic Marathon 2026 social media post.png|150px|right]] Hello. The [[meta:Wikimedians of Turkic Languages User Group|Wikimedians of Turkic Languages User Group]] is organizing an editing contest to celebrate Wikipedia’s 25th anniversary by enriching the content of Wikipedia editions in Turkic languages. You are invited to participate in [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon|this prize-winning Turkic Marathon]], which will take place from April 1 to May 15, 2026! [[Қатысушы:Kurmanbek|Kurmanbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurmanbek|талқылау]]) 00:19, 2026 ж. сәуірдің 1 (+05) == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 15:00, 2026 ж. сәуірдің 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 тізімін пайдаланып User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Приглашение: Wiki Conference для русскоязычных участников (16 мая) == Здравствуйте, Мы хотели бы пригласить вас на Wiki Conference для русскоязычных участников — онлайн-мероприятие, проводимое при поддержке CEE Hub. Встреча состоится в субботу, 16 мая, в 12:00 UTC / 14:00 CEST (пожалуйста, проверьте ваше местное время: https://zonestamp.toolforge.org/1778932800). Вы можете зарегистрироваться заранее, чтобы получить ссылку для подключения: [[Event:Wiki_Conference_for_Russian-Speaking_Contributors]] Это мероприятие задумано как пространство для участников движения Wikimedia из разных стран, где можно обменяться знаниями, опытом и идеями, связанными с работой в русскоязычных сообществах. Оно открыто для всех редакторов проектов Wikimedia. Выступления приглашённых спикеров будут сопровождаться синхронным переводом на русский язык. Приглашаются все, кто заинтересован в обсуждаемых темах. В программе предусмотрены сессии, посвящённые техническим аспектам программного обеспечения Wikimedia, панельная дискуссия о редактировании Википедии в сложных условиях, а также обмен опытом по сотрудничеству с учреждениями GLAM и дополнительные выступления от представителей сообщества. Среди подтверждённых сессий: - Сохранение нейтральности в ненейтральной среде — дискуссия с редакторами из разных языковых сообществ (Basak Tosun, Amir Sarabadani, Batyrbek Alimzhanov, Mikheil Chabukashvili), модератор — Iglika Ivanova - Обмен успешными практиками развития GLAM-проектов — с участием Zana Strkovska (Wikimedia MKD) - Состояние программного обеспечения Wikimedia — с участием Marshall Miller (Wikimedia Foundation) Будем рады вашему участию. С наилучшими пожеланиями, <br>Команда CEE Hub <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30401520 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 тізімін пайдаланып User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Доступна запись Вики-конференция для русскоязычных участников == Здравствуйте, Приглашаем вас посмотреть запись Вики-конференция для русскоязычных участников, которая состоялась 16 мая 2026. Во время конференции участники из разных сообществ делились опытом работы в непростых условиях, обсуждали вопросы цензуры, безопасности редакторов и подходы к оценке надёжности источников в странах с ограниченной свободой медиа. Это был очень открытый и содержательный разговор о том, как сообщества продолжают развивать проекты Викимедиа даже в сложных обстоятельствах. Также в программе были сессии о развитии языковых разделов Википедии в многоязычных странах, успешных GLAM-партнёрствах, работе с молодёжью через Instagram и TikTok, а также примеры регионального сотрудничества и поддержки между сообществами. Большинство сессий проходило на английском языке с синхронным переводом на русский. Запись доступна в обеих языковых версиях. Если вам интересны темы развития сообществ, международного сотрудничества, работы в сложных условиях или просто хочется услышать разные перспективы из региона — рекомендуем найти время и посмотреть запись. Вики-конференция для русскоязычных участников (пароль:5s20@BJ6): https://us06web.zoom.us/rec/share/vRx-DOpGo_zhW6mdoWzOcuM99agcX-VGHhKl2MA9gMxH-_bH0R5jAoc035Ts2FIr.OyhTpsvbH61fqfXh С наилучшими пожеланиями, <br>Каро <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&oldid=30591666 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> tmqkr80d39vhlj5yx06nbcpd8yfz8fk 0 4537 3609485 3577342 2026-05-26T23:00:43Z Casserium 68287 /* */ 3609485 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов | Шынайы есімі = | Суреті = Karim Masimov.jpg | Сурет ені = | Атауы = Мәсімов, 2017 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]нің төрағасы | Ту = Эмблема КНБ РК.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = 8 қыркүйек 2016 | Басқаруын аяқтады = 5 қаңтар 2022 | Ізашары = [[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]] | Ізбасары = [[Ермек Алдабергенұлы Сағымбаев|Ермек Сағымбаев]] | Президент =[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br />[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан]]ның 7 және 9-[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министрі]] |Ту_2= Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2_2= Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 3 сәуір 2014 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 қыркүйек 2016 | Президент_2 =[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_2 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | Ізбасары_2 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Басқара бастады_3 = 10 қаңтар 2007 | Басқаруын аяқтады_3 = 24 қыркүйек 2012 | Президент_3 =[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_3 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары_3 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы |Ту_5= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ту2_5= Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 24 қыркүйек 2012 | Басқаруын аяқтады_5 = 3 сәуір 2014 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] | Ізбасары_5 = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] |Титулы_6= [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің орынбасары]] |Басқара бастады_6= 18 қаңтар 2006 |Басқаруын аяқтады_6= 10 қаңтар 2007 |Ту_6= Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2_6= Flag of Kazakhstan.svg |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_6= [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |Ізашары_6=[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |Ізбасары_6=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |Титулы_7= |Басқара бастады_7 = 27 қараша 2001 |Басқаруын аяқтады_7= 13 маусым 2003 |Ту_7= |Ту2_7= |Президент_7= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_7= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br />[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |Ізашары_7=[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |Ізбасары_7=[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |Титулы_8 = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі]] |Басқара бастады_8= 20 сәуір |Басқаруын аяқтады_8 = 4 қазан 2006 |Ту_8= Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2_8= Flag of Kazakhstan.svg |Президент_8= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_8= [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |Ізашары_8=[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] |Ізбасары_8=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |Титулы_9 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі |Басқара бастады_9= 13 маусым 2003 |Басқаруын аяқтады_9= 18 қаңтар 2006 |Ту_9= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ту2_9= Flag of Kazakhstan.svg |Президент_9= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_9= [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]] |Ізбасары_9= Президенті әкімшілігі басшысының орынбасары ретінде [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] | Титулы_10 =[[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникация министрі]] | Ту_10 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_10 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_6 = | Басқара бастады_10 = 7 тамыз 2000 | Басқаруын аяқтады_10 = 27 қараша 2001 | Ізашары_10 = [[Серік Минаварұлы Бүркітбаев|Серік Бүркітбаев]] | Ізбасары_10 = [[Абылай Исабекұлы Мырзахметов|Абылай Мырзахметов]] | Премьер_10 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Президент_10 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Туған күні = 15.6.1965 | Туған жері = {{туғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = Қажымқан Мәсімов (1939—2019) | Анасы =Элеонора Мәсімова | Жұбайы = Дилярам Мәсімова | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] | Ғылыми дәрежесі = Экономика ғылымдарының докторы | Мамандығы = | Білімі = 1) [[Патрис Лумумба атындағы Халықтар достығы университеті|Халықтар достығы университеті]]<br>2) [[Бейжің мәдениет және тіл университеті]]<br>3) [[Ухань университеті]]<br>4) [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]]<br>5) [[Колумбия университеті]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов | Марапаттары = {{Қатар |{{Назарбаев ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{Барыс ордені}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{Халықтар достығы ордені (Беларусь)}} }} }} '''Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов''' ([[15 маусым]] [[1965 жыл]], [[Астана|Целиноград]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, заңгер, экономист, қаржыгер, банкир. [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]нің төрағасы (2016—2022), [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] (2007—2012, 2014—2016), [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы (2012—2014), Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (2006). 2022 жылғы 6 қаңтарда «мемлекетке опасыздық жасау» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалып, тергеу изоляторына қамауға алынды.<ref name="azat22">{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/31644786.html |title= Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы төрағасы Кәрім Мәсімов ұсталды |lang= kk |accessdate= 2023-07-17 |date= 2022-01-08 |publisher= [[Азаттық радиосы]] }}</ref> 2023 жылы 24 сәуірде Мәсімов 18 жылға бас бостандығынан айырылды. == Өмірбаяны == Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов - [[15 маусым]] [[1965 жыл]]ы Қазақстанның [[Астана|Целиноград]] қаласында дүниеге келген. Әкесі - Қажымқан Қасымұлы Мәсімов<ref>[http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30095276 Масимов Карим Кажимканович (персональная справка)]</ref>. Анасы - Элеонора (Ажибекова) Кәрімқызы Масімова<ref>[http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1194385620 Мама премьера Казахстана К. Масимова до сих пор работает экскурсоводом в Железнодорожном музее] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923224233/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1194385620 |date=2015-09-23 }}</ref>. === Білімі === * 1982 жылы [[Алматы|Алматы қаласындағы]] [[Республикалық физика-математика мектебі]]н үздік бітірді. * 1985 жылы [[Мәскеу|Мәскеу қаласындағы]] П. Лумумба атындағы Халықтар Достығы университетінде араб филологиясы бойынша білім алды. * 1988 жылы Пекиндегі Тіл білімі институтында оқыған. 1991 жылы Қытайдағы Ухань заң университетін, 1995 жылы Қазақ мемлекеттік Басқару академиясын бітірген. * 1999 жылы Колумбия университетінде (Нью-Йорк) топ-менеджерлер даярлау бағдарламасынан өткен. * Орыс, қазақ, [[Ағылшын тілі|Ағылшын]], [[Қытай тілі|қытай]], [[Араб тілі|араб тілдерін]] меңгерген. === Қызмет жолы === Мәсімов еңбек жолын 1991 жылы Қытай Халық Республикасындағы КСРО Сауда өкілдігінің құқықтық мәселелер бойынша кеңесшісі болып бастаған. 1991 жылы Қазақстан Республикасының Еңбек министрлігінде сыртқы экономикалық байланыс бөлімінің бастығы, бас экономист, 1992 жылы «Қазақпригранторг» фирмасының басшысы, [[Үрімші]] (Қытай) қаласындағы «Қазақинторг» өкілдігінде жетекші маман, директор орынбасары, 1993 жылы «Акцепт» ЖШС басшысының ішкі экономикалық мәселелер жөніндегі директор орынбасары болып жұмыс істеді. 1994 жылы [[Гонконг]] қаласындағы Қазақ сауда үйінің басқарушы директоры болды. 1995 жылы [[АТФ Банк|«Алматы сауда қаржы банкі»]] ЖАҚ Басқармасының бастығы болып, 1996 жылдың қыркүйек айынан [[БТА Банкі|«Тұран Әлем Банк»]] Басқармасы бастығының міндетін орындады. 1997 жылдың тамыз айынан бастап — [[Қазақстан Халық банкі|«Қазақстан Халық жинақ банкі» ААҚ]] Басқарма бастығының бірінші орынбасары, қыркүйек айынан бастап бастығы. 2000 жылғы тамыз айынан бастап Көлік және коммуникация министрі, 2001 жылғы қарашадан бастап Премьер-Министрдің орынбасары болды. 2003–2006 жылдары ол Президенттің көмекшісі, 2006–2007 жылдары Премьер-Министрдің орынбасары қызметтерін атқарған. 2007 жылғы 10 қаңтарда [[Қазақстан премьер-министрі]] болып тағайындалды.<ref>Қазақстан бизнес - кітабы. Қаржы. – Алматы, ЖШС “Алматы баспа үйі,” 2006 ISBN 9965-9865-5-X</ref> * 2011 жылдың 2 қарашасында Кәрім Мәсімов "Қазақша Уикипедиа" жобасын өз қамқорлығына алатынын хабарлады.<ref>[http://pm.kz/page.php?page_id=8&lang=1&news_id=841 Wikibilim project obtained PM’s support]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2012 жылдың 24 қыркүйек күні Кәрім Мәсімов Үкімет басшысы ретінде жұмыстан кететіндігі туралы арыз берді. Президент Н. Назарбаев өтінішті қабылдады.<ref>[http://akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-kazakstan-respublikasynyn-premer-mi Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.Қ.Мәсімовтің орнынан түсуі туралы Жарлығы 24.09.2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106084334/http://www.akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-kazakstan-respublikasynyn-premer-mi |date=2013-11-06 }}</ref>. Сол күні Мәсімов Президент Әкімшілігінің Басшысы болып тағайындалды.<ref>[http://akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-k-k-masimovti-kazakstan-respublikasy- Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың К.Қ.Мәсімовті Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы қызметіне тағайындау туралы Жарлығы, 24.09.2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106071619/http://www.akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-k-k-masimovti-kazakstan-respublikasy- |date=2013-11-06 }}</ref> 2014 жылғы 3 сәуірде екінші мәрте [[Қазақстан премьер-министрі]] болып тағайындалды. Бұл қызметте 2016 жылғы 8 қыркүйекке дейін болды. 2016 жылғы 8 қыркүйекте [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]нің төрағасы болып тағайындалды.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/karm-masmov-ukk-toragasyi-bolyip-tagayyindaldyi-272561/ Кәрім Мәсімов ҰҚК төрағасы болып тағайындалды 08.09.2016]</ref>. 2022 жылғы 5 қаңтарда түнде Кәрім Мәсімовтің қызметінен босатылғаны хабарланды.<ref>[https://qamshy.kz/kz/article/68161-karim-masimov-qyzmetinen-alyndy Кәрім Мәсімов қызметінен алынды]</ref> 2022 жылғы 6 қаңтарда Кәрім Мәсімов ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды. Оған мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылып, Ұлттық қауіпсіздік комитеті тергеу жұмыстарын бастады. Бұл туралы 8 қаңтар күні белгілі болды.<ref name="azat22" /> 2023 жылғы 24 сәуір күні Астана қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты Кәрім Мәсімовке үкім шығарды. Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы басшысы 18 жылға бас бостандығынан айырылды. Сот отырысы аса құпия түрде өтіп, Мәсімовпен бірге оның бұрынғы үш орынбасары 3 жылдан 16 жылға дейінгі мерзімге сотталды.<ref>[https://egemen.kz/article/340820-karim-masimov-18-dgylgha-sottaldy Кәрім Мәсімов 18 жылға сотталды]</ref> == Марапаттары == * 2010 жылы - [[Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ордені]]мен * 2004 жылы - «[[Құрмет ордені|Құрмет]]» орденімен және медальдармен марапатталған.<ref>«Ақмола облысы» энциклопедиясы</ref> * 2011 жылы - Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі. * 2015 жылы - Халықтар достығы ордені (Беларусь)<ref>[http://www.nomad.su/?a=3-201503020020 Президент Беларуси наградил орденом Дружбы народов Масимова, Дворковича, Шувалова и Шукеева] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203170616/https://nomad.su/?a=3-201503020020 |date=2020-12-03 }}</ref> * 2016 жылы - 2-дәрежелі [[Барыс ордені]] (2016)<ref>[http://www.nomad.su/?a=3-201612130038 За особые заслуги] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161214192835/http://www.nomad.su/?a=3-201612130038 |date=2016-12-14 }}</ref> ==Галерея== <gallery> File:Dmitry Medvedev in Kazakhstan 5 July 2010-2.jpeg|Мәсімов 2010 жылдың 5 шілдесінде [[Ресей президенті|Ресей Федерациясының Президенті]] [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведев]] пен кездесуі File:Reunión Bilaterial con el Primer Ministro de la República Kazajistán (14388229419).jpg|Мәсімов [[Эквадор]]дың Сыртқы істер министрі Рикардо Патьен мен кездесуі </gallery> == Бағалануы == Оппозициялық саясаткер [[Болат Мұқышұлы Әбілов|Болат Әбілов]] Мәсімов жайлы сөйлегенде соның «қолына ешнәрсе келмей жататынын», әр ірі лауазымдағы қызметінің сәтсіз болғанын және «керек сәтте, керек жерде» болып қалғанынан ғана шыңға жеткенін айтты да, оны «карикатуралық» тұлға деді.<ref>3:24 {{YouTube|Km-Pdsa6GT4|Масимов шпионил на Россию и Китай? За что Назарбаев давал власть? {{!}} кантар {{!}} Спецреп}}</ref> Ол кейін, оған қоса, оны «шынымен де ірі жемқор болған» деді.<ref>19:05 {{YouTube|Km-Pdsa6GT4|Масимов шпионил на Россию и Китай? За что Назарбаев давал власть? {{!}} кантар {{!}} Спецреп}}</ref> == Отбасы == Жұбайы — Дилярам Азатқызы Мәсімова (туғанында Машұрова). Мәсімов — 3 баланың әкесі.<ref>{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені — 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}</ref> == Дереккөздер == <references/>14. https://kaz.orda.kz/kaerim-maesimov-18-zhylgha-sottaldy/<nowiki/>{{Қазақстан үкіметі басшылары}} {{Қасымжомарт Тоқаевтың министрлер кабинеті}} {{Иманғали Тасмағамбетовтің министрлер кабинеті}} {{Даниал Ахметовтің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің I министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pm.kz Кәрім Мәсімовтың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201121205548/http://www.pm.kz/ |date=2020-11-21 }} [[Санат:15 маусымда туғандар]] [[Санат:Астанада туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] [[Санат:Республикалық физика-математика мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан ұйғырлары]] [[Санат:Қазақстан банкирлері]] [[Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаев орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан ҰҚК қызметкерлері]] [[Санат:Қазақстан ҰҚК төрағалары]] [[Санат:Қазақстан экономика министрлері]] [[Санат:Қазақстан тұтқындары]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары]] gi4iszv1t0dptpdhj6xdw1u6lpdlnyv 3609487 3609485 2026-05-26T23:03:41Z Casserium 68287 /* */ 3609487 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов | Шынайы есімі = | Суреті = Karim Masimov.jpg | Сурет ені = | Атауы = Мәсімов, 2017 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]нің төрағасы | Ту = Эмблема КНБ РК.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = 8 қыркүйек 2016 | Басқаруын аяқтады = 5 қаңтар 2022 | Ізашары = [[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]] | Ізбасары = [[Ермек Алдабергенұлы Сағымбаев|Ермек Сағымбаев]] | Президент =[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br />[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан]]ның 7 және 9-[[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-Министрі]] |Ту_2= Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2_2= Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 3 сәуір 2014 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 қыркүйек 2016 | Президент_2 =[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_2 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | Ізбасары_2 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Басқара бастады_3 = 10 қаңтар 2007 | Басқаруын аяқтады_3 = 24 қыркүйек 2012 | Президент_3 =[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_3 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары_3 = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы |Ту_5= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ту2_5= Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 24 қыркүйек 2012 | Басқаруын аяқтады_5 = 3 сәуір 2014 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] | Ізбасары_5 = [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] |Титулы_6= [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министрдің орынбасары]] |Басқара бастады_6= 18 қаңтар 2006 |Басқаруын аяқтады_6= 10 қаңтар 2007 |Ту_6= Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2_6= Flag of Kazakhstan.svg |Президент_6= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_6= [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |Ізашары_6=[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |Ізбасары_6=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |Титулы_7= |Басқара бастады_7 = 27 қараша 2001 |Басқаруын аяқтады_7= 13 маусым 2003 |Ту_7= |Ту2_7= |Президент_7= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_7= [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br />[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] |Ізашары_7=[[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]] |Ізбасары_7=[[Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев|Сауат Мыңбаев]] |Титулы_8 = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі]] |Басқара бастады_8= 19 сәуір |Басқаруын аяқтады_8 = 4 қазан 2006 |Ту_8= Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Ту2_8= Flag of Kazakhstan.svg |Президент_8= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Премьер_8= [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] |Ізашары_8=[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] |Ізбасары_8=[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] |Титулы_9 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі |Басқара бастады_9= 13 маусым 2003 |Басқаруын аяқтады_9= 18 қаңтар 2006 |Ту_9= Flag of the President of Kazakhstan.svg |Ту2_9= Flag of Kazakhstan.svg |Президент_9= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_9= [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]] |Ізбасары_9= Президенті әкімшілігі басшысының орынбасары ретінде [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] | Титулы_10 =[[Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі|Көлік және коммуникация министрі]] | Ту_10 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Ту2_10 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_6 = | Басқара бастады_10 = 7 тамыз 2000 | Басқаруын аяқтады_10 = 27 қараша 2001 | Ізашары_10 = [[Серік Минаварұлы Бүркітбаев|Серік Бүркітбаев]] | Ізбасары_10 = [[Абылай Исабекұлы Мырзахметов|Абылай Мырзахметов]] | Премьер_10 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Президент_10 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Туған күні = 15.6.1965 | Туған жері = {{туғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = Қажымқан Мәсімов (1939—2019) | Анасы =Элеонора Мәсімова | Жұбайы = Дилярам Мәсімова | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] | Ғылыми дәрежесі = Экономика ғылымдарының докторы | Мамандығы = | Білімі = 1) [[Патрис Лумумба атындағы Халықтар достығы университеті|Халықтар достығы университеті]]<br>2) [[Бейжің мәдениет және тіл университеті]]<br>3) [[Ухань университеті]]<br>4) [[Нархоз университеті|Қазақ мемлекеттік басқару академиясы]]<br>5) [[Колумбия университеті]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов | Марапаттары = {{Қатар |{{Назарбаев ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{Барыс ордені}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{Халықтар достығы ордені (Беларусь)}} }} }} '''Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов''' ([[15 маусым]] [[1965 жыл]], [[Астана|Целиноград]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, заңгер, экономист, қаржыгер, банкир. [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]нің төрағасы (2016—2022), [[Қазақстан премьер-министрі|Премьер-министр]] (2007—2012, 2014—2016), [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы (2012—2014), Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі (2006). 2022 жылғы 6 қаңтарда «мемлекетке опасыздық жасау» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалып, тергеу изоляторына қамауға алынды.<ref name="azat22">{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/31644786.html |title= Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы төрағасы Кәрім Мәсімов ұсталды |lang= kk |accessdate= 2023-07-17 |date= 2022-01-08 |publisher= [[Азаттық радиосы]] }}</ref> 2023 жылы 24 сәуірде Мәсімов 18 жылға бас бостандығынан айырылды. == Өмірбаяны == Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов - [[15 маусым]] [[1965 жыл]]ы Қазақстанның [[Астана|Целиноград]] қаласында дүниеге келген. Әкесі - Қажымқан Қасымұлы Мәсімов<ref>[http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30095276 Масимов Карим Кажимканович (персональная справка)]</ref>. Анасы - Элеонора (Ажибекова) Кәрімқызы Масімова<ref>[http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1194385620 Мама премьера Казахстана К. Масимова до сих пор работает экскурсоводом в Железнодорожном музее] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923224233/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1194385620 |date=2015-09-23 }}</ref>. === Білімі === * 1982 жылы [[Алматы|Алматы қаласындағы]] [[Республикалық физика-математика мектебі]]н үздік бітірді. * 1985 жылы [[Мәскеу|Мәскеу қаласындағы]] П. Лумумба атындағы Халықтар Достығы университетінде араб филологиясы бойынша білім алды. * 1988 жылы Пекиндегі Тіл білімі институтында оқыған. 1991 жылы Қытайдағы Ухань заң университетін, 1995 жылы Қазақ мемлекеттік Басқару академиясын бітірген. * 1999 жылы Колумбия университетінде (Нью-Йорк) топ-менеджерлер даярлау бағдарламасынан өткен. * Орыс, қазақ, [[Ағылшын тілі|Ағылшын]], [[Қытай тілі|қытай]], [[Араб тілі|араб тілдерін]] меңгерген. === Қызмет жолы === Мәсімов еңбек жолын 1991 жылы Қытай Халық Республикасындағы КСРО Сауда өкілдігінің құқықтық мәселелер бойынша кеңесшісі болып бастаған. 1991 жылы Қазақстан Республикасының Еңбек министрлігінде сыртқы экономикалық байланыс бөлімінің бастығы, бас экономист, 1992 жылы «Қазақпригранторг» фирмасының басшысы, [[Үрімші]] (Қытай) қаласындағы «Қазақинторг» өкілдігінде жетекші маман, директор орынбасары, 1993 жылы «Акцепт» ЖШС басшысының ішкі экономикалық мәселелер жөніндегі директор орынбасары болып жұмыс істеді. 1994 жылы [[Гонконг]] қаласындағы Қазақ сауда үйінің басқарушы директоры болды. 1995 жылы [[АТФ Банк|«Алматы сауда қаржы банкі»]] ЖАҚ Басқармасының бастығы болып, 1996 жылдың қыркүйек айынан [[БТА Банкі|«Тұран Әлем Банк»]] Басқармасы бастығының міндетін орындады. 1997 жылдың тамыз айынан бастап — [[Қазақстан Халық банкі|«Қазақстан Халық жинақ банкі» ААҚ]] Басқарма бастығының бірінші орынбасары, қыркүйек айынан бастап бастығы. 2000 жылғы тамыз айынан бастап Көлік және коммуникация министрі, 2001 жылғы қарашадан бастап Премьер-Министрдің орынбасары болды. 2003–2006 жылдары ол Президенттің көмекшісі, 2006–2007 жылдары Премьер-Министрдің орынбасары қызметтерін атқарған. 2007 жылғы 10 қаңтарда [[Қазақстан премьер-министрі]] болып тағайындалды.<ref>Қазақстан бизнес - кітабы. Қаржы. – Алматы, ЖШС “Алматы баспа үйі,” 2006 ISBN 9965-9865-5-X</ref> * 2011 жылдың 2 қарашасында Кәрім Мәсімов "Қазақша Уикипедиа" жобасын өз қамқорлығына алатынын хабарлады.<ref>[http://pm.kz/page.php?page_id=8&lang=1&news_id=841 Wikibilim project obtained PM’s support]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2012 жылдың 24 қыркүйек күні Кәрім Мәсімов Үкімет басшысы ретінде жұмыстан кететіндігі туралы арыз берді. Президент Н. Назарбаев өтінішті қабылдады.<ref>[http://akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-kazakstan-respublikasynyn-premer-mi Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.Қ.Мәсімовтің орнынан түсуі туралы Жарлығы 24.09.2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106084334/http://www.akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-kazakstan-respublikasynyn-premer-mi |date=2013-11-06 }}</ref>. Сол күні Мәсімов Президент Әкімшілігінің Басшысы болып тағайындалды.<ref>[http://akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-k-k-masimovti-kazakstan-respublikasy- Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың К.Қ.Мәсімовті Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы қызметіне тағайындау туралы Жарлығы, 24.09.2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106071619/http://www.akorda.kz/kz/page/page_kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-nursultan-nazarbaevtyn-k-k-masimovti-kazakstan-respublikasy- |date=2013-11-06 }}</ref> 2014 жылғы 3 сәуірде екінші мәрте [[Қазақстан премьер-министрі]] болып тағайындалды. Бұл қызметте 2016 жылғы 8 қыркүйекке дейін болды. 2016 жылғы 8 қыркүйекте [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]нің төрағасы болып тағайындалды.<ref>[https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/karm-masmov-ukk-toragasyi-bolyip-tagayyindaldyi-272561/ Кәрім Мәсімов ҰҚК төрағасы болып тағайындалды 08.09.2016]</ref>. 2022 жылғы 5 қаңтарда түнде Кәрім Мәсімовтің қызметінен босатылғаны хабарланды.<ref>[https://qamshy.kz/kz/article/68161-karim-masimov-qyzmetinen-alyndy Кәрім Мәсімов қызметінен алынды]</ref> 2022 жылғы 6 қаңтарда Кәрім Мәсімов ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды. Оған мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылып, Ұлттық қауіпсіздік комитеті тергеу жұмыстарын бастады. Бұл туралы 8 қаңтар күні белгілі болды.<ref name="azat22" /> 2023 жылғы 24 сәуір күні Астана қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты Кәрім Мәсімовке үкім шығарды. Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы басшысы 18 жылға бас бостандығынан айырылды. Сот отырысы аса құпия түрде өтіп, Мәсімовпен бірге оның бұрынғы үш орынбасары 3 жылдан 16 жылға дейінгі мерзімге сотталды.<ref>[https://egemen.kz/article/340820-karim-masimov-18-dgylgha-sottaldy Кәрім Мәсімов 18 жылға сотталды]</ref> == Марапаттары == * 2010 жылы - [[Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ордені]]мен * 2004 жылы - «[[Құрмет ордені|Құрмет]]» орденімен және медальдармен марапатталған.<ref>«Ақмола облысы» энциклопедиясы</ref> * 2011 жылы - Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі. * 2015 жылы - Халықтар достығы ордені (Беларусь)<ref>[http://www.nomad.su/?a=3-201503020020 Президент Беларуси наградил орденом Дружбы народов Масимова, Дворковича, Шувалова и Шукеева] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203170616/https://nomad.su/?a=3-201503020020 |date=2020-12-03 }}</ref> * 2016 жылы - 2-дәрежелі [[Барыс ордені]] (2016)<ref>[http://www.nomad.su/?a=3-201612130038 За особые заслуги] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161214192835/http://www.nomad.su/?a=3-201612130038 |date=2016-12-14 }}</ref> ==Галерея== <gallery> File:Dmitry Medvedev in Kazakhstan 5 July 2010-2.jpeg|Мәсімов 2010 жылдың 5 шілдесінде [[Ресей президенті|Ресей Федерациясының Президенті]] [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведев]] пен кездесуі File:Reunión Bilaterial con el Primer Ministro de la República Kazajistán (14388229419).jpg|Мәсімов [[Эквадор]]дың Сыртқы істер министрі Рикардо Патьен мен кездесуі </gallery> == Бағалануы == Оппозициялық саясаткер [[Болат Мұқышұлы Әбілов|Болат Әбілов]] Мәсімов жайлы сөйлегенде соның «қолына ешнәрсе келмей жататынын», әр ірі лауазымдағы қызметінің сәтсіз болғанын және «керек сәтте, керек жерде» болып қалғанынан ғана шыңға жеткенін айтты да, оны «карикатуралық» тұлға деді.<ref>3:24 {{YouTube|Km-Pdsa6GT4|Масимов шпионил на Россию и Китай? За что Назарбаев давал власть? {{!}} кантар {{!}} Спецреп}}</ref> Ол кейін, оған қоса, оны «шынымен де ірі жемқор болған» деді.<ref>19:05 {{YouTube|Km-Pdsa6GT4|Масимов шпионил на Россию и Китай? За что Назарбаев давал власть? {{!}} кантар {{!}} Спецреп}}</ref> == Отбасы == Жұбайы — Дилярам Азатқызы Мәсімова (туғанында Машұрова). Мәсімов — 3 баланың әкесі.<ref>{{кітап|тақырыбы= Қазақстан Республикасында кімнің кім екені — 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық |орны= Алматы |жыл= 2011 |isbn= 978-601-278-473-2}}</ref> == Дереккөздер == <references/>14. https://kaz.orda.kz/kaerim-maesimov-18-zhylgha-sottaldy/<nowiki/>{{Қазақстан үкіметі басшылары}} {{Қасымжомарт Тоқаевтың министрлер кабинеті}} {{Иманғали Тасмағамбетовтің министрлер кабинеті}} {{Даниал Ахметовтің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің I министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pm.kz Кәрім Мәсімовтың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201121205548/http://www.pm.kz/ |date=2020-11-21 }} [[Санат:15 маусымда туғандар]] [[Санат:Астанада туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] [[Санат:Республикалық физика-математика мектебінің түлектері]] [[Санат:Қазақстан ұйғырлары]] [[Санат:Қазақстан банкирлері]] [[Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері]] [[Санат:Қазақстан экономистері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаев орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан ҰҚК қызметкерлері]] [[Санат:Қазақстан ҰҚК төрағалары]] [[Санат:Қазақстан экономика министрлері]] [[Санат:Қазақстан тұтқындары]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары]] 33afmuddgok7ot1y5h35ddbpzyuovgp 0 14443 3609530 3546570 2026-05-27T06:38:49Z RaiymbekZh 170385 /* Жүйесі */ 3609530 wikitext text/x-wiki {{Қоғамдық көлік|сурет=Almaty metro logo v2.svg|атауы=Алматы метрополитені|сурет_ені=120|көлік_түрі=[[метро]]|қызмет аймағы=Алматы қаласы|жұмысын_бастады=1.12.2011|бағыт_саны=1|сайт=metroalmaty.kz|электр=825 В|орта_жылдамдық=40 км/сағ|жоғары_жылдамдық=60 км/сағ|жүйе_ұзындығы=13,4 км|жылына_мінетіндер=16,3 млн адам(2019)|иесі=Алматы әкімдігі}} '''Алматы метрополитені''' — [[Алматы]] қаласындағы метрополитен жүйесі. Қазақстандағы бірінші және жалғыз, Орта Азиядағы екінші (Ташкенттен кейінгі) болып ашылған метрополитен. 2024 жылғы жағдай бойынша 1 желісі, 11 [[Метро бекеті|бекеті]] бар. == Тарихы == Алғашқы бөлігі [[2011]] ж. 1 желтоқсанда ашылды. Заманауи технологияларды енгізу бойынша жоспарды жүзеге асыру үшін Алматы метрополитенін салу барысында «Herrenknecht AG» неміс компаниясының «Herrenknecht S-320» жоғары өндірісті туннель қазушы кешені сатып алынған. Алматы метрополитені Қазақстан үшін стратегиялық маңызды нысан болып табылады. Жоба бойынша, метроның алғашқы кезегі Фурманов пен Райымбек даңғылының қиылысы мен Абай және Гагарин көшелерінің қиылысын жалғайды. Бұл жұмыстар ресейлік «Лайтон» ААҚ қоғамының еншісінде. Туннельдерде рельс салу, бейнетеле бақылау жұмыстары да ресейліктердің еншісінде Алматы метрополитені [[Қазақстан]]дағы алғашқы, [[Орталық Азия]]да екінші ([[Ташкент]] метрополитенінен кейін) және [[ТМД|ТМД-дағы]] 17-ші метрополитен болып саналады. Алғашқы кезеңде вагондарды жөндеу мен техникалық тұрғыдан қызмет көрсету жұмыстары депода жүргізілді. «2012 жылы Алматы метросындағы жолаушылар ағымы тәулігіне орташа есеппен 30-40 мың адам болып, кейінірек 2015-2020 жылдары бұл көрсеткіш 300 000 адамға дейін жетеді» деген болжам болды. Бұл мәліметтерді сол кездегі«Алматыметроқұрылыс» АҚ директоры Мұрат Үкшебаев мырза да растады. Аймақтың сейсмикалық белсенділігі жоғары болғандықтан, құрылыс жұмыстары күрделі инженерлік-геологиялық жағдайда жүргізілді. Топырақтың ерекше физикалық-механикалық қасиеттері қазу жұмыстары барысында түрлі қиындықтар туғызды. Дегенмен, құрылыс аймағында жер асты суларының болмауын, жағымды фактор деп қарастыруға болады.<ref>[https://faktiler.kz/almaty-metropoliteni-turaly-m-limet/ Алматы метрополитені туралы мәлімет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220719100047/https://faktiler.kz/almaty-metropoliteni-turaly-m-limet/ |date=2022-07-19 }}</ref> Алматы метрополитені 2011 жылдың желтоқсан айында, Тәуелсіздіктің 20 жылдығы қарсаңында пайдалануға берілді. Алматы метросының жолаушылар тасымалдау мүмкіндігіне сараптама жасаған зерттеу институты тәулігіне 300 мың жолаушы тасымалдай алады деп болжаған еді. [[Сурет:Поезд Алматинского метро.jpg|нобай|250px|Метро пойызы]] == Жүйесі == Метроның жұмыс уақыты күн сайын, 6:20 мен 00:00 (UTC+6). 2012 жылдың 4 қаңтарына дейін метро 6:00-ден 00:00-ге дейін жұмыс істеді (UTC+6). Метрополитеннің жоба бойынша барлық үш бағытының ұзындығы 45 км болады. Ұзындығы 13,4 км. құрайтын алғашқы бағыт 11 бекеттен тұрады (оның ішінде алтауы терең, қалғандары жерге таяу орналасқан). Бағыт [[Райымбек атындағы даңғыл (Алматы)|Райымбек даңғылынан]] оңтүстікке қарай [[Фурманов көшесі (Алматы)|Назарбаев даңғылының]] (бұрынғы Фурманов көшесі) астымен [[Абай даңғылы (Алматы)|Абай даңғылының]] бойымен, одан әрі батысқа қарай [[Алтынсарин даңғылы (Алматы)|Алтынсарин даңғылына]] және [[Момышұлы атындағы көше (Алматы)|Момышұлы көшесіне]] дейін тартылған. Жүру интервалы 10 минуттан (таңертеңгі және кешкі қысылтаяң уақыттарда) 19 минутқа (соңғы рейстерде)дейін. Пойыздардың орташа жылдамдығы 40 км/сағ. Жылжымалы құрам - бұл оңтүстік кореялық заманауи [[Hyundai Rotem]] пойыздары, салондардағы ауаның желдетілуі, жақсы шу оқшаулауы, толық автоматты жүргізу режимі және басқа да мүмкіндіктері бар.<ref>[https://time.kz/news/archive/2007/12/22/2321 Дорогое удовольствие."Время" қоғамдық-саяси газеті, 22 желтоқсан, 2007 ж. мақала.]</ref> Қазіргі таңда 2024 жылы бірінші линияның батыс бағытындағы Қалқаман-3 ықшамауданына дейінгі құрылысы жүргізілуде. Алматы қаласының батыс бағытындағы құрылысы аяқталғаннан кейін қаланың Алматы-1 бекетіне дейінгі құрылысын бастау жоспарлануда. Қазіргі уақытта бірінші желі «Шұғыла» шағын ауданы арқылы Алатау даңғылы бойымен батыс бағытта («Барлық» базарына дейін) ұзартылуда. Батыс бағыттағы құрылыс аяқталғаннан кейін солтүстік бағыттағы желіні Алматы 1 стансасына дейін ұзартуды бастау жоспарлануда.Болашақта Жібек жолы және Сайран станцияларында тасымалдау түйіндері бар екінші желіні салу, оңтүстік-батысқа қарай Орбита 1-4 шағын аудандарына және солтүстік-шығысқа қарай Думан ықшамауданына апарады.<ref>Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары департаменті директорының орынбасары [[Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев|Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаевпен]] [http://www.almaty-metro.narod.ru/mnogo.html сұхбат.] </ref> == Бекеттері мен желілері == Алматы метросының бірінші желісінде 2024 жылғы жағдай бойынша 11 [[Метро бекеті|бекет]] бар. [[Райымбек батыр (метро бекеті)|"Райымбек батыр"]] бастапқы бекеті Фурманов көшесі мен Райымбек даңғылының қиылысында орналасқан. Соңғы бекет - "Бауыржан Момышұлы" бекеті Абай даңғылымен Момышұлы көшелерінің қиылысында орналасқан. === Бекеттері === * [[Жібек жолы (метро бекеті)|«Жібек жолы»]] (Гоголь — Панфилов көшелері); * [[Алмалы (метро бекеті)|«Алмалы»]] (Қарасай-батыр — Панфилов), * [[Абай (метро бекеті)|«Абай»]] (Фурманов — Абай); * [[Байқоңыр (метро бекеті)|«Байқоңыр»]] (Абай — Байтұрсынұлы), * [[Мұхтар Әуезов атындағы театры (метро бекеті)|«Әуезов атындағы драма театры»]] (Абай — Мұқанов), * [[Алатау (метро бекеті)|«Алатау»]] (Абай — Гагарин), * [[Сайран (метро бекеті)|«Сайран»]] (Абай — Тілендиев), * [[Мәскеу (метро бекеті, Алматы)|«Мәскеу»]] (Абай — Алтынсарин), * [[Сарыарқа (метро бекеті)|«Сарыарқа»]], * «[[Бауыржан Момышұлы (метро бекеті)|Бауыржан Момышұлы»]]. === Құрылыс суреттері === <center> <gallery perrow="8" mode="slideshow" heights="170"> Сурет:St-Raimbeka-str-1.jpg|Фурманов пен Мәметова көшелерінің қиылысындағы Жібек жолы мен Райымбек-Батыр стансаларының арасындағы желдеткіш құбыр (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Raimbeka-str-2.jpg|Фурманов көшесі мен Райымбек-Батыр станциясының жанындағы Райымбек даңғылы астындағы өткелдердің құрылысы (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-1.jpg|Жібек жолы стансасының үстіндегі инженерлік ғимараттың ғимараты (Гоголь көшесінен көрініс) (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-2.jpg|Жібек жолы стансасының үстіндегі инженерлік ғимараттың ғимараты (Панфилов көшесінің алдыңғы көрінісі) (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-3.jpg Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-4.jpg Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-5.jpg|Жібек жолы стансасының үстінде салынып жатқан вестибюль (Гоголь көшесінің артқы көрінісі) (қараша 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-6.jpg|Жібек жолы стансасының кіреберісі (Гоголь көшесінен көрініс) (қараша 2008 ж.) Сурет:St-Almaly-str-1.jpg|Алмалы стансасына кіреберістің құрылысы (Панфилов көшесінен көрініс) (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Almaly-str-2.jpg|Салынып жатқан Алмалы стансасының кіреберісіндегі ақпараттық стенд (Панфилов көшесінен көрініс) (қазан 2008 ж.) Сурет:E8584-Almaty-Metro-construction-of-Abay-station.jpg|"Байқоңыр" станциясының құрылысы (2007 ж. қыркүйек) </gallery> </center> == Тағы қараңыз == * [[Халықаралық «Метро» қауымдастығы]] * [[Алматы метрополитен бекеттері]] * [https://massaget.kz/layfstayl/alemtanu/Qazaqstanym/13258/ Алматы күні: Метроға саяхат жасайық!] <nowiki>https://massaget.kz/</nowiki> сайты, қыркүйек, 2013 ж. * [https://faktiler.kz/almaty-metropoliteni-turaly-m-limet/ Алматы метрополитені туралы мәлімет]{{Deadlink|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} FAKTILER.KZ сайты * [https://www.azattyq.org/a/kazakhstan_almaty_metro_subway_open/24408569.html Алматы метросының алғашқы тармағы ашылды] <nowiki>https://www.azattyq.org/</nowiki> сайты <br /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Алматы метросы}} {{уики}} {{Мәліметті жаңалау керек}}{{Алматы}} [[Санат:Алматы метрополитені]] [[Санат:Алфавит бойынша метрополитендер]] ltsvn934gv1ycys3x9zh7jq3mvzqtc6 3609532 3609530 2026-05-27T07:34:27Z RaiymbekZh 170385 /* */ Астаналық жеңіл метрополитен 3609532 wikitext text/x-wiki {{Қоғамдық көлік|сурет=Almaty metro logo v2.svg|атауы=Алматы метрополитені|сурет_ені=120|көлік_түрі=[[метро]]|қызмет аймағы=Алматы қаласы|жұмысын_бастады=1.12.2011|бағыт_саны=1|сайт=metroalmaty.kz|электр=825 В|орта_жылдамдық=40 км/сағ|жоғары_жылдамдық=60 км/сағ|жүйе_ұзындығы=13,4 км|жылына_мінетіндер=16,3 млн адам(2019)|иесі=Алматы әкімдігі}} '''Алматы метрополитені''' — [[Алматы]] қаласындағы метрополитен жүйесі. Қазақстандағы бірінші, Орта Азиядағы екінші (Ташкенттен кейінгі) болып ашылған метрополитен. 2024 жылғы жағдай бойынша 1 желісі, 11 [[Метро бекеті|бекеті]] бар. == Тарихы == Алғашқы бөлігі [[2011]] ж. 1 желтоқсанда ашылды. Заманауи технологияларды енгізу бойынша жоспарды жүзеге асыру үшін Алматы метрополитенін салу барысында «Herrenknecht AG» неміс компаниясының «Herrenknecht S-320» жоғары өндірісті туннель қазушы кешені сатып алынған. Алматы метрополитені Қазақстан үшін стратегиялық маңызды нысан болып табылады. Жоба бойынша, метроның алғашқы кезегі Фурманов пен Райымбек даңғылының қиылысы мен Абай және Гагарин көшелерінің қиылысын жалғайды. Бұл жұмыстар ресейлік «Лайтон» ААҚ қоғамының еншісінде. Туннельдерде рельс салу, бейнетеле бақылау жұмыстары да ресейліктердің еншісінде Алматы метрополитені [[Қазақстан]]дағы алғашқы, [[Орталық Азия]]да екінші ([[Ташкент]] метрополитенінен кейін) және [[ТМД|ТМД-дағы]] 17-ші метрополитен болып саналады. Алғашқы кезеңде вагондарды жөндеу мен техникалық тұрғыдан қызмет көрсету жұмыстары депода жүргізілді. «2012 жылы Алматы метросындағы жолаушылар ағымы тәулігіне орташа есеппен 30-40 мың адам болып, кейінірек 2015-2020 жылдары бұл көрсеткіш 300 000 адамға дейін жетеді» деген болжам болды. Бұл мәліметтерді сол кездегі«Алматыметроқұрылыс» АҚ директоры Мұрат Үкшебаев мырза да растады. Аймақтың сейсмикалық белсенділігі жоғары болғандықтан, құрылыс жұмыстары күрделі инженерлік-геологиялық жағдайда жүргізілді. Топырақтың ерекше физикалық-механикалық қасиеттері қазу жұмыстары барысында түрлі қиындықтар туғызды. Дегенмен, құрылыс аймағында жер асты суларының болмауын, жағымды фактор деп қарастыруға болады.<ref>[https://faktiler.kz/almaty-metropoliteni-turaly-m-limet/ Алматы метрополитені туралы мәлімет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220719100047/https://faktiler.kz/almaty-metropoliteni-turaly-m-limet/ |date=2022-07-19 }}</ref> Алматы метрополитені 2011 жылдың желтоқсан айында, Тәуелсіздіктің 20 жылдығы қарсаңында пайдалануға берілді. Алматы метросының жолаушылар тасымалдау мүмкіндігіне сараптама жасаған зерттеу институты тәулігіне 300 мың жолаушы тасымалдай алады деп болжаған еді. [[Сурет:Поезд Алматинского метро.jpg|нобай|250px|Метро пойызы]] == Жүйесі == Метроның жұмыс уақыты күн сайын, 6:20 мен 00:00 (UTC+6). 2012 жылдың 4 қаңтарына дейін метро 6:00-ден 00:00-ге дейін жұмыс істеді (UTC+6). Метрополитеннің жоба бойынша барлық үш бағытының ұзындығы 45 км болады. Ұзындығы 13,4 км. құрайтын алғашқы бағыт 11 бекеттен тұрады (оның ішінде алтауы терең, қалғандары жерге таяу орналасқан). Бағыт [[Райымбек атындағы даңғыл (Алматы)|Райымбек даңғылынан]] оңтүстікке қарай [[Фурманов көшесі (Алматы)|Назарбаев даңғылының]] (бұрынғы Фурманов көшесі) астымен [[Абай даңғылы (Алматы)|Абай даңғылының]] бойымен, одан әрі батысқа қарай [[Алтынсарин даңғылы (Алматы)|Алтынсарин даңғылына]] және [[Момышұлы атындағы көше (Алматы)|Момышұлы көшесіне]] дейін тартылған. Жүру интервалы 10 минуттан (таңертеңгі және кешкі қысылтаяң уақыттарда) 19 минутқа (соңғы рейстерде)дейін. Пойыздардың орташа жылдамдығы 40 км/сағ. Жылжымалы құрам - бұл оңтүстік кореялық заманауи [[Hyundai Rotem]] пойыздары, салондардағы ауаның желдетілуі, жақсы шу оқшаулауы, толық автоматты жүргізу режимі және басқа да мүмкіндіктері бар.<ref>[https://time.kz/news/archive/2007/12/22/2321 Дорогое удовольствие."Время" қоғамдық-саяси газеті, 22 желтоқсан, 2007 ж. мақала.]</ref> Қазіргі таңда 2024 жылы бірінші линияның батыс бағытындағы Қалқаман-3 ықшамауданына дейінгі құрылысы жүргізілуде. Алматы қаласының батыс бағытындағы құрылысы аяқталғаннан кейін қаланың Алматы-1 бекетіне дейінгі құрылысын бастау жоспарлануда. Қазіргі уақытта бірінші желі «Шұғыла» шағын ауданы арқылы Алатау даңғылы бойымен батыс бағытта («Барлық» базарына дейін) ұзартылуда. Батыс бағыттағы құрылыс аяқталғаннан кейін солтүстік бағыттағы желіні Алматы 1 стансасына дейін ұзартуды бастау жоспарлануда.Болашақта Жібек жолы және Сайран станцияларында тасымалдау түйіндері бар екінші желіні салу, оңтүстік-батысқа қарай Орбита 1-4 шағын аудандарына және солтүстік-шығысқа қарай Думан ықшамауданына апарады.<ref>Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары департаменті директорының орынбасары [[Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев|Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаевпен]] [http://www.almaty-metro.narod.ru/mnogo.html сұхбат.] </ref> == Бекеттері мен желілері == Алматы метросының бірінші желісінде 2024 жылғы жағдай бойынша 11 [[Метро бекеті|бекет]] бар. [[Райымбек батыр (метро бекеті)|"Райымбек батыр"]] бастапқы бекеті Фурманов көшесі мен Райымбек даңғылының қиылысында орналасқан. Соңғы бекет - "Бауыржан Момышұлы" бекеті Абай даңғылымен Момышұлы көшелерінің қиылысында орналасқан. === Бекеттері === * [[Жібек жолы (метро бекеті)|«Жібек жолы»]] (Гоголь — Панфилов көшелері); * [[Алмалы (метро бекеті)|«Алмалы»]] (Қарасай-батыр — Панфилов), * [[Абай (метро бекеті)|«Абай»]] (Фурманов — Абай); * [[Байқоңыр (метро бекеті)|«Байқоңыр»]] (Абай — Байтұрсынұлы), * [[Мұхтар Әуезов атындағы театры (метро бекеті)|«Әуезов атындағы драма театры»]] (Абай — Мұқанов), * [[Алатау (метро бекеті)|«Алатау»]] (Абай — Гагарин), * [[Сайран (метро бекеті)|«Сайран»]] (Абай — Тілендиев), * [[Мәскеу (метро бекеті, Алматы)|«Мәскеу»]] (Абай — Алтынсарин), * [[Сарыарқа (метро бекеті)|«Сарыарқа»]], * «[[Бауыржан Момышұлы (метро бекеті)|Бауыржан Момышұлы»]]. === Құрылыс суреттері === <center> <gallery perrow="8" mode="slideshow" heights="170"> Сурет:St-Raimbeka-str-1.jpg|Фурманов пен Мәметова көшелерінің қиылысындағы Жібек жолы мен Райымбек-Батыр стансаларының арасындағы желдеткіш құбыр (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Raimbeka-str-2.jpg|Фурманов көшесі мен Райымбек-Батыр станциясының жанындағы Райымбек даңғылы астындағы өткелдердің құрылысы (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-1.jpg|Жібек жолы стансасының үстіндегі инженерлік ғимараттың ғимараты (Гоголь көшесінен көрініс) (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-2.jpg|Жібек жолы стансасының үстіндегі инженерлік ғимараттың ғимараты (Панфилов көшесінің алдыңғы көрінісі) (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-3.jpg Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-4.jpg Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-5.jpg|Жібек жолы стансасының үстінде салынып жатқан вестибюль (Гоголь көшесінің артқы көрінісі) (қараша 2008 ж.) Сурет:St-Zhibek-Zoly-str-6.jpg|Жібек жолы стансасының кіреберісі (Гоголь көшесінен көрініс) (қараша 2008 ж.) Сурет:St-Almaly-str-1.jpg|Алмалы стансасына кіреберістің құрылысы (Панфилов көшесінен көрініс) (қазан 2008 ж.) Сурет:St-Almaly-str-2.jpg|Салынып жатқан Алмалы стансасының кіреберісіндегі ақпараттық стенд (Панфилов көшесінен көрініс) (қазан 2008 ж.) Сурет:E8584-Almaty-Metro-construction-of-Abay-station.jpg|"Байқоңыр" станциясының құрылысы (2007 ж. қыркүйек) </gallery> </center> == Тағы қараңыз == * [[Халықаралық «Метро» қауымдастығы]] * [[Алматы метрополитен бекеттері]] * [https://massaget.kz/layfstayl/alemtanu/Qazaqstanym/13258/ Алматы күні: Метроға саяхат жасайық!] <nowiki>https://massaget.kz/</nowiki> сайты, қыркүйек, 2013 ж. * [https://faktiler.kz/almaty-metropoliteni-turaly-m-limet/ Алматы метрополитені туралы мәлімет]{{Deadlink|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} FAKTILER.KZ сайты * [https://www.azattyq.org/a/kazakhstan_almaty_metro_subway_open/24408569.html Алматы метросының алғашқы тармағы ашылды] <nowiki>https://www.azattyq.org/</nowiki> сайты <br /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Алматы метросы}} {{уики}} {{Мәліметті жаңалау керек}}{{Алматы}} [[Санат:Алматы метрополитені]] [[Санат:Алфавит бойынша метрополитендер]] luzs8tqiz8ni3o4udlsjtuvx5sxfog5 0 19649 3609593 3582770 2026-05-27T10:19:18Z 1nter pares 146705 3609593 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Нағым Мендіғалиев|Шынайы есімі=Нағым Меңдіғалиұлы Меңдіғалиев|Туған күні=[[1921 жыл]]|Туған жері=[[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], Жаңақала ауданы, [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қазақ Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]]|Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}<br/> {{Байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|Мансабы=[[Сазгер]], [[Профессор]], Пианист, өнер қайраткері|Қайтыс болған күні=[[2006 жыл]]}} '''Нағым Меңдіғалиұлы Меңдіғалиев''' ([[1921 жыл]] – [[2006 жыл]]) — қазақ [[сазгер]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазССР]]-нің еңбегі сіңірген өнер қайраткері, [[профессор]]. == Өмірбаяны == [[1921 жыл|1921]] жылы [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысында]] туған. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын фортепиано (доцент Е. Ф. Гировскийдің класы) және композиция (профессор [[Евгений Григорьевич Брусиловский|Е. Г. Брусиловскийдің]]) екі мамандығы бойынша бітірген.Меңдіғалиев атымен қазақ музыкасында фортепианолық музыка жанрының қалыптасуындағы жетістіктер тығыз байланысты. Бірінші кәсіби пианист – қазақ, ол көптеген миниатюралардың, фортепианоға арналған алғашқы концерттердің авторы, оның шығармалары музыкалық мектептер, училищелер мен консерваториялардың оқу-әдістемелік репертуарына еніп, тыңдаушы аудиториясының ықыласына ие болды. Оның “Домбыра туралы аңыз” атты концерттік пьесасы қазақтың фортепианолық музыкасының көрнекті бетіне айналды. Оның “[[Дала]]”, “[[Толқын]]”, “[[Елім-ай]]” шығармаларына жылы және шыншыл лирика тән. ==Абай өлендері== Меңдіғалиев Абайдың «Ғашықтық, құмарлықпен - ол екі жол...», «Ғашықтың тілі - тілсіз тіл...», «Жазғытұры», «Кейде есер көңіл құрғырың...», «Мен сәлем жазамын...» деген өлеңдеріне ән жазды.<ref> Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> «Домбыра туралы аңыз»- Әні Н. Меңдіғалиевтікі, орындаған '''Г. Қадырбекова.''' == Дереккөздер == <references/> *Қазақ энциклопедиясы {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] jynmb2m67opi2l3tvixvvm3l37l39vo 0 20961 3609481 3599742 2026-05-26T20:46:23Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609481 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Гауһар Мырзабекова |Толық аты = Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова |Туған күні = 23.02.1956 |Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} |Фон = non_vocal_instrumentalist |Мемлекет = {{USSR}}<br />{{KAZ}} |Мамандығы = скрипкашы, [[профессор]] |Ұжымдары = «Қазақстан Камератасы» мемлекеттік классикалық музыка ансамбльінің көркемдік жетекшісі |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет: KZ Premium.png|20px|Қазақстан мемлекеттік сыйлығы]] {{!}}} }} '''Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова''' ([[23 ақпан]] [[1956 жыл]], [[Алматы]]) – қазақстандық әлемге әйгілі скрипкашы, дирижёр, педагог, профессор, [[Қазақстанның халық әртісі]], [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның лауреаты. «Қазақстан Камератасы» классикалық музыка ансамбльінің негізін қалаушысы әрі көркемдік жетекшісі және дирижёрі. Құрманғазы атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның [[профессор]]ы және Қазақ Ұлттық музыка академиясының академигі. == Өмірбаяны == Ол кішкентай кезінен бастап [[опера ариялары]]н жадына қағып алып, орындайтын. Оның музыкалық есте сақтау қабілеті ерекше болды. Сәби кезінен-ақ «''Шехеразада''» және басқа да опералардан үзінділер орындайтын. * Гауһардың жеті жасында әке-шешесі оны бірден [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова|Күләш Байсейітова]] атындағы дарынды балалар мектебіне оқуға тапсырды. Қызды [[скрипка]]дан шыққан үн еліктіре түсті. Алғаш рет сахнаға Гауһар екінші сыныпта шықты. Түймедей келген ол өзін тыңдармандар алдында батыл ұстады. Сол жылы [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбановтың]] «''Ария''» атты шығармасын орындады. Гауһар алтыншы сыныпта толық концертті атқара алды, ал он бірінші сыныпта [[Тимур Мыңбаев]]тың басқаруымен Қазақ мемлекеттік симфониялық оркестрімен бірге Ян Сибелиустың шығармасын орындап, Бүкілодақтық концертке қатысты. Бұл жолы Гауһар скрипкада шебер орындаушылығымен көзге ілінді. * Оның оныншы сыныпта оқып жүргенінде Владимир Спиваковтың ұстазы Юрий Янкелевич оқуды [[Мәскеу]]дегі музыка мектебінде жалғастыруға шақырды. Бірақ Гауһар сүйікті ұстазы Нина Михайловна Патрушевадан айырылғысы келмеді, мектепті Алматыда бітіруді мақсат етті. Ұстаз Н.М.Патрушева Гауһарды мектепаралық, қалааралық, республикалық фестивальдерге қатыстырды. * Н.М.Патрушева Гауһар музыка мектебін бітірген соң Мәскеудегі П.И.Чайковский атындағы консерваторияда ұстаз, әйгілі скрипкашы [[Давид Ойстрах]]тың сыныбына ертіп әкелді де, одан Гауһардың скрипкада қалай ойнайтындығын тыңдап көруін өтінді. Осылайша 1974 жылы консерваторияға үздік бағамен қабылданды. Алайда қараша айында Давид Ойстрах қайтыс болды. Әрі қарай ұстаздықты оның шәкірті, ассистенті [[Олег Крыса]] жалғастырды. Гауһар консерваторияда оқып жүргенінде [[Святослав Рихтер]]мен оның ансамблінде скрипкада ойнады, екі жыл бойы онымен бірге шетелдерде гастрөлдік сапарларға шығып жүрді. * Гауһар Құрманбекқызы консерваторияны қызыл дипломмен аяқтаған соң, сонда 1982 жылдары ассистентурада О.В.Крысаның класында орындаушылық шеберлігін одан әрі қарай шыңдады. Сонымен қатар қала филармониясының скрипка солисті қызметін атқарды. * Алматы консерваториясының ректоры [[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова|Ғазиза Жұбановадан]]: «Еліңе орал», – деген жедел хат алғаннан кейін осы ұжымға келіп ұстаздық қызметіне кірісті. Ол жұмысқа қызу араласты, шәкірттерге скрипка аспабынан сабақ берді. Сол тұста пианист [[Жания Жақияқызы Әубәкірова|Жания Әубәкіровамен]] бірігіп, халықаралық фестивальдерге және конкурстарға қатысты. Мұндай іс-әрекеттерді ол студенттік шағында-ақ [[Қазақстан]] қалаларында гастрөлдік сапарлармен өнерін таныстыра бастады. * 1985 жылы Гауһар және [[Жания Жақияқызы Әубәкірова|Жания]] [[Париж]]де өткен камералық оркестр жарысына қатысқанында екеуі де екінші орынға ие болды. Камералық оркестрді 1997 жылдың қыркүйек айында ұйымдастырды. «''Камерата''» ұжымының сандаған концерттерінде В.А. [[Волфганг Амадей Моцарт|Моцарт]], Д.Д. Шостакович, Пахельбель, Й.Гайдн, [[Георг Фридрих Гендель|Г. Ф. Гендель]] секілді музыка тарландарының күрделі шығармаларымен қатар Крейслердің «''Махаббат мехнаты''» тыңдармандарды жоғары руханилыққа жетеледі.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Марапаттары== * 1985 жылы Парижде өткен Халықаралық камералық ансамбльдер байқауының лауреаты; * 1982 жылы [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы|Қазақстан Ленин Комсомолы сыйлығының]] лауреаты; * 1986 жылы «[[Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]]» құрметті атағы; * 1995 жылы «[[Қазақстан халық әртісі|Қазақстанның халық әртісі»]] құрметті атағы; * 2010 жылы «[[Құрмет ордені]]» * 2012 жылы [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы]]ның лауреаты; * 2016 жылы елбасының қолынан «[[Парасат ордені]]» мен марапатталды. * [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның [[профессор]]ы. * Қазақ Ұлттық музыка академиясының академигі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан халық әртістері]] [[Санат:Мәскеу консерваториясы түлектері]] [[Санат:Қазақстан академиялық музыканттары]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:23 ақпанда туғандар]] [[Санат:Қазақстан скрипкашылары]] [[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессорлары]] [[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] otvuqpkxhoahaatu5ekkdjx1ez4uh0r 0 25179 3609603 3527255 2026-05-27T10:26:03Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609603 wikitext text/x-wiki {{Біріктірілсін|Мұрат Əбенұлы Айтқожин}} {{Ғалым |Есімі = Мұрат Әбенұлы Айтхожин |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.6.1939 |Туған жері = {{Туғанжері|Петропавл|Петропавлда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = 19.12.1987 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ғылыми аясы = [[Молекулалық биология|молекулалық биология]], [[Биохимия|биохимия]] |Жұмыс орны = Қазақ КСР Ғылым академиясының Ботаника институты, Молекулалық биология және биохимия институты |Ғылыми дәрежесі = Биология ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Қазақ КСР ҒА академигі]] |Альма-матер = [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазМУ]], [[Мәскеу мемлекеттік университеті|ММУ]] (1965) |Ғылыми жетекші = академик [[Александр Сергеевич Спирин|А. С. Спирин]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Халықтар Достығы ордені}} | {{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Лениндік сыйлық|1976}} }} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Айтхожин Мұрат Әбенұлы'''([[29 маусым|29]] [[29 маусым|маусым]] [[1939 жыл|1939]], [[Петропавл]] — [[19 желтоқсан|19]] [[19 желтоқсан|желтоқсан]] [[1987 жыл|1987]], [[Алматы]]) – биология ғылымының докторы ([[1977]]), профессор ([[1980]]), Қазақстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі ([[1979]]), академик ([[1983]]), Қазақстанда молекулалық биология мен биотехнологияның негізін қалаушылардың бірі, ғалым. == Өмірбаяны == [[Арғын]] тайпасы [[Атығай]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://m.alashainasy.kz//shezhire/shejre---atyigay-57394/|title=Шежіре - Атығай Alashainasy.kz|website=m.alashainasy.kz|accessdate=2020-11-16}}</ref> ҚазМУ-ді бітірген ([[1962]]). ҚР ғылым академиясының Ботаника институтында кіші ([[1965]]), аға ([[1967]]) ғылыми қызметкер, директор (1978 — 83), Молекулалық биология және биохимия институтында директор (1983 — 87), Қазақстан ғылым академиясының президенті (1986 — 87) болды. Айтхожин — жасушалық макромолекулалардың ([[Нуклеиндік қышқылдары|нуклеин қышқылдары]] мен [[Ақуыз|нәруыздың]]) синтезі саласында аса құнды зерттеу жұмыстарын жүргізді. Эукариоттық жасушаларда кездесетін жасушалық бөлшектердің жаңа класын, ақпараттық [[рибонуклеин қышқылдары]]ның (ақпараттық РНК-ның) рибонуклеопротеидтік түрін (РНП-ті) — информасоманы ашқан. Айтхожин бидай дәнінің эмбриогенезі, пісіп-жетілуі, тұқымынан өнуі кезінде оның жасушаларында жүретін құбылыстарды: ақпараттық РНК-ның биогенезін, түзілуін, сақталуын және оның құрылымдық ерекшеліктерін зерттеді. Өсімдік рибосомаларының физикалық-химиялық қасиеттерін анықтап, олардың жануар рибосомаларына ұқсас екенін байқады. Жануар мен өсімдік жасушаларының суббөлшектерінен тұратын әрекеті күшті будан рибосомалар алуға, оларды зерттеуге болатынын тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Бұл зерттеулердің эволюциялық теорияны дамытуда үлкен маңызы болды. Биохимиялық тәжірибелерді автоматтандыру саласында белсенді басшылық жасады. Қазақстан ғылым академиясының жанынан Молекулалық биология және биохимия институтын ашқан ([[1983]]). Осы институт құрамында жасушалық және генетикалық инженерия, трансгеноз лабораторияларын, Биотехнология орталығын ([[1987]]) ұйымдастырған. Айтхожин Лениндік сыйлықтың лауреаты ([[1976]]). Ол халықаралық Бейбітшілік қорының Алтын медалімен ([[1987]]), “Халықтар достығы” орденімен ([[1987]]) марапатталған. Алматыда Айтхожин тұрған үйге мемориалдық тақта орнатылған, Молекулалық биология және биохимия институты оның есімімен аталады. ==Сілтемелер== *[[Қазақ энциклопедиясы]], 1-том {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} {{stub}} 0xulew1pr5km0zq490gva1979x3pdg2 0 28300 3609613 3424453 2026-05-27T10:33:37Z Rasulbek Adil 176232 /* */ 3609613 wikitext text/x-wiki '''Кантата''' (''итальянша cantata, латынша canto – ән айту, ән салу'') – жеке әншілер мен хор, оркестр үшін лирика-эпикалық, салтанатты мазмұнда жазылған тұтас мазмұнды ірі вокалдық-симфониялық шығарма. Кантата тек хорға ғана немесе оркестрге қосылып орындайтын жеке әншілерге де арналып жазылады. Әдетте ол оркестрлік эпизодтар, ариялар, речитативтер арқылы баяндалады. Шығарманың құрылысы және орындаушылар құрамы жағынан Кантата оратория жанрымен ұласады. Кантатаның ораторияға қарағанда лирикалық жағы басым келеді. Кантата 17 ғасырда Италияда лирикалық ән салу түрінде пайда болды. Ол кейін шағын камералық операға (композиторлар [[Кариссими|Дж.Кариссими]], [[Страделла|А.Страделла]], [[Скарлатти|А.Скарлатти]], т.б.) ұласты. Камералық Кантатамен қатар хор Кантатасы және діни (шіркеулік) Кантаталар өріс алды. Діни және сарай Кантатасының үздік үлгісін композитор [[Йоганн Себастиан Бах|И.С. Йоганн Себастиан Бах]] шығарды. Ресейде алғашқы Кантата 18 ғасырда жарық көрді. Оның классикалық түрін 19 – 20 ғасырларда [[П.И. Чайковский]] (“Мәскеу”), [[Римский-Корсаков|Н.А. Римский-Корсаков]] (“Гомерден” атты премодия-кантатасы),[[Танеев|С.И. Танеев]] (“Иоанн Дамаскин”), [[Рахманинов|С.В. Рахманинов]] (“Көктем”) жазды. Батыс пен орыс музыкасында той-думанға арналған Кантаталар (Ф.Мендельсон-Бартольдидің “Мерекелік әні”) кеңінен дамыды. Кантата жанры Қазақстан композиторлары шығармадан да кең орын алды. Оның идеялық мазмұны тереңдеп, музыкалық бейнелерінің нақыш-бояулары байи түсті. [[1947]] жылы[[Брусиловский|Е.Г. Брусиловскийдің]] “Советтік Қазақстан” атты тұңғыш Кантатасы жарық көрді. Бұдан кейін бұл жанрда [[Мусин|Қ. Мусин]] (“Тың жер туралы кантата”), [[Рахмадиев|Е. Рахмадиев]] (“Айастан”), [[Мұхамеджанов|С. Мұхамеджанов]] (“Отаным менің”, “Жыл мезгілі”, “Салтанатты кантата”), [[Жұманиязов|Б.С. Жұманиязов]] (“Жер”, “Отан салтанаты”, “Достық”), [[Жұбанова|Ғ.А. Жұбанова]] (“Мұхтар Әуезов туралы аңыз”), [[Меңдіғалиев|Н.Меңдіғалиев]] (“Дала комиссары”), [[Мансұр Сағатов|М.Сағатов]](“Ақын әні кантатасы”, “Мереке кантатасы”, “Достық отаны”), [[Қажығалиев|Т.Ш. Қажығалиев]] (“Ұлы достық”), т.б. елеулі еңбек етті.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> ==Дереккөздер:== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Шығармалар]] 0qqm98jfrkjdcs6ovmsb2ota2klr0z3 3609614 3609613 2026-05-27T10:34:14Z Rasulbek Adil 176232 /* */ 3609614 wikitext text/x-wiki '''Кантата''' (''итальянша cantata, латынша canto – ән айту, ән салу'') – жеке әншілер мен хор, оркестр үшін лирика-эпикалық, салтанатты мазмұнда жазылған тұтас мазмұнды ірі вокалдық-симфониялық шығарма. Кантата тек хорға ғана немесе оркестрге қосылып орындайтын жеке әншілерге де арналып жазылады. Әдетте ол оркестрлік эпизодтар, ариялар, речитативтер арқылы баяндалады. Шығарманың құрылысы және орындаушылар құрамы жағынан Кантата оратория жанрымен ұласады. Кантатаның ораторияға қарағанда лирикалық жағы басым келеді. Кантата 17 ғасырда Италияда лирикалық ән салу түрінде пайда болды. Ол кейін шағын камералық операға (композиторлар [[Кариссими|Дж.Кариссими]], [[Страделла|А.Страделла]], [[Скарлатти|А.Скарлатти]], т.б.) ұласты. Камералық Кантатамен қатар хор Кантатасы және діни (шіркеулік) Кантаталар өріс алды. Діни және сарай Кантатасының үздік үлгісін композитор [[Йоганн Себастиан Бах|И.С. Йоганн Себастиан Бах]] шығарды. Ресейде алғашқы Кантата 18 ғасырда жарық көрді. Оның классикалық түрін 19 – 20 ғасырларда [[П.И. Чайковский]] (“Мәскеу”), [[Римский-Корсаков|Н.А. Римский-Корсаков]] (“Гомерден” атты премодия-кантатасы),[[Танеев|С.И. Танеев]] (“Иоанн Дамаскин”), [[Рахманинов|С.В. Рахманинов]] (“Көктем”) жазды. Батыс пен орыс музыкасында той-думанға арналған Кантаталар (Ф.Мендельсон-Бартольдидің “Мерекелік әні”) кеңінен дамыды. Кантата жанры Қазақстан композиторлары шығармадан да кең орын алды. Оның идеялық мазмұны тереңдеп, музыкалық бейнелерінің нақыш-бояулары байи түсті. [[1947]] жылы[[Брусиловский|Е.Г. Брусиловскийдің]] “Советтік Қазақстан” атты тұңғыш Кантатасы жарық көрді. Бұдан кейін бұл жанрда [[Мусин|Қ. Мусин]] (“Тың жер туралы кантата”), [[Рахмадиев|Е. Рахмадиев]] (“Айастан”), [[Мұхамеджанов|С. Мұхамеджанов]] (“Отаным менің”, “Жыл мезгілі”, “Салтанатты кантата”), [[Жұманиязов|Б.С. Жұманиязов]] (“Жер”, “Отан салтанаты”, “Достық”), [[Жұбанова|Ғ.А. Жұбанова]] (“Мұхтар Әуезов туралы аңыз”), [[Меңдіғалиев|Н. Меңдіғалиев]] (“Дала комиссары”), [[Мансұр Сағатов|М.Сағатов]]<nowiki/>й ==Дереккөздер:== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Шығармалар]] br4ol4ldrsw1sgap2z6xdupylnvsy7m 3609615 3609614 2026-05-27T10:35:18Z Rasulbek Adil 176232 [[Арнайы:Үлесі/Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылауы]]) істеген нөмір 3609614 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] 3609615 wikitext text/x-wiki '''Кантата''' (''итальянша cantata, латынша canto – ән айту, ән салу'') – жеке әншілер мен хор, оркестр үшін лирика-эпикалық, салтанатты мазмұнда жазылған тұтас мазмұнды ірі вокалдық-симфониялық шығарма. Кантата тек хорға ғана немесе оркестрге қосылып орындайтын жеке әншілерге де арналып жазылады. Әдетте ол оркестрлік эпизодтар, ариялар, речитативтер арқылы баяндалады. Шығарманың құрылысы және орындаушылар құрамы жағынан Кантата оратория жанрымен ұласады. Кантатаның ораторияға қарағанда лирикалық жағы басым келеді. Кантата 17 ғасырда Италияда лирикалық ән салу түрінде пайда болды. Ол кейін шағын камералық операға (композиторлар [[Кариссими|Дж.Кариссими]], [[Страделла|А.Страделла]], [[Скарлатти|А.Скарлатти]], т.б.) ұласты. Камералық Кантатамен қатар хор Кантатасы және діни (шіркеулік) Кантаталар өріс алды. Діни және сарай Кантатасының үздік үлгісін композитор [[Йоганн Себастиан Бах|И.С. Йоганн Себастиан Бах]] шығарды. Ресейде алғашқы Кантата 18 ғасырда жарық көрді. Оның классикалық түрін 19 – 20 ғасырларда [[П.И. Чайковский]] (“Мәскеу”), [[Римский-Корсаков|Н.А. Римский-Корсаков]] (“Гомерден” атты премодия-кантатасы),[[Танеев|С.И. Танеев]] (“Иоанн Дамаскин”), [[Рахманинов|С.В. Рахманинов]] (“Көктем”) жазды. Батыс пен орыс музыкасында той-думанға арналған Кантаталар (Ф.Мендельсон-Бартольдидің “Мерекелік әні”) кеңінен дамыды. Кантата жанры Қазақстан композиторлары шығармадан да кең орын алды. Оның идеялық мазмұны тереңдеп, музыкалық бейнелерінің нақыш-бояулары байи түсті. [[1947]] жылы[[Брусиловский|Е.Г. Брусиловскийдің]] “Советтік Қазақстан” атты тұңғыш Кантатасы жарық көрді. Бұдан кейін бұл жанрда [[Мусин|Қ. Мусин]] (“Тың жер туралы кантата”), [[Рахмадиев|Е. Рахмадиев]] (“Айастан”), [[Мұхамеджанов|С. Мұхамеджанов]] (“Отаным менің”, “Жыл мезгілі”, “Салтанатты кантата”), [[Жұманиязов|Б.С. Жұманиязов]] (“Жер”, “Отан салтанаты”, “Достық”), [[Жұбанова|Ғ.А. Жұбанова]] (“Мұхтар Әуезов туралы аңыз”), [[Меңдіғалиев|Н.Меңдіғалиев]] (“Дала комиссары”), [[Мансұр Сағатов|М.Сағатов]](“Ақын әні кантатасы”, “Мереке кантатасы”, “Достық отаны”), [[Қажығалиев|Т.Ш. Қажығалиев]] (“Ұлы достық”), т.б. елеулі еңбек етті.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> ==Дереккөздер:== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Шығармалар]] 0qqm98jfrkjdcs6ovmsb2ota2klr0z3 3609616 3609615 2026-05-27T10:35:52Z Rasulbek Adil 176232 /* */ 3609616 wikitext text/x-wiki '''Кантата''' (''итальянша cantata, латынша canto – ән айту, ән салу'') – жеке әншілер мен хор, оркестр үшін лирика-эпикалық, салтанатты мазмұнда жазылған тұтас мазмұнды ірі вокалдық-симфониялық шығарма. Кантата тек хорға ғана немесе оркестрге қосылып орындайтын жеке әншілерге де арналып жазылады. Әдетте ол оркестрлік эпизодтар, ариялар, речитативтер арқылы баяндалады. Шығарманың құрылысы және орындаушылар құрамы жағынан Кантата оратория жанрымен ұласады. Кантатаның ораторияға қарағанда лирикалық жағы басым келеді. Кантата 17 ғасырда Италияда лирикалық ән салу түрінде пайда болды. Ол кейін шағын камералық операға (композиторлар [[Кариссими|Дж.Кариссими]], [[Страделла|А.Страделла]], [[Скарлатти|А.Скарлатти]], т.б.) ұласты. Камералық Кантатамен қатар хор Кантатасы және діни (шіркеулік) Кантаталар өріс алды. Діни және сарай Кантатасының үздік үлгісін композитор [[Йоганн Себастиан Бах|И.С. Йоганн Себастиан Бах]] шығарды. Ресейде алғашқы Кантата 18 ғасырда жарық көрді. Оның классикалық түрін 19 – 20 ғасырларда [[П.И. Чайковский]] (“Мәскеу”), [[Римский-Корсаков|Н.А. Римский-Корсаков]] (“Гомерден” атты премодия-кантатасы),[[Танеев|С.И. Танеев]] (“Иоанн Дамаскин”), [[Рахманинов|С.В. Рахманинов]] (“Көктем”) жазды. Батыс пен орыс музыкасында той-думанға арналған Кантаталар (Ф.Мендельсон-Бартольдидің “Мерекелік әні”) кеңінен дамыды. Кантата жанры Қазақстан композиторлары шығармадан да кең орын алды. Оның идеялық мазмұны тереңдеп, музыкалық бейнелерінің нақыш-бояулары байи түсті. [[1947]] жылы[[Брусиловский|Е.Г. Брусиловскийдің]] “Советтік Қазақстан” атты тұңғыш Кантатасы жарық көрді. Бұдан кейін бұл жанрда [[Мусин|Қ. Мусин]] (“Тың жер туралы кантата”), [[Рахмадиев|Е. Рахмадиев]] (“Айастан”), [[Мұхамеджанов|С. Мұхамеджанов]] (“Отаным менің”, “Жыл мезгілі”, “Салтанатты кантата”), [[Жұманиязов|Б.С. Жұманиязов]] (“Жер”, “Отан салтанаты”, “Достық”), [[Жұбанова|Ғ.А. Жұбанова]] (“Мұхтар Әуезов туралы аңыз”), [[Меңдіғалиев|Н. Меңдіғалиев]] (“Дала комиссары”), [[Мансұр Сағатов|М. Сағатов]](“Ақын әні кантатасы”, “Мереке кантатасы”, “Достық отаны”), [[Қажығалиев|Т.Ш. Қажығалиев]] (“Ұлы достық”), т.б. елеулі еңбек етті.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> ==Дереккөздер:== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Шығармалар]] j0twex2t4qp4qsm92xg5vh8jbbee4ic 0 28459 3609711 3603332 2026-05-27T11:37:58Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609711 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = кент |атауы = Мақат |сурет = Мақат кенті.jpg |әкімшілік күйі = аудан орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir =N |lat_deg = 47|lat_min = 39|lat_sec = 00 |lon_dir =E |lon_deg =53 |lon_min =19 |lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(42000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы |кестедегі облыс = Атырау облысы{{!}}Атырау |ауданы = Мақат ауданы{{!}}Мақат |кестедегі аудан = |мекен түрі = кент{{!}}Кенттік әкімдігі |мекені = Мақат кенттік әкімдігі{{!}}Мақат |ішкі бөлінісі = |әкімі = Ербол Қонысбайұлы Ермағамбетов |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Мақат кенті, Мұқашев көшесі, №36 |құрылған уақыты = 1913 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1934 |жер аумағы = |климаты = қатаң континенталды |тұрғыны = {{өсім}}13 896 |санақ жылы =2023 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мақат''' — [[Атырау облысы]]ндағы [[кент]], [[Мақат ауданы]]ның және [[Мақат кенттік әкімдігі]]нің орталығы. [[Атырау]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 120 км жерде орналасқан. == Тарихы == Іргесі 1915 жылы “Ембі-Каспий” орыс-ағылшын кәсіпорнының осы тұста алғаш [[мұнай]] өндіруіне (1913) байланысты қаланды. Алғашқыда қазіргі кенттің солтүстік батысында мұнайшылар қалашығы бой түзеген. Жұмысшы барақтары "тоғыз томпақ" немесе "жеті пәтер" деп аталған. Қазақтардың саман тастан үй салып, қоныс қылған жерлері "Қазақ ауыл" атанған. Бертін келе мұнайшылар үшін кәсіпорын есебінен типтік жобамен салынған тұрғын үйлер елді мекенді ұлғайтты. 60-жылдарда темір жол құрылысының қанат жаюына және газ сығымдау стансаларының тұрғызылуына байланысты кенттің шығысына қарай теміржолшылар мен газшылардың, темір жол құрылысшыларының шағын аудандары пайда болды. 1931 ж. қала типтес кент. [[№377 - темір жол айрығы (Атырау облысы)|№377]], [[№471 – темір жол айрығы (Атырау облысы)|471]] темір жол айрықтары кенттің қарамағына берілген.<ref>Мақат ауданы: Шежіре.-Алматы: "Исламнұр" баспасы 2004. ISBN 9965-9628-0-4</ref><ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/a&#x20;tyrau-makat?lang=kk Мақат ауданы әкімдігі ресми сайты]</ref> == Халқы == {| class="wikitable" |- ! 1939 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 1999 !! 2009 !! 2021<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- | 4849 || {{өсім}}5897 || {{өсім}}9123 || {{өсім}}10391 || {{өсім}}14010 || {{құлдырау}}12593 || {{өсім}}14266 || {{құлдырау}}13837 |} == Кәсіпорындар == Мақат облыстағы мұнай өндіру өнеркәсібінің (кәсіпшілігінің) маңызды орталығы және ірі [[темір жол]] торабы болып табылады. Мұнда маңайындағы бірнеше мұнай өндіретін [[ұңғыма]]ларды біріктіретін Мақат мұнай-газ басқармасы, Мақат локомотив депосы, Мақат темір жол станциясы, автомобиль және темір жол вокзалдары, [[Доссор]] автокөлік жөндеу зауыты, сауда орындары, тігін фабрикасы, сондай-ақ әлеуметтік-ағарту орындары жұмыс істейді. Мақат арқылы Атырау — [[Орск]] және [[Қоңырат]] — [[Бейнеу]] — Мақат — [[Индербор]] темір жолдары қиылысады. Республикалық маңызы бар Атырау — Мақат — [[Қандыағаш]] — Орск автомобиль жолы және 1968 жылы салынған [[Орта Азия]] — Орталық [[газ құбыры]] өтеді. <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == Аудандық [[аурухана]] мен [[емхана]], санитарлық-эпидемиологиялық станса, аудандық және балалар [[кітапхана]]сы, техникалық кітапхана, аудандық мәдениет үйі, үш орта, бір жасөспірімдер спорт мектебі, теміржолшы шипажайы, бала-бақшалар бар. === Мектептер === * Х.Санбаев атындағы орта мектеп — 1982-1983 оқу жылында Батыс Қазақстан темір жолы басқармасына қарасты 1176 оқушыға арналған №83 темір жол мектебі болып жұмысын бастады. Мектепке 1996 жылы Ленин орденді ұстаз, Қазақ КСР-нің еңбегі сіңген мұғалімі Хамза Санбаевтың атағы берілді.<ref>[https://sanbaev.makat-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html Мектеп тарихы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020213800/https://sanbaev.makat-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html |date=2022-10-20 }}</ref> * М.Баймұханов атындағы орта мектеп — 1986 жылы М. Горький атындағы қазақ орта мектебі мен А.Гайдар атындағы орыс тілінде білім беретін орта мектеп негізінде ашылған. Көлемі 5459 м², сыйымдылығы 1176 оқушы. * №2 бастауыш мектеп * №76 Л.Шахатов атындағы орта мектеп * Мақат балалар өнер мектебі * Мақат аудандық балалар жасөспірімдер спорт мектебі — 1999 ж.қарашада құрылған. 248 балғын спортшылар волейбол, футбол, баскетбол, еркін күрес, самбо, секцияларында жаттығады. === Мектепке дейінгі балалар мекемелері === * «Балбөбек» бөбекжай-балабақшасы * «Нұрбөбек» бөбекжай-балабақшасы — 2009 жылы ашылып, іске қосылды. Балабақшада 6 топта 109 бүлдіршін тәрбиеленуде. Балабақша ғимаратының көлемі 752 шаршы метр.<ref>https://nurbobek.makat-bb.kz/kz/mektep-turaly/balaba-sha-rylymy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211025160511/https://nurbobek.makat-bb.kz/kz/mektep-turaly/balaba-sha-rylymy.html |date=2021-10-25 }} Балабақша құрылымы</ref> * «№54» бөбекжай-балабақшасы — 1975 жылы ашылған. Бала бақшаның 5 тобында 100 бала тәрбиеленеді. * «Амина» бөбекжай-балабақшасы * «Болашақ» бөбекжай-балабақшасы * «Шапағат» шипажай бөбекжай-балабақшасы == Шаруа қожалықтары және кәсіпкерлік== 20-дан астам ЖШС, 600-дей жеке кәсіпкерлер шағын және орта бизнеспен айналысады. Наубайхана, ірілі-уақты [[асхана]] мен [[кафе]]лер, үш жеке меншік [[базар]], жеке дүңгіршектер мен дүкендер жұмыс істейді. == Діни ұйымдар қызметі == * '''Мақат аудандық мұсылмандар мешіті''' — Жалпы аумағы 0,544 га, пайдалы көлемі 328,76 шаршы метр. 450 кісіге арналған. Алла үйі 300 кісілік негізгі зал, дәрісхана және 150 әйелдер намаз оқитын залдан тұрады. Ғимараттың екі бүйірінде 2 және сол жақ шетінде биіктігі 15, 1 мұнарасы бар. Мінберінің биіктігі 3 метр. Қабырғасының биіктігі 15 метр. Есік тақтайшасының жоғарғы жағы шығыс мешіттерінің үлгісі іспетті оюлармен өрнектелген. Екі кішкентай мұнарасы бар, оның биіктігі 15 метр, мінбердің биіктігі 2,5 метр. Ол қарапайым ағаштан әдемі етіп өрнектеліп жасалған. Үлкен күмбездің шеңбері 6,5 метр.<ref>https://www.muftyat.kz/kk/mosque/3171/ «Мақат» аудандық мешіті</ref> == Кент көшелері == * Азаттық көшесі * Айқын көшесі * Айман Жұмашева көшесі * Ақ босаға көшесі * Алаш (Вокзал маңы) шағын ауданы * Әділет көшесі * Әліби Жангелдин көшесі [[Сурет:Макат 5.jpg|нобай|оңға|300px|Мешіт]] [[Сурет:Макат 6.jpg|нобай|оңға|300px|Вокзал маңы ауданы]] * Базарғали Төлекбаев көшесі [[Сурет:Мақат темір жол станциясы.jpg|нобай|оңға|300px|Темір жол стансасы]] [[Сурет:Мақат 7.jpg|нобай|оңға|300px|Мақат кенті]] * Бастау көшесі * Бәйтерек көшесі * Бейбітшілік көшесі * Береке көшесі * Болашақ шағын ауданы * Бостандық бөлімшесі (4 участок) * Газшылар шағын ауданы * Достық көшесі * Егемен бөлімшесі (42 участок) * Ерғожа Тауманов көшесі * Ермаш Аманбердиев көшесі * Жастар көшесі * Жұмабай Жұмағалиев көшесі * Игілік көшесі * Кенжебек Исказиев көшесі * [[Қаныш Сәтбаев]] көшесі * Қара алтын көшесі * Қорған көшесі * Ләтип Шахатов көшесі * Майқұдық көшесі * Мирас көшесі * Мұнайшы газеті көшесі * Наурыз көшесі * Нәбира Шағырова көшесі * Өркен көшесі * Парасат бөлімшесі (67 участок) * [[Саламат Мұқашұлы Мұқашев|Саламат Мұқашев]] көшесі * Самұрық көшесі * Сарыарқа көшесі * Сәлімгерей Сәбетов көшесі * Сәтқұл Бекжанов көшесі * Сүйеу Әлиев көшесі * Телішевтер көшесі * Теміржолшылар көшесі * Тұздыкөл көшесі * Ұлыс көшесі * Шаңырақ көшесі * Шұғыла көшесі * Ынтымақ көшесі * Ырыс көшесі == Галерея. Түнгі Мақат == <gallery mode="packed" heights="162"> Мақат. Вокзалға кіре беріс қақпа.jpg|Вокзалға кіре беріс қақпа Мақат. Жастар орталығы.jpg|Жастар орталығы Мақат. Кіре беріс қақпа.jpg|Кіре беріс қақпа Мақат. Мешіт.jpg|Мешіт Мақат. Стелла.jpg|Стелла </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Мақат ауданы елді мекендері}} [[Санат:Мақат ауданы елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан кенттері]] [[Санат:Қазақстан темір жол бекеттері]] 7ffny350x2e7pvhnmzq4zac0lfeygb7 0 30181 3609668 3470360 2026-05-27T10:55:55Z 1nter pares 146705 3609668 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = Сейткали Мендешев.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚАКСР төреғасы]] | Ту = | Ту2 = | Реті = | Басқара бастады = 1920 | Басқаруын аяқтады = 1925 | Ізашары = ''лауазымы құрылған'' | Ізбасары = [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Президент_2 = | Премьер_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Президент_3 = | Премьер_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Президент_4 = | Премьер_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 16 маусым 1882 ж. | Туған жері = | Қайтыс болған күні = 25 ақпан 1938 ж. | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сейітқали Меңдешұлы Меңдешев''' (16.6.[[1882 жыл]], бұрынғы Ішкі Орданың Қалмақ – Шағыл ауылы – 25.02.[[1937 жыл]], [[Алматы]]) – қоғам және мемлекет қайраткері. == Өмірбаяны == Қалмақ [[төлеңгіт]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://m.alashainasy.kz//culture/kazak-handyigyinyin-memlekettk-kurlyimyi-tolengtter-75423/|title=Қазақ хандығының мемлекеттік құрлымы: төлеңгіттер институты Alashainasy.kz|website=m.alashainasy.kz|access-date=2021-04-11}}</ref> * 1903 жылы Қазан мұғалімдер семинариясын бітіргеннен кейін 13 жыл мұғалім болған. * Бірінші орыс революциясы тұсында өңірдегі зиялы қауым өкілдерінен құрылған астыртын ұйымның жетекшісі болып, ағартушылық бағыттағы үгіт-насихат жұмыстарын жүргізумен айналысты. * 1916 жылы қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысына қатысқаны үшін тұтқынға алынып, [[Астрахань]] түрмесіне қамалды. * 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін [[Ішкі Орда]] қазақтарының өзін-өзі басқару ұйымдарын құруға атсалысты.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9</ref> * 1918 жылы Кеңестердің Бөкей губерниясы съезінде губерния атқару комитетінің мүшесі болып сайланды. * 1919 жылы шілдеде қазақ өлкесін басқару жөніндегі әскери ревкомның мүшесі және оның төрағасының орынбасары болды. * 1920 – 1925 жылдары [[Қазақ АКСР]] [[ОАК]]-інің төрағасы қызметінде жүріп ашаршылыққа қарсы күресті басқарды, * 1921 жылы [[Қазақстан]]ның солтүстік аймақтарын, * 1924 жылы [[Жетісу]] және [[Сырдария]] облыстарын Қазақ АКСР-іне қосуда үлкен қажыр-қайрат көрсетті. Патша өкіметі кезінде қоныс аударушыларға тартып әперілген шұрайлы жерлерді қазақтарға қайтару керектігі жөнінде мәселе көтерді. [[Алаш]] қозғалысы қайраткерлерімен кеңестік билік ымыраға келмеуі керек деп есептеді. * 1925 – 1926 жылдары [[Қазақстан]] тұтынушылар одағының төрағасы. * 1926 – 1930 жылдары [[РКФСР]] экономикалық кеңесінің мүшесі. * 1930 – 1937 жылдары [[Қазақ АКСР]] оқу-ағарту халық комиссары, [[Қазақ АКСР]] [[ХКК]] жанындағы ғылым жөніндегі комитеттің төрағасы, [[Қазақ АКСР]] [[ХКК]] жанындағы қорықтар мен тарихи ескерткіштерді қорғау басқармасының бастығы қызметтерін атқарды. * Саяси қайраткер ретінде БК(б)П 10 – 16-съездерінің, Коминтерннің 5-конгресінің делегаты; * [[КСРО]] [[БОАК]]-інің ұлт республикаларында жер пайдалану мәселесін шешу жөніндегі комиссияның және конституциялық комиссияның мүшесі (1925 – 26); * [[КСРО]] [[БОАК]]-інің [[Чувашия]] кеңестерінің кезекті сайлауын өткізу жөніндегі өкілі (1928 – 1929) болды. * 1921 – 26 жылдары РК(б)П Қазоблбюросының, РК(б)П ОК Қазақ бюросының, РК(б)П Қазақ обкомының мүшесі болды. * 1937 жылы қуғын-сүргінге ұшырады. Ол мәдени-әлеуметтік салаға әсіресе республикадағы оқу-ағарту ісінің дамуына ерекше көңіл бөлді. == Есте сақтау == * [[Жаңақала ауданы]]ндағы орта мектептің бірі * [[Алматы]]ның бір көшесі Меңдешев есімімен аталады.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан басшылары (1917 жылдан бастап)}} {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:16 маусымда туғандар]] [[Санат:1916 жылы туғандар]] [[Санат:Бөкей ордасы ауданында туғандар]] [[Санат:25 ақпанда қайтыс болғандар]] [[Санат:1938 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] [[Санат:КСРО-да репрессияланғандар]] [[Санат:КСРО-да бұйрықпен атылғандар]] jmqvso5ozkan5jztp4cjry985jrnbpx 0 40467 3609701 3290201 2026-05-27T11:13:17Z Aldogarov 95591 /* Дереккөздер */ 3609701 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Ұлы моғолдар империясы |өз атауы = {{lang|fa|گورکانیان}} <small>([[Парсы тілі|Парсыша]])</small><br />مغلیہ سلطنت <small>([[Урду]])</small> |статусы = [[Империя]] |байрақ = Fictional flag of the Mughal Empire.svg |байрақ_сипаттамасы = <small>Моғол империясының туы</small> |карта = Mughal1700.png |сипаттамасы = Моғол империясы [[Аурангзеб]] басқарған жылдары |type_before = <small>Құрушы мемлекеттер</small> |p1 = Темір әулеті |flag_p1 = Timurid.svg |p2 = Дели сұлтанаты |p3 = Суридтер әулеті |p4 = Әділшаһ әулеті |p5 = Бенгал сұлтанаты |p6 = Деккан сұлтанаттары |құрылуы = 1526 |ыдырауы = 1857 |type_after = <small>Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер</small> |s1 = Маратха мемлекеті |flag_s1 = Flag of the Maratha Empire.svg |s2 = Дуррани мемлекеті |flag_s2 = Flag of Herat until 1842.svg |s3 = Британ Үндістаны |flag_s3 = British Raj Red Ensign.svg |s4 = Хайдарабад мемлекеті |flag_s4 = Asafia flag of Hyderabad State.png |s5 = Карнатик Науабы |flag_s5 = Flag of Nawab.svg |s6 = Бенгал Науабы |s7 = Ауда Науабы |flag_s7 = Flag of Awadh.svg |s8 = Майсур корольдігі |flag_s8 = Flag of Mysore.svg |s9 = Бхаратпур мемлекеті |flag_s9 = Fictional flag of the Mughal Empire.svg |астана = [[Агра]]<br><small>(1526–1571)</small><br>[[Фатехпур Сикри]]<br><small>(1571–1585)</small><br>[[Лахор]]<br><small>(1585–1598)</small><br>[[Агра]]<br><small>(1598–1648)</small><br>[[Шаһджаһанабад]]/[[Дели]]<br><small>(1648–1857)</small> |тілі = [[Парсы тілі|Парсыша]] (<small>ресми тіл</small>)<ref name=Conan>{{cite book|last=Conan|first=Michel|title=Middle East Garden Traditions: Unity and Diversity : Questions, Methods and Resources in a Multicultural Perspective, Volume 31|year=2007|publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection|location=Washington, D.C.|isbn=978-0884023296|page=235}}</ref><br>[[Шағатай тілі|Шағатайша]] (<small>тек басында</small>)<br>[[Урду]] (<small>кейінгі кезеңде</small>) |валютасы = [[Рупия]] |аумағы = 4 500 000 км² |халқы = 150 000 000 |басқару_формасы = [[Абсолютизм|Абсолюттік монархия]], [[федерация|федерациялық структурасы]] бар<br />[[унитарлы мемлекет]] |басқарушылар_титулы = [[Ұлы Моғол императорлары|Император]]<ref>The title (Mirza) descends to all the sons of the family, without exception. In the Royal family it is placed after the name instead of before it, thus, Abbas Mirza and Hosfiein Mirza. Mirza is a civil title, and Khan is a military one. The title of Khan is creative, but not hereditary. ''pg 601 Monthly magazine and British register, [http://books.google.com.au/books?id=dyMAAAAAYAAJ&pg=PA601&dq#v=onepage&q&f=false Volume 34 Publisher Printed for Sir Richard Phillips], 1812 Original from Harvard University'' </ref> |басқарушы1 = [[Бабыр]] ''[[Бек]]'' <small>(алғашқы)</small> |басқарушы_жылы1 = 1526–1530 |басқарушы2 = [[Баһадүр шаһ II]] <small>(соңғы)</small> |басқарушы_жылы2 = 1837–1857 |діні = [[Ислам]]<br><small>(1526–1582)</small><br>[[Дин-и илләхи]]<br><small>(1582–1605)</small><br>[[Ислам]]<br><small>(1605–1857)</small> |Кезең1 = [[Панипат түбіндегі шайқас (1526)|Панипат түбіндегі шайқас]] |Уақыт1 = 21 сәуір |Жыл1 = 1526 |Кезең2 = [[Үнділер көтерілісі 1857|Үнділер көтерілісі]] |Уақыт2 = 10 мамыр |Жыл2 = 1857 |кейін = Ауғанстан |к1 = Бангладеш |к2 = Үндістан |к3 = Непал |к4 = Пәкістан }} [[File:Emperor Jahangir receiving his two sons, an album-painting in gouache on paper, c 1605-06.jpg|thumb|left|[[Моғол императоры]] [[Жаһаңгір]] екі баласын қабылдауда, 1605-06.]] [[File:Jama Masjid, Delhi, morning view.jpg|thumb|180px|[[Жама Масжід, Дели]] [[Жахан шах]] салдырған, 1656.]] '''Моғол әулеті''', ұлы [[Моғол]]дар әулеті – 16 – 19 ғасырларда [[Үндістан]]ды билеген әулет. Негізін салушы – [[Заһир әд-Дин Мұхаммед Бабыр]]. [[Темір әулеті]]нен шыққан, әкесі [[Омар Шейх]] (1456 – 95) [[Әмір Темір]]ге туажат, анасы [[Құтлұқ Нигар]] ханым [[Жүніс хан]]ның үлкен қызы. [[Бабыр]] [[Ферғана]]ның әмірі болды. 1504 жылы [[Мұхаммед Шайбани]] бастаған [[Дешті Қыпшақ]] тайпалары [[Бабыр]]дан [[Ферғана]]ны тартып алды. Ол өзіне берілген жауынгерлермен оңтүстікке жылжып, [[Кабул]]ды иеленді. 1512 жылы [[Бабыр]] әскерлері [[Самарқанд]]ты басып алды. Бірақ келесі жылы жеңіліп, кейін қайтты. Содан кейін Бабыр түркі тайпалары мен ауғандықтарды бастап [[Үндістан]] жерін жаулауға кірісті (1518 – 19, 1524 – 25). Ол кезде [[Үндістан]] бытыраңқы ел болатын. Оның солтүстік аймақтарында [[мұсылман]]дар билеген бірнеше мемлекеттер өмір сүрді. Өзара қырқыстағы билеушілер [[Бабыр]]ға сүйенбек болып, оны көмекке шақырды. Бабыр қолы 1526 жылы [[Панипат]] жазығында [[Ибраһим]] ІІ-ні, 1527 жылы раджпуттарды жеңіп, Пенджаб, [[Лахор]], [[Дели]], [[Агра]] жерлеріне ие болды. Сөйтіп, Бабыр және оның ұрпақтары Ауғанстанның тең жартысын, Үндістанның солтүстігін, орталық аймақтарын біріктіріп, ірі империя құрды. Олар Моғолстаннан шыққандықтан Үндістанда және Еуропада ұлы моғолдар деген атпен аталды. Моғол әулеті билеген кезеңде Үндістан әлемге әйгілі болды. Оның белгілі сұлтандары: [[Бабыр]] (1526 – 30), Құмайын (1530 – 56), [[Акбар]] (1556 – 1605), [[Жаһангер]] (1605 – 27), Жаһан шаһ (1627 – 58), Аурангзеб (1658 – 1707), Баһадүр шаһ (1707 – 12), [[Жаһандар шаһ]] (1712 – 13), Фаррух Сий-Сийяр (1713 – 19), Насыр әд-Дин Мұхаммед (1719 – 48), Ахмад шаһ Баһадүр (1748 – 54), Әзиз әд-Дин Аламгир ІІ (1754 – 59), Жәлел әд-Дин Әли Жауһар шаһ Алам (1759 – 1806), Акбар ІІ (1806 – 37), Сираж әд-Дин Баһадүр ІІ (1837 – 58). 18 ғасырдың ортасында ұлы моғолдар империясы ыдырай бастады. Ақырғы сұлтан Баһадүр ІІ Үндістан халқының ағылшындар үстемдігіне бағытталған көтерілісін басқарды. Көтеріліс басылған соң оның ұлдары ағылшындар қолынан қаза тапты, ал Баһадүр ІІ Бирмаға айдалып, сонда қайтыс болды. '''Ұлы моғолдар империясы''' — [[Үндістан]] аумағында өмір сүрген ірі мемлекет (''1526 — 1858'') Дели сұлтандығы ыдырағаннан кейін құрылған. Негізін Темір әулетінен шыққан [[Захир әд-Дин Мұхаммед Бабыр]] қалады. [[Бабыр]] мен оның ұрпақтары [[Моғолстан]]нан шыққандықтан үнділіктер (оларды “мухгал” деп атаған) мен еуропалықтарға Ұлы [[Моғол]]дар деген атпен белгілі болды. Ұ. М. и. барынша ұлғайған кезінде аумағы оңт-ндегі шағын князьдіктер мен патшалықтардан басқа Үндістан түбегін түгелге дерлік қамтыды. ==Астанасы .== Бастапқыда [[Агра]], соңынан [[Дели]] қалалары болды. <br/> ==Сұлтандық билік== Сұлтандық билік мұрагерлік жолмен жүзеге асырылып, сұлтандар (шаїтар) шексіз билікке қол жеткізді. Олар бағындырылған [[аумақ]]тарды өздері қойған [[би]]леушілер арқылы басқарды. ==Аймақтық бөлуi== Ұлы моғолдар империясының құрамына кірген жерлер — субтарға (провинцияларға) бөлінді. [[Субтар]]дың билеушілері [[сұлтан]]ның вассалдары болып есептелді. Бабыр ұрпақтары ислам дінінің үстемдігін қалыптастыруға күш салып, басқаруды орталықтандыру және үнді раджалары мен көпестерін өз жағына тарту жолымен мемлекетін күшейтуге тырысты. Бағындырылған князьдіктер мен патшалықтар сұлтан қазынасына көптеген алым-салықтар (жан басы салығы — джизья, жерден түскен өнімнен заттай салық, қолөнершілерден, саудадан түскен пайдаға салынатын ақшалай салықтар мен төлемдер, т.б.) төлеп отырды. 16 — 17 ғ-ларда Ұ. М. и. Үндістанның қайта гүлденуіне қолайлы жағдай туғызды. Сауда өркендеп, қалалар гүлденді. ==Архитектура== Үнді архитектурасына Орт. Азиядан енген мұсылман сәулет өнері үлкен әсер етті. Тәж-Махал сияқты ғажайып сәулет ескерткіштері салынды. Дегенмен, 17 ғ-да Үндістанға еур. сауда капиталының ене бастауы ([[португалдар]], [[француздар]],[[ағылшындар]] мен [[голландықтар]]дың [[Ост-Үндістан компаниясы]]) ішкі және сыртқы сауданың өсуіне әсер етті, сондай-ақ жат жерліктердің Үндістанды экон. жағынан отарлай бастауына жол ашты. Жергілікті халықтың жағдайы нашарлап, өсімқорлық күшейді. Өсімқорлар шаруаларға жоғары пайызға қарыз ақша беріп, кіріптарлыққа түсірді. Тұрмыстың нашарлауы жергілікті халықтың наразылығын күшейтті. Жеке аймақтарда Ұлы Моғолдар үстемдігі мен жергілікті шонжарларға қарсы халық көтерілістері басталды. ==Тарих== 17 — 18 ғ-лардағы мұндай көтерілістердің ең ірілері сикх сектасы жетекшілік рөл атқарған [[Пенджаб]]тағы қала кедейлері мен шаруалардың көтерілісі, Аграның оңт.-батысындағы қолөнершілердің ең кедей топтары мен “кесепатшылар” кастасының өкілдерін біріктірген джаттар мен сатнами сектасының көтерілістері, сондай-ақ Шиваджидің басшылығымен болған моратхилер көтерілісі (17 ғ-дың 2-жартысы) болды. Моратхилер өз мемлекетін құрып, Шиваджиді мемлекет басшысы етіп тағайындады. Бірақ Шиваджи қайтыс болғаннан кейін Аурангзеб шаї моратхилердің мемлекетіне күйрете соққы берді. Биджапур, Голконда мемлекеттерін басып алып, іс жүзінде бүкіл Үндістанның билеушісіне айналды. Алайда көтеріліске шыққан халықтар мен бүлік жасаушы вассалдарға қарсы жүргізілген үздіксіз соғыстар Ұ. М. и-н әлсірете бастады. 1739 ж. Ираннан [[Надир-шах]] Афшар баса көктеп кіріп, Делиді алды. Ол қаланы тонап, сұлтан қазынасында сақтаулы тұрған орасан мол байлықты өзімен бірге алып кетті. 1747 ж. Ауғанстан билеушісі Ахмад шаї Дуррани Ұ. М. и-на қарсы жорық жасап, Пенджабты тартып алды. 1720 — 40 жылдар аралығында Ұлы Моғолдар Рохилкхандтағы, Бенгалия мен Декандағы биліктерінен айрылды. Моғол державасының әлсіреуін моратхи билеушілері пайдаланып кетті. Олар моғолдар билеген аудандардан алым-салық алып отыруға рұқсат беретін жарлыққа ие болды. Баладжи Баджи Рао (1740 — 61) пешва тұсында моратхилер Делиді басып алып, Пенджабқа шабуыл жасады. Пенджабты алу моратхилерді Ахмад шаї Дурранимен қақтығысқа түсірді. Ауғандармен соғыста моратхилер талқандалып, бірнеше дербес князьдіктерге бөлініп кетті. Ұ. М. и-ндағы тақ үшін үздіксіз соғыстар ағылшын және француз Ост-Үндістан компанияларына Үндістанды жаулап алуға қолайлы жағдай туғызды. Әли Жауїар шаї Аламның (1759 — 1806) кезінде ағылшындар Делиді басып алғаннан кейін (1803) Ұ. М. и. Ост-Үндістан компаниясына тәуелді болып қалды. == Ciлтемелер : == [[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 9 том<br/> <ref>История Индии в средние века, Моғол, 1968</ref> <ref>Босворт К.Э., Мусульманские династии, Моғол, 1971</ref> <ref>Захир әд-Дин Мұхаммед Бабыр, “Бабырнама”, А., 1993</ref> <ref>Дулат Мұхаммед Хайдар, Тарих-и Рашиди, А., 1999</ref> ==Сілтемелер== * [[Мұхаммед Шайбани]] * [[Бабыр]] * [[Дешті Қыпшақ]] == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Иран тарихы]] [[Санат:1526 жылы құрылғандар]] [[Санат:Моғол империясы| ]] [[Санат:1857 жылы таратылғандар]] [[Санат:Мұсылман әулеттері]] [[Санат:Пәкістан тарихы]] [[Санат:Үндістан тарихы]] [[Санат:Темір әулеті]] [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] {{stub}} ecrgyt8r9565h8rolkt1o9z1we2kumr 0 44144 3609556 3025455 2026-05-27T08:39:06Z ~2026-31646-59 181781 Тұрысбек қажының меккеге барған жылдары тарихи деректерге сәйкес өзгертілді 1886;1903 3609556 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы'''<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref> (1844, бұрынғы [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақ кәсіпкері, [[Алаш]] жақтаушысы, зиялысы. [[Маман Қалқабайұлы]], байдың тұңғыш ұлы. Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]], [[орыс]] тілдерін білген орыс-татар саудагерлерімен араласып, сауда-саттықпен айналысқан. == Өмірбаяны == * Орта [[Азия]] қалаларындағы базарларға мал айдап апарып, күнделікті тұрмысқа қажетті бұйымдарға айырбастаған. * Жетісу өңірінде – Қапал, [[Тасбөгет]], [[Ақсу]], [[Саркент]], [[Лепсі (ауыл)|Лепсі]] елді мекендерінде дүкен ашып, байыған. * 1873 жылы ол Арасан болысының басқарушылығына сайланған соң Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы жазыққа қала сала бастады. * Көкқия тауының бұлақтарын бұрып, Қараағаш атанған қала ортасынан тоған байлатты, сортаң жазықты көк жасыл шұратқа айналдырды. Бұл жер [[Қытай]]ға, Құлжа мен Үрімшіге баратын сауда жолы болғандықтан керуен сарайын салдырды. * 1886 жылы ол қажылық сапармен Меккеге барып келген соң Қараағашта мешіт және медресе салуға кірісті. * 1899 жылы ашылған медреседе оқу араб тілінде жүргізіліп, жергілікті балалар мұсылмандық шарттарынан (әптиек, мұхтасар, аллаяр, т.б.) дәріс алды. * 1903 жылы Тұрысбек екінші рет қажылық сапармен Меккеге барып келді. * 1904 жылы науқастанып, қайтыс болған Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген және інісі Сейітбаттал қажы жалғастырып, Қапал өңірінде оқу-ағарту жұмысын жандандырды; қ. ''“Мамания”'' мектебі. == Дереккөздер== *Қазақ энциклопедиясы *Мамания, тарихи деректер, естеліктер… (құраст. Ж.Қалиұлы), А., 1999. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{stub}} tgqsrd1xfjhfx4p7zuuvuuv39yxh6xi 0 44962 3609626 3321613 2026-05-27T10:41:07Z 1nter pares 146705 3609626 wikitext text/x-wiki '''Тәттібай Есімбекұлы''' (туған-өлген жылы белгісіз) – 18 ғасырдың 1-жартысында [[жоңғар шапқыншылығы]]на қарсы соғысқан батыр,қол бастаған қолбасшылардың біреуі. Орта жүз [[найман]] ішінде [[Матай (ру бірлестігі)|матай руынан]]. Ол кейіннен ру атауы болып кеткен == Өмірбаяны == Тәттібай [[Абылай]] ханмен замандас. Ел аузындағы аңызға қарағанда Тәттібай жоңғар басқыншылығына қарсы соғысқа 12 жасында қатысып, ерекше ерлік көрсеткен. Бұл ерлігі [[Сара Тастанбекқызы]]ның “Қош бол, елім” атты өлеңінде бейнеленеді. Тәттібайдың үш ұлы – Түйте, Қаңтарбай, Қарынбайдан тараған ұрпақтары негізінен [[Алматы облысы]] [[Көксу ауданы|Көксу]], [[Қаратал ауданы|Қаратал]] аудандарында тұрады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref> ==Сілтемелер== <references /> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақ батырлары]] [[hi:ताजिक]] [[ko:타지크족]] 4al3t10ar0n4ljdmmi5yhetra746nts 0 46185 3609584 2935821 2026-05-27T10:17:48Z 1nter pares 146705 3609584 wikitext text/x-wiki '''Ақан Кұрманов''' (1918, қазіргі [[Атбасар ауданы]] [[Қосбармақ]] ауылы – 1943, Украина, Чернигов облысы Мысы селоы) – Кеңес Одағының батыры (1944). Еңбек жолын ұжымшарда бастады. == Өмірбаяны == 1939 жылы [[Қызыл Армия]] қатарында, кіші командирлер даярлайтын полк мектебінде оқыды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары 61-армияның 76-гв. Чернигов атқыштар дивизиясы 234-атқыштар полкінің 2-ротасында бөлімше командирі болды. Ақан құралайды көзге атқан мерген. 1943 жылдың 28 қыркүйегінде гвардия сержанты Құрманов Ақан тоғыз жауынгерден құралған топ қатарында Днепрден өті кезінде ерекше тапсырманы орындап, Чернигов облысының Мысы селосының маңайына бекініп, негізгі күшке жол ашып, батальон жауынгерлері жеткенше қорғаныс шебін ұстап тұрған.<ref>АОМА. "Соғыс. Жеңіс. Естелік." Көкшетау. 2015</ref><ref>АОМА. "Ешкім де, еш нәрсе де ұмытылмайды." Көкшетау. 2018</ref> Ақан осы шайқаста зеңбірек оғынан мерт болды. Ақан Құрманов Чернигов облысындағы (Украина) Репкин ауданына қарасты [[Мысы]] селосының орталығында 61-армиясының 415 және 76-гвардиялық атқыштар дивизиясы жауынгерлерінің бауырластық қабірінде жерленген. 1944 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Презиндиумының Жарғысы бойынша Днепр өзенінің арғы жағасына өтіп, алған плацдармды қорғау кезінде көрсеткен ерлігі мен батырлығы үшін гвардия сержанты Құрманов Ақанға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1944/1944_004.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.</ref>. ==Соғыстан кейін== Қосбармақ ауылында 1972 жылы батырдың мүсіні қойылып, 2008 жылы Ақан Қүрмановқа арналған мұражай ашылды. Батырдың өнегелі өмірі сыр шертіп, жас оқырмандардың ұлтжандылық, руханияты молайды.<br> Қазіргі Нұр-сұлтан қаласындағы №17 гимназия мектебі (2002 ж. ҚР Президентті Н.Назарбаев ашқан) мен Атбасар қаласындағы №2 арнайы коррекциялық мектеп-интернатына батырдың ыты берілді. Есімі Ақмола облысындағы Атбасар ауданнының орталығы Атбасар қаласындағы және Украинадағы Мысы селосындағы көшелерге беріліді. Атбасар ауданында жылма-жыл батырды еске алу құрметіне дәстүрлі түрде спорт жарыстары өткізіледі. Батыр бабаның есемі Көкшетау қаласындағы Даңқ ескірткіші тақтасы бетіне алтын әріппен жазылған.<br> Ақан Құрманов жайлы батырдың қанды көйлек досы Жәлел Қизатов «Ақан батыр» атты дастан жазған. Батыр «Ленин» ордені және медальдармен марапатталды {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] {{stub}} d1ics3f1s5oaufh16jf7ajsn92qpsas 0 49676 3609582 1984496 2026-05-27T10:17:29Z 1nter pares 146705 3609582 wikitext text/x-wiki '''Маржани Шиһабаддин''' (''Шиһабеддин''), Шиһабаддин ибн Баһаутдин ибн Субхан ибн Абд-әл-Кәрім әл-Маржани (16.1. 1818, Қазан қ. маңындағы Ябынчы а. — 28.6.1889, сонда) — көрнекті '''[[татар]] ойшылы, ағартушы, ғалым, тарихшы'''. Әкесі '''Баһаутдиннің''' Қазан губ-ндағы Ташкичу а-нда ашқан [[медресе]]сінде бастауыш білім алып, '''17 жасынан''' сол медреседе '''тәрбиеші''' болып қызмет етті. <br> <br> == Өмірбаяны == '''1838 ж.''' білімін тереңдете түсу мақсатында [[Бұхара]] қаласына келіп, онда '''[[Хусаин ибн Мұхаммед әл-Кирмани әл-Қарғали]], [[Абд әл-Мумин өзбақ әл-Афшанчи]]''' секілді әйгілі оқымыстылардан дәріс алады. Қаражат тапшылығын тартқан М. бай-ауқатты аудандардың балаларын оқыту үшін жалдануға, қолжазбаларды көшірумен айналысуға мәжбүр болды. <br> '''1843 — 45 ж.''' [[Самарқанд]]тағы '''“Ширдор” медресесінде''', <br> '''1845 — 49 ж.''' [[Бұхара]]дағы '''Мір Араб медресесінде''' ұстаздық етті. М. Бұхара мен Самарқандта болған кезінде '''[[араб]], [[парсы]] тілдерін''' меңгеріп, '''[[әл-Фараби]], [[әл-Бируни]], [[Әбу Әли ибн Сина]],''' т.б. ғұлама ойшылдардың шығармаларымен танысты. <br> '''1849 ж.''' туған жеріне оралып, [[мешіт]]тің [[имам]]ы және оның жанындағы медресенің [[мударрис]]і болды. <br> '''1850 ж.''' [[Орынбор]] [[муфти]]лігінің ұйғарымымен [[Қазан мешіті]]нің имамы болып тағайындалды. Ол медресенің ''[[схоластика]] [[философия]]дан'' арылуы керектігін айтып, [[кәламшылар]]ды сынады. Бұл туралы өзінің '''“Назурат ал-хак”''' “(Қазан, 1870), '''“Хакк ал-марифат””''' (Қазан, 1880), '''“Ал-хикмет ал-балиға”''' (Қазан, 1888), '''“Ал-бирак ал-вамид”''' (Қазан 1888), '''“Ал-ғазб ал-фурат”''' (қолжазба) атты кітаптарында жазды. Оның '''“Ет-Тарихатул-есна вел-ақидетул-хусна”''' еңбегі кәламшыларға қарсы бағытталды. М. Ш. ұстанған бағыт '''еркіндікті''' насихаттап, кейбір қажетсіз пәндер мен кітаптарды бағдарламадан алып тастауды, діни оқуда [[ислам]] тарихына көбірек көңіл бөлуді, [[мұсылман]]дардың '''[[Мұхаммед пайғамбар]]''' (ғ.с.) дәуіріндегі '''иман мен сенімге, шынайылыққа''' қайта оралуын қолдады. Ол '''[[В.В. Радлов]], [[Казем-бек Мирза Мұхаммед Али]], [[И.Готвальд]]''' секілді ға-лымдармен араласып, олармен ой бөлісіп отырды. ''[['В.В.Вельяминов-Зернов]]пен''' де байланыс жасап тұрған. <br> '''1874 ж.''' Қазан ун-ті жанындағы [[археология]], [[тарих]] және [[этнография]] қоғамына мүше болып қабылданды. <br> '''1877 ж.''' Қазан қаласында ''300-ге жуық'' ғалымдардың қатысуымен өткен [[археолог]]тардың 4-съезінде '''“Бұлғар мелекеті мен Қазан хандығының тарихынан”''' деген тақырыпта '''ғыл. баяндама''' жасады. <br> '''1880 ж.''' [[қажылық]]қа барады. Осы сапары кезінде [[Александрия]], [[Каир]], [[Измир]], [[Стамбұл]] қ-ларында болып, '''[[Құдуратулла әл-Қундузи]], [[Махмуд-бек әл-Фаллахи]]''' сияқты ғалымдарға жолығып, ортағасырлық шығыс деректерімен танысуға қол жеткізеді. М. '''[[ибн Фадлан]]ның''' еңбектерін, '''[[Әмір Темірдің]]''' '''“Тузлуктарын”''' тауып, олардағы бай материалдарды түркі халықтарының тарихын жазуға пайдаланады. Оның '''“Мұстафад әл-ахбар фи ахуали Қазан уа Бұлғар”''' (Қазан және Бұлғар тарихы үшін жиналған мәліметтер) атты кітабы ғыл. ортада жоғары бағаға ие болды. Онда [[Қазан]], [[Қырым]], [[Астрахан]], [[Сібір хандықтары]], сонымен бірге [[Ақ Орда]], [[Ноғай ордасы]] секілді [[мемлекет]]тер, оларды билеушілердің саясаты, '''[[Шайбани]] және [[Бабыр]] әулеті''' туралы тарихи мәліметтер кеңінен қамтылған. Сондай-ақ осы еңбекте [[қыпшақ]]тар туралы, [[Дешті Қыпшақ]]тағы [[қазақ хандары]] жайлы арнайы тарау да бар. М. халықтың өзін-өзі тануы, тарихи-мәдени дәстүрлерін білуі ғана ұлттық сана-сезімнің орнығуына алып келеді деген пікірде болды. Ол түркі халықтарының өркениетке қосқан үлесін жоғары бағалады. [[Қазан татарлары]]ның шығу тегін [[моңғол]]дармен байланыстыратын концепцияны теріске шығарып, олардың [[Еділ- Кама өңірі]]н ертеден қоныстанған [[бұлғар]]лардың тікелей ұрпағы екендігін дәлелді негіздеп, әрі татарлардың ұлт болып қалыптасуында өзге де [[этнос]]тардың, соның ішінде қыпшақтар мен фин-угор тайпаларының да үлесі бар екендігін атап көрсетті. М-дің '''“Вафиат әл-Аслаф уа тахийат әл-Ахляф”''' (Өткен бабалар өмірінен және олардың ұрпақтарға сәлемі) атты '''7 томдық''' кітабында шығыстың '''6 мыңнан астам''' көрнекті ойшылдарының, [[дін]]и қайраткерлерінің және билеушілерінің өмірбаяны берілген. [[Араб тілі]]нде жарық көрген бұл еңбекте '''ибн Рушд, өлықбек, әл-Фараби, әл-Бируни сияқты ойшылдардың, Баһауаддин ан-Нақшбанди, ибн Хишам секілді діни қайраткерлердің''' өмірлеріне қатысты мол мәлімет бар. М. дінді ғыл. жолмен танып білуге болатынын жақтап, жаратушы құдай идеясын қолдады. [[Ресей империясы]]ндағы [[түркі тілдес мұсылман халықтары]]ның оқу жүйесін заман талабына сай өзгертуді жақтап, [[жәдидшілдік]]тің көрнекті өкіліне айналды. '''Н.И. [[Ильминский]]дің''' [[мұсылман халықтары]]н орыстандыруда халық ағарту ісін пайдалануға ұмтылуына ашық қарсылық танытты. [[Патша өкіметі]]нің [[отаршылдық саясат]]ына қарсы күресуде мұсылмандық ынтымақтастық және түрік бірлігі идеясы маңызды рөл атқарады деп сенді. Ол '''30-дан''' астам еңбек қалдырды. Қазіргі кезде [[Татарстан Республикасы]]ның ұА-на қарасты тарих ин-тына М. есімі берілген.''Д. Қыдырәлі, А. Махаева'' <ref name="test">Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Әдебиеттер == Маржани, Қазан, 1915; Юсупов М.Х., Шигабутдин Марджани как историк, Казань, 1981; <br> Очерки Марджани о Восточных народах, Казань, 2003; <br> Хабутдинов А.Ю.,Лидеры науки, Казань, 2003. ==Сілтемелер== <references /> {{wikify}} Д. Қыдырәлі, А. Махаева {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Тарихшылар]] {{stub}} kck85xjx7ymq0qo3250f9f5dqj5kg5w 0 49700 3609627 2423710 2026-05-27T10:41:21Z 1nter pares 146705 3609627 wikitext text/x-wiki '''Борис Соломонович Фиалков'''<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref>( ([[1930]] жылғы 11 сәүірде туған, [[Украина]], Харьков қаласы) – [[металлург]], техника ғылымның докторы ([[1973]]), профессор ([[1982]]), [[ҚР]] [[ҰҒА]]-ның корр. мүшесі ([[1995]]). == Өмірбаяны == [[Орал]] политехникалық институтын ([[Екатеринбург]] қаласы) бітірген ([[1952]]). [[1952]] – [[1957]] жылдары [[КСРО]] [[Қара металлургия]] министрлігінің “Уралэнергочермет” мекемесінде [[инженер]], аға инженер, [[1957]] – [[1963]] жылдары [[Орал]] политехникалық институтында аға инжинер, кіші ғылыми қызметкер. ;[[1963]] – [[1966]] жылдары :[[Қара металлургия]] орталық ғылым-зертеу институтының Қазақ бөлімшесінде ([[Қарағанды]] қаласы) ғалым-хатшы, лаборатория меңгерушісі. ;[[1966]] – [[1975]] жылдары :Бүкілодақтық көмір институтының [[Қарағанды]] бөлімінде лаборатория, сектор меңгерушісі. ;[[1975]] жылдан :[[Қазақ КСР]]-і [[Ғылым академиясы|ҒА]]-ның [[Химия]]-[[металлургия]] институтында [[лаборатория]] меңгерушісі. Негізгі ғылыми еңбектері [[қара]] металдар металлургиясына (жану процесі электрфизикасы мен сусымалы материалдар механикасына) арналған. == Шығармалар == # Кинетика движения и характер горения кокса в доменной печи([[1971]]). # Управление истечением сыпучих материалов, ([[1981]]) (соавт.). # Термохимическая обработка сыпучих материалов,([[1986]]) (соавт.).<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қарағанды облысы тұлғалары]] [[Санат:1930 жылы туғандар]] [[Санат:Металлургтер]] jfjp32r1sl3mtudiuh3oc70ybdpv3da 0 51422 3609478 2035478 2026-05-26T20:42:23Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609478 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Иванов-Сокольский Михаил Михайлович | image_name = | image_size = | image_caption = | date_of_birth = [[1899]] | place_of_birth = | date_of_death = [[1984]] | place_of_death = | occupation = [[композитор]] | spouse = }} '''Иванов-Сокольский Михаил Михайлович''' (1899-1984) - [[композитор]], дирижер. ҚазССР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері. Ол [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] «Сұрғылт тұмандым бүркіп», «Желсіз түнде жарық ай», «Біреуден біреу артылса» деген әндерін өндеп, оларға фортепианолық сүйемел жазды. .<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] {{Bio-stub}} 5pb9ux73mvquovp5sg30cs5l5o9xz1i 0 53042 3609474 2432008 2026-05-26T20:38:44Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609474 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Александр Викторович Беляков | image_name = | image_size = | image_caption = | date_of_birth = 08.10.1967 | place_of_birth = [[Алматы облысы]], [[Талғар]] қаласы | date_of_death = | place_of_death = | occupation = әскери дирижер | spouse = }} '''Александр Викторович Беляков''' (1967) – әскери дирижер, полковник (2004), [[ҚР]]-інің еңбек сіңірген қайраткері (2005). 1990 жылы [[Мәскеу]] мемлекеттік консерваториясының әскери дирижерлік бөлімін бітірген. Сол жылдан бұрынғы Орта Азия әскери округіне қарасты Алматы қаласындағы И.В. Конев атындағы жоғары әскери командалық училищесінің (кейіннен Алматы әскери гарнизонының) дирижер бастығы болды; 1994 жылдан ҚР [[Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі]] қарамағындағы оркестрінің дирижер бастығы ретінде жұмыс істейді. 2001 жылдан Қазақ ұлттық консерваториясында педагог қызметпен де (2006 жылдан аға оқытушы, 2007 жылдан доценті) айналысады. [[Алматы]] және [[Астана]] қалаларында өткізілген 6-әскери парадтың оркестріне дирижерлік еткен. Гастрольдік сапармен [[Тайвань]]да (1997 – 98, 2000 – 01) болған. [[Азия]] және [[Тынық мұхиты]] аймағы әскери музыка қауымдастығының Үрлемелі [[оркестр]] жетекшілері ассоциациясының мүшесі (ІMS; 1998 жылдан). [[Ресей]]дің Ұлы Петр ордені (2005) және медальдармен марапатталған.<ref>Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> <ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Bio-stub}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] qgy16k6znx0lvkiy1m2op26tgh9v9m0 0 53932 3609638 2985864 2026-05-27T10:44:31Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3609638 wikitext text/x-wiki '''Әбеу Құдышұлы Мартбаев''' (1901, [[ҚХР]], [[Шыңжаң өлкесі]], [[Күнес ауданы]] — 1941, [[Үрімжі]]) — [[Қытай|Қытайдағы]] қазақтар арасынан шыққан әскери қайраткер, полиция генерал майоры. [[Найман]] тайпасының [[Қызай]] руынан шыққан. == Өмірбаяны == Күнестегі қазақ орта мектебін, Үрімжідегі моңғол-қазақ училищесін (1926) бітірген. Қытай, орыс тілдерін жетік меңгерген. [[1927 жылы]] өлкелік губернатор мекемесіне қызметке қабылданып, [[1933 жылы]] Шыңжаң өлкелік қазақ-қырғыз мәдениет ұйымын құруға белсене араласты. Сол жылы өлкелік қоғам қауіпсіздігін қорғау (полиция) басқармасының орынбасары, өлкелік мәдениет және оқу-ағарту басқармасы бастығының орынбасары болд ы. 1934 жылы қазақ, ұйғыр жастарын Қазақстанға жіберіп, оқыту жұмысына басшылық етті. 1936 жылы Үрімжіде қазақ тілінде газет шығарды. Қазақша мектеп оқулықтарын құрастырды, қазақ театрын құрды. [[1939 жылы]] Шыңжаң губернаторы Шың Шысайдың бұйрығымен қамауға алынып, түрмеде өлтірілді.<ref>А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х</ref> == Дереккөздер == <references/> {{stub}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қытай қазақтары]] 0qznelh9kpu1ulxo6n9pb9nd0odbfk7 0 55448 3609630 3458380 2026-05-27T10:42:28Z Aldogarov 95591 /* Ең әйгілі империялар */ 3609630 wikitext text/x-wiki [[Сурет:EngIriImperialar.png|thumb|right|350px|Тарихтағы ең ірі 20 империя]] [[Сурет:British Empire 1921 IndianSubcontinent.png|thumb|right|1921 ж. Британия империясы]] '''Империя''' ([[Латын тілі|латын.]] ''іmperіum'' – билік, үстемдік) – 1) император басқарған монархиялық [[мемлекет]] құрылымының түрі; 2) жер жүзінің әр түрлі бөліктерінде кең-байтақ аумақтарды басып алған ірі отаршыл мемлекет. Мұндай империя отар елдерге қарағанда метрополияның, орталықтың, билеуші ұлттың ерекше артық жағдайларда болуымен сипатталады. Бағынышты аймақта ұлы державалық, шовинистік [[саясат]] жүргізеді. Мысалы, бұрынғы [[Британ империясы|Британия]], [[Француз империясы|Франция]], [[Ресей империясы|Ресей]] және [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] империялары.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> == Ең әйгілі империялар == {{Толық мақала|Ірі империялардың тізімі}} [[Сурет:Romia Imperio.png|thumb|300px|Рим империясының гүлдену кезіндегі картасы]] [[Сурет:Provinces of all Russia 1898.jpg|mini|476px|Ресей империясының картасы]] * [[Араб халифаты]] (VII ғ.) * [[Жаңа Ассирия империясы]] (б.з.д. X—VI ғғ.) * [[Британ империясы]] (1606—1997) * [[Бразилия империясы]] (1822 — 1899) * [[Ұлы Моғолдар патшалығы]] (1526—1858) * [[Испан империясы]] (1492—1976) * [[Инктер|Инктер империясы]] ([[XV ғасыр]]дың басы — 1532) * [[Темір әулеті|Темір империясы]] (1370—1507) * [[Қытай тарихы|Қытай империясы]] (б.з.д. 221 — 1912) * [[Ежелгі Македония|Македон империясы]] (шамамен б.з.д. 338 — б.з.д. 309) * [[Моңғол империясы]] (1206—1368) ** [[Алтын Орда]] (1224—1483) ** [[Юань Империясы]] (1271—1368) * [[Осман империясы]] (1299—1922) * [[Португалия отарлық империясы|Португалия империясы]] (1415—1999 ғ.) * [[Ахемен әулеті|Парсы империясы]] (шамамен б.з.д. 550—330) * [[Рим империясы]] (б.з.д. 27 — 395) ** [[Батыс Рим империясы]] (395—476) (480) ** [[Византия|Византия (Шығыс Рим) империясы]] (395—1204; 1261—1453) *** [[Латын империясы]] (1204—1261) *** [[Никея империясы]] (1205—1261) *** [[Трапезунд империясы]] (1204—1461) * [[Ресей империясы]] (1721—1917) * [[Ұлы Карл]]дың [[Франк мемлекеті]] (800—843) * [[Қасиетті Рим империясы]] (962—1806) * [[Габсбург монархиясы]] (1526—1804) ** [[Австрия империясы]] (1804—1867) *** [[Австро-Венгрия|Австро-Венгрия империясы]] (1867—1918) * [[Германия империясы]] (1871—1918) ** [[Үшінші рейх|Нацистік Германия]] (1933—1945) * [[Француз империясы]] ** [[Бірінші француз империясы]] (1804—1815) ** [[Екінші француз империясы]] (1853—1871) ** [[Француз отарлық империясы]] (шамамен 1605—1960-шы жылдар) * [[Жапон империясы]] (1868—1945) == Тағы қараңыз == * [[Империализм]] * [[Отаршылдық]] * [[Тәуелді аймақ]] == Империялардың хронологиясы == <timeline> ImageSize = width:1350 height:550 PlotArea = width:1250 height:450 left:50 bottom:50 DateFormat = yyyy Period = from:-550 till:2009 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-500 # there is no automatic collision detection, # so shift texts up or down manually to avoid overlap Colors= id:red value:red Define $dx = 25 # shift text to right side of bar Define $dy = -5 # adjust height BarData= bar:Persian text:Персия bar:Alexandrian text:Македония bar:Mauryan text:Индия bar:China text:Китай bar:Roman text:Рим bar:Byzantine text:Византия bar:Arabian text:Арабы bar:Holy-Roman text:Св. Римская bar:Ajuran text:Монголия bar:Ottoman text:Турция bar:Spanish text:Испания bar:Russian text:Россия bar:Swedish text:Швеция bar:French text:Франция bar:Austrian text:Австрия bar:German text:Германия bar:British text:Британия PlotData= bar:Persian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-550 till:-330 shift:($dx,-2) color:red from:226 till:651 shift:($dx,-2) color:red bar:Alexandrian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-336 till:-323 shift:($dx,-2) color:red bar:Mauryan color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-321 till:-185 shift:($dx,-2) color:red from:1674 till:1820 shift:($dx,-2) color:red bar: China color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize: 7 from:-221 till: 220 shift:($dx,-2) color: red at:206 mark:(line,white) from:265 till: 420 shift:($dx,-2) color: red at:280 mark:(line,white) from:581 till: 907 shift:($dx,-2) color: red at:589 mark:(line,white) at:618 mark:(line,white) at:907 mark:(line,white) from:960 till: 1279 shift:($dx,-2) color: red at:960 mark:(line,white) at:907 mark:(line,white) at:1125 mark:(line,white) at:1279 mark:(line,white) at:1271 mark:(line,white) from:1368 till: 1911 shift:($dx,-2) color: red at:1644 mark:(line,white) bar:Roman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-27 till:476 shift:($dx,-2) color:red at:68 mark:(line,white) at:69 mark:(line,white) at:96 mark:(line,white) at:192 mark:(line,white) at:235 mark:(line,white) at:284 mark:(line,white) at:364 mark:(line,white) at:392 mark:(line,white) at:455 mark:(line,white) bar:Byzantine color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:306 till:1204 shift:($dx,-2) color:red at:363 mark:(line,white) at:364 mark:(line,white) at:457 mark:(line,white) at:518 mark:(line,white) at:602 mark:(line,white) at:610 mark:(line,white) at:711 mark:(line,white) at:717 mark:(line,white) at:803 mark:(line,white) at:813 mark:(line,white) at:820 mark:(line,white) at:867 mark:(line,white) at:1056 mark:(line,white) at:1057 mark:(line,white) at:1059 mark:(line,white) at:1081 mark:(line,white) at:1185 mark:(line,white) from:1261 till:1453 shift:($dx,$dy) color:red bar:Arabian text:Арабы:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:632 till:945 shift:($dx,-2) color:red from:1124 till:1258 shift:($dx,-2) color:red bar:Holy-Roman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:962 till:1024 shift:($dx,-2) color:red from:1027 till:1125 shift:($dx,$dy) color:red from:1133 till:1137 shift:($dx,$dy) color:red from:1155 till:1197 shift:($dx,$dy) color:red from:1209 till:1215 shift:($dx,$dy) color:red from:1220 till:1250 shift:($dx,$dy) color:red from:1312 till:1313 shift:($dx,$dy) color:red from:1328 till:1347 shift:($dx,$dy) color:red from:1355 till:1378 shift:($dx,$dy) color:red from:1433 till:1437 shift:($dx,$dy) color:red from:1452 till:1740 shift:($dx,$dy) color:red from:1742 till:1806 shift:($dx,$dy) color:red at:1745 mark:(line,white) at:1765 mark:(line,white) bar:Ajuran color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1206 till:1368 shift:($dx,-2) color:red bar:Ottoman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1453 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:Spanish color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1492 till:1898 shift:($dx,-2) color:red at:1808 mark:(line,white) at:1809 mark:(line,white) at:1810 mark:(line,white) at:1811 mark:(line,white) at:1812 mark:(line,white) at:1813 mark:(line,white) bar:Russian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1547 till:1917 shift:($dx,-2) color:red at:1605 mark:(line,white) at:1606 mark:(line,white) at:1610 mark:(line,white) at:1611 mark:(line,white) at:1612 mark:(line,white) bar:Swedish color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1611 till:1718 shift:($dx,-2) color:red bar:French color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1804 till:1814 shift:($dx,-2) color:red at:1815 mark:(line,red) from:1852 till:1870 shift:($dx,-2) color:red bar:Austrian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1804 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:German color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1871 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:British color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1707 till:1998 shift:($dx,-2) color:red </timeline> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Империялар]] [[Санат:Саясаттану]] 10w2ayfqnsmmbc7namoebkiur8aiu4x 3609694 3609630 2026-05-27T11:04:44Z Aldogarov 95591 /* Ең әйгілі империялар */ 3609694 wikitext text/x-wiki [[Сурет:EngIriImperialar.png|thumb|right|350px|Тарихтағы ең ірі 20 империя]] [[Сурет:British Empire 1921 IndianSubcontinent.png|thumb|right|1921 ж. Британия империясы]] '''Империя''' ([[Латын тілі|латын.]] ''іmperіum'' – билік, үстемдік) – 1) император басқарған монархиялық [[мемлекет]] құрылымының түрі; 2) жер жүзінің әр түрлі бөліктерінде кең-байтақ аумақтарды басып алған ірі отаршыл мемлекет. Мұндай империя отар елдерге қарағанда метрополияның, орталықтың, билеуші ұлттың ерекше артық жағдайларда болуымен сипатталады. Бағынышты аймақта ұлы державалық, шовинистік [[саясат]] жүргізеді. Мысалы, бұрынғы [[Британ империясы|Британия]], [[Француз империясы|Франция]], [[Ресей империясы|Ресей]] және [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] империялары.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> == Ең әйгілі империялар == {{Толық мақала|Ірі империялардың тізімі}} [[Сурет:Romia Imperio.png|thumb|300px|Рим империясының гүлдену кезіндегі картасы]] [[Сурет:Provinces of all Russia 1898.jpg|mini|476px|Ресей империясының картасы]] * [[Араб халифаты]] (VII ғ.) * [[Жаңа Ассирия империясы]] (б.з.д. X—VI ғғ.) * [[Британ империясы]] (1606—1997) * [[Бразилия империясы]] (1822 — 1899) * [[Ұлы Моғолдар патшалығы]] (1526—1858) * [[Испан империясы]] (1492—1976) * [[Инктер|Инктер империясы]] ([[XV ғасыр]]дың басы — 1532) * [[Темір әулеті|Темір империясы]] (1370—1507) * [[Қытай тарихы|Қытай империясы]] (б.з.д. 221 — 1912) * [[Ежелгі Македония|Македон империясы]] (шамамен б.з.д. 338 — б.з.д. 309) * [[Моңғол империясы]] (1206—1368) ** [[Алтын Орда]] (1224—1483) ** [[Юань Империясы]] (1271—1368) * [[Осман империясы]] (1299—1922) * [[Португалия отарлық империясы|Португалия империясы]] (1415—1999 ғ.) * [[Ахемен әулеті|Парсы империясы]] (шамамен б.з.д. 550—330) * [[Рим империясы]] (б.з.д. 27 — 395) ** [[Батыс Рим империясы]] (395—476) (480) ** [[Византия|Византия (Шығыс Рим) империясы]] (395—1204; 1261—1453) *** [[Латын империясы]] (1204—1261) *** [[Никея империясы]] (1205—1261) *** [[Трапезунд империясы]] (1204—1461) * [[Ресей империясы]] (1721—1917) * [[Ұлы Карл]]дың [[Франк мемлекеті]] (800—843) * [[Қасиетті Рим империясы]] (962—1806) * [[Корей империясы]] (1897 — 1910) * [[Габсбург монархиясы]] (1526—1804) ** [[Австрия империясы]] (1804—1867) *** [[Австро-Венгрия|Австро-Венгрия империясы]] (1867—1918) * [[Германия империясы]] (1871—1918) ** [[Үшінші рейх|Нацистік Германия]] (1933—1945) * [[Француз империясы]] ** [[Бірінші француз империясы]] (1804—1815) ** [[Екінші француз империясы]] (1853—1871) ** [[Француз отарлық империясы]] (шамамен 1605—1960-шы жылдар) * [[Жапон империясы]] (1868—1945) == Тағы қараңыз == * [[Империализм]] * [[Отаршылдық]] * [[Тәуелді аймақ]] == Империялардың хронологиясы == <timeline> ImageSize = width:1350 height:550 PlotArea = width:1250 height:450 left:50 bottom:50 DateFormat = yyyy Period = from:-550 till:2009 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-500 # there is no automatic collision detection, # so shift texts up or down manually to avoid overlap Colors= id:red value:red Define $dx = 25 # shift text to right side of bar Define $dy = -5 # adjust height BarData= bar:Persian text:Персия bar:Alexandrian text:Македония bar:Mauryan text:Индия bar:China text:Китай bar:Roman text:Рим bar:Byzantine text:Византия bar:Arabian text:Арабы bar:Holy-Roman text:Св. Римская bar:Ajuran text:Монголия bar:Ottoman text:Турция bar:Spanish text:Испания bar:Russian text:Россия bar:Swedish text:Швеция bar:French text:Франция bar:Austrian text:Австрия bar:German text:Германия bar:British text:Британия PlotData= bar:Persian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-550 till:-330 shift:($dx,-2) color:red from:226 till:651 shift:($dx,-2) color:red bar:Alexandrian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-336 till:-323 shift:($dx,-2) color:red bar:Mauryan color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-321 till:-185 shift:($dx,-2) color:red from:1674 till:1820 shift:($dx,-2) color:red bar: China color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize: 7 from:-221 till: 220 shift:($dx,-2) color: red at:206 mark:(line,white) from:265 till: 420 shift:($dx,-2) color: red at:280 mark:(line,white) from:581 till: 907 shift:($dx,-2) color: red at:589 mark:(line,white) at:618 mark:(line,white) at:907 mark:(line,white) from:960 till: 1279 shift:($dx,-2) color: red at:960 mark:(line,white) at:907 mark:(line,white) at:1125 mark:(line,white) at:1279 mark:(line,white) at:1271 mark:(line,white) from:1368 till: 1911 shift:($dx,-2) color: red at:1644 mark:(line,white) bar:Roman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-27 till:476 shift:($dx,-2) color:red at:68 mark:(line,white) at:69 mark:(line,white) at:96 mark:(line,white) at:192 mark:(line,white) at:235 mark:(line,white) at:284 mark:(line,white) at:364 mark:(line,white) at:392 mark:(line,white) at:455 mark:(line,white) bar:Byzantine color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:306 till:1204 shift:($dx,-2) color:red at:363 mark:(line,white) at:364 mark:(line,white) at:457 mark:(line,white) at:518 mark:(line,white) at:602 mark:(line,white) at:610 mark:(line,white) at:711 mark:(line,white) at:717 mark:(line,white) at:803 mark:(line,white) at:813 mark:(line,white) at:820 mark:(line,white) at:867 mark:(line,white) at:1056 mark:(line,white) at:1057 mark:(line,white) at:1059 mark:(line,white) at:1081 mark:(line,white) at:1185 mark:(line,white) from:1261 till:1453 shift:($dx,$dy) color:red bar:Arabian text:Арабы:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:632 till:945 shift:($dx,-2) color:red from:1124 till:1258 shift:($dx,-2) color:red bar:Holy-Roman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:962 till:1024 shift:($dx,-2) color:red from:1027 till:1125 shift:($dx,$dy) color:red from:1133 till:1137 shift:($dx,$dy) color:red from:1155 till:1197 shift:($dx,$dy) color:red from:1209 till:1215 shift:($dx,$dy) color:red from:1220 till:1250 shift:($dx,$dy) color:red from:1312 till:1313 shift:($dx,$dy) color:red from:1328 till:1347 shift:($dx,$dy) color:red from:1355 till:1378 shift:($dx,$dy) color:red from:1433 till:1437 shift:($dx,$dy) color:red from:1452 till:1740 shift:($dx,$dy) color:red from:1742 till:1806 shift:($dx,$dy) color:red at:1745 mark:(line,white) at:1765 mark:(line,white) bar:Ajuran color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1206 till:1368 shift:($dx,-2) color:red bar:Ottoman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1453 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:Spanish color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1492 till:1898 shift:($dx,-2) color:red at:1808 mark:(line,white) at:1809 mark:(line,white) at:1810 mark:(line,white) at:1811 mark:(line,white) at:1812 mark:(line,white) at:1813 mark:(line,white) bar:Russian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1547 till:1917 shift:($dx,-2) color:red at:1605 mark:(line,white) at:1606 mark:(line,white) at:1610 mark:(line,white) at:1611 mark:(line,white) at:1612 mark:(line,white) bar:Swedish color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1611 till:1718 shift:($dx,-2) color:red bar:French color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1804 till:1814 shift:($dx,-2) color:red at:1815 mark:(line,red) from:1852 till:1870 shift:($dx,-2) color:red bar:Austrian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1804 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:German color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1871 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:British color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1707 till:1998 shift:($dx,-2) color:red </timeline> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Империялар]] [[Санат:Саясаттану]] 6uteo8i8huj4ixqu56tdugbcicxtkla 3609697 3609694 2026-05-27T11:07:07Z Aldogarov 95591 /* Ең әйгілі империялар */ 3609697 wikitext text/x-wiki [[Сурет:EngIriImperialar.png|thumb|right|350px|Тарихтағы ең ірі 20 империя]] [[Сурет:British Empire 1921 IndianSubcontinent.png|thumb|right|1921 ж. Британия империясы]] '''Империя''' ([[Латын тілі|латын.]] ''іmperіum'' – билік, үстемдік) – 1) император басқарған монархиялық [[мемлекет]] құрылымының түрі; 2) жер жүзінің әр түрлі бөліктерінде кең-байтақ аумақтарды басып алған ірі отаршыл мемлекет. Мұндай империя отар елдерге қарағанда метрополияның, орталықтың, билеуші ұлттың ерекше артық жағдайларда болуымен сипатталады. Бағынышты аймақта ұлы державалық, шовинистік [[саясат]] жүргізеді. Мысалы, бұрынғы [[Британ империясы|Британия]], [[Француз империясы|Франция]], [[Ресей империясы|Ресей]] және [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] империялары.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> == Ең әйгілі империялар == {{Толық мақала|Ірі империялардың тізімі}} [[Сурет:Romia Imperio.png|thumb|300px|Рим империясының гүлдену кезіндегі картасы]] [[Сурет:Provinces of all Russia 1898.jpg|mini|476px|Ресей империясының картасы]] * [[Араб халифаты]] (VII ғ.) * [[Жаңа Ассирия империясы]] (б.з.д. X—VI ғғ.) * [[Британ империясы]] (1606—1997) * [[Бразилия империясы]] (1822 — 1899) * [[Ұлы Моғолдар патшалығы]] (1526—1858) * [[Испан империясы]] (1492—1976) * [[Инктер|Инктер империясы]] ([[XV ғасыр]]дың басы — 1532) * [[Темір әулеті|Темір империясы]] (1370—1507) * [[Қытай тарихы|Қытай империясы]] (б.з.д. 221 — 1912) * [[Ежелгі Македония|Македон империясы]] (шамамен б.з.д. 338 — б.з.д. 309) * [[Моңғол империясы]] (1206—1368) ** [[Алтын Орда]] (1224—1483) ** [[Юань Империясы]] (1271—1368) * [[Осман империясы]] (1299—1922) * [[Португалия отарлық империясы|Португалия империясы]] (1415—1999 ғ.) * [[Ахемен әулеті|Парсы империясы]] (шамамен б.з.д. 550—330) * [[Рим империясы]] (б.з.д. 27 — 395) ** [[Батыс Рим империясы]] (395—476) (480) ** [[Византия|Византия (Шығыс Рим) империясы]] (395—1204; 1261—1453) *** [[Латын империясы]] (1204—1261) *** [[Никея империясы]] (1205—1261) *** [[Трапезунд империясы]] (1204—1461) * [[Ресей империясы]] (1721—1917) * [[Ұлы Карл]]дың [[Франк мемлекеті]] (800—843) * [[Қасиетті Рим империясы]] (962—1806) * [[Корей империясы]] (1897 — 1910) * [[Габсбург монархиясы]] (1526—1804) ** [[Аустрия империясы]] (1804—1867) *** [[Австро-Венгрия|Австро-Венгрия империясы]] (1867—1918) * [[Германия империясы]] (1871—1918) ** [[Үшінші рейх|Нацистік Германия]] (1933—1945) * [[Француз империясы]] ** [[Бірінші француз империясы]] (1804—1815) ** [[Екінші француз империясы]] (1853—1871) ** [[Француз отарлық империясы]] (шамамен 1605—1960-шы жылдар) * [[Жапон империясы]] (1868—1945) == Тағы қараңыз == * [[Империализм]] * [[Отаршылдық]] * [[Тәуелді аймақ]] == Империялардың хронологиясы == <timeline> ImageSize = width:1350 height:550 PlotArea = width:1250 height:450 left:50 bottom:50 DateFormat = yyyy Period = from:-550 till:2009 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-500 # there is no automatic collision detection, # so shift texts up or down manually to avoid overlap Colors= id:red value:red Define $dx = 25 # shift text to right side of bar Define $dy = -5 # adjust height BarData= bar:Persian text:Персия bar:Alexandrian text:Македония bar:Mauryan text:Индия bar:China text:Китай bar:Roman text:Рим bar:Byzantine text:Византия bar:Arabian text:Арабы bar:Holy-Roman text:Св. Римская bar:Ajuran text:Монголия bar:Ottoman text:Турция bar:Spanish text:Испания bar:Russian text:Россия bar:Swedish text:Швеция bar:French text:Франция bar:Austrian text:Австрия bar:German text:Германия bar:British text:Британия PlotData= bar:Persian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-550 till:-330 shift:($dx,-2) color:red from:226 till:651 shift:($dx,-2) color:red bar:Alexandrian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-336 till:-323 shift:($dx,-2) color:red bar:Mauryan color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-321 till:-185 shift:($dx,-2) color:red from:1674 till:1820 shift:($dx,-2) color:red bar: China color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize: 7 from:-221 till: 220 shift:($dx,-2) color: red at:206 mark:(line,white) from:265 till: 420 shift:($dx,-2) color: red at:280 mark:(line,white) from:581 till: 907 shift:($dx,-2) color: red at:589 mark:(line,white) at:618 mark:(line,white) at:907 mark:(line,white) from:960 till: 1279 shift:($dx,-2) color: red at:960 mark:(line,white) at:907 mark:(line,white) at:1125 mark:(line,white) at:1279 mark:(line,white) at:1271 mark:(line,white) from:1368 till: 1911 shift:($dx,-2) color: red at:1644 mark:(line,white) bar:Roman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:-27 till:476 shift:($dx,-2) color:red at:68 mark:(line,white) at:69 mark:(line,white) at:96 mark:(line,white) at:192 mark:(line,white) at:235 mark:(line,white) at:284 mark:(line,white) at:364 mark:(line,white) at:392 mark:(line,white) at:455 mark:(line,white) bar:Byzantine color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:306 till:1204 shift:($dx,-2) color:red at:363 mark:(line,white) at:364 mark:(line,white) at:457 mark:(line,white) at:518 mark:(line,white) at:602 mark:(line,white) at:610 mark:(line,white) at:711 mark:(line,white) at:717 mark:(line,white) at:803 mark:(line,white) at:813 mark:(line,white) at:820 mark:(line,white) at:867 mark:(line,white) at:1056 mark:(line,white) at:1057 mark:(line,white) at:1059 mark:(line,white) at:1081 mark:(line,white) at:1185 mark:(line,white) from:1261 till:1453 shift:($dx,$dy) color:red bar:Arabian text:Арабы:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:632 till:945 shift:($dx,-2) color:red from:1124 till:1258 shift:($dx,-2) color:red bar:Holy-Roman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:962 till:1024 shift:($dx,-2) color:red from:1027 till:1125 shift:($dx,$dy) color:red from:1133 till:1137 shift:($dx,$dy) color:red from:1155 till:1197 shift:($dx,$dy) color:red from:1209 till:1215 shift:($dx,$dy) color:red from:1220 till:1250 shift:($dx,$dy) color:red from:1312 till:1313 shift:($dx,$dy) color:red from:1328 till:1347 shift:($dx,$dy) color:red from:1355 till:1378 shift:($dx,$dy) color:red from:1433 till:1437 shift:($dx,$dy) color:red from:1452 till:1740 shift:($dx,$dy) color:red from:1742 till:1806 shift:($dx,$dy) color:red at:1745 mark:(line,white) at:1765 mark:(line,white) bar:Ajuran color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1206 till:1368 shift:($dx,-2) color:red bar:Ottoman color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1453 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:Spanish color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1492 till:1898 shift:($dx,-2) color:red at:1808 mark:(line,white) at:1809 mark:(line,white) at:1810 mark:(line,white) at:1811 mark:(line,white) at:1812 mark:(line,white) at:1813 mark:(line,white) bar:Russian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1547 till:1917 shift:($dx,-2) color:red at:1605 mark:(line,white) at:1606 mark:(line,white) at:1610 mark:(line,white) at:1611 mark:(line,white) at:1612 mark:(line,white) bar:Swedish color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1611 till:1718 shift:($dx,-2) color:red bar:French color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1804 till:1814 shift:($dx,-2) color:red at:1815 mark:(line,red) from:1852 till:1870 shift:($dx,-2) color:red bar:Austrian color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1804 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:German color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1871 till:1918 shift:($dx,-2) color:red bar:British color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:7 from:1707 till:1998 shift:($dx,-2) color:red </timeline> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Империялар]] [[Санат:Саясаттану]] msff0fz75nj6udercadx33a56xfqds2 0 59770 3609658 3336898 2026-05-27T10:52:22Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3609658 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Сүйіндік |сурет = Сүйіндік. Стелла.jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 48|lat_min =07 |lat_sec = 56 |lon_deg =47 |lon_min =40 |lon_sec =26 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы |кестедегі облыс = Атырау облысы{{!}}Атырау |ауданы = |кестедегі аудан = Құрманғазы ауданы{{!}}Құрманғазы |мекен түрі = ауылдық округі |мекені = Сүйіндік ауылдық округі{{!}}Сүйіндік |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}1823 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Сүйіндік}} '''Сүйіндік''' — [[Атырау облысы]] [[Құрманғазы ауданы]]ндағы ауыл, [[Сүйіндік ауылдық округі|өзімен аттас ауылдық округтің]] орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] аулынан солтүстік-батысқа қарай 340 км жерде, [[Каспий маңы ойпаты]]ның солтүстік-батыс жағында орналасқан. == Сипаттама == Іргесі 1957 жылы тың жерлерді игеру кезінде ұсақ ұжымшарларды біріктіру негізінде қаланған. 1957 – 1996 жылдары асыл тұқымды [[қой]] өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. 1996 жылы кеңшар негізінде Сүйіндікте және округтегі [[Батырбек]], [[Егінқұдық]], [[Жалғызапан]], [[Үштаған (Атырау облысы)|Үштаған]] ауылдарында “Сүйіндік” АҚ және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия/ Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> ==Халқы== [[Сурет:Азғыр. Полиция бөлімі.png|thumb|солға|250px|Сүйіндік. Полиция бөлімі]] [[1999 жыл]]ы тұрғындар саны 2470 адам (1244 ер адам және 1226 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 2113 адамды (1054 ер адам және 1059 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 1823 адамды (949 ер адам және 874 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == * Сүйіндік орта мектебі — 1922 жылы ашылды. 1934-1935 ж оқу жылында 7 жылдық, 1960-1961 ж оқу жылында орта мектепке айналды. Қазіргі мектеп ғимараты 1985 жылы пайдалануға берілді.<ref>https://syindik.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927062642/https://syindik.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html |date=2021-09-27 }} Мектеп тарихы</ref> * Сүйіндік ауылдық ауруханасы — 1960 жылдың бас кезінде ашылып, 1965 ж. 35 орын, 1970 ж. 50 орынға өсті.<ref>Құрманғазы ауданы. Шежіре. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2008. - 312 бет + 16 бет түрлі-түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-535-7</ref> * Сүйіндік ауылдық мәдениет үйі == Діни ұйымдар== * '''Бекмұханбет Халпе мешіті''' == Ауыл көшелері == [[Сурет:Азғыр ауылы.jpg|thumb|солға|250px|'''Сүйіндік ауылы''']] * Абай көшесі * Айтқали Таңатаров көшесі * Ардагерлер көшесі * Бекмұханбет Хазрет Қалпе көшесі * Ғабдолла Омаров көшесі * Жастар көшесі * Жеңіс көшесі * Құрманғазы көшесі * Сисен Омаев көшесі * Шәден Тұржанов көшесі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Құрманғазы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері]] tpyjx7cdr6nbgj5sgjf2nb5tzj7z9en 3609672 3609658 2026-05-27T10:57:03Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609672 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Сүйіндік |сурет = Сүйіндік. Стелла.jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 48|lat_min =07 |lat_sec = 56 |lon_deg =47 |lon_min =40 |lon_sec =26 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы |кестедегі облыс = Атырау облысы{{!}}Атырау |ауданы = |кестедегі аудан = Құрманғазы ауданы{{!}}Құрманғазы |мекен түрі = ауылдық округі |мекені = Сүйіндік ауылдық округі{{!}}Сүйіндік |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}1823 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Сүйіндік}} '''Сүйіндік''' — [[Атырау облысы]] [[Құрманғазы ауданы]]ндағы ауыл, [[Сүйіндік ауылдық округі|өзімен аттас ауылдық округтің]] орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] аулынан солтүстік-батысқа қарай 340 км жерде, [[Каспий маңы ойпаты]]ның солтүстік-батыс жағында орналасқан. [[Сурет:Сүйіндік. Ауыл белгісі.jpg|нобай|солға|200px|]] == Сипаттама == Іргесі 1957 жылы тың жерлерді игеру кезінде ұсақ ұжымшарларды біріктіру негізінде қаланған. 1957 – 1996 жылдары асыл тұқымды [[қой]] өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. 1996 жылы кеңшар негізінде Сүйіндікте және округтегі [[Батырбек]], [[Егінқұдық]], [[Жалғызапан]], [[Үштаған (Атырау облысы)|Үштаған]] ауылдарында “Сүйіндік” АҚ және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия/ Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> ==Халқы== [[Сурет:Азғыр. Полиция бөлімі.png|thumb|солға|250px|Сүйіндік. Полиция бөлімі]] [[1999 жыл]]ы тұрғындар саны 2470 адам (1244 ер адам және 1226 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 2113 адамды (1054 ер адам және 1059 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 1823 адамды (949 ер адам және 874 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == * Сүйіндік орта мектебі — 1922 жылы ашылды. 1934-1935 ж оқу жылында 7 жылдық, 1960-1961 ж оқу жылында орта мектепке айналды. Қазіргі мектеп ғимараты 1985 жылы пайдалануға берілді.<ref>https://syindik.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927062642/https://syindik.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html |date=2021-09-27 }} Мектеп тарихы</ref> * Сүйіндік ауылдық ауруханасы — 1960 жылдың бас кезінде ашылып, 1965 ж. 35 орын, 1970 ж. 50 орынға өсті.<ref>Құрманғазы ауданы. Шежіре. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2008. - 312 бет + 16 бет түрлі-түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-535-7</ref> * Сүйіндік ауылдық мәдениет үйі == Діни ұйымдар== * '''Бекмұханбет Халпе мешіті''' == Ауыл көшелері == [[Сурет:Азғыр ауылы.jpg|thumb|солға|250px|'''Сүйіндік ауылы''']] * Абай көшесі * Айтқали Таңатаров көшесі * Ардагерлер көшесі * Бекмұханбет Хазрет Қалпе көшесі * Ғабдолла Омаров көшесі * Жастар көшесі * Жеңіс көшесі * Құрманғазы көшесі * Сисен Омаев көшесі * Шәден Тұржанов көшесі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Құрманғазы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері]] fayf1j2x381d3hpvlja0vlysw1m1qvd 3609699 3609672 2026-05-27T11:10:30Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609699 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Сүйіндік |сурет = Сүйіндік. Стелла.jpg |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 48|lat_min =07 |lat_sec = 56 |lon_deg =47 |lon_min =40 |lon_sec =26 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы |кестедегі облыс = Атырау облысы{{!}}Атырау |ауданы = |кестедегі аудан = Құрманғазы ауданы{{!}}Құрманғазы |мекен түрі = ауылдық округі |мекені = Сүйіндік ауылдық округі{{!}}Сүйіндік |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}1823 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Сүйіндік}} '''Сүйіндік''' — [[Атырау облысы]] [[Құрманғазы ауданы]]ндағы ауыл, [[Сүйіндік ауылдық округі|өзімен аттас ауылдық округтің]] орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы – [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] аулынан солтүстік-батысқа қарай 340 км жерде, [[Каспий маңы ойпаты]]ның солтүстік-батыс жағында орналасқан. [[Сурет:Сүйіндік. Ауыл белгісі.jpg|нобай|солға|200px|]] == Сипаттама == Іргесі 1957 жылы тың жерлерді игеру кезінде ұсақ ұжымшарларды біріктіру негізінде қаланған. 1957 – 1996 жылдары асыл тұқымды [[қой]] өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. 1996 жылы кеңшар негізінде Сүйіндікте және округтегі [[Батырбек]], [[Егінқұдық]], [[Жалғызапан]], [[Үштаған (Атырау облысы)|Үштаған]] ауылдарында “Сүйіндік” АҚ және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия/ Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> ==Халқы== [[Сурет:Азғыр. Полиция бөлімі.png|thumb|солға|250px|Сүйіндік. Полиция бөлімі]] [[1999 жыл]]ы тұрғындар саны 2470 адам (1244 ер адам және 1226 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 2113 адамды (1054 ер адам және 1059 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 1823 адамды (949 ер адам және 874 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == * Сүйіндік орта мектебі — 1922 жылы ашылды. 1934-1935 ж оқу жылында 7 жылдық, 1960-1961 ж оқу жылында орта мектепке айналды. Қазіргі мектеп ғимараты 1985 жылы пайдалануға берілді.<ref>https://syindik.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927062642/https://syindik.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html |date=2021-09-27 }} Мектеп тарихы</ref> * Сүйіндік ауылдық ауруханасы — 1960 жылдың бас кезінде ашылып, 1965 ж. 35 орын, 1970 ж. 50 орынға өсті.<ref>Құрманғазы ауданы. Шежіре. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2008. - 312 бет + 16 бет түрлі-түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-535-7</ref> * Сүйіндік ауылдық мәдениет үйі == Діни ұйымдар== * '''Бекмұханбет Халпе мешіті''' == Ауыл көшелері == [[Сурет:Азғыр ауылы.jpg|thumb|солға|250px|'''Сүйіндік ауылы''']] * Абай көшесі * Айтқали Таңатаров көшесі * Ардагерлер көшесі * Бекмұханбет Хазрет Қалпе көшесі * Ғабдолла Омаров көшесі * Жастар көшесі * Жеңіс көшесі * Құрманғазы көшесі * Сисен Омаев көшесі * Шәден Тұржанов көшесі == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Сүйіндік. Әкімшілік.jpg|Әкімшілік Сүйіндік. Мешіт.jpg|Мешіт Сүйіндік. Өрт сөндіру пункті.jpg|Өрт сөндіру пункті Сүйіндік. Пошта.jpg|Пошта </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Құрманғазы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері]] 5wqy9z4hjhtprkv8v9in7h2qpzdshoa 0 78748 3609479 3582450 2026-05-26T20:42:46Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609479 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Орын Құлсариев |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 1.01.1932 |Туған жері = [[Маңғыстау облысы]], {{туғанжері|Түпқараған ауданы|Түпқараған ауданында}} |Мансабы = мәдениет қызметкері |Азаматтығы = {{USSR}} → {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Қайтыс болған күні = 2019 26 желтоқсан |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|40px|Ленин 100 жыл]]{{!}}{{!}} [[Сурет:VeteranLaborRibbon.png|40px|КСРО Еңбек ардагері медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет: RUS Medal 70 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|40px|Ұлы отан сығысына 70 жыл медалі]] {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Мәдениет қайраткері}} {{!}}} |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Орын Құлсариев''' ([[1 қаңтар]], [[1932 жыл]]ы [[Маңғыстау облысы]], [[Түпқараған ауданы]], Таушық ауылында - 2019 26 желтоқсан) – кеңестік және қазақстандық мәдениет қызметкері. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері]] (1967). Қазақстан Республикасының Мәдениет Қайраткері (2000). [[Құрметті азамат|Маңғыстау облысының Құрметті азаматы]]. Қазақ КСРнің Халық ағарту ісінің Үздігі. ==Өмірбаяны== Орын Құлсариев [[1932 жыл]]ы қазіргі [[Таушық]] ауылында дүниеге келген. [[Ақтөбе]] қаласындағы мәдени-ағарту училищесін бітірген. [[1975]] жылы [[Алматы]] қаласында Қазақтың мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі жанынан ұйымдастырылған курстан ([[Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев|Ш.Қажығалиевтің]] жетекшілігімен) өткен. [[Маңғыстау ауданы|Маңғыстау]] мен [[Қарақия ауданы|Қарақия аудандағы]] халық театрын, ұлт аспаптар оркестрі және «Маңғыстау маржандары» ансамблін ұйымдастыру жұмысына қатысты. Құлсариев халық күйшілері ''[[Дина]], [[Қазанғап Тілепбергенұлы|Қазанғап]], [[Есір Айшуақұлы|Есір]], Өскенбай мен [[Мұрат]]тың'' музыкалық шығармаларын нотаға түсіріп, насихаттаған.Жетібай кентіндегі балалар музыка мектебінің директоры болып жұмыс істеген. Оның қызы [https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher Рахила Құлсариева (Ерғалиева)] әкесінің жолын [[Атырау облысы|Атырауда]] [https://dina-orkestr.kz/ Д.Нұрпейісова атындағы академиялық қазақ халық аспаптар оркестрінің] [[Дирижер|дирижëрі]] болып жұмыс істеп жалғастырып жүр. ==Мемлекеттік марапаттары== * 1967 жылы «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген мәдениет қызыметкері]]» құрметті атағы берілді. * 1970 жылы «Қажырлы еңбегі үшін Лениннің туғанына 100жыл» медалі * 1991 жылы Қазақ КСР халық ағарту ісінің үздігі (құрметті атағы); * 2000 жылы «Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері» құрметті белгісі; * 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі; * Тәуелсіз Қазақстан Республикасының жоғарғы мемлекеттік марапаты «[[Құрмет ордені]]»мен елбасының жарлығымен марапатталды. * 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медалі * Қазақстанның мемлекеттік марапаты «Ерен Еңбегі үшін» медалі * [[Құрметті азамат|Маңғыстау облысының Құрметті азаматы]] * 2015 жылы «Қазақ хандығына 550 жыл» алтын медалі * 2015 жылы «Ұлы отан соғысына 70 жыл» медалі * "Маңығстау облысына 40 жыл" мерекелік медалі * [[Мәскеу]] қаласында өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне (1958) қатысқан. 10- Халықаралық фестивалінің дипломанты, Бүкілодақтық фестивальдардың лауреаты ([[1977]] – [[1979]], [[1983]] – [[1985|85]]). [[Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері]] [[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері]] [[Санат:Маңғыстау облысының құрметті азаматтары]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] 0jnfc8jay0elztk89rweuxq6reezeb4 0 98058 3609475 3460526 2026-05-26T20:39:21Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609475 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Марат Сәметұлы Бисенғалиев |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 15.03.1962 |Туған жері = [[Алматы]] |Мансабы = скрипкашы |Азаматтығы = |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Марат Сәметұлы Бисенғалиев '''— скрипкашы. 1962 ж. [[Алматы]] қаласында туған.Мараттың әкесі Сәмет Бисенғалиевтің ата тегі Батыс Қазақстан облысының Орда ауданын мекендеген. Ол институтта жоғары білім алған соң [[Қырғызстан]]ның [[Жалалабад]] облысының қаржы бөлімін басқарды. Кейін отбасы [[Алматы]]ға қоныс аударғасын Сәмет Бисенғалиев қаладағы [[Калинин ауданы]]ның қаржы бөлімінің төрағасы қызметінде болды. Мараттың анасы – Арухан көршілес [[Астрахан облысы|Астрахань облысынан]], мамандығы – мұғалім. Сәмет пен Аруханның ұрпақтары – Ғалия, Райхан, Батима, Ғанимат, Сағадат. Олардың кенжесі – Мараттың [[Алматы]]да [[1962]] жылы 13 наурыз күні кіндігі кесілді. Егер де оның анасы Маратты Алматыға қонаққа келгенінде босанбаса, жолшыбай туып қалар еді. Сәмет Бисенғалиев [[домбыра]] аспабында тамаша ойнайтын. Жерлестері ортасында үлкен құрметке ие-тұғын. Оның орындаушылығында [[Дәулеткерей]] мен [[Сейтек Оразалыұлы|Сейтек]] күйлері әуен фирмасында кезінде таспа-ланғанды. Мараттың музыкалық қабілеті кешірек оянды. Мектепте жүрген шағында оны алда музыка өнерпазы болады деп ешбір жан ойламаған. [[1969]] жылы [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова|Күләш Байсейітова]] атындағы музыкалық үчилищенің скрипка класында оқуды бастайды. Ол 8 сыныпта Нина Михайловна Патрушевнаның тәрбиесінде нағыз ұстазын табады. Сонда ғана скрипкада беріле ойнайды. Училищені бітірген соң ол Құрманғазы атындағы [[Қазақ ұлттық консерваториясы]]ның профессоры, ардақты Н.М.Патрушеваның класына қабылданды. Үшінші курста П.И. Чайковский атындағы [[Мәскеу мемлекеттік консерваториясы]]ның профессоры Борис Владимирович Беленькийдің класына ауысты. Көптеген халықаралық конкурстардың лауреаты.1988 жылы Қазақстанға келіп «Алтын алма» атты жеке батыс-тық музыка ұжымдарымен тайталаса алатын камералық концерт құрды. Дирижер Құрманғазы атындағы консерваторияның профессоры Я.Фудиман, Р.Хисматуллин, Я.Мавриди, С.Бисенғалиева, М.Бекмағанбетов сынды өнерпаздарды шақырды. Бұл Мараттың өзі үлкен қанағаттанушылықпен есіне алатын оркестрді басқару тәжірбиесі еді. Бастама Мараттың Англияға кетуіне орай тоқтап қалды. 1990 жылдан [[Англия]]да тұрады. Осы уақыттан бастап, белсенді концерт берумен айналысады.1990 жылы [[Англия]] корольдігінің оркестрімен үлкен концерт атқарды. Оның скрипкашылық өнері таныла түсті. Осы жылы «Наксос» фирмасының менеджері оны байқап, осы фирмамен бірге жұмыс істеуге шартқа отыруды ұсынады. Мұның өзі скрипкашы алдында батыстың көптеген концерттік залдарының есіктері айқара ашыларына және әлемдік жетекші маңыздағы оркестрлерде орындауына жол ашылды. Ол әлемнің ең үздік, әркімнің қолына түсе бермейтін «Карнеги Холл» және «Барбикен Холл», «Альберт Холл», «Гивен Хауз» залдарында өнерімен тамсандырды. Осылардың арқасында Марат Сәметұлының орындауындағы шығармалар жазылған үнтаспалар сатылымы молая түсті. Оның көптеген дискілері ағылшын журналы «Граммофонның» үздігі аталды. 1989 жылы Мәскеудегі «Мелодия» фирмасы да оның орындауындағы шығармаларды үнтаспалады. Оның репертуарына 80 скрипкалық концерттері мен 1,5 сағаттық камералық музыкаға арналған бағдарламалары енді. [[1996]] жылы [[Нью-Йорк]]тің Барбикан Холында Англияның камералық оркестрімен берген концерті оның халықаралық скрипка жұлдызы ретінде қалыптасуындағы шешуші кезең болды. Ол ірі әлемдік музыка жазбаларымен айналысатын компаниялармен тұраҚты келісім шарт жасасады. Қазіргі кезде Марат Бисенғалиевті әлемнің танымал сыншылары мойындап отыр. Оны “[[Қазақстан]]ның бейбітшілік елшісі” деп атайды.Марат Бисенғалиевтің тікелей ұйымдастыруымен құрылған Батыс Қазақстандық симфониялық оркестр Астана, Алматы және Орал қалаларында көмеймен ән салатын өнерпаз Еділ Құсайыновтың Финляндия хоры мен Ұлыбританиялық орындаушыларының қатысуымен өткен екі сағаттық концерті тамаша өтті. Karl jenkins Music ltd дискіде музыкалық поэманы жарыққа шығарды. Оны таспалауды Sony classic фирмасының студиясы мойнына алды. Бұл оркестрде кеңесші дирижер болуға кезінде [[Фуат Шәкірұлы Мансұров]] пен ағылшындық дирижер Джон Андерсон қатысқан-ды.Марат Бисенғалиевке ҚР еңбек сіңірген қайраткері атағы 2008 жылы берілді. Бұл хабарды Қазақстанның Англиядағы төтенше және өкілетті елшілігінен естиді. Аса шебер өнерлі скрипкашыны 2005 жылы Англияда өткен концерттің аяқталғанында үндістандық менеджер сахна сыртына көтеріліп, оған үлкен ұсыныс жасайды. Мақсаты – Марат Бисенғалиевтің тікелей көмегімен Үндістанда симфониялық оркестр құру. Бұл күндері Үндістанда сондай оркестр қанатын жая түсуде. Енді ол Францияның мәдениет министрлігінің сұранысымен Парижге қоныс аудармақшы.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қазақстан скрипкашылары]] [[Санат:Скрипкашылар]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] fgd2d86rz20lc752y4cizun3ermw9ir 0 100393 3609476 2125600 2026-05-26T20:39:56Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609476 wikitext text/x-wiki '''Рысбай Хисметұлы Ғабдиев''' ([[05.02.1936]], [[Ресей]], [[Астрахан]] облысы [[Қызылжар]] - 2004 жылы) - [[домбырашы]], [[дирижер]], [[Қазақстан]]ның халық артисі ([[1996]]).[[1953]] ж. [[Алматы]]да өткен жасөспірімдердің респ. өнер байқауында Құрманғазының "Төремұрат" күйін орындал, бірінші орын алған. Алматы музыка училищесін (1958), [[Шымкент]] өнер институтын бітірген ([[1979]]). [[1954]] - [[1961]] ж. Қазақ халық аспаптар оркестрінің домбырашысы, қонцертмейстері, [[1961]] - [[1962]] ж. [[Атырау]] муз. училищеде оқытушы, [[1962]] - [[1980]] ж. Доссор музыка мектебінің директоры, [[1980]] - [[1990]] ж. [[Атырау]] пед. ин-тының муз.-пед. ф-тінің деканы болды. 1990 жылдан Атырау облысы халық аспаптар оркестрінің көркемдік жетекш. және бас дирижері. Ғ. [[1994]] ж. [[Анталия]] ([[Түркия]]) қаласында өткен дүниежүзілік өнер фестивалінің, [[1998]] ж. Алматыда өткен "Құрманғазы және ұлы дала музыкасы" халықаралық фестивалінің бас жүлделерін жеңіп алды. Ғ-тің репертуарында Құрманғазының "Терісқақпай", "Төре-мүрат", "Байжұма", "Адай", "Аман бол, шешей", "Қайран шешей", "Машина"; Динаның "Бұлбұл", "Бай-жұма"; Дәулеткерейдің "Байжүма", "Қос ішек", "Көркем ханым", "Кербез Ақжелең", "Кәроғлы", Сейтектің "Ақсақ құлан", Есбайдың "Ел айы-рылған", Ерғалидің "Қоштасу", сон-дай-ақ, Қазанғаптың, Абылдың күйлері, халық күйі "Қарасай", т.б. бар. Оның орындауындағы күйлер 3 күйтабаққа және "Байжұма" деген атпен үнтаспаға жазылды. Ғ. - "Балалар оркестрімен жұмыс", "Домбырадан сабақ беру тәсілі", т.б. кітаптардың авторы.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> «Парасат» орденімен марапатталған. ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] 9bln7cg3g5s77xil1gbycp6babf76s8 3 122375 3609464 3607027 2026-05-26T18:52:43Z Елмұрат Х 157319 3609464 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|қыркүйек 2011 — қаңтар 2015|қаңтар 2015 — 2016 қаңтар|қаңтар 2016 — қаңтар 2017|қаңтар 2017 — сәуір 2019|маусым 2019 — желтоқсан 2020|ақпан 2021 — қаңтар 2022|ақпан 2022 — қаңтар 2023|қаңтар 2023 — сәуір 2024}} {{астынан}} == Жою №1 == Қайырлы күн. Мына қажетсіз айрық бетті <s>Мұқыр ауылдық округі</s> жою керек болып тұр. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 05:29, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) :Алматы облысындағысының атауы шынымен Мұқыры ма? [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:34, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) ::Иә, шынымен Мұқыры. Орысшасы ''Мукры''. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:51, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) :Жетісу облысында мұндай ауыл бар ғой [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:51, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) == Павел Архипович Загребельный‎ == Павел Архипович Загребельный‎ мақаласынан не үшін «КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері» деген санатты алып тастадың? Себебін айта кетсең, келесіде қоймас үшін. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:38, 2024 ж. мамырдың 1 (+05) : Түсіндім, кешірерсің, автоматты шығатын болып тұр ғой.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. мамырдың 1 (+05) ::Кеш жарық {{@|Мағыпар}}! Сонымен қатар {{tl|туғанжері}}, {{tl|қайтысболғанжері}} деген үлгілерді қолдансаңыз, автоматты түрде туған/қайтыс болған жерлердің санаты пайда болады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:58, 2024 ж. мамырдың 1 (+05) == Үлгі:Азаматтық қақтығыс == Қайырлы күн, ''[[Үлгі:Азаматтық қақтығыс|Азаматтық қақтығыс]]'' үлгісін дұрыстап жібересіз ба? ''Себеп'' деген істемей тұр. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:30, 2024 ж. мамырдың 7 (+05) :Сосын, ''Нәтиже'' дегенде алғашқы сөйлемде * белгісі істемейді, мысалы [[Қазақстандағы жер наразылығы (2016)]] мақаласында көрсеңіз болады. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:41, 2024 ж. мамырдың 7 (+05) :Иә, енді істейді. Бірақ "жұлдызшаны" білмедім. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:29, 2024 ж. мамырдың 7 (+05) ::{{@|Casserium}}''*'' барлық үлгілерде солай дұрыс көрсетпейді, метауикиден болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:15, 2024 ж. мамырдың 8 (+05) :::Иә солай шығар онда -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:27, 2024 ж. мамырдың 8 (+05) == Албан тілі мақалам жоққа шығарылды. == Менің жақында істегем мақаламда қате кеткен болар, мақаланың қате кеткен жері бар ма? Болмаса жоққа шығарудың себе не? [[Қатысушы:Nafpeg|Nafpeg]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 17:21, 2024 ж. мамырдың 8 (+05) :Себебі, сіз аудару функция арқылы мақаланы аяғына дейін өңдеген жоқсыз. Тыныс белгілер, дереккөздер арасында интервал қалып қойған, сонымен қатар дайын үлгіні пайдаланбай отырсыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:46, 2024 ж. мамырдың 9 (+05) == Мақалада қате бар == Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] суретті жойып жіберген екен. Қырғызша нұсқасындағыдай түзеп жіберсеңіз керемет болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.97.162|37.99.97.162]] 17:42, 2024 ж. мамырдың 11 (+05) : Қайырлы күн! Суретті түзеп қойдым;-[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:52, 2024 ж. мамырдың 11 (+05) == Қате == Қайырлы кеш. Біраздан бері [[Үлгі:Елді мекен-Қазақстан]] дұрыс істемей тұр. Атырау облысының барлық елді мекендерінде '''<imagemap>: 2 жолдағы кескін жарамсыз, әрбір жол мынаның біреуінен басталу қажет:''' деген жазу шығады. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 23:06, 2024 ж. мамырдың 15 (+05) ::{{@|Casserium}}, үлгі қате емес. Позкарта үлгісіне қосымша үлгі жасалды. Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:39, 2024 ж. мамырдың 16 (+05) :::Көп рақмет -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:52, 2024 ж. мамырдың 16 (+05) == Жеңіл атлетші == Сәлеметсізбе! Жеңіл атлетші‎ үлгісі дүрыс істемей жатыр. ең төменгі жағында ақпаратты көрсетпейді (10 000м ден бастап). мүмкін шаблон тым созылғандықтан шығар? қалай түзетуге болады? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:54, 2024 ж. мамырдың 18 (+05) :{{@|TalgatSnow}}Қайырлы күн, уақыт болғанда тексерістен өткіземін. Ұзақ үлгі екен, асықпай қарау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05) ::Ok [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05) == Мақалаларды жою == Қайырлы кеш, мына мақалаларды жоюға ұсынамын. * <s>Атбасар түсті металдар тресі (Атбасцветмет)</s> * <s>ХVІІІ ғасырдың екінші жартысы – ХІХ ғасырдың басында Ертістің оң жағалауына көшу.</s> * <s>Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығыстар</s> * <s>Гринвуд Джеймс</s> * <s>Зат мөлшері. Авогадро саны. Молярлық масса</s> * <s>Ең кіші шекті өлшем</s> * <s>Ең үлкен шекті өлшем</s> * ''Есенжол Қаниұлы Әлиаров'' * <s>Шіркеулік славянизмдер</s> * ''Байзақ ауданының ескерткіштері'' * <s>Иоганни Густав Ренат</s> * <s>Әбілқайыр Мұқамбет Ғази Баһадур хан</s> * <s>Әуе-десанттық күштер күні</s> * <s>Өздігінен даму</s> * <s>Сесиль Джон Родс</s> [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 02:25, 2024 ж. мамырдың 20 (+05) :Қалғандары не себеппен жойылмады? [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 04:37, 2024 ж. мамырдың 21 (+05) == Үш мақала жою == Мыналарды жоюға ұсынамын: * <s>Өзіндік маркетинг</s> * ''Өзін-өзі өлтіру‎'' * <s>Мен</s> --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 14:38, 2024 ж. мамырдың 24 (+05) == Өзін-өзі өлтіру‎ == Бұл мақаланы неге жоймадыңыз? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 13:30, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) :{{@|Жанна Ж}} Керек мақала, әлде дубликаты бар ма? Ретке келтіру керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:43, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) :: Ол сізге не үшін керек? Оны қашан ретке келтіресіз? Менің ойымша, бұл мақала қажет емес. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 07:18, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) :::{{@|Жанна Ж}}, маған керек деп жазбадым, сосын мен ретке келтіремін деген жоқпын. Мақала маңызды, сіз жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді. Сіздің талқылау бетіңізге қалдырып кеткен жұмысты жасасаңыз дұрыс болар еді, уақытыңыз бен ынтаңыз бар сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:54, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) :::: Бірақ мен айтқан ''Өзіндік маркетинг'' және ''Мен'' мақалаларын жойдыңыз ғой. Оларды талқыға салған жоқсыз. Ендеше мына мақаланы да жойыңыз. Оның тіпті '''Суицидтік ой''' деген дубликаты да бар. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:56, 2024 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Жанна Ж}} Себебі басқа тілмен байланыспаған, сондықтан маңыздылығы төмен болғандықтан, жойылды. Ендеше жойыңыз деп бұйрық бере алмайсыз, мұнда өз еркімен. Қай нұқасының атауы ресми түрде дұрыс, соны қалдыру керек. Сізге айтылған жұмысты орындау қолыңыздан келмейтін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:30, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) : Мен сізді түсінбей отырмын: сапасы жоғары ''Өзіндік маркетинг'', ''Өздігінен даму'' және ''Мен'' мақалаларын сіз оңай жойып, сапасы төмен ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын белгісіз бір себеппен қалдырып отырсыз, оның тіпті дубликаты да бар. Бұл екіжүзділік пе? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:26, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) : Жалпы сіз маңыздылықтың басқа тілдерге қатысы жоқ екенін білмейді екенсіз. Бірақ бұған соншама қадалып қалсаңыз, мысалы, ''Мен'' мақаласының 27 интеруики сілтемесі бар екенін біліп жүріңіз. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:32, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) ::{{@|Жанна Ж}}Жақсы, сізге айтылған жұмысты білмейді екенсіз. Жасай алмайды екенсіз, бірақ маған сын айтып, білгіш болып, екіжүзділік танытып отырсыз. Немесе өтірікші екенсіз. 134 мақаланы тексерістен өткізіп, жоюға болатын мақалаларға үлгі қалдырып кетсеңіз. Ақыры сондай нәрсенің сарапшысына қатты ұқсайсыз. Іске сәт. Уақыт пен энергияны маған құртпаңыз, өмір онсызда қысқа. Пайдалы нәрсеге жұмсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:09, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) ::: Әңгімені басқа жаққа бұрудың шебері екенсіз! Екіжүзділік дегеніміз екі бірдей тақырыпты қарама-қарсы тәсілдермен шешу. Мысалы, мен айтқан '''Өзіндік маркетинг''' мақаласын сіз тез-ақ жоя салдыңыз, бірақ мен айтқан ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын сіз «жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді» деген сылтаумен қалдырдыңыз. Яғни мұнда екіжүзділік таныттыңыз!!! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:38, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) :{{@|Жанна Ж}}Егер басқа сұрақтарыңыз бен артық әңгімеңіз бітсе, құр босқа менің мазамды алмаңыз. Сау болыңыз, іске сәт --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:00, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :: Екіжүзді болып танылмас үшін жаңағы үш мақаланы жойғандай [[Өзін-өзі өлтіру]] мақаласын да жойыңыз! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:06, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :::Ол мақаланы не себеппен жою керек? '''Біріншіден''', бұл бетке көп бет сілтеніп тұр. '''Екіншіден''', энциклопедиялық маңызы сіз айтқандай жоқ емес айтарлықтай маңызы бар ([[wikidata:Q10737|141 тілде жазылған]]). '''Үшіншіден''', мақаланы жоюға [[Талқылау:Өзін-өзі өлтіру#Жедел жоюға ұсынысы|қарсылықтар бар]]. Нақты аргументтер ұсынсаңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :::: Бірақ ол '''Өздігінен даму''' және '''Мен''' мақалаларын жойды ғой. Олардың сапасы шамамен бірдей, оларға да көп тілде сілтеме қойылған. Бұл кедергі болған жоқ қой. Сонда бұны да жойсын, әлде алдыңғы мақалаларды қайтара ма? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :::::Тағы айтам '''нақты аргументтер''' келтірсеңіз. Өздігінен даму бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Өздігінен даму|еш бет сілтеніп тұрған жоқ]], ал Мен бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Мен|2 бет қана сілтеніп тұр]]. Сонымен қатар, бұл мақалалар көлемі аз және сапасы жағынан өте нашар жазылған. Өтіп кеткен нәрсені қайта қозғаудың қажеті жоқ. Осымен бұл тақырып жабылсын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 03:00, 2024 ж. маусымның 2 (+05) == Күндерек == Сәлеметсізбе! неліктен басты беттегі күндерек жаңартылмайды? кейбір күндері мүлдем бос тұр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) :{{@|TalgatSnow}} Кеш жарық, себебі ешкім жасамаған, жасалғандардың өзі ескі ақпарат сияқты. Егер ынтаңыз болса жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:47, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) ::жазсам қосқан ақпарат басты бетте көрстілмейді. Бетті жаңалау батырмасы істемейді [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:28, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) :::{{@|TalgatSnow}} қайырлы күн! Сіз тек ақпаратты «26 мамыр» сияқты деген бетке қосып жатқанға ұқсайсыз. Басты беттегі күндеректі өңдеу үшін «Уикипедия:Бүгін/26 мамыр» дегенді өңдеу қажет -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 13:10, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) ::::Ок [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 13:23, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) == [[Әйелдердің қоғамдағы орны]] == Kasymov, сізге не болды??? Бұл мақалаға енгізіп жүрген түзетулерімді неге жойып жүрсіз? Бір жерден қатені таптыңыз ба? --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:49, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) :{{@|Амантаева Дарига}} Ешнәрсе болған жоқ) Сіз мақалаға тікелей қатысы '''жоқ''' сөздерге сілтеме қойып жатыр екенсіз. Олай дұрыс емес, ''Әйелдердің қоғамдағы орны'' мақаласында ''генерал'', ''қазақ әйелдері'' (жоқ мақала, әрі ондай мақала болмайды да) сөздерге сілтенген соң кері қайтардым. Сіз қойған санатты қойдым --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:04, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) :: Салт-дәстүр, қоғам, дала сөздерінің бұл мақалаға қатысы жоқ деп неге санайсыз? Тарихымызда болған төрт әйгілі әйелдің есіміне сілтеме қосу қалайша бұл мақалаға қатысты емес болады? Қайтарыңыз ол сілтемелерді... --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:26, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) :::Есімдерді сілтеймін, бірақ сал-дәстүр сияқты сөздер мақалаға тікелей қатысы жоқ --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:02, 2024 ж. маусымның 1 (+05) == Аралтұз == Қайырлы күн, ''Аралтұз'' мақаласын жойып, <s>Аралтұз комбинаты</s> мақаласын ''Аралтұз'' бетіне жылжытсаңыз. Себебі ол бұрын басталған және мен оны толықтырдым. Сосын ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес'', ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық келісім'' мақалаларын жоя салсаңыз. Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім дубликаты. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) == Сайт == Қайырлы кеш. [[Үлгі:Компания|Мына үлгінің кодына]] сайтқа қойылатын ''URL'' үлгісін қоса қоясыз ба. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :{{@|Casserium}}, өңдеуге болады. Болғаннан кейін, жаза салыңыз. Қайтадан жабамын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:46, 2024 ж. маусымның 2 (+05) ::Рақмет, қостым. Жаба берсеңіз болады -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:52, 2024 ж. маусымның 4 (+05) :::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], Енді [[Үлгі:Мемлекеттік орган|мына]] үлгіні уақытша аша тұрасыз ба. Өткендегі себеппен -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 6 (+05) :::Қайырлы күн, сіздер осы [[Үлгі:Компания]] үлгісінде логотиптен бөлек '''сурет''' бөлімін қоса аласыздар ма, яғни компания логотипі сосын астында мысалға штаб-пәтерінің суреті тұрады. Мәселен, орыс уикипедиясындағы [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Apple Apple] мақаласынан қарасаңыздар болады. Солай істелсе, жақсы болар еді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 14:24, 2024 ж. маусымның 6 (+05) ::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], екі үлгіні қайта аша қойыңызшы онда. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:47, 2024 ж. маусымның 7 (+05) :{{@|Casserium}}, {{@|Тұран}} дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:53, 2024 ж. маусымның 10 (+05) == [[Әйелдің отбасындағы орны]] == Сіз антифеминистсіз бе? Бұл мақаланы неге жойдыңыз? Өте жақсы жазылған мақала еді ғой. [[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 19:04, 2024 ж. маусымның 3 (+05) :Иә ''сексистпін''!! Мақаланың маңыздылығы төмен, мәселе әйел, ер болсын! Энциклопедиялық мақалаға қандай қатысы бар??? Неге жойдыңыз деудің орнына, ойыңызға келгенін ойланбай жазуға бола ма?!. Ескерту, бір-бірімізді танитын құрбы емеспіз, этика пен шекараны ұстаңыз! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:50, 2024 ж. маусымның 4 (+05) :Админ дұрыс айтады. Сексист болу ең ауыр күнәлардың бірі болып саналады. Ол Ібіліс шайтанның ісі ғой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:36, 2025 ж. шілденің 4 (+05) == Медиа Уики == <s>Қайырлы кеш. Уикипедияда [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Tooltip-n-portal/kk-cyrl Translatewiki] сайтында аударылып қойған [[МедиаУики:Tooltip-n-portal]] [[МедиаУики:Articleexists]] бар. Соны жою мүмкін бе екен?</s> -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. маусымның 7 (+05) == Procter & Gamble == ''Проктер мен Гэмбл'' мақаласын '''Procter & Gamble''' деп жылжытып бересіз бе? Себебі бұл компанияның ресми атауы. Сосын, <s>Проктер және Гэмбл</s>, ''Проктер мен Гэмбл'' жоя салу керек, ешкім олай іздемейді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 01:24, 2024 ж. маусымның 9 (+05) :{{@|Тұран}} Дайын, есік атауға мақалалар сільеніп тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:55, 2024 ж. маусымның 10 (+05) ::Рақмет, оны өзім жөндей саламын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:23, 2024 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] енді <s>Проктер мен Гэмбл</s> жоя салыңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 11:08, 2024 ж. маусымның 11 (+05) == Жақсы мақалалардағы хаос == Сәлеметсіз бе, Kasymov мырза! Жақсы мақалаларда бүртүрлі жағдай. [[Қымыз]] мақаласы жақсы мақалалар қатарында болса да, ол таңдаулы мақала белгсіне ие. [[Биология]] мақаласында белгі мүлдем жоқ. Бұл ситуацияны түзейсіз бе [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 00:35, 2024 ж. маусымның 13 (+05) :{{@|Рахман999}}Кеш жарық, шешімді қателеспесем Амангелді мен Нұрлан мырзалар шешкен. Солардан нақты жауап алып, түзетпесе. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:05, 2024 ж. маусымның 14 (+05) ::Солардан сұрап көрейім бе? [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 02:08, 2024 ж. маусымның 14 (+05) :Иә --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 02:09, 2024 ж. маусымның 14 (+05) == Вандализм == ‎Мықтыбек Оразтайұлы деген қатысушы менің [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа чемпионаты (финал)]] мақаламды жойып, жылжытудың орнына көшіріп басқа атпен бастады [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)]]. өзгенің еңбегін өзіңе жатқызу админге сай келмейтін нәрсе. бұған дейін менің рұқсатымсыз жеке бетімді бастап өндеген [[Қатысушы:TalgatSnow]]. сан үшін мақалаларды бастап бітірмейді:[[Футболдан Литва чемпионаты 2023]], [[Футболдан Украина кубогы 2021/22]]. мақала санатаулары дұрыс емес. әрекет етуіңізді сұраймын @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]], @[[Қатысушы:Салиха|Салиха]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:13, 2024 ж. шілденің 17 (+05) :{{@|TalgatSnow}}Қалпына келді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:46, 2024 ж. шілденің 18 (+05) ::@[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] біреудің мақаласын жойып дәл сол мәтінді өз атыңызбен жариялағыңыз шындық па? @[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] осылай шағымданып жатыр екен, бұл тіпті бір жарым жыл бұрынғы талқыалу, енді телеграмдағы топта шағымданып жатыр. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:10, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) :::Бұл бетті де [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]. Егер мен бұл бетке редирект жасамағанымда - [[2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары]] жағдай дәл осындай болар еді. Ол жәй ғана атауын өзгертпейді, бірақ мәтінді авторлығын көрсетпестен көшіріп алады [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:04, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) == Мақаланың көрінуі == Қайырлы күн! [[Айбар Қайнарұлы Олжаев]] мақаласы неге гуглдан іздесе шықпайды? Тек уикидің ішінен іздегенде ғана шығады екен. Жауабыңызға алдын ала рақмет. [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. шілденің 22 (+05) :{{@|Daniyal.aidarov5}} кеш жарық, меніңше біршама уақыт керек сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:54, 2024 ж. шілденің 22 (+05) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Мақаладағы қате == Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] Instagram-парақшасы қате сілтемеге жолдайды екен. Сілтемені алып тастасаңыз жақсы болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.45.88|37.99.45.88]] 18:49, 2024 ж. шілденің 27 (+05) :Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:38, 2024 ж. шілденің 29 (+05) == [[Жоба:Инкубатор/Astana Vision]] == Қайырлы күн Мен өңдеуге жіберген мақаланы тексере аласыз ба? Қарау кезегінде әлі көп мақалалар бар екенін түсінемін және осы мақалаға ерекше назар аударғаным үшін кешірім сұраймын. Алдын ала көп рахмет! [[Қатысушы:Nomini Meo|Nomini Meo]] ([[Қатысушы талқылауы:Nomini Meo|талқылау]]) 13:48, 2024 ж. тамыздың 9 (+05) == Мақаланы жою == Какого хуя менің қазақша мақалаларымды жоясыз ? Мен оларды орысша мақаладан өз қолыммен аударып, толықтай өзім өңдеп жарияласам, өшіріп тастағансыз. Какого хуя ? Қазақ тіліне деген құрметсіздік пе ?[[Қатысушы:Balgymbek Has Been|Balgymbek Has Been]] ([[Қатысушы талқылауы:Balgymbek Has Been|талқылау]]) 07:37, 2024 ж. тамыздың 14 (+05) :{{@|Balgymbek Has Been}} Мақалаңызда '''қ**тақта''' ақпарат жоқ екен, саған ескерткенмін! Мақаласымақты артынан құл сияқты тегін кім өңдеп толықтыру керек?? Дым ақпарат жоқ, өтірік аудару функциясы арқылы топаста жасай алады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:57, 2024 ж. тамыздың 16 (+05) == "Бергамаск Сиютасы" мақаласы жойылды. == Сәлеметсіз бе! Менің "Бергамаск Сиютасы" атты мақалам тамыздың 4, сағат 21:00-де жойылды. Не себеппен жойылғанын айтып береңізші, мен қателерін түзетіп қайта жазып көрейін. Деректер ағылшын тілді мақала нұсқасынан алынды өйткені қазақ тілінде Бергамаск Сиютасы туралы мәлеметтер жоқ. [[Қатысушы:Nafpeg|Бекзат Азатұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 22:18, 2024 ж. тамыздың 17 (+05) : {{@|Nafpeg}}Сіз мақала емес, жоба бастапсыз, атауы өзгеріп, тексерістен өтпей тұр: ''Бергамаск сюитасы'' --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:45, 2024 ж. тамыздың 19 (+05) == Шақырым — километрдің қазақшасы == Қайырлы күн! Мен кей елді мекендердегі орысша сөздерді қазақшалап жатсам, оларды неге қайтадан орыс нұсқасына келтіріп жүрсіз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 13:35, 2024 ж. тамыздың 20 (+05) Мысалы, мынау жерде [[Ақшоқы (Солтүстік Қазақстан облысы)]]. :{{@|Kyzyljar muzei}}Ресми түрде қалай? шақырым деген сөзге дереккөздер көрсетсеңіз. Халықаралық сөзді аударған дұрыс па? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:16, 2024 ж. тамыздың 22 (+05) :: Ойбай, сіз жаңалықтарды қай тілде көресіз, оқисыз?! [https://egemen.kz/article/371013-kolik-infraqurylymyn-damytugha-568-mlrd-tenhge-bolinedi Мынау кешегі жаңалықта] басты газетте шыққан ақпарат — километр емес. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 07:03, 2024 ж. тамыздың 28 (+05) :::{{@|Kyzyljar muzei}} Осы туралы телеграмм тобына қосылып, сонда талқылаңыз. Егер шақырым деген 100 пайыз сенімді болсаңыз СІЗ барлық мақала өзгерте аласыз ба???? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:44, 2024 ж. тамыздың 28 (+05) :::: Бұл талқылайтын дүние емес. Бұны бәрі біледі, сізден басқа. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 09:03, 2024 ж. тамыздың 30 (+05) :{{@|Kyzyljar muzei}} Сізден 100 пайыз дәлел болмағандықтан '''км''' қалады. ''Бұны бәрі біледі'', 20 млн халықтан немесе осында белсенді 250 қатысушыдан сұрадыңыз ба? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:21, 2024 ж. тамыздың 30 (+05) :: Сіз теледидардан референдум сияқты сөздерді естіп, шақырым деген сөзді қалай елемей қалғансыз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 12:18, 2024 ж. қыркүйектің 1 (+05) == Түркістан облысы бауырлас қалалары == неге алынып тасталды? [[Қатысушы:Nurbol9393|Nurbol9393]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbol9393|талқылау]]) 18:53, 2024 ж. тамыздың 20 (+05) == Үлгі-инфобокс керек еді == Қайырлы күн! Тарихи нысандар мен ескерткіштер бойынша енгізілген беттерді өңдеп, жаңа материалдар енгізбекші едім, соған үлгі-инфобокс жасап бере аласыз ба? (мен жасауды білмеймін). Жасау барысында үлгіде - атауы/суреті/орналасқан жері/ескерткіш түрі/кезеңі/авторы/нысан мәртебесі деген тұстар көрсетілсе. Мысалы, [[Тәнеке батыр мазары]]. Алдын ала рахмет! Салиха 16:39, 2024 ж. тамыздың 21 (+05) :{{@|Салиха}} Кеш жарық, мысалға көрсетіп жіберсеңіз (үлгіні) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:17, 2024 ж. тамыздың 22 (+05) :Қайырлы күн! Мысалы, :{{Тарихи нысан : | атауы = Тәнеке батыр мазары : | Суреті = : | сурет атауы = : | орналасуы = Жетісу облысы, Ақсу ауданы : | жасалу кезеңі = ХІХ ғасыр : | сәулетші = : | мүсінші = : | нысанның түрі = қала құрылысы және сәулет : | нысан мәртебесі = киелі нысан :}} : қосарыңыз болса қосуға болады. Салиха 11:06, 2024 ж. тамыздың 23 (+05) :Жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:59, 2024 ж. тамыздың 24 (+05) == “Мұса пайғамбар” мақалаға енгізілген өзгерістерді қайтару == Bekzat Alibek есімді қолданушы жазған мәтін Уикипедияның стильдік талаптарына сәйкес келмейді. Мысалы, бүкіл мәтін тек жеке және исламдық тұрғыдан сипатталған. ("Ғ.С", стиль, анықтама) [[Қатысушы:Jondjas|Jondjas]] ([[Қатысушы талқылауы:Jondjas|талқылау]]) 09:24, 2024 ж. тамыздың 25 (+05) :{{@|Jondjas}} Ол жағы дұрыс, бірақ сіз неге '''Киелі кітапқа''' сілтеп тұрсыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:40, 2024 ж. тамыздың 26 (+05) == Мақалаларды жою == Ассалаумағалейкүм! [[Назар]] мен [[Абыл Өтембетұлы]] мақалаларын жоюға ұсынамын. Біріншісі түсініксіз, екіншісі қайталанған. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:47, 2024 ж. тамыздың 25 (+05) == Үлгі-инфобокс туралы == Қайырлы таң, Айдын! Тарихи нысанға үлгі-инфобокс жасауға мысал ретінде [[Қызыл таң маталар үйі]] бетін көріңізші, жаңа ғана жаздым. Салиха 11:30, 2024 ж. тамыздың 31 (+05) :Жақсы, уақыт тығыз болғандықтан, уикипедияға көңіл бөле алмай жатырмын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:15, 2024 ж. қыркүйектің 2 (+05) == Жою №2 == Кеш жарық! ''Асыл Тұрсынбекұлы Шубай''‎ және ''Әйел тілі'' мақалаларын жоюды ұсынамын. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 00:33, 2024 ж. қыркүйектің 5 (+05) :Жойылды, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:35, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) == Мақалада қате бар == Қайырлы күн. [[Egov.Press|Мына мақаладағы]] Instagram сілтемесі дұрыс емес екен. Түзеп жіберсеңіз. egov.kz орнына egovpress болуы керек. [[Арнайы:Үлесі/37.99.44.42|37.99.44.42]] 09:58, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) : Инстапарашаңызды түзеп қойдым. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 10:24, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) == Қ.К. Тоқаев туралы == Тоқаевтың Тимурдан басқа тағы Манира (1987 ж.т.) деген қызы бар екен ғой. Оны неге ешкім жазбайды ? Рақмет [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 11:06, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) == Аналды секс == Сәлем, ''бұл мақаланы'' жою керек! Масқара емес пе? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:31, 2024 ж. қыркүйектің 11 (+05) :Кеш жарық, енді ол масқара болғанда көп тілде жазылған, бар нәрсені қайтіп жоямыз. Басқа админдерден сұрап көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:56, 2024 ж. қыркүйектің 12 (+05) == Қазақстанның темір жол бекеттері == Жалпы фотосуреттер қосқанда түсірген жылы міндетті түрде болу керек деп ойлаймын. Себебі қай жылы түсірілгенін оқырман білу керек. Екіншіден сол суретті, мысалы вокзалдардың дизайны өзгерсе, қайта жіберсең сурет бар деп қабылдамайды, егер жылы болмаса. Мен 10 жылдан бері Фотопланета энциклопедиясына суреттер жіберіп жүрмін, бәрінде де түсірген күнін, айын сұрайды. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:54, 2024 ж. қыркүйектің 13 (+05) :{{@|Мағыпар}}Кеш жарық, суреттің атауы ұзақ сияқты. Сипаттамасы бөлімінде бәрін жазып көрсетуге болады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:21, 2024 ж. қыркүйектің 14 (+05) ::Жақсы, келесілерін қысқартармын. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:40, 2024 ж. қыркүйектің 15 (+05) == Үлгілер == == Үлгілер == Ассалаумағалейкум! [[АФК чемпиондар лигасы элитасы|АФК чемпиондар лигасы]] мен [[КОНКАКАФ чемпиондары кубогы|КОНКАКАФ чемпиондар лигасы]]ның атауы өзгеріпті. Үлгілерді қайтеміз? Атауын өзгертеміз бе? --[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 12:27, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05) :Кеш жарық! Навигациялық үлгілерді ма, егер сол болса иә. Әрі ескі атаудағы үлгіні жою керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:01, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05) == Жою №3 == Қайырлы кеш. Мақала атауларын бір үлгіге келтіру үшін мына сілтеме беттерді жою керек болып тұр: * ''КИМЭП'' * Үлгі:Кәрім Мәсімовтың министрлер кабинеті (2016 жыл 6 мамыр) -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:40, 2024 ж. қыркүйектің 30 (+05) :{{@|Casserium}}Екіншісін не үшін жою керек? Атын өзгерту керек, тарихы сақталады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:45, 2024 ж. қазанның 1 (+05) ::Ол дубликат болып тұрған үлгі. Ішіндегі мазмұны [[Үлгі:Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті]] осы үлгімен біріктірілген. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:57, 2024 ж. қазанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық! "Қазақ билері" санатында [[Би (өнер)]] мен [[Би (тұлға)]] аралас екен. Бұл санатты [[Би (өнер)]]-ге қалдырып, қазақ тұлғаларын "Қазақ би-шешендері" санатына көшірсек қайтеді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:19, 2024 ж. қазанның 2 (+05) * Санаттар дұрысталды, мәселе шешілді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:39, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі == Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі: 1.0 – ''Қазақстандағы хандық биліктің жойылуы'' (жақсысы) 1.1 – <s>Қазақ хандығындағы биліктің жойылуы</s> 1.0 – Саңырақ Тоқтыбайұлы батыр (жақсысы) 1.1 – Саңырық Тоқтыбайұлы 1.2 – Саңырақ батыр Тоқтыбайұлы 1.0 – Хангелді Сырымбетұлы 1.1 – Ханкелді батыр 1.0 – олбарыс би 1.1 – Жолбарыс Жылқайдарұлы 1.0 – Әлмерек абыз 1.1 – Әлмерек Жаншықұлы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:03, 2024 ж. қазанның 9 (+05) == Translation request == Hello, Kasymov. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]]/[[:ru:Родрик, Дэни]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Oirattas|Oirattas]] ([[Қатысушы талқылауы:Oirattas|талқылау]]) 16:14, 2024 ж. қазанның 14 (+05) == Координаттар == Ассалаумағалейкум! Қала туралы мақала жазғанда картадан географиялық орнын көрсетпей жатыр ғой. [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 13:50, 2024 ж. қазанның 28 (+05) : Уағалейкум салам! Бұл кемшілік кейбір үлгілердің әлі жазылмағанына байланысты болып отыр. Мысалы, мен екі жаңа үлгіні жүктеп қойдым, енді [[Кайенна]] мен [[Уагадугу]] қалалары картада көрсетіліп тұр. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:25, 2024 ж. қазанның 28 (+05) ::{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} қай мақала? Позкартасы жасалмаған болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:14, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :::[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>}, [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]], [[Сент-Джорджес]] мақалаларында тұр. Кей қалалардікі әдемі боп шығады, ал кейбіреуде олай емес--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 00:39, 2024 ж. қазанның 30 (+05) :жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:04, 2024 ж. қазанның 31 (+05) : Иә, мәселе Позкартада болып тұр. Мен тағы Сальвадор және Эритреяны қостым, әрі қарай іліп әкетсеңдер жақсы болар ед... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:26, 2024 ж. қазанның 31 (+05) ::Иә, жасап жатырмын--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05) :{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} Елді мекен үлгісін толық толтыру керек. Ауданы, халқы, телефоны сияқты мәліметтер жоқ қой және дұрыс толтыру керек, ел деген параметрге ешқандай сілтеме немесе туды қоюға болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05) ::[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>}, ел деген параметрге тек елдің атын жазып жатырмын, еш сілтемесіз, үлгісіз--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 01:15, 2024 ж. қарашаның 1 (+05) == Неге жойдың? == ''Махмет Құлмағамбетов'' деген танымал саясаткер туралы мақаланы не пиғылмен жойғансың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :{{@|Елмұрат Х}} жедел жоюға ұсыныпты, содан соң жойылды. '''Пиғылға келсек ата жауым болу керек''' --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:00, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :: Ата жауың болатындай саған бірдеңке істеп қойған ба? [[File:Face-smile-big.svg|23px]] Негізі әйгілі тұлға, сақтап қалуға болатын еді. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :{{@|Елмұрат Х}} Қалпына келтірілді, жедел жоюға ұсынған қатысушыдан сұрап көріңіз. Мүмкін дубликат мақала ма екен? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:11, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :Мақала тым қысқа, екіншіден қайталанған. Сондықтан жедел жоюға ұсынылған. Міне жақсысы: [[Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов]]. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:15, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::{{@|Елмұрат Х}} мақаланы жоюға ұсынған себебім көрсетілген, бір тұлға туралы екі мақала бола алмайды, "Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов" мақаласы бірінші басталған, сондықтан сол қалуға құқылы деп ойлаймын. Жалпы бұл тұлғаның маңыздылығы күмән тудырады. Қосатын ақпаратыңызды осы мақалаға қосуды сұраймын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:37, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::: Алғашқыда жоюға себеп ретінде дубликат деп көрсетілмеген еді. Дубликат болса, жояйық әрине. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:57, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) == Үлгі == Ассалаумағалейкүм. <nowiki>{{Договор}}</nowiki> үлгісі жарамсыз сияқты, дұрыстап бересіз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:34, 2024 ж. қарашаның 27 (+05) : Уағалейкум салам! Үлгі жарамды, бірақ орысша қалып қойған сөзді қазақшаға ауыстыру керек, сонда бәрі жақсы шығады. Мен қазір осы үлгіні мақалаға қосамын. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:57, 2024 ж. қарашаның 28 (+05) ::Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 10:45, 2024 ж. қарашаның 28 (+05) == Неге жойылды? == Сурет:Maska--kazahstan-shou1.jpeg осы суретті "Маска" мақаласына кірістіріп қоям деп жүктеп қойсам жойып тастапсыз. Адамның еңбегін еш етуді білесіз, ә. Толықтырамын оны әлі!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:39, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) :{{@|Madi Dos}}Екеуі де жойылады, себебі авторы мен қайнаркөзі көрсетілмеген. дайын суретті жүктеу қандай еңбек? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:42, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) ::Білем, оны көрсету керек екендігін. Менің енгізген бұрынғы суреттерімде дереккөздер бар. Кейінірек енгіземін, оның үстіне бұл еркін сурет емес. Тек осы Қазуикиде ғана орналасатын сурет, сосын адамның жасаған ісін құнсыздандырмаңыз. Админ болсаңыз, өзіңізге админсіз.Дайын суреті де енгізілмеген қаншама мақала бар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) :::Қалпына келтіремін, бірақ авторы мен дереккөзін көрсете кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:54, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) == Координат модулін жаңарту == Module:Coordinates модуліне көптеген жаңартулар енгізілді, соларды қазақша нұсқасына енгізіп, координаттардың мақаладағы орналасуын дұрыстау керек. Модульді соңғы рет сіз өңдепсіз, жаңартып жіберуіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 22:45, 2024 ж. желтоқсанның 22 (+05) <s>:Дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:41, 2024 ж. желтоқсанның 23 (+05)</s> Нақтылау керек :Мысалы: [[Екібастұз]] немесе кез келген қала жайлы мақаланы ашқанда, коориднаттар инфобокспен бірге жабысып тұрады. Соны түзесеңіз. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 23:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::{{@|Murat Karibay}}Ол үлгіден емес, уикипедияның интерфейсі жаңарғаннан болып тұр. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:09, 2024 ж. желтоқсанның 27 (+05) == Кедергі == Саламатсыз ба, мазалағыныма кешірім сұраймын. Мен қазақша Википедияға өз үлесімді қосқым келеді, алайда шегіндіруші 1nter pares деген адам менің әрбір өңдеуімді себепсіз жойып жатыр. Мен одан неге өңдеулерімді жойғаның сұрадым, бірақ нақты жауап ала алмадым. Осы жайында шара қолдансаңыз. Алдын ала рақмет [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:33, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Айдаушы мақала == Француз және үнді соғысы деген жойылған мақаланы айдаушы бет ретінде қалпына келтіру үшін сыртқы сілтемелерді қалай қолдансам болады және оған рұқсатым бар ма [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:43, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! Осы үлгінің басқасы бар ма? (Үлгі:Апат). Көрсетілімі нашарлау, не қолдануға болады орнына? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:08, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :Бсақасын біле алмадым, мүмкін дубликат жасай бермей, осы үлгіні жаңарту керек шығар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:11, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:31, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Байланыс == Kasymov мырза сізбен қалай байланысқа шықсақ болады, мақала өңдеуге қатысты кейбір сұрақтар бар еді? [[Қатысушы:Nirvana 0099|Nirvana 0099]] ([[Қатысушы талқылауы:Nirvana 0099|талқылау]]) 11:21, 2025 ж. ақпанның 5 (+05) == Бітікші сайлауы == Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:34, 2025 ж. ақпанның 19 (+05) == Господин Касымов == Господин Касымов, как с вами связаться? У нас есть вопросы по редактированию статьи [[Қатысушы:1lockeny|1lockeny]] ([[Қатысушы талқылауы:1lockeny|талқылау]]) 19:54, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Assistance with Template Updates on Kazakh Wikipedia == Hello Kasymov, I hope you're doing well. I recently made a request on the Kazakh Wikipedia village pump regarding updating certain country data templates to align with standard formatting. Since this impacts multiple pages, I’d appreciate your input or assistance in addressing it. You can find my request here: [[Уикипедия:Форум#Replacing "Country data" templates with "Үлгі:Байрақ".]] Please let me know if you need any clarification. Thank you for your time and consideration! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. наурыздың 26 (+05) == Sorting files in categories == Hi! I hope you can help me a bit. [[Үлгі:Non-free media]] seems to put files in [[:Category:Тегін мақалалар]] and according to Google Translate it means free files. It should say something like "All non-free files" like [[:en:Template:Non-free media]]. Also [[Үлгі:Free media]] should put files in "All free files" like [[:en:Template:Free media]]. Can you help fix? Finally there seems to be a lot of redundant categories in [[:Санат:Уикипедия:Суреттер]]. Can you delete those that are not needed? If you want to rename the categories wit files without machine-readable source, author etc. you need to use Translatewiki. You can see more at [[:m:File_metadata_cleanup_drive/How_to_fix_metadata#Finding_images_without_an_information_template]]. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:23, 2025 ж. сәуірдің 11 (+05) == Бетті жою == Қайырлы күн, Қасымов мырза. ''Қатысушы:Austrian Cat/зертхана/Осман империясы'' бетімді жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 09:55, 2025 ж. сәуірдің 25 (+05) :қалпына келтірдім, бірақ ондай мақала бар ғой. Бұрынғы автордың еңбегін жоққа шығарып, зертханаңыздан көшіре салу болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:54, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) ::неге? Қазақша Уикипедияда мақалалардың көбісі безендіру, яғни эстетика, дереккөздер мен сілтемелердің болуы тараптарынан біраз ақсап, және жалпы сапа критерийлерін қанағаттандырмайды деп айтуға болады. Әсіресе ол басқа тілдік бөлімдермен салыстырғанда байқалады. Егер де біздегі мақаланы ағылшын бөлімінде қолданылған сілтемелер мен деректерге негізделіп, оны бейімдеп һәм безендіріп, қайтадан жазғаннан не залал? Бір түсіндіріп жіберсеңіз [[File:Face-grin.svg|25px]] [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:15, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) :::соны неге мақаланың өзің безендіріп, толықтырып жаңартпасқа --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:22, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) ::::әзірше жазылу үрдісінде, зертханамда мәтін толық дайын болған соң, мақаланың өзіне бір-ақ өңдеме арқылы көшіре салам деген ой болған негізі. Себебі қазуикидегі кейбір үлгілер, мысалға [[Үлгі:Sfn]] жеке өзіме қазірше шамалы түсініксіз болып тұр (себебі орыс Уикипедиясында бұл үлгіні қолдану үшін, [[Үлгі:Cite book]] дегеннің "| ref =" қатарында автор есімін енгізіп, дәл соны ''sfn'' үлгісіне қоясың). Жазып аяқтаған соң, бұл үлгі дұрыс жұмыс істеп, барлық ақпарат толық екеніне көзім жеткенде жария етемін (деп ойлағанмын). Ондайға тыйым салынған ба? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:32, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) :Сапаға көмектесер еді, түсінгенім көп өңделген уикипедия тереңдігі көп болады екен --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:46, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) Балам, ''Абсурдизм'' деген мақаланы неге жойдың? Қайтара салшы... --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 23:37, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) :Қалпына келді, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05) Сәлем, [[Хасанкейф]] және [[Ойжұмбақ]] мақалаларын неге жойғансың? Қалпыларына келтіргенің дұрыс болады. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2025 ж. Мамырдың 7 (+05) :Кеш жарық! {{@|Елмұрат Х}} Ол қатысушы тоқтамай мақалалар жазған екен, барлық мақаласын жойғанмын. Қалпына келтірмеймін, себебі біреудің шала жұмысын админдер артынан неге ретке келтіріп отыру керек? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05) :: Сәлем! Жалпы ондай жерде «тексерілмеген мақала» деген үлгіні қолданған жөн. Басқа қатысушылардың еңбегін елейтін болсақ, әрине. Немесе «бастама» деген үлгі де бар және оған қатысты көптеген нақтылау белгілерін қолдануға болады, егер мақалалар санын күрт азаюын қаламасақ. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:57, 2025 ж. Мамырдың 11 (+05) :{{@|Еститін Азамат}} кеш жарық! Онсызда сондай үлгі қойылады, бірақ оның мазмұнын, сапасын, грамматикасын кім тексереді. Біреудің артын кім тегін тексеріп, көзді қызартып, қиналып отыру керек. Ынтасы мен жауапкершілігі жоғары адам жазатын нәрсені жазады, жай шетелге барып қайту үшін жасамайды. Шындық солай --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:49, 2025 ж. Мамырдың 13 (+05) :: Қызықсың. Сені мұнда біреу мәжбүрлеп жатыр ма? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:00, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Бірнеше қатысушы ғана тексеріп, уақытын бөліп, сапасыз дүниемен күресіп жүр. Соның ішінен Сені байқамадым. Сондықтан уақытты маған құрта бермей, жақсы мақалалар дамытуға үлес қоссаң немесе қате, жетіспейтін үлгілерлі толықтырса жақсы болар еді. Егер оларды түзетіп тексеріске салсаң, жоюға болмайды. Осыны әсіресе оқушылар мен студенттер көп пайдаланады. Мазмұны копи паст жасалған нәрседен қазуикипедияның сапасына күмәнмен қарайтын болады. Айдаладағы біреудің мақаласына басты ауыртудың қажеті шамалы. Болмаса телеграм топқа жаз, осы мәселені шулатып жүргенімізге біраз болды. Бірақ көбісі робот сияқты, қыстырмайды, бір рет қана өңделген, аударылған, конвейер мақалаларын минут сайын жазып отырады. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:58, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :: Әлгі [[Абсурдизм]] мақаласын алайықшы — оны өзің жойдың, өзің қалпына келтірдің. Жалпы оны жоятындай ештеңе көріп жатқан жоқпын, әжептәуір мақала. Орфографиялық қателер бар әрине, бірақ ол енді басқа әңгіме. Мүмкін, жойғанда сен оны оқымаған да шығарсың? Солай болып көрінеді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:36, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) :Ол да мүмкін, себебі жоймай қарап шыққанымда түзететін заттары көп болды. Сондықтан 2-3 минут аралықта жасалған мақалалардың сапасына күмн тудырдым. Сондықтан соған ұқсас дүниелерді қарамай жойғаным бар. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:09, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) :: Сөйтіп жүріп сапалы мақалаларды құртып жүрсің. Басқа қатысушылар Қазақ уикипедиясындағы мақалалар санын арттырып жатқанда, сен осындай керағар әрекетпен айналысып, не пайда таппақшысың? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:17, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :{{@|Еститін Азамат}} сені және басқа да ұқсас '''фейк''' аккаунтарды бұғаттау жайлы талқылап жатыр. Соған қарағанда шынымен 4-5 аккаунт бір адамға тиесілі болу керек. Сен мені қадалағанша басқа шаруалармен айналыссай, істейтін тірлігін, жұмысын жоқ па? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:58, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) :: Мұнда фейк жұмыспен айналысқанды сені ғана көріп тұрмын. Жарайды, сен мылжи бермей, қатесіз жазуды үйреніп алсаш. Әртүрлі фейк тапсырмаларды «қадалағамай». --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 08:09, 2025 ж. мамырдың 23 (+05) :::Бұл даудың қажеті жоқ, бір-біріміздің уақытымызды алып нестейміз? :::Әркім барынша жұмыстанып жатыр, арасында қателерде болады, мінсіз адам жоқ) :::@[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]], сізге ұсыныс, басқа қатысушылардың әрекеттерін «қадағаламай» өзіңіз де мақала жазып бастаңыз. Мүмкін сіздікі ең үздігі болып шығар? :::Осы талқылау былай (агрессивті түрде) жалғаса берсе шынымен де бұғаттау шараларын еңгізуге тура келеді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 08:25, 2025 ж. мамырдың 23 (+05) :::: Артық кетсем, кешірерсіз. Жалпы бейтарап болуға тырысқанмын... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:18, 2025 ж. мамырдың 23 (+05) :{{@|Еститін Азамат}} не деген екі жүзділік пен жасанды жауап. Бейтарап дей ма... деп Сен, не пайда таппақшысың деген жауаптар ше? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 13:33, 2025 ж. мамырдың 24 (+05) *{{@|Еститін Азамат}} Айтқаным келді. Құрметті админдер осы және осыған ұқсас '''ФЕЙК-ПРОВОКАТОР''' аккаунттың бәрін бұғаттап жою керек. ''Мира бел, Джамбул, осы аккаунт, Хәриполла'' деген аккаунт бір адамның артында. Кім екенін де сезіп тұрмын. {{@|Batyrbek.kz}}, {{@|Нұрлан Рахымжанов}} шара қолдансаңыздар. '''Ң''' әрпіне әдейі қате жіберіп, айтқан жауабынан байқадым. Өзінің жұмысы мен жеке өмірі жоқ па? Дені дұрыс емес-ау (осындай сөздер жазуға тура келіп тұр). Егер сіздер әрекет қылмасаңыздар өзім ретке келтіремін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 13:28, 2025 ж. мамырдың 24 (+05) *:Еститін Азамат деген қатысушыны 6 айға блоктадым. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:29, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:25, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :дауыс берілді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:01, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == Техникалық мәселе == Ұлы мәртебелім, мен жоқ кезде қандай техникалық мәселе туындады? Мүмкін кейбіреуін шеше алармын. Талқылау легінне жазайын десем жаза алмай қалыппын, бұл менде ғана ма білейін деп едім. Әзірге себебін таба алмай жатырмын. Санатта неге мақалалар қазақ алфавитімен ретттелмейді деген сұраққа әлі жауап тапқам жоқ, мен жоқта анау үш нұсқа деген пәле жоғалыпты, қуанып қалдым. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Арыстанбек, үш нұсқаны алдырттық қой әйтүп-бүйтіп. Талқылау легін барлық уики бойынша аламыз деп жатыр еді. Сол алып тастаған болар. Санаттар туралы сұрап көрейін. Осы бет иесінен кешірім өтінем, оның атынан жауап беріп отырғаным үшін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Талқылау легі деген керемет дүние еді, жақсы дүниені неге құртқанды жақсы көреді екен. Фейсбуктың да алғашқы кездегі дизайны мен талқылау құрылымы өте әдемі еді, қазір быт-шыт бірдеңе болып кетткен. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:18, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) == [[Бауыржан]] == Why are you removing the name I added? [[Қатысушы:Altenmann|Altenmann]] ([[Қатысушы талқылауы:Altenmann|талқылау]]) 00:25, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі == Қайырлы кеш! Апат және Оқиға үлгілерін ретке келтіре аласыз ба? Нашарлау екен. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. маусымның 1 (+05) :Кеш жарық! Қазір өңдей алмаймын, кейінірек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:57, 2025 ж. маусымның 1 (+05) ::Қайырлы түн. Осыны ұмытып кетпеңізші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2025 ж. маусымның 18 (+05) == Жеке кеңістігімдегі мақалалар == Қайырлы күн.Неліктен менің жеке кеңістігімдегі мақалаларды түсіндірместен өшірдіңіз? Мен негізгі мақала кеңістігін толтырмау үшін бос уақытымда жұмыс істейтін жаңа мақалалар жасадым. (Қатысушы:Programman/Kickstarter, т.д.). Барлық жойылған мақалаларды қалпына келтіруді сұраймын. [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 15:46, 2025 ж. маусымның 11 (+05) :Кеш жарық! Ол жерде ешқандай мақалалар көріп тұрған жоқпын. Бәрі бос бет қой? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:05, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::Иә, әзірге бос беттер болды, онда мен мәтінді біртіндеп қосуды жоспарладым. Осы беттердің барлығын қайта жасауым керек пе, әлде оларды қалпына келтіре аласыз ба? [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 13:40, 2025 ж. маусымның 13 (+05) :::асықпай, біртіңдеп жазған дұрыс-ау. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:24, 2025 ж. маусымның 14 (+05) == Мыстангер жайлы ақпаратты мақұлдау == Сәлем! Мыстангер жайлы бетті қазақшаға аударып, ақпарат қосып едім. Соны мақұлдап, жариялап жіберсеңіздер. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 13 (+05) :Жалпы, қарап жіберетін біреу-міреу бар ма екен мұнда?)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:47, 2025 ж. маусымның 16 (+05) :Сілтемесін беріңіз. Қарап берейін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:42, 2025 ж. маусымның 17 (+05) ::{{@|Aweworthy}} кеш жарық! Басқа да белсенді қатысушылар мен админдерден көмек сұрасаңыз болады--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:57, 2025 ж. маусымның 17 (+05) ::Қайырлы күн! https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher осының қазақшасын бастап берсеңіз)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 25 (+05) ::Өтініш жасағаныма 9 айдың жүзі болып қалыпты... ::https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:44, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) :[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] сіз көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:46, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::Сізге бетті бастап беру керек пе? Әрі қарай өзіңіз толықтырасыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:51, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) :::Дәл солай. Жаңа материал бастауға әлі құқығым жеткіліксіз, сондықтан тек өңдей аламын. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:56, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Бастадым, өңдей беріңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:08, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) == Жою == Сәлеметсіз бе! <s>Асқар Алтынбекұлы Күлібаев</s> осы мақаланы жоюыңызды сұраймын [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:48, 2025 ж. маусымның 15 (+05) :дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 13:45, 2025 ж. маусымның 15 (+05) == Біріктіру == Сәлеметсіз бе! [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжіліс төрағасының орынбасарлары]] мен оның ағылшынша нұсқасын (Deputy Chairman of the Mäjilis) біріктіріп, барлық мақалаларда қолдана берсек қалай жалпы ? Егер рұқсат болса, біріктіруіңізді сұраймын. Рақмет [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:19, 2025 ж. маусымның 16 (+05) :жақсы, өзіңіз жұрыс деп шешсеңіз, жылжыта беріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:56, 2025 ж. маусымның 17 (+05) == Бетті уақытша жартылай қорғау == Сәлеметсізбе, менің жаңа мақаламда вандализмнің алдын алу үшін уақытша қорғауыңызды сұраймын. Мерзімі - 1 ай. Мақала аты: [[Яковлев Як-42]] және [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] [[Эрдэнэт қаласы]] 1 айға жартылай қорғау қылдырып беріңіз [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 10:45, 2025 ж. шілденің 4 (+05) == Мағынасыз мақала == Кеш жарық, [[PewDiePie T-Series-ге қарсы]] деген мақаланы жоюға ұсынамын. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 20:39, 2025 ж. шілденің 4 (+05) :Кеш жарық! Неге, мазмұнын оқымадым. Басқа тілдерде бар екен, себебін жаза кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:23, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Енді адам деген мазмұнын білу үшін мәтінді оқымай ма?? Қарапайым нәрсе ғой, жоя салыңыз. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 17:24, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::Не себепті жою керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::::Ол қазақ болмысына, әдетіне жат шетелдердің еріккен күйбең тіршілігін сипаттайтын еш маңыздылығы жоқ мақала ғой. Анық көрініп тұр ғой, мағынасы жоқ екені. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:03, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::::Мақала басты бетте тұрған жоқ. Тек басқа тілдерден аударып жазылған. 18 тілде жазылған екен. 17 тілде жазылғандарын жойсаңыз, қазақ тілінде де жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:08, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::::::Түсінбедім, сонда басқа тілдерде санасыз, мағынасыз мақалалар болса, бізде де қала бере ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:46, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::::::{{@|Елмұрат Х}} қайырлы кеш! Қандай да бір мақаланы жойылуға лайықты деп санасаңыз, онда сол мақалаға «[[Үлгі:Жедел жойылсын|Жедел жойылсын]]» үлгісін қойып, себебін жаза кетіңіз. Ары қарай жойылу туралы сол мақаланың талқылау бетінде жүруі қажет. Қандай да бір қатысушының талқылау бетіне жеке келіп, "мақаланы жоя салыңыз" деген болмайды -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:10, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::Елмұрат этика ұстаңыз. Көшеде, базарда жүрген жоқсыз, мен СЕНІ танымаймын. Арақашықтықты сақтаңыз! Қарапайым болса, нақты себебін көрсет, жоя сал, ала сал демей [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05) == Мақала жойу == Сәлеметсіз бе. Сіз [[Kazakhstan Airlines]] мақаласын жойыңызшы. Мен оның орнына жаңа мақаласын жасамақпын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:50, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Кеш жарық! Сол мақаланы уикипедияға сәйкес толықтырыңыз. Жоя алмаймын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:24, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Неге сіз мен мақалалардың атын толықтай жазып қойсам қысқа қылдырып өзгертіп тастайсыз? Қысқа жазған біртүрлі ғой толық жазып қойу керек қой Ан-30 емес Антонов Ан-30 деп қойу керекқой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:40, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::енді қайта толықтырып қойыңыз [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::::[[Жезқазған әуежайы]] деген мақаланы неге қайта қалпына келтіріңіз? Мен инфобокс және қосымша ақпараттар қосытымғой. Дереккөздердіде қосып қойғам [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05) == беттің атын өзгертпей туралы == сәлеметсізбе, мен мақалалардың бетін тотықтап жазып қойсам сіз неге атын ауыстыра бересіз. Ан-30 жан Антонов Ан-30 деп өзгертсем қысқа сына ауыстырып жібере бересіз, бұл қандай себептермен??? [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:42, 2025 ж. шілденің 7 (+05) :кеш жары! Орыс тілінде қысқа нұсқадағы атауын маған ыңғайлы көрінді, яғни оқырман іздегенге оңай болады. Бірақ та қалған админдер дұрыс деп шешкен екен, сіздің қайта жылжытқан нұсқаңыз қалатын болды. Ескерту мақала атауларын ойланбай, талқыға салмай жатып жылжытпауды өтінемін. Рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:54, 2025 ж. шілденің 8 (+05) ::жауап бергеніңіз үшін рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05) == ПозКарта == сәлемктсізбе. Айта аласыз ба қалай ПозКарта жасау керегін [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:47, 2025 ж. шілденің 8 (+05) == ескі өңдемеге қайтармау == Сәлеметсіз, [[Үржар (ауыл)]] деген бетті ескі өңдемесіне қайтармауды сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 20:24, 2025 ж. шілденің 9 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Әсел Құрманбаева == Сәлеметсіз бе! Әсел Құрманбаеваға уикипедия мақаласын жазсам қалай болады ? Әлде ол орынсыз ба ? [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 12:33, 2025 ж. шілденің 28 (+05) :Кеш жарық! кешірерсіз кім екенін білмедім) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:10, 2025 ж. шілденің 28 (+05) ::Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші әйелі 😉 жай ғаламторда оның өмірбаяны, жеке өмірі, отбасы, байлығы жазылған, соның бәрін қолданып уикипедия мақаласын арнасам ба деп едім [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:14, 2025 ж. шілденің 28 (+05) :::өз еркіңіз, маңызды болып көрінер. қазаққа біреудің өмірі мен өсек қызық болу керек) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:20, 2025 ж. шілденің 28 (+05) ::::Жақсы 😅 [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:30, 2025 ж. шілденің 28 (+05) == Бет жою == Сәлеметсіз бе сіз меннің ''Бозанбай өзені'' деген мақаламды Бозанбай (өзен) деп жылжытыңыз. Ал ''Бозанбай өзені'' деп қалған мақаланы жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:45, 2025 ж. шілденің 29 (+05) :Түсінбедім? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:09, 2025 ж. шілденің 31 (+05) ::Іздемеге жазсам (Гуглдың) Бозанбай өзені деп шығады соны бассам ол бет [[Бозанбай (өзен)]]іне айдатылған Kasymov деп тұр. жойылған бетті жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:18, 2025 ж. тамыздың 2 (+05) :::Ол онсызда жойылған [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:35, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Бет жою == <s>Нарын</s> бетін жойып беріңізші. Түпнұсқа бетін ''Нарын (айрық)'' дегенге айдағанмын. Мен бұл сөздің орнына ''Нарын (қала)''ның өзгертетін деп тұрмын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:44, 2025 ж. тамыздың 4 (+05) :Рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:07, 2025 ж. тамыздың 13 (+05) == Стивенсон Роберт Льюис == Сәлеметсізбе, мына мақаланы қалпына келтіре аласыз ба, өте әйгілі жазушы ғой? --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 14:21, 2025 ж. тамыздың 21 (+05) :Касымов мырза, неге жауап бермейсіз? Басқа жүз шақты тілде бар мақала қазақ тілінде де болу керек қой!! --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 17:06, 2025 ж. тамыздың 24 (+05) == Саддам Хусейн == Hello. There is something wrong with the childhood photo of Saddam Hussein in the [[Саддам Хусейн]] article. His date of birth is 1937, but in the photo, supposedly from 1940, he looks no older than one year old. Either the year is incorrect, or the child is not Saddam Hussein. The same issue was raised back in 2012 on the Wikimedia Commons discussion page for this photo, but there was no response. https://commons.wikimedia.org/wiki/File_talk:Saddam_in_childhood.jpg If the discrepancies cannot be identified, then this photo should be removed from the article. Yours sincerely, [[Арнайы:Үлесі/78.174.55.43|78.174.55.43]] 07:11, 2025 ж. тамыздың 30 (+05) == Тілдер vs. Infobox Language үлгілері == Сәлеметсіз бе. Тілдерге қатысты мақалаларды реттеуге үлес қосықым келді, және әдеттегідей басқа сапалы мақалалардың үлгісі бойынша жазуға тырысамын, мысалы [[Қазақ тілі]]. Бұл мақалада Үлгі:Тілдер үлгісі қолданылған. Кейбір беттерде қазақшаға аударылған Үлгі:Infobox Language тұр. Қайсысын қолданған дұрыс? "Тілдер" үлгісін ұстануға тырысып тұрмын, бірақ оны да пішімдеу тұрғыдан сәл өңдеу керек. [[Қатысушы:Aisford|Aisford]] ([[Қатысушы талқылауы:Aisford|талқылау]]) 19:55, 2025 ж. қыркүйектің 5 (+05) :кеш жарық! Тілдер үлгісін қолданған дұрыс. Егер үлгі қате болса, үлгіні толықтықтырып, әрлер қатесін түзетуге болады. Үлгіні жасай алатын шығарсыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:13, 2025 ж. қыркүйектің 7 (+05) == Execution of Saddam Hussein == Good afternoon! Would you be so kind to translate [[en:Execution of Saddam Hussein|this article]] into Kazakh language?! --[[Қатысушы:Edrilizer|Edrilizer]] ([[Қатысушы талқылауы:Edrilizer|талқылау]]) 01:48, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) == Жазған мақаламды тексеріп, Wikidata тізіміне қосу == Ассалаумағалейкум ''Kasymov'' мырза, мен кеше [[Майлысу]] атты мақала жазған едім, соны тексеріп, Wikidata элементіне қосуыңызды сұраймын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. қыркүйектің 21 (+05) == Ту үлгісін жасау == Кеш жарық! {{ту|Тайвань}} үлгісінің екінші нұсқасы бар ма екен? Олимпиада және спорт жарыстарына спортшылар басқа байрақпен шығады. Спорт жарыстарында да басқа ту көрсетіледі. Бізде сол тудың нұсқасын жасауға болар ма еді? Екінші өтініш, '''спорт жарысы''' үлгісінде атауы дегенді жасыл түспен белгілемесек бола ма? Сұр түсті қалдырсақ немесе шрифт жасыл фонда ақ болуы керек сияқты?. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 18:56, 2025 ж. қыркүйектің 22 (+05) == Тәулік суреті == Тәулік суретін бот ортаққордан импортайтындай жасап қойсақ қалай? Сен басқа пайдалырақ жұмыстарға көңіл бөле аласың. Бұндай қайталанатын шаршататын жұмыстарды ботқа тапсырған дұрыс. Бот күн сайын бір бетті сосын ай сайын бір бетті импорттап отырады. Келісесің бе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:54, 2025 ж. қыркүйектің 28 (+05) :@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]] Әрине соны баяғыдан атйып жүргенмін, бұрындары солай болатын. Жасап қоя салыңыз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:30, 2025 ж. қазанның 1 (+05) ::Скрипт істеп тұр ма тексеру үшін сен бастаған осы айдың POTD үлгілерін жоямын. Түсіністікпен қарайды деп ойлаймын <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:39, 2025 ж. қазанның 1 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|менің ботыма]], мерзімі шектеусіз уикиаралық импорттаушы тобына қосып бергенің керек болып тұр. Уикиаралық импорттау құқығын алудағы мақсат: Commons-тан Potd үлгілерін күнделікті импорттау <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:55, 2025 ж. қазанның 1 (+05) :::Ондай құқығым жоқ деп тұр. :( Нұрлан ағадан сұрап көрші. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. қазанның 2 (+05) ::Тәулік суретіне қатысты үлгілерге ештеңе жасмай тұра тұруыңды сұраймын. Сынақ ойдағыдай болды, енді бот өзі үлгілерді бастай береді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:33, 2025 ж. қазанның 4 (+05) :::Тамаша! Ортаққордан жүктейді ма? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:11, 2025 ж. қазанның 5 (+05) ::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] иә <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:23, 2025 ж. қазанның 6 (+05) :::::суреттің сипаттамасы жасанды интелеккт арқылы қазақша бірден жазылатындай жасауға бола ма екен негізі? Не сурет екенін көрсететіндей? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:47, 2025 ж. қазанның 23 (+05) ::::::@[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] көп нәрсені жасауға болады, бірақ оның бәріне уақыт керек қой. Көбіміз уақытты дұрыс бағаламаймыз. Уақыты келсе жасаймын, басымдықтарға, маңыздылықтарға бірінші көңіл бөлемін. Уикипедияға жасанды интеллект тікелей қосып қоямын ба деген ой да келген. Ең маңызды істер тұрғанда бұндағы істерім өзінің сәтті уақытын күте тұрады, мүмкін ондай сәтті уақыты мүлдем келмейтін де шығар, себебі Уикипедиядағы істерімнің маңыздылығы 1/10, 1/20, 1/40 геометриялық прогрессиямен маңыздылығы төмендеп барады. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:39, 2025 ж. қарашаның 2 (+05) @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] айлық үлгілерін өзің жазып жүр екенсің ботқа ай сайынғы үлгіні де жазып отыруға тапсырма беріп қойғанмын. Егер бет бар болса бот елемейді сондықтан боттың не жасағысы келгенін көре алмаймыз. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:41, 2025 ж. қарашаның 22 (+05) :жақсы, бастысы Бот санат пен интеруикиді қоюды ұмытпасың) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:21, 2025 ж. қарашаның 23 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] интеруикиді өзіміз қоятын сиқтымыз. Бот қоя алмайды деп ойлай бер. Бізге де жұмыс қалсын ))) <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:46, 2025 ж. қарашаның 24 (+05) == Крем == Добрый день! Поясните причину [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сары_май_кремі&diff=prev&oldid=3508291вашей отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. қазанның 5 (+05) :Кеш жарық! Стақан сияқты сөздерге мақалаға тікелей қатысы болмағандықтан, кері қайтардым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:57, 2025 ж. қазанның 7 (+05) == Me editing my user page == For some reason, every time I add links to my user page on different Wikipedia language editons on my user page '[[User:PK2]]' in Kazakh, the following warning comes up: 'This action has been automatically identified as harmful, and therefore disallowed. If you believe your action was constructive, please inform an administrator of what you were trying to do. A brief description of the abuse rule which your action matched is: Қатысушы жеке бетіне мақала жазу'. [[Қатысушы:PK2|PK2]] ([[Қатысушы талқылауы:PK2|талқылау]]) 04:27, 2025 ж. қазанның 27 (+05) == Өңдеу қателігі == Асхат Советханұлы Жұмабеков бетінде мақала өңдегенде қателік шықты. Не істесем болады? Администраторға хабарлассын деген @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 21:19, 2025 ж. қазанның 30 (+05) :Кеш жарық! Түсінбедім [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:26, 2025 ж. қазанның 31 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:30, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Қызыл ту ордені мақаласына бағыттайтын беттер қателігі == Сәлеметсіз бе! ҚҰРМЕТТІ @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]! Қызыл ту ордені бетіне бағыттайтын келесі беттер: ''Еңбек Қызыл Ту'' Бұл беттерді тез арада жобға ұсынамын, себебі Еңбек Қызыл Ту ордені - өз алдына басқа марапат. [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 08:43, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <s>:Жақсы</s> Біраз мақалаларға сілтеніп тұр, әзірше жойылмайды. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:56, 2025 ж. қарашаның 23 (+05) == Уикижобалар == Саламатсыз ба қазір қандай уикижобалар бар [[Қатысушы:Galumzhan|Galumzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Galumzhan|талқылау]]) 15:15, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Райымбек батыр мақаласын қорғау жөнінде == Қайырлы күн, мырза! [[Райымбек батыр]] мақаласын уикилендірдім. Дереккөздерге сілтеме жасадым. Мақаланың қазіргі нұсқасын қорғауға алуларыңызды сұраймын. Трайбалистік сипаттағы вандализмнің (тұлғаларды негізсіз мадақтау және артық эпитеттер мен метафорларды қолдануы) алдын алу үшін. Алдын ала рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 13:10, 2026 ж. қаңтардың 8 (+05) :Кеш жарық! жартылай қорғадым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:13, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) ::Кеш жарық! ::Енді көріп отырмын, рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 20:13, 2026 ж. қаңтардың 27 (+05) == '''Уикипедия 25''' == Уикипединың [[Уикипедия: 25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:33, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Қазақстан Республикасындағы педагогикалық практика == Сәлеметсіз бе, менің мақаламды жойып тастапсыз. Себептерін айтсаңыз жақсы болар еді [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 11:45, 2026 ж. қаңтардың 13 (+05) :@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]Жауап бересіз бе? Басқаларға комментарий жазып жатырсыз, маған да мақаланың өшірілуі туралы жазған жоқсыз [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 08:53, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) ::Энциклопедиялық мақалаға келмейді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:32, 2026 ж. қаңтардың 21 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Сәрсенбі]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:23, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :[[Бристоль]] бетіне жасаған өңдемемді де қайтарып тастапсыз. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:26, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::Бірінші мақала сол қалпында тұр. Екіншісінде орынсыз сілтеме қойылған. ** өзені деп сілтенбейді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Сәлеметсіз бе. Сонда "<nowiki>[[Эйвон өзені]]</nowiki>" емес "<nowiki>[[Эйвон]]</nowiki> өзені", яғни тек [[жалқы есім]]ді сілтемеге алу керек пе? Дереккөз көрсете аласыз ба? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) ::::Кеш жарық! Осындай аттас басқа заттар аталмаса ешқандай өзені, көлі деген керек емес. Болып жатса *** (өзен) деген дұрыс болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:08, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Одиссейді жою == Сәлем, мына мақаланы неғып жойдың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:08, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) :сәлем! Ол қатысушының біраз өңдемелері кері қайтарылды. Бастаған мақалалары әлі тексерісен өткізілмеген. Қалпына келтірдім. Соны әрлеп, санаттарын қойып, мазмұнын тексеріп жіберсең жақсы болар еді. Жалпы сол қатысушының барлық бастаған мақаласын тексерістен өткізіп жіберсең, қазуикиге қосқан үлкен үлес болар еді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:26, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) == Айлық үлгілер == Тәулік суретінің айлық үлгілерін ай сайын айдың соңында 26-күні басталатын етіп қойдым. Енді өзің бастамай тек бақылап жүрсең жеткілікті болар. Бірдеңе дұрыс болмай жатса айтасың ғой. Уақытым болса дұрыстауға тырысамын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:12, 2026 ж. қаңтардың 31 (+05) :Рахмет бірақ қате болып жатыр. Қазақша емес, басқа тілге сілтенбеген екен [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:29, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) == Бетті жою == Сәлеметсіз бе. Мен жасаған [[Лимбург (Бельгия)]] бетін жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 13:18, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) :Қайырлы күн! Қателесіп кеткен шығар, [[Лимбург (Бельгия)|мақалаңыз]] қалпына келтірілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:30, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) :Жоқ, қателескен жоқпын. Қысқа мақалалар онсыз да толып жатыр. Неге оны толықтырып жазбасқа? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:31, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) ::Негізі осындай бас-аяғы жоқ мақалаларда бастамаған дұрыс.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:09, 2026 ж. ақпанның 2 (+05) :::Белгі қойып кетсеңіздер, неше күннен кейін жойылады. Әдетте жаңа жазылған мақалаға кемінде бір апта беру қажет. Егер жазылған күннен бастап толықтырылмаса бірден жойылуы тиіс. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:57, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) == Навигациялық үлгіні жою себебі түсіндірілмеген == Үлгі:FIFA Futsal World Cup 2024 деген үлгіні неге жойдыңыз? Қатесі болса, ескерту жасау мәдениеті бар ма? Жою тарихына да еш белгі, дерек қалдырмаған екенсіз? Қатесі болса жөндесіп жіберіңіз немесе ескертіп кеңес беріп кетсеңіз орынды болар еді. Тағы ескерту айтамын өзіңізге, бұл әкеңізден қалған мұра емес. Ескертіп, мәтінмен түсіндіріңіз шешіміңізді. Бірден жойылатын мақалалардың параметрлері болады. Бірақ бұл үлгіде дөрекі қате жоқ, өңдеуге және жетілдіруге болатын. Жауабыңызды толыққанды жазып, түсіндірірмесін беріңіз. Үлгіні қалпына келтіремін. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 16:11, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) :себебі басқа тілден ондай нав. үлгі таба алмадым. Әрі ол жерде құрамалар ғана көрсетілген. Меніңше сол жарысқа қатысты мақалалар болы керек шығар (финал, іріктеу, тағы сол сияқты) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:55, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::Басқа тілде дәл осындай навигация үлгісі болмауы мүмкін. Қолдан жасалған яғни код мәселесі болмаған нәрсеге басқа уики үлгі болуы да мүмкін. Бірақ тақырып жаңадан ұарқын алып келе жатқан мәселеге арналғандықтан, біздің жағдайда футзал спорт түрі, онда оларда жоқ болуына таңғалмауымыз керек. Бізде бар екен. Әлем чемпионатына қатысқан және белгілі орын алған құрамалардың навигациялық кестесі жаңадан құрастырыла береді. Айып етпеңіз, бірақ бұл аргументіңізді қабылдай алмаймын. Керісінше, сол навигациялық кестеге ұсыныстарыңыз бен санаттарын және басқа үлгілерді кіріктіруге кеңес берсеңіз? Одан кейін, менің жасаған және басқа адам жасаған болсын талқыламай, пікір алмаспай жоймауыңызды сұраймын. Ережеге сәйкес егер ескерту айтылған уақыттан екі апта ішінде мақала жақсы жаңына қарай өзгермесе бірден жою қажет. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:08, 2026 ж. ақпанның 12 (+05) == Жедел жойылсын == Қайырлы түн. [[Америка Құрама Штаттарының 250 жылдығы|Мына]] мақаланың жойылуын қолдайсыз ба әлде қарсысыз ба? Талқылау бетінде өз пікіріңізді жазып кетсеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:29, 2026 ж. ақпанның 12 (+05) == Олимпиада ойындары туралы үлгі == Қасымов, Олимпиада туралы үлгіні түзеткен едім. Олимпиадалық ойын деген қазақша сөз жоқ. Сіз неге өзгерісті шегірттіңіз? Әлде қате жазуды қолдайсыз ба? Егер сауатыңыз жетпесе, талқылауға сұранбайсыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 21:33, 2026 ж. ақпанның 22 (+05) :'''Олимпиа ойындары''' дегенді естімедім? сіз солай өзгертіпсіз. -''лық'' деген шылауды енді байқадым, алып тастадым. Қалпына келді :Футзал үлгісінде ешқандай санат жоқ сосын неге ағылшынша? Тексеру үлгісі тұра берсін, басқа біреулер ерінбей біреудің жүмысын аяқтап шығар. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 01:25, 2026 ж. ақпанның 24 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:50, 2026 ж. ақпанның 23 (+05) == Панорама бостандығы == Қайырлы кеш, 1886 жылғы мешіттің бейнесін рұқсат сұрамай салу ешқандай мәселеге әкелмейдіғой? Және егер мен ғимарат иесінің немесе директорының рұқсатымен файлды, сондай-ақ Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясына келісетінін көрсететін қолтаңба мен мөрді тіркесем, 70 жасқа толмаған ғимараттардың фотосуреттерін жариялай аламын ба, себебі сәулетшілер мен жобалау фирмасының атаулары оларға белгісіз және ғимараттың қасбетінің қарапайым фотосуретін жариялау қиын процесс. Шетелдік модераторлар менің жұмысымды жоя ма? [[Қатысушы:Almatoswiki|Almatoswiki]] ([[Қатысушы талқылауы:Almatoswiki|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) :Қайырлы күн! Сіздің сұрағыңызға нақты жауап бере алмадым. Өзіңіз түсірген сурет болса ешқандай мәселесіз жүктеуге болады. Сырттай болса авторлық құқық пен қайнаркөзін көрсету керек сияқты. Бұл мәселені Арыстанбек немесе Батырбек мырзалардан сұрап көріңіз. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:13, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Жоққа шығару == {{жабық}} @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Саламатсыз ба! Атырау облысын мақаласын неге жоққа шығардыңыз мені мен қатені түзетіп едім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:41, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Гектар неге үлкен әріппен, сөйлемнің ортасында тұрған сөз емес па? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] нүктеден кейін үлкен әріппен жазылуы керек. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:46, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::қай жерде нүкте, сөйлемнің ортасы ғой. Сәл асықпай қараңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:47, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::2 млн. Деп тұр мақалада сосын мен Гектар деп үлкен әріппен жазып жібердім дұрыстап қараңызшы нүкте тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:59, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::Сізге енді грамматиканы оқытып отырайық енді? ''млн.'' қысқартылған сөз, онда ''2000 ж.'' деп жазсақ артынан үлкен әріп жазыла ма? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:01, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] жоқ [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:06, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] 2000 ж. дегенге не қатысы бар? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:12, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::::::Саған мысал ретінде айтып отыр [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] негізі 2 млн. Гектар деп басталуы дұрыс. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) {{жабық-соңы}} == Жоққа шығару == қайырлы күн! Неге өңдемелерімді жоққа шығарып жатырсыз? "Алфавит бойынша ..." деп басталған тақырыптағы санаттар [[:Санат:Алфавит бойынша санаттар]] санатына қосылмай ма? Сосын [[:Санат:Шатқалдар]] санаты өз-өзіне қосылуы керек пе? Шатқал аңғардың бір түрі емес пе? -- [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 12:12, 2026 ж. наурыздың 18 (+05) :Қалпына келтірдім, мен қателесіп керісінше ойлап қалдым. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:43, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Бетті жою == {{жабық}} @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] неге @[[Қатысушы:AdilBot|AdilBot]] деген бетті жойдыңыз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 25 (+05) :Себебі сізде бот мәртебесе жоқ. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:20, 2026 ж. наурыздың 25 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Өз аккаунтымда AutoWikiBrowser ді қолдануға бола ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:24, 2026 ж. наурыздың 25 (+05) :::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] бот жүргізбей @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:00, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Кеш жарық! Сізде әлі тәжірибе аз, қателессеңіз біз артынан түзетіп әлек боламыз. Әзірше жоқ [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:08, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Бот жүргізбеймін ғой тек өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser ге жұмыс жасауға рұқсат беріңіз деп айттым [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:11, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::::::Ол жартылай автомат, сіз қателессеңіз, біз сияқты админдер артынан түзету үшін уақыт пен күшті құртамыз. Егер шынымен де жаны ашар болсаңыз, мақаладарды әрлеп, толықтырып, сапасын жақсартуға болады. Талай админ мен қатысушы солай жұмыс жасап жатыр. Сіз әлі тіпті үлгіні дұрыс қолдана алмайсыз, ''актриса'' деген үлгіні қойдыңыз ба? Болмаса, соны жасаңыз. Сау бол! [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:17, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Басқа қатысушылар да AutoWikiBrowser пайдаланып жүр ғой тәжірибе аз болса да. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:21, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::::::::Басқа админдерден сұраңыз, менің жауабым жоқ. Қандай қатысушылар? тізімін көрсетіп берсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:24, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Zscout370 осы қатысушы егер қателеспесем. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:31, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] рұқсат бересіз бе өтініш [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 01:13, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::::::::Берілмейді. Тіпті оны менде айттым, саған тәжірибе жинау керек. Талқылау аяқталды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:15, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) {{жабық-соңы}} == Айдос Ғалымов туралы мақала == Сәлеметсіз бе! Инкубаторға Айдос Ғалымов туралы толық мақала енгіздім. Тексеріп, негізгі бетке көшіруге көмектесесіз бе? Рақмет! [[Қатысушы:QazPaluan|QazPaluan]] ([[Қатысушы талқылауы:QazPaluan|талқылау]]) 23:25, 2026 ж. сәуірдің 2 (+05) == Жедел жою туралы == ''Анна Александровна Немченко'' мақаласы орыс уикида жоқ, бірақ ағылшын уикипедиясында бар. Маңыздылығы онша төмен емес. //- [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 12:06, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05) :Қазуики оқырмандарына қандай маңыздылығы бар екен? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:22, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Мақаламдағы қателік == @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! [[Дженнифер Лоуренс]] менің мақалам еді ол мақалада қателіктер бар ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:24, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05) :Кристиан Бекйл, Крис Эванс сияқты мақалаларды қарап көріңіз. Әрине ол жерде мәліметтер ескірген, мысал ретінде көруге болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:49, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05) == үлгі == Сәлеметсіз бе! Мына 3 үлгіні өңдеу үшін аша аласыз ба: Үлгі:Кино, Үлгі:Тұлға және Үлгі:Кинематограф [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:15, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05) :Дайын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:20, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05) == Шегіндіру == @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! Өңдемені шегіндіру үшін рұқсаты керек пе? Жалпы айтып жатқаным. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:53, 2026 ж. сәуірдің 17 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:07, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар == Елде Алтын Орданың мұрасын жаңғырту үдерісі қарқыынды дамып жатқанда, сен оған қатысты мақалаларды жойып жатқаның қалай болды??? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) q0yaeku6f7znunb670kfit6mzeynddu 0 124489 3609566 3561003 2026-05-27T09:27:43Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Field_Marshall_Keitel_signs_German_surrender_terms_in_Berlin_8_May_1945_-_Restoration.jpg]]» деген «[[:File:Field_Marshal_Keitel_signs_German_surrender_terms_in_Berlin_8_May_1945_-_Restoration.jpg]]» дегенмен алмастырылды. 3609566 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|1945}} {{Жыл үшін навигация|1945}} {{Ғасыр үшін навигация|20}} {{Басқа күнтізбелер|1945}} {{Жыл туралы|1945}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[5 қаңтар]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] [[Польша Халық Республикасы|Польша Республикасының]] Уақытша үкіметін мойындады. * [[17 қаңтар]] - Честохова мен [[Варшава]] босатылды. * [[20 қаңтар]] - [[Франклин Делано Рузвельт|Франклин Рузвельт]] 4-ші мерзімге АҚШ президенті қызметіне кірісті. * [[30 қаңтар]] - [[Адольф Гитлер]] радиода өзінің соңғы көпшілік алдында сөз сөйледі. === Ақпан === [[Сурет:Yalta Conference (Churchill, Roosevelt, Stalin) (B&W).jpg|нобай|Гитлерге қарсы коалиция елдерінің көшбасшылары (солдан оңға қарай) Уинстон Черчилль, Иосиф Сталин және Франклин Рузвельт 1945 жылы 4 ақпанда Ялта конференциясында.]] * [[4 ақпан]] - одақтас державалардың [[Ялта конференциясы]] ашылды. * [[12 ақпан]] - [[Перу]] Германия мен Жапонияға соғыс жариялады. * [[13 ақпан]]: ** [[Будапешт|Будапештті]] қоршау қаладағы [[Вермахт|неміс әскерлердің]] кеңес-румын әскерлеріне берілуімен аяқталды. ** Британ Әскери-әуе күштері мен Америка Құрама Штаттарының Әскери-әуе күштерінің [[Дрезден|Дрезденді]] бомбалауы шамамен 25 000-нан 35 000-ға дейін адамның өмірін қиды. * [[16 ақпан]]: ** [[Венесуэла]] [[Нацистік Германия|Германияға]] соғыс жариялады. ** [[Везель|Везелді]] бомбалау басталды, нәтижесінде үш күн ішінде қаланың 97%-ы қирады. * [[19 ақпан]] - [[Иводзима]] шайқасында шамамен 30 000 АҚШ теңіз жаяу әскері Иводзимаға қонды. * [[22 ақпан]] - [[Уругвай]] Германия мен Жапонияға соғыс жариялады. * [[23 ақпан]]: ** Америка әскерлері Филиппин астанасы [[Манила|Маниланы]] азат етті. ** [[Түркия]] Германия мен Жапонияға соғыс жариялады. * [[26 ақпан]]: ** [[Мысыр]] [[Нацистік Германия|Германияға]] соғыс жариялады. ** [[Сирия]] Германия мен Жапонияға соғыс жариялады. ** Мажарстанның Уақытша Ұлттық Үкіметі елдегі барлық [[Фашизм|фашистік]] партиялар мен ұйымдарды таратты. * [[27 ақпан]]: ** [[Майнц]] қаласының бомбалануы 1209 адамның қаза табуына әкелді, қаланың 80%-ы қирады. ** [[Ливан]] Германияға соғыс жариялады. * [[28 ақпан]] - [[Сауд Арабиясы]] Германия мен Жапонияға соғыс жариялады. === Наурыз === [[Сурет:USAAF photo of Tokyo after the 10 March air raid.jpg|нобай|АҚШ әуе күштерінің 1945 жылы 10 наурызда түсірілген Токионың барлау фотосуреті. Әуе шабуылынан қираған аумақтың бір бөлігі суреттің төменгі жағында.]] * [[3 наурыз]]: ** [[Финляндия]] Германияға соғыс жариялады. ** АҚШ пен Филиппин әскерлері Филиппиннің астанасын [[Манила|Маниланы]] басып алды. * [[9 наурыз]] - Американдық авиацияның [[Токио|Токионы]] бомбалады (267000 үй өртеніп, 100000-нан астам тұрғын қаза тапты). * [[11 наурыз]] ** [[АҚШ әскері|АҚШ Әскери-әуе күштерінің]] [[Нагоя]] қаласына жаппай шабуылы. ** Жапон империясы [[Вьетнам]] империясын құрды, ол тек 23 тамызға дейін өмір сүретін қуыршақ мемлекет, оның билеушісі Бао Дай болды. * [[13 наурыз]] - АҚШ Әскери-әуе күштерінің [[Осака (қала)|Осака]] қаласына жаппай шабуылы. * [[19 наурыз]] - [[Адольф Гитлер]] одақтастардың шабуылына дейін [[Нацистік Германия|Германиядағы]] барлық өнеркәсіптік зауыттарды, әскери қондырғыларды, механикалық шеберханаларды, көлік және байланыс нысандарын жоюды бұйыратын «Нерон жарлығын» шығарды, бірақ оны орындауға тағайындалған Альберт Шпер оны әдейі бұзды. * [[21 наурыз]] - Британдық және үнді әскерлері Бирмадағы [[Мандалай]] қаласын жапондықтардан ресми түрде азат етті. * [[22 наурыз]] - [[Каир|Каирде]] [[Араб мемлекеттері Лигасы|Араб лигасын]] құру туралы келісімге қол қойылды * [[27 наурыз]] - [[Аргентина]] [[Нацистік Германия|Германия]] мен [[Жапония|Жапонияға]] соғыс жариялады. * [[30 наурыз]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскер]] фашисттік күштерінің көп бөлігін Мажарстаннан Авустрияға ығыстырып жіберді. === Сәуір === [[Сурет:Stars & Stripes & Hitler Dead2.jpg|нобай|Ақш қарулы күштері газетінің бірінші беті "Жұлдыздар мен жолақтар". 2 мамыр 1945 жыл.]] [[Сурет:Bundesarchiv Bild 183-E0406-0022-012, Sowjetische Artillerie vor Berlin.jpg|нобай|Берлиннің шетіндегі кеңестік артиллерия, 1945 жылдың сәуірі.]] * [[1 сәуір]] - Окинава шайқасы басталды. * [[4 сәуір]] - [[Мажарстан|Мажарстанды]] босату аяқталды. * [[7 сәуір]] ** Жапондық Ямато әскери кемесі батып кетті. ** Кантаро Сузуки Жапонияның премьер-министрі болып тағайындалды. * [[11 сәуір]] - АҚШ әскері Бухенвальд концлагерін азат етті. * [[12 сәуір]] - [[АҚШ президенті]] [[Франклин Делано Рузвельт|Франклин Рузвельт]] қайтыс болды, [[Гарри Трумэн|Гарри Труман]] жаңа президент болып сайланды. * [[13 сәуір]] - [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Кеңес әскерлері]] Австрияның астанасы [[Вена|Венаны]] алды. * [[15 сәуір]] ** Берген-Бельзен концлагерін британдық және канадалық әскерлер азат етті. ** Канадалықтар [[Нидерланд|Нидерландының]] солтүстігіндегі жағалауға жетіп, Арнемді басып алды. * [[16 сәуір]] ** [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл әскер]] [[Берлин операциясы|Берлин операциясының]] басталуы. ** [[Флоссенбюрг]] концлагерінен өлім шерулері басталды. * [[20 сәуір]] - Американдық әскерлер Германияның [[Нюрнберг]] қаласын басып алды. * [[25 сәуір]] - [[Сан-Франциско|Сан-Францискода]] [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымының]] конференциясы ашылды. * [[28 сәуір]]: ** Американдық әскерлер [[Аугсбург]] қаласын басып алды. ** [[Бенито Муссолини]] Солтүстік Италиядағы [[Комо]] көлінің маңында партизандармен тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді. * [[30 сәуір]] - Берлинде [[Адольф Гитлердің өлімі|Адольф Гитлер өз бункерінде өзін-өзі өлтірд]]<nowiki/>і. === Мамыр === [[Сурет:Field Marshal Keitel signs German surrender terms in Berlin 8 May 1945 - Restoration.jpg|нобай|Фельдмаршал Вильгельм Кейтель сөзсіз берілу туралы құжатқа қол қойды. 8 мамыр 1945 жыл.]] [[Сурет:Americans on Okinawa hear of victory in Europe.jpg|нобай|8 мамырда Тынық мұхиты театрында соғысып жатқан американдық сарбаздар Еуропадағы Жеңіс күнінің радио хабарларын тыңдап тұр.]] * [[1 мамыр]] - Рейхстагтың үстінен Жеңіс туы көтерілді. * [[2 мамыр]] - [[Берлин|Берлинді]] Кеңес әскерлері басып алды. Италияның солтүстігінде "С" неміс әскер тобының тапсырылуы қабылданды. Италиядағы азаматтық соғыстың аяқталуы. * [[3 мамыр]]: ** Британдық әскерлер [[Мьянма|Бирманың]] астанасы Рангунды жапон күштерінен азат етті. * [[5 мамыр]] – Дания партизандары ел астанасы [[Копенгаген|Копенгагенді]] азат етті. * [[7 мамыр]] - Реймсте [[Германия капитуляциясы туралы келісім|Германияны тапсыру туралы актіге қол қойылды.]] * [[9 мамыр]] - [[Прага|Праганы]] кеңес әскерлері азат етті. * [[15 мамыр]] – [[Югославия|Югославиядағы]] неміс әскерлерді қуып шығару және капитуляциялау аяқталды. * [[23 мамыр]] - [[СС]]-тің бұрынғы басшысы Генрих Гиммлер британдық түрмеде өз-өзіне қол жұмсады. === Маусым === * [[1 маусым]] - Британдықтар [[Ливан]] мен [[Сирия|Сирияны]] өз бақылауына алды. * [[5 маусым]] - [[Гитлерге қарсы одақ|Одақтас державалар]] Германияда [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[АҚШ]], [[Ұлыбритания]] және [[Франция]] үкіметтерінің жоғарғы билікті өз мойнына алуы туралы [[Германия капитуляциясы туралы келісім|Декларацияға қол қойды]]. Ел 4 оккупация аймағына бөлінді. * [[12 маусым]] – [[Югославия]] әскерлері Триесттен кетіп, аумақты бақылауды Жаңа Зеландия әскерлеріне қалдырды. * [[24 маусым]] - [[Мәскеу|Мәскеуде]] [[Қызыл алаң|Қызыл алаңда]] жеңіс шеруі өтті. * [[26 маусым]] - [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы|Біріккен Ұлттар Ұйымының жарғысына]] қол қойылды. * [[30 маусым]] – [[Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырым АКСР]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]-дің [[Қырым облысы]] болып қайта құрылды === Тамыз === [[Сурет:Atomic bombing of Japan.jpg|нобай|Хиросима мен Нагасакиді ядролық бомбалау.]] * [[6 тамыз]] - Жапонияның [[Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тасталуы|Хиросима]] қаласындағы американдық атом бомбасының жарылуы. * [[8 тамыз]] - [[Лондон|Лондонда]] [[КСРО]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]] және [[Франция]] өкілдері әскери қылмыскерлердің жауапкершілігі туралы келісім жасады. * [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] [[Жапония|Жапониямен]] соғыс жағдайының бар екенін жариялады. * [[9 тамыз]] - [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] [[Манджурия|Маньчжурияда]] Жапонияға шабуылын бастады. * Жапонияның [[Нагасаки]] қаласын атом бомбалауы. * [[15 тамыз]] - Жапония императоры [[Хирохито]] радио арқылы ұлтқа бет бұрып, Жапонияның берілгенін жариялады. === Қыркүйек === [[Сурет:Mamoru Shigemitsu signs the Instrument of Surrender, officially ending the Second World War - Alt.jpg|нобай|Жапонияның сыртқы істер министрі Мамору Шигемицу 1945 жылы 2 қыркүйекте Американдық Генерал Ричард К. Сазерлендтің бақылауымен USS Missouri кемесінде Жапонияның капитуляциялау туралы құжатқа қол қойды.]] * [[2 қыркүйек]] - Миссури әскери кемесінің бортында Жапонияны тапсыру туралы актіге қол қойылды — Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталды. * [[11 қыркүйек]] - [[Жапония|Жапонияның]] премьер-министрі [[Хидеки Тодзио]] [[Антигитлерлік коалиция|одақтастардың]] әскери қылмыстар жөніндегі сотынан құтылу үшін өзін-өзі өлтіруге тырысты. * [[12 қыркүйек]] - Жапон армиясы [[Сингапур|Сингапурдағы]] британдықтарға ресми түрде тапсырылды. * Кореядағы Америка Құрама Штаттарының әскери үкіметі [[Корея|Кореяның]] генерал-губернаторы қызметін таратып, Жапонияның Кореядағы 35 жылдық отарлық билігін ресми түрде аяқтады. * [[18 қыркүйек]] - [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдағы]] жапон әскері [[Ухань|Уханьда]] ресми түрде берілді. === Қазан === [[Сурет:Uncharter-all-lang.pdf|нобай|Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы.]] * [[10 қазан]] - [[Антигитлерлік коалиция|Одақтас мемлекеттер]] [[Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы|нацистік партияны]] таратты. * [[20 қазан]] - [[Моңғолия]] [[Қытай Республикасы (1912—1949)|Қытайдан]] тәуелсіздікке дауыс берді. * [[24 қазан]] - [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] 29 елдің жарғысын ратификациялау арқылы құрылды. === Қараша === [[Сурет:Hermann Göring on trial at Nuremberg 1946.jpeg|нобай|Гитлердің ең жақын серіктестерінің бірі Герман Геринг Нюрнберг процесінде.]] * [[16 қараша]] - [[ЮНЕСКО]]-ның (Біріккен Ұлттар Ұйымының білім, ғылым және мәдениет жөніндегі Ұйымы) құрылуы. * [[20 қараша]] - [[Нюрнберг процесі|Нюрнберг процесінің]] басталуы. [[Нюрнберг|Нюрнбергтегі]] әділет сарайында екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери қылмыс жасады деп айыпталған 22 нацисттің сот процестері басталды. === Желтоқсан === * [[3 желтоқсан]] - [[Афина|Афинадағы]] коммунистік толқулар Грециядағы азаматтық соғысты туындады. * [[27 желтоқсан]] - Жиырма бір мемлекет [[Дүниежүзілік банк|дүниежүзілік банкті]] құру туралы мақалаларды ратификациялады. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1945 жылы туғандар]]'' * 1 тамыз - Дуглас Ошеров, физик, 1996 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:1945 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|1945}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|1945}} [[Санат:1945 жыл|*]] {{Year-stub}} f6rmetd7vboo2qfevbpb1ppkocswcx2 0 141297 3609635 3317750 2026-05-27T10:43:49Z 1nter pares 146705 3609635 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Мэри Уолстонкрафт |Шынайы есімі={{Lang-en|Mary Wollstonecraft}} |Туған күні=27.04.1759 |Қайтыс болған күні=10.09.1797 |Туған жері=Спиталфилдс, {{Туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған жері=Сомерс Таун, {{Туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] |Азаматтығы={{UK}} |Ұлты=[[Ағылшындар|Ағылшын]] |Мансабы=жазушы, философ, заңгер, әйелдер құқығы үшін күрескер |Commons=Mary Wollstonecraft|Сурет=Mary Wollstonecraft by John Opie (c. 1797).jpg|Сурет атауы=1797 шамамен жылғы Джон Опи салған портрет|ені=260px|Әкесі=Эдвард Джон Уолстонкрафт|Анасы=Элизабет Диксон|Жұбайы=[[Уильям Годвин]] (1797)|Балалары=Фэнни Имлей, [[Мэри Шелли]]}} '''Мэри Уолстонкрафт''' ({{Lang-en|Mary Wollstonecraft}}; [[27 сәуір]] [[1759 жыл]] – [[10 қыркүйек]] [[1797 жыл]]) — британия [[жазушы]]сы, [[XVIII ғасыр]] [[философ]]ы және феминисті. Романдардың, трактаттардың, хаттардың, Ұлы француз төңкерісіның тарихы туралы кітаптың, тәрбие туралы және балалар кітабының авторы. Уолстонкрафт өзінің "Әйелдер құқығын қорғау" (1792) атты эссесімен танымал, онда ол әйелдер еркектерге қарағанда дамудың төменгі сатысында тұрған тіршілік иелері емес, бірақ, білімі жеткіліксіз болғандықтан солай көрінеді деген ойымен бөліседі. Ол ерлер мен әйелдерді бірдей ақылды тіршілік иелері ретінде қарастыруды ұсынады және ақылға негізделген әлеуметтік жүйені ұсынады. Көпшілік арасында, әсіресе феминистер арасында, Уолстонкрафттың жеке өміріндегі оқиғалары, оның шығармаларынан гөрі кең танымал болды, оған себеп болған, оның ерекшелігі мен жанжалдылығы. Генри Фюзели мен Гильберт Имлеймен ({{Lang-en|Gilbert Imlay}}) болған сәтсіз қарым-қатынастан кейін Уолстонкрафт , философ, анархистік қозғалыстың бастаушысы - Уильям Годвинге үйленді. Олардың қызы Мэри Шелли "Франкенштейн" романының авторы ретінде танымал. Уолстонкрафт отыз сегіз жасында босанудан қайтыс болып, бірнеше аяқталмаған қолжазбаларын қалдырды. Жазушы қайтыс болғаннан кейін, Годвин 1798 жылы Уолстонкрафттың беделіне нұқсан келтірген, әйелі туралы естеліктер жариялады. Алайда, ХХ ғасырдың басында феминистік қозғалыстың күшеюімен Уолстонкрафттың әйелдер құқығы туралы көзқарастары және әйелдік туралы әдеттегі идеяны сынға алу маңызды бола бастады. Бүгінгі таңда Уолстонкрафт алғашқы феминистік философтардың бірі болып саналады және оның өмірі мен жұмысы көптеген феминистерге қатты әсер етті. == Өмірбаяны == Уолстонкрафт 1759 жылы 27 сәуірде Лондонның Спиталфилдз ауданында дүниеге келген. Әкесі түрлі алыпсатарлықпен айналысып, отбасы мүлкін құртып, қаржылық жағдайының ауыр болғандығынан Уолстонкрафт отбасымен жиі қонысын өзгертуге мәжбүр болды.<ref>Tomalin, 9, 17, 24, 27; Sunstein, 11</ref> Әкесі Мэриді кәмелеттік жасқа толғаннан кейін алуға тиесілі мұрадағы өз үлесінен бас тартуға мәжбүрледі. Сонымен бірге әкесі спиртті ішімдіктер ішіп, өз жұбайын соққыға алатын. Мэри жастық шағында анасын әкесінен қорғау үшін жатын бөлмесінде есіктің жанында ұйықтайтын. <ref>Todd, 11; Tomalin, 19; Wardle, 6; Sunstein, 16</ref> Эверин (Эверайна) мен Элиза атты әпкелеріне ықпалы өте күшті болатын. Мысалы, 1784 жылы баласын босанғаннан кейін күйзеліске ұшыраған Элизаны баласын және күйеуін тастап кетуге көндірген. Көпшілік мақұлдаған нормаларға қарсы болып, әпкесінің үйінен қашуын өзі ұйымдастырған. Осы жағдайдан кейін Элиза қоғам тарапынан наразылыққа ұшырап, қайтадан тұрмысқа шыға алмай, күнелту мақсатында болмашы ақыға жұмыс істеуге мәжбүр болды.<ref>Todd, 45-57; Tomalin, 34-43; Wardle, 27-30; Sunstein, 80-91</ref> Уолстонкрафт жастық шағында екі әйелмен достық қарым-қатынаста болды. Біріншісі Джейн Арден ({{Lang-en| Jane Arden}}) Беверлиден шыққан. Олар жиі бірге кітап оқып, өзін-өзі оқытатын философ Арденнің әкесінің дәрістеріне қатысты. Уолстонкрафт Арден отбасының зияткерлік атмосферасын ұнатты, Джейнмен достығын жоғары бағалады және тіпті өзінің досына да иелік етті. Ол Джейнге былай деп жазды: "мен достық туралы романтикалық түсінік қалыптастырдым... Мен махаббат пен достық туралы өз ойларымда біршама ерекшеленемін; мен бірінші орында болуым керек немесе соңғы". <ref>Цитата из книги Todd, 16</ref> Кейбір хаттарда Мэриді өмір бойы мазалаған эмоционалды тұрақсыздық пен депрессияға бейімділік айқын көрінеді. <ref>Todd, 72-75; Tomalin, 18-21; Sunstein, 22-33</ref> Екінші және одан да маңыздысы Мэри Уоллстонкрафттың пікірінше, оның көкжиегінің кеңеюіне ықпал еткен Фэнни Бладпен (({{Lang-en|Fanny Blood) достық болды. Бақытсыз отбасылық өмірді Уолстонкрафт 1778 жылы тастап кетіп, Бат қаласының тұрғыны , жесір Саре Dawsonның серіктесі болды. Уолстонкрафтқа ауыр мінезді әйелдің жанында қызмет жасау оңай болған жоқ, бірақ кейіннен алынған тәжірибе арқасында "Қыздардың білімі туралы ойлар" ({{Lang-en|Thoughts on the Education of Daughters}}) атты шығармасын жазды (1787). 1780 жылы Мэри анасына қамқор болу үшін үйге оралды,<ref>Wardle, 12-18; Sunstein 51-57</ref> ал анасы қайтыс болғаннан кейін қызметінен кетіп, Бладқа кетті. Бладта өткізген екі жыл ішінде Уолстонкрафт дәстүрлі әйелдер құндылықтарын ұстанатын Фэннидің нені идеализациялағанын түсінді. Бірақ Уолстонкрафт әрқашан Фэнни мен оның отбасына адал болды. <ref>Wardle, 20; Sunstein, 73-76</ref> Бладта ол "әйел [[утопия]]сында" өмір сүруді армандады: қыздар бөлмелерді бірге жалға алып, бір-бірін эмоционалды және материалдық тұрғыда қолдауды жоспарлады, алайда бұл қаражаттың жетіспеуінен мүмкін болмады. Ақша табу үшін Уолстонкрафт, оның әпкелері және Фэнни Блад Ньюингтон Гринде (Newington Green) диссентерлік коммунада мектеп ұйымдастырды.<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Годвин, Мария|[[Венгерова, Зинаида Афанасьевна|Венгерова З. А.]]}}</ref> Блад көп ұзамай некелесті, үйленгеннен кейін күйеуі Хью Скейз оны Еуропаға емделуге алып кетті.<ref>Todd, 62; Wardle, 30-32; Sunstein, 92-102</ref> Осыған қарамастан, жүктіліктен кейін Бладтың денсаулығы одан сайын нашарлады. 1785 жылы Уолстонкрафт мектепті тастап, оны күту үшін досына кетті, бірақ көп ұзамай Фэнни қайтыс болды.<ref>Todd, 68-69; Tomalin, 52 и след.; Wardle, 43-45; Sunstein, 103—106</ref> Мэри кеткеннен кейін Ньюингтон-Грингте мектеп жабылды.<ref>Tomalin, 54-57</ref> Бладтың өлімі Уолстонкрафтқа қатты әсер етті және алғашқы " Мэри (ағылш.) романына шабыт берді.<ref>См. у Wardle, глава 2, для автобиографические элементы романа «Мэри», см. также у Sunstein, глава 7</ref> [[File:Mary Wollstonecraft Original Stories from Real Life copy 1 object 1 - Look what a fine morning it is.jpg|thumb|left|Фронтиспис к изданию «Оригинальных рассказов из действительности» 1791 года, гравирование [[Блейк, Уильям|Уильяма Блейка]].]] == «Жаңа түрдегі бірінші» == Блад қайтыс болғаннан кейін, Уоллстонкрафттың достары оған Ирландиядағы Кингсборо ағылшын-ирланд отбасының қыздарына қарайтын басқарушы лауазымын алуға көмектесті. Уолстонкрафттың леди Кингсборомен қарым-қатынасы дамымады,<ref>См., например, у Todd, 106-7; Tomalin, 66; 79-80; Sunstein, 127-28</ref> бірақ қыздар өздерінің әкімшісін жақсы көрді. Маргарет Кинг кейінірек Уолстонкрафт "оны барлық теріс пікірлерден босатты" деді.<ref>Todd, 116.</ref> Кингсборо отбасында жұмыс істегеннен алған әсерлері, Уолстонкрафттың "Шындықтан алынған түпнұсқа әңгімелер" (1788) атты балалар кітабына енді.<ref>Tomalin, 64-88; Wardle, 60 и след.; Sunstein, 160-61.</ref> Сол кездері қоғамдағы әйел үшін шектеулі таңдаудан көңілі қалған Мэри губернатордың жұмысын тастап, жазушы ретінде мансабын бастады. Бұл айтарлықтай батыл қадам болды, өйткені ол кезде әйелге жазушылық еңбекпен ақша табу қиын болатын. Мэри 1787 жылы Эверайна әпкесіне жазғандай, ол "жаңа түрдің алғашқысы" болуға тырысты.<ref>Wollstonecraft, «The Collected Letters», 139; см. также у Sunstein, 154</ref> Либералды баспагер Джозеф Джонсонның көмегімен Уолстонкрафт Лондонда баспана және жұмыс тапты.<ref>Todd, 123; Tomalin, 91-92; Wardle, 80-82; Sunstein, 151-55.</ref> Джонсон Мэри үшін жай ғана дос емес, әлдеқайда жақын адам болды - ол өзінің хаттарында оны әкесі мен ағасына теңеді.<ref>Tomalin, 89-109; Wardle, 92-94; 128; Sunstein, 171-75.</ref> Француз және неміс тілдерін үйреніп, Уолстонкрафт аудармаларды бастады, <ref>Todd, 134-35.</ref> олардың ішінде Жак Неккердің "Діни пікірлердің маңыздылығы туралы" және христиан Готтильф Зальцманның "Балалар үшін Этика элементтері" ең танымал болып есептеледі. Ол сонымен қатар Джонсонның "Аналитикалық шолу" мерзімді басылымына арналған романдарға шолу жасады. Оның ой-өрісі, сыншының жұмысы үшін қажет оқудың арқасында ғана емес, сонымен бірге айналасындағы адамдардың арқасында да кеңейе түсті. Уолстонкрафт Джонсонның әйгілі түскі астарына қатысып, ол радикалды памфлетист Томас Пейнмен және философ Уильям Годвинмен кездесті. Бірінші кездесуден кейін-ақ Годвин мен Уолстонкрафттың бір-бірінен көңілі қалды: Годвин Пейнді тыңдауға келген болатын, бірақ Уолстонкрафт оныман кез-келген мәселе бойынша келіспей шабуыл жасады. Лондонда Уолстонкрафт суретші Генри Фюслимен романтикалық қарым-қатынаста болды. Ол оның данышпандығына, "жанының әсемдігіне, жанды ақыл мен сүйкімділігіне" таң қалғанын жазды.<ref>Цитата из книги Todd, 153.</ref> Фюсли отбасылы адам еді, Уолстонкрафт оған және оның әйеліне платоникалық үштік одақ ұсынды. Фюслидің әйелі мұндай ұсынысқа таң қалды, ал Фюслидің өзі Уолстонкрафтпен барлық қарым-қатынасын тоқтатты.<ref>Todd, 197-98; Tomalin 151-52; Wardle, 171-73; 76-77; Sunstein, 220-22.</ref> Осыдан кейін жағымсыз оқиғаны ұмытқысы келіп Францияға кетті, сонымен қатар ол жақында "Адам құқығын қорғауда" (1790) болған революциялық оқиғаларға қатысқысы келді. Бұл эссе [[Эдмунд Берк]]тің "Француз төңкерісі туралы ойлар" кітабындағы француз революциясының консервативті сыни талдауына жауап ретінде жасалды және кенеттен жазушыны танымал етті. Оны теолог және уағыздаушы [[Джозеф Пристли]] және Томас Пейн сияқты әдебиет әлемінің жетекші жұлдыздарымен салыстырды, олардың "Адам құқықтары" кітабы (1791) Берк өкпесіне ең танымал жауап болды. Пейннің "Адам құқықтары" туралы идеялары Уолстонкрафттың "Әйел құқығын қорғау" (1792) атты ең танымал еңбегінде дами түсті.<ref>Tomalin, 144—155; Wardle, 115 и след.; Sunstein, 192—202.</ref> == Франция және Гилберт Имлей == [[Сурет:Jacques_Bertaux_-_Prise_du_palais_des_Tuileries_-_1793.jpg|thumb|right|[[Восстание 10 тамыз|Взятие 10 тамыз]] [[Тюильри (дворец)|дворца Тюильри]]. Падение монархии, начало революционного террора.]] 1792 жылы желтоқсан айында Уолстонкрафт [[Париж]]ге көшіп кетеді. Осы кезеңде [[Франция]]да [[монархия]] жойылып, XVI Людовиктің сот процессі басталып, мемлекетте революциялық лаңкестік орын алады. Мэри Франция астанасындағы британ азаматтарының арасына қосылады (олардың араларында Хелен Мария Уильямс да бар еді).<ref>Todd, 214-15; Tomalin, 156-82; Wardle, 179-84.</ref> "Әйелдерді қорғау құқықтары" атты шығармасын жазып біткеннен кейін, Мэри өз ойларын жүзеге асыруды бел байлайды. Американ авантюристі Гильберт Имлеймен танысып, оны нағыз қаһарманға ұқсатады. Осыған дейін ғашықтар арасындағы сексуалды қарым-қатынастарды мойындамаған Мэри, Имлейді жақсы көріп қалады.<ref>Todd, 232-36; Tomalin, 185-86; Wardle, 185-88; Sunstein, 235-45.</ref> 1794 жылы 14 мамырда Мэри жақын құрбысы Фэнни атымен атаған алғашқы баласын дүниеге әкеледі.<ref>Tomalin, 218; Wardle, 202-3; Sunstein, 256-57.</ref> Уолстонкрафт қуанышына шек болмай, досына былай деп хат жазады: «Аса үлкен ерлікпен сүт еметін менің кішкентай қызымды, жұбайым "Әйел құқықтарының" екінші бөлімін жазатындығын айтады».<ref>Цитата у Wardle, 202.</ref> Тұрмыстық ауыртпашылықтар мен революциялық лаңкесіктің қауіп-қатеріне қарамастан Уолстонкрафт қарқынды түрде жазушылықпен айналысты. Солтүстік Франциядағы [[Гавр]]а қаласында, революцияның алғашқы кезеңдерінің тарихын "Француз революциясына қатысты тарихи және моральдық көзқарас" атты кітабын жазып, бұл кітап 1794 жылы желтоқсан айында Лондонда жарық көреді.<ref>Tomalin, 211—219; Wardle, 206-14; Sunstein, 254-55.</ref> Осы уақытта саяси жағдай нашарлай бастады: Ұлыбритания Францияға соғыс жариялады, Францияда дұшпандық елдің субъектілері ретінде жүрген Британдық азаматтарға үлкен қауіп төнді. Уолстонкрафтты қудалаудан қорғау үшін Имлей оны 1793 жылы ресми түрде өзінің әйелі ретінде тіркеді. Шын мәнінде, олардың арасында неке ешқашан қиылмаған.<ref>Сейнт Клэр, 160; Wardle, 192-93; Sunstein, 262-63.</ref> Уолстонкрафттың көптеген достары (оның ішінде Томас Пейн) қамауға алынды, кейбіреулері өлім жазасына кесілді. Уолстонкрафттың әпкелері оның түрмеге түскеніне сенімді болды. Англияға оралғанда, Уолстонкрафт өзінің қызын заңсыз деп жарияланбауы үшін, жақындары арасында да өзін "Имлей ханым" деп атады.<ref>Tomalin, 225.</ref> Имлейдің үй мен қызына толықтай берілген Мэриге сезімі сөне бастап, көп ұзамай оны тастап кетті. Осылайша Уолстонкрафт революциялық оқиғалардың орталығында баламен жалғыз қалды.<ref>Todd, глава 25; Tomalin, 220-31; Wardle, 215 и след.; Sunstein, 262 и след.</ref> == Англия және Уильям Годвин == Имлей іздеп, Уолстонкрафт 1795 жылы сәуірде Лондонға оралды, бірақ ол ақыры қарым-қатынасты үзді. 1795 жылы мамырда ол апиын тұнбалары арқылы өзін-өзі өлтіруге тырысты, бірақ Имлей оның өмірін сақтап қалды (қалай екені белгісіз).<ref>Todd, 286-87; Wardle, 225.</ref> Өзінің сүйіспеншілігін қалпына келтіруге үміттенген Уолстонкрафт кішкентай қызы мен күңімен бірге Скандинавияға Имлайдың атынан іскерлік келіссөздер жүргізіп, қаржылық жағдайын жақсарту үшін саяхат жасады. Ол өзінің әсерін Имлейге арналған рефлексиялық хаттарда сипаттады; олардың басым бөлігі 1796 жылы "Швецияда, Норвегияда және Данияда жазылған хаттар" атты жеке кітаппен жарық көрді.<ref>Tomalin, 225-31; Wardle, 226-44; Sunstein, 277-90.</ref> Уолстонкрафт Англияға оралып, Имлеймен қарым-қатынастың аяқталғанын түсінген кезде, ол өзіне-өзі қол жұмсаудың екінші әрекетін жасап, оған хат жазды: Менің реніштерім менімен бірге кетсін! Көп ұзамай мен тыныштық табамын. Сіз бұл хатты алған кезде менің демім ыстық болмайды [ ... ] Мен Темзаға секіріп, өмірмен қоштасамын, онда мені ешкім Мен аңсаған өлімнің қолынан жұлып ала алмайды. Құдай сізге батасын берсін! Сіз менің басыма келгенді сізге тілеймін. Бір күні сіздің жаныңыз оянады, өкініш сіздің жүрегіңізге жол табады, ал сіздің жеңісіңіздің арасында - Мен сіздің алдауыңыздың құрбаны сонда боламын.<ref>Wollstonecraft, «The Collected Letters», 326.</ref> Жаңбырлы түнде [[Темза]]ға асығар алдында ол ұзақ уақыт бойы "киімнің салмағын сумен ауырлату үшін" көшелерді біраз кезіп жүрді. Кездейсоқ жолаушы оны ажалдан құтқарды.<ref>Todd, 355-56; Tomalin, 232-36; Wardle, 245-46.</ref> Уолстонкрафт өзінің өзін-өзі өлтіру әрекетін үмітсіздік әрекеті емес, ойластырылған әрекет деп санады : "Мен өлімнің ащысы өткен кезде өмірге және қайғы-қасіретке қайта оралдым деп шағымдануым керек. Бірақ қатты ниет көңілсіздіктен арыла алмайды, сондықтан мен ақыл-ойдың ең тыныш әрекеттерінің бірі болған нәрсені үмітсіз әрекет деп санауға жол бермеймін. Мен өзіме-өзім ғана жауаптымын. Егер мен бедел деп аталатын нәрсеге алаңдайтын болсам, онда мен басқа жағдайларды ойлап тозатын едім".<ref>Цитата из книги Todd, 357.</ref> Біраз уақыттан кейін Уолстонкрафт өмірге қайта оралды, Джозеф Джонсонның айналасымен, әсіресе Мэри Хейз, Элизабет Инчбальд, Сара Сиддонс, Уильям Годвинмен байланысын қалпына келтірді және қайтадан әдебиетпен айналыса бастады. Бірте-бірте Годвин мен Уолстонкрафт арасында қарым-қатынас ұласып кетті.<ref>St Clair, 164-69; Tomalin, 245-70; Wardle, 268 и след.; Sunstein, 314-20.</ref> Годвин оның "Швецияда, Норвегияда және Данияда жазылған хаттарын оқып, кейінірек былай деп жазады: "Егер ер адамды авторға ғашық етуге арналған кітап болса, менің ойымша, бұл дәл солкітап. Ол өзінің мұңын шаша отырып, бізді меланхолияға толы және нәзіктікпен еритетін сезімге баурайды, сонымен бірге данышпандығын көрсетеді". Олар 1797 жылы 29 наурызда Мэри күткен баланы заңдастыру үшін үйленді. Содан кейін Уолстонкрафт пен Имлейдің үйленбегені анықталады. Осы некеге байланысты кейбір таныстары Годвин жұбайларынан бас тартты. Көпшілік Годвинді сәйкессіздікке айыптады: "Саяси әділеттілік" философиялық трактатында ол неке институтын жоюды жақтады, ал өмірде өзін некемен байланыстырды.<ref>St Clair, 172-74; Tomalin, 271-73; Sunstein, 330-35.</ref> Әрқайсысының тәуелсіздігін сақтай отырып, күйеуі мен әйелі полигон деп аталатын екі іргелес үйге қоныстанды. Ерлі-зайыптылар жиі хат алмасты. Жалпы көзқарас бойынша, бұл қарым-қатынас қайғылы қысқа болса да, бақытты және берік болды.<ref>St Clair, 173; Wardle, 286-92; Sunstein, 335-40.</ref> == Қайтыс болуы мен Годвин «Мемуарлары» == [[Сурет:GodwinMemoirs.jpg|right|thumb|«Мемуары об авторе „Защиты прав женщины“» [[Годвин, Уильям|Годвина]] (1798).]] 1797 жылы 30 тамызда Уолстонкрафт екінші қызы - Мэриді дүниеге әкелді. Бастапқыда босану қалыпты болып көрінгенімен, инфекция бар болғаны анықталды (босану кезінде плацентаның бір бөлігі шықпай, аурудың басталуына себеп болды), бұл XVIII ғасырда жиі кездесетін құбылыс еді. 10 қыркүйекте бірнеше күн азап шеккеннен кейін Уолстонкрафт септицемиядан қайтыс болды.<ref>Todd, 450-56; Tomalin, 275-83; Wardle, 302—306; Sunstein, 342-47.</ref> Годвин қатты күйзелді: ол досы Томас Холкрофтқа жазған хатында: "Мен оған теңдес әлемде адам жоқ деп сенемін. Біз бір-бірімізді бақытты ету үшін жаратылғанбыз. Менде ендігі бақытты қайтадан сезе аламын деген үміт жоқ".<ref>Цитата из книги Ч. К. Пола, ''[http://dwardmac.pitzer.edu/anarchist_Archives/godwin/friends/toc.html William Godwin: His Friends and Contemporaries]'' (Лондон: Henry S. King and Co., 1876).</ref> Ол ескі Әулие Панкрат шіркеуінің зиратына жерленді, сол жерде оған ескерткіш қойылды. Кейінірек оның және Годвиннің қалдықтары Борнмутқа жеткізілді. Құлпытастағы жазу: «Мэри Уолстонкрафт Годвин, "Әйел құқығын қорғау" эссесінің авторы: 1759 жылы 27 сәуірде дүниеге келді, 1797 жылы 10 қыркүйекте қайтыс болды».<ref>Todd, 457.</ref> 1798 жылы қаңтарда Годвин өзінің « "Әйел құқығын қорғау" авторы туралы естеліктерін» жариялады. Годвин әйелін сүйіспеншілікпен, жанашырлықпен және шынайылықпен бейнелегенімен, көптеген оқырмандар оның Уолстонкрафттың заңсыз балалары, оның махаббат байланыстары және өзін-өзі өлтіру әрекеттері туралы айтқанына таң қалды.<ref>St Clair, 182-88; Tomalin, 289-97; Sunstein, 349-51; Sapiro, 272.</ref> Романтикалық ақын Роберт Саути оны "сезімнің жоқтығы және донагтың өлі әйелін шешіндірді" деп айыптады.<ref>Письмо от Роберта Саути Уильяму Тейлору, 1 июля 1804, в книге «A Memoir of the Life and Writings of William Taylor of Norwich», ред. G. W. Robberds, 2 тома (Лондон: John Murray, 1824), 1:504.</ref> Годвиннің "естеліктері" Уолстонкрафтты дінге күмәнмен қарайтын әйел ретінде суреттейді, терең сезімдерді сезінуге қабілетті, эмпатияға дайын және сонымен бірге ұтымды адам ретінде сипаттайды.<ref>Sapiro, 273-74.</ref> Годвиннің Уолстонкрафт туралы көзқарастары ХІХ ғасырда басым болды және ақын Роберт Браунингтің "Уолстонкрафт және Фюсли" және Уильям Роско өлеңдерінің пайда болуына әкелді, онда келесі жолдар бар:<blockquote>Hard was thy fate in all the scenes of life<br>As daughter, sister, mother, friend, and wife;<br>But harder still, thy fate in death we own,<br>Thus mourn’d by Godwin with a heart of stone.<ref>Цитата у Sapiro, 273</ref></blockquote> == Мұрасы == Кора Каплан тарихшысының анықтамасына сәйкес Уолстонкрафт "әдеттен тыс" мирас қалдырған болатын, Мэри "түрлі жанрда шеберлігін танытқан, активист автор" болғанына қарамастан, қоғамда соңғы ширек ғасырға дейін Уолстонкрафттың шығармашылығына қарағанда жеке өмірі әлдеқайда үлкен қызығушылық тудырды.<ref>Kaplan, «Wollstonecraft’s reception», 247.</ref> Годвин мемуарларының ықпалының кесірінен, қоғамда жүзжылдыққа созылған Уолстонкрафтқа қарсы негативті көзқарас қалыптасты. Мария Эджоурт "Белинда" романында жазушыны Гариет Фрик "айбық адам" бейнесіне салады. Мэрия Эджоурттың артынан Мэри Хейз, Шарлот Смит, Фанни Берни және Джейн Уэст сияқты романшылар оқырмандарына "моралды тәрбие" беру мақсатында жазушының кейпіндегі түрлі персонаждарды ойлап табады.<ref>Favret, 131-32.</ref> Уолстонкрафттың өмірі мен шығармашылығын зерттеген Вирджиния Сапироның мәлімдемесіне сәйкес, ХІХ ғасырда жазушы оқырмандарының саны санаулы болатын, өйткені сол кездері қоғамда "өзінің адамгершілігін сезінетін әр әйел, мұндай тектес шығармаларды оқымауы тиіс" деген пікір қалыптасқан еді.<ref>Sapiro, 276-77.</ref> Американ әйел феминисті Маргарет Фуллер мен Уолстонкрафтты салыстырып отырып әйелдердің қоғам өміріндегі рөлі мен құқықтары тақырыбында эссе жазған Джордж Элиот еді. Феминистердің қозғалысы басталған кезінде, саяси көзқарастары екі түрлі Вирджиния Вульф және Эмма Гольдман Уолстонкрафтың шығармашылығына қызығушылық таныта бастап, оның "өмірлік тәжірибелеріне" (Вульфтың атақты эссесінде берген анықтамасы) таңырқайды. <ref>Вирджиния Вулф, «[http://etext.library.adelaide.edu.au/w/woolf/virginia/w91c2/chapter13.html The Four Figures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403154849/http://etext.library.adelaide.edu.au/w/woolf/virginia/w91c2/chapter13.html |date=2007-04-03 }}».</ref> Бірақ та көпшілік Уолстонкрафттың өмір салтын кінәраттауды тоқтатпай, шығармалары да еленбеді. 1960 - 1970 жылдары ғылыми феминистік сынның пайда болуымен ғана Уолстонкрафттың еңбектері бұл мәселе үшін негіз болды деп танылды. Олардың тағдыры феминистік қозғалыстың тағдырын көрсетті. 1970 жылдардың басында Уолстонкрафттың алты ірі өмірбаяны жарық көрді, олар оның "радикалды және рационалистік ниеттеріне қосымшадағы құмарлық өмірін" бейнелейді.<ref>Kaplan, «Wollstonecraft’s reception», 254; Sapiro, 278-79.</ref> Тарихшылар Уолстокрафты парадоксалды, бірақ қызықты тұлға ретінде қарастырды. 1980 - 1990 жылдары Уолстонкрафттың тағы бір тұжырымдамасы пайда болды, ол оны өз заманының мәні ретінде сипаттайды. Клаудия Джонсон, Гари Келли және Вирджиния Сапиро сияқты ғалымдар Уолстонкрафт идеясы мен XVIII ғасырдағы сезімдер, экономика және саяси теория туралы басқа да маңызды идеялардың арасындағы байланысты атап өтті. Соңғы жылдары Уолстонкрафттың шығармалары ғылыми қауымдастықтан тыс феминизмге әсер етті. Әйелдердің мұсылмандық көзқарастарына сыни көзқараспен қарайтын феминист Айаан Хирси Али өзінің өмірбаянында "әйел құқықтары" памфлетін келтіріп, "Мэри Уоллстонкрафт шабыттандырды, ол әйелдердің ерлер сияқты ойлауға қабілетті және сол құқықтарға лайық екенін бірінші болып ашты" деп жазды. <ref>Ayaan Hirsi Ali, «Infidel» (Нью-Йорк: Free Press, 2007), 295.</ref> Сонымен қатар феминистердің "пролайф"({{lang-en|pro-life feminism}}), оның мүшелері жасанды түсік жасатуға қарсы Уолстонкрафт мәлімдемесіне сілтеме жасайды.<ref>Feminists for Life, [http://www.feministsforlife.org/FeminismCourse/wollstonecraft.htm http://www.feministsforlife.org/FeminismCourse/wollstonecraft.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505194311/http://www.feministsforlife.org/FeminismCourse/wollstonecraft.htm |date=2012-05-05 }}</ref> <ref>{{Cite web|lang=русский|url=https://newstyle-mag.com/v-londone-otkryli-pamyatnik-materi-feminizma/|title=Памятник Мэри Уолстонкрафт — «матери феминизма»|author=New Style Magazine|website=New Style|date=2020-11-11|publisher=|accessdate=2020-11-11}}</ref> 2020 жылдың қараша айында Ньюингтон-Грин (Newington Green) ауданында "феминизмнің анасы" ретінде Мэри Уолстонкрафтқа ескерткіш орнатылды. Оны орнатуға қаражат жинау 10 жылдан астам уақытты алды. Мүсіннің авторы-британдық суретші Мэгги Хэмблинг (Maggi Hambling). Ескерткіште бостандық рухын бейнелейтін әртүрлі әйел формаларынан пайда болған жалаңаш әйел бейнеленген. Ескерткіш биік тұғырларға тұрғызылған ерлердің ұқсас мүсіндерінің көпшілігімен ерекшеленеді. Бұл жазушы, публицист және философ Мэри Уолстонкрафтқа арналған жалғыз мүсін. == Басты туындылары== === Оқу құралдары === [[Сурет:WollstonecraftEducation.png|thumb|right|Первая страница из первого издания книги «Размышления об образовании дочерей» (1787)]] Ертедегі шығармалардың көпшілігінде Уолстонкрафт білім беру мәселесіне жүгінеді. Ол "Әйелдер хрестоматиясын" — "жас әйелдерді жетілдіруге арналған" әдеби үзінділер антологиясын жинап, екі балалар кітабын аударды: "Жас Грандисон" ({{lang-en|Young Grandison}}) Мария Гертрейд ван де Веркен де Камбон және Кристиан Готхилф Зальцманның "Адамгершілік негіздері " (Elements of Morality). "Қыздардың білімі туралы ойлар" (1787) кітабында және балаларға арналған "Шынайы өмірдің алғашқы әңгімелері" (1788) кітабында Уолстонкрафт балаларды өзін-өзі тәрбиелеуді, адалдықты, үнемділікті және әлеуметтік қанағаттануды бағалайтын орта тап рухында тәрбиелеу идеясын қолдайды.<ref>Jones, «Literature of advice», 122-26; Kelly, 58-59.</ref> Екі кітап та баланың ақыл-ойының дамуының маңыздылығын көрсетеді; мұнда Уолстонкрафт XVII ғасырдың философы [[Джон Локк]]тың идеяларын жақын ұстанады.<ref>Richardson, 24-27; Myers, «Impeccable Governesses», 38.</ref> Алайда, діни сенім мен сезімдерге көп көңіл бөлу оның жұмысын Локк жұмысынан ерекшелендіреді және бұл жұмысты XVIII ғасырдың соңында танымал сенсуализммен байланыстырады.<ref>Jones, «Literature of advice», 124-29; Richardson, 24-27.</ref> Екі мәтін де әйелдердің білімін қолдайды,бұл сол кездері қызу пікірталас тудырған және жазушы өмір бойы бірнеше рет жүгінетін тақырып (әсіресе "әйел құқығын қорғауда"). Уолстонкрафт білімді әйелдер - жақсы әйелдер мен аналар болады және сайып келгенде мемлекеттің игілігіне ықпал етеді деп мәлімдейді.<ref>Richardson, 25-27; Jones, «Literature of advice», 124; Myers, «Impeccable Governesses», 37-39.</ref> === «Адам құқығын қорғау» (1790) === Эдмунд Берктің "Франциядағы революция туралы ойлар" (1790) — конституциялық монархияны, ақсүйектерді және Англикан шіркеуін қорғау — "адам құқығын қорғау" (1790) кітабына жауап ретінде жарияланған Уолстонкрафт, ақсүйектерді сынға алады және республикашыларды қолдайды. Бұл Берктің брошюралар соғысындағы "рефлексияға ..." деген алғашқы жауабы болды, ол кейіннен "революция туралы дау" деп аталды, онда Томас Пейннің "Адам құқықтары" трактаты (1792) реформаторлар мен радикалдар үшін әрекетке шақырулар болды. Уолстонкрафт монархия мен мұрагерлік артықшылықтарды ғана емес, сонымен бірге Берк консервативті сенімдерін қорғау үшін қолданған тілді де айыптады. "Рефлексиядан" белгілі үзіндіде Берк: "Мен он мың қылыш тіпті оны [Мари Антуанетке] қорлау арқылы қорқытқан көрінісі үшін кек алу үшін Қопадан секіруі керек деп ойладым. Бірақ рыцарлық заманы ендігі жоқ". <ref>Цитата у Butler, 44.</ref> Берктің қарсыластарының көпшілігі Француз патшайымына тек театрлық аяушылықты көрді, олардың пікірінше, халықтың көзқарасын ескермеген аяушылық. Берктің қарсыластарының көпшілігі Француз патшайымына тек театрлық аяушылықты көрді, олардың пікірінше, халықтың көзқарасын ескермеген аяушылық. Уолстонкрафттың Берковскийдің әйелдің тағдырын түсінуін сынға алуы да ерекше болды. Берктің "керемет және әдемілік туралы біздің ұғымдарымыздың пайда болуы туралы философиялық зерттеу" (1756) трактатында жасаған терминдердін қайта анықтап, оның риторикасы мен дәлелдерін бұзды. Ол сұлулықты әлсіздік пен әйелдікке, ал асқақтықты күш пен еркектікке байланыстырды. Уолстонкрафт бұл анықтамаларды оған қарсы қойды, театралдық Беркенің оқырмандарын - азаматтарды тек сыртқы келбеті басқаратын әлсіз әйелдерге айналдырады деп сендірді. <ref>Wollstonecraft, «Vindications», 45; Johnson, 26; Sapiro, 121-22; Kelly, 90; 97-98.</ref> Уолстонкрафт зерттеушісі Клаудия Л.Джонсонның пікірі бойынша өзінің теңдесі жоқ болып қалатын өзінің алғашқы ашық феминистік сынында Уолстонкрафт Беркті әйелдердің пассивтілігіне негізделген тең емес қоғамды қорғады деп айыптайды.<ref>Johnson, 27, см. также у Todd, 165.</ref> Республикалық ізгілік туралы дәлелдерінде ол орта таптың қалыптасып келе жатқан рухын, ақсүйектердің ашуланған (оның пікірінше) моральдық жүйесіне қарсы қояды. <ref>Sapiro, 83; Kelly, 94-95; Todd, 164.</ref> Уолстонкрафт ағартушылық идеялардың ықпалында болды, прогресске сенді және Буркты дәстүр мен әдет-ғұрыпқа сүйенгені үшін мазақ етті. Ол Берк жүйесі мұрагерлік дәстүр болғандықтан құлдықты жалғастыра беретін еді деп көрсетіп, рационалдылықты дәлелдейді.<ref>Wollstonecraft, «Vindications», 44.</ref> Ол әр отбасында тек өз қажеттіліктерін қанағаттандыратын ферма құра алатын ауылдың идиляциялық өмірін сипаттайды. Уолстонкрафт өзінің шынайы сезім деп атаған қоғамдағы утопиялық суретін Бёрктің жалған сезімімен салыстырады.<ref>Jones, «Political tradition», 44-46; Sapiro, 216.</ref> "Адам құқығы" трактаты Уолстонкрафттың алғашқы ашық саяси және алғашқы феминистік жұмысы болды. Джонсонның пікірінше, "адам құқығы" трактатының кейінгі бөліктерін жазу кезінде ол өзінің мансабының қалған бөлігі айналысатын тақырыпты тапқан сияқты".<ref>Johnson, 29.</ref> Дәл осы композиция оған даңқ әкелді. === «Әйелдер құқығын қорғау» (1792) === [[Сурет:Vindication1b.jpg|thumb|left||Первое американское издание трактата «Защита прав женщины» (1792)]] "Әйелдер құқығын қорғау" - феминистік философияның алғашқы еңбектерінің бірі. Уолстонкрафт өзінің трактатында әйелдер қоғамдағы жағдайына сәйкес білім алуы керек деп жазады. Содан кейін ол әйелдерді ұлтқа қажет деп санайды, өйткені олар балаларды тәрбиелейді және қарапайым әйелдер емес, "жолдас" бола алады. <ref>Wollstonecraft, «Vindications», 192.</ref> Уолстонкрафт әйелдердің қоғамның пайдасыз безендірілуін немесе некеде сатып алынған мүлікті көрудің орнына, олар ерлер сияқты құқықтарға лайық деп санайды. "Әйел құқықтарының" көп бөлігі мінез-құлық кітаптарының авторларымен (Джеймс Фордис пен Джон Грегори) және философтармен (оның ішінде Жан-Жак Руссомен) әйелдердің білімі міндетті емес деп санайтын пікірталастарға арналған. Руссо "Эмиль" (1762) кітабында әйелдердің ерлердің ләззаты үшін білім алуы керек деп айтады.<ref>Kelly, 123; 126; Taylor, 14-15; Sapiro, 27-28; 13-31; 243-44.</ref> Уолстонкрафттың айтуынша, қазіргі уақытта әйелдердің көпшілігі ақымақ және үстірт, ("спаниельдер" және "ойыншықтар") ақыл-ойдың жетіспеушілігінен емес, ер адамдар олардың білімге қол жетімділігін жауып тастағандықтан. Уолстонкрафт білімнің жетілмегендігіне байланысты әйелдердің алдында тұрған шектеулерді түсіндіруге баса назар аударады: "бала кезінен үйретілген, Сұлулық — әйелдің таяғы, ақыл денеге бейімделеді және өзінің алтын жалатылған торының айналасында жүріп, тек түрмені безендіруге тырысады". <ref>Wollstonecraft, «Vindications», 157.</ref> Егер ерте жастан бастап олардың барлық көңілі - Сұлулық пен сыртқы жылтырға бағытталмаса, әйелдер қолдарын көпке жеткізуге болар еді дейді. <ref>Kelly, 124-26; Taylor, 14-15.</ref> Уолстонкрафт өмірдің белгілі бір салаларында, мысалы, этикада гендерлік теңдікке шақырса да, ол ерлер мен әйелдер тең деп айтпайды. <ref>См. у Wollstonecraft, «Vindications», 126, 146.</ref> Ол ерлер мен әйелдердің Құдайдың көз алдында тең екенін айтады, алайда бұл ерлердің күші мен ерлігінің артықшылығы туралы мәлімдемеге қайшы келеді. <ref>Wollstonecraft, «Vindications», 110.</ref> Кітаптың белгілі бөлігінде Уолстонкрафт екі түрлі мағынамен былай деп жазады: <ref>Wollstonecraft, «Vindications», 135.</ref> Мен заттардың бар тәртібін өзгерткім келеді деген қорытынды жасаудың қажеті жоқ. Мен қазірдің өзінде дене бітіміне байланысты ер адамдарда жақсылыққа ие болатын ізгіліктің үлкен дәрежесі бар сияқты деп ойладым. Мен жалпы жыныстар туралы айтып отырмын, бірақ ерлердің ізгіліктері табиғи түрде әр түрлі болуы керек деген тұжырым жасаудың көлеңкесін көрмеймін. Шынында да, ізгіліктің бір ғана мәңгілік стандарты болса, бұл қалай мүмкін болады? Сондықтан, егер мен дәйекті түрде айтысатын болсам, онда ерлер мен әйелдер бір бағытта жүреді деген қорытындыға келуім керек - Құдай сияқты, ол да бар. Оның гендерлік теңдікке қатысты екіұштылығы Уолстонкрафтты қазіргі заманғы тұжырымдамадағы феминистерге сөзсіз жатқызуға кедергі келтіреді (әсіресе "феминизм" анықтамасы кейінірек пайда болды).<ref>Слова «feminist» и «feminism» не появились до 1890-х годов. «Oxford English Dictionary», см. у Taylor, 12; 55-57; 105—106; 118-20; и у Sapiro, 257-59.</ref> Уоллстонкрафттың өз мақаласындағы ең қатал сыны жалған және аса сезімтал, әсіресе әйелдерге қатысты болды. Ол сезімталдыққа бой алдырған әйелдерді "кез-келген сәттегі сезім импульсі қозғалады" және "олардың сезімдерінің жемі" бола отырып, ақылға қонымды ойлана алмайды деп жазады.<ref>Wollstonecraft, «Vindications», 177.</ref> Уоллстонкрафт өздеріне ғана емес, бүкіл өркениетке зиян келтіреді деп мәлімдейді: олар өркениеттің дамуына көмектеспейді (18 ғасырдағы танымал идея), керісінше, оны жойып жібереді. Уоллстонкрафт ақыл мен сезім бір-біріне тәуелсіз өмір сүруі керек деп санамайды, керісінше, олар бірін-бірі толықтыруы керек деген пікірді ұстанады.<ref>Jones, 46.</ref> Уоллстонкрафт өзінің негізгі философиялық дәлелдерінен басқа белгілі бір білім беру жоспарын ұсынады. "Әйелдер құқығы" кітабының он екінші тарауында - "ұлттық білім туралы" - ол барлық балаларды "ауылдың күндізгі мектебіне" жіберу керек дейді. Сондай-ақ, балалар үйде "үйге деген сүйіспеншілік пен отбасылық ләззат алу үшін" бастауыш білім алуы керек. Ол сондай-ақ оқыту бірлескен болуы керек деп санайды, өйткені ерлі-зайыптылар "қоғамның цементі" болып табылатын ерлер мен әйелдер "бір үлгі бойынша тәрбиеленуі" керек. <ref>Wollstonecraft, «Vindications», глава 12; см. также у Kelly, 124-25; 133-34; Sapiro, 237 и след.</ref> Уолстонкрафт "ең табиғи күй" деп сипаттайтын орта тапқа жатады. "Әйел құқығы" кітабы көп жағдайда әлем туралы буржуазиялық идеяларды білдіреді, <ref>Kelly, 128 и след.; Taylor, 167-68; Sapiro, 27.</ref> орта таптың қарапайымдылығы мен кәсіпкерлік рухын көтермелейді, ақсүйектердің пайдасыздығына шабуыл жасайды. Сонымен бірге Уолстонкрафт мемлекеттік білім беру жоспарында тоғыз жасқа толғаннан кейін кедейлерді, керемет жетістікке жеткендерді қоспағанда, бай балалардан бөліп, басқа мектептерде оқытуды ұсынады. <ref>Wollstonecraft, «Vindications», 311; см. также у Taylor, 159-61; Sapiro, 91-92.</ref> === Романдары === [[Сурет:Otto Scholderer Lesendes Mädchen.jpg|thumb|«Читающая девушка» [[Шолдерер, Отто|Отто Шолдерера]] (1883). И в романе «Мэри», и в романе «Заблуждения женщины» Уолстонкрафт критикует женщин, воображающих себя сентиментальными героинями.]] Уолстонкрафт патриархалды неке институты әйелдерге зиянды ықпал жасайтындығы жайлы көзқараста болып, өзінің романдарында осы мәселені көтерген. "Мэри"({{lang-en|Mary: A Fiction}}) атты алғашқы романында бас кейіпкер материалдық себептермен сүймеген адаммен тұрмыс құруға мәжбүр болып, өміріндегі махаббат пен құштарлық сезімдерінің орнын толықтыру мақсатында некеден тыс романтикалық қатынас орнатқан әйел. "Марайя немесе әйелдің қателігі" (Maria; or, The Wrongs of Woman, 1798) атты өлімінен кейін жарық көрген бітірілмеген романы нағыз феминистік шығарма ретінде есептелді. <ref>Taylor, глава 9.</ref> Роман оқиғасы күйеуі тарапынан жындыханаға қамалған әйел төңірегінде өрбиді. Романда Мэри сияқты Марайя да некеден тыс "камераласпен" махаббаттық қарым-қатынас құрып, санитарлардың біреуімен достық қарым-қатынас орнатады. Уолстонкрафт "Әйел құқықтарын қорғау" трактатында сияқты романдарында да сәтті некелерді бейнелемеген. Нәтижесінде роман кейіпкері Мэри оның көзқарасы бойынша неке және некеге түсу қажеттілігі жоқ бақытты әлемге аттанады.<ref>Wollstonecraft, «Mary», 68. </ref> <ref>Poovey, 100—101; Taylor, 232-33.</ref> Екі жұмысы да сезімталдық идеясына — XVIII ғасырдың соңында танымал болған этика мен эстетикаға қатысты. Мэри - бұл сентименталды роман, ал Уолстонкрафт жанрдың негізін — әйелдерге зиян келтіретін философияны бұзуға тырысады, өйткені ол оларды эмоцияларға тым көп сенуге шақырады. "Әйелдің адасуы" романында кейіпкердің романтикалық қиялдарға, жасырын махаббат қатынастарына деген құштарлығы әсіресе зиянды болып көрінеді.<ref>Johnson, 60; 65-66; Kelly, 44; Poovey, 89; Taylor, 135; Todd, ''Women’s Friendship'', 210-11.</ref> Әйелдер арасындағы қарым — қатынас екі романда да маңызды, бірақ Мария мен Джемайманың, оның күңі арасындағы достық әдебиет тарихында үлкен маңызға ие. Аналық жанашырлыққа негізделген жоғары және төменгі сыныптағы әйелдер арасындағы бұл достық феминистік әдебиет тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі болып табылады, әр түрлі сыныптағы әйелдердің ортақ мүдделері бар екендігінің белгісі, өйткені олар әйел болып туылды.<ref>Todd, ''Women’s Friendships'', 208; 221-22; Johnson, 67-68; Taylor, 233; 243-44; Sapiro, 155.</ref> === Швецияда, Норвегияда және Данияда жазылған хаттар(1796) === Швеция, Норвегия және Данияда жазылған хаттар жинағы - жол жазбаларының жеке жинағы. Бұл жиырма бес хат көптеген тақырыптарды қамтиды: Скандинавия мен оның халықтары туралы Әлеуметтік ойлар, философиялық мәселелер, Имлеймен қарым-қатынас (мәтінде оның аты аталмайды). Керемет риториканы қолдана отырып, Уолстонкрафт өзінің жеке басы мен қоғам арасындағы қатынасты зерттейді. Руссоның күшті әсерін көрсете отырып," Швецияда, Норвегияда және Данияда жазылған хаттар "өзінің" жалғыз армандаушының серуендеуі"(1782) кітабында көтерілген тақырыптарды дамытады:"...адам бақытының қайнар көзін табу, материалдық тауарлардың стоикалық ауытқуы, табиғаттың экстатикалық құшағы және сезімнің түсінудегі маңызды рөлі". <ref>Favret, 104; Sapiro, 286-87.</ref> Алайда, Руссо ақыр соңында қоғамға қарсы тұрса да, Уолстонкрафт отбасы институтын және технологиялық прогресті дәріптейді.<ref>Favret, 105—106.</ref> [[Сурет:Frederic Edwin Church The Icebergs.jpg|thumb|left|«Айсберги» [[Чёрч, Фредерик Эдвин|Фредерика Эдвина Чёрча]] (1861)]] Уолстонкрафт субъективті тәжірибені қолдайды, әсіресе табиғатқа қатысты, жоғары және сезімталдық арасындағы байланысты зерттейді. Көптеген хаттар Скандинавияның таңғажайып пейзажын және автордың осы табиғи әлеммен эмоционалды байланыс орнатуға деген ұмтылысын сипаттайды. Осылайша, мұнда ол алдыңғы жазбаларға қарағанда қиялға көбірек мән береді.<ref>Myers, «Wollstonecraft’s ''Letters''», 167; 180; Poovey, 83-84; 106; Kelly, 189-90.</ref> Әдеттегідей, Уолстонкрафт әйелдердің азаттығы мен білімін қорғайды. <ref>Myers, «Wollstonecraft’s ''Letters''», 174; Favret, 96; 120; 127.</ref> Алайда, бұрынғы шығармалардан айырмашылығы, ол сауда рухының қоғамға зиянды әсерін суреттейді, материалдық байланыстар әлемімен көркемдік байланысты қарама-қарсы қояды, оны Имлеймен қарым-қатынасына ауыстырады. <ref>Favret, 119 и след.; Poovey, 93; Myers, «Wollstonecraft’s ''Letters''», 177; Kelly, 179—181.</ref> "Швецияда жазылған хаттар ..." жинағы 1790 жылдардағы ең танымал Уолстонкрафт кітабы болды. Ол жақсы сатылып, көптеген сыншылардан оң пікірлер жинады. Ол туралы Годвин бұл кітап "жазушыға ғашық болу үшін" арналған деп жазды. Хаттар ұқсас тақырыптар мен эстетиканы қолданған Уильям Уорсворт пен Сэмюэл Тейлор Колеридж сияқты романтикалық ақындарға әсер етті. <ref>Todd, 367; Kaplan, «Mary Wollstonecraft’s reception», 262; Sapiro, 35; Favret, 128.</ref> == Шығармалар тізімі == Бұл Мэри Уолстонкрафттың шығармаларының толық тізімі. Егер басқаша көрсетілмесе, олар алғашқы басылымдар болып табылады. <ref>Sapiro, 341 и след.</ref> === Шығармалары === * Өмірдің маңызды қарыздарындағы әйел мінез-құлқы туралы ойлармен қыз тәрбиелеу туралы ойлар = қыз тәрбиелеу туралы ойлар; әйел мінез-құлқы туралы, өмірдің маңызды міндеттері туралы ойлармен. - Лондон: Джозеф Джонсон, 1787. * Мэри = Мэри: Көркем Әдебиет. Джозеф Джонсон, 1788. * Шындықты шынайы әңгімелер, сезімдерді басқаруға және ақыл-ойды шындық пен мейірімділіктің үлгісіне айналдыруға арналған әңгімелер = шынайы өмірдің түпнұсқа әңгімелері; тіркемелерді реттеуге және ақыл-ойды шындық пен жақсылыққа қалыптастыруға арналған әңгімелер. Джозеф Джонсон, 1788. * Әйелдер хрестоматиясы немесе проза мен өлеңдегі әр түрлі шығармалар, ең жақсы жазушылардан таңдалған және тиісті тақырыптардың астына орналастырылған, жас әйелдерді жақсарту үшін = әйел оқырман; немесе проза мен өлеңдегі әр түрлі шығармалар; ең жақсы жазушылардан таңдалған және тиісті тараулардың астына орналастырылған; жас әйелдерді жақсарту / астында. ред. М. Уолстонкрафт [псевд. "Крессвик Мырза". - Лондон: Джозеф Джонсон, 1789. * Адам құқықтарын қорғау, құрметті Эдмунд Беркке жазған хатында = адам құқықтарын қорғау, құрметті Эдмунд Беркке жазған хатында. Джозеф Джонсон, 1790. * Моральдық және саяси тақырыптарға сыни көзқараспен әйелдердің құқықтарын қорғау = моральдық және саяси тақырыптарға шектеулері бар әйелдердің құқықтарын қорғау. - Лондон: Джозеф Джонсон, 1792. * Доктор Грегоридің қыздарының мұрасын сынаған әйелдердегі жыныстық мінез туралы басым пікір ["әйелдер құқығы" кітабынан] = әйелдердегі жыныстық мінез туралы басым пікір, доктор Грегоридің қыздарына мұрасы шектеулі / / Жаңа жыл сайынғы тіркелім. - 1792. - Б.457-466. * "Француз төңкерісіне тарихи және моральдық көзқарас және оның Еуропаға әсері" (Джозеф Джонсон, 1794). * Швецияда, Норвегияда және Данияда қысқа тұру кезінде жазылған хаттар = Швеция, Норвегия және Данияда қысқа тұру кезінде жазылған хаттар. - Лондон: Джозеф Джонсон, 1796. * Поэзия және табиғат сұлулығына деген құштарлық туралы = поэзия және табиғат сұлулығына деген құштарлық туралы / / ай сайынғы журнал. - Сәуір 1797. * Әйелдің адасуы немесе Мэри = әйелдің реніштері немесе Мария / / автордың әйел құқығын қорғау туралы өлімнен кейінгі шығармалары / астында. Джозеф Джонсон, 1798. [өлімнен кейінгі басылым, аяқталмаған] * Қиял үңгірі = қиял үңгірі / / автордың әйел құқығын қорғаудағы өлімнен кейінгі еңбектері / астында. Джозеф Джонсон, 1798. [өлімнен кейінгі басылым; фрагмент 1787 жылы жазылған] * Француз ұлтының қазіргі табиғаты туралы хат = француз ұлтының қазіргі табиғаты туралы хат / / автордың "әйел құқығын қорғау" / Под. Джозеф Джонсон, 1798. [1793 жылы жазылған өлімнен кейінгі басылым] * Балаларды басқару туралы хаттардың үзіндісі = балаларды басқару туралы хаттың үзіндісі / / автордың әйел құқығын қорғауға арналған Өлімнен кейінгі еңбектері / астында. Джозеф Джонсон, 1798. [өлімнен кейінгі басылым, аяқталмаған] * Сабақтар = сабақтар / / автордың әйел құқығын қорғауға арналған Өлімнен кейінгі еңбектері / астында. Джозеф Джонсон, 1798. [өлімнен кейінгі басылым, аяқталмаған] * Кеңестер = кеңестер / / автордың әйел құқығын қорғау туралы өлімнен кейінгі еңбектері / астында. Джозеф Джонсон, 1798. [өлімнен кейінгі басылым; ешқашан жазылмаған "әйелдер құқығы" кітабының екінші томына жазбалар] * [Анонимді түрде жарияланған әртүрлі мақалалар] / / аналитикалық шолу. - 1788-1797. === Аудармалар === * Necker, J. діни пікірлердің маңыздылығы туралы = religious Opinion Importance / M. Wollstonecaft аудармасы. Джозеф Джонсон, 1788. * де Камбон, М.Г. В. Д. В. жас жігіттердің достарына жазған хаттары = жас Грандисон. Достарына жастардың хаттарының сериясы / M. Wollstonecaft аудармасы. Джозеф Джонсон, 1790. * Salzmann, C. G. балалардың ата-аналарға кіріспе үндеуімен пайдалануға арналған моральдық Элементтер = балалардың пайдалануы үшін моральдық Элементтер; ата-аналарға кіріспе үндеуімен / M. Wollstonecaft аудармасы. Джозеф Джонсон, 1790. == Сілтемелер == * {{gutenberg author| id=Mary+Wollstonecraft+(1759-1797) | name=Mary Wollstonecraft}} * [http://www.gutenberg.org/etext/16199 «Memoirs of the Author of a Vindication of the Rights of Woman»] Уильяма Годвина в проекте «Гутенберг» * [http://books.google.com/books?id=qhcFAAAAQAAJ&printsec=titlepage&source=gbs_summary_r&cad=0&hl=ru «Vindication of the Rights of Woman» (издание 1796 года)] в проекте «Google Поиск книг» * [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=226&Itemid=28 «An Historical and Moral View of the Origin and Progress of the French Revolution»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514140706/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=226&Itemid=28 |date=2008-05-14 }} на сайте libertyfund.org * [http://victorian.lang.nagoya-u.ac.jp/concordance/wollstonecraft/ Конкорданс произведений Уолстокрафт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070426093237/http://victorian.lang.nagoya-u.ac.jp/concordance/wollstonecraft/ |date=2007-04-26 }} * [http://www.sterneck.net/literatur/blake-mary/index.php Стихотворение «Mary»] [[Уильям Блейк]] на сайте sterneck.net{{Wikiquote|en:Mary Wollstonecraft|Mary Wollstonecraft}} {{Wikisource-old|en:Author:Mary Wollstonecraft|Mary Wollstonecraft}} {{Commons}} == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} [[Санат:1759 жылы туғандар]] [[Санат:1797 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Британия жазушысы]] gy74hw7y1ppqxkjpkgcnlogfvdq6uak 0 188443 3609574 1818463 2026-05-27T10:09:39Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609574 wikitext text/x-wiki {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Швейцария}} |Қазақша атауы = Санкт-Галлен кантоны |Шынайы атауы = Sankt Gallen |Елтаңба = Coat of arms of canton of St. Gallen.svg |Ту =Flag of Canton of Sankt Gallen.svg |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = Швейцария |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = |Статусы = |Кіреді = |Енеді = |Астанасы = [[Санкт-Галлен]] |Ірі қаласы = |Ірі қалалары = |Құрылды = |Таратылған уақыты = |Басшысы = |Басшының түрі = |Басшысы2 = |Басшының түрі2 = |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |Место по ВВП = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = неміс |Тілдері = |Тұрғыны = 453 мың |Санақ жылы = 2003 |Пайызы = |Халық саны бойынша орны = |Тығыздығы = |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессионалдық құрамы = |Жер аумағы = 2026 |Жер аумағының пайызы = |Жер аумағы бойынша орны = 6 |Максималды биіктігі = |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Ендік = |Бойлық = |Карта = Swiss Canton Map SG.png |Карта ені = 250 |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = SG |Сайты = http://www.sg.ch/ |Commons санаты = |Түсініктемелер = }} '''Санкт-Галлен''', немесе '''Сен-Галлен''' ({{lang-de|Sankt Gallen}}, немесе ''St. Gallen'', {{lang-fr|Saint-Gall}}) — [[Швейцария]]дағы солтүстік-шығысында орналасқан [[Швейцарияның әкімшілік бөлінуі|кантон]]. Астанасы — [[Санкт-Галлен]] қаласы. Халқы 471 152 мың адам. == Географиясы == [[Сурет:Karte Kanton St.Gallen Wahlkreise.png|thumb|left|Кантонның әкімшілік бөлінуі.]] Аумағы 2026 км² (кантондар арасында 6-шы орын). == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.sg.ch Official Page] (German) * [http://www.stadt-st-gallen.ch City of St. Gallen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180429153405/http://www.stadt-st-gallen.ch/ |date=2018-04-29 }} (German) [[Санат:Швейцария]] {{Switzerland-geo-stub}} m5opkb3jh6esgy9orvbjocsdiblzm2c 0 200609 3609585 2970712 2026-05-27T10:18:03Z 1nter pares 146705 3609585 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Динияр Билялетдинов |толық аты = Динияр Ринатович Билялетдинов |лақап аты = Биля, Билли, Биляш, Бил |сурет = Diniyar Bilyaletdinov.jpg |сурет ені = 250px |атауы = |туған күні = 27.2.1985 |туған жері = [[Мәскеу]] |азаматтығы = {{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |бойы = 186 см<ref>[http://spartak.com/main/team/first/20855/ ОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ ФУТБОЛЬНОГО КЛУБА СПАРТАК МОСКВА]{{ref-ru}}</ref> |салмағы = 77 кг |позиция = [[Жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = еркін агент |номері = |клубтары = {{футбол карьерасы |2004—2009|{{flagicon|RUS}} [[Локомотив (футбол клубы, Мәскеу)|Локомотив (Мәскеу)]] | (150) 31 |2009—2012|{{flagicon|England}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]] | 59 (8) |2012—2015|{{flagicon|RUS}} [[Спартак (футбол клубы, Мәскеу)|Спартак (Мәскеу)]]| 24 (4) |2014|{{аренда}}{{flagicon|RUS}} [[Анжи]]|11 (2) |2014—2015|{{аренда}}{{flagicon|RUS}} [[Торпедо (футбол клубы, Мәскеу)|Торпедо (М)]]|17 (2) |2015—2017|{{flagicon|RUS}} [[Рубин (футбол клубы)|Рубин]]|14 (2) |2017—2018|{{flagicon|Литва}} [[Ритеряй|Тракай]]|34 (12)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2005—2012|{{flagicon|RUS}} [[Ресей Ұлттық футбол құрамасы|Ресей]]|46 (6)}} }} '''Динияр Ринатұлы Билялетдинов''' ({{lang-tt|Динияр Ринат улы Билалетдинев, Diniər Rinat uğlı Bilaletdinev}}; [[27 ақпан]] [[1985 жыл|1985]], [[Мәскеу]]) — [[Ресей]] [[футбол]]шысы, жартылай қорғаушы. 2008 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. == Өмiрбаяны == Динияр Билялетдинов [[1985 жыл|1985]] жылы [[27 ақпан|ақпаның 27]] жұлдызында [[Мәскеу]] қаласында дүниеге келген. Оның әкесi — Ринат Билялетдинов — әйгелi футболшы және бапкеры, анасы — Аделия Билялетдинова. === Карьерасы === Диниярың бірінші клубы [[Мәскеу]]нiң "[[Локомотив (футбол клубы, Мәскеу)|Локомотив]]" болды. "Локомотивта" Динияр 150 інде алаңға шықты және 31 гол соқты. 2009 жылында ол [[Дэвид Мойес]]тың шақыртуымен "Эвертон" командасында ауысып келді. [[2012 жыл]]ы [[23 қаңтар]]да [[Спартак (футбол клубы, Мәскеу)|Спартак]] командасында келдi.<ref>[http://www.championat.com/football/news-1061245-spartak-oficialno-objavil-o-dogovorjonnosti-po-biljaletdinovu.html «Спартак» официально объявил о договорённости по Билялетдинову] {{ref-ru}}</ref> == Жетістіктері == === Командалық === {{flagicon|RUS}} '''Ресей құрама командасы|''' *[[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|Еуро 2008]] дүркін қола жүлдегері: 2008 {{flagicon|RUS}} '''Локомотив (Мәскеу)''' *[[Футболдан Ресей чемпионаты|Ресей Чемпионатының чемпионы]]: 2004 * [[Футболдан Ресей чемпионаты|Ресей Чемпионатының]] екi дүркін қола жүлдегері ('''2'''): 2005, 2006 * [[Футболдан Ресей кубогы|Ресей Кубогының]] иегері: 2006/07 * [[Футболдан Ресей суперкубогы|Ресей СуперКубогының]] иегері:: 2005 == Клубтық карьера кестесі == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |- style="background:beige" !rowspan="2" width=140|Клуб !rowspan="2"|Маусым !colspan="2"|Лига !colspan="2"|Кубогтар !colspan="2"|Еурокубоктар !colspan="2"|Прочее !colspan="2"|Барлығы |- style="background:beige" !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар |- |rowspan="7" align=center valign=center|{{flagicon|RUS}} '''[[Локомотив (футбол клубы, Мәскеу)|Локомотив]]''' |align="center"|2004 |align="center"|25 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !27 !5 |- |align="center"|2005 |align="center"|29 |align="center"|8 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|12 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 !43 !9 |- |align="center"|2006 |align="center"|29 |align="center"|3 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !34 !4 |- |align="center"|2007 |align="center"|28 |align="center"|3 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|6 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 !39 !8 |- |align="center"|2008 |align="center"|26 |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 !28 !9 |- |align="center"|2009 |align="center"|13 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !14 !3 |- style="background:lemonchiffon" |Барлығы !150!!31!!13!!3!!20!!4!!2!!0!!185!!38 |- |rowspan="4" align=center valign=center|{{flagicon|England}} '''[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]''' |align="center"|2009/2010 |align="center"|23 |align="center"|6 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|7 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !33 !7 |- |align="center"|2010/2011 |align="center"|26 |align="center"|2 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !32 !2 |- |align="center"|2011/2012 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !12 !0 |- style="background:lemonchiffon" |Барлығы !59!!8!!11!!0!!7!!1!!0!!0!!77!!9 |- |rowspan="2" align=center valign=center|{{flagicon|RUS}} '''[[Спартак (футбол клубы, Мәскеу)|Спартак]]''' |align="center"|2011/2012 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !4 !0 |- style="background:lemonchiffon" |Барлығы !4!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!4!!0 |- style="background:beige" !colspan="2"|Барлығы !213!!39!!24!!3!!27!!5!!2!!0!!266!!47 |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [http://www.evertonfc.com/player-profile/diniyar-bilyaletdinov «Эвертон» ресми сайтындағы профиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729163508/http://www.evertonfc.com/player-profile/diniyar-bilyaletdinov |date=2010-07-29 }} {{ref-en}} * [http://www.championat.com/football/_england/386/player/503.html Чемпионат.com сайтындағы профиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124749/http://www.championat.com/football/_england/386/player/503.html |date=2016-03-04 }} {{ref-ru}} [[Санат:Ресей футболшылары]] [[Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары]] [[Санат:Эвертон ФК ойыншылары]] [[Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары]] [[Санат:Рубин ФК ойыншылары]] [[Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары]] [[Санат:Анжи ФК ойыншылары]] [[Санат:Тракай ФК ойыншылары]] 6wm6ba5fmgnt3eczrv66dequuzxjiht 0 201706 3609674 3498283 2026-05-27T10:57:32Z 1nter pares 146705 3609674 wikitext text/x-wiki {{Музыкалық топ |Топ атауы = Dong Bang Shin Ki |Шынайы атауы = TVXQ <br /> 東方神起 |Логотипі = |Логотип ені = |Суреті = TVXQ in Paris France.JPG |Сурет тақырыбы = |Сурет ені = |Фон = |Жанры = |Белсенділік жылдары = [[2003 жыл]] – бүгінгі күн <ref name="hiatus">{{cite web|url=http://www.sanspo.com/geino/news/100403/gnj1004031822017-n1.htm|title=東方神起の活動休止を発表…今後はソロ活動へ|date=2010-04-03|work=[[Sankei Shimbun]]|publisher=[[Sanspo]]|language=Japanese|accessdate=2010-04-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJZSy32|archivedate=2012-03-19}}</ref> |Мемлекет = {{KOR}} |Қайдан = [[Сеул]] |Тілі = [[корей тілі|корей]] <br /> [[жапон тілі|жапон]] <br /> [[қытай тілі|қытай]] <br /> [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Басқаша атауы = {{lang|ko|동방신기}} Dong Bang Shin Ki<br />DBSK<br />({{lang|zh|東方神起}})({{lang|zh|東方神起}}) Dōngfāngshénqǐ <br /> ({{lang|ja|東方神起}}) Tōhōshinki |Лейблі = [[S.M. Entertainment]]<br/>([[Оңтүстік Корея]])<br> [[Avex Group]]<br/>([[Жапония]])<br> |Басқа да жобалары = |Құрамы = Юноу Юнхо <br /> Макс Чханмин |Бұрынғы қатысушылары = Хиро Джэджун <br /> Сиа Джунсу <br /> Микки Ючхон |Сайты = http://tvxq.com/ }} '''Dong Bang Shin Ki''' ({{lang|ko|동방신기}}; Дон Бан Шин Ки/Тоң Баң Син Ги) — [[Оңтүстік Корея]] поп-тобы, бүгінгі күні [[Азия]]дағы әйгілі поп-топтардың бірі. Алғашында ұжым бес қатысушыдан тұратын: [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]], [[Хиро Джэджун]], [[Сиа Джунсу]], [[Микки Ючхон]] және [[Макс Чханмин]]. [[2010]] жылдан бастап топ құрамы [[дуэт]]ке дейін азайды. Олардың әуені — бұл [[поп-музыка]], [[R&B]], [[хип-хоп]] барлығының араласып келген түрі, [[рок]] әуендер болса аз кездеседі.<ref>{{cite news|coauthors= Lee Jinjoo, Jessica Kim, Shim Nara|title= Korean boy-band TVXQ finds motherly love in Asia|work= [[Reuters]] |url= http://www.reuters.com/article/lifestyleMolt/idUSSEO16326720071030?pageNumber=1|accessdate= 2007-11-19|date= 10 қазан 2007}}</ref> «Dong Bang Shin Ki» (DBSK) (хангыль: 동방신기, ханчча: 東方神起) тобының атауы «Шығыстың біртума құдайлары» деп аударылады. Сонымен қатар олар «Dong Fang Shen Qi» (Dōngfāngshénqǐ) және «Tong Vfang Xien Qi» (TVXQ) тобы ретінде қытайлық жанкүйерлеріне, ал [[Жапония]]да «Tohoshinki» (THSK) тобы ретінде белгілі.<ref name="RGOTE">{{cite news | title=Idol Group TVXQ, Number 1 On The Oricon Charts|publisher= Star News|url= http://star.moneytoday.co.kr/view/stview.php?no=2007080211124265650&EVEC|accessdate = 2008-09-01|date= 2007-08-02}}</ref> [[Сурет:TVXQ in BKK.jpg|thumb|300px|left|2009 жылғы SMTown-ың концерті]] [[2008]] жылы 16-шы «[[Purple Line]]» жапон синглынің шығарылымымен байланысты [[Орикон чарты]]нда [[дебют]]қа шықты (яғни, бірден ән шыға салысымен бірінші орынды иеленді), DBSK тобы [[Сингл (ән)|синглы]] «нөмір бір» орнын иеленді, осымен бесінші жапондық емес, азиаттық және тек қана жігіттерден құралған шетелдік топ ретінде әйгілі болды. 23-ші «[[Dōshite Kimi o Suki ni Natte Shimattandarō]]» атты сингл шығарылған соң, жарыққа шыға салысымен чартта тек қана бірінші орынды иеленген қатарынан 3 синглдері жаңа рекорд орнатты. [[2009]] жылы 25-ші «[[Bolero]]» атты сингл жарық көріп, өздері орнатқан рекордтан да асып түсті. Осылайша, DBSK тобы алдыңғы қатардығы жапондық емес әншілер атанып, апталық [[Орикон]]да «нөмір бір» деген мәртебелі 5 синглдың иегері атанды.<ref name="fifthno1">{{citeweb|title= TVXQ, won first place in four consecutive singles|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/62483/full/|publisher=[[Oricon]] |accessdate= 2009-02-07|date= 2009-01-27}}</ref><ref>{{citeweb|title=TVXQ on Oricon Weekly 1, the first foreign artist record five consecutive No. 1|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200901271256231001|publisher=Newsen |accessdate= 2009-02-07|date=2009-01-28}}</ref> [[2010]] жылы ақпан айында алғашқы жапондық әндер жинағы жарық көріп, бірінші аптасында-ақ 413.000 көшірмесі сатылып кетті. Бұл DBSK-лықтар үшін бірінші аптада ғана қол жеткізген қыруар сатылымдары үшін шетелдік орындаушылар арсындағы орнатқан тағы бір жаңа рекордтары болды. [[1995]] жылы тіркелген (379.000 көшірме) [[Бон Джови]]дің жеткен рекордынан анағұрлым асып түсті. Соттық тергеуден кейін DBSK тобының 3 орындаушысы ([[Хиро Джэджун]], [[Сиа Джунсу]], [[Микки Ючхон]]) [[Жапония]]ға [[2010]] жылы «[[JYJ]]» триосы ретінде қайта бастады. Ал кейінірек, қазан айында ағылшын тіліндегі «The Beginning» атты әндер жинағы жарық көрді. Бұл кезде топтың қалған екі орындаушылары [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]] мен [[Макс Чханмин]] әлі «[[SM Entertainment]]»-пен келісім-шартта жүрген еді, топтың бастағы «Dong Bang Shin Ki» атауымен музыкалық мансапты жалғастыра берді. Топқа жаңа орындаушы қабылданбайды және ол квинтеттен ресми түрде дуэтке айналады деп хабарлады. Бұл топтың алғашқы корейлік «Keep Your Head Down» атты әндер жинағы [[2011]] жылдың [[5 қаңтар]]ында жарық көрді, ал алғашқы жапондық сингл — [[2011]] жылдың 26 қаңтарында жарық көрді. == Топ құрамы == === Ағымдағы құрам === * Чон Юнхо — [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]] (қоңыр дауыс, топ басшысы) * Сим Чханмин — [[Макс Чханмин]] ([[тенор]]) === Уақытша бөлінген топ мүшелері === * Ким Джунсу — [[Сиа Джунсу]] ([[тенор]]) * Пак Ючхон — [[Микки Ючхон]] ([[бас-баритон]]) * Ким Джэджун — [[Хиро Джэджун]] ([[тенор]]) == Орындаушылар мен топ мүшелері жайында негізгі мәлімет == Алғашқы ресми бастамамен сахнаға «Dong Bang Shin Ki» тобы [[2003]] жылдың желтоқсан айында [[BoA]] мен [[Бритни Спирс]]тің [[концерт]]інде шықты (негізі олар бұған дейін де сахналардан көрініп жүрген). Олар «O Holy Night» атты бірінші синглынан алынған «[[Hug]]» әнін [[BoA]]-мен бірге орындап шықты. DBSK тобының алғашқы орындаушысы — [[Сиа Джинсу]] болды. Ол 12 жасында телевизиялық жас дарындар байқауына қатысып, ол кездегі төрешілер [[Мун Хиджун]] (ағыл. Moon Hee Jun) мен Канътха (ағыл. Kangta) болатын. Вокалдық шеберлігі басым түскен Сиа, төрешілерді жақсы әсерде қалдырады, Джунсуды таңдап алып олар оның вокалын кәсіби түрде жаттықтыра бастайды. Джунсу өзіне «Сиа» деген лақап атты алады, өйткені бұл есім «[[Азия]]» сияқты қысқа ғана болды. Екінші орындаушысы, би байқауындағы жеңісінің арқасында DBSK тобына мүше болған — [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]] болды. Бұған дейін ол backup-биші, корей әншісі [[Dana]]-ның қасында рэп-вокалшы болып жүрді. Сонымен қатар ол [[Қытай]]дағы корей әншілеріне қолдау көрсетіп жүрген еді. Ол өзіне «U-Know» деген лақап атты алды, өйткені бұл оның шын есімі Юнхомен аттас еді. Ағылшын тілінен аударғанда «U-Know» сөзі — «Сен білесің» («You know») деген мағынаны білдіреді. Юнхо DBSK-дің топ басшысы. Үшінші орындаушы [[Хиро Джэджун]], [[SM Entertainment]] тыңдауына қатысу үшін туған қаласы [[Чхунчхон-Намдо]]дан кетуге мәжбүр болды. Бұл топтың құрамына енбес бұрын ол жоқшылық пен аштықтын азабын тартты, пәтер төлемдерінен құтылу үшін қан тапсырып тұруға дейін барды. Оның «Hero» атты лақап аты (ағыл. «Батыр») ол корейше «Ёнъун» деген лақап атынан шыққан, яғни «батыр» деп аударылады. Хиро, 5000 адамнан тұратын аудиторияда тыңдаудан өтті. Ол жеңді, өйткені оның дауысы әдемі еді және бұл оған DBSK тобынның мүшесі болуға үлкен себепкер болды. Төртінші орындаушы, [[Макс Чханмин]], DBSK тобынның ең жас мүшесі. Джунсу сияқты ол да төрешілерге жақсы әсер қалдырды, осылайша ол таңдалды. Ол топқа Чхвеган Чханмин есімімен қосылды. Чхвеган корей тілінен аударғанда «ең жақсы» деген мағынаны білдіреді, сондықтан Чханмин ағылшындық нұсқасы ретінде «Мах» деген лақап атты таңдады. Топтың дебютқа шығуына алты ай қалғанда бесінші орындаушы — [[Микки Ючхон]] келіп қосылды. Ол Виргиния штатында ([[АҚШ]]) 4 жыл тұрып, ән айту байқауындағы жеңісінің арқасында SM Entertainment-ке тап болды. Осыдан кейін оған SM Entertainment-пен келісім-шартқа отыруға ұсыныс жасалды. Ючхонның лақап аты «Micky» ханччадан (қытай иероглифтері) аударғанда «Жасырын қару» деген мағына береді, яғни Миккидің музыкалық индустрияның жасырын қаруы болғысы келгенін айшықтайды. Сонымен қатар «Micky» — Ючхонның Виргинияда тұрған кезіндегі есімі еді. Ючхонның інісі — [[Юхван]] (Рики) — [[2012]] жылдан бастап корей шоу-бизнесінде актер және модель ретінде тасы өрге домалады. «Dong Bang Shin Ki» дебютынан кейін үш айдан соң жүйелі түрде корей музыкалық чарттарында алдыңғы орындарды иелене бастады. Содан бері олар [[Корея]]да № 1 топ ретінде белгілі болды. DBSK тобы жанкүйерлерінің ресми клубы «[[Cassiopeia]]» деп аталады — бұл атау [[галактика]]дағы 5 жұлдыздан тұратын шоқжұлдыздың атауы, яғни топ мүшелерінің де саны соған негізделіп 5 адамнан құралған. Дегенмен DBSK тобы тыңдаушыларға [[а капелла]] — тобы ретінде ұсынылды. Топтың негізгі әуені [[k-pop]] және [[j-pop]]. Олардың жаңа шыққан әні мен синглы — «Hug», Бабблгам-поп стилінде орындалған, бірақ келесі сингл «[[The Way U Are]]» dance/[[R&B]] стилінде орындалды, бұл әнде жігіттер стильді киімдер киіп және заманауи би мәнерлерін алып шықты. Алайда, бірінші үнтаспалары 믿어요 (I Believe…) музыкалық шығарманың бір түрі — баллада ретінде шығарылды. DBSK жылды Рождестволық ән жинағымен тамамдады, оның ішінде әннің а капелла-нұсқасы «Jesus, Joy of Man’s Desiring» болды. [[2004]] жылы топ орындаушылары әншілік бастамаларын ән орындау шеберлігін жан жақтылы қамтып, әр түрлілікпен көрсете білді. Екінші, үшінші ән жинақтарында да осыған сәйкес стильдердің араласып келуіне байланысты алдыңғы ән орындау мәнерлерінен таймай, соны ұстанып отырды. Мәселен, екінші ән жинағының синглы билеуге болатын әндерден, тіпті баллада және әуезді әуендерден тұратын поп-музыка стилінде де болды. Сонымен қатар, топ орындаушылары кейіннен [[Корея]] мен [[Жапония]]да шығарылған а капелла-трек жазбасын ресми ән жинақтары үшін қолданды. Жапонияда шығарылған 13-ші «Hug» синглының әуенін әнге салып а капелла стилінде өздерінің 2nd Live Tour in Japan гастрольдік сапарында дебютқа алып шықты. Жапон нарығына бұл топтың әндері Оңтүстік Кореядан келді. DBSK тобының жапондық жанкүйерлері көбінесе ересек жастағы адамдарды құрағандықтан, әнші жігіттер ауыр және жылдам орындалатын, стильді киімдер киіп, қиын, хореграфиялық биді талап ететін, әсіресе, [[Оңтүстік Корея]]да топтың хит әндерінде кездесетін, осындай әндерден гөрі, а капелла-әндерді, әуезді поп-әндерді орындауға тырысты. === Юно Юнхо === {{main|Чон Юнхо}} ==== Өмірбаяны ==== Юнхо — DBSK тобының көшбасшысы. Би жарысында жеңіске жетіп, Юнхо бұл топтан өз орнын ойып алды. Ол бұл топқа екінші мүшесі ретінде тіркелді. === Сим Чханмин === {{main|Сим Чханмин}} ==== Өмірбаян ==== Чанмин — DBSK тобының ең жас мүшесі, қайсар мінезді, ешкімге тәуелсіз болғанды ұнатады. Ата-анасы мұғалім болғандықтан ол мектеп тапсырмаларын бұлжытпай орындап отыратын. Оның жанұясы: ата-анасы және екі қарындасы. Жас болғанына қарамастан Чанмин топ арасында ой-өрісінің өткірлігі арқасында беделді болды, дегенмен кейде асыра тікмінездігі байқалатын. Әр нәрсеге өз пікірі бар. Жақсылап тойып тамақтанғанды жаны сүйеді, қалай десе де оның осы жасында бұл таңқаларлық жағдай емес еді. Көптің бәрі жей бермейтін аса қышқыл тағамдарды ұнатады. Макстың дауысы ерекше мықты, бір сұхбаттарында Юнхо оны басқа планеталық деп қалжыңдағаны бар. [[2008]] жылы 4ChaWon stars (яғни, 4-ші өлшемнің жұлдыздары, космостан келген жат адамдардай, басқаларға ұқсамайтын, сирек кездесетін, ерекше адамдар) тізімінде бірінші орынға шықты. Бұл тізімге тек атақты адамдар ғана ілігетін. Бұл тізімде Чанмин сонау 2007 жылы тіркелген, бірақ бірінші орынға 2008 жылдың 19-шы маусымында көтерілді. Қазіргі уақытта [[Кёнхи университеті]]нде (ағыл. Kyung Hee University) Микки Ючхонмен бірге оқып жүр. ==== Жеке дискография ==== * 2008.02.06 Two Hearts/WILD SOUL (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * «Tying Shells Together» (ЧунСу-мен бірлесе (DBSK); Лина & Сандей (CSJH); Рёук & Ёсон (Super Junior)) * «I love You» (соло на Rising Sun concert) * «When I first Kissed You» (жеке ән айтуы 'O' concert-те) * «Just Once» ==== Деректер ==== * Топ арасында ең бойшаң, жас болса да ой-өрісі жағынан ең ересегі деп атайды * Дауысы кең диапазонды, ерекше және мықты * Тамақ көп ішсе де, аз сөйлейді * Балалық арманы — телеарна дикторы болу * Ұнататын түсі — қан қызыл түс * Музыка бизнесінде үздігі болғысы келгендіктен, «Max» (максималды) лақап атын алды * Ұйқыны жаны сүйеді, оятып алу өте қиын * Бір сұхбаттарында суда жүзуді үйренгісі келетінін айтты * Кореяның басты университтерінің бірінде білім алуда * Ағылшын тілін үйренуде === Ким Джэджун === {{main|Ким Джэджун}} [[Сурет:(cropped)381px-LG 옵티머스 Q2 광고 사진 - JYJ(2).jpg|thumb|300px|Ким Джеджун]] ==== Өмірбаян ==== [[1986]] жылы туған Джэджун 2010 жылға дейін DBSK тобының жетекші-вокалисті болып келді. Сүйікті ісі — ас әзірлеу. Топ арасында ол «үлкен ағалары» немесе «аналары» рөлінде болды, топ мүшелеріне ән салуға қатысты көптеген сын айтып отырады. Өз ойын тура айтады, сондықтан кейде сол қылықтары үшін өзі де қиналады. Бос кезінде қиналмастан 15 тағамның түрлерін әзірлеп жібереді. Көпшілік, тіпті оның өзі де бірінші көргенде «суық» адам сияқты көрінеді дейді, алайда, оны жақынырақ таныған соң оның топтағы ең нәзік және қамқор екенін байқаға болады. Джэджунның жанұясы үлкен — өгей әкесі, анасы және 8 әпке-қарындастары, осыған қарағанда оның бойынан кейбір әйелге тән қылықтарды байқап қалуға болады. [[2006]] жылдың қараша айында Джэджунның асыранды бала екені белгілі болды, оның биологиялық анасы Хиро атақты болғанда ғана пайда болды. Сонымен қатар, тегі бірдей Хан аталатын ер адам биологиялық әкесімін деп жариялап, оның асырап алған ата-анасына қарсы сот ісін бастады. 80-ші жылдардың аяғында Хироның биологиялық анасымен ажырасып, әке болу құқынан бас тартқан. Топ жанашырлары оны баласымен ешқашан байланыста болмағандықтан, ақша үшін жанжал шығарды деп айып тақты. Осы кезде Хан мырза өзінің наразылықтарынан бас тартып, Джэджун оны әкесі ретінде қабылдағандықтан сот ісі ауыстырылды. Бір сұхбаттарында Джэджун екі анасының оған қамқор болып, аман жүруін қалайтынын айтты. Жасөспірім шағында өз бетінше жұмыс істеуге бел буып, ұзақ уақыт бойы қиналыста жүреді, кейіннен [[SM Entertainment]] тыңдауына қатысып, қабылданады. DBSK тобында Джэджун жасы жағынан ең үлкені болғанмен, көшбасшы рөлін өзіне Юнхо алды. Топ жігіттері үшін Хиро аналарындай еді — қамқор болып, топ мүшелерін тіпті тәтті тағамдармен «ауыздарын майлайтын». Осыған қарамастан, оны басқалар биязы, нәзік деп жатса, ол тек күліп қоятын. Басқа да сахна адамдары сияқты ол да шынайы өмірде басқаша. [[Қытай]] Синкун Вэйши (Xingkong Weishi) арнасында басталған сауалнамада оны «Азиядағы ең әдемі жігіт» ретінде мойындады. Оған 40 миллион адам дауыс берді. [[2008]] жылы Хиро [[Корея]] мен [[Жапония]]ның бірлесіп түсірген «Heaven’s Postal Delivery Man» драмасына түсті. [[2010]] жылдан бастап Джэджун «[[JYJ]]» тобының құрамында. [[Сурет:TVXQ - Bonjour Paris.jpg|thumb|300px|[[DBSK]] [[Париж]]да]] ==== Жеке дискография ==== * [2008.03.12] Keyword / Maze (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * "Just For One Day " * «Insa» Millionaire’s First Love фильміне саундтрек * «Maze» (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * «Footsteps» ==== Деректер ==== * Жұмсақ мінезді, байсалды * Дене бітімі ерекше: жіңішке бел, кең иықты * Табынушы қыздардың біріне үйленемін деп болжайды, екі қыз бір ұл сүюді армандайды * Өз дауысын жақтырмайды * Балалық арманы — печеньесі мол азық-түлік дүкенінің иесі болу * Миккимен бірге бір бөлмеде тұрады * Алдымен айтарын айтып, артынан ойланады * Өте әңгімешіл === Пак Ючхон === {{main|Пак Ючхон}} [[Сурет:LG 옵티머스 Q2 광고 사진 - JYJ(1).jpg|left|thumb|300px|Пак Ючхон]] ==== Өмірбаян ==== Пак Ючхо́н Оңтүстік Кореяда Сеулде туған, 6-шы сыныпта отбасымен бірге Солтүстік Вирджинияға (АҚШ) жер аударады. 2001 жылы музыкалық жарыста жеңіске жетіп, SM Entertainment ұсыныс жасады. Негізі, СМ тыңдауына ол АҚШ-та қатысады. Ата-анасы ажырасып, інісі өзіне қарап тұрған қысылтаяң кезеңдерді басынан өткеріп жүрген шақтары еді. DBSK тобына жұмыс жасауға Кореяға аттанғанда, жақындарын сағынатын. Оларды есіне алғанда, көздеріне еріксіз жас келетін. Қазіргі уақытта Кёнхи университетінде (ағыл. Kyung Hee University) білім алуда. 2010 жылы «Сонгюнгвандегі жанжал» драмасында басты рөлді сомдап шықты. ==== Жеке дискография ==== * Runaway/My Girlfriend (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * Tokyo Love Light ==== Деректер ==== * Ючхон — ең жүрегі жұмсақ топ мүшесі, жүлделер ұтқанда алғашқы боп көзіне жас алатын да сол * Топ ішіндегі ең байсалды жігіт * Ол суықты ұнатады, тіпті қыста да салқындатқышты қосып қояды * Сол қолында інісі сыйлаған білезікті тастамай тағып жүреді * Үйлену жайлы ойна кіріп те шықпаған * Демікпе ауруына шалдыққан, бірақ айтуынша ол ауруынан емделіп, қазір ит асырауда * DBSK тобына ең соңғысы боп қосылған * Қазір Корея азаматы болып есептеледі * Сән әлемін жақсы меңгерген, киім-кешекті күтіп киетіндіктен ұқыпты Хиро оған киімдерін кие тұруға беріп тұрады * 30 жасында әскерге барғысы келеді === Ким Джунсу === {{main|Ким Джунсу}} [[Сурет:Kim Junsu LG (2).jpg|thumb|300px|Ким Джунсу]] ==== Өмірбаян ==== Джунсудың дауысы тамаша (әнші және бұрынғы Мисс Корея болған анасынан берілсе керек), оны 12 жаста болғанда [[SM Entertainment]] өкілі байқап қалған еді. DBSK тобының құрамына кірмес бұрын, ол 6 жыл көлемінде [[SM Entertainment]]-те тәлім алды. Балалық шағында Сиа футболист болуды армандайтын, бірде бастауыш сыныпта оқып жүргенінде теледидардан [[H.O.T]] тобының атақты «Candy» әнін орындап жатқанын көріп, Сиада жаңа арман пайда болды, ол — әншілік мансап. Бір сұхбаттарында ол: «Егер әнші болмай қалғанымда, футболист боларым анық еді» — деген. Топта басты жеке дауыс салатын орынды Джэджунмен бөліседі. Әдетте барлық шоуларда оған «періштедей» даусымен ән айтып беруін өтінеді. Топ мүшелерінің арасында мықты бишілердің бірі, тек, [[Юнхо]]дан кейінгі. 2007 жылы Джунсуды ұялы телефондардың жарнамасына түсіру мақсатымен, [[Samsung]] компаниясының ұйымдастырған «Anyband» тобының құрамына таңдалған. Сонымен қатар, бұл топқа корей эстрадасының басқа да жұлдыздары енді, олар: [[BoA]], [[Джин Бора]] және [[Tablo]] ([[Epic High]]). Сол жылдың қараша айында «Anyband» тобы бастама ретінде жаңа синглды жарыққа шығарды. DBSK тобының мүшелері [[Джунсу]]ды «періштедей таза, пәк» деп атайды, ақылына көркі сай, қасындағылардың бәрін бақытты етеді деген. Ол топ арасындағы бойында [[харизм]]і бар жігіт. Сиа әрқаша басқалардың көңіл-күйін бағып жүреді. Езуінен ешқашан күлкі кетпейді және басқалардың көңілін көтереді. [[Джунсу]] — топтағы ең бақытты адам, ол барлығын жанымен, жүрегімен сүйеді. Жағымсыз жағдайлар бола қалса, Джунсу әзілқойлығына ерік беріп, топ ішіндегі тепе-теңдікті сақтап қалуға барын салады. Оның әнші болуының салмақты себептерінің бірі — жұлдызы жанбай-ақ кеткен өткендегі әнші болған анасының асыл арманы сол еді. Сиа отбасы, әсіресе анасы дегенде адал жан. Джунсу атақты болған соң анасына былай деген: «Анашым, енді мені уайымдаудың қажеті жоқ. Сенің барлық қиындықтарың артта қалды. Мен сені бақытты етемін <…> шамалы ақша жиналған соң саған үй әперемін. Сен ұлыңа сенесің ғой, ия? Мен сені жанымнан артық сүйемін, анашым». Осы сөздерінен кейін анасы Джунсудың кешегі кішкентай бала емес екенін бірінші рет түсінеді. ==== Жеке дискография ==== * 2006.09.08: Timeless (Чжан Лииньмен бірлесе) * 2007.11.08: AnyBand — Anyband * 2006.06.28: Beautiful Thing (Vacation фильміне саундтрек) * 2008.02.27: If…!?/Rainy Night (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * 2012.05.15: Алғашқы жеке әндер жинағы XIA Tarantallegra ==== Деректер ==== * Сиа бұл топқа таңдалған соң, дебютты ұзағынан 6 жыл күтті * Джунсу — амбидекстр (оң қолын да, сол қолын да бірдей пайдалана алады) * DBSK тобында Сиа ең жоғарғы ноталарды алады, сол үшін Ючхон оны [[дельфин]] деп келеке етеді * Жеңілгенді ұнатпайды, дәл осы үшін Юнхомен сахналарда жарысып тұратындарын тамшалаған өте қызық, өйткені екеуі де оңайлықпен беріспейді * Джунсу ылғи өзін шынайы, өз-өзіне сенімді көрсеткісі келгенмен, табиғатынан ұялшақ жігіт * Ол өте тынышсыз, бір орында ұзақ тұра алмайды, егер тұрған жерінде толқын іспеттес қимылдар жасап, билей бастаса — таң қалмаңыз * Шашынан тартқан адамдарды жаны сүймейді * Джунсу газдалған сусындарды ұнатпайды, даусысы мен тамағына пайдалы болатын сусындарды ішеді * Оның терісі өте сезімтал * Футбол жайында әңгіме басталса ол шет қалмайды, бірге айтып, қыза түседі * Сиа еңбекқор, барлық жағынан үздік болғысы келеді * Джунсу «Super Junior» тобындағы Ынхёктың ең жақын досы * Тауықтан жасалған тағамдарды ұнатады * Көпшілік оны топ арасындағы «ханзада» деп атайды == Топтың тарихы (2003 жыл — бүгінгі күн) == === Дебют (2003 жыл) === [[Сурет:Britney Spears.jpg|left|thumb|300px|DBSK тоб ретінде сахнадан 2003 жылы желтоқсанның 26-шы жұлдызында [[Бритни Спирс]]тің концертінде көрінді.]] Бастама барысында топқа алдын-ала бірнеше атаулар дайын болды. Әрбір орындаушы топқа атау қою жайында өз идея, ұсыныстарымен келу керек болды. Алғашқы ұсынылған үш атаулар: О Jang Yook Bu (오장육부 — яғни, адам өміріндегі ең маңызды бес мүшесі), Jun Muhk Go (전설을 먹고 사는 고래 — яғни, аты аңызға айналған кит) және Dong Bang Bul Pae (동방불패 — Уақыттың күлі «Ashes of Time» — әйгілі қытай фильмі). Топ «Dong Bang Bul Pae» атауын таңдап алды, тіпті топ продюсері Ли Суман (ағыл. Lee Soo Man) бұл фильм директорынан атауды қолдануға рұқсат сұрады. Алайда, кейінірек бұл атаудан бас тартты, себебі оның (ханчча) иероглифпен жазылуы [[эстетика]] жағынан айтарлықтай үздік көрінбеді, осыдан бастап топ «Dong Bang Shin Ki» деп атала бастады.<ref>[http://www.donga.com/fbin/output?n=200704230239 동방신기 «원래 그룹명은 오장육부»]</ref><ref>{{citeweb|title= Dong Bang Shin Ki “O Jang Yukbu” The Original Group|url=http://www.donga.com/fbin/output?n=200704230239 |accessdate= 2008-01-13| date= сәуір 23, 2007}}</ref> Ең алғаш DBSK тобы ретінде сахнадан [[2003]] жылы желтоқсанның 26-шы жұлдызында [[ВоА]]<ref>{{citeweb|title= Dong Bang Shin Ki Reminiscences- 5 Years Ago...|url=http://www.asiae.co.kr/uhtml/read.php?idxno=2008122719584101689||accessdate= 2009-01-31| date= 2008-12-29}}</ref> мен [[Бритни Спирс]]тің концертінде көрінді. Жігіттер өздерінің алғашқы «Hug» әнін және де «O Holy Night» а капелласын ВоА мен сахнаға алып шықты. [[2004]] жылы ең алғаш ән жинақтары шықпас бұрын DBSK екі сингл («Hug»<ref>{{citeweb|title= сәуір 2004 Korean Chart|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200404.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-01-31}}</ref><ref name="2004chart">{{citeweb|title=2004 Year End Sales|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2004.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-01-31}}</ref> пен «The Way U Are»<ref name="2004chart" /><ref>{{citeweb|title= шілде 2004 Korean Chart|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200406.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-01-31}}</ref>) шығарды. Үш айдан соң көп күттірмей корей музыкалық чартында № 1 орынды иеленді. Алғашқы «Tri-angle» ән жинағы жарық көрді<ref name="2004chart" />. DBSK тобы жанкүйерлерінің ресми клубы «[[Cassiopeia]]» — бұл атау галактикадағы 5 жұлдыздан тұратын шоқжұлдыздың атауы. Ол жұлдыз [[Жетіқарақшы]]ның «ожауының» тұсында орналасқан. Егер 5 саусақты алғашқы бас әріптеріне «TVfXQ» клавиатураның үстіне қойса, онда саусақтардың орналасуына қарай Кассиопеи шоқжұлдызының кескіні шыға келеді. Бірде [[SM Entertainment]] топқа қытайлық орындаушыны қосқысы келді, бұл топты басқа мемлекеттерге әйгілі ете түседі деген болжам болды. Алайда, нәтижесінде бұл ойдан бас тартуға тура келеді, өйткені жанкүйерлердің [[SM Entertainment]]-қа бойкот жариялаймыз деп қорқытқаны белгілі болды. === Екінші корей ән жинағы «Rising Sun» (2005 жыл) === [[Сурет:Super Junior in BKK.jpg|thumb|300px|«[[Super Junior]]» тобымен бірлесіп «Show Me Your Love» туындысын жарыққа шығарады.]] [[2005]] жылдың бойына DBSK-лықтар [[Жапония]]да өз атағын шығара түсу жолында тырысып бағады. [[2005]] жылдың 27-ші сәуірінде "[[Stay with Me Tonight]]"ref>{{cite news | title=TVXQ to Release Single in Japan | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1349889_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref> синглы жарық көрген бойда, бұл дебютты ресми түрде атап өтті. Ал бұған дейін, дәл осы жылы [[Жапония]]да «[[Hug]]» әнінің және бірінші «[[Tri-angle]]» корей әндер жинағының ағылшын тіліндегі нұсқасы шығарыла бастады, бірақ, бұл тілдегі әндеріне тыңдаушылар анағұрлым ықылас пен назар аудара қоймады. Дегенмен, DBSK-лықтарға жұмыс ұсынылып, жеке-дара «Somebody To Love» мен «My Destiny» екі синглы жарыққа шықты. Дәл осы уақытта бұл топ [[Корея]]да екінші корей тіліндегі әндер жинағын «Rising Sun» атты ән жинағын шығарып үлгерді. Бұл әнжинақ ай сайынғы чарттардан үнемі тек № 1 орында, жыл сайынғы сатылымдар чартында № 4 орында келе жатып, 100 ең үздік ән орындаушылар қатарына кірді. Бірақ басқа мемлекеттерде әнжинақ ресми түрде 2007 жылы ғана таралымға түсті<ref>{{cite news | title=Music Industry Association of Korea (2005) | publisher= | url =http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2005.htm| accessdate = 2008-02-02 | language =Korean}}</ref>. Әнжинақтың Кореяда жарыққа шығуына бір апта қалғанда, Джэджун аяғын сындырып, осы қойылымның тұсаукесер рәсіміне қатыса алмай қалады. Концерттік сахнада және бейне клип түсірілімдерінде Джэджунды басқа жігіт ауыстырады (ол сахнада үнемі ақ-қара түсті бетпердемен жүреді). Топтың артқы жағында бірге би билеуге қоятын жігіттердің бірі еді. [[Сурет:Kwonboa.jpg|left|thumb|300px|[[2005]] жылдың 14 маусымында DBSK мен [[ВоА]] АҚШ-тағы Оңтүстік Кореяның өкілі болып тағайындалады.]] Кейінірек DBSK корейлік «[[Super Junior]]» тобымен бірлесіп шығарған «Show Me Your Love» туындысын жарыққа шығарады. Ол ай сайынғы корейлік топ-50 чартында<ref>{{cite news | title=желтоқсан 2005 Sales | publisher=Music Industry Association of Korea | url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200512.htm| accessdate = 2008-02-02}}</ref> № 1 болып дебютқа шығады. Сонымен қатар, DBSK орындаушылары «Banjun» мини-драмасының түсіріліміне қатыса бастайды. Banjun Drama. Ючхон мен Юноу «Nonstop 6» (Rainbow Romance) топтамасының эпизодтарында кездеседі. Жыл аяғында DBSK «Rising Sun» бейне клипі «Ең үздік бейне клип» номинациясында жүлдегер болады, онымен қоймай, Mnet KM Music Video Festival фестивалінде корейдің үздік, ең саңлақ тобы атағына ие болады<ref>{{cite news | title=TVXQ wins 2005 Music Video Festival Award| publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1370433_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>. [[2005]] жылдың 14 маусымында DBSK мен [[ВоА]] [[Лос-Анжелес]]тің қалабасы, жылдың медиа дәрежелі тұлғалары және АҚШ-тағы Оңтүстік Кореяның өкілі болып тағайындалады<ref>{{cite news | title=BoA, TVXQ Named Los Angeles PR Spokespeople | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1354607_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>. === Үшінші корей әндер жинағы мен шетелдегі тұсаукесер (2006 жыл) === Топты осымен үшінші әндер жинағымен отандары Оңтүстік Кореяға қайтармас бұрын, басқа да шығыс азиялық мемлекеттерге атағын шығарып, танытпақ болады. Малайзия мен Таиландтағы концерттерін қосқанда DBSK өздерінің бірінші азиялық концерттік айналымдарын өткізе бастайды. DBSK-лықтар «Rising Sun» концерттік айналымында алғашқы корейлік топ болып Малайзиядағы Bukit Jalil (Putra Indoor) алаңында сахнаға шықты.<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Fantastic Five | date=2006-07-18 | publisher= | url =http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2006/7/18/music/14861880&sec=music | work =The Star Online eCentral - Malaysia Entertainment | pages = | accessdate = 2007-02-23 | language = English}}</ref> [[2005]] жылы шыққан екінші корейше «Rising Sun» әндер жинағы концерттік айналымды қолдау мақсатымен Бангкоктағы (Таиланд) Impact Arena алаңында жалғасады. Сонымен бірге, осы айналым барысында олардың Оңтүстік Кореядағы алғашқы концерті де болып өтеді. Жапонияда өткізілетін бірінші қойылымға «Heart, Mind and Soul» әндер жинағының тұсаукесерінің дайындығына жігіттерге біраз тер төгуге тура келеді. Топ орындаушылары жапон тілін меңгеруде өз білімдерін шыңдай түсуге көңіл бөлді<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Languages path to stardom for S. Korean singers | date=2006-06-01 | publisher= | url =http://www.atimes.com/atimes/Korea/HF01Dg04.html | work =Asia Times | pages = | accessdate = 2007-02-23 | language = English}}</ref>. Сол жылы DBSK A-nation-ге ([[Avex Trax]] ұйымдастырған жыл сайынғы жаз айында өткізіліп тұратын жаподық концерт) қатысып, бес жапондық синглды жарыққа шығарады. DBSK бірінші азиялық топ атанып, ең үздік бейне клип («[[Rising Sun]]») үшін [[Таиланд]]та екі музыкалық жүлде, сонымен қатар Саңлақ Азиялық Әртіс атағын ұтып және т.б. бірнеше жүлделерге қол жеткізеді. Олардың 7-ші «Sky» атты синглы апталық Oricon — чартында № 6 орында<ref>{{cite news | title=TVXQ Tops Asian Groups on Oricon Chart | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1411857_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>, 8-ші «Miss you /„O“‐正・反・合» синглы әр апталық Жапония чартында № 3 орында тұрды. Бұдан басқа «Begin» и «Fighting Spirit of Dong Bang» сингладрымен малайзиялық радио-шоу «988»-де екі мәрте корейлік те, жапондық та чартты бастап келеді. Шоу тыңдармандары шамамен 4,2 млн адамнан тұратын аудиториядан бастап сонау [[Сингапур]]ге дейін құралады<ref>{{cite news | title=TVXQ Conquers Malaysian Music Chart | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1410708_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>. === Кореяға оралу === [[2006]] жылдың тамыз айының аяғында топ [[Корея]]ға оралады да үшінші «O»-Jung.Ban.Hap. («O»-正.反.合.) атты әндер жинағына дайындықты бастап кетеді<ref>{{cite web|url=http://sports.hankooki.com/lpage/music/200610/sp2006101007014758550.htm|title=TVXQ,... Another startup sound|publisher=Sports Hankooki|accessdate=2009-02-07|date=2006-10-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJaCBEK|archivedate=2012-03-19}}</ref> |group=fn}}. Ол қыркүйектің 29-ында тыңдармандарға жол тартты. Әнжинақтың атауы 'O'-Тезис деп аударылады. Антитезис. Синтез (жинақтау) сөзі қоғамның құлдырауы мен бұзылуын меңзеп және адамзаттың мұны түзетуге деген мүмкіндігін білдіреді. Әнжинақ корей музыкалық чартында бірінші орынды иеленген соң, «O» — Jung.Ban.Hap. қараша айында қайта жазылып шықты. Қайта жазып шығарғанда екінші орындалған ән «Balloons»-қа аса мән беріліп, сонымен бірге топтың имиджі де біршама өзгереді. Жаңа релизы — «Balloons» пен «Get Me Some» екі әнін яғни, екі идеяны біріктіріп бір жаңа өнім шығарады, сонымен қатар оның ішіне «White Lie» атты топ тың мүшесі — Сиа Джинсумен жазылған жаңа ән кіреді. «Balloons» әні пәк балалық шақ жайында жеңіл поп-әні, ауыр орындалатын техно-бит «O» — Jung.Ban.Hap. сияқты әндерден әлдеқайда өзгеше. Бұл Five Fingers атты корей тобының бұрынғы хит әні еді. Мұндай өзгеріс енгізу топтың өз тыңдаушылар қатарын ұлғайта түседі деген болжам болды, себебі жаңартылып, түзетілген дүниенің астарынан әрқашан өзінің сүйікті түпнұсқасын тани біледі ғой. «O» — Jung.Ban.Hap. таралымға шыққан соң Оңтүстік Кореяда 100,000-нан астам көшірмесі сатылды, әнжинақ сатылымы ең жоғары өнім болып табылды<ref>{{cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/Kpop_200609.htm|title=September 2006 sales|publisher=Music Industry Recording of Korea|accessdate=2009-02-06|deadlink=404}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2006.htm|title=2006 Year End Sales|publisher=Music Industry Recording of Korea|accessdate=2009-02-06|deadlink=404}}</ref>. [[Сурет:Seoul Broadcasting System logo.svg|thumb|300px|SBS пен SM Entertainment продюсерлері «All About TVXQ» бағдарламасын шығарды]] Сонымен қатар 2006 жылы топ мүшелері қысқа метражды «Vacation» деп аталатын топтамаға түсіп, кейінірек үшінші әнжинақ нұсқасымен бірге күйтаспаға шығарылды. Үшінші әндер жинағының жетістіктерінің арқасында DBSK түрлі корей телевизиялық бағдарлама, шоуларына қатысты, мәселен, [[X-Man]], [[Heroine]] және [[Ya Shim Man Man]]. Хиро мен Микки «MBC’s Goldfish» комедиялық шоу түсірілімінде ойнап шықты. «[[All About TVXQ]]» [[DVD]]-иі Оңтүстік Кореяда үлкен таратылыммен сатылымға түсіп, өтімділігі жағынан 2006 жылы бірінші орында болды, барлығы 47,000 көшірме сатылды. Осындай таралымнан соң SBS пен SM Entertainment продюсерлері «All About TVXQ» 2007 жылы екінші маусымын жарыққа шығаруды ұйғарды. Топ 2 фотобук шығарды, біреуін көктемде [[Жапония]]да — 1st Artist Book — Tomorrow: 000777, екіншісін Кореяда 2006 жылдың желтоқсан айында — Dong Bang Shin Ki — The 3rd Photo Album — 'The Prince in Prague'. Бұл жыл топтың 2005 жылғы Жапонияда маңдай терін төгіп жасаған жұмыстарына арналған «HISTORY in JAPAN Vol.1» күйтабағының жарыққа шығумен, сонымен қатар, топ орындаушыларының бірінің жеке жобасы — барлығы естен кетпес әсер қалдырды. 2006 жылдың 8-ші қыркүйегінде жас әнші қыз Чжан Лииньның Сиа Джинсумен бірігіп жазған «Timeless» атты синглы дебютқа шығарылды. [[2006]] жыл топ мүшелерімен байланысты бірнеше жанжалдармен есте қалды. Хироның өгей және биологиялық ата-аналарының арасындағы түсініспеушіліктер баспасөз беттеріне басылып шықты. Топ басшысы Юнхо анти-фанаттың уланып қалуы, DBSK тобының [[Корея]]дағы басты музыкалық рәсімде жеткен жеңістері төңірегінде жанжалдар болды. Топ орындаушыларының әрқайсысына Жыл Әртісі (Daesang) атағы берілгенде соған лайық тиісті шоуды бірқатар сын толқынына әкеп соқты. 2006 жылы MKMF Music Festival фестивалінде DBSK 4 жүлде иегері атанды<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1427214_11858.html|title=TVXQ Wins 4 MKMF Awards|publisher=[[Korea Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2006-11-29|date=2006-11-27|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJc2Fwh|archivedate=2012-03-19}}</ref>, оның ішінде «Ең үздік» топ және «Жыл Әртісі»<ref>{{cite web|url=http://news.media.daum.net/entertain/broadcast/200612/15/jes/v15064939.html|title=TVXQ Spends Wild Night in Celebration|first=Kyung-Ran |last=Lee|publisher=[[Daum]]|accessdate=2007-02-16|date= 2006-12-15|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071223023811/http://news.media.daum.net/entertain/broadcast/200612/15/jes/v15064939.html|archivedate=желтоқсан 23, 2007}}</ref> атақтары берілген. Music Seoul Festival 16-шы фестивалінде жігіттер Daesang-ды<ref>{{cite web|url=http://isplus.joins.com/goldendisk/2006/award_2006.html|title=Welcome to the 2006 Golden Disk Homepage|publisher=Joins|accessdate=2007-02-16|deadlink=404}}</ref> қоса атағанда 3 жүлдемен қанжығасын майлады — ал бұл, өз кезегінде «Жыл Әртісі» деген атаққа теңестіріледі. 2006 жылы Golden Disk Awards-тың 21-ші рәсімінде тағы бір Daesang ізін суытпай қоржындарына түсті. 2006 жылы ақыр аяғында топ жігіттері SBS Gayo Awards рәсімінде «Үздік жыл әртісі» атағына қол жеткізді<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200611240940131001|title=(Total) TVXQ sweeping gayosang 4 medals achieve "SBS Gayo War" America decoration|publisher=Newsen|accessdate=2007-02-16|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJcWrat|archivedate=2012-03-19}}</ref>. === Жапонияда жасаған жұмыстары (2007 жыл) === [[2006]] жылы Dong Bang Shin Ki [[Корея]]дағы музыкалық жүлделердің басым бөлігін жеңіп шыққан соң, топ құрамындағы жігіттер [[Жапония]]ға орналасып, жұмыстарын сол жақта бастады. 2007 жылы екінші Азиялық концерттік айналымның 2nd Asia Tour Concert 'O'<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200702231345211002|title=Dong Bang Shin Ki Changmin's 20th birthday, the concert sold out|publisher=Newsen|accessdate=2009-02-06|date=2007-02-23|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJfvd6l|archivedate=2012-03-19}}</ref> басталуымен және «Five in the Black»<ref name="tourend">{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1529555_11692.html|title=TVXQ Attracts 390,000 Fans During Asia Tour|publisher=[[Korea Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2008-06-16|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJidYK8|archivedate=2012-03-19}}</ref> атты екінші жапондық әндер жинағының жарыққа шығуы мен жапондық концерттік айналымның басталуы — есте қалар жайттар қатарында. Сонымен қатар топ жігіттері 7 сингл жазып шығарды, бұл Орикон чартының мәлімдемесі бойынша олардың әрқайсысы жарыққа шығып отырған сайын топтың атақ-даңқының кең тарауын 5 %-ға арттырып отырды (салыстырсақ, 2006 жылы бұл цифр 3 % ғана құраған). [[Сурет:Kumi Koda Con 2005.jpg|left|thumb|300px|DBSK [[Кода Куми]]мен бірлескен жобада «Last Angel» синглын шығарды]] [[2007]] жылдың 13-ші маусымында шығарылған «Lovin' You» синглы апталық [[Орикон]] чартында 2-ші орыннан бастап бастама алды және бұл — олардың алғашқы жапондық синглы болды, бұл да басқалары сияқты жеңіске лайық болды. [[2007]] жылғы «Summer Dream» синглы апталық Орикон чартында бірінші орынға шығып, топтың ең табысты синглы боп табылды (112 771 көшірме алғашқы аптадан-ақ сатылымнан өтті). Қос «SHINE / Ride On» синглы қазан айында күнделікті Орикон чартында екінші орыннан бастама алды<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1443665_11858.html|title=TVXQ Tops Oricon Single Chart|publisher=[[Korea Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2007-08-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJjB7GZ|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Қараша айында топ, жапон дық әнші қыз [[Кода Куми]]мен бірлескен жобада «Last Angel» синглын тыңдаушы назарына ұсынды. Апталық Ориконда бұл ән үшінші орыннан көрінді. «Last Angel» әні «Resident Evil: Extinction»<ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-1774|title=Kumi Koda collaborates with TVXQ|publisher=Tokyograph|date=2007-09-24|accessdate=2009-02-06|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJjfwhN|archivedate=2012-03-19}}</ref> фильміне саундтрек болды. [[Кода Куми]]мен бірлесіп атқарған жұмыстары назарсыз қалмады, [[Жапония]] халқының ер адамдарының арасындағы топтың беделін арттыруда жағымды нәтиже берді. [[2007]] жылдың желтоқсан айында «Together» синглы «Cinnamon» атты анимациялық фильмінде негізгі ән ретінде қойылды, ал күнделікті чартта екінші орыннан бастама алды. Сәуір айының басында Japan FM Network радио-желісінде «TVXQ Bigeastation» жобасы жүзеге асты. Бұл радио-бағдарламаның жүргізушілері топ орындаушыларының өздері болды.<ref>{{cite news | title=TVXQ's Radio Program Airs in Japan | date=сәуір 25, 2007 | publisher= | url = http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1451821_11692.html | work = KBS GLOBAL | pages = | accessdate = 2007-04-25 | language = English }}</ref> [[Сурет:MTV Logo 2010.svg|thumb|300px|Топ жігіттері [[MTV]]’s Video Music Awards Japan-да Корея өкілдері ретінде сахнаға шығып, Best Buzz Asia in Korea номинациясында жеңіске жетті. ]] Топ жігіттері [[MTV]]’s Video Music Awards Japan-да Корея өкілдері ретінде сахнаға шығып, Best Buzz Asia in Korea<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200705270803421001|title=TVXQ MTV Video Music Awards Japan, South Korea achievement award|publisher=Newsen|accessdate=2009-02-06|date=2007-05-27|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJkSTne|archivedate=2012-03-19}}</ref> номинациясында жеңіске жетті. Сонымен қатар топ мүшелері жапон телевидениесінің көптеген музыкалық ойын-сауық шоуларына қатысып жүрді, мәселен, Hey!Hey!Hey! мен Utaban. Топ жігіттері «HISTORY in JAPAN Vol.2» күйтабағының екінші маусымдағы түсіріліміне қатысты, 2 фотобук — Dong Bang Shin Ki — 2007 Paris Photobook Special Limited Edition -'Bonjour Paris' и 2nd Artist Book — SHINE. Сонымен бірге, топтың екі мүшесі өздірін жеке жобаларда сынап көрді. Сиа Джунсу [[Samsung]] корей концернінің жаңа маркалы Anycall телефондарының жарнамасына қатысуға шақырылды. Арнайы «Anyband» атты топ құрылды, оның құрамында шақырылған музыканттардан: [[BoA]], «Dong Bang Shin Ki» тобындағы Сиа Джунсу, «[[Epik High]]»-дағы [[Tablo]] мен джаз пианисті [[Джин Бора]] бар еді. Осы ұжым шеңберінде музыканттар 9 минуттық жарнама ролигіне түсті (түсірілімдер [[Бразилия]]да өтті), онда «Anyband» тобының ресми синглынан екі ән орындалды. 2007 жылдың 27-ші қарашасында Сеулде Central City Millennium Hall холлында «Anyband» тобының концерті болып өтті. Онда TPL (Talk Play Love) пен Promise U әндерінен басқа, жобаның жаңа әні — Daydream (неміс триосы «Monrose» тобының Scream әнінің жаңа нұсқасы) әнін орындады. 2007 жылдың 14-ші қарашасында TSZX The Grace (천상지희 더 그레이스) корей тобының жапон тіліндегі алғашқы ән жинағы жарық көрді. Жапонияда бұл топ Tenjochiki (TJCK) деген атаумен танымал. Ән жинағының ішіне DBSK-дегі Хиромен бірлесе жазған — «Just For One Day» атты әні жарық көрді. [[2007]] жылы Оңтүстік Кореяда небәрі бірнеше ән ғана шықты — бірінші сандық сингл 여행기 (Yeo Haeng Gi), A Thousand Years Love Song («The Legend» драмасына саундтрек ретінде қойылды), 하루달 (Harudal) және All in Vain («Air City» топтамасына саундтрек етілді), 한여름의 크리스마스 (One Summer Night’s Christmas) және Evergreen. Evergreen әр тыңдаушылардың жүрегінен орын тапты, өйткені әнін — Микки, сөзін — Макс жазған еді. Оңтүстік Кореяда біраз уақыт болмағандарымен, олардың отандарындағы атақ-даңқы өшпеді. Топ жігіттері түрлі концерттерде қонақ ретінде көрініп жүрді, мәселен, 2007 DREAM Concert пен Mnet 20’s Choice Awards рәсімі, жігіттер түрлі корей телешоуларына қатысып, жанкүйерлерімен Iple, UFOtown сияқты сайттар арқылы араласып жүрді. MTV Korea виртуалды таңдау барысында топ корей музыкасының президентімен 30-дан астам үміткерлердің арасынан таңдалды. Осы жеңіске орай MTV мен Boombox арналары 23 желтоқсанды — Dong Bang Shin Ki күні деп жариялайды. Сонымен бірге, топ, Оңтүстік Кореяның электронды үкіметінде жарияланды, олар енгізілген жаңа жүйені халыққа таныстырғысы келді. 2007 жылы Тайландта Dong Bang Shin Ki тобы күйтабақтарының өтімділігі жағынан бірінші орында болды, ал «SHINE / Ride On» синглы Channel V Thailand каналында жыл сайынғы өтетін Top 10 of No.1 on Year Chart 2007 чартында бірінші орынды иеленді. === Үшінші жапондық және төртінші корей тіліндігі ән жинағы (2008 жыл) === Бұл жылды топ «Rising Sun» мен «O»-Jung.Ban.Hap. хит әндерінің композиторы болған және «Purple Line» атты 16-шы синглын жазып шығарған жаңа өніммен бастады. 2008 жылдың қаңтарында «Purple Line» апталық Орикон<ref name="oricon1">{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?news_uid=200237&code=100200|title=TVXQ on Oricon Weekly 1 Asia - The First Male Singer|publisher=Newsen|accessdate=2008-12-02|date=2008-01-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJnGqMH|archivedate=2012-03-19}}</ref> чартында бастау алды, жігіттердің Жапониядағы мұндай жетістікке жетуі осы еді. Сонымен қатар апталық Орикон чартында Dong Bang Shin Ki тобы құрамы тек жігіттерден тұратын, шетелдік топ ретінде бірінші орында тұрған алғашқы топтардың бірі болды. [[Корея]]да бұл әннің корей тіліндегі нұсқасы шығарылды. [[2008]] жылдың [[22 қаңтар]]ында топ «T» атты ән жинағын жарыққа шығарды. Тыңдаушыларына сыйлық ретінде бұл әнжинаққа Kiss Shita Mama, Sayonara (Kissしたまま、さよなら) атты жаңа әндерін енгізді, оның авторлары — Микки мен Херо еді және «Last Angel»-дың жаңартылған нұсқасы да осының ішінде болды<ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-2480|title=Charts: Zard returns, Radwimps arrive|publisher=Tokyograph|accessdate=2009-02-07|date=2008-01-30|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJpu6zN|archivedate=2012-03-19}}</ref>. [[Сурет:TVXQ in Paris - Eating.JPG|thumb|300px|TVXQ]] Еншілес [[Avex]] — Rhythm Zone бірлестігі [[2008]] жылы арнайы «Dong Bang Shin Ki» үшін жаңа маркетингтік стратегиясын байқап көруді жөн санады. [[2008]] жылы ақпан-наурыз айларында бірінен соң бірін кезектеп 5 сингл шығарды<ref>{{cite web | url = http://toho-jp.net/info/ | title = Planning decision Trick single releases linked Collectibles! | publisher = [[Avex Group]] | accessdate = 2009-02-07 | date = 2008-02-04 | archiveurl = http://www.webcitation.org/66HJqgPmz | archivedate = 2012-03-19 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200802130848021002|title=TVXQ members will show off individual skills|publisher=Newsen|accessdate=2009-02-07|date=2008-02-13|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJrgVgu|archivedate=2012-03-19}}</ref>: Two hearts / WILD SOUL (CHANGMIN from 東方神起), Runaway / My Girlfriend (YUCHUN from 東方神起), If…!? / Rainy Night (JUNSU from 東方神 起), Close to you / Crazy Life (YUNHO from 東方神起), Keyword / Maze (JEJUNG from 東方神起). Әр шығарылған жаңа туынды әр орындаушының жеке композициясынан құралды және ол «T» ән жинағындағы «ТRICK» композициясының бір бөлігін құрады. 28-ші наурызда «Dong Bang Shin Ki» тобын Universal Studios Japan<ref>{{cite news | coauthors= | title=TVXQ Named Asian Envoys for Universal Studios Japan | date= | publisher=KBS World | url = http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1513079_11858.html | pages = | accessdate = 2008-05-15 | language = English }}</ref> Азияның ерікті елшілері деп жариялады. Сонымен қатар 2008 жылдың наурыз айында «HISTORY in JAPAN Vol.3» күйтабағының кезекті маусымы жарыққа шықты. Сәуір айында Beautiful You / Sennen Koi Uta (千年恋うた‎‎) атты 22-ші сингл жазылды. Сингл апталық Орикон чартында бірінші орынға шықты. Осылайша жігіттер «Ouyang Feifei» (歐陽菲菲) атты тай тобының жетістіктерін қайталап, осылардан кейінгі екінші шетелдік топ ретінде атақтары шықты. Апталық Орикон чартында бірінші орынға берік орнады<ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/54161/full/|title=TVXQ, breaks record set 24 years ago|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2008-05-15|date=2008-04-29|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJuS4a2|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1521713_11692.html|title=TVXQ Tops Japanese Oricon Chart|publisher=[[Korean Broadcasting System|KBS]]|accessdate=2008-05-15|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJwaqq4|archivedate=2012-03-19}}</ref>. [[2008]] жылдың мамыр айында «Dong Bang Shin Ki» [[Лос-Анжелес]]тегі ([[АҚШ]]) 6-шы корей музыкалық фестиваліне қатысты. Осыдан кейін топ мүшелері [[Аризона]]ға аттанып, сол жақта жаңа «Dong Bang Shin Ki — A Week Holiday» фотобугының түсірілімімен айналысты және ол шілдеде жарыққа шықты. 2008 жылдың 7-ші маусымында [[Сеул]]дегі Олимпия алаңында жыл сайын өткізіліп отыратын Dream Concert-тің 14-ші жабылу рәсіміне қатысты<ref>{{citeweb|url=http://star.moneytoday.co.kr/view/stview.php?no=2008060710040918427&type=1|title=Jewelry, ET Unique Martial Arts, Dance, Dance In Public|publisher=|work=Star News|accessdate=2009-02-07|date=2008-06-07}}</ref>. Ал 12 маусымда жігіттердің 2-ші Азиялық концерттік айналымы [[Пекин]]де аяқталды. Концертте 200,000-нан астам адам болды, бұл айналым 2007 жылдың 23-ші ақпанында Сеулде басталған, оған 13 концерт енді: [[Тайбэй]]де, [[Бангкок]]те, [[Куала-Лумпур]]да, [[Шанхай]] және [[Пекин]]де болып өтті. Егер [[2007]]—[[2008]] жылдардағы 55,000 және 150,000 адам жинаған топтың екі жапондық концерт айналымын назарға алсақ, осыған орай жалпы концертке келетіндердің ұзын саны 390,000 адамды құрайды. 2008 жылдың 22 шілдесінде «Dong Bang Shin Ki» апталық Орикон чартында үш мәрте бірінші орынды иеленгендіктен бірінші шетелдік орындаушылар болып есептеледі. Олардың кезекті «Why Did I Fall In Love With You? (どうして君を好きになってしまったんだろう?» атты синглы шыққанда, алғашқы аптасында-ақ 68,000 көшірмесі сатылып кетті<ref name="dōshite">{{cite web | url = http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/56557/ | title = Successive foreign artists, TVXQ comes first | date = 22 шілде 2008 | publisher = Oricon | accessdate = 2008-07-22 | archiveurl = http://www.webcitation.org/66HJx8E5h | archivedate = 2012-03-19 }}</ref>. Сонымен қатар, «A-Nation»-ның мерейтойында кейініректе Avex-тің жеке өкілі ретінде атанған топ та шақырылған орындаушылардың арасында болды<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1531340_11858.html|title=TVXQ Performs at Avex's 20th Anniv. General Meeting of Stockholders|publisher=[[Korean Broadcasting System|KBS Global]]|date=2008-07-09|accessdate=2008-06-26|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJyvyVA|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-3487|title=Maki Goto confirmed for a-nation|publisher=Tokyograph|date=2008-07-09|accessdate=2009-01-04|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJzQlr0|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Жапонияда «Dong Bang Shin Ki» Yahoo! Japan мәліметтері бойынша ең әйгілі, тек қана жігіттерден құралған орындаушы топ ретінде қалды. Және де «Dong Bang Shin Ki» Lotte Duty Free Shops (DFS)-ның бетке ұстарларымен таңдалды. Lotte DFS-тың өкілі топтың атағы бүкіл Азияға шыққанын атап өтіп, әлбетте осылайша «Dong Bang Shin Ki» тобын Lotte Duty Free Shops желісінің таңдауына лайық топ деп тапты<ref>{{cite news | title=TVXQ! New Models for Lotte Duty Free Shop | date=September 19, 2008 | publisher=KBS GLOBAL | url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1546839_11858.html | work = | pages = | accessdate =2008-09-19 | language=English }}</ref>. Тамыз айында топ жігіттері SMTown Live 2008 концертіне қатысуға [[Корея]]ға оралды. Олармен бірге бұл концертке [[ВоА]] мен әйгілі болып үлгерген тағы басқа көптеген орындаушылар мен топтар қатысты.<ref>{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/12/143_29078.html|title=Concerts to Rock Independence Day|publisher=Han, Sang-hee|work=The Korea Times|accessdate=ақпан 7, 2009|date=тамыз 10, 2008|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK0E7OQ|archivedate=2012-03-19}}</ref> 2008 жылдың 21-ші қыркүйегінде «Dong Bang Shin Ki» «Giving Young Adults Hopes and Dreams-Fall Mini Concert» атты кішігірім күзгі концерттерін өткізді. Ол 4-ші корей ән жинағының бастамасы сияқты болды. Коцерт Сеулде өтті. Бұл әнжинақ негізі 24-ші қыркүйекке жоспарланған еді<ref>{{citeweb|url=http://web.reviewstar.net/web_200806/view.php?id=106329&code=1020|title=TVXQ comeback explosive reaction "11 best sales record since 2000"|work=Review Star|accessdate=2008-09-18|date=2008-09-18}}</ref>, бірақ алдын-ала берілген тапсырыс көлемінің өте үлкен болуына байланысты (330 000 көшірме), әнжинақ релизін кейінге қалтыруға тура келді. Әнжинақ көптеген музыкалық чарттарда алдыңғы орындардан көрініп жүрді<ref>{{citeweb|url=http://web.reviewstar.net/web_200806/view.php?id=106329&code=1020|title=TVXQ's 4th Studio Album 'Mirotic' Simply Irresistible|work=[[Korean Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2008-09-28|date=2008-09-28}}</ref><ref>{{citeweb|title=September 2009 Korean Chart|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200809.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-02-07}}</ref>. «MIROTIC» Кореяда 2008 жылғы ең өтімді әнжинақ болды. 2009 жылдың қаңтар айында сатылым көшірмесінің саны 502 837-ге жетіп соңғы 6 жыл ішіндегі әнжинақтарының ішіндегі біріншісі боп алдына шықты, оның таралымы 500,000-нан астам данаға дейін жетті<ref>{{citeweb|title=TVXQ's Mirotic surpasses 500,000 mark |url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200901080836191002|work=Newsen|accessdate= 2009-02-07|date=2009-01-08}}</ref>. Миротиктегі басты «Jumon» әнінің жапон тіліндегі нұсқасы 15-ші қазанда шығарылды. Бұл сингл күнделікті Орикон чартындағы бірінші орынды иеленген осымен 5-ші сингл болды және апталық чартта да сол орында тұрақтады. Осылайша «Dong Bang Shin Ki» Жапонияда, өздерінің қойған рекордтарынан да асып түсті.<ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/59210/full/|title=TVXQ, 2008, their fourth number-one single!|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2008-10-21|date=2008-10-21|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK3T0da|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1552171_11692.html|title=TVXQ! Sets Record on Oricon Charts|publisher=[[Korean Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2008-10-23|date=2008-10-23|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK5MK3s|archivedate=2012-03-19}}</ref> [[Сурет:2008.09.12@CL@B YUDELINS 005, MAKAI.jpg|left|thumb|300px|Микки Ючхон ди-джей [[Макаи]]мен бірігіп «Tokyo Lovelight» әнін жазды]] [[2008]] жылдың күзінде Микки Ючхон алғашқы жеке концертін берді, ол танымал жапондық ди-джей (DJ Makai) [[Макаи]]мен бірігіп жазған «Tokyo Lovelight» әнін сахнаға алып шықты. Жыл аяғында топ, атақты «One Piece» анимациялық топтамасындағы саундтректен «We Are» атты әйгілі әннің кавер-нұсқасын жаздырды. [[2008]] жылдың аяғында Кореядағы Mnet KM Music Festival мен 2008 Golden Disk Awards басты марапаттау рәсіміне топ жігіттері қатысты. MKMF Music Festival 2008 фестивалінде DBSK 5 жүлденің иегері атанды, сонымен қатар «MIROTIC» әндер жинағы үшін Daesang жүлдесін ұтты. Кейінірек Golden Disk Awards 2008 марапаттау рәсімінде ізін суытпай тағы бір Daesang (Жыл Әртісі) мен Bonsang қоржындарына түсті. Және де, [[2008]] жылдың аяғында Dong Bang Shin Ki [[Жапония]]дағы атаулы музыкалық Kōhaku Uta Gassen Music Festival на New Year’s Eve фестиваліне шақырылды. Олар осындай аталмыш шараға шақырылған бірінші корей тобы болды. Бұл Жапонияның ән әлеміндегі есте қаларлықтай оқиғасы болды және онда ең үздік орындаушылар ғана шақырылатын. [[2008]] жылдың 31-ші желтоқсанда Dong Bang Shin Ki жігіттері жапондық үздік музаканттармен сайысқа түсті<ref>{{citeweb|title=TVXQ performance at Japan's 2008 festival|url=url=http://newsen.com/news_view.php?uid=200812051036281002|work=Newsen|accessdate= 2008-12-05|date=2008-12-05}}</ref>. === Жапонияға оралу, 4-ші жапондық әнжинақ (2009 жыл) === [[2009]] жылдың қаңтарында топтың 25-ші «Bolero/Kiss the Baby Sky/Wasurenaide» атты синглы жарыққа шығып, Орикон чартында бірінші орында тұрақтады. [[Орикон]] чартында үздік синглдарымен [[5 наурыз]]ында бірінші орында тұрақтаған алғашқы және бірден-бір жалғыз ғана жапондық емес, азиялық топ ретінде тарихта қалды<ref name="fifthno1" /><ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-4354|title=Charts: Mai Kuraki, TVXQ|publisher=Tokyograph|accessdate=2009-02-07|date=2009-01-29|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK5uF6T|archivedate=2012-03-19}}</ref>. «Bolero» әні жапондық «Субару» фильмінде басты ән ретінде қойылды және онда жігіттер эпизодтық рөлдерге түсті<ref>{{citeweb|title=TVXQ Screen debut 'Subaru'|url=http://www.nikkansports.com/entertainment/cinema/news/p-et-tp1-20081212-439269.html2|work=[[Nikkan Sports]]|accessdate=2008-12-12|date=2008-12-12}}</ref><ref>{{citeweb|title=TVXQ Asia Cooperation movie 'Subaru' surprise cameo appearance|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200812121505001002&code=1002002|work=Newsen|accessdate=2008-12-12|date=2008-12-12}}</ref>. [[2009]]-шы жылдың 25-ші наурызында «The Secret Code» атты 4-ші жапондық әндер жинағы жарыққа шықты. Орикон чартында бұл әнжинақ екінші жолақта тұрақтады. «The Secret Code» әнжинағына: Doshite Kimi wo Suki ni Natte Shimattan Daro?, We Are!, Bolero — барлығы 14 ән енгізілді, сонымен қатар, барлық орындаушылардың әрқайсысының тыңдармандарына деген үндеулері және олардың ішінде өздерінің табынушы кумирі — [[Секине Тсутому]] да болды. 4-ші жапондық концерттік айналым да әнжинақтың атауымен 4th LIVE TOUR 2009 «The Secret Code» аталды. Ол айналымның бастамасы 4-ші мамырда [[Кобе]]де өтіп, 21-ші маусымда [[Нагое]]де аяқталды. [[Сурет:TokyoDome8946.jpg|left|thumb|300px|[[Токио Доум]]да концерттері өтті]] [[Токио Доум]]-де (Tokyo Dome) өткен соңғы концерттері жігіттерді сол жақта сахнаға шыққан бірінші корей тобы етті. 20-шы ақпанда The 3rd Asia Tour MIROTIC (үшінші азиялық айналым) Сеулдегі үш концертпен басталды. Жалпы [[Азия]] бойынша топтың 12 концерті болып өтті, 5 мемлекеттерде: [[Корея Республикасы]], [[Пекин]], [[Шанхай]], [[Бангкок]] және [[Тайбэй]]. [[2009]] жылы 11-ші наурызда «Survivor» атты 26-шы синглының релизі болып өтті. «Share The World / We Are!» атты 27-ші сингл [[2009]] жылдың 22-ші сәуірінде шықты. «Stand by U» 28-ші синглы 2009 жылдың 1-ші шілдесінде жарық көрді, ал Орикон чартында екінші жолақтан бастама алды. Топтың Live [[DVD]]-і «4th Live Tour 2009 — The Secret Code — Final in Tokyo Dome» деген атаумен 30-шы қыркүйекте жарыққа шықты. Орикон-рейтинг мәліметтеріне жүгінсек, 171 000 дана DVD күйтабақтары сатылды, бұл — олардың өтімділік жағынан қол жеткізген жеке рекордтары еді. Бұнымен шектеліп қоймай, DVD рейтингісінде жиырма жыл көлемінде және жапондық емес азиялық орындаушы, шетелдік орындаушыларды (The [[Beatles]] "Beatles Anthology (Special Price Edition Edition) артта қалдырып, жаңа рекорд орнатты, 2003 жылдың наурыз айында шығарылған, 2003 жылдың маусым айында жарық көрген Led Zeppelin «Led Zeppelin DVD» осы орынды шетелдік орындаушылар арасында 6 жыл және 3 ай көлемінде<ref>{{ja icon}}{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/69623/full/|title=東方神起、過去20年間でアジアアーティスト初の映像音楽作品1位に|publisher=[[Oricon]]|date=қазан 7, 2009|accessdate=ақпан 10, 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK6fjCr|archivedate=2012-03-19}}</ref> берік ұстанып тұрды. Бұдан басқа, күйтабақ сатылымдарының көлемі жағынан алдыңғы өз рекордттарынан (107 000 дана) асып түсті. Осыған дейінгі қол жеткізген жетістіктері — 2008 жылғы тамыз айындағы DVD «3rd Live Tour 2008 — T» жалпы сатылымы — 112 000 көшірмеге жетті, «All About DBSK» күйтабағының үшінші маусымының 66 000 көшірмесі сатылды. === 2010 жыл: жұмыстардың уақытша тоқталуы === [[2010]] жылдың 27-ші қаңтарында топтың «Break Out!» атты кезекті 29-шы синглы жарыққа шықты және соның арқасында жаңа рекорд орнатылды. Бұл сингл [[Орикон]] чартының санақ нәтижелері бойынша алғашқы аптасынан-ақ 256 000 көшірмесі сатылып, шетелдік әртістерден де асқан табысқа жеткізді. Кезіндегі [[Элтон Джон]]ның 12 жыл 4 ай сақталған рекордын артта қалдырды<ref name="break" /><ref name="break">{{ja icon}} {{citeweb|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/72994/full/|title=東方神起、海外アーティスト初のシングル初動20万枚突破、12年ぶり記録更新 |publisher=[[Oricon]]|accessdate=ақпан 2, 2010|date=ақпан 2, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-5758|title=Charts: TVXQ sets new record|date=ақпан 3, 2010|publisher=TokyoGraph|accessdate=ақпан 5, 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK8ZTw1|archivedate=2012-03-19}}</ref>. [[Сурет:Jaejoong cropped.jpg|thumb|300px|[[Ким Джеджун]]]] Ақпан айында «With All My Heart — 君 が 踊る, 夏 -» әні жапондық «君 が 踊る, 夏 / Kimi Ga Odoru, Natsu» фильміне опенинг ретінде таңдалды<ref>{{ja icon}}{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/73177/full/|title=東方神起、よさこい映画『君が踊る、夏』で主題歌に決定|publisher=[[Oricon]]|date=ақпан 8, 2010|accessdate=ақпан 9, 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK9LSyJ|archivedate=2012-03-19}}</ref>, ал 2010 жылдың қыркүйегінде көрермен назарына ұсынылды. [[2010]] жылдың [[24-ші наурыз]]ында DBSK «Toki o Tomete» атты жаңа синглын шығарды<ref>{{cite web|title=東方神起-リリース-ORICON STYLE ミュージック|url=http://www.oricon.co.jp/music/release/d/862647/1/|accessdate=2010-03-28|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKB6Bg8|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Алайда, топтың үш мүшесі (Хиро Джэджун, Сиа Джунсу, Микки Ючхон) [[SM Entertainment]]-ке қарсы сотқа арызданды. [[2010]] жылдың 3-ші сәуірінде [[Avex]], DBSK тобының барлық жұмыстарын тоқтатып, топтағы әр орындаушыға жеке жобасын бастауға комек көрсететіні жайлы баршаға жариялайды<ref name="hiatus" />. [[2010]] жылы мамыр айының басында DBSK тобының үш мүшесі (Джэджун, Джунсу, Ючхон) Жапонияда «Thanksgiving Live» атты жеке концерттерін [[Токио Доум]]-да береді деп хабарланды. Трио бірінші бас әріптерін қосқандағы «JYJ» деп атанып, Rhythm Zone бірлестігімен баршаға естіртілді<ref name="RZannouncement">{{cite web|title=ジュンス、ジェジュン、ユチョンによる新ユニット結成！|work=Rhythm Zone|url=http://rhythmzone.net/jyj/news/|language=Japanese|date=14 сәуір 2010|accessdate=10 қазан 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKEVtAY|archivedate=2012-03-19}}</ref>. «[[JYJ]]» тобы [[Токио Доум]]-да маусым айында екі айналыммен 4 концерт өткізді және A-Nation-де тамызда концерт қойды<ref>{{cite web|title=「JUNSU/JEJUNG/YUCHUN」「a-nation'10 powered by ウイダーinゼリー」出演決定!!|work=Rhythm Zone|url=http://rhythmzone.net/jyj/news/|language=Japanese|date=28 мамыр 2010|accessdate=10 қазан 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKEVtAY|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Кейін «JYJ» триосы [[2010]] жылдың қыркүйегінде «The…» кішігірім әнжинағын жазып шығарды, әндер жинағы бойынша Орикон-чартында бастама алды. «Thanksgiving Live in Dome concert» концертінің күйтабағының 116 000 көшірмесі сатылды<ref name="Oriconone">{{cite web|title=東方神起新ユニット、デビュー作が初日首位|work=Oricon|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79898/|language=Japanese|date=2010-09-09|accessdate=2010-10-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKFq6Ud|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Ал «The…» күйтабағының 140 000 дана көшірмесі алғашқы аптасында-ақ өтіп кетті<ref>{{cite news | title = 東方神起・新ユニット、海外アーティスト史上初のアルバム＆DVD2冠 | date = 2010-09-14 | url = http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/80059/ | work = [[Oricon]] | accessdate = 2010-10-11 | language = Japanese}}</ref>. Күйтабақ пен ән жинақтары жағынан апталық Орикон чартында оларға бірінші болып бастама алуға мүмкіндік болды. [[2010]] жылдың қыркүйегінде Avex Entertainment «JYJ» тобымен Жапониядағы серіктестікті тоқтатата тұру туралы хабарлама берді. Бұлай болуы, Avex пен «[[JYJ]]» тобының [[Корея]]дағы өкілі болған корей агенттігі [[CJeS]] арасында туған кикілжіңмен байланысты еді. Дегенмен, 2010 жылдың қазан-қараша айларында «JYJ» тобы әлемдік турнеге аттанады: [[Оңтүстік Корея]], [[Оңтүстік-шығыс Азия]], Құрама штаттарында [[2010]] жылы 12-ші қазанда шыққан «The Beginning» атты ағылшын тіліндегі әнжинақ бастамасымен «Ayyy Girl» синглының продюссері [[Канье Уэст]]ом топты бастап шығады.<ref>{{cite web|title=JYJ Announces "The Beginning"|work=Music Releases|url=http://www.mi2n.com/press.php3?press_nb=134469|date=30 September 2010|accessdate=10 қазан 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKHbZTi|archivedate=2012-03-19}}</ref> 2010 жылы 23-ші қарашада [[SM Entertainment]] DBSK тобы [[Юноу Юнхо]] мен [[Макс Чханмин]] құрған [[дуэт]] ретінде қайта оралады деп хабарлап, кезінде [[Avex]]-пен келісім-шартта тұрған орындаушылар, SM бірлестігімен жаңа келісім-шартқа отырады деп хабарлады.<ref name="duo">{{cite web|url=http://news.nate.com/view/20101123n05064|title=동방신기, 2011년부터 2인조 체제 활동 "미래 가능성.."|trans_title=TVXQ to comeback in 2011, "future possibilities..."|date=қараша 23, 2010|accessdate=қараша 23, 2010|work=Nate News|publisher=Newsen|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKJnZIV|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>http://www.avex.co.jp/html/upload_file/top_01/7860_2010112416081903_P01_.pdf</ref> === SM Entertainment-пен соттасу === [[Сурет:LG Optimus Q2 광고 사진 - JYJ.jpg|left|thumb|300px|JYJ]] [[2009]] жылдың 31-ші шілдесінде топтың үш мүшесі Хиро Джэджун, Сиа Джунсу және Микки Ючхон SM Entertainment бірлестігімен тұрған келісім-шарттың қаншалықты заңды екенін анықтау мақсатымен Сеулдегі орталық аудандық сотқа арызданады<ref>{{Cite web|title=TVXQ Feuds With SM Entertainment|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2009/08/178_49459.html|work=The Korea Time|date=тамыз 2, 2009|accessdate=тамыз 3, 2009|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKLP48h|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is TVXQ Headed for Breakup?|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10167|work=KBS World|date=тамыз 3, 2009|accessdate=тамыз 3, 2009|deadlink=404}}</ref>. [[Трио]] жігіттері өз адвокаттары арқылы арызданып, 13 жылға созылған келісім-шарт тым ұзақ болғанына наразылық білдіріп, топтың тауып жатқан табыстары жігіттер арасында тең бөлінбей, басым бөлігі бірлестіктің пайдасына түседі деген келіспеушіліктерді алға қойды<ref name="lawsuit">{{Cite web|title=TVXQ to Stick Together Despite Legal Dispute|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2009/08/178_49540.html|work=The Korea Times|date=тамыз 3, 2009|accessdate=тамыз 3, 2009|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKNvKaZ|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Келісім-шартты мерзімінен бұрын бұзғандары үшін, оларға шарт келісілген уақыттың аяғына дейінгі уақытта табатын табыстарының екі еселенген көлемінде айыппұл қайтарылуы тиіс еді<ref>[http://kr.news.yahoo.com/service/news/shellview.htm?articleid=2009080401571389419&linkid=rank_news&newssetid=768 Yahoo.co.kr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614100242/http://kr.news.yahoo.com/service/news/shellview.htm?articleid=2009080401571389419&linkid=rank_news&newssetid=768 |date=2011-06-14 }}. Retrieved тамыз 26, 2009</ref>. Осы жаңалық тараған соң-ақғ, SM құнды қағаздарының, 10 пайыздан астамы KOSPI бойынша құнсыздана бастайды<ref>Thomson Reuters. [https://web.archive.org/web/20090806092540/http://www.forbes.com/feeds/afx/2009/08/03/afx6730465.html Korea Hot Stocks — Hankook Tire, S.M. Ent, Ssangyong Motor]. ''[[Forbes.com]]''. тамыз 3, 2009. Retrieved тамыз 3, 2009.</ref>. [[Сеул]]дың орталық аудандық соты бұл мәселені трио жігіттерінің пайдасына шешіп береді. Келісім-шарттың әділетсіз болып және топ мүшелерінің тәуір табыстарынан қағылып жүргендерін растады<ref>{{Cite web|title=Will TVXQ Stay Together?|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10722|work=KBS World|date=қазан 28, 2009|accessdate=қазан 28, 2009|deadlink=404}}</ref>. Бұған SM Entertainment баспасөз-конференциясын шақыртып, барлығын өтірік жала жабу деп айыптап, қарсы тойтарыс береді. Оның шын мәніндегі себебі — әділетсіз келісім-шартта да, болмаса адам хұқын бұзуда да емес, жігіттердің косметикалық кәсіпкерліктегі байлыққа деген құмарлығының қанағатсыздығында деп мәлімдейді. Трио жігіттері болса өз кезегінде SM Entertainment сот үкімін сыйлыйды деген үміттеміз деп қана жауап қайырады<ref>{{Cite web|title=SM Entertainment Calls the TVXQ Suit a Big Fraud|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10760|work=KBS World|date=қараша 2, 2009|accessdate=қараша 2, 2009|deadlink=404}}</ref>. Бұған жауап ретінде 120 000 DBSK-дің тыңдарман жанкүйерлері SM Entertainment-тің ұзақ мерзімді келісім-шартына қарсы [[Сеул]]дың аудандық сотына петиция жариялады<ref>{{Cite web|title=TVXQ vs. SM Entertainment Trial Begins|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10282|work=KBS World|date=тамыз 21, 2009|accessdate=тамыз 21, 2009|deadlink=404}}</ref>. Бұдан басқа, «Cassiopeia» корей фанклубы кезінде DBSK тобы жоспарлаған уақытта өткізіледі деп айтқандықтан, SM Town Live 2010 концертін болдырмағаны үшін SM Entertainment-ке қарсы арызданып, өтемақы талап етеді. Алайда, концерт бірлестіктің шешімімен жоспарлаған уақытынан бір апта бұрын тізімнен алдырып тасталған еді<ref>{{Cite web|title=TVXQ Fan Club Files for Compensation for Cancelled Concert|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10351|work=KBS World|date=September 3, 2009|accessdate=September 3, 2009|deadlink=404}}</ref>. === 2011 жыл: сахнаға қайта оралу === [[2011]] жылдың 5-ші қаңтарында DBSK тобының «Keep Your Head Down» (The special edition) жаңа әндер жинағының 30 000 дана көшірмесі сатылады, және Gaon Chart чартында екі апта бойына бірінші орында берік тұрады<ref>{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/album/list.gaon|title=Gaon Chart|language=Korean|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKQYy64|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Әндер жинағының сатылымынң көрсеткіштері бойынша, [[Gaon Chart]] чартында жарты жылдықтың ішіндегі Кореядағы ең өтімді әнжинақ болады. Қаңтар айынан бастап 2011 жылдың маусымына дейін жалпы айтқанда 230,922 көшірмесі сатылып кетеді<ref>{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/total/other.list.gaon?chartGbn=ALBUM|title=Gaon Chart: 2011 first half-year album sale chart|language=Korean|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKTfK0F|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201104281030421002|title=동방신기 상반기 음반제왕 ‘20만장 이상 판매’ 기염|date=2011-04-28|work=NewsEn|accessdate=2011-07-03|language=Korean|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKX8fgH|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Қайта өңделіп шығарылған «Keep Your Head Down» әндер жинағы чартта 9-шы орында тұрақтайды. [[2011]] жылы 26-шы қаңтарда Avex Trax шығарған «Why? (Keep Your Head Down)» жапондық сингл алғашқы аптасындағы сатылымы 230 922 дана көшірмені құрайды, күнделікті, апталық, сосын ай сайынғы Орикон чартындағы басқа синглдардың ішінде бірінші орынды иеленеді. 2011 жылдың ақпан айына қарасты кезеңде, синглдың 283 000 көшірмесі сатылып үлгерді<ref>{{cite news | title = 東方神起、日本オリコン週間シングルチャートで首位に | date = 2011-02-01 | url = http://japanese.joins.com/article/156/137156.html?servcode=700&sectcode=720 | work = [[Oricon]] | accessdate = 2011-07-03 | language = Japanese}}</ref>. 20-шы шілдеде дуэт «Superstar» атты жапондық синглын 172 000 аса данасы сатылып, айдың соңына қарай оған «алтындай» деген мәртебе беріледі<ref>{{cite web|title=CDシングル 月間ランキング-ORICON STYLE ランキング|url=http://www.oricon.co.jp/rank/js/m/2011-07/|language = Japanese}}</ref>. 2011 жылы Жапонияға екі жылдай келмегендіктен, DBSK A-Nation 2011-де сахнаға шықты. A-nation [[Жапония]]ны қосқанда, 5 қалада өтті: [[Эхимэ]], [[Нагоя]], [[Осака]] және [[Токио]]. [[Токио]]да DBSK дуэті тірі дауыспен концертті өткізіп, «Big Bird» яғни (үлкен концертті тәмамдаған), A-Nation-де осы атақты иеленген бірінші шетелдік топ болды. Бұрындары мұндай абыройға соңғы 8 жыл бойына, Аюми Хамасаки лайық атанып келген еді. 2011 жылдың қыркүйегінде [[Токио Доум]]де өткен SMTOWN Live In Tokyo жобасында Чон Юнхо мен Сим Чханмин, [[SM Entertainment]]-тің басқа да топтарымен қатысады. Мұнда топ, өздерінің бұрынғы хит әндерін «Rising Sun», «Mirotic», «Superstar», «Keep Your Head Down» орындап және жаңа «B.U.T (BE-AU-TY)» әнін ұсынады<ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=106&oid=382&aid=0000008116 일 «동방신기가 에이벡스 엔딩…놀랍다» :: 네이버 뉴스]</ref>. Екі жылдық үзілістен кейін, олардың бірінші жапондық әндер жинағын шығаруға дайындық үстінде жүрген кезінде, «B.U.T (BE-AU-TY)» (әнжинақтың синглдерінің бірі) әніне түсірілген бейне клиптің толық нұсқасы 19-шы қыркүйекте көптеген сайттарға енгізіледі<ref>[http://www.allkpop.com/2011/09/tvxq-reveals-full-pv-for-b-u-t-be-au-ty TVXQ reveals full PV for B.U.T (BE-AU-TY)]</ref>. Жаңа, толыққанды TVXQ «TONE» атты әндер жинағы 28-ші қыркүйекте жарыққа шығады<ref>[http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201109.html 一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121225221/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201109.html |date=2013-01-21 }}</ref>. Шыға салысымен алғашқы күнінде-ақ 105 484 көшірмесі бірінші күні сатылса, 205 000 көшірмесі апта аяғына дейін сатылып кетеді. Әнжинақ күнделікті де, апталық та жапондық Орикон чартында тек бірінші орында ұстанып тұрады<ref>[http://www.soompi.com/news/dbsk-part-worried-part-excited-for-sm-town-live DBSK Part Worried Part Excited for SM Town Live] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120407121250/http://www.soompi.com/news/dbsk-part-worried-part-excited-for-sm-town-live |date=2012-04-07 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/news/tvxq-breaks-bon-jovi-s-record-in-japan-headlines-1005393422.story |title=TVXQ Breaks Bon Jovi's Record in Japan, Headlines Billboard KPOP Masters Concert |publisher=Billboard.com |date= |accessdate=2011-10-06}}</ref>. Бұл DBSK тобының қазан айындағы Орикон чартында сенімді, әрі нақ бірінші орынға орналасқан бірінші толыққанды әндер жинағы еді. Жалпы сатылымы 285 000 көшірмеден тұрады. «TONE» әндер жинағы Жапонияда шыққанына 2 апта толған соң, RIAJ платина сертификатына қол жеткізіп, 11 жылдық жаздық рекордты жаңалап, TVXQ — ді бірінші, жігіттерден ғана құралған, шетелдік топ етеді. Жапонияда пайда болған алғашқы аптадан-ақ 200 000 көшірмесі лезде сатылып кетеді (бұған дейінгі рекорд 2000 жылы Бон Джовидің қоржынында еді). RIAJ санағы бойынша 1-ші қаңтардан бастап, 30-шы қыркүйекке дейін әнжинақтың сатылымы 250 000 данаға жетті де, «TONE» шыққанына 3 күн ғана толар-толмас шағында платина дәрежесіне ие болады.<ref>{{cite web|title=Tohoshinki’s "TONE" Verified "PLATINUM" By RIAJ|url=http://continuetvxq.com/2011/10/07/tohoshinkis-tone-has-been-verified-platinum-by-riaj/|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EJyUSRp|archivedate=2012-06-07}}</ref> Қыркүйек айында TVXQ-ге француздық сән бренді «Lacoste» «татуластық келісім-шартын» ұсынады, мұндай серіктестік Кореяда әлі ешкімге ұсынылмаған. DBSK ресми түрде брендті жыл аяғына қарай қолға ала бастады.<ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=106&oid=213&aid=0000134958 동방신기, 佛 라코스테와 프렌드쉽 계약 체결 :: 네이버 뉴스]</ref> [[Сурет:LG 시네마 3D TV 새 모델 ‘소녀시대’ 영입.jpg|thumb|300px|[[Нью-Йорк]]та өткен SM концертіне басқада әншілермен бірге қатысты]] 3-ші қазанда [[Кёнджу]] [[алаң]]ында ұйымдастырылған [[Hallyu Dream Concert]] [[2011]] фестивалінде DBSK жігіттері көптеген корей топ-әншілерімен қатысып, сол жерде жаңа әндер жинағындағы «[[Maximum]]» мен «[[Keep Your Head Down]]» әндерін орындап шығады<ref>{{cite web|title=When TVXQ and SNSD Appeared, Gyeongju Rose In Anticipation|url=http://continuetvxq.com/2011/10/06/when-tvxq-and-snsd-appeared-gyeongju-rose-in-anticipation/|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 6, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EJzzMDa|archivedate=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web|title=SNSD, TVXQ, and more to perform for ’2011 Hallyu Dream Concert’|url=http://www.allkpop.com/2011/09/koreas-top-hallyu-artists-to-perform-for-2011-hallyu-dream-concert|work=allkpop|accessdate=қараша 22, 2011|date=September 7, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EObFh5X|archivedate=2012-06-07}}</ref>. Бұл концерт үш күндік Кёнджудегі «Hallyu Dream» фестивалін аяқтайды. Мұны [[Кёнджу]] қаласы, Кореяның [[Мәдениет және туризм министрлігі]] және корей туристік ұжымы «Кореяны аралау жылы» атты жоба көлемінде ұйымдастырған еді<ref>{{cite web|title="2011 Hallyu Dream Concert" Excites Nearly 20,000 Fans|url=http://www.soompi.com/news/2011-hallyu-dream-concert-excites-nearly-20000-fans|work=Soompi|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 3, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EObss9f|archivedate=2012-06-07}}</ref>. 6-шы қазанда концерт Mnet арнасында қағілез уақыт тәртібінде экрандарға шығады<ref>{{cite web|title=Mnet Airs 2011 Hallyu Dream Concert|url=http://www.soompi.com/news/mnet-airs-2011-hallyu-dream-concert|work=Soompi|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 6, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOcQThI|archivedate=2012-06-07}}</ref>. 9-шы қазанда DBSK тобы KBS Global бағдарламасы төңірегінде өткен «Нью-Йорк — Корея» фестиваліне Кореяның БҰҰ-на енуіне 20 жылдық мерекесіне байланысты атап өту шарларына қатысады. Фестиваль Нью-Джерсиде өтеді, тірі дауыспен өткізген түсірілімдер 22 қазанда жазылып алынып, сол күні KBS2 TV арнасынан көрсетіледі<ref>{{cite web|title=TVXQ at the "New York-Korea Festival"|url=http://continuetvxq.com/2011/10/23/tvxq-showing-off-their-magnificent-popularity-at-the-new-york-korea-festival/|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 23, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOcvxwl|archivedate=2012-06-07}}</ref>. TVXQ 23-ші қазанда SMTOWN Live In New York төңірегінде [[Нью-Йорк]]тегі Медисон-сквер-гарденде өткізілген SM Town концертінде сахнаға шықты. SM Entertainment-тің басқа да топтары, атап өтсек SNSD, Super Junior, SHINee, [[BoA]] және [[Kangta]]<ref>{{cite web|title=The Korean invasion: New Yorkers are screaming for the new wave of pop stars|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music-arts/korean-invasion-yorkers-screaming-wave-pop-stars-article-1.965706?pgno=3|work=NYDailyNews|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 23, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOdl7nc|archivedate=2012-06-07}}</ref> Они исполняли как старые, так и песни из нового альбома, начав свое выступление с «The Way You Are»/«Mirotic», «Maximum», «Before U Go», «Keep Your Head Down» и заканчивая «Rising Sun».<ref>{{cite web|title=World watches as SMTOWN conquers New York|url=http://ph.omg.yahoo.com/blogs/okpop/world-watches-smtown-conquers-york-071247745.html|accessdate=қараша 22, 2011|date=қараша 3, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOeRmef|archivedate=2012-06-07}}</ref> сияқты топ әншілері аталмыш концертке қатысты. Олар ескі әндерімен қатар жаңа әнжинақтағы әндерді де сахнаға алып шықты. Мәселен, «The Way You Are»/«Mirotic», «Maximum», «Before U Go», «Keep Your Head Down» және «Rising Sun»-мен аяқталады<ref>{{cite web|title=TVXQ, B2ST, SHINee, MBLAQ, miss A, 2AM and 4minute head to Australia for ‘K-POP Music Festival in Sydney’|url=http://www.allkpop.com/2011/11/tvxq-b2st-shinee-mblaq-miss-a-kara-2am-and-4minute-head-to-australia-for-k-pop-music-festival-in-sydney|work=allkpop|accessdate=қараша 22, 2011|date=қараша 10, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOfYnnO|archivedate=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web|title=Tohoshinki New Seven&i CM|url=http://continuetvxq.com/2011/11/07/tohoshinki-new-7ampi-cm-will-be-aired-beginning-118-tie-up-song-winter-rose/|accessdate=қараша 22, 2011|date=қараша 7, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOgcYPB|archivedate=2012-06-07}}</ref><ref>[http://koreangossipgirl.com/2011-smtown-winter-the-warmest-gift-member-ver-christmas-concept-photo-release/ SM Town’s 2011 Winter SMTown — The Warmest Gift release] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120601064125/http://koreangossipgirl.com/2011-smtown-winter-the-warmest-gift-member-ver-christmas-concept-photo-release/ |date=2012-06-01 }}</ref><ref>{{cite web|title=62nd NHK Kohaku Uta Gassen|url=http://www9.nhk.or.jp/kouhaku/artists/index.html|accessdate=қараша 30, 2011|date=қараша 30, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOhUzZJ|archivedate=2012-06-07}}</ref>. == Дискография == === Корей әндер жинағы === * Tri-angle. Релиз: 13 қазан, 2004ж. * Christmas Gift from TVXQ (кішігірім әнжинақ). Релиз: 7 желтоқсан, 2004ж. * Rising Sun. Релиз: 12 қыркүйек, 2005ж. * «O»-正.反.合.. Релиз: 29 қыркүйек , 2006ж. * MIROTIC. Релиз: 26 қыркүйек , 2008ж. * Keep Your Head Down. Релиз: 5 қаңтар, 2011ж. === Жапон әндер жинағы === * Heart, Mind and Soul. Релиз: 23 наурыз, 2006ж. * Five in the Black. Релиз: 14 наурыз, 2007ж. * T. Релиз: 23 қаңтар, 2008ж. * ~The Secret Code~. Релиз: 25 наурыз, 2009ж. * Best Selection 2010. Релиз: 17 ақпан, 2010ж. == Синглдер == Корей және жапондық синглдер жайында барлық мәліметтер топ дискографиясы бетінде == Фильмография == [[Сурет:JYJ - Salón del Manga de Barcelona 2011 - 001.jpg|thumb|300px|[[JYJ]] [[концерт]]те]] '''Топтың 5 орындаушысы да түскен фильмдер, драмалар''' * [[2005]] ж. — Banjun Drama * [[2006]] ж. — Қауіпті махаббат * [[2006]] ж. — Демалыстар * [[2006]] ж. — Жер планетасындағы кездесу '''Сим Чханмин түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2010]] ж. — Афина — соғыс құдайы (шақырылған қонақ ретінде, 4 соңғы эпизодтарында) * [[2011]] ж. — Жұмақ бақшасы (басты рөл) * [[2011]] ж.— Шоу жасасын! (эпизодтық рөл) '''Чон Юнхо түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2005]] ж. — Түрлі-түсті роман (шақырылған қонақ) * [[2009]] ж. — Дәл соққы (басты рөл) * [[2011]] ж. — Шоу жасасын! (эпизодтық рөл) * [[2011]] ж. — Посейдон (екінші кезектегі актер) '''Ким Джэджун түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2004]] ж. — 38-ші параллель (эпизодтық рөл) * [[2010]] ж. — Әділ болу қиын (басты рөл) * [[2010]] ж.— Аспаннан түскен пошташы (басты рөл) * [[2011]] ж. — Боссты қорғау (басты рөл) * [[2011]] ж. — Аспаннан түскен пошташы (жапондық нұсқасы) (басты рөл) * [[2012]] ж. — Доктор Джин '''Пак Ючхон түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2005]] ж. — Түрлі-түсті роман (шақырылған қонақ) * [[2010]] ж.— Сонгюнгвандағы жанжал (басты рөл) * [[2011]] ж. — Мисс Рипли (басты рөл) * [[2012]] ж. — Шатырдан түскен ханзада '''Ким Джунсу түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2011]] ж. — Әйелдің хош иісі (эпизодтық рөл, 5 топтама) == Концерттер мен турлар == === Азиялық концерттік айналым === * [[2006]] ж: Rising Sun 1st Asia Tour * [[2007]]—[[2008]] жж: The 2nd Asia Tour 'O' * [[2009]]ж.: The 3rd Asia Tour Mirotic === Жапондық концерттік айналым === * 2006ж.: 1st Live Tour 2006: Heart, Mind and Soul * 2007ж.: Tohoshinki 2nd Live Tour 2007: Five in the Black * 2008ж.: Tohoshinki 3rd Live Tour 2008: T * 2009ж.: Tohoshinki 4th Live Tour 2009: The Secret Code == Ұтыстар мен жүлдедер == {| class="wikitable" width="650px" !align="left"|Жыл !align="left"|Ұтыстар мен жүлдедер |- !align="center"|2004 |align="left"| * [[Seoul Broadcasting System|SBS]] Gayo Awards (28 наурыз): Popular Song First Debut (Hug) * [[Mnet KM]] Music Video Festival (желтоқсан): Best Music Video Award for New Group (Hug) * [[Korean Broadcasting System|KBS]] Popular Music Award: Best New Artist * [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] Top 10 Music Festival: Best New Artist * Go News Netizen YunAae Daesang: Best Group Award * Go News Netizen YunAae Daesang: Music Video Award * Go News Netizen YunAae Daesang: CF Model Award * Go News Netizen YunAae Daesang: Asia Star Award |- !align="center"|2005 |align="left"| * Mnet KM Music Video Festival: Best Music Video (Rising Sun) * Mnet KM Music Video Festival: People’s Choice Award * Mnet KM Music Video Festival: Artist of the Year |- !align="center"|2006 |align="left"| * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Ten Most Popular Music Group * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Ten Most Popular Song * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Most Popular Advertisement Model * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Ideal Man Category * Channel[V] Thailand Music Video Awards: Best Music Video (Rising Sun) * Channel[V] Thailand Music Video Awards: Best Asian Artist * Virgin Hitz Awards (28 қазан): Popular Vote Asia Artist * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Best Group<ref>KBS Global. [http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1427214_11858.html TVXQ Wins 4 MKMF Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317110235/http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1427214_11858.html |date=2008-03-17 }}. қараша 27th, 2006. Retrieved қараша 29th, 2006.</ref> * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Artist of the Year * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Mnet.com * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Mnet Plus Mobile People’s Choice Award * MTV 16th Music Seoul Festival (желтоқсан 1): Daesang<ref>{{cite news | first=Kyung-Ran | last=Lee | coauthors= | title=TVXQ Spends Wild Night in Celebration | date=2006-12-15 | publisher= | url =http://news.media.daum.net/entertain/broadcast/200612/15/jes/v15064939.html | work =Daum | pages = | accessdate = 2007-02-16 | language = Korean }}</ref> * [[MTV]] 16th Music Seoul Festival (желтоқсан 1): Bonsang * MTV 16th Music Seoul Festival (желтоқсан 1): Mobile Popular Vote * 21st Golden Disk Awards (желтоқсан 14): Daesang<ref>{{cite web|url=http://isplus.joins.com/goldendisk/2006/award_2006.html|title=2006 골든디스크 홈페이지에 오신것을 환영합니다|accessdate=2007-02-16|lang=Korean|deadlink=404}}</ref> * 21st Golden Disk Awards (желтоқсан 14): Bonsang * SBS Gayo Awards (желтоқсан 29): Daesang * SBS Gayo Awards (желтоқсан 29): Bonsang |- !align="center"|2007 |align="left"| * SEED Awards, Thailand (қаңтар 31): Best Asian Singer Award * [[MTV Video Music Awards Japan]] (мамыр 26): Best Buzz Asia in Korea * 14th Annual Korea Entertainment Masterpiece Award Ceremony (6 қазан): International Popularity Award * Best Hits 2007 Japan (қараша 26): Gold Artist Award |- !align="center"|2008 |align="left"| * MTV Video Music Awards Japan: Best Collaboration Video Award ([[LAST ANGEL]] by [[Kumi Koda]] feat. TVXQ) * Asia Song Festival 2008 (4 қазан): Asia’s Top Singer Award<ref>{{cite news | coauthors= | title= [포토엔]동방신기,큰 상 주셔서 감사합니다 | date= | publisher=Newsen.com| url = http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200810042303271002&code=100200 | pages = | accessdate = 2008-10-04 | language = Korean }}</ref>. * Mnet KM Countdown (9 қазан) : Best (Number 1) Song (Mirotic)<ref>{{cite news | coauthors= | title= [포토엔]엠카 1위 동방신기, 파워풀한 무대 선사 | date= | publisher=Newsen.com| url = http://newsen.com/news_view.php?uid=200810092043481002 | pages = | accessdate = 2008-10-09 | language = Korean }}</ref>. * Mnet KM countdown (23 қазан) : (Number 1) Song (Mirotic) * Mnet KM countdown (30 қазан) : (Number 1) Song (Mirotic) * SBS Inkigayo Awards (12 қазан) : Mutizen Award * SBS Inkigayo Awards (19 қазан) : Mutizen Award * SBS Inkigayo Awards (26 қазан) : Mutizen Award * Music Bank (қараша 7) : (Number 1) Song (Mirotic) * Music Bank (қараша 7) : (Number 2) Song (Love in the Ice) * 15th Korea Entertainment Awards (қараша 13) : Most Popular Artist Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Daesang: Album Of The Year (The 4th Album «MIROTIC») * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Auction Best Style Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Mobile Popularity Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Auction Netizen’s Choice Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Overseas Viewer Award * Best Hits 2008 Japan (қараша 27): Gold Artist Award * 2008 Golden Disk Awards (желтоқсан 10): Disk Daesang (Artist of The Year)<ref name="Golden">Jin, Hyang-hui.[http://news.mk.co.kr/se/view.php?year=2008&no=750471 추락하는 `골든디스크상`…10만장으로 `티격태격`? (''Falling «Golden Disk Awards»…Bickering over 100,000?'')] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121205014233/http://news.mk.co.kr/se/view.php?year=2008&no=750471 |date=2012-12-05 }}. ''Maeil Gyungjae''. желтоқсан 10, 2008. Retrieved желтоқсан 10, 2008.</ref> * 2008 Golden Disk Awards (желтоқсан 10): Disk Bonsang<ref name="Golden" /> * 2008 Golden Disk Awards (желтоқсан 10): Disk Yepp Popularity Award<ref name="Golden" /> * 16th Annual Korean Entertainment Awards (желтоқсан 12): New Generation Daesang * 2008 Music Bank (Year-End Special) — MVP Award * 2008 MelOn Awards : Best Artist and Music Video of The Year |- !align="center"|2009 |align="left"| * Korea Entertainment Producers Association (қаңтар 20): The Culture Sports Tourism Recognition Award. * 18th Seoul Music Awards (ақпан 12): Bonsang * 2009 Mnet Asian Music Awards (қараша 21) : Best Asia Star * 2009 Best Hits Japan (қараша 26) : Gold Artist Award * 1st Melon Music Awards : 2009 STAR * 1st Melon Music Awards : 2009 MANIA (Mirotic) * 18th Seoul Music Awards : Popular Mobile Award * 51st Japan Records Awards : Premium Box Award (Stand By U) * 8th Thailand Channel [V] MV Awards: Popular Asian Artist * 6th Thailand SEED Awards : Best Asia Artist of the Year («MIROTIC») |- !align="center"|2010 |align="left"| * The Japan Gold Disc Award (қаңтар 24): Best DVD (All About 東方神起　season 3) * MTV Video Music Awards Japan 2010 — Best Group Video: «Share the World» |- !align="center"|2011 |align="left"| * 25th [[Japan Gold Disc Award]]: The Best Top 5 Albums * 25th [[Japan Gold Disc Award]]: The Best Music Videos * |} == Тағы қараңыз == * [[SS501]] == Дереккөздер == {{reflist|2}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|TVXQ}} * Азия сайттары: [http://www.tvxq.com/ корейше] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501040017/http://www.tvxq.com/ |date=2011-05-01 }} [http://toho-jp.net/index.html жапонша] [http://www.avex.com.tw/tvxq/ Қытайша] * [http://www.jfn.co.jp/toho/ Tohoshinki Bigeastation (Radio)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502100744/http://www2.jfn.co.jp/toho/ |date=2013-05-02 }} * [http://fc.avex.jp/toho/index.html Bigeast Official Fanclub] * [http://www.kome-world.com/uk/database-artist.php?id=11 KoME World — TVXQ Section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114020058/http://www.kome-world.com/uk/database-artist.php?id=11 |date=2012-11-14 }} * [http://www.nt2099.com/J-ENT/INTERVIEWS/tohoshinki/tohoshinki-book.pdf J!-ENT 500-page booklet and interview: «TVXQ and their Worldwide Fandom»] {{en icon}}<!--by Dennis A. Amith, Michelle Tymon and Nur Lina--> * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364522&fpid=&menu=&curl Iple DBSK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019055839/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364522&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-19 }} * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364526&fpid=&menu=&curl Iple U-Know Yunho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019055845/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364526&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-19 }} * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364523&fpid=&menu=&curl Iple Hero JaeJoong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081024011515/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364523&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-24 }} * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364527&fpid=&menu=&curl Iple Micky Yuchun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019055900/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364527&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-19 }} * [http://www.cyworld.com/BlueFaith CyWorld Micky Yuchun]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cyworld.com.cn/jaejoong33 CyWorld Hero JaeJoong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703161901/http://www.cyworld.com.cn/jaejoong33 |date=2008-07-03 }} {{DBSK}} {{SM Entertainment}} {{таңдаулы мақала}} [[Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары]] [[Санат:2003 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] huupdqosahe9u14z3d86ihi4unmu0oh 3609675 3609674 2026-05-27T10:57:41Z 1nter pares 146705 3609675 wikitext text/x-wiki {{Музыкалық топ |Топ атауы = Dong Bang Shin Ki |Шынайы атауы = TVXQ <br /> 東方神起 |Логотипі = |Логотип ені = |Суреті = TVXQ in Paris France.JPG |Сурет тақырыбы = |Сурет ені = |Фон = |Жанры = |Белсенділік жылдары = [[2003 жыл]] – бүгінгі күн <ref name="hiatus">{{cite web|url=http://www.sanspo.com/geino/news/100403/gnj1004031822017-n1.htm|title=東方神起の活動休止を発表…今後はソロ活動へ|date=2010-04-03|work=[[Sankei Shimbun]]|publisher=[[Sanspo]]|language=Japanese|accessdate=2010-04-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJZSy32|archivedate=2012-03-19}}</ref> |Мемлекет = {{KOR}} |Қайдан = [[Сеул]] |Тілі = [[корей тілі|корей]] <br /> [[жапон тілі|жапон]] <br /> [[қытай тілі|қытай]] <br /> [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Басқаша атауы = {{lang|ko|동방신기}} Dong Bang Shin Ki<br />DBSK<br />({{lang|zh|東方神起}})({{lang|zh|東方神起}}) Dōngfāngshénqǐ <br /> ({{lang|ja|東方神起}}) Tōhōshinki |Лейблі = [[S.M. Entertainment]]<br/>([[Оңтүстік Корея]])<br> [[Avex Group]]<br/>([[Жапония]])<br> |Басқа да жобалары = |Құрамы = Юноу Юнхо <br /> Макс Чханмин |Бұрынғы қатысушылары = Хиро Джэджун <br /> Сиа Джунсу <br /> Микки Ючхон |Сайты = http://tvxq.com/ }} '''Dong Bang Shin Ki''' ({{lang|ko|동방신기}}; Дон Бан Шин Ки/Тоң Баң Син Ги) — [[Оңтүстік Корея]] поп-тобы, бүгінгі күні [[Азия]]дағы әйгілі поп-топтардың бірі. Алғашында ұжым бес қатысушыдан тұратын: [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]], [[Хиро Джэджун]], [[Сиа Джунсу]], [[Микки Ючхон]] және [[Макс Чханмин]]. [[2010]] жылдан бастап топ құрамы [[дуэт]]ке дейін азайды. Олардың әуені — бұл [[поп-музыка]], [[R&B]], [[хип-хоп]] барлығының араласып келген түрі, [[рок]] әуендер болса аз кездеседі.<ref>{{cite news|coauthors= Lee Jinjoo, Jessica Kim, Shim Nara|title= Korean boy-band TVXQ finds motherly love in Asia|work= [[Reuters]] |url= http://www.reuters.com/article/lifestyleMolt/idUSSEO16326720071030?pageNumber=1|accessdate= 2007-11-19|date= 10 қазан 2007}}</ref> «Dong Bang Shin Ki» (DBSK) (хангыль: 동방신기, ханчча: 東方神起) тобының атауы «Шығыстың біртума құдайлары» деп аударылады. Сонымен қатар олар «Dong Fang Shen Qi» (Dōngfāngshénqǐ) және «Tong Vfang Xien Qi» (TVXQ) тобы ретінде қытайлық жанкүйерлеріне, ал [[Жапония]]да «Tohoshinki» (THSK) тобы ретінде белгілі.<ref name="RGOTE">{{cite news | title=Idol Group TVXQ, Number 1 On The Oricon Charts|publisher= Star News|url= http://star.moneytoday.co.kr/view/stview.php?no=2007080211124265650&EVEC|accessdate = 2008-09-01|date= 2007-08-02}}</ref> [[Сурет:TVXQ in BKK.jpg|thumb|300px|left|2009 жылғы SMTown-ың концерті]] [[2008]] жылы 16-шы «[[Purple Line]]» жапон синглынің шығарылымымен байланысты [[Орикон чарты]]нда [[дебют]]қа шықты (яғни, бірден ән шыға салысымен бірінші орынды иеленді), DBSK тобы [[Сингл (ән)|синглы]] «нөмір бір» орнын иеленді, осымен бесінші жапондық емес, азиаттық және тек қана жігіттерден құралған шетелдік топ ретінде әйгілі болды. 23-ші «[[Dōshite Kimi o Suki ni Natte Shimattandarō]]» атты сингл шығарылған соң, жарыққа шыға салысымен чартта тек қана бірінші орынды иеленген қатарынан 3 синглдері жаңа рекорд орнатты. [[2009]] жылы 25-ші «[[Bolero]]» атты сингл жарық көріп, өздері орнатқан рекордтан да асып түсті. Осылайша, DBSK тобы алдыңғы қатардығы жапондық емес әншілер атанып, апталық [[Орикон]]да «нөмір бір» деген мәртебелі 5 синглдың иегері атанды.<ref name="fifthno1">{{citeweb|title= TVXQ, won first place in four consecutive singles|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/62483/full/|publisher=[[Oricon]] |accessdate= 2009-02-07|date= 2009-01-27}}</ref><ref>{{citeweb|title=TVXQ on Oricon Weekly 1, the first foreign artist record five consecutive No. 1|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200901271256231001|publisher=Newsen |accessdate= 2009-02-07|date=2009-01-28}}</ref> [[2010]] жылы ақпан айында алғашқы жапондық әндер жинағы жарық көріп, бірінші аптасында-ақ 413.000 көшірмесі сатылып кетті. Бұл DBSK-лықтар үшін бірінші аптада ғана қол жеткізген қыруар сатылымдары үшін шетелдік орындаушылар арсындағы орнатқан тағы бір жаңа рекордтары болды. [[1995]] жылы тіркелген (379.000 көшірме) [[Бон Джови]]дің жеткен рекордынан анағұрлым асып түсті. Соттық тергеуден кейін DBSK тобының 3 орындаушысы ([[Хиро Джэджун]], [[Сиа Джунсу]], [[Микки Ючхон]]) [[Жапония]]ға [[2010]] жылы «[[JYJ]]» триосы ретінде қайта бастады. Ал кейінірек, қазан айында ағылшын тіліндегі «The Beginning» атты әндер жинағы жарық көрді. Бұл кезде топтың қалған екі орындаушылары [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]] мен [[Макс Чханмин]] әлі «[[SM Entertainment]]»-пен келісім-шартта жүрген еді, топтың бастағы «Dong Bang Shin Ki» атауымен музыкалық мансапты жалғастыра берді. Топқа жаңа орындаушы қабылданбайды және ол квинтеттен ресми түрде дуэтке айналады деп хабарлады. Бұл топтың алғашқы корейлік «Keep Your Head Down» атты әндер жинағы [[2011]] жылдың [[5 қаңтар]]ында жарық көрді, ал алғашқы жапондық сингл — [[2011]] жылдың 26 қаңтарында жарық көрді. == Топ құрамы == === Ағымдағы құрам === * Чон Юнхо — [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]] (қоңыр дауыс, топ басшысы) * Сим Чханмин — [[Макс Чханмин]] ([[тенор]]) === Уақытша бөлінген топ мүшелері === * Ким Джунсу — [[Сиа Джунсу]] ([[тенор]]) * Пак Ючхон — [[Микки Ючхон]] ([[бас-баритон]]) * Ким Джэджун — [[Хиро Джэджун]] ([[тенор]]) == Орындаушылар мен топ мүшелері жайында негізгі мәлімет == Алғашқы ресми бастамамен сахнаға «Dong Bang Shin Ki» тобы [[2003]] жылдың желтоқсан айында [[BoA]] мен [[Бритни Спирс]]тің [[концерт]]інде шықты (негізі олар бұған дейін де сахналардан көрініп жүрген). Олар «O Holy Night» атты бірінші синглынан алынған «[[Hug]]» әнін [[BoA]]-мен бірге орындап шықты. DBSK тобының алғашқы орындаушысы — [[Сиа Джинсу]] болды. Ол 12 жасында телевизиялық жас дарындар байқауына қатысып, ол кездегі төрешілер [[Мун Хиджун]] (ағыл. Moon Hee Jun) мен Канътха (ағыл. Kangta) болатын. Вокалдық шеберлігі басым түскен Сиа, төрешілерді жақсы әсерде қалдырады, Джунсуды таңдап алып олар оның вокалын кәсіби түрде жаттықтыра бастайды. Джунсу өзіне «Сиа» деген лақап атты алады, өйткені бұл есім «[[Азия]]» сияқты қысқа ғана болды. Екінші орындаушысы, би байқауындағы жеңісінің арқасында DBSK тобына мүше болған — [[Чон Юнхо|Юноу Юнхо]] болды. Бұған дейін ол backup-биші, корей әншісі [[Dana]]-ның қасында рэп-вокалшы болып жүрді. Сонымен қатар ол [[Қытай]]дағы корей әншілеріне қолдау көрсетіп жүрген еді. Ол өзіне «U-Know» деген лақап атты алды, өйткені бұл оның шын есімі Юнхомен аттас еді. Ағылшын тілінен аударғанда «U-Know» сөзі — «Сен білесің» («You know») деген мағынаны білдіреді. Юнхо DBSK-дің топ басшысы. Үшінші орындаушы [[Хиро Джэджун]], [[SM Entertainment]] тыңдауына қатысу үшін туған қаласы [[Чхунчхон-Намдо]]дан кетуге мәжбүр болды. Бұл топтың құрамына енбес бұрын ол жоқшылық пен аштықтын азабын тартты, пәтер төлемдерінен құтылу үшін қан тапсырып тұруға дейін барды. Оның «Hero» атты лақап аты (ағыл. «Батыр») ол корейше «Ёнъун» деген лақап атынан шыққан, яғни «батыр» деп аударылады. Хиро, 5000 адамнан тұратын аудиторияда тыңдаудан өтті. Ол жеңді, өйткені оның дауысы әдемі еді және бұл оған DBSK тобынның мүшесі болуға үлкен себепкер болды. Төртінші орындаушы, [[Макс Чханмин]], DBSK тобынның ең жас мүшесі. Джунсу сияқты ол да төрешілерге жақсы әсер қалдырды, осылайша ол таңдалды. Ол топқа Чхвеган Чханмин есімімен қосылды. Чхвеган корей тілінен аударғанда «ең жақсы» деген мағынаны білдіреді, сондықтан Чханмин ағылшындық нұсқасы ретінде «Мах» деген лақап атты таңдады. Топтың дебютқа шығуына алты ай қалғанда бесінші орындаушы — [[Микки Ючхон]] келіп қосылды. Ол Виргиния штатында ([[АҚШ]]) 4 жыл тұрып, ән айту байқауындағы жеңісінің арқасында SM Entertainment-ке тап болды. Осыдан кейін оған SM Entertainment-пен келісім-шартқа отыруға ұсыныс жасалды. Ючхонның лақап аты «Micky» ханччадан (қытай иероглифтері) аударғанда «Жасырын қару» деген мағына береді, яғни Миккидің музыкалық индустрияның жасырын қаруы болғысы келгенін айшықтайды. Сонымен қатар «Micky» — Ючхонның Виргинияда тұрған кезіндегі есімі еді. Ючхонның інісі — [[Юхван]] (Рики) — [[2012]] жылдан бастап корей шоу-бизнесінде актер және модель ретінде тасы өрге домалады. «Dong Bang Shin Ki» дебютынан кейін үш айдан соң жүйелі түрде корей музыкалық чарттарында алдыңғы орындарды иелене бастады. Содан бері олар [[Корея]]да № 1 топ ретінде белгілі болды. DBSK тобы жанкүйерлерінің ресми клубы «[[Cassiopeia]]» деп аталады — бұл атау [[галактика]]дағы 5 жұлдыздан тұратын шоқжұлдыздың атауы, яғни топ мүшелерінің де саны соған негізделіп 5 адамнан құралған. Дегенмен DBSK тобы тыңдаушыларға [[а капелла]] — тобы ретінде ұсынылды. Топтың негізгі әуені [[k-pop]] және [[j-pop]]. Олардың жаңа шыққан әні мен синглы — «Hug», Бабблгам-поп стилінде орындалған, бірақ келесі сингл «[[The Way U Are]]» dance/[[R&B]] стилінде орындалды, бұл әнде жігіттер стильді киімдер киіп және заманауи би мәнерлерін алып шықты. Алайда, бірінші үнтаспалары 믿어요 (I Believe…) музыкалық шығарманың бір түрі — баллада ретінде шығарылды. DBSK жылды Рождестволық ән жинағымен тамамдады, оның ішінде әннің а капелла-нұсқасы «Jesus, Joy of Man’s Desiring» болды. [[2004]] жылы топ орындаушылары әншілік бастамаларын ән орындау шеберлігін жан жақтылы қамтып, әр түрлілікпен көрсете білді. Екінші, үшінші ән жинақтарында да осыған сәйкес стильдердің араласып келуіне байланысты алдыңғы ән орындау мәнерлерінен таймай, соны ұстанып отырды. Мәселен, екінші ән жинағының синглы билеуге болатын әндерден, тіпті баллада және әуезді әуендерден тұратын поп-музыка стилінде де болды. Сонымен қатар, топ орындаушылары кейіннен [[Корея]] мен [[Жапония]]да шығарылған а капелла-трек жазбасын ресми ән жинақтары үшін қолданды. Жапонияда шығарылған 13-ші «Hug» синглының әуенін әнге салып а капелла стилінде өздерінің 2nd Live Tour in Japan гастрольдік сапарында дебютқа алып шықты. Жапон нарығына бұл топтың әндері Оңтүстік Кореядан келді. DBSK тобының жапондық жанкүйерлері көбінесе ересек жастағы адамдарды құрағандықтан, әнші жігіттер ауыр және жылдам орындалатын, стильді киімдер киіп, қиын, хореграфиялық биді талап ететін, әсіресе, [[Оңтүстік Корея]]да топтың хит әндерінде кездесетін, осындай әндерден гөрі, а капелла-әндерді, әуезді поп-әндерді орындауға тырысты. === Юно Юнхо === {{main|Чон Юнхо}} ==== Өмірбаяны ==== Юнхо — DBSK тобының көшбасшысы. Би жарысында жеңіске жетіп, Юнхо бұл топтан өз орнын ойып алды. Ол бұл топқа екінші мүшесі ретінде тіркелді. === Сим Чханмин === {{main|Сим Чханмин}} ==== Өмірбаяны ==== Чанмин — DBSK тобының ең жас мүшесі, қайсар мінезді, ешкімге тәуелсіз болғанды ұнатады. Ата-анасы мұғалім болғандықтан ол мектеп тапсырмаларын бұлжытпай орындап отыратын. Оның жанұясы: ата-анасы және екі қарындасы. Жас болғанына қарамастан Чанмин топ арасында ой-өрісінің өткірлігі арқасында беделді болды, дегенмен кейде асыра тікмінездігі байқалатын. Әр нәрсеге өз пікірі бар. Жақсылап тойып тамақтанғанды жаны сүйеді, қалай десе де оның осы жасында бұл таңқаларлық жағдай емес еді. Көптің бәрі жей бермейтін аса қышқыл тағамдарды ұнатады. Макстың дауысы ерекше мықты, бір сұхбаттарында Юнхо оны басқа планеталық деп қалжыңдағаны бар. [[2008]] жылы 4ChaWon stars (яғни, 4-ші өлшемнің жұлдыздары, космостан келген жат адамдардай, басқаларға ұқсамайтын, сирек кездесетін, ерекше адамдар) тізімінде бірінші орынға шықты. Бұл тізімге тек атақты адамдар ғана ілігетін. Бұл тізімде Чанмин сонау 2007 жылы тіркелген, бірақ бірінші орынға 2008 жылдың 19-шы маусымында көтерілді. Қазіргі уақытта [[Кёнхи университеті]]нде (ағыл. Kyung Hee University) Микки Ючхонмен бірге оқып жүр. ==== Жеке дискография ==== * 2008.02.06 Two Hearts/WILD SOUL (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * «Tying Shells Together» (ЧунСу-мен бірлесе (DBSK); Лина & Сандей (CSJH); Рёук & Ёсон (Super Junior)) * «I love You» (соло на Rising Sun concert) * «When I first Kissed You» (жеке ән айтуы 'O' concert-те) * «Just Once» ==== Деректер ==== * Топ арасында ең бойшаң, жас болса да ой-өрісі жағынан ең ересегі деп атайды * Дауысы кең диапазонды, ерекше және мықты * Тамақ көп ішсе де, аз сөйлейді * Балалық арманы — телеарна дикторы болу * Ұнататын түсі — қан қызыл түс * Музыка бизнесінде үздігі болғысы келгендіктен, «Max» (максималды) лақап атын алды * Ұйқыны жаны сүйеді, оятып алу өте қиын * Бір сұхбаттарында суда жүзуді үйренгісі келетінін айтты * Кореяның басты университтерінің бірінде білім алуда * Ағылшын тілін үйренуде === Ким Джэджун === {{main|Ким Джэджун}} [[Сурет:(cropped)381px-LG 옵티머스 Q2 광고 사진 - JYJ(2).jpg|thumb|300px|Ким Джеджун]] ==== Өмірбаян ==== [[1986]] жылы туған Джэджун 2010 жылға дейін DBSK тобының жетекші-вокалисті болып келді. Сүйікті ісі — ас әзірлеу. Топ арасында ол «үлкен ағалары» немесе «аналары» рөлінде болды, топ мүшелеріне ән салуға қатысты көптеген сын айтып отырады. Өз ойын тура айтады, сондықтан кейде сол қылықтары үшін өзі де қиналады. Бос кезінде қиналмастан 15 тағамның түрлерін әзірлеп жібереді. Көпшілік, тіпті оның өзі де бірінші көргенде «суық» адам сияқты көрінеді дейді, алайда, оны жақынырақ таныған соң оның топтағы ең нәзік және қамқор екенін байқаға болады. Джэджунның жанұясы үлкен — өгей әкесі, анасы және 8 әпке-қарындастары, осыған қарағанда оның бойынан кейбір әйелге тән қылықтарды байқап қалуға болады. [[2006]] жылдың қараша айында Джэджунның асыранды бала екені белгілі болды, оның биологиялық анасы Хиро атақты болғанда ғана пайда болды. Сонымен қатар, тегі бірдей Хан аталатын ер адам биологиялық әкесімін деп жариялап, оның асырап алған ата-анасына қарсы сот ісін бастады. 80-ші жылдардың аяғында Хироның биологиялық анасымен ажырасып, әке болу құқынан бас тартқан. Топ жанашырлары оны баласымен ешқашан байланыста болмағандықтан, ақша үшін жанжал шығарды деп айып тақты. Осы кезде Хан мырза өзінің наразылықтарынан бас тартып, Джэджун оны әкесі ретінде қабылдағандықтан сот ісі ауыстырылды. Бір сұхбаттарында Джэджун екі анасының оған қамқор болып, аман жүруін қалайтынын айтты. Жасөспірім шағында өз бетінше жұмыс істеуге бел буып, ұзақ уақыт бойы қиналыста жүреді, кейіннен [[SM Entertainment]] тыңдауына қатысып, қабылданады. DBSK тобында Джэджун жасы жағынан ең үлкені болғанмен, көшбасшы рөлін өзіне Юнхо алды. Топ жігіттері үшін Хиро аналарындай еді — қамқор болып, топ мүшелерін тіпті тәтті тағамдармен «ауыздарын майлайтын». Осыған қарамастан, оны басқалар биязы, нәзік деп жатса, ол тек күліп қоятын. Басқа да сахна адамдары сияқты ол да шынайы өмірде басқаша. [[Қытай]] Синкун Вэйши (Xingkong Weishi) арнасында басталған сауалнамада оны «Азиядағы ең әдемі жігіт» ретінде мойындады. Оған 40 миллион адам дауыс берді. [[2008]] жылы Хиро [[Корея]] мен [[Жапония]]ның бірлесіп түсірген «Heaven’s Postal Delivery Man» драмасына түсті. [[2010]] жылдан бастап Джэджун «[[JYJ]]» тобының құрамында. [[Сурет:TVXQ - Bonjour Paris.jpg|thumb|300px|[[DBSK]] [[Париж]]да]] ==== Жеке дискография ==== * [2008.03.12] Keyword / Maze (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * "Just For One Day " * «Insa» Millionaire’s First Love фильміне саундтрек * «Maze» (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * «Footsteps» ==== Деректер ==== * Жұмсақ мінезді, байсалды * Дене бітімі ерекше: жіңішке бел, кең иықты * Табынушы қыздардың біріне үйленемін деп болжайды, екі қыз бір ұл сүюді армандайды * Өз дауысын жақтырмайды * Балалық арманы — печеньесі мол азық-түлік дүкенінің иесі болу * Миккимен бірге бір бөлмеде тұрады * Алдымен айтарын айтып, артынан ойланады * Өте әңгімешіл === Пак Ючхон === {{main|Пак Ючхон}} [[Сурет:LG 옵티머스 Q2 광고 사진 - JYJ(1).jpg|left|thumb|300px|Пак Ючхон]] ==== Өмірбаян ==== Пак Ючхо́н Оңтүстік Кореяда Сеулде туған, 6-шы сыныпта отбасымен бірге Солтүстік Вирджинияға (АҚШ) жер аударады. 2001 жылы музыкалық жарыста жеңіске жетіп, SM Entertainment ұсыныс жасады. Негізі, СМ тыңдауына ол АҚШ-та қатысады. Ата-анасы ажырасып, інісі өзіне қарап тұрған қысылтаяң кезеңдерді басынан өткеріп жүрген шақтары еді. DBSK тобына жұмыс жасауға Кореяға аттанғанда, жақындарын сағынатын. Оларды есіне алғанда, көздеріне еріксіз жас келетін. Қазіргі уақытта Кёнхи университетінде (ағыл. Kyung Hee University) білім алуда. 2010 жылы «Сонгюнгвандегі жанжал» драмасында басты рөлді сомдап шықты. ==== Жеке дискография ==== * Runaway/My Girlfriend (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * Tokyo Love Light ==== Деректер ==== * Ючхон — ең жүрегі жұмсақ топ мүшесі, жүлделер ұтқанда алғашқы боп көзіне жас алатын да сол * Топ ішіндегі ең байсалды жігіт * Ол суықты ұнатады, тіпті қыста да салқындатқышты қосып қояды * Сол қолында інісі сыйлаған білезікті тастамай тағып жүреді * Үйлену жайлы ойна кіріп те шықпаған * Демікпе ауруына шалдыққан, бірақ айтуынша ол ауруынан емделіп, қазір ит асырауда * DBSK тобына ең соңғысы боп қосылған * Қазір Корея азаматы болып есептеледі * Сән әлемін жақсы меңгерген, киім-кешекті күтіп киетіндіктен ұқыпты Хиро оған киімдерін кие тұруға беріп тұрады * 30 жасында әскерге барғысы келеді === Ким Джунсу === {{main|Ким Джунсу}} [[Сурет:Kim Junsu LG (2).jpg|thumb|300px|Ким Джунсу]] ==== Өмірбаян ==== Джунсудың дауысы тамаша (әнші және бұрынғы Мисс Корея болған анасынан берілсе керек), оны 12 жаста болғанда [[SM Entertainment]] өкілі байқап қалған еді. DBSK тобының құрамына кірмес бұрын, ол 6 жыл көлемінде [[SM Entertainment]]-те тәлім алды. Балалық шағында Сиа футболист болуды армандайтын, бірде бастауыш сыныпта оқып жүргенінде теледидардан [[H.O.T]] тобының атақты «Candy» әнін орындап жатқанын көріп, Сиада жаңа арман пайда болды, ол — әншілік мансап. Бір сұхбаттарында ол: «Егер әнші болмай қалғанымда, футболист боларым анық еді» — деген. Топта басты жеке дауыс салатын орынды Джэджунмен бөліседі. Әдетте барлық шоуларда оған «періштедей» даусымен ән айтып беруін өтінеді. Топ мүшелерінің арасында мықты бишілердің бірі, тек, [[Юнхо]]дан кейінгі. 2007 жылы Джунсуды ұялы телефондардың жарнамасына түсіру мақсатымен, [[Samsung]] компаниясының ұйымдастырған «Anyband» тобының құрамына таңдалған. Сонымен қатар, бұл топқа корей эстрадасының басқа да жұлдыздары енді, олар: [[BoA]], [[Джин Бора]] және [[Tablo]] ([[Epic High]]). Сол жылдың қараша айында «Anyband» тобы бастама ретінде жаңа синглды жарыққа шығарды. DBSK тобының мүшелері [[Джунсу]]ды «періштедей таза, пәк» деп атайды, ақылына көркі сай, қасындағылардың бәрін бақытты етеді деген. Ол топ арасындағы бойында [[харизм]]і бар жігіт. Сиа әрқаша басқалардың көңіл-күйін бағып жүреді. Езуінен ешқашан күлкі кетпейді және басқалардың көңілін көтереді. [[Джунсу]] — топтағы ең бақытты адам, ол барлығын жанымен, жүрегімен сүйеді. Жағымсыз жағдайлар бола қалса, Джунсу әзілқойлығына ерік беріп, топ ішіндегі тепе-теңдікті сақтап қалуға барын салады. Оның әнші болуының салмақты себептерінің бірі — жұлдызы жанбай-ақ кеткен өткендегі әнші болған анасының асыл арманы сол еді. Сиа отбасы, әсіресе анасы дегенде адал жан. Джунсу атақты болған соң анасына былай деген: «Анашым, енді мені уайымдаудың қажеті жоқ. Сенің барлық қиындықтарың артта қалды. Мен сені бақытты етемін <…> шамалы ақша жиналған соң саған үй әперемін. Сен ұлыңа сенесің ғой, ия? Мен сені жанымнан артық сүйемін, анашым». Осы сөздерінен кейін анасы Джунсудың кешегі кішкентай бала емес екенін бірінші рет түсінеді. ==== Жеке дискография ==== * 2006.09.08: Timeless (Чжан Лииньмен бірлесе) * 2007.11.08: AnyBand — Anyband * 2006.06.28: Beautiful Thing (Vacation фильміне саундтрек) * 2008.02.27: If…!?/Rainy Night (бес синглден құралған «TRICK» сингліне енген әндердің бірі) * 2012.05.15: Алғашқы жеке әндер жинағы XIA Tarantallegra ==== Деректер ==== * Сиа бұл топқа таңдалған соң, дебютты ұзағынан 6 жыл күтті * Джунсу — амбидекстр (оң қолын да, сол қолын да бірдей пайдалана алады) * DBSK тобында Сиа ең жоғарғы ноталарды алады, сол үшін Ючхон оны [[дельфин]] деп келеке етеді * Жеңілгенді ұнатпайды, дәл осы үшін Юнхомен сахналарда жарысып тұратындарын тамшалаған өте қызық, өйткені екеуі де оңайлықпен беріспейді * Джунсу ылғи өзін шынайы, өз-өзіне сенімді көрсеткісі келгенмен, табиғатынан ұялшақ жігіт * Ол өте тынышсыз, бір орында ұзақ тұра алмайды, егер тұрған жерінде толқын іспеттес қимылдар жасап, билей бастаса — таң қалмаңыз * Шашынан тартқан адамдарды жаны сүймейді * Джунсу газдалған сусындарды ұнатпайды, даусысы мен тамағына пайдалы болатын сусындарды ішеді * Оның терісі өте сезімтал * Футбол жайында әңгіме басталса ол шет қалмайды, бірге айтып, қыза түседі * Сиа еңбекқор, барлық жағынан үздік болғысы келеді * Джунсу «Super Junior» тобындағы Ынхёктың ең жақын досы * Тауықтан жасалған тағамдарды ұнатады * Көпшілік оны топ арасындағы «ханзада» деп атайды == Топтың тарихы (2003 жыл — бүгінгі күн) == === Дебют (2003 жыл) === [[Сурет:Britney Spears.jpg|left|thumb|300px|DBSK тоб ретінде сахнадан 2003 жылы желтоқсанның 26-шы жұлдызында [[Бритни Спирс]]тің концертінде көрінді.]] Бастама барысында топқа алдын-ала бірнеше атаулар дайын болды. Әрбір орындаушы топқа атау қою жайында өз идея, ұсыныстарымен келу керек болды. Алғашқы ұсынылған үш атаулар: О Jang Yook Bu (오장육부 — яғни, адам өміріндегі ең маңызды бес мүшесі), Jun Muhk Go (전설을 먹고 사는 고래 — яғни, аты аңызға айналған кит) және Dong Bang Bul Pae (동방불패 — Уақыттың күлі «Ashes of Time» — әйгілі қытай фильмі). Топ «Dong Bang Bul Pae» атауын таңдап алды, тіпті топ продюсері Ли Суман (ағыл. Lee Soo Man) бұл фильм директорынан атауды қолдануға рұқсат сұрады. Алайда, кейінірек бұл атаудан бас тартты, себебі оның (ханчча) иероглифпен жазылуы [[эстетика]] жағынан айтарлықтай үздік көрінбеді, осыдан бастап топ «Dong Bang Shin Ki» деп атала бастады.<ref>[http://www.donga.com/fbin/output?n=200704230239 동방신기 «원래 그룹명은 오장육부»]</ref><ref>{{citeweb|title= Dong Bang Shin Ki “O Jang Yukbu” The Original Group|url=http://www.donga.com/fbin/output?n=200704230239 |accessdate= 2008-01-13| date= сәуір 23, 2007}}</ref> Ең алғаш DBSK тобы ретінде сахнадан [[2003]] жылы желтоқсанның 26-шы жұлдызында [[ВоА]]<ref>{{citeweb|title= Dong Bang Shin Ki Reminiscences- 5 Years Ago...|url=http://www.asiae.co.kr/uhtml/read.php?idxno=2008122719584101689||accessdate= 2009-01-31| date= 2008-12-29}}</ref> мен [[Бритни Спирс]]тің концертінде көрінді. Жігіттер өздерінің алғашқы «Hug» әнін және де «O Holy Night» а капелласын ВоА мен сахнаға алып шықты. [[2004]] жылы ең алғаш ән жинақтары шықпас бұрын DBSK екі сингл («Hug»<ref>{{citeweb|title= сәуір 2004 Korean Chart|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200404.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-01-31}}</ref><ref name="2004chart">{{citeweb|title=2004 Year End Sales|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2004.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-01-31}}</ref> пен «The Way U Are»<ref name="2004chart" /><ref>{{citeweb|title= шілде 2004 Korean Chart|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200406.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-01-31}}</ref>) шығарды. Үш айдан соң көп күттірмей корей музыкалық чартында № 1 орынды иеленді. Алғашқы «Tri-angle» ән жинағы жарық көрді<ref name="2004chart" />. DBSK тобы жанкүйерлерінің ресми клубы «[[Cassiopeia]]» — бұл атау галактикадағы 5 жұлдыздан тұратын шоқжұлдыздың атауы. Ол жұлдыз [[Жетіқарақшы]]ның «ожауының» тұсында орналасқан. Егер 5 саусақты алғашқы бас әріптеріне «TVfXQ» клавиатураның үстіне қойса, онда саусақтардың орналасуына қарай Кассиопеи шоқжұлдызының кескіні шыға келеді. Бірде [[SM Entertainment]] топқа қытайлық орындаушыны қосқысы келді, бұл топты басқа мемлекеттерге әйгілі ете түседі деген болжам болды. Алайда, нәтижесінде бұл ойдан бас тартуға тура келеді, өйткені жанкүйерлердің [[SM Entertainment]]-қа бойкот жариялаймыз деп қорқытқаны белгілі болды. === Екінші корей ән жинағы «Rising Sun» (2005 жыл) === [[Сурет:Super Junior in BKK.jpg|thumb|300px|«[[Super Junior]]» тобымен бірлесіп «Show Me Your Love» туындысын жарыққа шығарады.]] [[2005]] жылдың бойына DBSK-лықтар [[Жапония]]да өз атағын шығара түсу жолында тырысып бағады. [[2005]] жылдың 27-ші сәуірінде "[[Stay with Me Tonight]]"ref>{{cite news | title=TVXQ to Release Single in Japan | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1349889_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref> синглы жарық көрген бойда, бұл дебютты ресми түрде атап өтті. Ал бұған дейін, дәл осы жылы [[Жапония]]да «[[Hug]]» әнінің және бірінші «[[Tri-angle]]» корей әндер жинағының ағылшын тіліндегі нұсқасы шығарыла бастады, бірақ, бұл тілдегі әндеріне тыңдаушылар анағұрлым ықылас пен назар аудара қоймады. Дегенмен, DBSK-лықтарға жұмыс ұсынылып, жеке-дара «Somebody To Love» мен «My Destiny» екі синглы жарыққа шықты. Дәл осы уақытта бұл топ [[Корея]]да екінші корей тіліндегі әндер жинағын «Rising Sun» атты ән жинағын шығарып үлгерді. Бұл әнжинақ ай сайынғы чарттардан үнемі тек № 1 орында, жыл сайынғы сатылымдар чартында № 4 орында келе жатып, 100 ең үздік ән орындаушылар қатарына кірді. Бірақ басқа мемлекеттерде әнжинақ ресми түрде 2007 жылы ғана таралымға түсті<ref>{{cite news | title=Music Industry Association of Korea (2005) | publisher= | url =http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2005.htm| accessdate = 2008-02-02 | language =Korean}}</ref>. Әнжинақтың Кореяда жарыққа шығуына бір апта қалғанда, Джэджун аяғын сындырып, осы қойылымның тұсаукесер рәсіміне қатыса алмай қалады. Концерттік сахнада және бейне клип түсірілімдерінде Джэджунды басқа жігіт ауыстырады (ол сахнада үнемі ақ-қара түсті бетпердемен жүреді). Топтың артқы жағында бірге би билеуге қоятын жігіттердің бірі еді. [[Сурет:Kwonboa.jpg|left|thumb|300px|[[2005]] жылдың 14 маусымында DBSK мен [[ВоА]] АҚШ-тағы Оңтүстік Кореяның өкілі болып тағайындалады.]] Кейінірек DBSK корейлік «[[Super Junior]]» тобымен бірлесіп шығарған «Show Me Your Love» туындысын жарыққа шығарады. Ол ай сайынғы корейлік топ-50 чартында<ref>{{cite news | title=желтоқсан 2005 Sales | publisher=Music Industry Association of Korea | url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200512.htm| accessdate = 2008-02-02}}</ref> № 1 болып дебютқа шығады. Сонымен қатар, DBSK орындаушылары «Banjun» мини-драмасының түсіріліміне қатыса бастайды. Banjun Drama. Ючхон мен Юноу «Nonstop 6» (Rainbow Romance) топтамасының эпизодтарында кездеседі. Жыл аяғында DBSK «Rising Sun» бейне клипі «Ең үздік бейне клип» номинациясында жүлдегер болады, онымен қоймай, Mnet KM Music Video Festival фестивалінде корейдің үздік, ең саңлақ тобы атағына ие болады<ref>{{cite news | title=TVXQ wins 2005 Music Video Festival Award| publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1370433_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>. [[2005]] жылдың 14 маусымында DBSK мен [[ВоА]] [[Лос-Анжелес]]тің қалабасы, жылдың медиа дәрежелі тұлғалары және АҚШ-тағы Оңтүстік Кореяның өкілі болып тағайындалады<ref>{{cite news | title=BoA, TVXQ Named Los Angeles PR Spokespeople | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1354607_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>. === Үшінші корей әндер жинағы мен шетелдегі тұсаукесер (2006 жыл) === Топты осымен үшінші әндер жинағымен отандары Оңтүстік Кореяға қайтармас бұрын, басқа да шығыс азиялық мемлекеттерге атағын шығарып, танытпақ болады. Малайзия мен Таиландтағы концерттерін қосқанда DBSK өздерінің бірінші азиялық концерттік айналымдарын өткізе бастайды. DBSK-лықтар «Rising Sun» концерттік айналымында алғашқы корейлік топ болып Малайзиядағы Bukit Jalil (Putra Indoor) алаңында сахнаға шықты.<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Fantastic Five | date=2006-07-18 | publisher= | url =http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2006/7/18/music/14861880&sec=music | work =The Star Online eCentral - Malaysia Entertainment | pages = | accessdate = 2007-02-23 | language = English}}</ref> [[2005]] жылы шыққан екінші корейше «Rising Sun» әндер жинағы концерттік айналымды қолдау мақсатымен Бангкоктағы (Таиланд) Impact Arena алаңында жалғасады. Сонымен бірге, осы айналым барысында олардың Оңтүстік Кореядағы алғашқы концерті де болып өтеді. Жапонияда өткізілетін бірінші қойылымға «Heart, Mind and Soul» әндер жинағының тұсаукесерінің дайындығына жігіттерге біраз тер төгуге тура келеді. Топ орындаушылары жапон тілін меңгеруде өз білімдерін шыңдай түсуге көңіл бөлді<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Languages path to stardom for S. Korean singers | date=2006-06-01 | publisher= | url =http://www.atimes.com/atimes/Korea/HF01Dg04.html | work =Asia Times | pages = | accessdate = 2007-02-23 | language = English}}</ref>. Сол жылы DBSK A-nation-ге ([[Avex Trax]] ұйымдастырған жыл сайынғы жаз айында өткізіліп тұратын жаподық концерт) қатысып, бес жапондық синглды жарыққа шығарады. DBSK бірінші азиялық топ атанып, ең үздік бейне клип («[[Rising Sun]]») үшін [[Таиланд]]та екі музыкалық жүлде, сонымен қатар Саңлақ Азиялық Әртіс атағын ұтып және т.б. бірнеше жүлделерге қол жеткізеді. Олардың 7-ші «Sky» атты синглы апталық Oricon — чартында № 6 орында<ref>{{cite news | title=TVXQ Tops Asian Groups on Oricon Chart | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1411857_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>, 8-ші «Miss you /„O“‐正・反・合» синглы әр апталық Жапония чартында № 3 орында тұрды. Бұдан басқа «Begin» и «Fighting Spirit of Dong Bang» сингладрымен малайзиялық радио-шоу «988»-де екі мәрте корейлік те, жапондық та чартты бастап келеді. Шоу тыңдармандары шамамен 4,2 млн адамнан тұратын аудиториядан бастап сонау [[Сингапур]]ге дейін құралады<ref>{{cite news | title=TVXQ Conquers Malaysian Music Chart | publisher= | url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1410708_11858.html| accessdate = 2007-08-10 | language = English}}</ref>. === Кореяға оралу === [[2006]] жылдың тамыз айының аяғында топ [[Корея]]ға оралады да үшінші «O»-Jung.Ban.Hap. («O»-正.反.合.) атты әндер жинағына дайындықты бастап кетеді<ref>{{cite web|url=http://sports.hankooki.com/lpage/music/200610/sp2006101007014758550.htm|title=TVXQ,... Another startup sound|publisher=Sports Hankooki|accessdate=2009-02-07|date=2006-10-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJaCBEK|archivedate=2012-03-19}}</ref> |group=fn}}. Ол қыркүйектің 29-ында тыңдармандарға жол тартты. Әнжинақтың атауы 'O'-Тезис деп аударылады. Антитезис. Синтез (жинақтау) сөзі қоғамның құлдырауы мен бұзылуын меңзеп және адамзаттың мұны түзетуге деген мүмкіндігін білдіреді. Әнжинақ корей музыкалық чартында бірінші орынды иеленген соң, «O» — Jung.Ban.Hap. қараша айында қайта жазылып шықты. Қайта жазып шығарғанда екінші орындалған ән «Balloons»-қа аса мән беріліп, сонымен бірге топтың имиджі де біршама өзгереді. Жаңа релизы — «Balloons» пен «Get Me Some» екі әнін яғни, екі идеяны біріктіріп бір жаңа өнім шығарады, сонымен қатар оның ішіне «White Lie» атты топ тың мүшесі — Сиа Джинсумен жазылған жаңа ән кіреді. «Balloons» әні пәк балалық шақ жайында жеңіл поп-әні, ауыр орындалатын техно-бит «O» — Jung.Ban.Hap. сияқты әндерден әлдеқайда өзгеше. Бұл Five Fingers атты корей тобының бұрынғы хит әні еді. Мұндай өзгеріс енгізу топтың өз тыңдаушылар қатарын ұлғайта түседі деген болжам болды, себебі жаңартылып, түзетілген дүниенің астарынан әрқашан өзінің сүйікті түпнұсқасын тани біледі ғой. «O» — Jung.Ban.Hap. таралымға шыққан соң Оңтүстік Кореяда 100,000-нан астам көшірмесі сатылды, әнжинақ сатылымы ең жоғары өнім болып табылды<ref>{{cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/Kpop_200609.htm|title=September 2006 sales|publisher=Music Industry Recording of Korea|accessdate=2009-02-06|deadlink=404}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2006.htm|title=2006 Year End Sales|publisher=Music Industry Recording of Korea|accessdate=2009-02-06|deadlink=404}}</ref>. [[Сурет:Seoul Broadcasting System logo.svg|thumb|300px|SBS пен SM Entertainment продюсерлері «All About TVXQ» бағдарламасын шығарды]] Сонымен қатар 2006 жылы топ мүшелері қысқа метражды «Vacation» деп аталатын топтамаға түсіп, кейінірек үшінші әнжинақ нұсқасымен бірге күйтаспаға шығарылды. Үшінші әндер жинағының жетістіктерінің арқасында DBSK түрлі корей телевизиялық бағдарлама, шоуларына қатысты, мәселен, [[X-Man]], [[Heroine]] және [[Ya Shim Man Man]]. Хиро мен Микки «MBC’s Goldfish» комедиялық шоу түсірілімінде ойнап шықты. «[[All About TVXQ]]» [[DVD]]-иі Оңтүстік Кореяда үлкен таратылыммен сатылымға түсіп, өтімділігі жағынан 2006 жылы бірінші орында болды, барлығы 47,000 көшірме сатылды. Осындай таралымнан соң SBS пен SM Entertainment продюсерлері «All About TVXQ» 2007 жылы екінші маусымын жарыққа шығаруды ұйғарды. Топ 2 фотобук шығарды, біреуін көктемде [[Жапония]]да — 1st Artist Book — Tomorrow: 000777, екіншісін Кореяда 2006 жылдың желтоқсан айында — Dong Bang Shin Ki — The 3rd Photo Album — 'The Prince in Prague'. Бұл жыл топтың 2005 жылғы Жапонияда маңдай терін төгіп жасаған жұмыстарына арналған «HISTORY in JAPAN Vol.1» күйтабағының жарыққа шығумен, сонымен қатар, топ орындаушыларының бірінің жеке жобасы — барлығы естен кетпес әсер қалдырды. 2006 жылдың 8-ші қыркүйегінде жас әнші қыз Чжан Лииньның Сиа Джинсумен бірігіп жазған «Timeless» атты синглы дебютқа шығарылды. [[2006]] жыл топ мүшелерімен байланысты бірнеше жанжалдармен есте қалды. Хироның өгей және биологиялық ата-аналарының арасындағы түсініспеушіліктер баспасөз беттеріне басылып шықты. Топ басшысы Юнхо анти-фанаттың уланып қалуы, DBSK тобының [[Корея]]дағы басты музыкалық рәсімде жеткен жеңістері төңірегінде жанжалдар болды. Топ орындаушыларының әрқайсысына Жыл Әртісі (Daesang) атағы берілгенде соған лайық тиісті шоуды бірқатар сын толқынына әкеп соқты. 2006 жылы MKMF Music Festival фестивалінде DBSK 4 жүлде иегері атанды<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1427214_11858.html|title=TVXQ Wins 4 MKMF Awards|publisher=[[Korea Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2006-11-29|date=2006-11-27|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJc2Fwh|archivedate=2012-03-19}}</ref>, оның ішінде «Ең үздік» топ және «Жыл Әртісі»<ref>{{cite web|url=http://news.media.daum.net/entertain/broadcast/200612/15/jes/v15064939.html|title=TVXQ Spends Wild Night in Celebration|first=Kyung-Ran |last=Lee|publisher=[[Daum]]|accessdate=2007-02-16|date= 2006-12-15|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071223023811/http://news.media.daum.net/entertain/broadcast/200612/15/jes/v15064939.html|archivedate=желтоқсан 23, 2007}}</ref> атақтары берілген. Music Seoul Festival 16-шы фестивалінде жігіттер Daesang-ды<ref>{{cite web|url=http://isplus.joins.com/goldendisk/2006/award_2006.html|title=Welcome to the 2006 Golden Disk Homepage|publisher=Joins|accessdate=2007-02-16|deadlink=404}}</ref> қоса атағанда 3 жүлдемен қанжығасын майлады — ал бұл, өз кезегінде «Жыл Әртісі» деген атаққа теңестіріледі. 2006 жылы Golden Disk Awards-тың 21-ші рәсімінде тағы бір Daesang ізін суытпай қоржындарына түсті. 2006 жылы ақыр аяғында топ жігіттері SBS Gayo Awards рәсімінде «Үздік жыл әртісі» атағына қол жеткізді<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200611240940131001|title=(Total) TVXQ sweeping gayosang 4 medals achieve "SBS Gayo War" America decoration|publisher=Newsen|accessdate=2007-02-16|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJcWrat|archivedate=2012-03-19}}</ref>. === Жапонияда жасаған жұмыстары (2007 жыл) === [[2006]] жылы Dong Bang Shin Ki [[Корея]]дағы музыкалық жүлделердің басым бөлігін жеңіп шыққан соң, топ құрамындағы жігіттер [[Жапония]]ға орналасып, жұмыстарын сол жақта бастады. 2007 жылы екінші Азиялық концерттік айналымның 2nd Asia Tour Concert 'O'<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200702231345211002|title=Dong Bang Shin Ki Changmin's 20th birthday, the concert sold out|publisher=Newsen|accessdate=2009-02-06|date=2007-02-23|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJfvd6l|archivedate=2012-03-19}}</ref> басталуымен және «Five in the Black»<ref name="tourend">{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1529555_11692.html|title=TVXQ Attracts 390,000 Fans During Asia Tour|publisher=[[Korea Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2008-06-16|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJidYK8|archivedate=2012-03-19}}</ref> атты екінші жапондық әндер жинағының жарыққа шығуы мен жапондық концерттік айналымның басталуы — есте қалар жайттар қатарында. Сонымен қатар топ жігіттері 7 сингл жазып шығарды, бұл Орикон чартының мәлімдемесі бойынша олардың әрқайсысы жарыққа шығып отырған сайын топтың атақ-даңқының кең тарауын 5 %-ға арттырып отырды (салыстырсақ, 2006 жылы бұл цифр 3 % ғана құраған). [[Сурет:Kumi Koda Con 2005.jpg|left|thumb|300px|DBSK [[Кода Куми]]мен бірлескен жобада «Last Angel» синглын шығарды]] [[2007]] жылдың 13-ші маусымында шығарылған «Lovin' You» синглы апталық [[Орикон]] чартында 2-ші орыннан бастап бастама алды және бұл — олардың алғашқы жапондық синглы болды, бұл да басқалары сияқты жеңіске лайық болды. [[2007]] жылғы «Summer Dream» синглы апталық Орикон чартында бірінші орынға шығып, топтың ең табысты синглы боп табылды (112 771 көшірме алғашқы аптадан-ақ сатылымнан өтті). Қос «SHINE / Ride On» синглы қазан айында күнделікті Орикон чартында екінші орыннан бастама алды<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1443665_11858.html|title=TVXQ Tops Oricon Single Chart|publisher=[[Korea Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2007-08-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJjB7GZ|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Қараша айында топ, жапон дық әнші қыз [[Кода Куми]]мен бірлескен жобада «Last Angel» синглын тыңдаушы назарына ұсынды. Апталық Ориконда бұл ән үшінші орыннан көрінді. «Last Angel» әні «Resident Evil: Extinction»<ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-1774|title=Kumi Koda collaborates with TVXQ|publisher=Tokyograph|date=2007-09-24|accessdate=2009-02-06|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJjfwhN|archivedate=2012-03-19}}</ref> фильміне саундтрек болды. [[Кода Куми]]мен бірлесіп атқарған жұмыстары назарсыз қалмады, [[Жапония]] халқының ер адамдарының арасындағы топтың беделін арттыруда жағымды нәтиже берді. [[2007]] жылдың желтоқсан айында «Together» синглы «Cinnamon» атты анимациялық фильмінде негізгі ән ретінде қойылды, ал күнделікті чартта екінші орыннан бастама алды. Сәуір айының басында Japan FM Network радио-желісінде «TVXQ Bigeastation» жобасы жүзеге асты. Бұл радио-бағдарламаның жүргізушілері топ орындаушыларының өздері болды.<ref>{{cite news | title=TVXQ's Radio Program Airs in Japan | date=сәуір 25, 2007 | publisher= | url = http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1451821_11692.html | work = KBS GLOBAL | pages = | accessdate = 2007-04-25 | language = English }}</ref> [[Сурет:MTV Logo 2010.svg|thumb|300px|Топ жігіттері [[MTV]]’s Video Music Awards Japan-да Корея өкілдері ретінде сахнаға шығып, Best Buzz Asia in Korea номинациясында жеңіске жетті. ]] Топ жігіттері [[MTV]]’s Video Music Awards Japan-да Корея өкілдері ретінде сахнаға шығып, Best Buzz Asia in Korea<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200705270803421001|title=TVXQ MTV Video Music Awards Japan, South Korea achievement award|publisher=Newsen|accessdate=2009-02-06|date=2007-05-27|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJkSTne|archivedate=2012-03-19}}</ref> номинациясында жеңіске жетті. Сонымен қатар топ мүшелері жапон телевидениесінің көптеген музыкалық ойын-сауық шоуларына қатысып жүрді, мәселен, Hey!Hey!Hey! мен Utaban. Топ жігіттері «HISTORY in JAPAN Vol.2» күйтабағының екінші маусымдағы түсіріліміне қатысты, 2 фотобук — Dong Bang Shin Ki — 2007 Paris Photobook Special Limited Edition -'Bonjour Paris' и 2nd Artist Book — SHINE. Сонымен бірге, топтың екі мүшесі өздірін жеке жобаларда сынап көрді. Сиа Джунсу [[Samsung]] корей концернінің жаңа маркалы Anycall телефондарының жарнамасына қатысуға шақырылды. Арнайы «Anyband» атты топ құрылды, оның құрамында шақырылған музыканттардан: [[BoA]], «Dong Bang Shin Ki» тобындағы Сиа Джунсу, «[[Epik High]]»-дағы [[Tablo]] мен джаз пианисті [[Джин Бора]] бар еді. Осы ұжым шеңберінде музыканттар 9 минуттық жарнама ролигіне түсті (түсірілімдер [[Бразилия]]да өтті), онда «Anyband» тобының ресми синглынан екі ән орындалды. 2007 жылдың 27-ші қарашасында Сеулде Central City Millennium Hall холлында «Anyband» тобының концерті болып өтті. Онда TPL (Talk Play Love) пен Promise U әндерінен басқа, жобаның жаңа әні — Daydream (неміс триосы «Monrose» тобының Scream әнінің жаңа нұсқасы) әнін орындады. 2007 жылдың 14-ші қарашасында TSZX The Grace (천상지희 더 그레이스) корей тобының жапон тіліндегі алғашқы ән жинағы жарық көрді. Жапонияда бұл топ Tenjochiki (TJCK) деген атаумен танымал. Ән жинағының ішіне DBSK-дегі Хиромен бірлесе жазған — «Just For One Day» атты әні жарық көрді. [[2007]] жылы Оңтүстік Кореяда небәрі бірнеше ән ғана шықты — бірінші сандық сингл 여행기 (Yeo Haeng Gi), A Thousand Years Love Song («The Legend» драмасына саундтрек ретінде қойылды), 하루달 (Harudal) және All in Vain («Air City» топтамасына саундтрек етілді), 한여름의 크리스마스 (One Summer Night’s Christmas) және Evergreen. Evergreen әр тыңдаушылардың жүрегінен орын тапты, өйткені әнін — Микки, сөзін — Макс жазған еді. Оңтүстік Кореяда біраз уақыт болмағандарымен, олардың отандарындағы атақ-даңқы өшпеді. Топ жігіттері түрлі концерттерде қонақ ретінде көрініп жүрді, мәселен, 2007 DREAM Concert пен Mnet 20’s Choice Awards рәсімі, жігіттер түрлі корей телешоуларына қатысып, жанкүйерлерімен Iple, UFOtown сияқты сайттар арқылы араласып жүрді. MTV Korea виртуалды таңдау барысында топ корей музыкасының президентімен 30-дан астам үміткерлердің арасынан таңдалды. Осы жеңіске орай MTV мен Boombox арналары 23 желтоқсанды — Dong Bang Shin Ki күні деп жариялайды. Сонымен бірге, топ, Оңтүстік Кореяның электронды үкіметінде жарияланды, олар енгізілген жаңа жүйені халыққа таныстырғысы келді. 2007 жылы Тайландта Dong Bang Shin Ki тобы күйтабақтарының өтімділігі жағынан бірінші орында болды, ал «SHINE / Ride On» синглы Channel V Thailand каналында жыл сайынғы өтетін Top 10 of No.1 on Year Chart 2007 чартында бірінші орынды иеленді. === Үшінші жапондық және төртінші корей тіліндігі ән жинағы (2008 жыл) === Бұл жылды топ «Rising Sun» мен «O»-Jung.Ban.Hap. хит әндерінің композиторы болған және «Purple Line» атты 16-шы синглын жазып шығарған жаңа өніммен бастады. 2008 жылдың қаңтарында «Purple Line» апталық Орикон<ref name="oricon1">{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?news_uid=200237&code=100200|title=TVXQ on Oricon Weekly 1 Asia - The First Male Singer|publisher=Newsen|accessdate=2008-12-02|date=2008-01-22|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJnGqMH|archivedate=2012-03-19}}</ref> чартында бастау алды, жігіттердің Жапониядағы мұндай жетістікке жетуі осы еді. Сонымен қатар апталық Орикон чартында Dong Bang Shin Ki тобы құрамы тек жігіттерден тұратын, шетелдік топ ретінде бірінші орында тұрған алғашқы топтардың бірі болды. [[Корея]]да бұл әннің корей тіліндегі нұсқасы шығарылды. [[2008]] жылдың [[22 қаңтар]]ында топ «T» атты ән жинағын жарыққа шығарды. Тыңдаушыларына сыйлық ретінде бұл әнжинаққа Kiss Shita Mama, Sayonara (Kissしたまま、さよなら) атты жаңа әндерін енгізді, оның авторлары — Микки мен Херо еді және «Last Angel»-дың жаңартылған нұсқасы да осының ішінде болды<ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-2480|title=Charts: Zard returns, Radwimps arrive|publisher=Tokyograph|accessdate=2009-02-07|date=2008-01-30|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJpu6zN|archivedate=2012-03-19}}</ref>. [[Сурет:TVXQ in Paris - Eating.JPG|thumb|300px|TVXQ]] Еншілес [[Avex]] — Rhythm Zone бірлестігі [[2008]] жылы арнайы «Dong Bang Shin Ki» үшін жаңа маркетингтік стратегиясын байқап көруді жөн санады. [[2008]] жылы ақпан-наурыз айларында бірінен соң бірін кезектеп 5 сингл шығарды<ref>{{cite web | url = http://toho-jp.net/info/ | title = Planning decision Trick single releases linked Collectibles! | publisher = [[Avex Group]] | accessdate = 2009-02-07 | date = 2008-02-04 | archiveurl = http://www.webcitation.org/66HJqgPmz | archivedate = 2012-03-19 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200802130848021002|title=TVXQ members will show off individual skills|publisher=Newsen|accessdate=2009-02-07|date=2008-02-13|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJrgVgu|archivedate=2012-03-19}}</ref>: Two hearts / WILD SOUL (CHANGMIN from 東方神起), Runaway / My Girlfriend (YUCHUN from 東方神起), If…!? / Rainy Night (JUNSU from 東方神 起), Close to you / Crazy Life (YUNHO from 東方神起), Keyword / Maze (JEJUNG from 東方神起). Әр шығарылған жаңа туынды әр орындаушының жеке композициясынан құралды және ол «T» ән жинағындағы «ТRICK» композициясының бір бөлігін құрады. 28-ші наурызда «Dong Bang Shin Ki» тобын Universal Studios Japan<ref>{{cite news | coauthors= | title=TVXQ Named Asian Envoys for Universal Studios Japan | date= | publisher=KBS World | url = http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1513079_11858.html | pages = | accessdate = 2008-05-15 | language = English }}</ref> Азияның ерікті елшілері деп жариялады. Сонымен қатар 2008 жылдың наурыз айында «HISTORY in JAPAN Vol.3» күйтабағының кезекті маусымы жарыққа шықты. Сәуір айында Beautiful You / Sennen Koi Uta (千年恋うた‎‎) атты 22-ші сингл жазылды. Сингл апталық Орикон чартында бірінші орынға шықты. Осылайша жігіттер «Ouyang Feifei» (歐陽菲菲) атты тай тобының жетістіктерін қайталап, осылардан кейінгі екінші шетелдік топ ретінде атақтары шықты. Апталық Орикон чартында бірінші орынға берік орнады<ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/54161/full/|title=TVXQ, breaks record set 24 years ago|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2008-05-15|date=2008-04-29|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJuS4a2|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1521713_11692.html|title=TVXQ Tops Japanese Oricon Chart|publisher=[[Korean Broadcasting System|KBS]]|accessdate=2008-05-15|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJwaqq4|archivedate=2012-03-19}}</ref>. [[2008]] жылдың мамыр айында «Dong Bang Shin Ki» [[Лос-Анжелес]]тегі ([[АҚШ]]) 6-шы корей музыкалық фестиваліне қатысты. Осыдан кейін топ мүшелері [[Аризона]]ға аттанып, сол жақта жаңа «Dong Bang Shin Ki — A Week Holiday» фотобугының түсірілімімен айналысты және ол шілдеде жарыққа шықты. 2008 жылдың 7-ші маусымында [[Сеул]]дегі Олимпия алаңында жыл сайын өткізіліп отыратын Dream Concert-тің 14-ші жабылу рәсіміне қатысты<ref>{{citeweb|url=http://star.moneytoday.co.kr/view/stview.php?no=2008060710040918427&type=1|title=Jewelry, ET Unique Martial Arts, Dance, Dance In Public|publisher=|work=Star News|accessdate=2009-02-07|date=2008-06-07}}</ref>. Ал 12 маусымда жігіттердің 2-ші Азиялық концерттік айналымы [[Пекин]]де аяқталды. Концертте 200,000-нан астам адам болды, бұл айналым 2007 жылдың 23-ші ақпанында Сеулде басталған, оған 13 концерт енді: [[Тайбэй]]де, [[Бангкок]]те, [[Куала-Лумпур]]да, [[Шанхай]] және [[Пекин]]де болып өтті. Егер [[2007]]—[[2008]] жылдардағы 55,000 және 150,000 адам жинаған топтың екі жапондық концерт айналымын назарға алсақ, осыған орай жалпы концертке келетіндердің ұзын саны 390,000 адамды құрайды. 2008 жылдың 22 шілдесінде «Dong Bang Shin Ki» апталық Орикон чартында үш мәрте бірінші орынды иеленгендіктен бірінші шетелдік орындаушылар болып есептеледі. Олардың кезекті «Why Did I Fall In Love With You? (どうして君を好きになってしまったんだろう?» атты синглы шыққанда, алғашқы аптасында-ақ 68,000 көшірмесі сатылып кетті<ref name="dōshite">{{cite web | url = http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/56557/ | title = Successive foreign artists, TVXQ comes first | date = 22 шілде 2008 | publisher = Oricon | accessdate = 2008-07-22 | archiveurl = http://www.webcitation.org/66HJx8E5h | archivedate = 2012-03-19 }}</ref>. Сонымен қатар, «A-Nation»-ның мерейтойында кейініректе Avex-тің жеке өкілі ретінде атанған топ та шақырылған орындаушылардың арасында болды<ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1531340_11858.html|title=TVXQ Performs at Avex's 20th Anniv. General Meeting of Stockholders|publisher=[[Korean Broadcasting System|KBS Global]]|date=2008-07-09|accessdate=2008-06-26|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJyvyVA|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-3487|title=Maki Goto confirmed for a-nation|publisher=Tokyograph|date=2008-07-09|accessdate=2009-01-04|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HJzQlr0|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Жапонияда «Dong Bang Shin Ki» Yahoo! Japan мәліметтері бойынша ең әйгілі, тек қана жігіттерден құралған орындаушы топ ретінде қалды. Және де «Dong Bang Shin Ki» Lotte Duty Free Shops (DFS)-ның бетке ұстарларымен таңдалды. Lotte DFS-тың өкілі топтың атағы бүкіл Азияға шыққанын атап өтіп, әлбетте осылайша «Dong Bang Shin Ki» тобын Lotte Duty Free Shops желісінің таңдауына лайық топ деп тапты<ref>{{cite news | title=TVXQ! New Models for Lotte Duty Free Shop | date=September 19, 2008 | publisher=KBS GLOBAL | url=http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1546839_11858.html | work = | pages = | accessdate =2008-09-19 | language=English }}</ref>. Тамыз айында топ жігіттері SMTown Live 2008 концертіне қатысуға [[Корея]]ға оралды. Олармен бірге бұл концертке [[ВоА]] мен әйгілі болып үлгерген тағы басқа көптеген орындаушылар мен топтар қатысты.<ref>{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/12/143_29078.html|title=Concerts to Rock Independence Day|publisher=Han, Sang-hee|work=The Korea Times|accessdate=ақпан 7, 2009|date=тамыз 10, 2008|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK0E7OQ|archivedate=2012-03-19}}</ref> 2008 жылдың 21-ші қыркүйегінде «Dong Bang Shin Ki» «Giving Young Adults Hopes and Dreams-Fall Mini Concert» атты кішігірім күзгі концерттерін өткізді. Ол 4-ші корей ән жинағының бастамасы сияқты болды. Коцерт Сеулде өтті. Бұл әнжинақ негізі 24-ші қыркүйекке жоспарланған еді<ref>{{citeweb|url=http://web.reviewstar.net/web_200806/view.php?id=106329&code=1020|title=TVXQ comeback explosive reaction "11 best sales record since 2000"|work=Review Star|accessdate=2008-09-18|date=2008-09-18}}</ref>, бірақ алдын-ала берілген тапсырыс көлемінің өте үлкен болуына байланысты (330 000 көшірме), әнжинақ релизін кейінге қалтыруға тура келді. Әнжинақ көптеген музыкалық чарттарда алдыңғы орындардан көрініп жүрді<ref>{{citeweb|url=http://web.reviewstar.net/web_200806/view.php?id=106329&code=1020|title=TVXQ's 4th Studio Album 'Mirotic' Simply Irresistible|work=[[Korean Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2008-09-28|date=2008-09-28}}</ref><ref>{{citeweb|title=September 2009 Korean Chart|url=http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200809.htm|work=Music Industry Association of Korea |accessdate= 2009-02-07}}</ref>. «MIROTIC» Кореяда 2008 жылғы ең өтімді әнжинақ болды. 2009 жылдың қаңтар айында сатылым көшірмесінің саны 502 837-ге жетіп соңғы 6 жыл ішіндегі әнжинақтарының ішіндегі біріншісі боп алдына шықты, оның таралымы 500,000-нан астам данаға дейін жетті<ref>{{citeweb|title=TVXQ's Mirotic surpasses 500,000 mark |url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200901080836191002|work=Newsen|accessdate= 2009-02-07|date=2009-01-08}}</ref>. Миротиктегі басты «Jumon» әнінің жапон тіліндегі нұсқасы 15-ші қазанда шығарылды. Бұл сингл күнделікті Орикон чартындағы бірінші орынды иеленген осымен 5-ші сингл болды және апталық чартта да сол орында тұрақтады. Осылайша «Dong Bang Shin Ki» Жапонияда, өздерінің қойған рекордтарынан да асып түсті.<ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/59210/full/|title=TVXQ, 2008, their fourth number-one single!|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2008-10-21|date=2008-10-21|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK3T0da|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1552171_11692.html|title=TVXQ! Sets Record on Oricon Charts|publisher=[[Korean Broadcasting System|KBS Global]]|accessdate=2008-10-23|date=2008-10-23|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK5MK3s|archivedate=2012-03-19}}</ref> [[Сурет:2008.09.12@CL@B YUDELINS 005, MAKAI.jpg|left|thumb|300px|Микки Ючхон ди-джей [[Макаи]]мен бірігіп «Tokyo Lovelight» әнін жазды]] [[2008]] жылдың күзінде Микки Ючхон алғашқы жеке концертін берді, ол танымал жапондық ди-джей (DJ Makai) [[Макаи]]мен бірігіп жазған «Tokyo Lovelight» әнін сахнаға алып шықты. Жыл аяғында топ, атақты «One Piece» анимациялық топтамасындағы саундтректен «We Are» атты әйгілі әннің кавер-нұсқасын жаздырды. [[2008]] жылдың аяғында Кореядағы Mnet KM Music Festival мен 2008 Golden Disk Awards басты марапаттау рәсіміне топ жігіттері қатысты. MKMF Music Festival 2008 фестивалінде DBSK 5 жүлденің иегері атанды, сонымен қатар «MIROTIC» әндер жинағы үшін Daesang жүлдесін ұтты. Кейінірек Golden Disk Awards 2008 марапаттау рәсімінде ізін суытпай тағы бір Daesang (Жыл Әртісі) мен Bonsang қоржындарына түсті. Және де, [[2008]] жылдың аяғында Dong Bang Shin Ki [[Жапония]]дағы атаулы музыкалық Kōhaku Uta Gassen Music Festival на New Year’s Eve фестиваліне шақырылды. Олар осындай аталмыш шараға шақырылған бірінші корей тобы болды. Бұл Жапонияның ән әлеміндегі есте қаларлықтай оқиғасы болды және онда ең үздік орындаушылар ғана шақырылатын. [[2008]] жылдың 31-ші желтоқсанда Dong Bang Shin Ki жігіттері жапондық үздік музаканттармен сайысқа түсті<ref>{{citeweb|title=TVXQ performance at Japan's 2008 festival|url=url=http://newsen.com/news_view.php?uid=200812051036281002|work=Newsen|accessdate= 2008-12-05|date=2008-12-05}}</ref>. === Жапонияға оралу, 4-ші жапондық әнжинақ (2009 жыл) === [[2009]] жылдың қаңтарында топтың 25-ші «Bolero/Kiss the Baby Sky/Wasurenaide» атты синглы жарыққа шығып, Орикон чартында бірінші орында тұрақтады. [[Орикон]] чартында үздік синглдарымен [[5 наурыз]]ында бірінші орында тұрақтаған алғашқы және бірден-бір жалғыз ғана жапондық емес, азиялық топ ретінде тарихта қалды<ref name="fifthno1" /><ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-4354|title=Charts: Mai Kuraki, TVXQ|publisher=Tokyograph|accessdate=2009-02-07|date=2009-01-29|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK5uF6T|archivedate=2012-03-19}}</ref>. «Bolero» әні жапондық «Субару» фильмінде басты ән ретінде қойылды және онда жігіттер эпизодтық рөлдерге түсті<ref>{{citeweb|title=TVXQ Screen debut 'Subaru'|url=http://www.nikkansports.com/entertainment/cinema/news/p-et-tp1-20081212-439269.html2|work=[[Nikkan Sports]]|accessdate=2008-12-12|date=2008-12-12}}</ref><ref>{{citeweb|title=TVXQ Asia Cooperation movie 'Subaru' surprise cameo appearance|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200812121505001002&code=1002002|work=Newsen|accessdate=2008-12-12|date=2008-12-12}}</ref>. [[2009]]-шы жылдың 25-ші наурызында «The Secret Code» атты 4-ші жапондық әндер жинағы жарыққа шықты. Орикон чартында бұл әнжинақ екінші жолақта тұрақтады. «The Secret Code» әнжинағына: Doshite Kimi wo Suki ni Natte Shimattan Daro?, We Are!, Bolero — барлығы 14 ән енгізілді, сонымен қатар, барлық орындаушылардың әрқайсысының тыңдармандарына деген үндеулері және олардың ішінде өздерінің табынушы кумирі — [[Секине Тсутому]] да болды. 4-ші жапондық концерттік айналым да әнжинақтың атауымен 4th LIVE TOUR 2009 «The Secret Code» аталды. Ол айналымның бастамасы 4-ші мамырда [[Кобе]]де өтіп, 21-ші маусымда [[Нагое]]де аяқталды. [[Сурет:TokyoDome8946.jpg|left|thumb|300px|[[Токио Доум]]да концерттері өтті]] [[Токио Доум]]-де (Tokyo Dome) өткен соңғы концерттері жігіттерді сол жақта сахнаға шыққан бірінші корей тобы етті. 20-шы ақпанда The 3rd Asia Tour MIROTIC (үшінші азиялық айналым) Сеулдегі үш концертпен басталды. Жалпы [[Азия]] бойынша топтың 12 концерті болып өтті, 5 мемлекеттерде: [[Корея Республикасы]], [[Пекин]], [[Шанхай]], [[Бангкок]] және [[Тайбэй]]. [[2009]] жылы 11-ші наурызда «Survivor» атты 26-шы синглының релизі болып өтті. «Share The World / We Are!» атты 27-ші сингл [[2009]] жылдың 22-ші сәуірінде шықты. «Stand by U» 28-ші синглы 2009 жылдың 1-ші шілдесінде жарық көрді, ал Орикон чартында екінші жолақтан бастама алды. Топтың Live [[DVD]]-і «4th Live Tour 2009 — The Secret Code — Final in Tokyo Dome» деген атаумен 30-шы қыркүйекте жарыққа шықты. Орикон-рейтинг мәліметтеріне жүгінсек, 171 000 дана DVD күйтабақтары сатылды, бұл — олардың өтімділік жағынан қол жеткізген жеке рекордтары еді. Бұнымен шектеліп қоймай, DVD рейтингісінде жиырма жыл көлемінде және жапондық емес азиялық орындаушы, шетелдік орындаушыларды (The [[Beatles]] "Beatles Anthology (Special Price Edition Edition) артта қалдырып, жаңа рекорд орнатты, 2003 жылдың наурыз айында шығарылған, 2003 жылдың маусым айында жарық көрген Led Zeppelin «Led Zeppelin DVD» осы орынды шетелдік орындаушылар арасында 6 жыл және 3 ай көлемінде<ref>{{ja icon}}{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/69623/full/|title=東方神起、過去20年間でアジアアーティスト初の映像音楽作品1位に|publisher=[[Oricon]]|date=қазан 7, 2009|accessdate=ақпан 10, 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK6fjCr|archivedate=2012-03-19}}</ref> берік ұстанып тұрды. Бұдан басқа, күйтабақ сатылымдарының көлемі жағынан алдыңғы өз рекордттарынан (107 000 дана) асып түсті. Осыған дейінгі қол жеткізген жетістіктері — 2008 жылғы тамыз айындағы DVD «3rd Live Tour 2008 — T» жалпы сатылымы — 112 000 көшірмеге жетті, «All About DBSK» күйтабағының үшінші маусымының 66 000 көшірмесі сатылды. === 2010 жыл: жұмыстардың уақытша тоқталуы === [[2010]] жылдың 27-ші қаңтарында топтың «Break Out!» атты кезекті 29-шы синглы жарыққа шықты және соның арқасында жаңа рекорд орнатылды. Бұл сингл [[Орикон]] чартының санақ нәтижелері бойынша алғашқы аптасынан-ақ 256 000 көшірмесі сатылып, шетелдік әртістерден де асқан табысқа жеткізді. Кезіндегі [[Элтон Джон]]ның 12 жыл 4 ай сақталған рекордын артта қалдырды<ref name="break" /><ref name="break">{{ja icon}} {{citeweb|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/72994/full/|title=東方神起、海外アーティスト初のシングル初動20万枚突破、12年ぶり記録更新 |publisher=[[Oricon]]|accessdate=ақпан 2, 2010|date=ақпан 2, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tokyograph.com/news/id-5758|title=Charts: TVXQ sets new record|date=ақпан 3, 2010|publisher=TokyoGraph|accessdate=ақпан 5, 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK8ZTw1|archivedate=2012-03-19}}</ref>. [[Сурет:Jaejoong cropped.jpg|thumb|300px|[[Ким Джеджун]]]] Ақпан айында «With All My Heart — 君 が 踊る, 夏 -» әні жапондық «君 が 踊る, 夏 / Kimi Ga Odoru, Natsu» фильміне опенинг ретінде таңдалды<ref>{{ja icon}}{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/news/confidence/73177/full/|title=東方神起、よさこい映画『君が踊る、夏』で主題歌に決定|publisher=[[Oricon]]|date=ақпан 8, 2010|accessdate=ақпан 9, 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HK9LSyJ|archivedate=2012-03-19}}</ref>, ал 2010 жылдың қыркүйегінде көрермен назарына ұсынылды. [[2010]] жылдың [[24-ші наурыз]]ында DBSK «Toki o Tomete» атты жаңа синглын шығарды<ref>{{cite web|title=東方神起-リリース-ORICON STYLE ミュージック|url=http://www.oricon.co.jp/music/release/d/862647/1/|accessdate=2010-03-28|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKB6Bg8|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Алайда, топтың үш мүшесі (Хиро Джэджун, Сиа Джунсу, Микки Ючхон) [[SM Entertainment]]-ке қарсы сотқа арызданды. [[2010]] жылдың 3-ші сәуірінде [[Avex]], DBSK тобының барлық жұмыстарын тоқтатып, топтағы әр орындаушыға жеке жобасын бастауға комек көрсететіні жайлы баршаға жариялайды<ref name="hiatus" />. [[2010]] жылы мамыр айының басында DBSK тобының үш мүшесі (Джэджун, Джунсу, Ючхон) Жапонияда «Thanksgiving Live» атты жеке концерттерін [[Токио Доум]]-да береді деп хабарланды. Трио бірінші бас әріптерін қосқандағы «JYJ» деп атанып, Rhythm Zone бірлестігімен баршаға естіртілді<ref name="RZannouncement">{{cite web|title=ジュンス、ジェジュン、ユチョンによる新ユニット結成！|work=Rhythm Zone|url=http://rhythmzone.net/jyj/news/|language=Japanese|date=14 сәуір 2010|accessdate=10 қазан 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKEVtAY|archivedate=2012-03-19}}</ref>. «[[JYJ]]» тобы [[Токио Доум]]-да маусым айында екі айналыммен 4 концерт өткізді және A-Nation-де тамызда концерт қойды<ref>{{cite web|title=「JUNSU/JEJUNG/YUCHUN」「a-nation'10 powered by ウイダーinゼリー」出演決定!!|work=Rhythm Zone|url=http://rhythmzone.net/jyj/news/|language=Japanese|date=28 мамыр 2010|accessdate=10 қазан 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKEVtAY|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Кейін «JYJ» триосы [[2010]] жылдың қыркүйегінде «The…» кішігірім әнжинағын жазып шығарды, әндер жинағы бойынша Орикон-чартында бастама алды. «Thanksgiving Live in Dome concert» концертінің күйтабағының 116 000 көшірмесі сатылды<ref name="Oriconone">{{cite web|title=東方神起新ユニット、デビュー作が初日首位|work=Oricon|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79898/|language=Japanese|date=2010-09-09|accessdate=2010-10-10|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKFq6Ud|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Ал «The…» күйтабағының 140 000 дана көшірмесі алғашқы аптасында-ақ өтіп кетті<ref>{{cite news | title = 東方神起・新ユニット、海外アーティスト史上初のアルバム＆DVD2冠 | date = 2010-09-14 | url = http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/80059/ | work = [[Oricon]] | accessdate = 2010-10-11 | language = Japanese}}</ref>. Күйтабақ пен ән жинақтары жағынан апталық Орикон чартында оларға бірінші болып бастама алуға мүмкіндік болды. [[2010]] жылдың қыркүйегінде Avex Entertainment «JYJ» тобымен Жапониядағы серіктестікті тоқтатата тұру туралы хабарлама берді. Бұлай болуы, Avex пен «[[JYJ]]» тобының [[Корея]]дағы өкілі болған корей агенттігі [[CJeS]] арасында туған кикілжіңмен байланысты еді. Дегенмен, 2010 жылдың қазан-қараша айларында «JYJ» тобы әлемдік турнеге аттанады: [[Оңтүстік Корея]], [[Оңтүстік-шығыс Азия]], Құрама штаттарында [[2010]] жылы 12-ші қазанда шыққан «The Beginning» атты ағылшын тіліндегі әнжинақ бастамасымен «Ayyy Girl» синглының продюссері [[Канье Уэст]]ом топты бастап шығады.<ref>{{cite web|title=JYJ Announces "The Beginning"|work=Music Releases|url=http://www.mi2n.com/press.php3?press_nb=134469|date=30 September 2010|accessdate=10 қазан 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKHbZTi|archivedate=2012-03-19}}</ref> 2010 жылы 23-ші қарашада [[SM Entertainment]] DBSK тобы [[Юноу Юнхо]] мен [[Макс Чханмин]] құрған [[дуэт]] ретінде қайта оралады деп хабарлап, кезінде [[Avex]]-пен келісім-шартта тұрған орындаушылар, SM бірлестігімен жаңа келісім-шартқа отырады деп хабарлады.<ref name="duo">{{cite web|url=http://news.nate.com/view/20101123n05064|title=동방신기, 2011년부터 2인조 체제 활동 "미래 가능성.."|trans_title=TVXQ to comeback in 2011, "future possibilities..."|date=қараша 23, 2010|accessdate=қараша 23, 2010|work=Nate News|publisher=Newsen|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKJnZIV|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>http://www.avex.co.jp/html/upload_file/top_01/7860_2010112416081903_P01_.pdf</ref> === SM Entertainment-пен соттасу === [[Сурет:LG Optimus Q2 광고 사진 - JYJ.jpg|left|thumb|300px|JYJ]] [[2009]] жылдың 31-ші шілдесінде топтың үш мүшесі Хиро Джэджун, Сиа Джунсу және Микки Ючхон SM Entertainment бірлестігімен тұрған келісім-шарттың қаншалықты заңды екенін анықтау мақсатымен Сеулдегі орталық аудандық сотқа арызданады<ref>{{Cite web|title=TVXQ Feuds With SM Entertainment|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2009/08/178_49459.html|work=The Korea Time|date=тамыз 2, 2009|accessdate=тамыз 3, 2009|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKLP48h|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is TVXQ Headed for Breakup?|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10167|work=KBS World|date=тамыз 3, 2009|accessdate=тамыз 3, 2009|deadlink=404}}</ref>. [[Трио]] жігіттері өз адвокаттары арқылы арызданып, 13 жылға созылған келісім-шарт тым ұзақ болғанына наразылық білдіріп, топтың тауып жатқан табыстары жігіттер арасында тең бөлінбей, басым бөлігі бірлестіктің пайдасына түседі деген келіспеушіліктерді алға қойды<ref name="lawsuit">{{Cite web|title=TVXQ to Stick Together Despite Legal Dispute|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2009/08/178_49540.html|work=The Korea Times|date=тамыз 3, 2009|accessdate=тамыз 3, 2009|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKNvKaZ|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Келісім-шартты мерзімінен бұрын бұзғандары үшін, оларға шарт келісілген уақыттың аяғына дейінгі уақытта табатын табыстарының екі еселенген көлемінде айыппұл қайтарылуы тиіс еді<ref>[http://kr.news.yahoo.com/service/news/shellview.htm?articleid=2009080401571389419&linkid=rank_news&newssetid=768 Yahoo.co.kr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614100242/http://kr.news.yahoo.com/service/news/shellview.htm?articleid=2009080401571389419&linkid=rank_news&newssetid=768 |date=2011-06-14 }}. Retrieved тамыз 26, 2009</ref>. Осы жаңалық тараған соң-ақғ, SM құнды қағаздарының, 10 пайыздан астамы KOSPI бойынша құнсыздана бастайды<ref>Thomson Reuters. [https://web.archive.org/web/20090806092540/http://www.forbes.com/feeds/afx/2009/08/03/afx6730465.html Korea Hot Stocks — Hankook Tire, S.M. Ent, Ssangyong Motor]. ''[[Forbes.com]]''. тамыз 3, 2009. Retrieved тамыз 3, 2009.</ref>. [[Сеул]]дың орталық аудандық соты бұл мәселені трио жігіттерінің пайдасына шешіп береді. Келісім-шарттың әділетсіз болып және топ мүшелерінің тәуір табыстарынан қағылып жүргендерін растады<ref>{{Cite web|title=Will TVXQ Stay Together?|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10722|work=KBS World|date=қазан 28, 2009|accessdate=қазан 28, 2009|deadlink=404}}</ref>. Бұған SM Entertainment баспасөз-конференциясын шақыртып, барлығын өтірік жала жабу деп айыптап, қарсы тойтарыс береді. Оның шын мәніндегі себебі — әділетсіз келісім-шартта да, болмаса адам хұқын бұзуда да емес, жігіттердің косметикалық кәсіпкерліктегі байлыққа деген құмарлығының қанағатсыздығында деп мәлімдейді. Трио жігіттері болса өз кезегінде SM Entertainment сот үкімін сыйлыйды деген үміттеміз деп қана жауап қайырады<ref>{{Cite web|title=SM Entertainment Calls the TVXQ Suit a Big Fraud|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10760|work=KBS World|date=қараша 2, 2009|accessdate=қараша 2, 2009|deadlink=404}}</ref>. Бұған жауап ретінде 120 000 DBSK-дің тыңдарман жанкүйерлері SM Entertainment-тің ұзақ мерзімді келісім-шартына қарсы [[Сеул]]дың аудандық сотына петиция жариялады<ref>{{Cite web|title=TVXQ vs. SM Entertainment Trial Begins|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10282|work=KBS World|date=тамыз 21, 2009|accessdate=тамыз 21, 2009|deadlink=404}}</ref>. Бұдан басқа, «Cassiopeia» корей фанклубы кезінде DBSK тобы жоспарлаған уақытта өткізіледі деп айтқандықтан, SM Town Live 2010 концертін болдырмағаны үшін SM Entertainment-ке қарсы арызданып, өтемақы талап етеді. Алайда, концерт бірлестіктің шешімімен жоспарлаған уақытынан бір апта бұрын тізімнен алдырып тасталған еді<ref>{{Cite web|title=TVXQ Fan Club Files for Compensation for Cancelled Concert|url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=10351|work=KBS World|date=September 3, 2009|accessdate=September 3, 2009|deadlink=404}}</ref>. === 2011 жыл: сахнаға қайта оралу === [[2011]] жылдың 5-ші қаңтарында DBSK тобының «Keep Your Head Down» (The special edition) жаңа әндер жинағының 30 000 дана көшірмесі сатылады, және Gaon Chart чартында екі апта бойына бірінші орында берік тұрады<ref>{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/album/list.gaon|title=Gaon Chart|language=Korean|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKQYy64|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Әндер жинағының сатылымынң көрсеткіштері бойынша, [[Gaon Chart]] чартында жарты жылдықтың ішіндегі Кореядағы ең өтімді әнжинақ болады. Қаңтар айынан бастап 2011 жылдың маусымына дейін жалпы айтқанда 230,922 көшірмесі сатылып кетеді<ref>{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/total/other.list.gaon?chartGbn=ALBUM|title=Gaon Chart: 2011 first half-year album sale chart|language=Korean|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKTfK0F|archivedate=2012-03-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201104281030421002|title=동방신기 상반기 음반제왕 ‘20만장 이상 판매’ 기염|date=2011-04-28|work=NewsEn|accessdate=2011-07-03|language=Korean|archiveurl=http://www.webcitation.org/66HKX8fgH|archivedate=2012-03-19}}</ref>. Қайта өңделіп шығарылған «Keep Your Head Down» әндер жинағы чартта 9-шы орында тұрақтайды. [[2011]] жылы 26-шы қаңтарда Avex Trax шығарған «Why? (Keep Your Head Down)» жапондық сингл алғашқы аптасындағы сатылымы 230 922 дана көшірмені құрайды, күнделікті, апталық, сосын ай сайынғы Орикон чартындағы басқа синглдардың ішінде бірінші орынды иеленеді. 2011 жылдың ақпан айына қарасты кезеңде, синглдың 283 000 көшірмесі сатылып үлгерді<ref>{{cite news | title = 東方神起、日本オリコン週間シングルチャートで首位に | date = 2011-02-01 | url = http://japanese.joins.com/article/156/137156.html?servcode=700&sectcode=720 | work = [[Oricon]] | accessdate = 2011-07-03 | language = Japanese}}</ref>. 20-шы шілдеде дуэт «Superstar» атты жапондық синглын 172 000 аса данасы сатылып, айдың соңына қарай оған «алтындай» деген мәртебе беріледі<ref>{{cite web|title=CDシングル 月間ランキング-ORICON STYLE ランキング|url=http://www.oricon.co.jp/rank/js/m/2011-07/|language = Japanese}}</ref>. 2011 жылы Жапонияға екі жылдай келмегендіктен, DBSK A-Nation 2011-де сахнаға шықты. A-nation [[Жапония]]ны қосқанда, 5 қалада өтті: [[Эхимэ]], [[Нагоя]], [[Осака]] және [[Токио]]. [[Токио]]да DBSK дуэті тірі дауыспен концертті өткізіп, «Big Bird» яғни (үлкен концертті тәмамдаған), A-Nation-де осы атақты иеленген бірінші шетелдік топ болды. Бұрындары мұндай абыройға соңғы 8 жыл бойына, Аюми Хамасаки лайық атанып келген еді. 2011 жылдың қыркүйегінде [[Токио Доум]]де өткен SMTOWN Live In Tokyo жобасында Чон Юнхо мен Сим Чханмин, [[SM Entertainment]]-тің басқа да топтарымен қатысады. Мұнда топ, өздерінің бұрынғы хит әндерін «Rising Sun», «Mirotic», «Superstar», «Keep Your Head Down» орындап және жаңа «B.U.T (BE-AU-TY)» әнін ұсынады<ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=106&oid=382&aid=0000008116 일 «동방신기가 에이벡스 엔딩…놀랍다» :: 네이버 뉴스]</ref>. Екі жылдық үзілістен кейін, олардың бірінші жапондық әндер жинағын шығаруға дайындық үстінде жүрген кезінде, «B.U.T (BE-AU-TY)» (әнжинақтың синглдерінің бірі) әніне түсірілген бейне клиптің толық нұсқасы 19-шы қыркүйекте көптеген сайттарға енгізіледі<ref>[http://www.allkpop.com/2011/09/tvxq-reveals-full-pv-for-b-u-t-be-au-ty TVXQ reveals full PV for B.U.T (BE-AU-TY)]</ref>. Жаңа, толыққанды TVXQ «TONE» атты әндер жинағы 28-ші қыркүйекте жарыққа шығады<ref>[http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201109.html 一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121225221/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201109.html |date=2013-01-21 }}</ref>. Шыға салысымен алғашқы күнінде-ақ 105 484 көшірмесі бірінші күні сатылса, 205 000 көшірмесі апта аяғына дейін сатылып кетеді. Әнжинақ күнделікті де, апталық та жапондық Орикон чартында тек бірінші орында ұстанып тұрады<ref>[http://www.soompi.com/news/dbsk-part-worried-part-excited-for-sm-town-live DBSK Part Worried Part Excited for SM Town Live] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120407121250/http://www.soompi.com/news/dbsk-part-worried-part-excited-for-sm-town-live |date=2012-04-07 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/news/tvxq-breaks-bon-jovi-s-record-in-japan-headlines-1005393422.story |title=TVXQ Breaks Bon Jovi's Record in Japan, Headlines Billboard KPOP Masters Concert |publisher=Billboard.com |date= |accessdate=2011-10-06}}</ref>. Бұл DBSK тобының қазан айындағы Орикон чартында сенімді, әрі нақ бірінші орынға орналасқан бірінші толыққанды әндер жинағы еді. Жалпы сатылымы 285 000 көшірмеден тұрады. «TONE» әндер жинағы Жапонияда шыққанына 2 апта толған соң, RIAJ платина сертификатына қол жеткізіп, 11 жылдық жаздық рекордты жаңалап, TVXQ — ді бірінші, жігіттерден ғана құралған, шетелдік топ етеді. Жапонияда пайда болған алғашқы аптадан-ақ 200 000 көшірмесі лезде сатылып кетеді (бұған дейінгі рекорд 2000 жылы Бон Джовидің қоржынында еді). RIAJ санағы бойынша 1-ші қаңтардан бастап, 30-шы қыркүйекке дейін әнжинақтың сатылымы 250 000 данаға жетті де, «TONE» шыққанына 3 күн ғана толар-толмас шағында платина дәрежесіне ие болады.<ref>{{cite web|title=Tohoshinki’s "TONE" Verified "PLATINUM" By RIAJ|url=http://continuetvxq.com/2011/10/07/tohoshinkis-tone-has-been-verified-platinum-by-riaj/|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EJyUSRp|archivedate=2012-06-07}}</ref> Қыркүйек айында TVXQ-ге француздық сән бренді «Lacoste» «татуластық келісім-шартын» ұсынады, мұндай серіктестік Кореяда әлі ешкімге ұсынылмаған. DBSK ресми түрде брендті жыл аяғына қарай қолға ала бастады.<ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=106&oid=213&aid=0000134958 동방신기, 佛 라코스테와 프렌드쉽 계약 체결 :: 네이버 뉴스]</ref> [[Сурет:LG 시네마 3D TV 새 모델 ‘소녀시대’ 영입.jpg|thumb|300px|[[Нью-Йорк]]та өткен SM концертіне басқада әншілермен бірге қатысты]] 3-ші қазанда [[Кёнджу]] [[алаң]]ында ұйымдастырылған [[Hallyu Dream Concert]] [[2011]] фестивалінде DBSK жігіттері көптеген корей топ-әншілерімен қатысып, сол жерде жаңа әндер жинағындағы «[[Maximum]]» мен «[[Keep Your Head Down]]» әндерін орындап шығады<ref>{{cite web|title=When TVXQ and SNSD Appeared, Gyeongju Rose In Anticipation|url=http://continuetvxq.com/2011/10/06/when-tvxq-and-snsd-appeared-gyeongju-rose-in-anticipation/|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 6, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EJzzMDa|archivedate=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web|title=SNSD, TVXQ, and more to perform for ’2011 Hallyu Dream Concert’|url=http://www.allkpop.com/2011/09/koreas-top-hallyu-artists-to-perform-for-2011-hallyu-dream-concert|work=allkpop|accessdate=қараша 22, 2011|date=September 7, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EObFh5X|archivedate=2012-06-07}}</ref>. Бұл концерт үш күндік Кёнджудегі «Hallyu Dream» фестивалін аяқтайды. Мұны [[Кёнджу]] қаласы, Кореяның [[Мәдениет және туризм министрлігі]] және корей туристік ұжымы «Кореяны аралау жылы» атты жоба көлемінде ұйымдастырған еді<ref>{{cite web|title="2011 Hallyu Dream Concert" Excites Nearly 20,000 Fans|url=http://www.soompi.com/news/2011-hallyu-dream-concert-excites-nearly-20000-fans|work=Soompi|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 3, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EObss9f|archivedate=2012-06-07}}</ref>. 6-шы қазанда концерт Mnet арнасында қағілез уақыт тәртібінде экрандарға шығады<ref>{{cite web|title=Mnet Airs 2011 Hallyu Dream Concert|url=http://www.soompi.com/news/mnet-airs-2011-hallyu-dream-concert|work=Soompi|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 6, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOcQThI|archivedate=2012-06-07}}</ref>. 9-шы қазанда DBSK тобы KBS Global бағдарламасы төңірегінде өткен «Нью-Йорк — Корея» фестиваліне Кореяның БҰҰ-на енуіне 20 жылдық мерекесіне байланысты атап өту шарларына қатысады. Фестиваль Нью-Джерсиде өтеді, тірі дауыспен өткізген түсірілімдер 22 қазанда жазылып алынып, сол күні KBS2 TV арнасынан көрсетіледі<ref>{{cite web|title=TVXQ at the "New York-Korea Festival"|url=http://continuetvxq.com/2011/10/23/tvxq-showing-off-their-magnificent-popularity-at-the-new-york-korea-festival/|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 23, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOcvxwl|archivedate=2012-06-07}}</ref>. TVXQ 23-ші қазанда SMTOWN Live In New York төңірегінде [[Нью-Йорк]]тегі Медисон-сквер-гарденде өткізілген SM Town концертінде сахнаға шықты. SM Entertainment-тің басқа да топтары, атап өтсек SNSD, Super Junior, SHINee, [[BoA]] және [[Kangta]]<ref>{{cite web|title=The Korean invasion: New Yorkers are screaming for the new wave of pop stars|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music-arts/korean-invasion-yorkers-screaming-wave-pop-stars-article-1.965706?pgno=3|work=NYDailyNews|accessdate=қараша 22, 2011|date=қазан 23, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOdl7nc|archivedate=2012-06-07}}</ref> Они исполняли как старые, так и песни из нового альбома, начав свое выступление с «The Way You Are»/«Mirotic», «Maximum», «Before U Go», «Keep Your Head Down» и заканчивая «Rising Sun».<ref>{{cite web|title=World watches as SMTOWN conquers New York|url=http://ph.omg.yahoo.com/blogs/okpop/world-watches-smtown-conquers-york-071247745.html|accessdate=қараша 22, 2011|date=қараша 3, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOeRmef|archivedate=2012-06-07}}</ref> сияқты топ әншілері аталмыш концертке қатысты. Олар ескі әндерімен қатар жаңа әнжинақтағы әндерді де сахнаға алып шықты. Мәселен, «The Way You Are»/«Mirotic», «Maximum», «Before U Go», «Keep Your Head Down» және «Rising Sun»-мен аяқталады<ref>{{cite web|title=TVXQ, B2ST, SHINee, MBLAQ, miss A, 2AM and 4minute head to Australia for ‘K-POP Music Festival in Sydney’|url=http://www.allkpop.com/2011/11/tvxq-b2st-shinee-mblaq-miss-a-kara-2am-and-4minute-head-to-australia-for-k-pop-music-festival-in-sydney|work=allkpop|accessdate=қараша 22, 2011|date=қараша 10, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOfYnnO|archivedate=2012-06-07}}</ref><ref>{{cite web|title=Tohoshinki New Seven&i CM|url=http://continuetvxq.com/2011/11/07/tohoshinki-new-7ampi-cm-will-be-aired-beginning-118-tie-up-song-winter-rose/|accessdate=қараша 22, 2011|date=қараша 7, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOgcYPB|archivedate=2012-06-07}}</ref><ref>[http://koreangossipgirl.com/2011-smtown-winter-the-warmest-gift-member-ver-christmas-concept-photo-release/ SM Town’s 2011 Winter SMTown — The Warmest Gift release] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120601064125/http://koreangossipgirl.com/2011-smtown-winter-the-warmest-gift-member-ver-christmas-concept-photo-release/ |date=2012-06-01 }}</ref><ref>{{cite web|title=62nd NHK Kohaku Uta Gassen|url=http://www9.nhk.or.jp/kouhaku/artists/index.html|accessdate=қараша 30, 2011|date=қараша 30, 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68EOhUzZJ|archivedate=2012-06-07}}</ref>. == Дискография == === Корей әндер жинағы === * Tri-angle. Релиз: 13 қазан, 2004ж. * Christmas Gift from TVXQ (кішігірім әнжинақ). Релиз: 7 желтоқсан, 2004ж. * Rising Sun. Релиз: 12 қыркүйек, 2005ж. * «O»-正.反.合.. Релиз: 29 қыркүйек , 2006ж. * MIROTIC. Релиз: 26 қыркүйек , 2008ж. * Keep Your Head Down. Релиз: 5 қаңтар, 2011ж. === Жапон әндер жинағы === * Heart, Mind and Soul. Релиз: 23 наурыз, 2006ж. * Five in the Black. Релиз: 14 наурыз, 2007ж. * T. Релиз: 23 қаңтар, 2008ж. * ~The Secret Code~. Релиз: 25 наурыз, 2009ж. * Best Selection 2010. Релиз: 17 ақпан, 2010ж. == Синглдер == Корей және жапондық синглдер жайында барлық мәліметтер топ дискографиясы бетінде == Фильмография == [[Сурет:JYJ - Salón del Manga de Barcelona 2011 - 001.jpg|thumb|300px|[[JYJ]] [[концерт]]те]] '''Топтың 5 орындаушысы да түскен фильмдер, драмалар''' * [[2005]] ж. — Banjun Drama * [[2006]] ж. — Қауіпті махаббат * [[2006]] ж. — Демалыстар * [[2006]] ж. — Жер планетасындағы кездесу '''Сим Чханмин түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2010]] ж. — Афина — соғыс құдайы (шақырылған қонақ ретінде, 4 соңғы эпизодтарында) * [[2011]] ж. — Жұмақ бақшасы (басты рөл) * [[2011]] ж.— Шоу жасасын! (эпизодтық рөл) '''Чон Юнхо түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2005]] ж. — Түрлі-түсті роман (шақырылған қонақ) * [[2009]] ж. — Дәл соққы (басты рөл) * [[2011]] ж. — Шоу жасасын! (эпизодтық рөл) * [[2011]] ж. — Посейдон (екінші кезектегі актер) '''Ким Джэджун түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2004]] ж. — 38-ші параллель (эпизодтық рөл) * [[2010]] ж. — Әділ болу қиын (басты рөл) * [[2010]] ж.— Аспаннан түскен пошташы (басты рөл) * [[2011]] ж. — Боссты қорғау (басты рөл) * [[2011]] ж. — Аспаннан түскен пошташы (жапондық нұсқасы) (басты рөл) * [[2012]] ж. — Доктор Джин '''Пак Ючхон түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2005]] ж. — Түрлі-түсті роман (шақырылған қонақ) * [[2010]] ж.— Сонгюнгвандағы жанжал (басты рөл) * [[2011]] ж. — Мисс Рипли (басты рөл) * [[2012]] ж. — Шатырдан түскен ханзада '''Ким Джунсу түскен фильмдер, драмалар:''' * [[2011]] ж. — Әйелдің хош иісі (эпизодтық рөл, 5 топтама) == Концерттер мен турлар == === Азиялық концерттік айналым === * [[2006]] ж: Rising Sun 1st Asia Tour * [[2007]]—[[2008]] жж: The 2nd Asia Tour 'O' * [[2009]]ж.: The 3rd Asia Tour Mirotic === Жапондық концерттік айналым === * 2006ж.: 1st Live Tour 2006: Heart, Mind and Soul * 2007ж.: Tohoshinki 2nd Live Tour 2007: Five in the Black * 2008ж.: Tohoshinki 3rd Live Tour 2008: T * 2009ж.: Tohoshinki 4th Live Tour 2009: The Secret Code == Ұтыстар мен жүлдедер == {| class="wikitable" width="650px" !align="left"|Жыл !align="left"|Ұтыстар мен жүлдедер |- !align="center"|2004 |align="left"| * [[Seoul Broadcasting System|SBS]] Gayo Awards (28 наурыз): Popular Song First Debut (Hug) * [[Mnet KM]] Music Video Festival (желтоқсан): Best Music Video Award for New Group (Hug) * [[Korean Broadcasting System|KBS]] Popular Music Award: Best New Artist * [[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] Top 10 Music Festival: Best New Artist * Go News Netizen YunAae Daesang: Best Group Award * Go News Netizen YunAae Daesang: Music Video Award * Go News Netizen YunAae Daesang: CF Model Award * Go News Netizen YunAae Daesang: Asia Star Award |- !align="center"|2005 |align="left"| * Mnet KM Music Video Festival: Best Music Video (Rising Sun) * Mnet KM Music Video Festival: People’s Choice Award * Mnet KM Music Video Festival: Artist of the Year |- !align="center"|2006 |align="left"| * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Ten Most Popular Music Group * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Ten Most Popular Song * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Most Popular Advertisement Model * Korean Chinese Custom Ceremony: China-Ideal Man Category * Channel[V] Thailand Music Video Awards: Best Music Video (Rising Sun) * Channel[V] Thailand Music Video Awards: Best Asian Artist * Virgin Hitz Awards (28 қазан): Popular Vote Asia Artist * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Best Group<ref>KBS Global. [http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1427214_11858.html TVXQ Wins 4 MKMF Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317110235/http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1427214_11858.html |date=2008-03-17 }}. қараша 27th, 2006. Retrieved қараша 29th, 2006.</ref> * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Artist of the Year * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Mnet.com * Mnet KM Music Festival (қараша 25): Mnet Plus Mobile People’s Choice Award * MTV 16th Music Seoul Festival (желтоқсан 1): Daesang<ref>{{cite news | first=Kyung-Ran | last=Lee | coauthors= | title=TVXQ Spends Wild Night in Celebration | date=2006-12-15 | publisher= | url =http://news.media.daum.net/entertain/broadcast/200612/15/jes/v15064939.html | work =Daum | pages = | accessdate = 2007-02-16 | language = Korean }}</ref> * [[MTV]] 16th Music Seoul Festival (желтоқсан 1): Bonsang * MTV 16th Music Seoul Festival (желтоқсан 1): Mobile Popular Vote * 21st Golden Disk Awards (желтоқсан 14): Daesang<ref>{{cite web|url=http://isplus.joins.com/goldendisk/2006/award_2006.html|title=2006 골든디스크 홈페이지에 오신것을 환영합니다|accessdate=2007-02-16|lang=Korean|deadlink=404}}</ref> * 21st Golden Disk Awards (желтоқсан 14): Bonsang * SBS Gayo Awards (желтоқсан 29): Daesang * SBS Gayo Awards (желтоқсан 29): Bonsang |- !align="center"|2007 |align="left"| * SEED Awards, Thailand (қаңтар 31): Best Asian Singer Award * [[MTV Video Music Awards Japan]] (мамыр 26): Best Buzz Asia in Korea * 14th Annual Korea Entertainment Masterpiece Award Ceremony (6 қазан): International Popularity Award * Best Hits 2007 Japan (қараша 26): Gold Artist Award |- !align="center"|2008 |align="left"| * MTV Video Music Awards Japan: Best Collaboration Video Award ([[LAST ANGEL]] by [[Kumi Koda]] feat. TVXQ) * Asia Song Festival 2008 (4 қазан): Asia’s Top Singer Award<ref>{{cite news | coauthors= | title= [포토엔]동방신기,큰 상 주셔서 감사합니다 | date= | publisher=Newsen.com| url = http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200810042303271002&code=100200 | pages = | accessdate = 2008-10-04 | language = Korean }}</ref>. * Mnet KM Countdown (9 қазан) : Best (Number 1) Song (Mirotic)<ref>{{cite news | coauthors= | title= [포토엔]엠카 1위 동방신기, 파워풀한 무대 선사 | date= | publisher=Newsen.com| url = http://newsen.com/news_view.php?uid=200810092043481002 | pages = | accessdate = 2008-10-09 | language = Korean }}</ref>. * Mnet KM countdown (23 қазан) : (Number 1) Song (Mirotic) * Mnet KM countdown (30 қазан) : (Number 1) Song (Mirotic) * SBS Inkigayo Awards (12 қазан) : Mutizen Award * SBS Inkigayo Awards (19 қазан) : Mutizen Award * SBS Inkigayo Awards (26 қазан) : Mutizen Award * Music Bank (қараша 7) : (Number 1) Song (Mirotic) * Music Bank (қараша 7) : (Number 2) Song (Love in the Ice) * 15th Korea Entertainment Awards (қараша 13) : Most Popular Artist Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Daesang: Album Of The Year (The 4th Album «MIROTIC») * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Auction Best Style Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Mobile Popularity Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Auction Netizen’s Choice Award * Mnet KM Music Festival (қараша 15): Overseas Viewer Award * Best Hits 2008 Japan (қараша 27): Gold Artist Award * 2008 Golden Disk Awards (желтоқсан 10): Disk Daesang (Artist of The Year)<ref name="Golden">Jin, Hyang-hui.[http://news.mk.co.kr/se/view.php?year=2008&no=750471 추락하는 `골든디스크상`…10만장으로 `티격태격`? (''Falling «Golden Disk Awards»…Bickering over 100,000?'')] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121205014233/http://news.mk.co.kr/se/view.php?year=2008&no=750471 |date=2012-12-05 }}. ''Maeil Gyungjae''. желтоқсан 10, 2008. Retrieved желтоқсан 10, 2008.</ref> * 2008 Golden Disk Awards (желтоқсан 10): Disk Bonsang<ref name="Golden" /> * 2008 Golden Disk Awards (желтоқсан 10): Disk Yepp Popularity Award<ref name="Golden" /> * 16th Annual Korean Entertainment Awards (желтоқсан 12): New Generation Daesang * 2008 Music Bank (Year-End Special) — MVP Award * 2008 MelOn Awards : Best Artist and Music Video of The Year |- !align="center"|2009 |align="left"| * Korea Entertainment Producers Association (қаңтар 20): The Culture Sports Tourism Recognition Award. * 18th Seoul Music Awards (ақпан 12): Bonsang * 2009 Mnet Asian Music Awards (қараша 21) : Best Asia Star * 2009 Best Hits Japan (қараша 26) : Gold Artist Award * 1st Melon Music Awards : 2009 STAR * 1st Melon Music Awards : 2009 MANIA (Mirotic) * 18th Seoul Music Awards : Popular Mobile Award * 51st Japan Records Awards : Premium Box Award (Stand By U) * 8th Thailand Channel [V] MV Awards: Popular Asian Artist * 6th Thailand SEED Awards : Best Asia Artist of the Year («MIROTIC») |- !align="center"|2010 |align="left"| * The Japan Gold Disc Award (қаңтар 24): Best DVD (All About 東方神起　season 3) * MTV Video Music Awards Japan 2010 — Best Group Video: «Share the World» |- !align="center"|2011 |align="left"| * 25th [[Japan Gold Disc Award]]: The Best Top 5 Albums * 25th [[Japan Gold Disc Award]]: The Best Music Videos * |} == Тағы қараңыз == * [[SS501]] == Дереккөздер == {{reflist|2}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|TVXQ}} * Азия сайттары: [http://www.tvxq.com/ корейше] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501040017/http://www.tvxq.com/ |date=2011-05-01 }} [http://toho-jp.net/index.html жапонша] [http://www.avex.com.tw/tvxq/ Қытайша] * [http://www.jfn.co.jp/toho/ Tohoshinki Bigeastation (Radio)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502100744/http://www2.jfn.co.jp/toho/ |date=2013-05-02 }} * [http://fc.avex.jp/toho/index.html Bigeast Official Fanclub] * [http://www.kome-world.com/uk/database-artist.php?id=11 KoME World — TVXQ Section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114020058/http://www.kome-world.com/uk/database-artist.php?id=11 |date=2012-11-14 }} * [http://www.nt2099.com/J-ENT/INTERVIEWS/tohoshinki/tohoshinki-book.pdf J!-ENT 500-page booklet and interview: «TVXQ and their Worldwide Fandom»] {{en icon}}<!--by Dennis A. Amith, Michelle Tymon and Nur Lina--> * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364522&fpid=&menu=&curl Iple DBSK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019055839/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364522&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-19 }} * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364526&fpid=&menu=&curl Iple U-Know Yunho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019055845/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364526&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-19 }} * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364523&fpid=&menu=&curl Iple Hero JaeJoong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081024011515/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364523&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-24 }} * [http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364527&fpid=&menu=&curl Iple Micky Yuchun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019055900/http://style.iple.com/pages/istyle.sm?fpnum=15364527&fpid=&menu=&curl |date=2008-10-19 }} * [http://www.cyworld.com/BlueFaith CyWorld Micky Yuchun]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cyworld.com.cn/jaejoong33 CyWorld Hero JaeJoong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703161901/http://www.cyworld.com.cn/jaejoong33 |date=2008-07-03 }} {{DBSK}} {{SM Entertainment}} {{таңдаулы мақала}} [[Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары]] [[Санат:2003 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] 4lh03gm3xgksmn2kxkkzbt4u7f3lcpf 0 206844 3609438 3116297 2026-05-26T17:39:46Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609438 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Рецштадт |шынайы атауы = Retzstadt |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Retzstadt COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=55 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=53 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Майн-Шпессарт |кестедегі аудан = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Карл Герхард |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18,07 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 240 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1581 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 09364 |пошта индексі = 97282 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MSP |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 6 77 175 |ортаққордағы санаты = Retzstadt |сайты = http://www.retzstadt.de/ www.retzstadt.de |сайт тілі = de }} '''Рецштадт''' ({{lang-de|Retzstadt}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1581 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 18,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 175''. Муниципалитеттің басшысы — Карл Герхард. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.retzstadt.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027065042/http://www.retzstadt.de/ |date=2007-10-27 }} {{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] r0ijqqxp06di3wnwejz1zckqwhpqa6b 0 211877 3609495 3584067 2026-05-27T03:33:16Z Gliwi 67438 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Ummerstadt.png]] → [[File:DEU Ummerstadt COA.svg]] PNG → SVG 3609495 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Уммерштадт |шынайы атауы = Ummerstadt |сурет = Ummerstadt_markt.jpg |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Ummerstadt COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=15 |lat_sec=30 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=49 |lon_sec=40 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Хильдбургхаузен |кестедегі аудан = Хильдбургхаузен (аудан){{!}}Хильдбургхаузен |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Христине Бардин |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 15,70 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 281 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 500 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036871 |пошта индексі = 98663 |пошта индекстері = |автомобиль коды = HBN |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 69 052 |ортаққордағы санаты = Ummerstadt |сайты = http://www.ummerstadt.de/ |сайт тілі = de }} '''Уммерштадт''' ({{lang-de|Ummerstadt}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]]. [[Хильдбургхаузен (аудан)|Хильдбургхаузен]] ауданының құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 500 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Алып жатқан жер аумағы 15,70 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 69 052''. Қаланың басшысы — Христине Бардин. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ummerstadt.de/ Ресми сайты] {{Тюрингия аудандары}} {{Германия:Хильдбургхаузен ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] knuu6uiudq5wwuugs6qgajodttkxcyk 0 230950 3609567 1834389 2026-05-27T09:31:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609567 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Сан-Цено-ди-Монтанья |шынайы атауы = San Zeno di Montagna |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=38 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=44 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Венето |кестедегі аймақ = Венето |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Верона (провинция){{!}}Верона |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Graziella Finotti |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 28 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 680 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1342 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 48 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 45 |пошта индексі = 37010 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 23079 |ортаққордағы санаты = San Zeno di Montagna |сайты = http://www.comunesanzenodimontagna.it |сайт тілі = it }} '''Сан-Цено-ди-Монтанья''' ({{lang-it|San Zeno di Montagna}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Венето]] әкімшілік аймағына қарасты [[Верона (провинция)|Верона]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1342 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 37010. Елді мекеннің қамқоршысы — San Zeno.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 457285017 * Электронды поштасы: sanzenodimontagna.vr@cert.ip-veneto.net == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comunesanzenodimontagna.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711093807/http://www.comunesanzenodimontagna.it/ |date=2012-07-11 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Верона провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Венето елді мекендері]] 2c4czd7hoamtvindj8mrwbdly3jv7lu 0 232268 3609483 1835580 2026-05-26T21:54:02Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609483 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Ройо-дель-Сангро |шынайы атауы = Roio del Sangro |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=55 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=22 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Абруццо |кестедегі аймақ = Абруццо |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кьети (провинция){{!}}Кьети |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 840 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 124 |санақ жылы = |тығыздығы = 11 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 0872 |пошта индексі = 66040 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 069077 |ортаққордағы санаты = Roio del Sangro |сайты = http://web.tiscali.it/cesefamily |сайт тілі = it }} '''Ройо-дель-Сангро''' ({{lang-it|Roio del Sangro}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Абруццо]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кьети (провинция)|Кьети]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 66040. Елді мекеннің қамқоршысы — Сан-Филиппо Нери.&nbsp; == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://web.tiscali.it/cesefamily Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204174528/http://web.tiscali.it/cesefamily/ |date=2014-02-04 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кьети провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Абруццо елді мекендері]] 5bkr84czwinuoj2430wxsjxrwmi87iy 0 232853 3609490 1836181 2026-05-27T00:26:55Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609490 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Ротелла |шынайы атауы = Rotella |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=42 |lat_min=57 |lat_sec=19 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=33 |lon_sec=34 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Марке |кестедегі аймақ = Марке |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Асколи-Пичено (провинция){{!}}Асколи-Пичено |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Domenico Gentili |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 27 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 395 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 973 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 36 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 736 |пошта индексі = 63030 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 044065 |ортаққордағы санаты = Rotella |сайты = http://web.tiscali.it/webmamik |сайт тілі = it }} '''Ротелла''' ({{lang-it|Rotella}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Марке]] әкімшілік аймағына қарасты [[Асколи-Пичено (провинция)|Асколи-Пичено]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 973 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 36 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 63030. Елді мекеннің қамқоршысы — San Lorenzo.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 736 374122 == Сыртқы сілтемелер == * [http://web.tiscali.it/webmamik Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120822063550/http://web.tiscali.it/webmamik/ |date=2012-08-22 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Асколи-Пичено провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Марке елді мекендері]] p1zeg60qfstnek2r9rbs2t3naa7svkl 0 234563 3609581 1838068 2026-05-27T10:17:19Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609581 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Санкт-Леонхард-Фрайштадт |шынайы атауы = Sankt Leonhard bei Freistadt |сурет = [[Сурет:Blick vom Herzogreitherfelsen auf St. Leonhard bei Freistadt.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at st leonhard bei freistadt.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=26 |lat_sec=40 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=40 |lon_sec=40 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Фрайштадт (округ){{!}}Фрайштадт |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йозеф Лангталер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 35 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 810 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1442 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7952 |пошта индексі = 4294 |пошта индекстері = |автомобиль коды = FR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 06 17 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.riskommunal.at/stleonhardfreistadt |сайт тілі = de }} '''Санкт-Леонхард-Фрайштадт''' ({{lang-de|Sankt Leonhard bei Freistadt}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Фрайштадт (округ)|Фрайштадт]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1442 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — FR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 06 17''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Лангталер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.riskommunal.at/stleonhardfreistadt Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414053056/http://www.riskommunal.at/stleonhardfreistadt/ |date=2009-04-14 }} {{Аустрия:Фрайштадт округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] d21y17w6cdxinxjsoz94obmudordcc2 0 235438 3609536 1838762 2026-05-27T08:22:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609536 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Сан-Грегорио-да-Сассола |шынайы атауы = San Gregorio da Sassola |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=55 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=52 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Лацио |кестедегі аймақ = Лацио |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Рим (провинция){{!}}Рим |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 35 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 420 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1543 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 44 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 774 |пошта индексі = 10 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 58095 |ортаққордағы санаты = San Gregorio da Sassola |сайты = http://www.sangregoriodasassola.info |сайт тілі = it }} '''Сан-Грегорио-да-Сассола''' ({{lang-it|San Gregorio da Sassola}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Лацио]] әкімшілік аймағына қарасты [[Рим (провинция)|Рим]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1543 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Пошта индексі — 10. Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Papa Gregorio I.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 774 480 014 * Электронды поштасы: sangregoriodasassola@libero.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.sangregoriodasassola.info Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080401231732/http://www.sangregoriodasassola.info/ |date=2008-04-01 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Рим провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Лацио елді мекендері]] j28nmos6i90hiptz20vxd64dm7usim5 0 235591 3609576 1838974 2026-05-27T10:14:45Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609576 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Санкт-Йохан-им-Заггауталь |шынайы атауы = Sankt Johann im Saggautal |сурет = [[Сурет:StJohanniS Pfarrkirche gesamt.JPG|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=46 |lat_min=42 |lat_sec=8 |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=24 |lon_sec=13 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Штирия |кестедегі аймақ = Штирия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Лайбниц (округ){{!}}Лайбниц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Шмид ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 26.98 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 316 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2064 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 3455 |пошта индексі = 8452 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LB |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 6 10 32 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.st-johann-saggautal.gv.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Йохан-им-Заггауталь''' ({{lang-de|Sankt Johann im Saggautal}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Штирия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Лайбниц (округ)|Лайбниц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2064 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 26.98 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LB, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''6 10 32''. [[2005]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Шмид ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.st-johann-saggautal.gv.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170724080945/http://www.st-johann-saggautal.gv.at/ |date=2017-07-24 }} {{Аустрия:Лайбниц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Штирия елді мекендері]] 0jb5nax9tzeaqf6tr8gjkrnxteimzzx 0 236450 3609488 1839458 2026-05-26T23:54:07Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609488 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Ропполо |шынайы атауы = Roppolo |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=25 |lat_sec=17 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=4 |lon_sec=14 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Бьелла (провинция){{!}}Бьелла |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Sergio Antonio Sarasso |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 307 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 854 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 107 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 161 |пошта индексі = 13883 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 96054 |ортаққордағы санаты = Roppolo |сайты = http://web.tiscali.it/ComuneRoppolo |сайт тілі = it }} '''Ропполо''' ({{lang-it|Roppolo}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Бьелла (провинция)|Бьелла]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 854 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 107 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 13883. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0161 98424 — 0161 987518 * Электронды поштасы: rosazza@ptb.provincia.biella.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://web.tiscali.it/ComuneRoppolo Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307044841/http://web.tiscali.it/ComuneRoppolo/ |date=2009-03-07 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Бьелла провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] ep51axxrfqoeqrfohrv6wmhstmgel2x 0 426903 3609467 2967532 2026-05-26T20:04:55Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609467 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Роан |шынайы атауы = Rohan |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=48.0691666667 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-2.75166666667 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(1637)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Бретань |кестедегі аймақ = Бретань |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Морбиан |кестедегі аудан = Морбиан (департамент){{!}}Морбиан |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Понтиви (округ){{!}}Понтиви |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Роан (кантон)|Роан]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Bernard Nizan ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 23,43 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 60—150 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1637 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 69,87 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 56580 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 56198 |ортаққордағы санаты = Rohan (Morbihan) |сайты = http://www.rohan.fr |сайт тілі = }} '''Роан''' ({{lang-fr|Rohan}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Морбиан (департамент)|Морбиан]] департаментінде орналасқан. [[Понтиви (округ)|Понтиви]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,43 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''56198'', [[пошта индексі]] — ''56580''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1637 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 69,87 адам/км². {{Демография/FRA/Rohan (Morbihan)}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=76 | барлығы=1580 | е0=44 | ә0=28 | е5=40 | ә5=44 | е10=60 | ә10=44 | е15=44 | ә15=52 | е20=56 | ә20=36 | е25=32 | ә25=28 | е30=28 | ә30=24 | е35=52 | ә35=52 | е40=64 | ә40=76 | е45=56 | ә45=52 | е50=48 | ә50=48 | е55=64 | ә55=56 | е60=36 | ә60=40 | е65=56 | ә65=64 | е70=52 | ә70=48 | е75=24 | ә75=28 | е80=24 | ә80=60 | е85=4 | ә85=16 }} == Тағы қараңыз == * [[Морбиан департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Rohan (Morbihan)|Роан}} * [http://www.rohan.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325074257/https://www.rohan.fr/ |date=2022-03-25 }} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=56198-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915141813/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=56198-COM |date=2012-09-15 }} * [http://www.mapquest.com/?q=48.0691666667,-2.75166666667&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Морбиан департаментінің коммуналары}} [[Санат:Морбиан департаментінің коммуналары]] 7wq3u0qx4zzgs8ckp8zyewcb1o353q0 4 491233 3609559 3609199 2026-05-27T09:00:18Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3609559 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35227]||623||26||18||263||28||3||34090||8||0||168||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2572]||268||7||6||319||8||14||1939||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1175]||37||0||0||11||17||0||1099||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 444]||1||0||0||16||3||2||402||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 363]||15||0||7||22||4||1||299||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 72]||0||0||0||3||0||0||62||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] hcswzo6xeeedm4vuixq3oj8jbatl3dl 0 491399 3609387 3412404 2026-05-26T14:22:24Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609387 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports league | title = Регбиден әлем чемпионаты | current = [[Регбиден әлем чемпионаты 2023]] | logo = | pixels = | sport = Регби | chairman = | ceotag = | ceo = | founded = 1987 | teams = 24 | champion = {{ZAF}} (4-ші рет) | most_champs = {{ZAF}} (4 рет) | countries = Халықаралық ([[Rugby union]]) | TV = | website = [https://www.rugbyworldcup.com/ rugbyworldcup.com] }} '''Регбиден әлем чемпионаты'''({{lang-en|Rugby World Cup}}) — әлемдегі [[регби]]ден басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы [[Халықаралық регби кеңесі]] болып табылады. Чемпионатқа регбиден ерлер ұлттық құрамалары қатысады. Алғашқы чемпионат [[1987 жыл]]ы [[Австралия]]да және [[Жаңа Зеландия]]да өткізілді. Сол кезден бастап жарыс әр төрт жылда бір рет өтеді. Жеңімпаз командаға [[Уэбб Эллистің кубогы]] тапсырылады. [[Әйелдер арасындағы регбиден әлем чемпионаты]] [[1991 жыл]]дан бастап өткізіледі. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Ұйымдастырушы<br />елдер |width=1 % rowspan=23| !colspan=3|Финал |width=1 % rowspan=23| !colspan=3|3-ші орын үшін матч |- !width=15 %|Чемпион !width=8 %|Есеп !width=15 %|2-ші орын !width=15 %|3-ші орын !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- |1987 |[[Аустралия]],<br />[[Жаңа Зеландия]] |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> '''[[Жаңа Зеландия]]''' |'''29 — 9''' |[[Сурет:Flag of France.svg|33px|Франция]] <br /> [[Франция]] |[[Сурет:Flag of Wales (1959–present).svg|33px|Уэльс]] <br /> [[Уэльс]] |'''22 — 21''' |[[Сурет:Flag of Australia.svg|33px|Австралия]]<br /> [[Аустралия]] |- style="background: #D0E6FF;" |1991 |[[Англия]] |[[Сурет:Flag of Australia.svg|33px|Австралия]]<br /> '''[[Аустралия]]''' |'''12 — 6''' |[[Сурет:Flag of England.svg|33px|Англия]] <br /> [[Англия]] |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> [[Жаңа Зеландия]] |'''13 — 6''' |[[Сурет:Flag of Scotland.svg|33px|Шотландия]]<br /> [[Шотландия]] |- |1995 |[[ОАР]] |[[Сурет:Flag of South Africa.svg|33px|ОАР]] <br /> '''[[ОАР]]''' |'''15 — 12'''<br /> (қос.уақыт) |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> [[Жаңа Зеландия]] |[[Сурет:Flag of France.svg|33px|Франция]] <br /> [[Франция]] |'''19 — 9''' |[[Сурет:Flag of England.svg|33px|Англия]] <br /> [[Англия]] |- style="background: #D0E6FF;" |1999 |[[Уэльс]] |[[Сурет:Flag of Australia.svg|33px|Австралия]]<br /> '''[[Аустралия]]''' |'''35 — 12''' |[[Сурет:Flag of France.svg|33px|Франция]] <br /> [[Франция]] |[[Сурет:Flag of South Africa.svg|33px|ОАР]] <br /> [[ОАР]] |'''22 — 18''' |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> [[Жаңа Зеландия]] |- |2003 |[[Аустралия]] |[[Сурет:Flag of England.svg|33px|Англия]] <br /> '''[[Англия]]''' |'''20 — 17'''<br /> (қос.уақыт) |[[Сурет:Flag of Australia.svg|33px|Австралия]]<br /> [[Аустралия]] |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> [[Жаңа Зеландия]] |'''40 — 13''' |[[Сурет:Flag of France.svg|33px|Франция]] <br /> [[Франция]] |- style="background: #D0E6FF;" |2007 |[[Франция]] |[[Сурет:Flag of South Africa.svg|33px|ОАР]] <br /> '''[[ОАР]]''' |'''15 — 6''' |[[Сурет:Flag of England.svg|33px|Англия]] <br /> [[Англия]] |[[Сурет:Flag of Argentina.svg|33px|Аргентина]] <br /> [[Аргентина]] |'''34 — 10''' |[[Сурет:Flag of France.svg|33px|Франция]] <br /> [[Франция]] |- |2011 |[[Жаңа Зеландия]] |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> '''[[Жаңа Зеландия]]''' |'''8 — 7''' |[[Сурет:Flag of France.svg|33px|Франция]] <br /> [[Франция]] |[[Сурет:Flag of Australia.svg|33px|Австралия]]<br /> [[Аустралия]] |'''21 — 18''' |[[Сурет:Flag of Wales (1959–present).svg|33px|Уэльс]] <br /> [[Уэльс]] |- |2015 |[[Англия]] |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br /> '''[[Жаңа Зеландия]]''' |'''34 — 17''' |[[Сурет:Flag of Australia.svg|33px|Австралия]]<br /> [[Аустралия]] ||[[Сурет:Flag of South Africa.svg|33px|ОАР]] <br /> [[ОАР]] |'''24 — 13''' ||[[Сурет:Flag of Argentina.svg|33px|Аргентина]] <br /> [[Аргентина]] |- |2019 |[[Жапония]] |'''[[Сурет:Flag of South Africa.svg|33px|ОАР]]''' <br /> '''[[ОАР]]''' |'''32 — 12''' |[[Сурет:Flag of England.svg|33px|Англия]] <br /> [[Англия]] |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br />[[Жаңа Зеландия]] |'''40 — 17''' |[[Сурет:Flag of Wales (1959–present).svg|33px|Уэльс]] <br /> [[Уэльс]] |- |2023 |[[Франция]] |'''[[Сурет:Flag of South Africa.svg|33px|ОАР]]''' <br /> '''[[ОАР]]''' |'''12 — 11''' |[[Сурет:Flag of New Zealand.svg|33px|Жаңа Зеландия]] <br />[[Жаңа Зеландия]] |[[Сурет:Flag of England.svg|33px|Англия]] <br /> [[Англия]] |'''26 — 23''' |[[Сурет:Flag of Argentina.svg|33px|Аргентина]] <br /> [[Аргентина]] |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align="left"| {{ZAF}} |4||0||2||'''6''' |- |- align=center |'''2'''||align=left|{{NZL}} |3||2||2||'''7''' |- |'''3'''||align=left|{{AUS}} |2||2||1||'''5''' |- |'''4'''||align="left"|{{ENG}} |1||3||1||'''5''' |- |'''5'''||align="left"|{{AUS}} |1||3||1||'''5''' |- |'''6'''||align="left"|{{FRA}} |0||3||1||'''4''' |- |'''7'''||align="left"|{{WAL}} |0||0||1||'''1''' |- |'''8'''||align="left"|{{ARG}} |0||0||1||'''1''' |} == Сыртқы сілтемелер == *[http://www.rugbyworldcup.com| Регби әлем чемпионатының ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.worldrugby.org/ Әлем чемпионаты] [[Санат:Регбиден әлем чемпионаты]] [[Санат:Регби]] 6teqe0ax4zechq7a7jwgml4i4wcg2e1 4 492279 3609364 3608911 2026-05-26T12:01:58Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3609364 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:3237}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1708}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1186}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 4 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:1086}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 5 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:463}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 6 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:240}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 7 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 8 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:216}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 9 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:209}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 10 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:192}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 11 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:172}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 12 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 13 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:146}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 14 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:144}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 15 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:121}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 16 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:120}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 17 || [[User:Madeniet Baskarmasy|Madeniet Baskarmasy]] || [[Special:Contributions/Madeniet Baskarmasy|{{formatnum:110}}]] || {{Permissions|Madeniet Baskarmasy}} |- | 18 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}} |- | 19 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:103}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 20 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 21 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}} |- | 22 || [[User:Нұрсүлу Нұрым|Нұрсүлу Нұрым]] || [[Special:Contributions/Нұрсүлу Нұрым|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Нұрсүлу Нұрым}} |- | 23 || [[User:Janugyl|Janugyl]] || [[Special:Contributions/Janugyl|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Janugyl}} |- | 24 || [[User:Әйгерім Дәуітбекқызы|Әйгерім Дәуітбекқызы]] || [[Special:Contributions/Әйгерім Дәуітбекқызы|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Әйгерім Дәуітбекқызы}} |- | 25 || [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] || [[Special:Contributions/Сауле Жантелиева|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Сауле Жантелиева}} |- | 26 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:86}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 27 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:81}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 28 || [[User:Айжан Жарылқасынқызы|Айжан Жарылқасынқызы]] || [[Special:Contributions/Айжан Жарылқасынқызы|{{formatnum:79}}]] || {{Permissions|Айжан Жарылқасынқызы}} |- | 29 || [[User:Мүсірманқұлқызы Қаракөз|Мүсірманқұлқызы Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Мүсірманқұлқызы Қаракөз|{{formatnum:72}}]] || {{Permissions|Мүсірманқұлқызы Қаракөз}} |- | 30 || [[User:Nurdaulet12|Nurdaulet12]] || [[Special:Contributions/Nurdaulet12|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Nurdaulet12}} |- | 31 || [[User:Төлеген Мереке|Төлеген Мереке]] || [[Special:Contributions/Төлеген Мереке|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Төлеген Мереке}} |- | 32 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 33 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:66}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 34 || [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] || [[Special:Contributions/Нурулла Жанар|{{formatnum:61}}]] || {{Permissions|Нурулла Жанар}} |- | 35 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:59}}]] || {{Permissions|С.Жания}} |- | 36 || [[User:Aralim|Aralim]] || [[Special:Contributions/Aralim|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Aralim}} |- | 37 || [[User:Арнұр Б|Арнұр Б]] || [[Special:Contributions/Арнұр Б|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Арнұр Б}} |- | 38 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}} |- | 39 || [[User:Абилмансур706|Абилмансур706]] || [[Special:Contributions/Абилмансур706|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Абилмансур706}} |- | 40 || [[User:Джунусбеков Марат|Джунусбеков Марат]] || [[Special:Contributions/Джунусбеков Марат|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Джунусбеков Марат}} |- | 41 || [[User:Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] || [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Таттибаева Гулжас}} |- | 42 || [[User:Kuralbayev Almas|Kuralbayev Almas]] || [[Special:Contributions/Kuralbayev Almas|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kuralbayev Almas}} |- | 43 || [[User:Әмина Н|Әмина Н]] || [[Special:Contributions/Әмина Н|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Әмина Н}} |- | 44 || [[User:Тарлан1488|Тарлан1488]] || [[Special:Contributions/Тарлан1488|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Тарлан1488}} |- | 45 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 46 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 47 || [[User:Шерзод Раманкулов|Шерзод Раманкулов]] || [[Special:Contributions/Шерзод Раманкулов|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Шерзод Раманкулов}} |- | 48 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}} |- | 49 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 50 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 51 || [[User:Нұрмахан Айзере|Нұрмахан Айзере]] || [[Special:Contributions/Нұрмахан Айзере|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Нұрмахан Айзере}} |- | 52 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 53 || [[User:Нұржігіт Айару|Нұржігіт Айару]] || [[Special:Contributions/Нұржігіт Айару|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Нұржігіт Айару}} |- | 54 || [[User:Нұрахын Али|Нұрахын Али]] || [[Special:Contributions/Нұрахын Али|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Нұрахын Али}} |- | 55 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 56 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 57 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 58 || [[User:Meyirim|Meyirim]] || [[Special:Contributions/Meyirim|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Meyirim}} |- | 59 || [[User:ТыныштықбайНурали|ТыныштықбайНурали]] || [[Special:Contributions/ТыныштықбайНурали|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|ТыныштықбайНурали}} |- | 60 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}} |- | 61 || [[User:Баура Илесбекқызы|Баура Илесбекқызы]] || [[Special:Contributions/Баура Илесбекқызы|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Баура Илесбекқызы}} |- | 62 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 63 || [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] || [[Special:Contributions/Gaukhar1980|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Gaukhar1980}} |- | 64 || [[User:Beket0vv|Beket0vv]] || [[Special:Contributions/Beket0vv|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Beket0vv}} |- | 65 || [[User:Абдулла Айзере|Абдулла Айзере]] || [[Special:Contributions/Абдулла Айзере|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Абдулла Айзере}} |- | 66 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 67 || [[User:Айдана Жаппарқызы|Айдана Жаппарқызы]] || [[Special:Contributions/Айдана Жаппарқызы|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Айдана Жаппарқызы}} |- | 68 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Baratrass}} |- | 69 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 70 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 71 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 72 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 73 || [[User:Kudaibergen Yerassyl|Kudaibergen Yerassyl]] || [[Special:Contributions/Kudaibergen Yerassyl|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kudaibergen Yerassyl}} |- | 74 || [[User:Мурат Аруна|Мурат Аруна]] || [[Special:Contributions/Мурат Аруна|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Мурат Аруна}} |- | 75 || [[User:Ілиясұлы осман|Ілиясұлы осман]] || [[Special:Contributions/Ілиясұлы осман|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ілиясұлы осман}} |- | 76 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}} |- | 77 || [[User:Z.Aldyar|Z.Aldyar]] || [[Special:Contributions/Z.Aldyar|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Z.Aldyar}} |- | 78 || [[User:Жұмахан Сұлтан|Жұмахан Сұлтан]] || [[Special:Contributions/Жұмахан Сұлтан|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Жұмахан Сұлтан}} |- | 79 || [[User:Бекасыл Бейбітұлы|Бекасыл Бейбітұлы]] || [[Special:Contributions/Бекасыл Бейбітұлы|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Бекасыл Бейбітұлы}} |- | 80 || [[User:Beksultan228|Beksultan228]] || [[Special:Contributions/Beksultan228|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Beksultan228}} |- | 81 || [[User:Naemabd|Naemabd]] || [[Special:Contributions/Naemabd|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Naemabd}} |- | 82 || [[User:Бауыржан Ерасыл|Бауыржан Ерасыл]] || [[Special:Contributions/Бауыржан Ерасыл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бауыржан Ерасыл}} |- | 83 || [[User:Aisha707|Aisha707]] || [[Special:Contributions/Aisha707|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aisha707}} |- | 84 || [[User:Meru3em|Meru3em]] || [[Special:Contributions/Meru3em|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Meru3em}} |- | 85 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 86 || [[User:NomadAlshyn|NomadAlshyn]] || [[Special:Contributions/NomadAlshyn|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|NomadAlshyn}} |- | 87 || [[User:~2026-27217-62|~2026-27217-62]] || [[Special:Contributions/~2026-27217-62|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|~2026-27217-62}} |- | 88 || [[User:Muqtarkyzy Ayaru|Muqtarkyzy Ayaru]] || [[Special:Contributions/Muqtarkyzy Ayaru|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Muqtarkyzy Ayaru}} |- | 89 || [[User:Байгалиева Жадыра|Байгалиева Жадыра]] || [[Special:Contributions/Байгалиева Жадыра|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Байгалиева Жадыра}} |- | 90 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}} |- | 91 || [[User:Жанна Ж|Жанна Ж]] || [[Special:Contributions/Жанна Ж|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Жанна Ж}} |- | 92 || [[User:Жұмәділ Қаракөз|Жұмәділ Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Жұмәділ Қаракөз|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Жұмәділ Қаракөз}} {{/end}} s3dxvhfw5r03gni12l9aidj3tnth3se 0 492493 3609700 3530139 2026-05-27T11:12:17Z Aldogarov 95591 /* Дипломатиялық қатынастары */ 3609700 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Корей империясы |өз атауы = 대한제국 |статусы = Империя |байрақ = Flag of Korea 1882.svg |байрақ_сипаттамасы = Тхэгыкки |елтаңбасы = Imperial Seal of the Korean Empire.svg |елтаңба_сипаттамасы = Корея императорлық мөрі |карта = Locator map of Korea.svg |size = 300 px <!-- |type_before = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса, онда келесіні жазу керек: «Құрушы мемлекеттер», әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Алдыңғысы».--> |p1 = Чосон |flag_p1 = Flag of the king of Joseon.svg |құрылуы = 1897 |ыдырауы = 1910 <!-- |type_after = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса, онда келесіні жазу керек: «Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер…», әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Кейінгісі».--> |s1 = Жапония отарындағы Корея |flag_s1 = Flag of Japan.svg |астана = [[Сеул|Хансон]] |тілі = [[Корей тілі|корей]] |аумағы = шамамен 220 мың. км² |халқы = 13 млн. (1907) |династиясы = Ли (Чосон династиясы) |басқарушылар_титулы = Императорлар: |басқарушы1 = [[Коджон|Император Коджон]] |басқарушы_жылы1 = 1897—1907 |басқарушы2 = [[Сунджон|Император Сунджон]] |басқарушы_жылы2 = 1907—1910 |Кезең1 = Империяның жариялануы |Уақыт1 = [[17 тамыз]] |Жыл1 = [[1897]] |Кезең2 = Жапон протекторатының орнатылуы |Уақыт2 = [[17 қараша]] |Жыл2 = [[1905]] |Кезең3 = Жапониямен жаңа келісім |Уақыт3 = [[24 шілде]] |Жыл3 = [[1907]] |Кезең4 = Жапонияға бірігу |Уақыт4 = [[29 тамыз]] |Жыл4 = [[1910]] }} {{Корея тарихы}} '''Корей империясы''' — 1897 жылдағы [[Кванму]] реставрациялануынан бастап [[1910]] жылғы Кореяның [[Жапония]]мен аннексиясына дейінгі [[Корея]]ның атауы. 1897 жылы Коджон патша реесейлік елшілігіндегі өзінің баспанасынан Токсугун сарайына келіп империяның пайда болуы туралы жариялады. == Дипломатиялық қатынастары == * [[Жапон империясы]] — 1876 ~ 1905 * [[АҚШ|Америка Құрама Штаттары]] — 1882 ~ 1905 * [[Британ империясы]] — 1882 ~ 1905 * [[Германия империясы]] — 1883 ~ 1905 * [[Италия патшалығы (1861—1946)]] — 1884 ~ 1905 * [[Ресей империясы]] — 1884 ~ 1905 * [[Үшінші француз республикасы]] — 1886 ~ 1905 * [[Австро-Венгрия|Австро-Венгрия империясы]] — 1892 ~ 1905 * [[Цинь империясы]] — 1899 ~ 1905 * [[Бельгия|Белгия империясы]] — 1901 ~ 1905 * [[Дания|Да́ния патшалығы]] — 1902 ~ 1905 {{Korea-hist-stub}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] nyje7xivtmf3r03dwulga4b8c52wwha 0 506990 3609590 3525604 2026-05-27T10:18:38Z 1nter pares 146705 3609590 wikitext text/x-wiki {{Біріктірілсін|Әміре Әрін}} [[Сурет:Әміре Әрін01.jpg|нобай|Әміре Әрін |жиекті|330x330 нүкте]] '''Әміре Әрін''' ([[1957 жыл|1957 жылдың]] [[21 тамыз|21 тамызында]] дүниеге келген, [[Алматы облысы|Алматы облысы,]] [[Қаратал ауданы|Қаратал ауданы,]] Дөңши ауылы) - [[журналист]], [[Ақын|ақын.]] Қазақстанның Құрметті жазушысы. Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты. == Өмірбаяны == * Әскер қатарындағы борышын ГДР-де өтеген. 1986 жылы С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің  журналистика факультетін тәмамдады. 2013 жылы Ілияс Жансүгіров атындағы мемлекеттік университетінің «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығы бойынша ғылым магистрі академиялық дәрежесін алды. * 1978-2022 жылдар аралығында Қаратал аудандық «Коммунизм жолы» газетінде тілші, жауапты хатшы, Киров аудандық «Еңбек туы» газетінде редактордың орынбасары, Талдықорған облыстық «Жерұйық» газетінде аға тілші, Қаратал ауданы әкімінің орынбасары, «ТУЗ» АҚ бас директоры, республикалық «Спорт» газеті бас редакторының орынбасары, Алматы облыстық мәдениет басқармасы басшысының орынбасары,  Алматы облыстық «Жетісу» газеті бас редакторының бірінші орынбасары, Алматы облыстық «Огни Алатау» газетінің бас редакторы,  Алматы облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының басшысы, Алматы облыстық «Жетісу» газетінің бас редакторы қызметтерін атқарды. 2018-2022 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы облыстық филиалының директоры болды, 1922 жылдан «Жетісу» телеарнасында тележүргізуші және  Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы Жетісу облыстық филиалының директоры  қызметтерін атқарып келеді. == Марапаттары == * Алматы облысының Құрметті азаматы, Талдықорған қаласының, Қаратал және Көксу аудандарының Құрметті азаматы. Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері, ҚР Ақпарат саласының үздігі,  ҚР Спортына еңбегі сіңген қызметкер. Қазақстанның Құрметті жазушысы, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, Бүкіләлемдік Шыңғысхан Академиясының академигі, Қазақстанның Журналистика академиясының академигі, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының  (2008 ж.) лауреаты, Қазақстанның  Құрметті журналисі. * «Құрмет» ордені, «Еңбектегі ерлігі үшін» және «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығы», "Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл", "Қазақстан Конституциясына 20 жыл", «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы», «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығы» медальдарымен, ҚР Президенті «Алғысымен», республикалық «Аманат» партиясының «Белсенді қызметі үшін» омырау белгісімен марапатталған. * Республикалық «Шыңғысхан» тарихи-этнологиялық, әдеби-қоғамдық журналының негізін қалаушы. Қазақстан Жазушылар және Журналистер одағының мүшесі, Қазақ журналистикасының қайраткері, Махамбет атындағы халықаралық сыйлықтың, Жамбыл атындағы халықаралық сыйлықтың және Сайдахмет Бердіқұлов атындағы сыйлықтың  лауреаты, «Ақ қарға алау жаққан Азиада» (2010 ж.) республикалық мүшәйрасының Бас жүлдегері, облыс және республика көлеміндегі өзге де мүшәйралардың  жеңімпазы == Еңбектері == * 1999 жылы «Тылсым тыныс» атты деректі повесі, 2004 жылы «Тамызық» деген атпен өлеңдер жинағы, «Кенен жерім – Көксуым» публицистикалық еңбектер жинағы,  2006 жылы «Ауғанның от-жалыны» зерттеу кітабы, 2007 жылы «Маздақ» жыр жинағы, «Томирис» әңгімелер топтамасы, 2017 жылы «Айқабақ», 2025 жылы «Әлем мойындаған Мұқалы» тарихи эссесі жарық көрді. Топтама өлеңдері қазақ поэзиясының "Жыр жауһары"  антологиясына, өзге де бірқатар  республикалық жинақтарға енген. ==Дереккөздер== #http://adebiportal.kz/authors/r-n-m-re/ #Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл [[Санат:Әдебиет]] [[Санат:1957 жылы туғандар]] [[Санат:Жазушылар]] 2e7rm9hpiz3tficfmknuwrm0ppebfob 0 507838 3609631 2537718 2026-05-27T10:42:58Z 1nter pares 146705 3609631 wikitext text/x-wiki '''Мұхамеджанұлы Шерехан''' ([[1947 жыл|1947]]-[[1999 жыл]]) == Өмірбаяны == Шерехан Оразбеков [[1947 жыл]]ы Төреарық ауылында туған.[[Шымкент]]тегі педогогикалық институттың қазақ тілі әдебиет факултетіне түсіп, бітірген. Содан Ломоносов атындағы орта мектеп жанындағы институтта тәрибеші болып жұмыс істейді.Кейіннен Торғай облысының мектебінде 7-8 жылдай мектеп директоры болып жұмыс істеп келіп, Ордабасы аудандық оқу бөлімінің инспекторы, соңынан Обручевкадағы М.Горький атындағы орта мектебінің директоры соңғы жылдары Мамаевкадағы Е.Ерназаров ортамектебінің директоры болып жұмыс істеді.<ref>Төрелер шежіресі</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1999 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] 731brz2hnp66hxhetykdjr5e7y3gzh8 0 511240 3609389 3216064 2026-05-26T14:35:26Z ~2026-31279-66 181743 /* Энергетикалық сусындарды тұтыну ережелері */ 3609389 wikitext text/x-wiki '''Энергетикалық сусындар''' — адамзаттың бертінде ойлап тапқан өнертабысы. Алайда олардың құрамындағы заттар жүйке жүйесін ынталандыру үшін бұрыннан пайдаланылып келеді. Энергетикалық сусындар емтиханға дайындалып жүрген студенттерге, жұмысын уақытында тапсырып үлгермей жүрген қызметкерлерге, спорттық рекордтарға ұмтылған спортшыларға, шаршаған жүргізушілер мен түнгі клуб қыдырмаларына нағыз құтқарушы болды. Сусынның бір құтысынан бар шаршағаныңыз кетіп, ұйқы қысу басылып, жаңа әрекеттерге дайын боласыз. Энергетикалық сусындардың зияны жайлы естісек те, олардың нақты қандай зияны бар екенін біле бермейміз. Ал дүкендерде бұл ғажайып сусынның еркін таралуы мен қолжетімділігі денсаулыққа алаңдамауға болатындай әсер береді. ==Артықшылықтары== Энергетикалық сусындар көңіл-күйді көтеріп, ой әрекетін жақсартады. Әркім өз қажеттіліктеріне орай энергетикалық сусын таба алады. Энергетикалық сусындардың кейбірі кофеинге негізделсе, екіншісі – дәрумендер мен көмірсулардан құралған. Кофеинге негізделген сусындар түнде жұмыс істеп, сабақ оқитын студенттер мен қызметкерлерге арналған, ал дәруменді-көмірсулы сусындарды бос уақытын спортзалда өткізгісі келетін белсенді адамдарға пайдалануға болады. Энергетикалық сусындар дәрумендер кешені мен глюкозадан тұрады. Дәрумендердің пайдасы бәріне мәлім. Глюкоза болса қанға тез сіңіп, қышқылдандыратын процестерге қатысады және бұлшық ет, ми және басқа да маңызды мүшелерді энергиямен қамтамасыз етеді. Бір шыны кофенің әсері 1-2 сағат сақталады, ал энергетикалық сусынның әсері – 3-4 сағатқа дейін. Оған қоса, көптеген энергетикалық сусындар газдалған болып келеді, бұл олардың әсерін кофеге қарағанда жеделдетеді. Құтысы да ыңғайлы болғандықтан, энергетикалық сусындарды өзіңмен алып жүруге және кез келген жерде ішуге болады. Бұл да оның кофеден бір артықшылығы. ==Кемшіліктері== Энергетикалық сусындарды белгіленген мөлшерлемеге сай тұтыну қатаң талап етіледі. Максималды мөлшер – күніне 2 құты сусын. Мөлшерден асыру – қан қысымының немесе қан құрамындағы қант деңгейінің көтерілуіне әкеп соғуы мүмкін. Энергетикалық сусындар Франция, Дания және Норвегияда ресми түрде рұқсат етілмеген және дәрі ретінде тек дәріханаларда сатылады. Энергетикалық сусындардың құрамындағы дәрумендер мультидәруменді кешенді алмастыра алмайды. Жүрек аурулары бар, гипо немесе гипертониямен ауыратын адамдарға энергетикалық сусындарды тұтыну құпталмайды. Энергетикалық сусындар ағзаны энергиямен қамтамасыз етеді деген тұжырым – дәлелсіз. Сусында ешқандай энергия жоқ, ол тек энергия қоздырушысы. Яғни, біз өз энергия қорымызды пайдаланамыз, қысқаша айтқанда, энергияны өзімізден қарызға ала тұрамыз. Алайда ерте ме, кеш пе бұл қарызды шаршағандық, ұйқысыздық, ашушаңдық түріндегі пайызбен қайтаруға тура келеді. Басқа да ынталандырушылар сияқты энергетикалық сусындардың құрамындағы кофеин жүйке жүйесін әлсіретеді. Оның әсері 3-5 сағат сақталады, бұдан кейін ағзаға демалыс қажет. Сонымен қатар, кофеинге адам тез әуестенеді. Глюкоза мен кофеиннен тұратын энергетикалық сусын жас ағза үшін өте зиян. Көптеген энергетикалық сусындардың құрамында көп мөлшерде В дәрумені болады. Бұл жүрек соғысын жиілетіп, аяқ-қолдардың дірілдеуіне себеп болуы мүмкін. Фитнес жанкүйерлері кофеиннің несеп айдағыш қасиеті жайлы жақсы білуі тиіс. Яғни, жаттығудан кейін энергетикалық сусын ішуге болмайды, өйткені жаттығу кезінде ағза онсыз да көп сұйықтық жоғалтады. Энергетикалық сусындардың құрамында таурин және глюкуронолактон бар. Таурин қажетті мөлшерден бірнеше есеге асып түседі, ал 2 құты сусындағы глюкуронолактонның мөлшері күнделікті нормадан 500 есе (!) көп. Бұл ингредиенттердің ағзаға қалай әсер ететіндігі ғалымдарға әлі белгісіз. Сондықтан таурин мен глюкуронолактонды мұндай жоғары мөлшерде пайдалану қауіпсіздігі әлі анықталмаған, әлі де зерттеулерді қажет етеді. ==Энергетикалық сусындарды тұтыну ережелері== Кофеиннің бір күндік мөлшерін асырмауға тырысу керек Сусынның әсері тарқаған соң ағзаға күш жинау үшін демалыс қажет. Спорттық жаттығулардан кейін энергетикалық сусындар ішпеу қажет – спорттық сусындар да қан қысымын көтереді. Энергетикалық сусындарды жүкті әйелдерге, балаларға, жасөспірімдерге, егде адамдарға, гипертониядан зардап шегетін, жүрек-қан тамырлары ауыратын, глаукома, ұйқысы бұзылған, тез қозғыш және кофеинге сезімтал адамдарға тұтынуға тыйым салынады. Кофеин қаннан 3-5 сағаттан соң шығады, ал кейде тек жартылай. Сондықтан осы уақыт аралығында энергетикалық сусындарды кофеинді (шай, кофе) басқа сусындармен араластыруға болмайды – әйтпесе мөлшерді асырып жіберу қаупі артады. Көптеген сусындар мол калориялы. Энергетикалық сусындарды жаттығу алдында тұтынған жөн. Ал егер сіз салмақ түсіру үшін емес, жай ғана жаттығулар жасасаңыз, онда жаттығулардан кейін де ішсеңіз болады. Энергетикалық сусындарды ешқандай жағдайда ішімдікпен араластырып ішуге болмайды. Кофеин қан қысымын көтереді, ал ішімдік оның әсерін одан сайын арттырады. Нәтижесінде гипертониялық кризге ұшыратуы әбден мүмкін.<ref>http://massaget.kz/bastangy/Zdorove/17905</ref> Зияны екені айтылды. ==Дереккөздер== [[Санат:Сусындар]] 7swipjtnj6n6gqrkaaomdgzvp1cj8nc 3609396 3609389 2026-05-26T14:46:48Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-31279-66|~2026-31279-66]] ([[User talk:~2026-31279-66|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 2833739 wikitext text/x-wiki '''Энергетикалық сусындар''' — адамзаттың бертінде ойлап тапқан өнертабысы. Алайда олардың құрамындағы заттар жүйке жүйесін ынталандыру үшін бұрыннан пайдаланылып келеді. Энергетикалық сусындар емтиханға дайындалып жүрген студенттерге, жұмысын уақытында тапсырып үлгермей жүрген қызметкерлерге, спорттық рекордтарға ұмтылған спортшыларға, шаршаған жүргізушілер мен түнгі клуб қыдырмаларына нағыз құтқарушы болды. Сусынның бір құтысынан бар шаршағаныңыз кетіп, ұйқы қысу басылып, жаңа әрекеттерге дайын боласыз. Энергетикалық сусындардың зияны жайлы естісек те, олардың нақты қандай зияны бар екенін біле бермейміз. Ал дүкендерде бұл ғажайып сусынның еркін таралуы мен қолжетімділігі денсаулыққа алаңдамауға болатындай әсер береді. ==Артықшылықтары== Энергетикалық сусындар көңіл-күйді көтеріп, ой әрекетін жақсартады. Әркім өз қажеттіліктеріне орай энергетикалық сусын таба алады. Энергетикалық сусындардың кейбірі кофеинге негізделсе, екіншісі – дәрумендер мен көмірсулардан құралған. Кофеинге негізделген сусындар түнде жұмыс істеп, сабақ оқитын студенттер мен қызметкерлерге арналған, ал дәруменді-көмірсулы сусындарды бос уақытын спортзалда өткізгісі келетін белсенді адамдарға пайдалануға болады. Энергетикалық сусындар дәрумендер кешені мен глюкозадан тұрады. Дәрумендердің пайдасы бәріне мәлім. Глюкоза болса қанға тез сіңіп, қышқылдандыратын процестерге қатысады және бұлшық ет, ми және басқа да маңызды мүшелерді энергиямен қамтамасыз етеді. Бір шыны кофенің әсері 1-2 сағат сақталады, ал энергетикалық сусынның әсері – 3-4 сағатқа дейін. Оған қоса, көптеген энергетикалық сусындар газдалған болып келеді, бұл олардың әсерін кофеге қарағанда жеделдетеді. Құтысы да ыңғайлы болғандықтан, энергетикалық сусындарды өзіңмен алып жүруге және кез келген жерде ішуге болады. Бұл да оның кофеден бір артықшылығы. ==Кемшіліктері== Энергетикалық сусындарды белгіленген мөлшерлемеге сай тұтыну қатаң талап етіледі. Максималды мөлшер – күніне 2 құты сусын. Мөлшерден асыру – қан қысымының немесе қан құрамындағы қант деңгейінің көтерілуіне әкеп соғуы мүмкін. Энергетикалық сусындар Франция, Дания және Норвегияда ресми түрде рұқсат етілмеген және дәрі ретінде тек дәріханаларда сатылады. Энергетикалық сусындардың құрамындағы дәрумендер мультидәруменді кешенді алмастыра алмайды. Жүрек аурулары бар, гипо немесе гипертониямен ауыратын адамдарға энергетикалық сусындарды тұтыну құпталмайды. Энергетикалық сусындар ағзаны энергиямен қамтамасыз етеді деген тұжырым – дәлелсіз. Сусында ешқандай энергия жоқ, ол тек энергия қоздырушысы. Яғни, біз өз энергия қорымызды пайдаланамыз, қысқаша айтқанда, энергияны өзімізден қарызға ала тұрамыз. Алайда ерте ме, кеш пе бұл қарызды шаршағандық, ұйқысыздық, ашушаңдық түріндегі пайызбен қайтаруға тура келеді. Басқа да ынталандырушылар сияқты энергетикалық сусындардың құрамындағы кофеин жүйке жүйесін әлсіретеді. Оның әсері 3-5 сағат сақталады, бұдан кейін ағзаға демалыс қажет. Сонымен қатар, кофеинге адам тез әуестенеді. Глюкоза мен кофеиннен тұратын энергетикалық сусын жас ағза үшін өте зиян. Көптеген энергетикалық сусындардың құрамында көп мөлшерде В дәрумені болады. Бұл жүрек соғысын жиілетіп, аяқ-қолдардың дірілдеуіне себеп болуы мүмкін. Фитнес жанкүйерлері кофеиннің несеп айдағыш қасиеті жайлы жақсы білуі тиіс. Яғни, жаттығудан кейін энергетикалық сусын ішуге болмайды, өйткені жаттығу кезінде ағза онсыз да көп сұйықтық жоғалтады. Энергетикалық сусындардың құрамында таурин және глюкуронолактон бар. Таурин қажетті мөлшерден бірнеше есеге асып түседі, ал 2 құты сусындағы глюкуронолактонның мөлшері күнделікті нормадан 500 есе (!) көп. Бұл ингредиенттердің ағзаға қалай әсер ететіндігі ғалымдарға әлі белгісіз. Сондықтан таурин мен глюкуронолактонды мұндай жоғары мөлшерде пайдалану қауіпсіздігі әлі анықталмаған, әлі де зерттеулерді қажет етеді. ==Энергетикалық сусындарды тұтыну ережелері== Кофеиннің бір күндік мөлшерін асырмауға тырысу керек Сусынның әсері тарқаған соң ағзаға күш жинау үшін демалыс қажет. Спорттық жаттығулардан кейін энергетикалық сусындар ішпеу қажет – спорттық сусындар да қан қысымын көтереді. Энергетикалық сусындарды жүкті әйелдерге, балаларға, жасөспірімдерге, егде адамдарға, гипертониядан зардап шегетін, жүрек-қан тамырлары ауыратын, глаукома, ұйқысы бұзылған, тез қозғыш және кофеинге сезімтал адамдарға тұтынуға тыйым салынады. Кофеин қаннан 3-5 сағаттан соң шығады, ал кейде тек жартылай. Сондықтан осы уақыт аралығында энергетикалық сусындарды кофеинді (шай, кофе) басқа сусындармен араластыруға болмайды – әйтпесе мөлшерді асырып жіберу қаупі артады. Көптеген сусындар мол калориялы. Энергетикалық сусындарды жаттығу алдында тұтынған жөн. Ал егер сіз салмақ түсіру үшін емес, жай ғана жаттығулар жасасаңыз, онда жаттығулардан кейін де ішсеңіз болады. Энергетикалық сусындарды ешқандай жағдайда ішімдікпен араластырып ішуге болмайды. Кофеин қан қысымын көтереді, ал ішімдік оның әсерін одан сайын арттырады. Нәтижесінде гипертониялық кризге ұшыратуы әбден мүмкін.<ref>http://massaget.kz/bastangy/Zdorove/17905</ref> ==Дереккөздер== [[Санат:Сусындар]] 3zcxr4j1iwp3a05oqovrvdif46nwaqt 0 518941 3609702 3532447 2026-05-27T11:14:06Z Aldogarov 95591 /* Қасиетті Рим империясы императорларының тізімі */ 3609702 wikitext text/x-wiki ::''[[Рим империясы]]мен шатастырмау керек.'' {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Қасиетті Рим империясы |өз атауы = {{lang-de|Heiliges Römisches Reich}}<br /> {{lang-la|Sacrum Imperium Romanum}} |байрақ = Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg |елтаңбасы = Greater coat of arms of Leopold II and Francis II, Holy Roman Emperors.svg |байрақ_сипаттамасы = (1430-1806)|елтаңба_сипаттамасы=(1790-1806) |ұраны = ''Құдай император Францты сақтасын(1797—1806)'' |карта = HRR.gif |астана = Бірыңғай / негізгі елорда жоқ [[Рим]] (ресми) <br />[[Ахен]] (962—1346) <br />[[Прага]] (1346—1437;1583—1611) |тілі = [[Неміс тілі]] және [[Ортағасырлық латын|Латын тілі]] <br /> [[Чех тілі]]<br /> [[Италиян тілі]]<br /> [[Француз тілі]]<br /> [[Мажар тілі]] |діні = [[Католицизм]](800–1806) <br />[[Лютеранизм]](1555–1806)<br />[[Кальвинизм]](1648–1806) |статусы = [[Империя]]|валютасы=[[Талер]],[[Гульден]],[[Грош]],[[Рейхсталер]] |басқару_формасы = [[Конфедерация]]<br>[[элективті монархия]] |династиясы = [[Қасиетті Рим императорларының тізімі |14 әулеттер]] |құрылуы=[[800 жыл|800]]/[[962 жыл|962]] |ыдырауы=[[1806 жыл|1806]] |басқарушылар_титулы=Император |басқарушы1=[[Ұлы Карл]] |басқарушы2=[[I Оттон]] (бірінші) |басқарушы3=[[II Франц]] (соңғы) |басқарушы_жылы1=800–814 |басқарушы_жылы2=962–973 |басқарушы_жылы3=1792–1806 }} [[Сурет:Flag of the Holy Roman Empire (1200-1350).svg|thumb|150px|Қасиетті Рим империясының XIII—XIV ғ-ғы туы]] [[Сурет:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|thumb|150px|Қасиетті Рим империясының XV—XVIII ғ-ғы туы.]] '''Қасиетті Рим империясы''' ([[1512 жыл]]дан бастап — ''Герман ұлтының Қасиетті Рим империясы''; {{lang-la|Sacrum Imperium Romanum Nationis Germanicae}} немесе {{lang-la|Sacrum Imperium Romanum Nationis Teutonicae}}, {{lang-de|Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation}}) — [[962 жыл]]дан [[1806 жыл]]ға дейін Орталық және Батыс Еуропаның аймақтарын біріктірген мемлекеттік құрылым. Империя 1806 жылы [[Наполеондық соғыстар]] нәтижесінде жойылды. Империяның өркендеу кезінде оның құрамына Германия, солтүстік және орталық Италия, Чехия, Төменгі Жерлер (қазіргі Голландия), Францияның кейбір аймақтары кіретін. [[1134 жыл]]дан бастап Қасиетті Рим империя формальді түрде үш патшалықтан тұрған: [[Германия]], [[Италия]] және [[Бургундия патшалығы]]. [[1135 жыл]]дан бастап империя құрамына [[Чехия]] патшалығы енді. Оның империя құрамындағы статусы толығымен 1212 жылы ғана реттелген. Империя [[962 жыл]]ы [[І Ұлы Оттон]]мен құрылған. Бұл империя тарихшылармен антикалық [[Рим империясы]]ның және [[Ұлы Карл]]дың франкия империясының жалғасы деп қарастырылады. ==Атауы== Қасиетті Рим империясының тұңғыш билеушісі Ұлы Оттон І ''imperator Romanorum et Francorum'' (лат. "римдіктер мен франктердің императоры") лауазымын қолданған. 962 жылы пайда болған Қасиетті Рим империясы Рим және Франк империяларының мирасқоры атануына үміткер болып, христиандық Еуропаны біріктіруші күшке айналуды көздеді. Германия империяның орталығы болғанымен, Рим оның ритуалды (киелі) астанасы ретінде саналатын. XVI ғасырға дейін императорлардың тәж кигізу рәсімі осы қалада өткізілген. "Рим императоры" лауазымын алғаш рет Оттон ІІ қолданған. "Рим империясы" терминін жазба деректерде 1034 жылдан бастап кездестіреміз. Герман корольдерінің "император" лауазымын қолдануы Византияның наразылығын тудыратын. 1512 жылы император Максимилиан І өзінің рейхстагқа үндеуінде алғаш рет "Қасиетті Рим империясы" атауын қолданды (нем. ''Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation''). XVIII ғасырдың ортасына қарай империя өзінің Италиядағы ықпалынан айырылды. Сепаратисттік үрдістер Германияны жартылай тәуелсіз мемлекеттік бірлестіктердің конгломератына айналдырды. Өзінің соңғы құжаттарында мемлекет "Герман империясы" (нем. ''Deutsches Reich'') атауын қолданған. XIX ғасырда Герман және Австрия империяларының құрылуынан кейін Қасиетті Рим империясы үшін "Ескі империя" немесе "Бірінші рейх" терминдері қолдана бастады. ==Мемлекеттік құрылымы== Қасиетті Рим империясындағы конституциялық-құқықтық құрылымның қалыптасуына негіз болған басты нормативтік актілер: * Сайлау капитуляциялары (империядағы таптардың құқықтары мен бостандықтары туралы). * Вормс конкордаты. Шіркеу аясындағы император мен рим папасының арасындағы айрықша құзыреттерді реттеген нормативтік акт (1122 жыл). * Шіркеу князьдерімен келісім. Империя құрамындағы шіркеу иеліктеріне автономия беру туралы жарлық (1220 жыл). * Шіркеу князьдерінің пайдасына қаулысы. * Алтын булла. Императорды сайлаудың реті мен оны сайлаушы курфюрсттердің империядағы бірлестіктерді басқарудағы еркіндігі туралы заң (1356 жыл). * Веналық конкордат. Германия аумағындағы шіркеулердің (католик) мемлекеттік-құқықтық статусын және құрылымын бекіткен заң. * Империялық реформа. * Империялық матрикул. * Аугсбург діни бейбіт келісім. * Вестфальдік бейбіт келісім. * Империяға соңғы жолдама. * Империялық депутацияның қорытынды қаулысы. 1803 жылы Қасиетті Рим империясының құрылымы мен құрамын түбегейлі түрде өзгерткен соңғы заңы. === Қасиетті Рим империясы императорларының тізімі === Каролингтер: * Ұлы Карл І (800-814). 814 жылдан бастап франктердің королі. * Людовик І (814-840). Франктердің королі. * Лотарь І (843-855). 818 жылдан бастап Италия, 843 жылдан Лотарингия королі. * Людовик ІІ (855-875). 844 жылдан Италия королі. * Карл ІІ (875-877). 843 жылдан бастап Батыс-франк корольдігінің билеушісі. * Карл ІІІ (881-887). 882 жылдан Шығыс-франк корольдігінің билеушісі. Гвидонидтер: * Сполеттік Ги (891-894). Италия королі. * Ламберт (894-898). Италия королі (892 жылдан). Каролингтер: * Каринтиялық Арнульф (896-899). Шығыс-франк мемлекетінің және Италияның королі. Бозонидтер: * Людовик ІІІ (901-905). Төменгі Бургундия (890-928) және Италия королі (900 жылдан). Фриулилік әулет * Беренгар І (915-924). Италия королі. Саксондық әулет: * Оттон І (962-973). Германия королі (936 жылдан). * Оттон ІІ (967-983). Германия королі (961 жылдан). * Оттон ІІІ (996-1002). Германия королі (983 жылдан). * Генрих ІІ (1014-1024). Германия королі (1002 жылдан). Салиялық әулет: * Конрад ІІ (1027-1039). Германия королі (1024 жылдан). * Генрих ІІІ (1046-1056). Германия королі (1028 жылдан). * Генрих IV (1084-1105). Германия королі (1056 жылдан). * Генрих V (1111-1125). Германия королі (1099 жылдан). Супплинбург әулеті: * Лотарь ІІ (1133-1137). Германия королі (1125 жылдан). Штауфендер: * Фридрих І Барбаросса (1155-1190). Германия королі (1152 жылдан бастап). * Генрих VI (1191-1197). 1194 жылдан бастап Сицилия, 1190 жылдан Германия королі. Вельфтер: * Оттон IV (1209-1215). 1198 жылдан Германия королі. Штауфендер: * Фридрих ІІ (1220-1215). 1197 жылдан бастап Сицилия, 1212 жылдан Германия королі. Люксембург әулеті: * Генрих VII (1312-1313). 1308 жылдан Германия королі. Виттельсбахтар: * Людвиг IV (1328-1347). 1314 жылдан Германия королі. Люксембург әулеті: * Карл IV (1355-1378). Германия королі (1346-1347 және 1349-1376), Чехия королі (1346 жылдан бастап). * Сигизмунд (1433-1437). 1385 жылдан бастап Венгрия, 1410 жылдан Германия, 1419 жылдан Чехия королі. Габсбургтер: * Фридрих ІІІ (1452-1493). 1440 жылдан Германия королі. * Максимилиан І (1508-1519). 1486 жылдан Германия королі. * Карл V (1530-1556). 1519 жылдан Германия королі. * Фердинанд І (1556-1564). Германия королі. * Максимилиан ІІ (1564-1576). Германия королі. * Рудольф ІІ (1576-1612). Германия королі. * Маттиас (1612-1619). Германия королі. * Фердинанд ІІ (1619-1637). Германия королі. * Фердинанд ІІІ (1637-1657). Германия королі. * Леопольд І (1658-1705). Германия королі. * Иосиф І (1705-1711). Германия королі. * Карл VI (1711-1740). Германия королі. Виттельбахтар: * Карл VII (1742-1745). Германия королі. Лотарингиялық Габсбургтер: * Франц І (1745-1765). Германия королі. * Иосиф ІІ (1765-1790). Германия королі. * Леопольд ІІ (1790-1792). Германия королі. * Франц ІІ (1792-1806). Германия королі, 1804 жылдан Австрия императоры. {{бастама}} [[Санат:Қасиетті Рим империясы]] [[Санат:Еуропа тарихи мемлекеттері]] [[Санат:Германия тарихы]] [[Санат:Чехия тарихы]] [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] 5n615kub68c4xm7itzo6da347hq986a 0 523219 3609637 3543747 2026-05-27T10:44:14Z 1nter pares 146705 3609637 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Алфред Хичкок |шынайы есімі = Alfred Hitchcock |сурет = Hitchcock, Alfred 02.jpg |сурет ені = 230px |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні = 13.08.1899 |туған жері = [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] |қайтыс болған күні = 29.04.1980 |қайтыс болған жері = [[Лос-Анджелес]], [[АҚШ]] |мамандығы = кинорежиссёр, кинопродюсер, сценарийшы |азаматтығы = {{GBR}} {{USA}} |белсенді жылдары = 1921—1976 |бағыты = |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = |сайты = }} Сэр '''Альфред Джозеф Хичкок''' ({{lang-en|Sir Alfred Joseph Hitchcock}}; 13.08.1899 - 29.04.1980)&nbsp;- британдық және америкалық кинорежиссёр, продюсер және сценарийшы. 1939 жылға дейін Ұлыбританияда жұмыс істеген, содан кейін АҚШ-та. Триллер жанрындағы аса танымал кинорежиссер. Өмірінің соңғы жылдарында армандаған Американдық кино институтының статуэткасын және ІІ Елизавета қолынан рыцарлық атақ алған. == Өмірбаяны == Хичкоктын арғы атасы Чарльз Хичкок қарапайым балықшы, Лондон қаласының маңында тұрған. Оның баласы Джозеф, әкесі және басқа да ұлдары балық аулаумен айналысқан. 1851 жылы ол Энн Махони есімді бойжеткенмен тұрмцыс құрады. Отбасын құрған соң Хичкок өз кәсібін өзгертіп, жеміс-жидек, көкқніс сатумен айналыса бастайды. Джозеф пен Эннның тоғыз баласы болғаны белгілі. Әкесінің кәсібін тек АЛьфред және Уильям қабылдап, жал,астырады- оның ішінде Алфред Хичкоктың әкесі. 1887 жылы Уильям Хичкок Эмми Джейн Уилэнмен отбасын құрады. 1890 жылы отбасындда үлкен қуаныш болады: дүниеге тұнғыштары Уильям келеді(есімі әкесінің құрметіне қойылады), ал соан екі жылдан соң қыздары Эллен дүниеге келеді. (Сэр) Альфред Хичкок отбасындағы үшінші бала болып 1899жылдың 13 тамызында Лейтонстоун қалашығында, The High Road көшесі, 517 үйде дүниеге келеді. 1910-1913 жылдар аралығында Қасиетті Игнатий колледжінде білім алады. Онда: математика, ағылшын тілі, француз тілі, ән айту, этика сияқты пәндерден дәріс алады.1914-1915 жылдары Хичкок Инженерлік мектепке оқуға түседі. Онда ол: механика, акустика, бағдарлау дәрістерін ала бастайды. Онымен қоса Хичкок Лондон университетіндегі өнер курстарына барабастайды. 1914 жылдың желтоқсан айында Хичкоктын әкесі көз жұмады. 1915 жылы, бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хичкок өз қалауымен әскер қатарына қосылады. Алайда, артықсалмағының есебінен оны резервті бөлімге алады. 1920 жылдан бастап Хичкок киностудияда электрик болып жұмыс атқарады. Кейін реклама бөлімінің суретшісі болып жұмысқа орналасады. Дәл сол жылы ол Famous Players-Lasky кинокомпаниясына титрлік дизайнер болып қызмет атқарады. 1922 жылы Хичкок сорежиссер ролінде " Жұбайына әрдайым айт" атты кинокартина, және " Номер 13"(аяқталмаған) екі картина түсіреді. 1923 жылы " Әйел әйелге" фильмі түсіріле бастайды. Сол жылы өзінің жұмысындағы танысы Альма есімді қызбен тұрмыс құрады. 1925 жылы Хичкок " Ләззат бағы" атты өзінің тұңғыш жеке киносын түсіреді. 1926 жылы алғашқы триллері "Тұрғын" киносы жарық көреді. 1928 жылдың 7шілде айында Хичкоктың жалғыз қызы- Патриция Хичкок дүниеге келеді( кейінде актриса болады). 1934жылы " Тым көп білетін адам" киносы жарық көреді және ең танымал 6 фильмдер қатарына кіреді. {{commons|Alfred Hitchcock}} [[Санат:АҚШ кинорежиссёрлері]] [[Санат:АҚШ кинопродюсерлері]] cal43c38f7u26c9n0xi7nk71xxdxu37 0 525172 3609633 3572592 2026-05-27T10:43:22Z 1nter pares 146705 3609633 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = Жазира Жаппарқұл |суреті = Zhazira Zhapparkul 2016 stamp of Kazakhstan.jpg |сурет ені = |сурет тақырыбы = |жынысы = әйел |толық есімі = Жазира Әбдірахманқызы Жаппарқұл |шынайы есімі = |лақап аты = |азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |мамандандыру = |клубы = |туған күні = 22.12.1993 |туған жері = [[Арыс]] ([[Түркістан облысы]]) |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = |бапкерлері = |бойы = |салмағы = |медальдары = {{ОО-спорт|[[Ауыр атлетика]]}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимиада Ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Рио-де-Жанейро 2016]]|69 кг дейін}} {{турнир|[[Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2014|Алматы 2014]]|69 кг дейін}} {{медаль|Алтын|[[Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2015|Хьюстон 2015]]|69 кг дейін}} {{турнир|[[Жасөспірімдер арасындағы Олимпиада ойындары|Жасөспірімдер Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын|[[Жазғы жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындар 2010|Сингапур 2010]]|63 кг дейін}} {{турнир|Мемлекеттік марапаттар}} {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!!}}{{Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін медалі}} {{!}}} }} '''Жазира Әбдірахманқызы Жаппарқұл''' ([[1993 жыл]]ы [[22 желтоқсан]]да туған) — [[қазақстан]]дық зілтемірші, [[Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты|әлем чемпионаттары]]ның екі дүркін күміс жүлдегері, [[Жазғы жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындар 2010|2010 жылғы жасөспірімдер арасында Олимпиада]] чемпионы, [[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]ның күміс иегері. == Өмірбаяны == Оның ең алғашқы жаттықтырушысы, дене шынықтыру пәнінен сабақ берген және осы спортқа алып келген кісі - Дүйсенбек Құрманбеков. Жазира жаттығу кезінде жұлқа көтеруден 123 келіні, серіппе көтеруден 150 келіні оңай еңсереді. Алматыда өткен әлем чемпионатында (2014 ж.) 69 келі салмақта сынға түскен 20 жастағы Жазира Жаппарқұл қоссайыста 262 келі салмақты еңсеріп, күміс жүлдеге ие болды. Жазира өзінің басты қарсыласы [[Ре Ын Хи]]ден (КХДР) 3 келі ұтылды. Жазира Жа­п­парқұл екінші ретте 118-ді ала ал­мағанмен, соңғы мүмкіндігінде тө­­бе­сіне тік көтерді. Ол қытай қызы Ю Я Ченнен бір­неше грамға ауыр болған соң бұл бағдарла­ма бойынша үшінші орында қалды. Жазира Жаппарқұл 140 келіден бастап, екіншісінде 144 келіні ал­ғанымен, төрешілер есепке алған жоқ. Үшінші тәуекелге шыққан Жазира бәрібір бұл салмақты бағындырды. Алматыда өтіп жатқан әлем чемпионатында (2014 ж.) 145 келі көтерген Ре Ын Хиден (КХДР) [[әлем чемпионы]] атанды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан зілтеміршілері]] [[Санат:Әлем чемпионатының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстан ауыр атлеттері]] [[Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер]] [[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] qbbi0y469hxk3v5ehyhnu79ek34kmsm 0 526764 3609625 2839129 2026-05-27T10:40:44Z 1nter pares 146705 3609625 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Лиам Хемсворт |шынайы есімі = Liam Hemsworth |сурет = Liam Hemsworth SDCC 2015 (file).jpg |сурет ені = 220 px |сурет атауы = Лиам Хемсворт [[San Diego Comic-Con International]]-да 2015 ж. |туған кездегі есімі = |туған күні = 13.01.1990 |туған жері = {{туғанжері|Мельбурн|Мельбурнда}}, [[Аустралия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{актер|Аустралия}} |азаматтығы = {{AUS}} |белсенді жылдары = [[2007]] — <small>қазіргі уақытқа шейін<small> |бағыты = |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = 2955013 |сайты = }} '''Лиам Хемсворт''' ({{lang-en|Liam Hemsworth}}; {{туғанкүні|13|01|1990}}, [[Мельбурн]], [[Аустралия]]) — Австралиялық актер. ''Джош Тейлор'' ролінде аустралиялық «[[Көршілер]]» және ''Маркус'' ролінде «Пілдердің ханшайымы» атты телевизиялық хикаяларымен танымал бола бастаған. 2010 жылы Америкалық «[[Соңғы әуен]]» драмасында және 2012 жылы [[Сьюзен Коллинз]]тің бестселлерге айналған [[Аштық ойындары (трилогия)|романдары]] бойынша «[[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындары]]» фильмінде ''Гейл Хоторнды'' бейнелейді. == Өмірбаяны == Лиам Хемсворт Австралияның [[Мельбурн]] қаласында дүниеге келген. Анасы Леони ағылшын тілінен мұғалімі болса, әкесі Крейг Хемсворт әлеуметтік көмек ұйымының көмекшісі болған.<ref name="heraldsun.com.au">{{cite web|url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/cyrus-spent-new-year-on-phillip-island/story-e6frf96o-1225815733215|title= Cyrus 'saw in new year on Phillip Island' |date=4 қаңтар 2010|work=Herald Sun|accessdate=27 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|last=Rapkin |first=Mickey |url=http://www.details.com/celebrities-entertainment/cover-stars/201203/liam-hemsworth-hunger-games-the-last-song |title=The Hunger Games' Liam Hemsworth Has No Idea What's About to Hit Him: Cover Stars |publisher=Details |date=28 қараша 2011 |accessdate=18 тамыз 2013}}</ref> Жанұясында кенжесі, одан басқа [[Люк Хемсворт|Люк]] және [[Крис Хемсворт|Крис]] есімді ағалары бар. Олар да актер. Лиам 8 жасқа толған кезде отбасымен кішкентай Филлип аралына көшіп кетеді.<ref name="wday">{{cite web|url=http://womansday.ninemsn.com.au/article.aspx?id=855247|title=Miley Cyrus Stole My Boyfriend|date=31 тамыз 2009|work=Woman's Day|accessdate=27 February 2010}}</ref> Хемсворт ағалармен ол жерде көп уақыт бойы [[сёрфинг]]пен айналысқанын айтады. Актерлік мансабын жалғастыру үшін 2009 жылдың наурыз айында ол АҚШ-қа көшіп келеді.<ref name="vanityfair">{{cite web|url=http://www.vanityfair.com/hollywood/features/2010/01/hemsworth-brothers-201001|title=The Brothers Hemsworth|last=Smith|first=Krista|date=қаңтар 2010|work=Vanity Fair|accessdate=28 February 2010}}</ref> Алғашында Крис және Лиам Кристің агенті Уильям Уордтың үйінде тұрып жүреді кейіннен олар [[Лос Анжелес]]тен пәтер жалдап тұрады.<ref name="tab">{{cite web|url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/brothers-las-hot-new-family/story-e6frf96o-1225780949665|title=Brothers LA's hot new family |date=30 қазан 2009|work=Herald Sun|accessdate=27 February 2010}}</ref> == Киномансап == === 2007-2010: Карьерасының басталуы === Лиам ағаларының ізін қуалап оқушы кезінен мектеп спектакльдерінде ойнай бастаған. Кәсіби карьерасын 2007 жылы «Үйде және жолда» және «МакЛеод қыздары» деген хикаялардан бастайды.<ref name="mm" /> 8 шілде 2007 жылы ағасы Люк ойнап кеткен «[[Көршілер]]» телехикаясына түсе бастайды.<ref>{{cite web|url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/hemsworth-bros-face-off/story-e6frf96x-1111113946148|title=Hemsworth bros face off |date=13 шілде 2007|work=Herald Sun|accessdate=28 February 2010}}</ref> Ол хикаяда аяғы істемейтін ''Джош Тейлор'' деген мүгедек спортшы кейіпкерін 2007-2008 жылдар аралығында сомдады.<ref>{{cite web|url=http://neighbours.com.au/declan-napier-character.htm|title=Declan Napier|work=Neighbours.com.au|publisher=Neighbours|accessdate=27 February 2010}}</ref> 2008 жылы Лиам «Пілдердің ханшайымы» телехикаясында түсе бастады, ол жерде басты ролде ''Маркус'' есімді гитарашы жігітті ойнады.<ref name="mm" /><ref>{{cite web|url=http://www.jonathan-m-shiff.com.au/elephant-princess/index.php?section=synopsis/|title=The Elephant Princess|work=Jonathan-m-shiff.com.au|publisher=The Elephant Princess|accessdate=28 February 2010}}</ref> Кейіннен «Қанағаттандыру» хикаясына және британдық «Үшбұрыш» триллеріне түседі.<ref name="mm">{{cite web|url=http://www.markmorrissey.com.au/profiles/HemsworthLiam_cv.php|title=Liam Hemsworth|work=Mark Morrisey & Associates|accessdate=27 February 2010}}</ref> Сонымен қатар ол «[[Белгі (фильм)|Белгі]]» фильмінде [[Массачусетс технологиялық институты|МТИ]]-дің студенті ролінде аздаған көріністерінде пайда болады.<ref name="details" /> 2009 жылы [[Сильвестр Сталлоне]]нің [[Жанқиярлар]] фильміне Сталлоненің одақтасы роліне таңдалынады, бірақ та кейіннен сценарийден оның кейіпкерін қиып тастайды. 2010 жылы Николас Спаркстың бір аттас романы бойынша «[[Соңғы әуен]]» мелодрамасында Уилл Блейклиді сомдайды.<ref>{{cite web | last = Conn | first = Leslie | title = Casting for Miley Cyrus movie under way | publisher=Savannah Morning News | date = 19 мамыр 2009 | url = http://www.savannahnow.com/node/724581 | accessdate = 18 шілде 2009}}</ref> Фильмде [[Майли Сайрус]] ойнаған кейіпкеріне Хемсворт ғашығының ролін ойнады. Кейіннен Майли Сайрустың 16 тамыз 2009 жылы шыққан<ref>{{cite web | last = Shankman | first = Adam | authorlink = Adam Shankman | title = Twitter / Adam Shankman: Just wrapped "When I Look... | publisher=Twitter | date = 16 тамыз 2009 | url = https://www.twitter.com/adammshankman/status/3353160209 | accessdate = 17 тамыз 2009}}</ref> «When I look at you» бейнеклипіне түседі.<ref>{{cite web | title = Savannah, 'The Last Song' featured in Miley Cyrus music video | work=Savannah Morning News | date = 12 September 2009 | url = http://savannahnow.com/latest-news/2009-09-12/savannah-last-song-featured-miley-cyrus-music-video | accessdate = 12 September 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100102084828/http://savannahnow.com/latest-news/2009-09-12/savannah-last-song-featured-miley-cyrus-music-video| archivedate=2 қаңтар 2010}}</ref> 2009 жылдың күзінде Хемсворт Австралиялық Foxtel ақылы телевизиясының ұйымдастыруымен өткізілген мерекелік шарасына қатысады.<ref name="daily">{{cite web|url=http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/sydney-confidential/miley-cyrus-aussie-lover-liam-hemsworth-mum-on-romance-at-foxtel-event/story-e6frexk9-1225780864800|title=Miley Cyrus Aussie lover Liam Hemsworth mum on romance at Foxtel event|date=30 қазан 2009|work=The Daily Telegraph|accessdate=27 February 2010}}</ref> 2010 жылдың наурызында ''Details'' журналы болжауы бойынша Лиам Хемсвортты “Голливудтың келесі буындағы Алдыңғы Ер адамы” деп таңдалынады.<ref name="details">{{cite web|url=http://www.details.com/celebrities-entertainment/movies-and-tv/201003/hottest-next-big-thing-actors-linen-suits#slide=4|title=The Next Generation of Hollywood's Leading Men|last=Walters|first=David|date=наурыз 2010|work=Details|accessdate=27 February 2010}}</ref> Кейін сол айда Чак Рассел режиссерлік ететін «Араб түндері» 3D экшн фильмінде басты ролде ойнайтыны белгілі болды.<ref>{{cite web|url=http://www.heatvisionblog.com/2010/03/liam-hemsworth-arabian-nights.html |title=Comic Book & Sci-Fi Movie News – Heat Vision – The Hollywood Reporter |publisher=Heatvisionblog.com |date=14 тамыз 2013 |accessdate=18 тамыз 2013}}</ref> Сонымен қатар Лиам «Солтүстік Шұғыла» киносында басты ролде ойнайтығын жариялады. Хемсворт ''Nickelodeon Australian Kids' Choice Awards 2010'' сыйлығының номинанты болған.<ref name="thewrap.com"/> Ол және Майли Сайрус екеуі «Үздік сүйіс» номинациясын жеңіп алған.<ref name="thewrap.com">{{cite web|last=Williams |first=Carly |url=http://www.heraldsun.com.au/entertainment/confidential/liam-hemsworth-to-host-australian-nickelodeon-kids-choice-awards/story-e6frf96o-1225926282829 |title=Liam Hemsworth to host Australian Nickelodeon Kids' Choice Awards |work=Herald Sun |accessdate=20 September 2010}}</ref> 2010 жылы Хемсворт [[Zac Brown Band]] музыкалық тобының “Colder Weather” бейнеклипіне түскен.<ref>{{cite web|url=http://www.higherrockmusic.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1023:two-time-grammy-winners-zac-brown-band-premiere-qcolder-weatherq-video-tomorrow-at-11am-et-on-zacbrownbandcom-&catid=43:country&Itemid=94 |title=Two-Time GRAMMY Winners Zac Brown Band Premiere "Colder Weather" Video Tomorrow at 11am ET on ZacBrownBand.com |publisher=Higherrockmusic.com |accessdate=18 тамыз 2013}}</ref> === 2011-қазіргі уақыт === 4 сәуір 2011 жылы Lionsgate [[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындарында]]ғы ''Гейл Хоторнды'' ойнайтындығын жариялады.<ref>{{cite web|url=http://hungergamesmovie.org/848/hunger-games-casting-news-lionsgates-confirms-that-the-roles-of-peeta-gale-have-been-officially-cast/ |title=Hunger Games Casting News: Lionsgate Confirms That The Roles Of Peeta & Gale Have Been Officially Cast! – Hunger Games |publisher=Hungergamesmovie.org |date=4 сәуір 2011 |accessdate=18 тамыз 2013}}</ref> 2011 жылы маусымда [[Эйми Тигарден]] және [[Тереза Палмер]] деген жұлдыздармен «Абырой мен махаббат» соғыс драмасына түседі.<ref>{{cite web|last=Trumbore|first=Dave|title=Liam Hemsworth Goes AWOL; Teresa Palmer, Austin Stowell, and Aimee Teegarden Also in Talks to Join|url=http://collider.com/liam-hemsworth-awol/98774/|work=Collider|accessdate=28 February 2012|date=25 маусым 2011}}</ref> 2013 жылы Хемсворт [[Эмма Робертс]]пен бірге «Эмпайр Стейт» және [[Харрисон Форд]], [[Гэри Олдмен]], [[Эмбер Хёрд]] сынды актерлердің қатысуымен «[[Паранойя (фильм, 2013)|Паранойя]]» фильмдерде ойнады. == Жеке өмірі == «Соңғы әуен» картинасынан кейін Хемсворт кинодағы әріптесі [[Майли Сайрус]]пен кездесе бастайды.<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1634665/20100325/cyrus__miley.jhtml|title=Miley Cyrus Discusses Her Chemistry With Liam Hemsworth On 'Ellen'|publisher=MTV|date=25 наурыз 2010|accessdate=25 наурыз 2010}}</ref> Үш жылдан кейін 2012 жылы маусымда жұптар атастырылғандықтарын хабарлайды. Лос Анжелесте екеуі бірге тұрып жүреді<ref>{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/miley-cyrus-stops-following-liam-hemsworth-on-twitter-2013149|title= Miley Cyrus Stops Following Fiance Liam Hemsworth on Twitter|work=Us Weekly|accessdate=16 September 2013|date=14 September 2013|first=Stephanie|last=Webber}}</ref> бірақ 2013 жылы қыркүйекте жұптары ажырасады.<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20735370,00.html|title=Miley Cyrus and Liam Hemsworth End Engagement|work=People|accessdate=16 September 2013|date=16 September 2013}}</ref> 2014 жылы шілде айында Лиам “Сайрус екеуіміз ең жақын дос болып қала береміз” деп айтқан болатын.<ref>{{cite web|url=http://pagesix.com/2014/07/05/liam-on-miley-well-always-be-best-friends/|title=Liam on Miley: "We’ll always be best friends"|work=[[New York Post]]|accessdate=6 шілде 2014|date=6 шілде 2014}}</ref> Лиам Австралия Балалар Қорының елшілігі. Ол бұл қор туралы: “Менің ата-аналарым әлемдегі ең кереметі. Олар бұл салада жиырма жыл жұмыс жасап келеді және олар әрқашан маған қолғабыс ететін. Әлем балалар үшін өте қауіпті, сондықтан олар үшін үй қауіпсіз мекен болуы керек.” деп айтқан. Лиам Хемсворттен өзіңізді балалар үшін батыр санайсыз ба дегенде, ол: “Мен балалар үшін батыр екенімді білмеймін, бірақ та олар үшін үлгілі батыр болғым келеді,” деп жауап берген.<ref name="seven">{{cite web|url=http://www.childhood.org.au/Liam-Hemsworth/|title=Liam Hemsworth calls on Australians to support children by donating to Childhood Hero Appeal|accessdate=23 наурыз 2012}}</ref> == Фильмография == {| class="wikitable" |- ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Фильмдері |- ! Жыл !! Фильм !! Шынайы атауы !! Ролі |- | 2009 | Үшбұрыш | ''Triangle'' | Виктор |- | 2009 | [[Белгі (фильм)|Белгі]] | ''Knowing'' | Спенсер |- | 2010 | [[Соңғы әуен]] | ''The Last Song'' | Уилл Блейкли |- | 2012 | ''[[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындары]]'' | The Hunger Games | Гейл Хоторн |- | 2012 | Абырой мен махаббат | ''Love and Honor'' | Микки Райт |- | 2012 | [[Жанқиярлар 2]] | ''The Expendables 2'' | Билли «балақай» Тиммонс |- | 2013 | Эмпайр Стейт | ''Empire State'' | Крис Потамитис |- | 2013 | [[Паранойя (фильм, 2013)|Паранойя]] | ''Paranoia'' | Адам Кэссиди |- | 2013 | [[Аштық ойындары: Тұтанған алау]] | ''The Hunger Games: Catching Fire'' | Гейл Хоторн |- | 2014 | [[Аштық ойындары: Жорғаторғай. 1 бөлім]] | ''The Hunger Games: Mockingjay - Part 1'' | Гейл Хоторн |- | 2014 | ''[[Кат Бэнк]]'' | Cut Bank | Дуэйн Макларен |- | 2015 | [[Аштық ойындары: Жорғаторғай. 2 бөлім]] | ''The Hunger Games: Mockingjay - Part 2'' | Гейл Хоторн |- | | [[Араб түндері]] | ''Arabian Nights'' | [[Али-Баба]] |- ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" | Телехикаялар |- ! Жыл !! Хикая !! Шынайы атауы !! Ролі |- | 2007 | [[Үйде және жолда]] | ''Home and Away'' | эпизод |- | 2007 | МакЛеод қыздары | ''McLeod’s Daughters'' | Деймон |- | 2007-2008 | [[Көршілер]] | ''Neighbours'' | Джош Тейлор |- | 2008-2009 | Пілдердің ханшайымы | ''The Elephant Princess'' | Маркус |- | 2009 | Қанағаттандыру | ''Satisfaction'' | Марк |- ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Музыкалық клиптер |- ! Жылы !! Аты !! Орындаушы !! Ролі |- | 2009 | «[[When I Look at You]]» | [[Майли Сайрус]] | |- | 2010 | «Colder Weather» | [[Zac Brown Band]] | |- |} == Марапаттары мен номинациялары == {| border="2" cellpadding="5" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;"|Марапаттар |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! style="text-align:center;"| Жылы ! style="width:50px;"| Нәтижесі ! style="width:150px;"| Марапаталды ! style="width:425px;"| Номинациясы ! style="width:200px;"| Жоба |- | 2013|| {{Won}} || [[People's Choice Awards]] || Favorite On-Screen Chemistry ([[Дженнифер Лоуренс]], [[Джош Хатчерсон]]мен бірге) || [[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындары]] |- | 2012|| {{Won}} || [[Teen Choice Awards]] || Choice Movie: Male Scene Stealer || [[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындары]] |- | 2012|| {{nom}} || [[Teen Choice Awards]] || Choice Male Hottie || [[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындары]] |- | 2012|| {{nom}} || [[MTV Movie Awards]] || Жыл серпіні || [[Аштық ойындары (фильм)|Аштық ойындары]] |- | 2010|| {{Won}} || Жас Голливуд || Жыл серпіні || [[Соңғы әуен]] |- | 2010|| {{Won}} || [[Teen Choice Awards]] || Choice Movie: Male Breakout || [[Соңғы әуен]] |- | 2010|| {{nom}} || [[Teen Choice Awards]] || Choice Movie: Liplock ([[Майли Сайрус]]пен бірге) || [[Соңғы әуен]] |- | 2010|| {{nom}} || [[Teen Choice Awards]] ||Choice Movie: Drama|| [[Соңғы әуен]] |- | 2010|| {{nom}} || [[Teen Choice Awards]] ||Choice Movie: Chemistry || [[Соңғы әуен]] |- | 2010|| {{Won}} || Nickelodeon Australian Kids' Choice Awards 2010 ||Kids Choice: Fave kiss || [[Соңғы әуен]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commons|Liam Hemsworth}} * {{IMDb name|2955013|Лиам Хемсворт}} * {{twitter|LiamHemsworth}} * [http://www.allmovie.com/artist/p628658 allmovie.com сайтында] j31zmvbkogapzpm6ff6g67gj39ukwoi 0 527422 3609712 3603902 2026-05-27T11:37:58Z Nurken 111493 3609712 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = облыстық мағынадағы қала |қазақша атауы = Манас |шынайы атауы = |сурет = Въезд в Джалал-Абад (Киргизия).JPG |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Seal of Jalal-Abad.gif |ту = Flag of Manas.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 150px |ту ені = 170px |lat_deg= 40|lat_min= 56|lat_sec=0 |lon_deg= 73|lon_min= 00|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city(70400)_region:KG |CoordScale = 70 |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = Жалалабат облысы |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = мэр |басшысы = Эрнист Ормоков |құрылған уақыты = 1870 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Жалялабат (1936 жылға дейін)'' <br> ''Жалалабат (2025 жылға дейін)'' |статус алуы = 1877 |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 763 |климаты = континенталды |ресми тілі = Қырғыз тілі |тұрғыны = 170 450 |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] <br />[[өзбектер]] <br /> [[орыстар]] <br /> [[татарлар]] <br /> [[қазақтар]] <br /> [[украиндар]] |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = +996 3722 |пошта индексі = 715600 |пошта индекстері = |автомобиль коды = D, 04 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Jalalabat |сайты = http://jalalabad.kg/ |сайт тілі = ru |сайт тілі 2 = ky }} {{мағына|Манас}} '''Манас<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/qyrgyzstanda-zalalabat-qalasynyn-atauy-manas-bolyp-ozgeredi-el-astanasyn-kosirui-mumkin-be Жалалабат қаласының атауы Манас болып өзгереді. Ел астанасын көшіруі мүмкін бе]</ref>''' (2025 жылға дейін — '''Жалалабат''') — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]ндағы қала, [[Жалалабат облысы]]ның әкімшілік орталығы. [[Ферғана аңғары]]нда, [[Бішкек]]–[[Ош]] тас жолының бойында орналасқан. == Географиялық сипаттамасы == Манас — Қырғыз Республикасының үшінші ірі қаласы, елдің оңтүстігінде Тянь-Шань тауларының етегінде теңіз деңгейінен 763 метр биіктікте орналасқан. Сонымен қатар ірі шипажай. Жергілікті термалды бұлақтар біздің дәуірімізге дейінгі 2 ғасырда белгілі болған және емдік қасиеттерімен танымал. Аңыз бойынша, бұл аймақта Киелі кітаптағы Әйүп пайғамбар барған қасиетті Чашма-Аюб бұлағы орналасқан. 1916 жылы салынған темір жол Магнасты Әндіжанмен байланыстырып, қалада өндірістің дамуына жағдай жасады. Қала арқылы [[Көгарт]] өзені ағады. == Климаты == Құрлықтық, құрғақ. Жазғы температура Цельсий бойынша 40 градусқа дейін жетеді. Күз жылы және шуақты, анда-санда жаңбыр жауады. Қысы жұмсақ, қаңтардың орташа температурасы -3-5 градус цельсий. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 460 миллиметр. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Манас экономикасы және әлеуметтік инфрақұрылымы жақсы дамыған өнеркәсіптік қала. Қазіргі уақытта қалада 50-ге жуық кәсіпорын, ​​Қырғыз-Канада мұнай өңдеу зауыты, [[травертин]], әктас және ұлутас тау-кен өндірісі де жұмыс істейді. Тас өңдеу зауыты, коммерциялық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт, мақта талшығы, темекі ашыту, ұн тарту зауыттары айтарлықтай тиімді болып саналады. Басқа салаларға алкогольдік сусындарды өндіру, ағаш өңдеу және жиһаз өндірісі кіреді. Қалада бірнеше банк мекемелері және көптеген көтерме және бөлшек сауда нүктелері бар. Қалада университеттер, музыка және өнер мектептері, мұражай, театр, филармония, кітапханалар бар. == Көрнекі орындары == Қаладан бес шақырым жерде, Аюб-Тау шоқыларының баурайында үлкен Жалал-Абад курорттық кешені орналасқан. Арстанбап демалыс аймағында демалушылар биіктігі 35 және 80 метр сарқырамаларды тамашалай алады. Арша ормандарымен қоршалған көркем Құтманкөл көлі, ал Бабаш-Ата жотасының жанында 1900 метр биіктікте Қарасу көлі жатыр. Тянь-Шань тауларының Шатқал жотасының сілемдерінде жаңғақ-жеміс ормандарын сақтау үшін 1959 жылы құрылған Сары-Шелек биосфералық резерваты орналасқан. Қорықтың кейбір бөлімдері геоботаникалық мұражайлар болып табылады. Манаста 199 шаршы метрді құрайтын аймақтағы ең көне тарихи мұражайдың үйі, сонымен қатар үш мәдени және демалыс саябағы бар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2684-Dzhalal-Abad.html|title=Қырғызстан. Жалал-Абад облысы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-23 |lang=}}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.citykr.kg/jalalabat.php На сайте Ассоциации городов Киргизии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213141034/http://www.citykr.kg/jalalabat.php |date=2014-12-13 }} * [http://www.jalal-abad.kg Сайт города Жалал-Абад] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213190514/http://jalal-abad.kg/ |date=2014-12-13 }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Жалалабат облысы қалалары]] rk9tro5yi1m9btnhmy31cfhkge47g8x 3609714 3609712 2026-05-27T11:40:03Z Мағыпар 100137 3609714 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = облыстық мағынадағы қала |қазақша атауы = Манас |шынайы атауы = {{lang-ky|Манас}} |сурет = Въезд в Джалал-Абад (Киргизия).JPG |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Seal of Jalal-Abad.gif |ту = Flag of Manas.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 150px |ту ені = 170px |lat_deg= 40|lat_min= 56|lat_sec=0 |lon_deg= 73|lon_min= 00|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city(70400)_region:KG |CoordScale = 70 |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = Жалалабат облысы |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = мэр |басшысы = Эрнист Ормоков |құрылған уақыты = 1870 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Жалялабат (1936 жылға дейін)'' <br> ''Жалалабат (2025 жылға дейін)'' |статус алуы = 1877 |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 763 |климаты = континенталды |ресми тілі = Қырғыз тілі |тұрғыны = 170 450 |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] <br />[[өзбектер]] <br /> [[орыстар]] <br /> [[татарлар]] <br /> [[қазақтар]] <br /> [[украиндар]] |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = +996 3722 |пошта индексі = 715600 |пошта индекстері = |автомобиль коды = D, 04 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Jalalabat |сайты = http://jalalabad.kg/ |сайт тілі = ru |сайт тілі 2 = ky }} {{мағына|Манас}} '''Манас<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/qyrgyzstanda-zalalabat-qalasynyn-atauy-manas-bolyp-ozgeredi-el-astanasyn-kosirui-mumkin-be Жалалабат қаласының атауы Манас болып өзгереді. Ел астанасын көшіруі мүмкін бе]</ref>''' (2025 жылға дейін — '''Жалалабат''') — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]ндағы қала, [[Жалалабат облысы]]ның әкімшілік орталығы. [[Ферғана аңғары]]нда, [[Бішкек]]–[[Ош]] тас жолының бойында орналасқан. == Географиялық сипаттамасы == Манас — Қырғыз Республикасының үшінші ірі қаласы, елдің оңтүстігінде Тянь-Шань тауларының етегінде теңіз деңгейінен 763 метр биіктікте орналасқан. Сонымен қатар ірі шипажай. Жергілікті термалды бұлақтар біздің дәуірімізге дейінгі 2 ғасырда белгілі болған және емдік қасиеттерімен танымал. Аңыз бойынша, бұл аймақта Киелі кітаптағы Әйүп пайғамбар барған қасиетті Чашма-Аюб бұлағы орналасқан. 1916 жылы салынған темір жол Магнасты Әндіжанмен байланыстырып, қалада өндірістің дамуына жағдай жасады. Қала арқылы [[Көгарт]] өзені ағады. == Климаты == Құрлықтық, құрғақ. Жазғы температура Цельсий бойынша 40 градусқа дейін жетеді. Күз жылы және шуақты, анда-санда жаңбыр жауады. Қысы жұмсақ, қаңтардың орташа температурасы -3-5 градус цельсий. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 460 миллиметр. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Манас экономикасы және әлеуметтік инфрақұрылымы жақсы дамыған өнеркәсіптік қала. Қазіргі уақытта қалада 50-ге жуық кәсіпорын, ​​Қырғыз-Канада мұнай өңдеу зауыты, [[травертин]], әктас және ұлутас тау-кен өндірісі де жұмыс істейді. Тас өңдеу зауыты, коммерциялық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт, мақта талшығы, темекі ашыту, ұн тарту зауыттары айтарлықтай тиімді болып саналады. Басқа салаларға алкогольдік сусындарды өндіру, ағаш өңдеу және жиһаз өндірісі кіреді. Қалада бірнеше банк мекемелері және көптеген көтерме және бөлшек сауда нүктелері бар. Қалада университеттер, музыка және өнер мектептері, мұражай, театр, филармония, кітапханалар бар. == Көрнекі орындары == Қаладан бес шақырым жерде, Аюб-Тау шоқыларының баурайында үлкен Жалал-Абад курорттық кешені орналасқан. Арстанбап демалыс аймағында демалушылар биіктігі 35 және 80 метр сарқырамаларды тамашалай алады. Арша ормандарымен қоршалған көркем Құтманкөл көлі, ал Бабаш-Ата жотасының жанында 1900 метр биіктікте Қарасу көлі жатыр. Тянь-Шань тауларының Шатқал жотасының сілемдерінде жаңғақ-жеміс ормандарын сақтау үшін 1959 жылы құрылған Сары-Шелек биосфералық резерваты орналасқан. Қорықтың кейбір бөлімдері геоботаникалық мұражайлар болып табылады. Манаста 199 шаршы метрді құрайтын аймақтағы ең көне тарихи мұражайдың үйі, сонымен қатар үш мәдени және демалыс саябағы бар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2684-Dzhalal-Abad.html|title=Қырғызстан. Жалал-Абад облысы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-23 |lang=}}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.citykr.kg/jalalabat.php На сайте Ассоциации городов Киргизии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213141034/http://www.citykr.kg/jalalabat.php |date=2014-12-13 }} * [http://www.jalal-abad.kg Сайт города Жалал-Абад] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213190514/http://jalal-abad.kg/ |date=2014-12-13 }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Жалалабат облысы қалалары]] d0bg91xaedyzho05t4d6qmbeckgw1v0 3609719 3609714 2026-05-27T11:43:34Z Мағыпар 100137 3609719 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = облыстық мағынадағы қала |қазақша атауы = Манас |шынайы атауы = {{lang-ky|Манас}} |сурет = Въезд в Джалал-Абад (Киргизия).JPG |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Seal of Jalal-Abad.gif |ту = Flag of Manas.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 150px |ту ені = 170px |lat_deg= 40|lat_min= 56|lat_sec=0 |lon_deg= 73|lon_min= 00|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city(70400)_region:KG |CoordScale = 70 |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = Жалалабат облысы |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = мэр |басшысы = Эрнист Ормоков |құрылған уақыты = 1870 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Жалялабат (1936 жылға дейін)'' <br> ''Жалалабат (2025 жылға дейін)'' |статус алуы = 1877 |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 763 |климаты = континенталды |ресми тілі = Қырғыз тілі |тұрғыны = 170 450 |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] <br />[[өзбектер]] <br /> [[орыстар]] <br /> [[татарлар]] <br /> [[қазақтар]] <br /> [[украиндар]] |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = +996 3722 |пошта индексі = 715600 |пошта индекстері = |автомобиль коды = D, 04 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Jalalabat |сайты = http://jalalabad.kg/ |сайт тілі = ru |сайт тілі 2 = ky }} {{мағына|Манас}} '''Манас<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/qyrgyzstanda-zalalabat-qalasynyn-atauy-manas-bolyp-ozgeredi-el-astanasyn-kosirui-mumkin-be Жалалабат қаласының атауы Манас болып өзгереді. Ел астанасын көшіруі мүмкін бе]</ref>''' ({{lang-ky|Манас}}; 2025 жылға дейін — '''Жалалабат''') — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]ндағы қала, [[Жалалабат облысы]]ның әкімшілік орталығы. [[Ферғана аңғары]]нда, [[Бішкек]]–[[Ош]] тас жолының бойында орналасқан. == Географиялық сипаттамасы == Манас — Қырғыз Республикасының үшінші ірі қаласы, елдің оңтүстігінде Тянь-Шань тауларының етегінде теңіз деңгейінен 763 метр биіктікте орналасқан. Сонымен қатар ірі шипажай. Жергілікті термалды бұлақтар біздің дәуірімізге дейінгі 2 ғасырда белгілі болған және емдік қасиеттерімен танымал. Аңыз бойынша, бұл аймақта Киелі кітаптағы Әйүп пайғамбар барған қасиетті Чашма-Аюб бұлағы орналасқан. 1916 жылы салынған темір жол Магнасты Әндіжанмен байланыстырып, қалада өндірістің дамуына жағдай жасады. Қала арқылы [[Көгарт]] өзені ағады. == Климаты == Құрлықтық, құрғақ. Жазғы температура Цельсий бойынша 40 градусқа дейін жетеді. Күз жылы және шуақты, анда-санда жаңбыр жауады. Қысы жұмсақ, қаңтардың орташа температурасы -3-5 градус цельсий. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 460 миллиметр. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Манас экономикасы және әлеуметтік инфрақұрылымы жақсы дамыған өнеркәсіптік қала. Қазіргі уақытта қалада 50-ге жуық кәсіпорын, ​​Қырғыз-Канада мұнай өңдеу зауыты, [[травертин]], әктас және ұлутас тау-кен өндірісі де жұмыс істейді. Тас өңдеу зауыты, коммерциялық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт, мақта талшығы, темекі ашыту, ұн тарту зауыттары айтарлықтай тиімді болып саналады. Басқа салаларға алкогольдік сусындарды өндіру, ағаш өңдеу және жиһаз өндірісі кіреді. Қалада бірнеше банк мекемелері және көптеген көтерме және бөлшек сауда нүктелері бар. Қалада университеттер, музыка және өнер мектептері, мұражай, театр, филармония, кітапханалар бар. == Көрнекі орындары == Қаладан бес шақырым жерде, Аюб-Тау шоқыларының баурайында үлкен Жалал-Абад курорттық кешені орналасқан. Арстанбап демалыс аймағында демалушылар биіктігі 35 және 80 метр сарқырамаларды тамашалай алады. Арша ормандарымен қоршалған көркем Құтманкөл көлі, ал Бабаш-Ата жотасының жанында 1900 метр биіктікте Қарасу көлі жатыр. Тянь-Шань тауларының Шатқал жотасының сілемдерінде жаңғақ-жеміс ормандарын сақтау үшін 1959 жылы құрылған Сары-Шелек биосфералық резерваты орналасқан. Қорықтың кейбір бөлімдері геоботаникалық мұражайлар болып табылады. Манаста 199 шаршы метрді құрайтын аймақтағы ең көне тарихи мұражайдың үйі, сонымен қатар үш мәдени және демалыс саябағы бар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2684-Dzhalal-Abad.html|title=Қырғызстан. Жалал-Абад облысы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-23 |lang=}}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.citykr.kg/jalalabat.php На сайте Ассоциации городов Киргизии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213141034/http://www.citykr.kg/jalalabat.php |date=2014-12-13 }} * [http://www.jalal-abad.kg Сайт города Жалал-Абад] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213190514/http://jalal-abad.kg/ |date=2014-12-13 }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Жалалабат облысы қалалары]] 5dqkxup2pc9imw1nz8p6qa5mpezv689 0 528292 3609595 3327505 2026-05-27T10:22:36Z ~2026-31573-44 181784 Ұсынатыным: Хоббит: Күтпеген саяхат -> Хоббит: Күтпеген сапар. Сюжет бойынша Бильбо сапарға(Journey) шығады 3609595 wikitext text/x-wiki {{Фильм | Қазақша атауы = Хоббит | Шынайы атауы = The Hobbit | Суреті = Thehobbittrilogy.png | Жанры = [[Қиял-ғажайып]]<br />[[Шытырман фильм]] | Режиссёрі = [[Питер Джексон]] | Продюсері = Питер Джексон<br />[[Фрэн Уолш]]<br />Кэролинн Каннингем | Сценарист = [[Гильермо дель Торо]]<br />Питер Джексон<br />Фрэн Уолш<br />[[Филиппа Бойенс]]<br /> [[Джон Рональд Руэл Толкин|Джон Толкин]] әңгімесі бойынша | Актерлер = [[Мартин Фримен]]<br />[[Иэн Маккеллен]]<br />[[Элайджа Вуд]]<br />[[Ричард Армитидж]]<br />[[Энди Серкис]] | Композиторы = [[Говард Шор]] | Операторы = [[Эндрю Лесни]] | Компания = '''Киностудялар:''' * [[New Line Cinema]] * [[Metro-Goldwyn-Mayer]] * WingNut Films '''Таратушы:''' * [[Warner Bros.]] | Бюджеті = $ 745 млн (АҚШ доллары)<ref>[http://www.kinopoisk.ru/news/2502019/]</ref> | Мемлекет = [[Жаңа Зеландия]] <br />{{USA}} |Жыл = 2012—2014 |Келесі фильм = [[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақиналар әміршісі]] }} '''«Хоббит»''' — Дж. Р. Р. Толкиннің «[[Хоббит немесе барып, керi қайту]]» кітабы бойынша режиссёр [[Питер Джексон]]ның түсірген, үш бөлімнен тұратын фильмі. Трилогияның бөлімдері: * ''«[[Хоббит: Күтпеген саяхат|Хоббит: Күтпеген сапар]]»'' (The Hobbit: An Unexpected Journey, 2012) * ''«[[Хоббит: Смаугтың тақыры]]»'' (The Hobbit: The Desolation of Smaug, 2013) * ''«[[Хоббит: Бес әскердің шайқасы]]»'' (The Hobbit: The Battle of the Five Armies , 2014) == Трилогия == Фильм желісі [[Джон Рональд Руэл Толкин|Толкиннің]] «[[Хоббит немесе барып, керi қайту]]» кітабы бойынша экранға шықты. Бұл фильм кішкентай бойлы [[хоббит]] - [[Бильбо Бэггинс]]тің және 13 гномның "Жалғыз тауға" аттанар жолындағы бастан кешкен оқиғаларын көрсетеді. Сонымен қатар, атақты «[[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақиналар әміршісі]]» кинотрилогиясы "Хоббит" фильмі арқылы жалғасады.<br /> Барлық фильмдер 12 жастан асқан балаларға көруге арналған. === «Хоббит: Күтпеген саяхат» === Фильмнің алғашқы көрсетілімі 2012 жылдың 28 қараша күні Веллингтон ([[Жаңа Зеландия]])<ref>{{cite web|last=Bulbeck|first=Pip|title=Жаңазеландиялықтар "Хоббит: Күтпеген саяхатты" 28 қарашада тамашалайды|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/new-zealanders-see-hobbit-an-334183|work=The Hollywood Reporter|accessdate=24 September 2012|date=6 маусым 2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/6CjP3IUoV|archivedate=2012-12-07}}{{ref-en}}</ref> қаласында болды. Ал [[Қазақстан]], кинотеатрларында осы жылдың 17 желтоқсанында көрсетіле бастады.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0903624/releaseinfo IMDb — Шығарылым күні]{{ref-en}}</ref>. Бұл фильм секундына 48 кадрмен, 5K сапасында түсіретін "RED Epic" камерасымен түсірілген ең алғашқы фильм болып табылады. Туынды "[[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақианалар Әміршісі]]" секілді басталады. Кино Бильбо Бэггинс өзінің 111-ге толу туған күнін атап өтіп жатқан кезінде, фильмнің негізі болып табылатын өткен оқиғаны еске түсіруімен басталады. === «Хоббит: Смаугтың мекені» === Фильмнің желісі таудан өте отырып, арттарынан аңдып жүрген орктардан (бастап жүрген қорқынышты Болг) құтылып, Беорнның үйін паналаған гномдардың, Гендальф Сұрдың және Бильбоның жаңа оқиғалары жайлы пайымдайды. Гномдар мен хоббитті аман-есен солтүстікке шығарып салып, сиқыршы Дол Гулдур корғанына жол тартады. Сол жерде ол қара күштің иесі Некромантпен кездеседі, кейінірек ол "[[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақианалар Әміршісіндегі]]" басты зұлым Саурон болып шығады. Осы уақытта гномдар мен Бильбо Қара орманда адасып жүреді. Бұл жерде олар алып өрмекшілермен алысады, содан кейін Трандуильдін эльфтеріне тұтқынға түседі. Бильбоның тапқырлығының арқасында бәрі абақтыдан қашып, өзен жағалауында орналасқан Эсгарот қаласына жетеді. Көптеген қиыншылықтардан кейін гномдар бұрынғы әмірліктері - Эреборға жетеді. Бильбо айдаһар Смаугтың қорғауындағы байлық орналасқан үңгірге кіреді. Сиқырлы сақина хоббитке айдаһар Смаугтан құтылыуға көмектеседі. === «Хоббит: Бестіктің шайқасы» === Айдаһар Смауг өзеннің жағалауындағы қалаға ұшып келе жатыр, ал Азог басқарған орктардың үлкен қолы жақындап келеді, жуырда үлкен бестіктің шайқасы басталады. Үшінші бөлімнің әлемдік көрсетілімі 2014 жылдың 1 желтоқсанында болды,<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/uk-30285364|title=Хоббит: Бестіктің шайқасы дүниежүзілік көрсетілімі|publisher=BBC|date=2014-12-01|lang=en}}</ref> ал Қазақстан көрермендері фильмдң 11 желтоқсанда тамашалады. == Жасалуы == === Режиссёр === Фильмнің режиссері болып, алдынғы трилогияның,"Сақиналар Әміршісінің" режисері [[Питер Джексон]] тағайындалмақшы болды. Алайда оның [[New Line Cinema]] компаниясымен қаражат жағынана келіспеушіліктері бұл ойды болдырмады. Джексон жобадан қуылды, ал студияда фильмді түсіру үшін уақыт та, сценарий да жетіспеді. Толкинның еңбектерін экранға шығару құқығы бар продюссер [[Сол Зэнц]] Джексонның жағына шығып, егер New Line 2009 жылға дейін түсірілім жұмыстарын бастамаса, оларды түсіру құқығынан айырып, Джексонмен бірге жаңа студия іздестіретінін жариялайды. [[Сурет:PeterJacksonCCJuly09.jpg|сүрмелі|Питер Джексон - фильмнің режиссері]] 2008 жылы екі жақ ымыраға келеді. Джексонға продюсердің орнын ұсынады, бұған екі жақта ырза болады. Ал режисер болып [[Гильермо дель Торо]] тағайындалды. Ол «[[Фавнның лабиринті]]» фильмінің, сонымен қатар «[[Хэллбой]]» дилогиясының авторы. Бұған дейін дель Торо Дж. Р.Р. Толкиннің стилінде жазылған шығармаларға селсоқ қарайтын еді, бірақ режиссер болып тағайындалғаннан кейін жұмысқа зор ынтамен кірісетіні туралы уәде берді.<ref>[http://valma.ucoz.ru/news/2008-05-19-15 «Хоббиттің» режиисері фэнтэзиді жек көреді.]{{ref-ru}}</ref> 2010 жылдың 30 мамырында, фильмнің бар құқығын сатып алған, [[Metro-Goldwyn-Mayer]] компаниясының түсірілімді бастауға қаражаты жетпей, Гильермо дель Торо жобадан шығады.<ref>[http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66547 Гильермо дель Торо ''Хоббитті' тастап кетті'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205043655/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66547 |date=2013-12-05 }}{{ref-en}}</ref> <blockquote>''«Түсірілімнің уақытының тұрақсыз ауысып отыруына байланысты, өмірімдегі ең қиын шешімді қабылдауға мәжбүр болдым. Мен Толкинның бай әлемінде 2 жылдай өмір сүрдім, мен онымен тыныс алдым және қалпына келтіру жұмыстарымен айналыстым, бірақ та үлкен өкінішпен мынандай керемет фильмдерді жарыққа шығарудан бас тартуға мәжбүрмін. Мен Питерге, [[Фрэн Уолш|Фрэнге]] және [[Филиппа Бойенс]]ке, New Line, [[Warner Bros.]] пен жұмыс жасаған тобыма үлкен ризашылығымды білдіремін! Маған бұндай әсем елде, ең жақсы кино түсірудің мамандарымен жұмыс істеу мәртебесі бұйырғанына мың алғыс айтамын, сондықтан да менің өмірім бұрынғыдай болмайды.»''</blockquote> Питер Джексон Гильермоның кетуі жайлы былай деді: <blockquote>''«Бізге Гильермоның кетуін көру өте қайғылы болды, бірақ та ол бізге бұрындары да кетеіні жайлы айтқан еді, сондықтан бұл шешімі күтпеген жерден болмады. Бұл фильмді түсіруі оның басқа жобаларына қауіп төндіргенін жақсы түсінеміз, себебі бұл жобаның аяқталу уақыты бізге байланысты емес еді. (…) Гильермо менімен және Фрэн, Филиппен бірге сценарийға байланысты жұмыстарын жалғастыра береді. Мен оның, сценарий толықтай дайын болғанша, 2-3 ай бізбен бірге жұмыс жасайтынына қуаныштымын. Осы аптада біз New Line және Warner-мен кездесіп, жобаның Гильермоның қолынан басқа режиссерге өтуін қарастырамыз.»''</blockquote> Дель Торо кетісімен, бастапқы жоба бойынша, режиссер орындығына Питер Джексон отырды. === Актерлық құрамы === [[Иэн Маккеллен]] және [[Энди Серкис]] алдыңғы жобада ойнаған [[Гэндальф]] және [[Голлум]]ның рөлдерін ойнауға,<ref>[http://www.theonering.net/torwp/2008/04/25/28747-guillermo-del-toro-chats-with-torn-about-the-hobbit-films/ Дель Торомен чат!]{{ref-en}}</ref> ал [[Хьюго Уивинг]] [[Элронд]]ты тағы да ойнауға келіседі.<ref>Журнал «[[Мир фантастики]]» — [http://www.mirf.ru/News/Troe_i_hobbit_11072.htm Трое и хоббит] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202175854/http://www.mirf.ru/News/Troe_i_hobbit_11072.htm |date=2014-02-02 }}{{ref-ru}}</ref> [[Бильбо Бэггинс]]ті ойнайтын басты үміткер болып, «[[Нарния естеліктері: Арыстан, мыстан және сиқырлы шкаф]]» фильмінде фавн Тумнустың рөлін ойнаған [[Джеймс Макэвой]] бекітілді. Бұл актермен көптеген келіссөздер жүргізіледі, бірақ та актер бұл рөлден бас тартты.<ref>[http://www.fantlab.ru/blogarticle1077 Гильермо Дель Торо «Хоббитке» қатысты жоспарларымен бөлісті] — Empire журналы, Ғажайып зертханасы{{ref-ru}}</ref> 2010 жылдың қазан айында бұл рөл, британдық «[[Шерлок (телесериал)|Шерлок]]» сериалында «[[Дәрігер Ватсон]]нның рөлін ойнаған, [[Мартин Фримен]]ге бұйырады. Бұл актермен де келісім сөздер бұрыннан жүргізіліп келген еді, ол бұл рөлден "Шерлок" сериалына байланысты баст тартып келді. Бірақ та "Хоббиттың" түсірілім уақыты өзгертіліп, актер осы рөлді алды.<ref>[http://www.newsru.com/cinema/18oct2010/hobbit2011.html «Хоббиттің» түсірілімі 2011 жылдың ақпанында басталды және бірден 3D форматында, Бильбоның рөлің Мартин Фримен ойнады— NEWSRu.Com]{{ref-ru}}</ref> Сонымен қатар басқа да актерлік құрам анықталған болатын. ([[#Басты рөлдерде|төменнен қараңыз]]). === Түсірілім барысы=== 21 наурыз 2011 жыл. [[Жаңа Зеландия]]да фильмнің екі бөлімінің түсірілімі басталды.<ref name="nv">[http://www.newlookmedia.ru/?p=14335 «Хоббит» басталды] «Жаңа көзқарас»{{ref-ru}}</ref> Түсірілім периоды 250 күндей уақытты алып 2012 жылдың ортасында бітуі керек болды. Маусым айының соңында бірінші түсірілім бөлігі аяқталды. 5 қыркүйек күні түсірілім кері басталып 15 желтоқсанға дейін жалғасты. Екінші бөлігі біткеннен кейін жұмысшылар 2013 жылдың қаңтарына дейін қысқы демалысқа кетті. 6 шілде, 2012 жыл. Питер Джексонның [[Facebook]]-тағы<ref>[http://www.facebook.com/PeterJacksonNZ Peter Jackson]{{ref-en}}</ref> жеке парақшасында жаңа мақала пайда болды. Бұл мақалада режиссер басты түсірілімнің аяқталғаны туралы жазды, сонымен қатар, түсірілім тобына алғысын білдірді (cөзіне қарағанда түсірілім күні 266 күнге дейін ұзартылған).<ref>[http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10151062342726558&set=a.10150238899061558.364437.141884481557&type=1&relevant_count=1 We made it!]{{ref-en}}</ref> 15 мамыр күні «Хоббит: Смаугтың мекені», «Хоббит: Бестіктің шайқасы» фильмдерінің қосалқы түсірілім күндері басталды, түсірілім 2014 жылдың соңында бітті. === Трилогияның бюджеті === 2007 жылы Warner жобадағы әрбір фильмге 150 миллион доллар жұмсаймыз деп болжады, бұл кезде Хоббит әлі дилогия еді (2 фильм). Жұмыс барысында Warner Bros. 3 Foot 7 Ltd. кинокомпаниясын шығарған еді. Бұл компанияның құжаттарына сүйінетін болсақ, жаңазеландиялық салық төлеушілер фильмнің өндірілуіне 98 миллион Жаңа Зеландия долларын жұмсаған екен. 2013 жылдың қазан айында фильмнің продюссерлері "Хоббит" трилогиясына "Сақиналар Әміршісі" трилогиясына кеткен қаражаттан екі-үш есе көп қаржы кетеінін жариялады ("Әміршінің" түсірілуіне 280 миллион, ал маркетингіне 145 миллион кеткен болатын). Бұл режиссердің фильмді 3D форматында және кадрдың жылдамдығын арттырып, 48 fps-пен түсіруіне байланысты болды. Студия фильмнің жасалуына 561 миллион доллар кеткені туралы жариялады, ал жұмыс әлі жүріп жатыр. 2014 жылдың наурыз айына қарай фильмге кеткен қаражат 745 млн. долларға дейін жетті. Компания Жаңа Зеландиядағы салықтың жеңілдіктеріне орай 122 млн. долларын қайтарып алды.<ref>{{Cite web|url = http://www.kinopoisk.ru/news/2502019/|title = «Хоббит» трилогиясы «Сақиналар әміршісіне» қарағанда 3 есет қымбат болып шықты|author = |date = 23.10.2014|publisher = }}{{ref-ru}}</ref> === Дизайны === Бұрын "Сақиналар Әміршісі" трилогиясында жұмыс жасаған Джон Хоу мен Алан Ли жаңа трилогияның дизайнын жасауға тағайндалды. Сонымен қатар дизайны Гильермо Дель Тороның қатысуымен жасалатын болды. Дель Тороның айтуы бойынша, Хоббитың дизайны алдынғы трилогияға мүлдем ұқсамайды екен. Мысалға, эльфтер мен орктардың түрлері "Сақиналар Әміршісіндегі" достарына қарағанда қатты айырмашылықтары бар. Бұнымен қоса Питер Джексон да көптеген жылдар бойы зерттеген жұмыстарына сүйене отырып, дель Торо жасаған дизайнға өзіндік үлестерін қосты.<ref>{{cite web|url=http://www.henneth-annun.ru/index.php/dilogiya-hobbit/|title=Бәрі де Хоббит жайлы|author=Хеннет Аннун|date=|work=|publisher=|accessdate=2012-11-02|lang=|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BwTqc9yB|archivedate=2012-11-05}}{{ref-ru}}</ref> Дель Торо «Хэллбой» және «Фавн лабиринті» фильмдерінде жұмыс жасай отырып мол тәжірбие жинаған болатын. ==== Қару-жарақтар==== Қару жарақтардың дизайны бұрын болған қаруларға сүйене отырып жасалынған. Басқа қарулармен қатар, бұрын "Сақиналар Әміршісі" фильмінде қолданылған "Бізгек" қанжары бар. Бұл қаруды қартайғаннан кейін, Бильбо немересі Фродоға береді, сонымен қатар Гэндальфтын қылышы [[Гламдринг]]те бар. Екі қылыштың да тарихи прототипі бар: Бізгек ежелгі "спарта" жауынгерлерінің қылышына ұқсайды, ал Гэндальфтың қаруы қола дәуіріндегі және Батыс Еуропадағы қылышқа ұқсайды.<ref>{{cite web|url=http://ludota.ru/hobbit-srednevekovoe-oruzhie-v-filme.html|title=Хоббит. Фильмдегі ортағасырлық қарулар|author=Николай Чеботарев|archiveurl=http://www.webcitation.org/6ES3RLGiI|archivedate=2013-02-15}}{{ref-ru}}</ref> == Басты рөлдерде == Төменде фильмге түскен актерлер тізімі көрсетілген<ref>[http://www.the-hobbit-movie.com/ The Cast So Far] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227211207/http://the-hobbit-movie.com/ |date=2013-12-27 }}{{ref-en}}</ref><ref>[http://www.eofftv.com/eofftv/index.php5?title=Хоббит: Күтпеген саяхат (2012)]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}}</ref>: {| class="wikitable" cellpadding="5" cellspacing="5" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Кейіпкер!! Актёр |- | [[Бильбо Бэггинс]] || [[Мартин Фримен]] |- | [[Бильбо Бэггинс]], қарт кезінде || [[Иэн Холм]] |- | [[Гэндальф|Гэндальф Сұр]] || [[Иэн Маккеллен]] |- | [[Элронд]] || [[Хьюго Уивинг]] |- | [[Голлум]] (образы және дыбысы) || [[Энди Серкис]] |- | [[Галадриэль]] || [[Кейт Бланшетт]] |- | [[Торин Дубощит]] || [[Ричард Армитидж]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Балин]] || [[Кен Стотт]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Бофур]] || [[Джеймс Несбитт]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Глоин]], [[Гимли]]дің әкесі / Тролль Уильям (дыбысы) || [[Питер Хэмблтон]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Дори]] / Тролль Берт (дыбысы)|| [[Марк Хэдлоу]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Нори]] || [[Джед Брофи]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Кили]] || [[Эйдан Тёрнер]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Фили]] || [[Дин О’Горман]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Двалин]] || [[Грэм Мактавиш (кинотрилогия)|Грэм Мактавиш]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Оин]] || [[Джон Каллин]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Бомбур]] || [[Стивен Хантер]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Ори]] || [[Адам Браун]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Бифур]] / Тролль Том (дыбысы) || [[Уильям Кирхер]] |- | [[Фродо Бэггинс]] || [[Элайджа Вуд]] |- | [[Радагаст Құба]] || [[Сильвестр Маккой]] |- | [[Саруман|Саруман Ақ]] || [[Кристофер Ли]] |- | [[Смауг]] / [[Саурон|Некромант]]|| [[Бенедикт Камбербэтч]] |- | [[Список орков Средиземья|Басты Гоблин]] || [[Барри Хамфрис]] |- | [[Трандуил]] || [[Ли Пейс]] |- | [[Леголас]] || [[Орландо Блум]] |- | [[Гномдар|Трор]] || [[Джеффри Томас]] |- | [[Гномдар|Траин II]] || [[Майкл Мизрахи]] |- | Линдир, [[Ривенделл]] эльфі|| [[Брет Маккензи]] |- | [[Орки (Средиземье)|Азог]] || [[Ману Беннетт]] |- | [[Список орков Средиземья|Гоблин]] || [[Джеймс Тревена-Браун]] |- | [[Список орков Средиземья|Гоблин]] || [[Рене Катальдо]] |- | [[Орки (Средиземье)|Больг]] || [[Конан Стивенс]] |- | Тролль Том|| [[Уильям Кирхер]] |- | Тролль Уилльям|| [[Питер Хэмблтон]] |- | Тролль Берт|| [[Марк Хэдлоу]] |- | Язнег|| Джон Роулс |- | Ворриворт, Ширдың хоббиті|| Тимоти Бартлетт |- | Жас Траин|| Томас Робинс |- | Тауриэль|| [[Эванджелин Лилли]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1l43f115bcfxpriy4id49vcmtvxw6zn 3609618 3609595 2026-05-27T10:38:37Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-31573-44|~2026-31573-44]] ([[User talk:~2026-31573-44|т]]) өңдемелерінен [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] соңғы нұсқасына қайтарды 3327505 wikitext text/x-wiki {{Фильм | Қазақша атауы = Хоббит | Шынайы атауы = The Hobbit | Суреті = Thehobbittrilogy.png | Жанры = [[Қиял-ғажайып]]<br />[[Шытырман фильм]] | Режиссёрі = [[Питер Джексон]] | Продюсері = Питер Джексон<br />[[Фрэн Уолш]]<br />Кэролинн Каннингем | Сценарист = [[Гильермо дель Торо]]<br />Питер Джексон<br />Фрэн Уолш<br />[[Филиппа Бойенс]]<br /> [[Джон Рональд Руэл Толкин|Джон Толкин]] әңгімесі бойынша | Актерлер = [[Мартин Фримен]]<br />[[Иэн Маккеллен]]<br />[[Элайджа Вуд]]<br />[[Ричард Армитидж]]<br />[[Энди Серкис]] | Композиторы = [[Говард Шор]] | Операторы = [[Эндрю Лесни]] | Компания = '''Киностудялар:''' * [[New Line Cinema]] * [[Metro-Goldwyn-Mayer]] * WingNut Films '''Таратушы:''' * [[Warner Bros.]] | Бюджеті = $ 745 млн (АҚШ доллары)<ref>[http://www.kinopoisk.ru/news/2502019/]</ref> | Мемлекет = [[Жаңа Зеландия]] <br />{{USA}} |Жыл = 2012—2014 |Келесі фильм = [[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақиналар әміршісі]] }} '''«Хоббит»''' — Дж. Р. Р. Толкиннің «[[Хоббит немесе барып, керi қайту]]» кітабы бойынша режиссёр [[Питер Джексон]]ның түсірген, үш бөлімнен тұратын фильмі. Трилогияның бөлімдері: * ''«[[Хоббит: Күтпеген саяхат]]»'' (The Hobbit: An Unexpected Journey, 2012) * ''«[[Хоббит: Смаугтың тақыры]]»'' (The Hobbit: The Desolation of Smaug, 2013) * ''«[[Хоббит: Бес әскердің шайқасы]]»'' (The Hobbit: The Battle of the Five Armies , 2014) == Трилогия == Фильм желісі [[Джон Рональд Руэл Толкин|Толкиннің]] «[[Хоббит немесе барып, керi қайту]]» кітабы бойынша экранға шықты. Бұл фильм кішкентай бойлы [[хоббит]] - [[Бильбо Бэггинс]]тің және 13 гномның "Жалғыз тауға" аттанар жолындағы бастан кешкен оқиғаларын көрсетеді. Сонымен қатар, атақты «[[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақиналар әміршісі]]» кинотрилогиясы "Хоббит" фильмі арқылы жалғасады.<br /> Барлық фильмдер 12 жастан асқан балаларға көруге арналған. === «Хоббит: Күтпеген саяхат» === Фильмнің алғашқы көрсетілімі 2012 жылдың 28 қараша күні Веллингтон ([[Жаңа Зеландия]])<ref>{{cite web|last=Bulbeck|first=Pip|title=Жаңазеландиялықтар "Хоббит: Күтпеген саяхатты" 28 қарашада тамашалайды|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/new-zealanders-see-hobbit-an-334183|work=The Hollywood Reporter|accessdate=24 September 2012|date=6 маусым 2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/6CjP3IUoV|archivedate=2012-12-07}}{{ref-en}}</ref> қаласында болды. Ал [[Қазақстан]], кинотеатрларында осы жылдың 17 желтоқсанында көрсетіле бастады.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0903624/releaseinfo IMDb — Шығарылым күні]{{ref-en}}</ref>. Бұл фильм секундына 48 кадрмен, 5K сапасында түсіретін "RED Epic" камерасымен түсірілген ең алғашқы фильм болып табылады. Туынды "[[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақианалар Әміршісі]]" секілді басталады. Кино Бильбо Бэггинс өзінің 111-ге толу туған күнін атап өтіп жатқан кезінде, фильмнің негізі болып табылатын өткен оқиғаны еске түсіруімен басталады. === «Хоббит: Смаугтың мекені» === Фильмнің желісі таудан өте отырып, арттарынан аңдып жүрген орктардан (бастап жүрген қорқынышты Болг) құтылып, Беорнның үйін паналаған гномдардың, Гендальф Сұрдың және Бильбоның жаңа оқиғалары жайлы пайымдайды. Гномдар мен хоббитті аман-есен солтүстікке шығарып салып, сиқыршы Дол Гулдур корғанына жол тартады. Сол жерде ол қара күштің иесі Некромантпен кездеседі, кейінірек ол "[[Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)|Сақианалар Әміршісіндегі]]" басты зұлым Саурон болып шығады. Осы уақытта гномдар мен Бильбо Қара орманда адасып жүреді. Бұл жерде олар алып өрмекшілермен алысады, содан кейін Трандуильдін эльфтеріне тұтқынға түседі. Бильбоның тапқырлығының арқасында бәрі абақтыдан қашып, өзен жағалауында орналасқан Эсгарот қаласына жетеді. Көптеген қиыншылықтардан кейін гномдар бұрынғы әмірліктері - Эреборға жетеді. Бильбо айдаһар Смаугтың қорғауындағы байлық орналасқан үңгірге кіреді. Сиқырлы сақина хоббитке айдаһар Смаугтан құтылыуға көмектеседі. === «Хоббит: Бестіктің шайқасы» === Айдаһар Смауг өзеннің жағалауындағы қалаға ұшып келе жатыр, ал Азог басқарған орктардың үлкен қолы жақындап келеді, жуырда үлкен бестіктің шайқасы басталады. Үшінші бөлімнің әлемдік көрсетілімі 2014 жылдың 1 желтоқсанында болды,<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/uk-30285364|title=Хоббит: Бестіктің шайқасы дүниежүзілік көрсетілімі|publisher=BBC|date=2014-12-01|lang=en}}</ref> ал Қазақстан көрермендері фильмдң 11 желтоқсанда тамашалады. == Жасалуы == === Режиссёр === Фильмнің режиссері болып, алдынғы трилогияның,"Сақиналар Әміршісінің" режисері [[Питер Джексон]] тағайындалмақшы болды. Алайда оның [[New Line Cinema]] компаниясымен қаражат жағынана келіспеушіліктері бұл ойды болдырмады. Джексон жобадан қуылды, ал студияда фильмді түсіру үшін уақыт та, сценарий да жетіспеді. Толкинның еңбектерін экранға шығару құқығы бар продюссер [[Сол Зэнц]] Джексонның жағына шығып, егер New Line 2009 жылға дейін түсірілім жұмыстарын бастамаса, оларды түсіру құқығынан айырып, Джексонмен бірге жаңа студия іздестіретінін жариялайды. [[Сурет:PeterJacksonCCJuly09.jpg|сүрмелі|Питер Джексон - фильмнің режиссері]] 2008 жылы екі жақ ымыраға келеді. Джексонға продюсердің орнын ұсынады, бұған екі жақта ырза болады. Ал режисер болып [[Гильермо дель Торо]] тағайындалды. Ол «[[Фавнның лабиринті]]» фильмінің, сонымен қатар «[[Хэллбой]]» дилогиясының авторы. Бұған дейін дель Торо Дж. Р.Р. Толкиннің стилінде жазылған шығармаларға селсоқ қарайтын еді, бірақ режиссер болып тағайындалғаннан кейін жұмысқа зор ынтамен кірісетіні туралы уәде берді.<ref>[http://valma.ucoz.ru/news/2008-05-19-15 «Хоббиттің» режиисері фэнтэзиді жек көреді.]{{ref-ru}}</ref> 2010 жылдың 30 мамырында, фильмнің бар құқығын сатып алған, [[Metro-Goldwyn-Mayer]] компаниясының түсірілімді бастауға қаражаты жетпей, Гильермо дель Торо жобадан шығады.<ref>[http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66547 Гильермо дель Торо ''Хоббитті' тастап кетті'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205043655/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66547 |date=2013-12-05 }}{{ref-en}}</ref> <blockquote>''«Түсірілімнің уақытының тұрақсыз ауысып отыруына байланысты, өмірімдегі ең қиын шешімді қабылдауға мәжбүр болдым. Мен Толкинның бай әлемінде 2 жылдай өмір сүрдім, мен онымен тыныс алдым және қалпына келтіру жұмыстарымен айналыстым, бірақ та үлкен өкінішпен мынандай керемет фильмдерді жарыққа шығарудан бас тартуға мәжбүрмін. Мен Питерге, [[Фрэн Уолш|Фрэнге]] және [[Филиппа Бойенс]]ке, New Line, [[Warner Bros.]] пен жұмыс жасаған тобыма үлкен ризашылығымды білдіремін! Маған бұндай әсем елде, ең жақсы кино түсірудің мамандарымен жұмыс істеу мәртебесі бұйырғанына мың алғыс айтамын, сондықтан да менің өмірім бұрынғыдай болмайды.»''</blockquote> Питер Джексон Гильермоның кетуі жайлы былай деді: <blockquote>''«Бізге Гильермоның кетуін көру өте қайғылы болды, бірақ та ол бізге бұрындары да кетеіні жайлы айтқан еді, сондықтан бұл шешімі күтпеген жерден болмады. Бұл фильмді түсіруі оның басқа жобаларына қауіп төндіргенін жақсы түсінеміз, себебі бұл жобаның аяқталу уақыты бізге байланысты емес еді. (…) Гильермо менімен және Фрэн, Филиппен бірге сценарийға байланысты жұмыстарын жалғастыра береді. Мен оның, сценарий толықтай дайын болғанша, 2-3 ай бізбен бірге жұмыс жасайтынына қуаныштымын. Осы аптада біз New Line және Warner-мен кездесіп, жобаның Гильермоның қолынан басқа режиссерге өтуін қарастырамыз.»''</blockquote> Дель Торо кетісімен, бастапқы жоба бойынша, режиссер орындығына Питер Джексон отырды. === Актерлық құрамы === [[Иэн Маккеллен]] және [[Энди Серкис]] алдыңғы жобада ойнаған [[Гэндальф]] және [[Голлум]]ның рөлдерін ойнауға,<ref>[http://www.theonering.net/torwp/2008/04/25/28747-guillermo-del-toro-chats-with-torn-about-the-hobbit-films/ Дель Торомен чат!]{{ref-en}}</ref> ал [[Хьюго Уивинг]] [[Элронд]]ты тағы да ойнауға келіседі.<ref>Журнал «[[Мир фантастики]]» — [http://www.mirf.ru/News/Troe_i_hobbit_11072.htm Трое и хоббит] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202175854/http://www.mirf.ru/News/Troe_i_hobbit_11072.htm |date=2014-02-02 }}{{ref-ru}}</ref> [[Бильбо Бэггинс]]ті ойнайтын басты үміткер болып, «[[Нарния естеліктері: Арыстан, мыстан және сиқырлы шкаф]]» фильмінде фавн Тумнустың рөлін ойнаған [[Джеймс Макэвой]] бекітілді. Бұл актермен көптеген келіссөздер жүргізіледі, бірақ та актер бұл рөлден бас тартты.<ref>[http://www.fantlab.ru/blogarticle1077 Гильермо Дель Торо «Хоббитке» қатысты жоспарларымен бөлісті] — Empire журналы, Ғажайып зертханасы{{ref-ru}}</ref> 2010 жылдың қазан айында бұл рөл, британдық «[[Шерлок (телесериал)|Шерлок]]» сериалында «[[Дәрігер Ватсон]]нның рөлін ойнаған, [[Мартин Фримен]]ге бұйырады. Бұл актермен де келісім сөздер бұрыннан жүргізіліп келген еді, ол бұл рөлден "Шерлок" сериалына байланысты баст тартып келді. Бірақ та "Хоббиттың" түсірілім уақыты өзгертіліп, актер осы рөлді алды.<ref>[http://www.newsru.com/cinema/18oct2010/hobbit2011.html «Хоббиттің» түсірілімі 2011 жылдың ақпанында басталды және бірден 3D форматында, Бильбоның рөлің Мартин Фримен ойнады— NEWSRu.Com]{{ref-ru}}</ref> Сонымен қатар басқа да актерлік құрам анықталған болатын. ([[#Басты рөлдерде|төменнен қараңыз]]). === Түсірілім барысы=== 21 наурыз 2011 жыл. [[Жаңа Зеландия]]да фильмнің екі бөлімінің түсірілімі басталды.<ref name="nv">[http://www.newlookmedia.ru/?p=14335 «Хоббит» басталды] «Жаңа көзқарас»{{ref-ru}}</ref> Түсірілім периоды 250 күндей уақытты алып 2012 жылдың ортасында бітуі керек болды. Маусым айының соңында бірінші түсірілім бөлігі аяқталды. 5 қыркүйек күні түсірілім кері басталып 15 желтоқсанға дейін жалғасты. Екінші бөлігі біткеннен кейін жұмысшылар 2013 жылдың қаңтарына дейін қысқы демалысқа кетті. 6 шілде, 2012 жыл. Питер Джексонның [[Facebook]]-тағы<ref>[http://www.facebook.com/PeterJacksonNZ Peter Jackson]{{ref-en}}</ref> жеке парақшасында жаңа мақала пайда болды. Бұл мақалада режиссер басты түсірілімнің аяқталғаны туралы жазды, сонымен қатар, түсірілім тобына алғысын білдірді (cөзіне қарағанда түсірілім күні 266 күнге дейін ұзартылған).<ref>[http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10151062342726558&set=a.10150238899061558.364437.141884481557&type=1&relevant_count=1 We made it!]{{ref-en}}</ref> 15 мамыр күні «Хоббит: Смаугтың мекені», «Хоббит: Бестіктің шайқасы» фильмдерінің қосалқы түсірілім күндері басталды, түсірілім 2014 жылдың соңында бітті. === Трилогияның бюджеті === 2007 жылы Warner жобадағы әрбір фильмге 150 миллион доллар жұмсаймыз деп болжады, бұл кезде Хоббит әлі дилогия еді (2 фильм). Жұмыс барысында Warner Bros. 3 Foot 7 Ltd. кинокомпаниясын шығарған еді. Бұл компанияның құжаттарына сүйінетін болсақ, жаңазеландиялық салық төлеушілер фильмнің өндірілуіне 98 миллион Жаңа Зеландия долларын жұмсаған екен. 2013 жылдың қазан айында фильмнің продюссерлері "Хоббит" трилогиясына "Сақиналар Әміршісі" трилогиясына кеткен қаражаттан екі-үш есе көп қаржы кетеінін жариялады ("Әміршінің" түсірілуіне 280 миллион, ал маркетингіне 145 миллион кеткен болатын). Бұл режиссердің фильмді 3D форматында және кадрдың жылдамдығын арттырып, 48 fps-пен түсіруіне байланысты болды. Студия фильмнің жасалуына 561 миллион доллар кеткені туралы жариялады, ал жұмыс әлі жүріп жатыр. 2014 жылдың наурыз айына қарай фильмге кеткен қаражат 745 млн. долларға дейін жетті. Компания Жаңа Зеландиядағы салықтың жеңілдіктеріне орай 122 млн. долларын қайтарып алды.<ref>{{Cite web|url = http://www.kinopoisk.ru/news/2502019/|title = «Хоббит» трилогиясы «Сақиналар әміршісіне» қарағанда 3 есет қымбат болып шықты|author = |date = 23.10.2014|publisher = }}{{ref-ru}}</ref> === Дизайны === Бұрын "Сақиналар Әміршісі" трилогиясында жұмыс жасаған Джон Хоу мен Алан Ли жаңа трилогияның дизайнын жасауға тағайндалды. Сонымен қатар дизайны Гильермо Дель Тороның қатысуымен жасалатын болды. Дель Тороның айтуы бойынша, Хоббитың дизайны алдынғы трилогияға мүлдем ұқсамайды екен. Мысалға, эльфтер мен орктардың түрлері "Сақиналар Әміршісіндегі" достарына қарағанда қатты айырмашылықтары бар. Бұнымен қоса Питер Джексон да көптеген жылдар бойы зерттеген жұмыстарына сүйене отырып, дель Торо жасаған дизайнға өзіндік үлестерін қосты.<ref>{{cite web|url=http://www.henneth-annun.ru/index.php/dilogiya-hobbit/|title=Бәрі де Хоббит жайлы|author=Хеннет Аннун|date=|work=|publisher=|accessdate=2012-11-02|lang=|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BwTqc9yB|archivedate=2012-11-05}}{{ref-ru}}</ref> Дель Торо «Хэллбой» және «Фавн лабиринті» фильмдерінде жұмыс жасай отырып мол тәжірбие жинаған болатын. ==== Қару-жарақтар==== Қару жарақтардың дизайны бұрын болған қаруларға сүйене отырып жасалынған. Басқа қарулармен қатар, бұрын "Сақиналар Әміршісі" фильмінде қолданылған "Бізгек" қанжары бар. Бұл қаруды қартайғаннан кейін, Бильбо немересі Фродоға береді, сонымен қатар Гэндальфтын қылышы [[Гламдринг]]те бар. Екі қылыштың да тарихи прототипі бар: Бізгек ежелгі "спарта" жауынгерлерінің қылышына ұқсайды, ал Гэндальфтың қаруы қола дәуіріндегі және Батыс Еуропадағы қылышқа ұқсайды.<ref>{{cite web|url=http://ludota.ru/hobbit-srednevekovoe-oruzhie-v-filme.html|title=Хоббит. Фильмдегі ортағасырлық қарулар|author=Николай Чеботарев|archiveurl=http://www.webcitation.org/6ES3RLGiI|archivedate=2013-02-15}}{{ref-ru}}</ref> == Басты рөлдерде == Төменде фильмге түскен актерлер тізімі көрсетілген<ref>[http://www.the-hobbit-movie.com/ The Cast So Far] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227211207/http://the-hobbit-movie.com/ |date=2013-12-27 }}{{ref-en}}</ref><ref>[http://www.eofftv.com/eofftv/index.php5?title=Хоббит: Күтпеген саяхат (2012)]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}}</ref>: {| class="wikitable" cellpadding="5" cellspacing="5" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Кейіпкер!! Актёр |- | [[Бильбо Бэггинс]] || [[Мартин Фримен]] |- | [[Бильбо Бэггинс]], қарт кезінде || [[Иэн Холм]] |- | [[Гэндальф|Гэндальф Сұр]] || [[Иэн Маккеллен]] |- | [[Элронд]] || [[Хьюго Уивинг]] |- | [[Голлум]] (образы және дыбысы) || [[Энди Серкис]] |- | [[Галадриэль]] || [[Кейт Бланшетт]] |- | [[Торин Дубощит]] || [[Ричард Армитидж]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Балин]] || [[Кен Стотт]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Бофур]] || [[Джеймс Несбитт]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Глоин]], [[Гимли]]дің әкесі / Тролль Уильям (дыбысы) || [[Питер Хэмблтон]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Дори]] / Тролль Берт (дыбысы)|| [[Марк Хэдлоу]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Нори]] || [[Джед Брофи]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Кили]] || [[Эйдан Тёрнер]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Фили]] || [[Дин О’Горман]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Двалин]] || [[Грэм Мактавиш (кинотрилогия)|Грэм Мактавиш]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Оин]] || [[Джон Каллин]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Бомбур]] || [[Стивен Хантер]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Ори]] || [[Адам Браун]] |- | [[Гномы (Средиземье)|Бифур]] / Тролль Том (дыбысы) || [[Уильям Кирхер]] |- | [[Фродо Бэггинс]] || [[Элайджа Вуд]] |- | [[Радагаст Құба]] || [[Сильвестр Маккой]] |- | [[Саруман|Саруман Ақ]] || [[Кристофер Ли]] |- | [[Смауг]] / [[Саурон|Некромант]]|| [[Бенедикт Камбербэтч]] |- | [[Список орков Средиземья|Басты Гоблин]] || [[Барри Хамфрис]] |- | [[Трандуил]] || [[Ли Пейс]] |- | [[Леголас]] || [[Орландо Блум]] |- | [[Гномдар|Трор]] || [[Джеффри Томас]] |- | [[Гномдар|Траин II]] || [[Майкл Мизрахи]] |- | Линдир, [[Ривенделл]] эльфі|| [[Брет Маккензи]] |- | [[Орки (Средиземье)|Азог]] || [[Ману Беннетт]] |- | [[Список орков Средиземья|Гоблин]] || [[Джеймс Тревена-Браун]] |- | [[Список орков Средиземья|Гоблин]] || [[Рене Катальдо]] |- | [[Орки (Средиземье)|Больг]] || [[Конан Стивенс]] |- | Тролль Том|| [[Уильям Кирхер]] |- | Тролль Уилльям|| [[Питер Хэмблтон]] |- | Тролль Берт|| [[Марк Хэдлоу]] |- | Язнег|| Джон Роулс |- | Ворриворт, Ширдың хоббиті|| Тимоти Бартлетт |- | Жас Траин|| Томас Робинс |- | Тауриэль|| [[Эванджелин Лилли]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} preq4od0o24tcuq6ecsdguat2uu43h9 0 529953 3609573 3459867 2026-05-27T09:54:22Z ~2026-31573-44 181784 Хоббит немесе барып қайту дегеннің орнына "Хоббит яки анда-мұнда" деп аударуды ұсынамын 3609573 wikitext text/x-wiki {{Әдеби шығарма |Атауы = Хоббит яки анда-мұнда |Сурет = The Hobbit - title page of first American print.jpg |Сурет сипаттамасы = американдық алғашқы басылымының титулдық беті |Жанр = [[балалар әдебиеті]], [[фэнтези]] |Авторы = [[Джон Рональд Руэл Толкин|Джон Р. Р. Толкин]] |Түпнұсқа тілі = ағылшын |Жазылды = |Жариялануы = [[1937]] |Жеке басылым = |Баспа = Allen & Unwin |isbn = |Аударма = |Алдыңғысы = |Келесі = |Lib = |Уикикітап = Хоббит, или Туда и обратно |Шынайы атауы=The Hobbit, or There and Back Again}} '''«Хоббит яки анда-мұнда»''' ({{lang-en|The Hobbit, or There and Back Again}}) — ағылшын жазушысы [[Джон Роналд Руэл Толкин|Джон Р. Р. Толкиннің]] [[фэнтези]] жанрында жазылған және бірінші нұсқасы [[1937 жыл|1937]] жарық көрген романы. [[Сақиналар әміршісі (роман)|Сақиналар әміршісі]] атты жалғасы бар. == Қысқаша мазмұны == Романның негізгі кейіпкері - [[Билбо Беггинс|Бильбо]] атты [[хоббиттер|хоббит]]. Бұл кейіпкер тыныш өмірге үйренген, хоббит үңгірінде тыныштықта тұратын. Бірақ бір күні оның өмірі күрделі, аяқтан басқа айналған өзгеріске ұшырайды: бұл [[Ергежейлілер (Жерорта)|ергежейлілермен]] бірге Жалғыз тауға сапар. Бұрында таудың ішінде гномдардың корольдігі болатын, бірақта ол [[Смауг]] атты айдаһармен тонатылып, басылып алынған. Гномдардың сапарының мақсаты, тауды өздеріне қайтару, себебі олардың арасында Дара таудың нағыз корольі Еменсауытты Торин болатын. Сапарда тағыда сиқыршы Гэндадьф қатысты. Гэндальф болмаса, Билбо хоббит үңгірінде тыныш өмір сүре беруші еді, себебі Гэндальфтің өзі Бильбоны Торинға ұсынған. Сапарда басты кейіпкерлер көптеген қиындықтарға тап болады: оларды трольдар тағамда дайындаған, гоблиндар тұтқындаған, дәу қасқырлар мен өрмекшілер қуатын, эльфтер тұтқындап түрмеде ұстайтын. Бірақ барлық кезде де Бильбо мен Гэндальфтің көмегімен роман кейіпкерлері қиындықтары жеңеді. Гоблиндардың үңгірлерінде Бильбо мен гномдар бөлініп кетеді, себебі кішілерді гномдар тұтқынға алады. Бильбо аман қалады, бірақ та таудың одан терең жағына құлайды. Есін жиғанда алдынан алтын сақинаны табады. Бұл Голлум атты кері кейіпкердің сақинасы болатын. Сақинаны киген адам басқаларға көрінбейтін болатын. Дара тауға жеткенде кейіпкерлер таудың байлығын қайтарғысы келетін, бірақ та айдаһарды оятып жібереді. Айдаһар таудан ұшып шығып гномдарды іздейді, бірақ таба алмай жақын арадағы "Көлді қала" ауылына ұша кетеді. Қала толығымен айдаһардың отынан күйіп кетеді, бірақта Бард атты тұрғын мерген айдаһарды оның әлсіз жеріне атып, өлтіреді. Сонымен барлық байлық Торин мен оның тобына беріледі. Ауылдың тұрғындары, эльфтармен бірге Дара тауға барып алтынның біраз бөлігін сұрайды, бірақта Еменсауытты Торин оларға ештеңе бұйырмайды. Осы арада айдаһардың өлгенін естіп, орктар мен гоблиндар келеді. Осы арада бес корольдіктің шайқасы басталады: бір жақтан орктар мен гоблиндер, ал екінші адамдар, эльфтар және гномдар. Гномдар жеңілген, бірақ та Торинде ауыр жарақаттанады. Билбо Гэгдальфпен бірге аулына оралады, бірақ оның үйындегі барлық зат сатылымда тұрады. Себебі оның жоқ кезінде адамдар оны өлген деп санаған. Бильбо гномдардан бірақ алтын алған, бірақ хоббиттерде бұл үлкен капитал болатын. Жайғасып, Бильбо өзінің Барып қайту романын жаза бастайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша әдеби шығармалар]] [[Санат:Романдар]] 1upl3ipf6atpxntdbgdld7zj3qcqefm 3609575 3609573 2026-05-27T10:12:45Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-31573-44|~2026-31573-44]] ([[User talk:~2026-31573-44|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3235943 wikitext text/x-wiki {{Әдеби шығарма |Атауы = Хоббит немесе барып қайту |Сурет = The Hobbit - title page of first American print.jpg |Сурет сипаттамасы = американдық алғашқы басылымының титулдық беті |Жанр = [[балалар әдебиеті]], [[фэнтези]] |Авторы = [[Джон Рональд Руэл Толкин|Джон Р. Р. Толкин]] |Түпнұсқа тілі = ағылшын |Жазылды = |Жариялануы = [[1937]] |Жеке басылым = |Баспа = Allen & Unwin |isbn = |Аударма = |Алдыңғысы = |Келесі = |Lib = |Уикикітап = Хоббит, или Туда и обратно |Шынайы атауы=The Hobbit, or There and Back Again}} '''«Хоббит немесе барып қайту»''' ({{lang-en|The Hobbit, or There and Back Again}}) — ағылшын жазушысы [[Джон Роналд Руэл Толкин|Джон Р. Р. Толкиннің]] [[фэнтези]] жанрында жазылған және бірінші нұсқасы [[1937 жыл|1937]] жарық көрген романы. [[Сақиналар әміршісі (роман)|Сақиналар әміршісі]] атты жалғасы бар. == Қысқаша мазмұны == Романның негізгі кейіпкері - [[Билбо Беггинс|Бильбо]] атты [[хоббиттер|хоббит]]. Бұл кейіпкер тыныш өмірге үйренген, хоббит үңгірінде тыныштықта тұратын. Бірақ бір күні оның өмірі күрделі, аяқтан басқа айналған өзгеріске ұшырайды: бұл [[Ергежейлілер (Жерорта)|ергежейлілермен]] бірге Жалғыз тауға сапар. Бұрында таудың ішінде гномдардың корольдігі болатын, бірақта ол [[Смауг]] атты айдаһармен тонатылып, басылып алынған. Гномдардың сапарының мақсаты, тауды өздеріне қайтару, себебі олардың арасында Дара таудың нағыз корольі Еменсауытты Торин болатын. Сапарда тағыда сиқыршы Гэндадьф қатысты. Гэндальф болмаса, Билбо хоббит үңгірінде тыныш өмір сүре беруші еді, себебі Гэндальфтің өзі Бильбоны Торинға ұсынған. Сапарда басты кейіпкерлер көптеген қиындықтарға тап болады: оларды трольдар тағамда дайындаған, гоблиндар тұтқындаған, дәу қасқырлар мен өрмекшілер қуатын, эльфтер тұтқындап түрмеде ұстайтын. Бірақ барлық кезде де Бильбо мен Гэндальфтің көмегімен роман кейіпкерлері қиындықтары жеңеді. Гоблиндардың үңгірлерінде Бильбо мен гномдар бөлініп кетеді, себебі кішілерді гномдар тұтқынға алады. Бильбо аман қалады, бірақ та таудың одан терең жағына құлайды. Есін жиғанда алдынан алтын сақинаны табады. Бұл Голлум атты кері кейіпкердің сақинасы болатын. Сақинаны киген адам басқаларға көрінбейтін болатын. Дара тауға жеткенде кейіпкерлер таудың байлығын қайтарғысы келетін, бірақ та айдаһарды оятып жібереді. Айдаһар таудан ұшып шығып гномдарды іздейді, бірақ таба алмай жақын арадағы "Көлді қала" ауылына ұша кетеді. Қала толығымен айдаһардың отынан күйіп кетеді, бірақта Бард атты тұрғын мерген айдаһарды оның әлсіз жеріне атып, өлтіреді. Сонымен барлық байлық Торин мен оның тобына беріледі. Ауылдың тұрғындары, эльфтармен бірге Дара тауға барып алтынның біраз бөлігін сұрайды, бірақта Еменсауытты Торин оларға ештеңе бұйырмайды. Осы арада айдаһардың өлгенін естіп, орктар мен гоблиндар келеді. Осы арада бес корольдіктің шайқасы басталады: бір жақтан орктар мен гоблиндер, ал екінші адамдар, эльфтар және гномдар. Гномдар жеңілген, бірақ та Торинде ауыр жарақаттанады. Билбо Гэгдальфпен бірге аулына оралады, бірақ оның үйындегі барлық зат сатылымда тұрады. Себебі оның жоқ кезінде адамдар оны өлген деп санаған. Бильбо гномдардан бірақ алтын алған, бірақ хоббиттерде бұл үлкен капитал болатын. Жайғасып, Бильбо өзінің Барып қайту романын жаза бастайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша әдеби шығармалар]] [[Санат:Романдар]] c6intlqcryw7vugeskc6uoz5t4xumxf 0 530686 3609477 2867482 2026-05-26T20:40:24Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609477 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Кеңес Дүйсекеұлы Дүйсекеев |Атауы = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туылған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 10.02.1946 |Туған жері = [[ҚазКСР]], [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Қазалы ауданы|Қазалы ауданыда}}, [[Пірімов]] |Қайтыс болған күні = 09.07.2020 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}} |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандықтары = сазгер |Дауыс түрі = |Аспаптары = |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} |Сайты = }} '''Кеңес Дүйсекеұлы Дүйсекеев ''' ([[10 ақпан]] [[1946 жыл]], [[Қызылорда облысы]], [[Қазалы ауданы]], [[Пірімов]] ауылы - [[9 шілде]] [[2020 жыл]], [[Алматы]]) — [[композитор]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері]] ([[1994]]). [[парасат ордені|Парасат]], [[құрмет ордені|Құрмет]] ордендерінің иегері. [[Қазақ ұлттық өнер академиясы]]ның [[профессор]]ы. == Өмірбаяны == Кеңес Дүйсекеұлы Дүйсекеев 1946 жылы 10 ақпанда Қызылорда облысында дүниеге келген. [[Әлімұлы]] тайпасының [[Төртқара]] руынан шыққан.<ref>{{cite web | url=https://aqmeshit-zhastary.kz/zanalyk/6684-men-sazger-emes-kompozitormyn.html | title="Ақмешіт жастары" Қызылорда облыстық жастар газеті МЕН САЗГЕР ЕМЕС, КОМПОЗИТОРМЫН}}</ref> Композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1994 ж.). Алматы консерваториясын бітірген (1974 ж.). 1974-1976 жылдары “Гүлдер” ансамблінің бас дирижері және музыка жетекшісі, 1976-1979 жылдары “Қазақконцерт” гастрольдік-концерт бірлестігінің музыка жетекшісі, 1975-1984 жылдары Қазақ теледидары музыка редакциясының бас редакторы болып қызмет атқарған. Дүйсекеевтің жетекшілігімен “Тамаша”, “Халық — талант қайнары”, “Шабыт”, “Жастарға арналған музыкалық кештер”, “Музыка әлемінде”, т.б. теледидарлық бағдарламалар шығарылды. 1984- 1997 жылдары Қазақстан мемлекеттік телерадио комитеті эстрадалық-симфония оркестрінің көркемдік жетекшісі және бас дирижері болды. 1997 жылдан “Қазақконцерт” гастрольдік-концерт бірлестігінің көркемдік жетекшісі. Ол – “Толғау” симфониясының (1984), “Жалаңтөс батыр” симфония поэма-картинасының (1996), “О, дүние” кантатасының (1997), “Жыл мезгілдері” романстар циклінің (1991), “Мәди”, “Аққу Жібек” мюзиклінің, “Алдар көсе” опереттасының, симфония-концерттер, аспаптарға арналған концерттер, камералық оркестрге шығармалар, соната, рапсодия, вариациялар және 200-ден астам әндердің авторы. Дүйсекеев әндерін [[Роза Қуанышқызы Рымбаева|Р. Рымбаева]], [[Нағима Қабылқызы Есқалиева|Н. Есқалиева]], [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова|М. Жүнісова]], [[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков|А. Мейірбеков]], [[Нұрлан Әлтайұлы Өнербаев|Н. Өнербаев]], [[Майра Тұрлыбекқызы Дәулетбақова|М. Дәулетбақова]] т.б. әншілер орындап жүр. == Марапаттары == * 1994 жылы "Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген өнер қайраткері" құрметті атағымен марапатталды. * 2005 жылы "Құрмет" орденімен марапатталды. * 2014 жылы "Парасат" ордені берілген. * Қазақ Ұлттық Өнер университетінің профессоры. * 2016 жылғы ҚР тұңғыш президенті - Елбасының мәдениет саласы бойынша мемлекеттік степендия иегері. == Отбасы == Жұбайы - Дүйсекеева Баян Кеңесқызы (1947 ж.т.), республикалық медициналық училищесі педагогы. Ұлы - Дүйсекеев Нұркен Кеңесұлы (1976 ж.т.). Немерелері - Дүйсекеев Дәурен Нұркенұлы (2001 ж.т.), Дүйсекеев Дінмұхамед Нұркенұлы (2008 ж.т.).<ref>{{cite web | url=http://alashainasy.kz/omir/kenes-duysekeulyi-duysekeev-49111/ | title=Алаш айнасы. Кеңес Дүйсекеұлы Дүйсекеев}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{бастама}} [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] 18bmdwylj8abhwg3il8pepq931dnio5 0 530755 3609629 3033072 2026-05-27T10:42:13Z 1nter pares 146705 3609629 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Эмилия Кларк |шынайы есімі = Emilia Clarke |сурет = Emilia Clarke Dior Rose des Vents.jpg |сурет ені = 280px |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні = 23.10.1986 |туған жері = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{актриса|Ұлыбритания}} |азаматтығы = {{GBR}} |белсенді жылдары = 2007 - осы уақыт |бағыты = |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = 3592338 |сайты = }} '''Эмилия Кларк''' ({{lang-en|Emilia Clarke}}, [[23 қазан]] [[1986 жыл]]ы) — британдық актриса, «[[Тақтар ойыны]]» телесериалында Дейенерис Таргариен рөлімен əлемге əйгілі болды. == Өмірбаяны == [[Лондон]]да дүниеге келген, ал балалық шағын Беркшир қаласында өткізді. Əкесі театрда жұмыс істеді, ал анасы жеке кəсіпкер болды. Лондонның драма театрында білім алды. Оқу кезінде көптеген қойылымдарда ойнады: Awake and Sing, The Hot L Baltimore, Wild Honey драмаларында, Гамлет, Эмилия Галотти, The Changeling трагедияларында, Пигмалион, Сон в летнюю ночь, Ревизор, A Flea In Her Ear комедияларында жəне Sense пьесасында. 2010 жылы «Тақтар ойыны» телесериалында Дейенерис Таргариен рөлін алды. EWwy Award сыйлығына 2011 жылы Entertainment Weekly журналында ие болды. == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat-inline|Emilia Clarke|Эмилия Кларк}} * {{imdb name|id=3592338|name=Эмилия Кларк}} * [http://www.samaritans.org/default.aspx?page=7959 Эмилия Кларктың қатысуымен Lisa’s story бейнесі]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ksz329qbj4q09hje50zhlhbtsi76yx8 0 531259 3609628 2230030 2026-05-27T10:41:57Z 1nter pares 146705 3609628 wikitext text/x-wiki <big>'''Оскар Шиндлер'''</big> - 1908 жылы 28 сəуірде Австро-Венгрия империясында туды. Холокост кезінде 1200 ден астам еврейлерді құтқарған неміс жеке кəсіпкері. Оның тарихы жəне істеген істері 《 Ковчег Шиндлера 》 жəне осы кітап бойынша жасалған фильм көмегімен есімізде мəңгілікке қалады. == Өмірбаяны == Оскар Шиндлер католиктік отбасыда, Ханс Шиндлер жəне Франциски Лузер жан ұясында дүниеге келді. Бір уақыт Шиндлер капиталист өмірімен өмір сүрді, яғни ол ақшаны басты құндылық деп есептеді. [[Екінші Дүниежүзілік соғыс]]тың басталған жылы ол металлдан жасалған ыдыс-аяқ өндіретін зауыт ашты. Бірақ, біраз уақыт өткеннен кейін оның ойы өзгереді. Ол Краковтағы геттодағы рейдтың куəгері болғаннан кейін ол гитлерлық режимінің барлық жаман жағын көріп, ол еврейлерді қорғайды. Өзінің бухгалтерінің - Ицхак Штерн кеңесі бойынша Оскар Шиндлер жоғары дəрежелі немістерден өзінің зауыттарына еврейлерді сатып алуды көздеді. Бұдан кейін Шиндлер көмегімен құтқарылған еврейлер 《 евреи Шиндлера 》 деп əлемге танымал болды. Орташа есеппен Шиндлер құтқарған адам саны 1200 адам ( 800 еркек, 300 əйел, 100 бала ). Бұл тізім Амон Гëт хатшысымен - Митек Пемпермен жазылған. Соғыс басталғанда Пемперға 19 жас ғана болды жəне ол хатшы мамандығына оқыған. Краковта еврейлік геттоның пайда болуынан кейін ол оның клеркі болды. Соғыстан кейін 1958 жылы Аугсбургқа көшіп, неміс азматтығын алады. 1948 жылы Оскар Шиндлер жəне Эмилия Шиндлер Аргентинаға көшеді. Бірақ, 10 жыл өткеннен кейін ол ФГР қайта келеді. Өзінің өмірінің ақырғы күндерін кедейлікте өткізді. pjnqdmx9n6aaddb0h4jdrp2sudj9xzu 0 531596 3609634 3331954 2026-05-27T10:43:36Z 1nter pares 146705 3609634 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі =Стивен Ён |шынайы есімі = Юн Санъёп |сурет = Steven_Yeun_2016.jpg |туған күні = 21.12.1983 |туған жері = [[Сеул]], [[Корея Республикасы]] |мамандығы ={{актер|АҚШ}} |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары =[[2007]] — <small>қазіргі уақытқа шейін<small> }} '''Стивен Ён''' (ағылш. Steven Yeun, кор. 스티븐 연, 21 желтоқсан 1983, Сеул, Оңтүстік Корея) — шығу-тегі корейлік болып келетін америкалық актёр, «Ходячие мертвецы» телесериалында Гленн рөлімен әйгілі. == Өмірбаяны == Стивен Ён Сеулда дүниеге келіп, Трой қаласы, Мичиган штатында өседі. Жоғарғы білімін Kalamazoo College алады. Оқудан кейін Чикагоға көшіп, театрда актерлік шеберлікті оқиды, сөйтіп Second City мен жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Чикагода өз мақсатына жеткеннен кейін Лос-Анджелеске көшеді. Әлі күнге дейін осы қалада тұрып жатыр. 2010 жылдан бастап «Ходячие мертвецы» телесериалында түсірілді. Өз рөлінің арқасында «Сатурн» премиясына номинадталған. === Дереккөздер === {{дереккөздер}} [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ён,_Стивен Википедиядағы мақала] ny9ag29oygndhqxv35tngrdw4qyz6fp 0 531814 3609579 2384928 2026-05-27T10:16:53Z 1nter pares 146705 3609579 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Николай Костер-Вальдау |шынайы есімі = Nikolaj Coster-Waldau |сурет = Nikolaj_Coster-Waldau_14.jpg |туылған күні =24.07.1970 |туылған жері =[[Рудкобинг]], [[Дания]] |мамандығы =актер,сценарист,продюсер,режиссер |азаматтығы = {{flagicon|Дания}} |белсенді жылдары =[[1994]] — <small>қазіргі уақытқа шейін<small> }} '''Николай Костер-Вальдау''' (дат. Nikolaj Coster-Waldau; туғ 27 шілде 1970) — даттық актёр. == Өмірбаяны == Николай Костер-Вальдау Данияда туып, өсіп, қазіргі уақытқа дейін тұрып келеді. 1989-1993 жылдары арасында Копенгагендегі Ұлттық мектебінде білім алады. === Жеке өмір === Гренладық актриса [[Nukâka Motzfeldt]]ке үйленген. Балалары: екі қызы, Саффина және Филлипа. === Шығармашылығы === Бетти Нансен театрында Костер-Вальдау Шекспирдің «Гамлет» пьесасында Лаэрта рөлімен тұңғыш рет сахнаға шықты. 2001 жылы Ридли Скоттың «Чёрный ястреб» кинофильмінде мастер-сержант Гэри Айфен Гордонның рөлін сомдады. Ал 2005 жылы сол Ридли Скоттың «Царство небесное» кинофильмінде ауылдық шерифтың рөлін ойнаған. 2009 жылы Николай Костер-Вальдаудің НВО каналының «Игра престолов» телесериалында Джейме Ланнистер рөлін ойнайтындығы жарияланды. === Дереккөздер === {{дереккөздер}} [https://ru.wikipedia.org/wiki/Костер-Вальдау,_Николай Википедиядағы мақала] h8d15unkl15294lyb37w7wj4iqg9rjo 0 533731 3609632 3403087 2026-05-27T10:43:10Z 1nter pares 146705 3609632 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Скотт Едкинс |шынайы есімі = Scott Adkins |сурет = Scott Adkins Hector.jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = Scott Adkins |туған күні = 17.05.1976 |туған жері = {{ENG}}, [[Саттон Колдфилд]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{актер|Ұлыбритания}} |азаматтығы = {{GBR}} |белсенді жылдары = 1998 – қазіргі уақыт |бағыты = жекпе-жек жанрындағы фильмдер, атыс-шабыс |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = 0012078 |сайты =scottadkins.com }} '''Скот Едкинс''' ({{lang-en|Scott Adkins}}) — жекпе-жек өнері жанрындағы ағылшындық [[актер]]. Өзінің «[[Талассыз 2|Талассыз]]» фильмдер сериясындағы және «[[Жанқиярлар 2]]<nowiki/>» фильміндегі рөлдерімен танымал. == Өмірбаяны == Скотт Едкинс [[1976 жыл]]ы 17 маусымда Саттон Колдфилд қаласында, бірнеше ұрпағы қасапшы болған отбасында дүниеге келген. Ол ағасы Крейгпен бірге, Джон мен Джанет Эдкинстың орта шаруалы отбасында тәрбиеленген. Скот Епископ Вессей атындағы Саттон Колдфилдтегі орта мектепте оқиды. Ол мектепте үлгілі оқушылар қатарынан емес болатын. Өзі жайында ол былай деген: «түнде ата-анам ұйықтаған кезде, мен баспалдақпен төмен түсіп, түні бойы фильмдер көретін едім, ал сабақта қалғып отыратынмын». Бала кезінен Скот әртүрлі спорт түрлерімен айналысқан, бірақ ол 10 жасқа толғанда әкесі оны ағасымен бірге жергілікті дзюдо мектебіне жібереді. Скот жекпе-жек «ауруына» шалдығады. «Жекпе-жек өнері менің ой-санамды жаулады! Ол менің өмір бойы іздеген дүнием еді» деген екен бір сұхбатында. Ол [[Брюс Ли]] сияқты жекпе-жек шеберлеріне еліктеп өсті. Скотт кейіннен Голливудке қызыға бастады. Ол Саттон Колдфилдтегі колледж драма сыныбына жазылады. Өзі ұялшақ жігіт болса да, Скотт көрермен алдына керемет қиындықпен шығып жүрді. «Мен оны жасағым келетінін білетінмін, бірақ ол мен үшін тозақтан бетер қорқынышты еді». Әйтеуір, 21 жасында, Скоттқа Веббер Дугластағы беделді Өнер Драма Академиясынан орын ұсынылады. <ref>{{cite web|url=http://twitchfilm.com/2014/07/scott-adkins-and-wu-jing-in-first-special-force-wolf-warrior-teaser.html|title=Scott Adkins And Wu Jing In First SPECIAL FORCE: WOLF WARRIOR Teaser|date=2014-07-25|publisher=Twitch Film|accessdate=2014-08-07}}</ref>Алайда, ол кедей студент болғандықтан, оқуын аяқтай алмай кетуге мәжбүр болады. Ол өте жабығып, барлығы бітті деп ойлады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kwj101l1boqjpytuarka2hecdks5tt2 0 534219 3609577 3494094 2026-05-27T10:16:15Z 1nter pares 146705 3609577 wikitext text/x-wiki '''Дэвид Э. Дж. (Энди) Сэмберг''' (англ. David A.J. «Andy» Samberg, [[18 тамыз]] [[1978 жыл|1978 жылы]] туылды<ref>[https://24smi-org.turbopages.org/24smi.org/s/celebrity/17557-endi-semberg.html Энди Сэмберг. СМИ24.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224150820/https://24smi-org.turbopages.org/24smi.org/s/celebrity/17557-endi-semberg.html |date=2022-02-24 }}</ref>) — американдық комик, актер, сценарийші және музыкант. The Lonely Island тобының мүшесі, Saturday Night Live (2005—2012) комедиялық шоудың бұрыңғы мүшесі. «[[Эмми]]<nowiki/>» және «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» жүлделерінің лауреаты{{Музыкант |Есімі = Энди Сэмберг |Атауы = {{lang-en|Andy Samberg}} |Сурет = Andy Samberg by David Shankbone.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = Дэвид Эндрю Сэмберг |Туған күні = 18.08.1978 |Туған жері = [[Беркли]], Аламида, [[Калифорния]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = [[2001]]- қазіргі уақыт |Мемлекет = {{USA}} |Мамандықтары ={{әнші|АҚШ}}, {{актер|АҚШ}}, [[сценарийші]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = |Жанрлары = комедиялық [[хип-хоп]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = The Lonely Island |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = [[Алтын глобус]] (2014) |Сайты = {{URL|1=http://http://www.thelonelyisland.com/|2=thelonelyisland.com}} }} == Өмірбаяны == Ол [[мұғалім]], Мэрджи Мэрроу және фотограф, Джо Сэмберг отбасысында Калифорнияда дүниеге келген. Оның атасы, Альфред. Дж. Мэрроу Американдық еврейлер конгрессінің төрағасы болды. 2013 жылдың 21 қыркүйегінде ол арфашы Джоанна Ньюспен бірге некелерін қияды. Энди MTV Movie Awards 2009 жылдық церемонияның жүргузушісі болды. == Дискография == '''The Lonely Island''' тобының құрамында * ''Incredibad'' (2009) * ''Turtleneck & Chain'' (2011) * ''The Wack Album'' (2013) * ''Popstar: Never Stop Never Stopping'' (2016) == Фильмдер тізімі == {| class="wikitable sortable" !Жыл ! !Қазақша атауы !Түпнұсқа атауы !Рөл |- |2004 |<small>тф</small> |Канал 101 |''Channel 101'' |Джонни Райс |- |2003—2004 |<small>с</small> |— |''The ’Bu'' |Аарон |- |2005 |<small>с</small> |— |''House of Cosbys'' |<abbr>Toothpaste Cosby</abbr> |- |2005 |<small>с</small> |Бая |''Arrested Development'' |режиссердің көмекшісі |- |2005—2012 |<small>с</small> |Субботним вечером в прямом эфире |''Saturday Night Live'' |различные роли |- | rowspan="" |2007 |<small>ф</small> |Лихач |''Hot Rod'' |Род Кимбл |- |2008 |<small>с</small> |Хулиганы |''Human Giant'' |Джонатан |- |2008 |<small>мф</small> |Мартышки в космосе |''Space Chimps'' |<abbr>Хэм III</abbr> |- | rowspan="" |2008 |<small>ф</small> |Будь моим парнем на пять минут |''Nick and Norah's Infinite Playlist'' |үйсіз жігіт |- | rowspan="" |2009 |<small>ф</small> |Сені сүйемін, жігітім |''I Love You, Man'' |Робби Клэйвен |- |2009 |<small>мф</small> |Облачно, возможны осадки в виде фрикаделек |''Cloudy with a Chance of Meatballs'' |<abbr>Брэнт бала</abbr> |- |2009—2011 |<small>мс</small> |Американский папаша! |''American Dad!'' |<abbr>Антихрист</abbr> |- |2010 |<small>тф</small> | |''Freaknik: The Musical'' |<abbr>Чед</abbr> |- |2010 |<small>с</small> | |''The Sarah Silverman Program'' |Трой |- |2010 |<small>с</small> | |''Parks and Recreation'' |Карл Лортнер |- |2011—2017 |<small>мс</small> | |''Adventure Time'' |<abbr>Party Pat</abbr> |- | rowspan="" |2011 |<small>ф</small> | |''Friends with Benefits'' |Куинси |- | rowspan="" |2011 |<small>ф</small> |Сенде қанша? |''What’s Your Number?'' |Джерри Пэрри |- |2012 |<small>с</small> | |''Portlandia'' |Энди |- | rowspan="" |2012 |<small>ф</small> | |''Celeste & Jesse Forever'' |Джесси Абрамс |- |2012 |<small>с</small> |Студия 30 |''30 Rock'' |камео |- | rowspan="" |2012 |<small>ф</small> |Бұл менің балам |''That’s My Boy'' |Тодд Питерсон/Хан Соло Бергер |- | rowspan="" |2012 |<small>ф</small> |Күзетшілер |''The Watch'' |участник оргии (<small>камео</small>) |- |2012—2013 |<small>с</small> | |''Comedy Bang! Bang!'' |в роли самого себя |- |2012 |<small>мф</small> | |''Hotel Transylvania'' |<abbr>Джонатан</abbr> |- |2012 |<small>с</small> |Куку |''Cuckoo'' |Дэйл «Куку» Эшбрик |- |2012 |<small>мс</small> | |''SpongeBob SquarePants'' |<abbr>полковник Карпер</abbr> |- | rowspan="" |2013 |<small>ф</small> |Сыныптастар 2 |''Grown Ups 2'' |чирлидер |- | rowspan="" |2013 |<small>ф</small> | |''The To Do List'' |Ван Кинг |- |2013 |<small>с</small> |Жынды |''The Awesomes'' |<abbr>Kid Crab</abbr> |- |2013—2021 |<small>с</small> |Бруклин 9-9 |''Brooklyn Nine-Nine'' |<small>детектив</small> Джейк Перальта |- |2013 |<small>мф</small> | |''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' |<abbr>малыш Брэнт</abbr> |- | rowspan="" |2014 |<small>ф</small> | |''Neighbors'' |член братства |- |2015 |<small>мф</small> | |''Hotel Transylvania 2'' |<abbr>Джонатан</abbr> |- |2016 |<small>мф</small> | |''Storks'' |<abbr>Джуниор</abbr> |- |2016 |<small>с</small> |Жаңа қыз |''The New Girl'' |<abbr><small>детектив</small> Джейк Перальта</abbr> |- | rowspan="" |2016 |<small>ф</small> | |''Popstar: Never Stop Never Stopping'' |Коннор «малыш Коннор» Фрил |- |2017 |<small>с</small> | |''Master of None'' |<abbr>Николас Кейдж</abbr> |- |2018 |<small>мф</small> | |''Hotel Transylvania 3'' |<abbr>Джонатан</abbr> |- |2019 |<small>мс</small> | |''The Dark Crystal: Age of Resistance'' |<abbr>Еретик / скекГра</abbr> |- |2019 |<small>кор</small> | |''The Unauthorized Bash Brothers Experience'' |Хосе Кансеко |- |2020 |<small>с</small> | |''Never Have I Ever'' |өзін-өзі сомдайды |- | rowspan="" |2020 |<small>ф</small> |Палм-Спрингс |''Palm Springs'' |Найлз |- |2021 |<small>мф</small> |Америка: Фильм |''America: The Motion Picture'' |<abbr>Бенедикт Арнольд</abbr> |- |2022 |<small>мф</small> | |''Hotel Transylvania: Transformania'' |<abbr>Джонатан</abbr> |- | rowspan="" |2022 |<small>ф</small> |Чип пен Дейл |''Chip 'n Dale: Rescue Rangers'' |<abbr>Дейл</abbr> |} ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:АҚШ сценарийшілері]] k9asu65udjxwgjoereckrbfowry59v6 0 535318 3609602 2971837 2026-05-27T10:25:38Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609602 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Томас Хант Морган |Шынайы есімі = Thomas Hunt Morgan |Суреті = Thomas Hunt Morgan.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Томас Морган. Фотография [[1891 жыл]]ы |Туған күні = 25.9.1866 |Туған жері = [[Лексингтон (Кентукки) |Лексингтон]], [[Кентукки]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 4.12.1945 |Қайтыс болған жері = [[Пасадина|Пасадина (Калифорния)]], [[Калифорния]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = [[генетика]] |Жұмыс орны = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = [[Герман Джозеф Меллер|Г. Дж. Меллер]], [[Альфред Стертевант|А. Г. Стертевант]] |Несімен белгілі= |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1933) <br/> [[Копли медалі]] (1939) |Қолтаңбасы= |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Томас Хант Морган''' ({{lang-en|Thomas Hunt Morgan}}; {{туғанкүні|25|9|1866}}, [[Лексингтон (Кентукки)|Лексингтон]]&nbsp;— {{қайтысболғанкүні|4|12|1945}}, [[Пасадина (Калифорния)|Пасадина]])&nbsp;— американдық биолог, [[генетика|генетиканың]] негізін қалаушылардың бірі, [[Итака (Нью-Йорк)|Итака, Нью-Йорк]] (1932) алтыншы Халықаралық генетика конгресінің төрағасы. «[[Тұқым қуалау]]дағы хромосоманың рөліне қатысты ашылулары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1933 жыл]]ы лауреаты<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1933/index.html|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1933|author=|date=|work=|publisher=Nobel Media AB 2013|accessdate=2013-12-11|lang=en}}</ref>. ==Өмірбаяны== Алғаш рет өз зерттеулерінде [[Америка Құрама Штаттары|жеміс]] шыбыны дрозофиланы (''Drosofula melanogaster'') пайдаланды. [[АҚШ]] Ұлттық ғылым академиясының президенті ([[1927]]—[[1931]]), [[КСРО]] РА- ның құрметті мүшесі ([[1932]]). Кентукки университетін ([[1886]]) және [[Балтимор]]дағы Дж. Хопкинс университетін ([[1891]]) бітірген. Брин-Мордағы әйелдер колледжінде (1891—1904) және [[Нью-Йорк]]тегі [[Колумбия университеті]]нде ([[1904]]—[[1928]]) профессор. Пасаденадағы [[Калифорния технология институты]]ның биология лабораториясының ([[1928]]—[[1945]]) меңгерушісі. Томас [[регенерация]] мен [[жануарлар]]дың жынысын анықтау мәселелерін және эксперименттік эмбриологияны зерттеді,Морган өз кызметкерлерімен бірігіп, [[тұқым қуалаушылық]]тың [[хромосомалық теория]]сын ашып, гендердің [[хромосомалар]]да орналасатындығын дәлелдеді. [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты (1933 ж.).<ref>Сартаев А., Гильманов М. С22 Жалпы биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006. ISBN 9965-33-634-2</ref><ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы,8 том</ref> == Ғылыми еңбектері == * {{кітап|тақырыбы=Развитие и наследственность|сілтеме=http://herba.msu.ru/shipunov/school/books/morgan1934_razv_i_nasledstv.djvu|ответственный=Пер. Ю. Я. Керкис|орны=М.—Л.|баспа=Биомедгиз|жыл=1937|беттер=242}} == Наградалары, ғылыми Танылуы == * [[Дарвин медалі]] (1924) * [[Силлиманов лекциясы]] (1924) * [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1933) * [[Копли медалі]] (1939) Академиялар мүшесі: * [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы мүшелері|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] мүшесі(1909), президенті (1927—1931) * [[Лондон корольдік қоғамы|Лондон корольдік қоғамы]] шетелдік мүшесі (1919) * [[Ресей ғылым академиясы]]ның шетелдік мүшесі-корреспондент (1923) және [[КСРО ғылым академиясы|КСРО ғылым академиясының]] шетелдік құрметті мүшесі (1932). == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * ''Самин Д.'' [http://www.bibliotekar.ru/100otkr/85.htm Тайны живого. Хромосомная теория наследственности] // Сто великих научных открытий {{V|7|8|2010}} * [http://books.nap.edu/html/biomems/tmorgan.pdf Thomas Hunt Morgan (1866—1945)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140417171304/http://books.nap.edu/html/biomems/tmorgan.pdf |date=2014-04-17 }} A Biographical Memoir by A. H. Sturtevant, 1959 {{biologist-stub}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Дарвин медалінің иегерлері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:Ресей ҒА мүше-корреспонденттері (1917—1925)]] [[Санат:КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері]] [[Санат:КСРО Ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:25 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:4 желтоқсанда қайтыс болғандар]] [[Санат:АҚШ биологтары]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Физиология немесе медицинадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] {{Biosci-stub}} iczqg692u7sx61a7mci06ex0eijrw92 0 535783 3609486 3538011 2026-05-26T23:02:50Z Casserium 68287 3609486 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі |қысқартылған атауы = ҚР ҰЭМ |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |құзыреті = {{байрақ|Қазақстан}} |құзереттақырыпмәтіні = |эмблема = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg|right|180px |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан елтаңбасы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[қаңтар]] [[1993 жыл]]<br>{{small|(тұңғыш құрылды)}}<br>[[6 тамыз]] [[2014 жыл]]<br>{{small|(қайта құрылды, қазіргі түрі)}} |ізашары1 = [[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі]] |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]] |штаб-пәтері = 010000, [[Астана]], Есіл ауданы, Мәңгілік Ел даңғылы, [[Министрліктер үйі]], 8-үй, 7-кіреберіс |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = KZ |қызметкерлер = 513<ref name="Министрліктің тарихы"/> |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]] |басшылықтың лауазымы1 = Министр |басшылықтың есімі2 = [[Азамат Кемеңгерұлы Әмрин|Азамат Әмірин]] |басшылықтың лауазымы2 = Бірінші вице-министр |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = [https://www.gov.kz/memleket/entities/economy?lang=kk gov.kz/memleket/entities/economy] |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі''' — [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Қазақстан үкіметі]] құрамына енетін орталық атқарушы орган, [[Қазақстан экономикасы|елдегі экономика]]ға, салық және бюджет саясатына, өңірлерді, жергілікті өзін-өзі басқаруды және жеке кәсіпкерлікті дамыту, табиғи монополиялар және тағы басқа салалардағы функцияларға жауапты. == Тарихы == 1990 жылы 20 желтоқсанда Қазақ КСР Президентінің Жарлығымен Қазақ КСР-нің Мемлекеттік жоспар комитеті мен Баға жөніндегі мемлекеттік комитет негізінде Экономика жөніндегі мемлекеттік комитет құрылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/U900000172_ О реорганизации органов государственного управления в Казахской ССР]</ref> 1993 жылғы қаңтарда Экономика жөніндегі мемлекеттік комитет негізінде министрліктің тұңғыш «прототипі» — Экономика министрлігі құрылған, тұңғыш министрі [[Бейсенбай Ізтелеуов]] болған. 1997 жылы наурызда бірнеше министрлік пен агенттік бірігіп, Экономика және сауда министрлігі құрылды. Сол жылы қазанда Экономика және сауда министрлігі таратылып, өкілеттіктері жаңадан құрылған Энергетика, индустрия және сауда министрлігі мен Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігіне берілді. 1998 жылы мамырда Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі кейбір өкілеттігін Энергетика, индустрия және сауда министрлігіне беріп, министрлік құрамында Экономикалық жоспарлау жөніндегі комитет құрылды. 1999 жылғы қаңтарда ол Экономикалық жоспарлау жөніндегі агенттік, ал қазанда Экономика министрлігі болып қайта құрылды. 2000 жылы Экономика және сауда министрлігіне айналды. [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесiн одан әрi жетілдіру шаралары туралы» [[2002 жыл]]ғы [[28 тамыз]]дағы №931 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Экономика және сауда министрлігінен – экономикалық жоспарлау, [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі]]нен – бюджетті жоспарлау функциясы және ҚР Президенті жанындағы Стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінен – стратегиялық жоспарлау функцияларының бірігуі негізінде [[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджетті жоспарлау министрлігі|Қазақстан Республикасының Экономика және бюджетті жоспарлау министрлігі]] құрылды. Экономика және бюджетті жоспарлау министрі лауазымына [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] тағайындалып, Министрлікті 3 жыл бойы басқарды. 2005 жылы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары қызметін қоса атқара отырып, Министрлік басшылығына [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] тағайындалды. 2006 жылы Кәрім Қажымқанұлы Мәсімовті [[Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі|премьер-министр]] қызметіне бекіткеннен кейін, Министр-Премьер-Министрдің Орынбасары лауазымына [[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] тағайындалды. Аслан Мусин Премьер-Министрдің Орынбасары лауазымына бекітілгеннен кейін, 2007 жылғы тамызда Экономика және бюджетті жоспарлау министрі болып [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]], Жауапты хатшы – [[Дина Мэлсқызы Шәженова|Дина Шәженова]], Вице-министрлер – [[Лена Мағауияқызы Қармазина]], [[Марат Әпсеметұлы Құсайынов]], [[Ғалымжан Олжайұлы Пірматов]] тағайындалды.{{дереккөзі келтірілмеген}} Қазақстан президентінің 2010 жылғы 12 наурыздағы жарлығына сәйкес сауда саласындағы функциялар мен құзыреттері тапсырыла отырып, Экономика және бюджетті жоспарлау министрлігі [[Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі]] болып қайта құрылды. Министр лауазымына [[Жанар Сейдахметқызы Айтжанова|Жанар Айтжанова]] тағайындалды. [[2011 жыл]]ғы сәуірде ҚР Премьер-Министрі К.Қ. Мәсімов Экономикалық даму және сауда министрлігі ұжымына жаңа Министр – Қайрат Келімбетовті таныстырды. Президенттің [[2011 жыл]]ғы [[16 сәуір]]дегі жарлығымен [[Жанар Сейдахметқызы Айтжанова|Жанар Айтжанова]] Қазақстан Республикасы Экономикалық интеграция істері жөніндегі министрі болып тағайындалды. ҚР Экономикалық интеграция істері жөніндегі министрінің қызметі Қазақстанның [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] мен [[Еуразиялық Экономикалық Қауымдастығы|ЕурАзЭҚ]] аясындағы Бірыңғай экономикалық кеңістік жұмысына қатысуды қамтамасыз етуге, сондай-ақ Қазақстанның [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]]на мүше болуы бойынша келіссөздер жүргізуге бағытталған. Экономикалық интеграция жөніндегі жұмыс органының функцияларын Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігінің жекелеген құрылымдық бөлімшелері атқарады. Мемлекет басшысының «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» жарлығына сәйкес, [[2011 жыл]]ғы [[12 тамыз]]да Экономикалық даму және сауда министрлігіне бірқатар қосымша қызметтер мен өкілеттіктер тапсырылды: бюджет және салық саласындағы саясатты әзірлеу және қалыптастыру, кеден ісі саласындағы саясат, табиғи монополиялар және реттелетін нарықтар, бәсекелестікті қорғау мен монополиялық қызметті шектеу саласындағы саясатты әзірлеу және қалыптастыру мәселелері. Аталмыш жарлық бойынша [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|үкімет]]тің қаулысымен [[2011 жыл]]ғы [[23 қыркүйек]]те ауылдық аймақтарды дамыту бойынша қызметтердің іске асырылуын күшейту үшін Өңірлерді дамыту комитеті және жеке кәсіпкерлік субъектілерінің құқығын қорғауға бағытталған Қазақстан Республикасы заңнамаларының сақталуын бақылау бойынша қызметті жүзеге асыру үшін Кәсіпкерлікті дамыту комитеті құрылды. [[2012 жыл]]ғы қаңтарда Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрі болып [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] тағайындалды. Министр Бақытжан Сағынтаевтың басшылығымен өңірлік дамудың, «Бизнестің жол картасы 2020», «Халықтық IPO» бағдарламаларының жаңа бағыттарын айқындап, бірқатар құжаттар қабылданды. [[2012 жыл]]ғы [[25 қыркүйек]]тегі президенттің жарлығына сәйкес [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] [[Аманат (партия)|«Нұр отан» ХДП]] төрағасының бірінші орынбасары болып тағайындалып, [[Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі|Экономикалық даму және сауда министрі]] қызметіне [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] келді.<ref name="Министрліктің тарихы">{{Cite web|url=http://economy.gov.kz/kz/about/430/41416/|title=Қысқаша тарихы|lang=kk|publisher=[[Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі|Экономикалық даму және сауда министрлігі]]нің ресми сайты}} {{Webarchive|url=http://web.archive.org/web/20150402091453/http://economy.gov.kz/kz/about/430/41416/ |date=2015-04-02 }}</ref> [[2013 жыл]]ғы [[16 қаңтар]]да Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесiн одан әрi жетілдіру шаралары туралы» жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі Қазақстан Республикасының Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі болып өзгертілді.<ref>{{Cite web|url=http://akorda.kz/upload/%E2%84%96466.pdf|title=Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасы мемлекеттік басқару жүйесiн одан әрi жетілдіру шаралары туралы» жарлығы|lang=kk|publisher=[[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты|author=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|НАЗАРБАЕВ, Нұрсұлтан]]|date=|accessdate=2023-09-15}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[6 тамыз]]да Президент Жарлығымен [[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі]] бюджеттік жоспарлау саласындағы функциялар мен өкілеттіктерді қоспағанда Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің, Өңірлік даму министрлігінің, мемлекеттік материалдық резервті қалыптастыру және дамыту саласындағы Төтенше жағдайлар министрлігінің, ҚР Статистика агенттігінің, Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің, Бәсекелестікті қорғау агенттігінің (Монополияға қарсы агенттік) және Тұтынушылардың құқықтарын қорғау агенттігінің функциялары мен өкілеттіктері беріле отырып '''Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі''' құрылды.<ref>{{Cite web|url=http://www.inform.kz/kaz/article/2526837|title=ҚР Президентінің Жарлығымен бірқатар министрліктер мен ведомстволар қайта құрылып, жаңа өкілеттіктер берілді|lang=kk|publisher=[[kazinform]]|date=2013-01-16|accessdate=2023-09-15}}</ref> [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] министрліктің басшысы болып тағайындалды. ҚР Үкіметінің 2014 жылғы 14 тамыздағы № 933 қаулысымен Ұлттық экономика министрлігінің Статистика, Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау, Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеттері, сонымен бірге Өңірлік даму министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті мен Жер ресурстарын басқару комитеті біріктіріліп, министрліктің Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитеті құрылды. ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 18 мамырдағы № 295 қаулысымен Ұлттық экономика министрлігінің Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитеті екіге бөлінді. Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті министрлік құрамында қалып, Жер ресурстарын басқару комитеті Ауыл шаруашылығы министрлігіне берілді. ҚР Үкіметінің 2017 жылғы 15 ақпандағы № 70 қаулысымен Ұлттық экономика министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті Инвестициялар және даму министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті болып өзгертілді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 17 ақпандағы № 71 қаулысымен Ұлттық экономика министрлігінің Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінен Денсаулық сақтау министрлігінің Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті бөлініп шығып, Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитеті мен Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің қосылуы нәтижесінде Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті құрылды. Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 17 маусымдағы № 17 Жарлығымен Ұлттық экономика министрлігінің ішкі және сыртқы сауда саясатын қалыптастыру және іске асыру, халықаралық экономикалық интеграция, тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы функциялары мен өкілеттіктері жаңадан құрылған [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Сауда және интеграция министрлігіне]] берілді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 10 шілдедегі № 497 қаулысымен Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті үшке бөлінді. Бәсекелестікті қорғау және дамыту комитеті мен Табиғи монополияларды реттеу комитеті Ұлттық экономика министрлігінің құрамында қалса, Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті Сауда және интеграция министрлігіне өтті. Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 8 қыркүйектегі № 407 Жарлығымен министрліктен екі агенттік бөлініп шықты: * [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі]] құрылып, оған стратегиялық жоспарлау және мемлекеттік статистикалық қызмет салаларындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің функциялары мен өкілеттіктері берілді. * [[Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі|Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі]] құрылып, оған тиісті тауар нарықтарында бәсекелестікті қорғау және монополистік қызметті шектеу, мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметті бақылау мен реттеу саласындағы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің функциялары мен өкілеттіктері берілді. Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 5 қазандағы № 427 Жарлығымен Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы]] болып қайта құрылды. ҚР Үкіметінің 2020 жылғы 2 желтоқсандағы № 813 қаулысымен Президент Жарлығына орай Ұлттық экономика министрлігінің Бәсекелестікті қорғау және дамыту комитеті мен Статистика комитеті таратылды. == Міндеттері == Ұлттық экономика министрлігі төмендегідей жұмыстар атқарады:<ref>{{Cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1400001011|title=Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің мәселелері|lang=kk|publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты» ШЖҚ РМК}}</ref> # елдегі мемлекеттік жоспарлау, салық, бюджет және кеден саясаты, инвестициялар тарту жөніндегі саясат, мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген борыш, мемлекеттік-жекешелік әріптестік, мемлекеттік инвестициялық жобалар, жарнама, табиғи монополиялар, қоғамдық маңызы бар нарықтар, мемлекеттік активтерді басқару, мемлекеттік басқару жүйесін дамыту # өңірлерді дамыту, жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту, жеке кәсіпкерлікті дамыту және қолдау, өзін-өзі реттеу, агломерацияларды дамыту # табиғи монополия салаларында, қоғамдық маңызы бар нарықтарды мемлекеттік реттеу және бақылау, сондай-ақ энергия өндіруші және энергиямен жабдықтаушы ұйымдардың заң талаптарын сақтауын мемлекеттік бақылау # жұмылдыру даярлығы және жұмылдыру == Комитеттері == Министрліктің бір ғана комитеті бар: * [[Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті|Табиғи монополияларды реттеу комитеті]] == Қарамағындағы мекемелер == * [[Қазақстан Республикасының экономика және сауда министрлігінің экономикалық зерттеулер институты|«Экономикалық зерттеулер институты» АҚ]] * «Қазақстандық мемлекеттік-жеке меншік әріптестік орталығы» АҚ * [[Бәйтерек (холдинг)|«Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ]] * «Микрография ғылыми-зерттеу институты» РММ == Министрлер тізімі == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" !№ !Суреті !Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}} ! colspan="2"| Қызметі ! colspan="2"| [[Қазақстан саяси партиялары|Партиясы]] ![[Қазақстан премьер-министрі|Үкімет басшысы]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика министрлігі|Экономика жөніндегі мемлекеттік комитет]] (1990–1993)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Қалық Абдуллаұлы Абдуллаев|Қалық Абдуллаев]]<br>{{small|(1942–2020)}} |1990 |1992 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика министрлігі|Экономика министрлігі]] (1993–1997)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Бейсенбай Ізтелеуұлы Ізтелеуов|Бейсенбай Ізтелеуов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |қаңтар<br>1993 |ақпан<br>1994 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]] |- |2 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Марс Фазылұлы Үркімбаев|Марс Үркімбаев]]<br>{{small|(1939–2012)}} |ақпан<br>1994 |қыркүйек<br>1994 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]] |- |3 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]]<br>{{small|(1949 туған)}} |қазан<br>1994 |қараша<br>1995 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]] |- |4 |[[Сурет:Umirzak Shukeyev (8539926478) (cropped).jpg|99px]] |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} |қараша<br>1995 |наурыз<br>1997 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика және сауда министрлігі|Экономика және сауда министрлігі]] (1997)''' |- |1 |[[Сурет:Umirzak Shukeyev (8539926478) (cropped).jpg|99px]] |[[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} |наурыз<br>1997 |қазан<br>1997 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің Экономикалық жоспарлау комитеті|Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің<br>Экономикалық жоспарлау комитеті]] (1998–1999)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Роман Владимирович Солодченко|Роман Солодченко]]<br>{{small|(1965 туған)}} |маусым<br>1998 |ақпан<br>1999 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономикалық жоспарлау агенттігі|Экономикалық жоспарлау агенттігі]] (1999)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Роман Владимирович Солодченко|Роман Солодченко]]<br>{{small|(1965 туған)}} |ақпан<br>1999 |қазан<br>1999 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика министрлігі|Экономика министрлігі]] (1999–2000)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]]<br>{{small|(1957 туған)}} |13 қазан<br>1999 |желтоқсан<br>2000 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика және сауда министрлігі|Экономика және сауда министрлігі]] (2000–2002)''' |- |1 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]]<br>{{small|(1957 туған)}} |желтоқсан<br>2000 |қаңтар<br>2002 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]] |- |2 |[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] |[[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев|Мәжит Есенбаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} |қаңтар<br>2002 |тамыз<br>2002 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Иманғали Тасмағамбетов үкіметі|Тасмағамбетов]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі]] (2002–2010)''' |- |1 |[[Сурет:Kairat Kelimbetov (2018-07-04).jpg|99px]] |[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |28 тамыз<br>2002 |18 сәуір<br>2006 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Иманғали Тасмағамбетов үкіметі|Тасмағамбетов]]<br>[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]] |- |2 |[[Сурет:Karim Massimov (cropped).jpg|99px]] |[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{small|(1965 туған)}} |19 сәуір<br>2006 |4 қазан<br>2006 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]] |- |3 |[[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|99px]] |[[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}} |4 қазан<br>2006 |10 тамыз<br>2007 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]]<br>[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |4 |[[Сурет:Бахыт Султанов (16-11-2021).jpg|99px]] |[[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]]<br>{{small|(1971 туған)}} |10 тамыз<br>2007 |12 наурыз<br>2010 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі|Экономикалық даму және сауда министрлігі]] (2010–2013)''' |- |1 |[[Сурет:Janat Aytjanova (2015-12-16).jpg|99px]] |[[Жанар Сейдахметқызы Айтжанова|Жанар Айтжанова]]<br>{{small|(1965 туған)}} |12 наурыз<br>2010 |8 сәуір<br>2011 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |2 |[[Сурет:Kairat Kelimbetov at the World Economic Forum on Europe 2011 (cropped).jpg|99px]] |[[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]]<br>{{small|(1969 туған)}} |11 сәуір<br>2011 |20 қаңтар<br>2012 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |3 |[[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]] |[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |24 қыркүйек<br>2012 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов I]] |- |4 |[[Сурет:Erbolat Dosaev (2017-11-13) (cropped).jpg|99px]] |[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]]<br>{{small|(1970 туған)}} |25 қыркүйек<br>2012 |16 қаңтар<br>2013 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Серік Ахметов үкіметі|Ахметов]] |- | colspan="8"|'''[[Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі|Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі]] (2013–2014)''' |- |1 |[[Сурет:Erbolat Dosaev (2017-11-13) (cropped).jpg|99px]] |[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]]<br>{{small|(1970 туған)}} |16 қаңтар<br>2013 |6 тамыз<br>2014 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Серік Ахметов үкіметі|Ахметов]]<br>[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]] |- | colspan="8"|'''Ұлттық экономика министрлігі (2014 бері)''' |- |1 |[[Сурет:Erbolat Dosaev (2018-05-10) (cropped).jpg|99px]] |[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]]<br>{{small|(1970 туған)}} |6 тамыз<br>2014 |5 мамыр<br>2016 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]] |- |2 |[[Сурет:Quandyq Bishimbaev (2016-09-13).jpg|99px]] |[[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]]<br>{{small|(1980 туған)}} |6 мамыр<br>2016 |28 желтоқсан<br>2016 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|Мәсімов II]]<br>[[Бақытжан Сағынтаев үкіметі|Сағынтаев]] |- |3 |[[Сурет:Timur Suleimenov (cropped).jpg|99px]] |[[Тимур Мұратұлы Сүлейменов|Тимур Сүлейменов]]<br>{{small|(1978 туған)}} |28 желтоқсан<br>2016 |21 ақпан<br>2019 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]] |- |4 |[[Сурет:Ruslan Dalenov (22689) (cropped).jpg|99px]] |[[Руслан Ерболатұлы Дәленов|Руслан Дәленов]]<br>{{small|(1975 туған)}} |25 ақпан<br>2019 |18 қаңтар<br>2021 | bgcolor="1CA9C9" | |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]] |[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин I]] |- |5 |[[Сурет:Әсет Ерғалиев.jpg|99px]] |[[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]]<br>{{small|(1986 туған)}} |18 қаңтар<br>2021 |5 қаңтар<br>2022 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Екінші Асқар Мамин үкіметі|Мамин II]] |- |6 |[[Сурет:Älibek Quantyrov 01 (2023-04-04) (cropped).jpg|99px]] |[[Әлібек Сәкенұлы Қуантыров|Әлібек Қуантыров]]<br>{{small|(1983 туған)}} |11 қаңтар<br>2022 |6 ақпан<br>2024 | bgcolor="55B4A0" | |[[Аманат (партия)|Аманат]] |[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов I]]<br>[[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|Смайылов II]] |- |7 |[[Сурет:Nurlan Baibazarov (55783) (cropped).jpg|99px]] |[[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]]<br>{{small|(1975 туған)}} |6 ақпан<br>2024 |21 желтоқсан<br>2024 | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]] |- |8 |[[Сурет:Serik Jumanğarin (2023-04-03) (cropped).jpg|99px]] |[[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]]<br>{{small|(1969 туған)}} |21 желтоқсан 2024 |— | bgcolor="" | |''белгісіз'' |[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]] |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының министрліктері|Ұлттық экономика министрлігі]] [[Санат:Экономика министрліктері|Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі ]] [[Санат:Қазақстан экономикасы|Ұлттық экономика министрлігі]] 8egjahg9fvyedyzdt91orpkg0t20u9k 0 535797 3609624 2259550 2026-05-27T10:40:29Z 1nter pares 146705 3609624 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Егемберді Ерғали Қуандықұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = [[1977 жыл]]ы |Туған жері = [[Шымкент қаласы]] |Мансабы = заңгер |Азаматтығы = қазақ |Ұлты = қазақ |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Әкесі = Қуандық Егембердіұлы |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = [http://ukazan.kz/kz/news/%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%8F-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C.html] |Басқалары = |Commons = }} '''Егемберді Ерғали Қуандықұлы''' - [[Қазақстан Республикасы Парламенті]] Сенаты депутаты (сенатор). == Өмірбаяны == [[Қазақстан Республикасы]] Үкіметінің [[2012 жыл]]ғы [[2 қараша]]дағы № 1395 қаулысымен Егемберді Ерғали Қуандықұлы [[Қазақстан Республикасы]] Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі болып тағайындалды [[1977 жыл]]ы [[Шымкент]] қаласында туған. Қазақ мемлекеттік заң академиясын, Л.И. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін, Дипломатиялық академияны бітірген. Саяси ғылымдар кандидаты. [[1998]]-[[2000 жыл]]дар аралығында – [[Астана қаласы]] Қаржы басқармасының [[заңгер]]і. [[2000]]-[[2001 жыл]]дар аралығында – [[Астана қаласы]] әкімдігі аппаратының мемлекеттік-құқықтық бөлімінің бас маманы. [[2001]]-[[2002 жыл]]дар аралығында – «Астана – жаңа қала» еркін экономикалық аймағы Бас дирекциясының мониторинг есебі және құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бастығы, [[Астана қаласы]] әкімдігінің Сауда басқармасы бастығының орынбасары. [[2002]]-[[2003 жыл]]дар аралығында – [[Қазақстан Республикасы]] Көлік және коммуникация министрлігі Байланыс және ақпарат комитетінің Бухгалтерлік есеп, ұйымдастыру және құқықтық жұмыс басқармасы Заң және кадр жұмысы бөлімінің бастығы. [[2003 жыл]]ы – «Афдан» ААҚ-ның қаржы және әкімшілік мәселелер жөніндегі вице-президенті. 2004 жылы – Астана қаласы Тұрғын үй департаменті бастығының орынбасары. 2004-2006 жылдар аралығында – Астана қаласы Сарыарқа ауданы әкімінің орынбасары. [[2006]]-[[2007 жыл]]дар аралығында – [[Қарағанды облысы]] Біржолғы талондар беру басқармасының бастығы. [[2007]]-[[2008 жыл]]дар аралығында – [[Қарағанды қаласы]] әкімінің орынбасары. [[2008]]-[[2009 жыл]]дар аралығында – [[Қарағанды қаласы]]ның Қазыбек би атындағы аудан әкімі. [[2009]]-[[2010 жыл]]дар аралығында – [[Қарағанды облысы]] әкімі аппаратының басшысы. [[2010]]-[[2012 жыл]]дар аралығында – [[Қазақстан Республикасы]] Премьер-Министрі Кеңсесінің ұйымдастыру жұмысы және аумақтық даму бөлімінің бас инспекторы. [[2012 жыл]]ғы қаңтардан бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі Аппаратының Басшысы.<ref>{{cite web | url=http://alashainasy.kz/omir/ergali-kuandyikulyi-egemberd-57950/ | title=Ерғали Қуандықұлы Егемберді}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шымкент қаласы тұлғалары]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Мәжіліс Аппаратының Басшылары]] 0q8h5nzm1g5efj2m1m1inzw5abir0ei 0 537143 3609571 3565752 2026-05-27T09:38:35Z Мағыпар 100137 /* Ауыл суреттері */ сурет қою 3609571 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Көптоғай |сурет = |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 46 |lat_min = 32 |lat_sec = 02 |lon_deg =48 |lon_min = 37 |lon_sec = 32 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы{{!}}Атырау |кестедегі облыс = |ауданы = Құрманғазы ауданы{{!}}Құрманғазы |кестедегі аудан = |мекен түрі = ауылдық округ |мекені =Көптоғай ауылдық округі (Атырау облысы) {{!}}Көптоғай |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}775 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} {{мағына|Көптоғай }} '''Көптоғай''' — [[Атырау облысы]]ның [[Құрманғазы ауданы]]ндағы ауыл, [[Көптоғай ауылдық округі (Атырау облысы)|Көптоғай ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы — [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] ауылынан батысқа қарай 54 км жерде. ==Халқы== [[1999 жыл]]ы тұрғындар саны 853 адам (403 ер адам және 450 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 836 адамды (415 ер адам және 421 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 775 адамды (394 ер адам және 381 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == * С. Мұқанов атындағы орта мектеп — 1945 жылы Хрущев атындағы бастауыш мектеп, 1962 жылдан Калинин атындағы сегізжылдық, 1993 жылдан бастап С. Мұқанов атындағы орта мектеп болып өзгерді.<ref>https://mukanov.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Мектеп тарихы</ref> * «Ақтоты» бөбекжай-балабақшасы * Көптоғай ауылдық клубы == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Көптоғай ауылы.jpg|Көптоғай ауылы Көптоғай.jpg|Ауыл көрінісі Көптоғай ауылы 2.jpg|Көптоғай Көптоғай. Балабақша.jpg|Балабақша Көптоғай. Жұмажан Мамбеталиев көшесі.jpg|Жұмажан Мамбеталиев көшесі Көптоғай. Сапура Елеусинова көшесі.jpg|Сапура Елеусинова көшесі </gallery> == Елді мекендегі көшелер == * [[Әбу Сәрсенбаев]] көшесі * Жұмажан Мәмбеталиев көшесі * Қалыбай Баянов көшесі * Сапура Елеусінова көшесі * Хабер Елжанов көшесі * Шайхы Әбішев көшесі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Құрманғазы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері]] menzce8rkc0qlljh4gv08zqk3koyl1w 3609572 3609571 2026-05-27T09:40:21Z Мағыпар 100137 3609572 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Көптоғай |сурет = |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg = 46 |lat_min = 32 |lat_sec = 02 |lon_deg =48 |lon_min = 37 |lon_sec = 32 |CoordAddon = |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Атырау облысы{{!}}Атырау |кестедегі облыс = |ауданы = Құрманғазы ауданы{{!}}Құрманғазы |кестедегі аудан = |мекен түрі = ауылдық округ |мекені =Көптоғай ауылдық округі (Атырау облысы) {{!}}Көптоғай |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}775 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} {{мағына|Көптоғай }} '''Көптоғай''' — [[Атырау облысы]]ның [[Құрманғазы ауданы]]ндағы ауыл, [[Көптоғай ауылдық округі (Атырау облысы)|Көптоғай ауылдық округі]]нің орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы — [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] ауылынан батысқа қарай 54 км жерде. ==Халқы== [[1999 жыл]]ы тұрғындар саны 853 адам (403 ер адам және 450 әйел адам) болса, [[2009 жыл]]ы 836 адамды (415 ер адам және 421 әйел адам) құрады.<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 775 адамды (394 ер адам және 381 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> == Әлеуметтік және мәдени нысандары == * С. Мұқанов атындағы орта мектеп — 1945 жылы Хрущев атындағы бастауыш мектеп, 1962 жылдан Калинин атындағы сегізжылдық, 1993 жылдан бастап С. Мұқанов атындағы орта мектеп болып өзгерді.<ref>https://mukanov.kurmangazy-bb.kz/kz/mektep-turaly/tarikhy.html{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Мектеп тарихы</ref> * «Ақтоты» бөбекжай-балабақшасы * Көптоғай ауылдық клубы == Галерея == <gallery mode="packed" heights="100"> Көптоғай ауылы.jpg|Көптоғай ауылы Көптоғай.jpg|Ауыл көрінісі Көптоғай ауылы 2.jpg|Көптоғай Көптоғай. Балабақша.jpg|Балабақша Көптоғай. Жұмажан Мамбеталиев көшесі.jpg|Жұмажан Мамбеталиев көшесі Көптоғай. Сапура Елеусинова көшесі.jpg|Сапура Елеусинова көшесі </gallery> == Елді мекендегі көшелер == * [[Әбу Сәрсенбаев]] көшесі * Жұмажан Мәмбеталиев көшесі * Қалыбай Баянов көшесі * Сапура Елеусінова көшесі * Хабер Елжанов көшесі * Шайхы Әбішев көшесі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Құрманғазы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері]] 3g9o4ppg90oute7b7xbypzixqorad60 4 537752 3609498 3609133 2026-05-27T05:00:13Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3609498 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95825" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 825] | data-sort-value="1095" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1095] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86432" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 432] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="82584" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 82 584] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55541" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48453" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 453] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="26563" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 26 563] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21514" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 514] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="18876" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 18 876] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17581" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 581] | data-sort-value="105" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="16998" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 16 998] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16071" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 071] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13748" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 748] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11214" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 214] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10031" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 031] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8008" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8008] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7917" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7917] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7440" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7440] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7344" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7344] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4327" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4327] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4280" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4280] | data-sort-value="20" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 20] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3456" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3456] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="2956" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 2956] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2786" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2786] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2305" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2305] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2004" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2004] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1884" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1884] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1601" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1601] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1530" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1530] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1513" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1513] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1215" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1215] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1147" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1147] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="664" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 664] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="519" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 519] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] h2hj0ye27ydcew4hsl8i03zz6aj9exw 0 538517 3609621 3467512 2026-05-27T10:39:54Z 1nter pares 146705 3609621 wikitext text/x-wiki '''Станислав Сергеевич Ярушин''' ([[14 қаңтар]] [[1981 жыл]]ы, [[Челябі]]) - тележүргізуші, актер. == Өмірбаяны == № 46 Челябі мектебін бітірді. 10 сыныптан бастап «[[Бамбарбия Киргуду]]» тобында Мектеп Лиганың [[КВН]]-інде ойнауды бастады. Кейін [[Агроинженер]]лік университетіне түсті, бірақ та инженер-механик болудың орнына КВН қатысушысы болып кетті. *[[2003]] жылдан [[2010]] жылға дейін - «Лица Уральской Национальности (ЛУНа)» КВН Челябі тобының фронтмені. *[[2003]] жылдан [[2010]] жылға дейін - [[ЦСКА]] баскетбол клубының шоумені. *[[2011]] жылдан бастап «[[Универ]]» сериалында түсуге бастады. *[[2025 жыл|2025]] жылда HBO-ның "[[The Last of Us]]" американдық сериалында екінші сезонда басты рөлді сомдады Қазір ол актер, тележүргізуші және де [[ТНТ]] телеарнасында болып жатқан «[[Comedy Club]]» шоуының жаңа резиденті. Станислав Алена Ярушинаға үйленді. <nowiki>[[29 қаңтарда]]</nowiki> <nowiki>[[2012]]</nowiki> жылы оларда Стефани қызы туды. [[2014]] жылы жазда оларда Ярослав ұлы туды. == Сілтемелер == * https://www.youtube.com/watch?v=SiqJbGEy4b8 * http://stasyarushin.ru/ == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:1981 жылы туғандар]] [[Санат:Челябі облысында туғандар]] [[Санат:Ресей актерлері]] [[Санат:Ресей тележүргізушілері]] [[Санат:14 қаңтарда туғандар]] kgt0xwfpz9n6ivc75irx17f1snqgb9e 0 540243 3609620 2846580 2026-05-27T10:39:19Z 1nter pares 146705 3609620 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Тео Джеймс |шынайы есімі = Theo James |сурет = Theo_James_Divergent_premiere.jpg |сурет ені = |сурет атауы = <small>Тео [[2014 жылдың]] [[наурызында]], «[[Дивергент (фильм)|Дивергент]]» фильмінің премьерасында.</small> |туған кездегі есімі = Теодор Питер Джеймс Киннэйрд Таптиклис |туған күні = 16.12.1984 |туған жері = [[Оксфорд]], {{UK}} |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{Актер|Ұлыбритания}}, [[музыкант]] |азаматтығы = {{UK}} |белсенді жылдары = [[2010]] - қазіргі уақыт |бағыты = |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = 3772243 |сайты = }} '''Тео Джеймс''' ({{lang-en|Theo James}}); туған кезіндегі есімі: '''Теодор Питер Джеймс Киннэйрд Таптиклис''' ({{lang-en|Theodore Peter James Kinnaird Taptiklis}}); [[16 желтоқсан]] [[1984 жыл|1984 жылы]], [[Оксфорд]], [[Англия]]) — [[Құрама Патшалық|британдық]] кино және телевизия актері. == Өмірбаяны == Тео Джеймс [[Оксфорд|Оксфордта]], [[Ұлыбритания]]да дүниеге келді. Джейн Мартин мен Филипп Таптиклистің бесінші және ең кенже баласы. Ноттингем университетін философиядан дәреже алып бітірді. Актерлік шеберлікті Бристоль театр мектебінде үйренді ({{lang-en|Bristol Old Vic Theatre School}}). Джеймс телевизияда [[2010 жыл|2010 жылы]] «Құмар бике» телесериалына түсіп, өз дебютін жасайды. Сонымен қатар, ол «Даунтон аббаттығы» телесериалының бірінші маусымының үшінші сериясына түсті. Сол жылы ол «Сен құпиялы бейтанысты кездестіресің» атты танымал кинода өзінің алғашқы рөлін ойнады. [[2011 жыл|2011 жылы]] Джеймс өзінің алғашқы басты рөлін британдық «Бедлам» телесериалында және «Басқа әлем: ояну» франшизасында Дэвид атты қансорғыштың рөлін ойнады. Энтони Хемингуэйдің «Қызыл құйрықтар» фильміне түсті. [[2015 жыл|2015 жылдың]] көктеміне «Басқа әлем: келесі ұрпақ» франшизасының бесінші бөлімін түсіру жоспарланған. [[2013 жыл|2013 жылы]] экрандарға «Жолы болғыш» телесериалы шықты. Онда Тео бас кейіпкер Уолер Кларктың рөлін ойнады. Алайда, алғашқы маусымнан кейін, телесериал тоқтатылды. Сол [[2013 жыл|2013 жылы]] Теоның Вероника Роттың [[Дивергент (роман)|«Дивергент»]] атты трилогиясында басты рөл ойнайтындығы жарияланды. Фильмнің өзі әлемдік прокатқа [[2014 жыл|2014 жылдың]] [[21 наурыз|21 наурызында]] шықты. Фильмнің алғашқы бөлімі шыққаннан кейін Теоның «Дивергент»-тің екінші бөлігі [[Дивергент, 2 бөлім: Инсургент|«Инсургент»]]-те де Фордың рөлін ойнайтындығы белгілі болды. Фильм түсірілімі [[2014 жыл|2014 жылдың]] [[27 мамыр|27 мамырында]] Атланта қаласында басталып, сол жылдың [[7 қыркүйек|7 қыркүйегінде]] аяқталды. «Инсургент» фильмінің алғашқы көрсетілімі [[2015 жыл|2015 жылдың]] [[20 наурыз|20 наурызында]] басталды. Сонымен қатар, [[2014 жыл|2014 жылы]] Тео түскен «Лондон жазықтары» және «Фрэнни» фильмдері шықты. Тео «Shere Khan» тобының вокалшысы және гитаристі болған, бірақ [[2012 жыл|2012 жылдың]] [[21 қараша]] күні, топ Facebook желісінде өздерінің қызметінін тоқтататынын жариялады == Қызықты деректер == * Тео — отбасында кенже бала. Оның екі үлкен ағасы және екі үлкен әпкесі бар. * Оның атасы — грек, әкесі — жаңазеландық, ал анасы — шотландық. * Теоның ата-анасы ол үшін шабыт көзі. * Тео драма мектебіне, тыңдалымға өзінің қызымен барған. Бірақ қызының орнына мектепке Теоның өзі түскен. * «Bristol Old Vic School» мектебінде Антония Томаспен оқыған. * Егер ол актер болмаса, музыкамен айналысар еді. * [[Фортепиано|Фортепианода]], [[Гитара|гитарада]], [[Баян (музыкалық аспап)|баянда]] және саксофонда ойнай алады. * «Shere Khan» тобына дейін, «Makora» тобында вокалшы болған. * Дайвингпен және жүзумен айналысқанды жақсы көреді. Жарлардан секіргенді ұнатады. * Балет, чечётка және джаз жанрларында билей алады. * [[Индиана Джонс]] пен Харрисон Фордтың жанкүйері. * Джими Хендрикстің концертіне баруды қалайды. * «Cheetos» чипстерін ұнатады. Сүйікті сусыны – шай. * «[[Манчестер Юнайтед]]» футбол командасының жанкүйері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{IMDb name|3772243|Тео Джеймс}} gvzgfl7otof34org4e4whnqmz6ts5ji 0 547988 3609401 3083571 2026-05-26T15:01:24Z KarlDaBuddies 175546 Correct title name 3609401 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм |Атауы = Мұз дәуірі 4: Құрлықтардың жылжуы |Шынайы атауы = Ice Age 4: Continental Drift |Басқаша атауы = |Сурет = |Ені = |Сурет тақырыбы = |Түрі = 3D |Жанры = Комедия |Приквелі = Мұз дәуірі 3: Динозаврлар кезеңі |Сиквелі = |Режиссёрі = Стив Мартино<br />Марк Трумейер |Продюсері = Лори Форте<br />Джон С. Донкин |Сценарийдің авторы = Майкл Берг<br />Джейсон Фучс<br />Майк Рейсс |Қоюшы суретші = |Дыбыстағандар = |Композиторы = Джон Пауэлл |Аниматорлары = |Мультипликаторлары = |Операторы = Ренато Фалькао |Дыбыс операторы = |Студия = Bluе Sky Studios |Мемлекет = {{USA}} |Дистрибьюторы = |Тілі = [[Ағылшын тілі]] |Ұзақтығы = 88 мин. |Премьера = [[12 шілде]] [[2012]] {{USA}} |Бюджеті = $ 94 000 000 |Түсім = $ 877 244 782 |imdb_id = 1667889 |bcdb_link = |allrovi = |rottentomatoes = |Сайты = |Commons = }} '''«Мұз дәуірі 4: Құрлықтардың жылжуы»''' ({{lang-en|Ice Age: Continental Drift}}) — [[АҚШ]] мемлекеті шығарған толықметражды мультфильм. [[Ресей]]де 2012 жылы 12 шілдеде 2D және 3D форматында айналымға енді. Мультфильмді Blue Sky Studios студиясы жасап шығарса, ал айналымға енуіне 20th Century Fox компаниясы жауап берді. Мультфильм мұз дәуірі жайлы алдыңғы: «[[Мұз дәуірі (мультфильм)|Мұз дәуірі]]», «Мұз дәуірі 2: Ғаламдық жылыну» және «Мұз дәуірі 3: Динозаврлар кезеңі» фильмдерінің жалғасы болды. Сериялардың тарихында алғаш рет режиссер өзгерді: ол Стив Мартино болды. Тағы бір жаңалық Персик атты мамонттың дауысы пайда болды. Оны Кики Палмер дыбыстады. Фильмнің АҚШ еліндегі премьерасы 2012 жылы 13 шілдеде болды. Мультфильмге саундтректі The Wanted тобы жасады. 2014 жылғы мамырдағы статистикаға сүйенсек «Мұз дәуірі 4» фильмі ең түсімді толықметражды мультфильмдер арасында 8 орында тұр.<ref>[http://www.iceagemovie.com/ Мұз дәуірі 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718230830/http://www.iceagemovie.com/ |date=2012-07-18 }}</ref> == Түсірілім тобы == * Режиссерлары — Стив Мартино, Марк Трумейер * Продюсерлері — Лори Форте, Джон С. Донкин * Сценарийшілері — Майкл Берг, Джейсон Фучс, Майк Рейсс * Операторы — Ренато Фалькао * Композиторы — Джон Пауэлл * Суретшісі — Нэш Данниган * Монтаж жасағандар — Джеймс Палумбо, Дэвид Йен Сэлтер<ref>{{cite news|last=Mcclintock|first=Pamela|title=Fox sets 3D 'Ice Age' sequel|url=http://www.variety.com/article/VR1118018829|accessdate=August 30, 2011|newspaper=Variety|date=мамыр 5, 2010}}</ref><ref>{{cite news|last=Barnes|first=Brooks|title=Taking Aim at the Big Names in Animated Film|url=http://www.nytimes.com/2010/01/11/business/media/11bluesky.html|accessdate=August 15, 2012|newspaper=The New York Times|date=January 10, 2010}}</ref> == [[Сиквел]] == 2013 жылы желтоқсан айында [[20th Century Fox]] және [[Blue Sky Studios]] компаниялары [[Мұз дәуірі]] франшизасының бесінші бөлігінің жасалынып жатқанын жариялады. Фильмнің премьерасы 2016 жылы 15 шілдеде болады. == Саундтрек == {{tracklist | total_length = 57:57 | title1 = Morning Peaches | length1 = 2:22 | title2 = Schism | length2 = 2:28 | title3 = Storm | length3 = 3:50 | title4 = No Exit Gutt | length4 = 5:37 | title5 = Escape from Captivity | length5 = 3:02 | title6 = New Loves | length6 = 4:50 | title7 = Hyraxes / Prison Talk | length7 = 2:57 | title8 = Diversion | length8 = 3:57 | title9 = Pirating the Pirates | length9 = 4:37 | title10 = Teen Cave | length10 = 4:42 | title11 = Sirens | length11 = 2:35 | title12 = Land Bridge Trap | length12 = 8:22 | title13 = Herd Reunion | length13 = 3:08 | title14 = Scrat's Fantasia | length14 = 5:30 }} <ref>{{cite news|title=The Wanted Single Set For Ice Age 4 Soundtrack|url=http://www.mtv.co.uk/news/the-wanted/354375-the-wanted-ice-age-4-soundtrack|accessdate=мамыр 4, 2012|newspaper=MTV|date=маусым 10, 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Keke Palmer Sings The "Ice Age: Continental Drift" Theme Song "We Are"|url=http://www.nickutopia.com/2012/05/25/keke-palmer-sings-the-ice-age-continental-drift-theme-song-we-are/|accessdate=маусым 12, 2012|newspaper=Nickutopia|date=мамыр 25, 2012}} </ref><ref>{{cite news|last=Rosenbloom|first=Etan|title=John Powell on Ice Age: Continental Drift|url=http://www.ascap.com/playback/2012/07/wecreatemusic/film-music-friday-ice-age.aspx|accessdate=November 27, 2012|newspaper=ASCAP|date=шілде 13, 2012}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * {{IMDb title|1667889|«Мұз дәуірі 4: Континенталды дрейф»}} * {{mojo title|iceage4|Мұз дәуірі 4: Континенталды дрейф}} * {{Official website|http://www.iceagemovie.com/}} [[Санат:АҚШ мультфильмдері]] [[Санат:Мультфильм сиквелдері]] [[Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер]] [[Санат:2012 жылғы фильмдер]] [[Санат:Карлос Салдана фильмдері]] [[Санат:Blue Sky Studios мультфильмдері]] 2xxt5p26o49gqk0jrsosvv3rg13jrpp 0 549889 3609679 3131669 2026-05-27T10:58:43Z 1nter pares 146705 3609679 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Жюль Альфонс Хоффман |Шынайы есімі = {{lang-fr|Jules Alphonse Hoffmann}} |Суреті =Nobel Prize 2011-Press Conference KI-DSC 7584.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 2.8.1941 |Туған жері = [[Эхтернах]], [[Люксембург]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = [[иммунология]], [[цитология]] |Жұмыс орны = [[Француз ғылым академиясы]] | Альма-матер = [[Страсбург университеті]]<br />[[Марбург университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Құрметті легион орден офицері}}{{Шао жүлдесі медалі}} [[Шао жүлдесі]] ([[2011 жыл|2011]])<br/>{{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2011 жыл|2011]]) |Сайты = }} '''Жюль Альфонс Хоффман''' ({{lang-fr|Jules Alphonse Hoffmann}}; 2 тамыз 1941, Эхтернах, [[Люксембург]]) — [[Франция|француз]] [[Иммунология|иммунологы]] және цитологы, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[2011 жыл]]ғы лауреаты ([[Брюс Бетлер]] және [[Ральф Штейнман]]мен бірге) «[[туа біткен иммунитет]]тің жандандырғаны үшін».{{-1|<ref>{{cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2011/hoffmann.html|title=Jules A. Hoffmann - Biographical|publisher=Nobel Media|language=en|accessdate=2011-10-03|archiveurl=http://www.webcitation.org/6AJ1kFwUc|archivedate=2012-08-30}}</ref>}} == Өмірбаяны == Жюль Хоффман <ref>[http://www.russian.rfi.fr/v-mire/20111003-obyavleny-laureaty-nobelevskoi-premii-po-meditsine-i-fiziologii-2011 французша Оффман.]</ref> Люксембуртің Эхтернах қаласындағы 1941 жылы 2 тамызда дүниеге келген. 1969 жылы [[Страсбург университеті]]тінде биологиядан [[философия докторы|docteur]] ғылыми дәрежесін алды. 1973—1974 жылдары [[Германия]]ның [[Марбург университеті]]нде постдокторлық жұмыспен айналысты. 1964 жылдан 1968 жылға дейін Хоффман француз [[Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығы]]нда ғылыми жұмыспен айналысты. 1974 жылы Орталықтың ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысты. 1978—2005 жылдары 9022 «Иммундық жауаптар және оларға жәндіктердің ағыны» бөлімі директоры болып қызмет етті. 1993 жылдан 2005 жылдары ол сондай-ақ Страсбургте молекулалық және клеткалық биология институтын басқарды.{{-1|<ref>{{cite web|url=http://www-ibmc.u-strasbg.fr/ridi/PVS/en/JH/CV_FRANCAIS.pdf|title=Jules Alphonse HOFFMANN|publisher=Institut de Biologie Moléculaire et Cellulaire|language=fr|accessdate=2011-10-3|archiveurl=http://www.webcitation.org/6AJ1krpjv|archivedate=2012-08-30}}</ref>}} Жюль Хоффман бірнеше академиялардың мүшесі, оның ішінде ол неміс [[Леопольдина]]ның, [[Француз ғылым академиясы]], [[Еуропалық Академия]], [[EMBO]], [[Америка өнер және ғылым академиясы]]. Сонымен қоса, Хоффман 2006 жылдан [[Ресей ғылым академиясы]]ның шетелдік мүшесі.{{-1|<ref>{{cite web|url=http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-58747.ln-ru.dl-.pr-inf.uk-12|title=Хоффманн Жюль Альфонс — профиль на сайте РАН|publisher=Российская академия наук|accessdate=2011-10-3|archiveurl=http://www.webcitation.org/6AJ1lPZLN|archivedate=2012-08-30}}</ref>}} == Марапаттар == * 2003 — [[Уильям Кэри атындағы сыйлық]] * 2004 — [[Роберт Кох сыйлығы]] * 2007 — [[Бальцан сыйлығы]] [[Брюс Бетлер]]мен бірге * 2010 — [[Медицина бойынша Кейо сыйлығы]]<ref>{{cite web|url=http://www.ms-fund.keio.ac.jp/prize/winner/prize2010.html|title=THE KEIO MEDICAL SCIENCE PRIZE|publisher=Keio University|language=en|accessdate=2011-10-3|archiveurl=http://www.webcitation.org/6AJ1m986w|archivedate=2012-08-30}}</ref> * 2010 — [[Розенстил сыйлығы]] ([[Руслан Меджитов]]пен бірге)<ref>[http://www.rose.brandeis.edu/Center/rose_past.html Список лауреатов на сайте премии Розенстила] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100623224059/http://www.rose.brandeis.edu/Center/rose_past.html |date=2010-06-23 }}</ref> * 2011 — [[Шао сыйлығы]] (Брюс Бетлермен және Руслан Меджитовпен бірге) * 2011 — [[Ғылыми зерттеулер ұлттық орталығының алтын медалі]] * 2011 — Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы Брюс Бетлер және Ральф Штейнманмен бірге == Қайнаркөзі == {{дереккөздер}} {{commons|Category:Jules Hoffmann}} {{навигация}} {{-}} {{Шао жүлдесінің иегерлері}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Франция иммунологтары]] [[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:РҒА шетелдік мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:Люксембург ғалымдары]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:2 тамызда туғандар]] gbze07g1ovjaoav5pldt3bdcxekuogj 0 549890 3609652 2979593 2026-05-27T10:51:25Z 1nter pares 146705 3609652 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Роберт Джеффри Эдвардс |Шынайы есімі = {{lang-en|Robert Geoffrey Edwards}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 27.09.1925 |Туған жері = [[Манчестер]], [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған күні = 10.04.2013 |Қайтыс болған жері = [[Ұлыбритания]] |Азаматтығы = Ұлыбритания |Ғылыми аясы = [[экстракорпоральдық ұрықтандыру]] |Жұмыс орны = [[Кембридж университеті]] | Альма-матер = [[Бангор университеті]]<br />[[Эдинбург университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = ЭКҰ, жасанды ұрықтандыру техникасын құрған. |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2010 жыл|2010]]) {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{Британ империясының ордені | Азаматтық|CBE}}{{!!}}{{Рыцарь-бакалавр}} {{!}}} |Сайты = }} '''Ро́берт Дже́ффри Э́двардс''' ({{lang-en|Robert Geoffrey Edwards}}; [[27 қыркүйек]] [[1925 жыл|1925]] — [[10 сәуір]] [[2013 жыл|2013]]) — [[Ұлыбритания|британ]] ғалым-[[Физиология|физиологы]], [[2010 жыл]]ғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] лауреаты, оған «[[жасанды ұрықтандыру]] технологияларды дамытқаны үшін» берілді.<ref name="nobel">{{cite web | author = | authorlink = | datepublished = | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/ | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2010 | format = | work = | publisher = | accessdate = 2010-10-04 | lang = en | description = | archiveurl = http://www.webcitation.org/68aQP7Xsy | archivedate = 2012-06-21 }}</ref> == Өмірбаяны == [[1925 жыл]]ы 27 қыркүйекте [[Манчестер]]де, [[Англия]]да дүниеге келген. Мектепті бітіргеннен кейін ол британ әскері қатарына алынды. Ол [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа қатысты. Демобилизации кейін ол [[Бангор университеті]]нде ([[Бангор (Уэльс)|Бангор]] қаласы, [[Гвинед]] графтығы, Солтүстік Уэльс) оқыды, кейін — [[Эдинбург университеті]]нде. 1955 жылы тышқандардың [[эмбрион]]дық дамуы саласында диссертациясы жұмысы үшін [[Ph.D|философия докторын]] алды. 1958 жылдан бастап, ол [[Лондон]]дағы [[Ұлттық Медициналық зерттеулер институты|Ұлттық медициналық зерттеулер институтында]] жұмыс істеп, онда адамның [[ұрықтандыру]] проблемаларын зерттеуде бастамашы. 1963 жылы [[Кембридж]]ге көшті. Онда, бірге [[Патрик Степто]]пмен әлемдегі [[экстракорпоральдық ұрықтандыру|ұрықтандыру]] алғашқы орталығын ашты. 2013 жылы 10 сәуірде Ұлыбританияда 87 жасында дүниеден өтті. == Марапаттар == * 1989 — [[Халықаралық Король Фейсаль сыйлығы]] * 2001 — [[Ласкер сыйлығы]] «бедеулікке қарсы күресте төңкеріс жасаған — экстракорпоральдық ұрықтандыру технологиясын дамытқаны үшін»<ref>[http://www.laskerfoundation.org/awards/2001clinical.htm Albert Lasker Clinical Medical Research Award 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009074739/http://www.laskerfoundation.org/awards/2001clinical.htm |date=2010-10-09 }}{{ref-en}}</ref> * 2007 — ол ''«[[Daily Telegraph]]»'' өмір сүріп жатқан ең үлкен 100 ғұлама нұсқасы тізімінде 26 орынға ие болды<ref>{{cite web|datepublished=28 қазанда 2007|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html|title=Top 100 living geniuses|publisher=[[Daily Telegraph]]|accessdate=2010-10-04|lang=en|archiveurl=http://www.webcitation.org/615lzwa7b|archivedate=2011-08-21}}</ref> * 2010 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]<ref name="nobel" /> == Қайнаркөзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * ''A. Abbott.'' [http://www.nature.com/news/2010/101004/full/467641a.html Baby boom bags Nobel prize] // ''[[Nature]].'' — Vol. 467, P. 641—642 (2010). * ''П. Петров.'' [http://elementy.ru/news/431426 Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы — 2010] // «[[Элементы.ру]]», 11.10.2010 {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Ұлыбритания физиологтары]] [[Санат:Эдинбург университетінің түлектері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:27 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:10 сәуірде қайтыс болғандар]] 1v7nip4yl95skkoh8b7ecsa8dqmnf8f 0 549891 3609651 3374552 2026-05-27T10:50:57Z 1nter pares 146705 3609651 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Джек Шостак |Шынайы есімі = {{lang-en|Jack Szostak}} |Суреті = JSzostak.jpg |Сурет ені = 143px |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 9.11.1952 |Туған жері = [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = [[цитогенетика]] |Жұмыс орны = [[Гарвард университеті]]<br /> [[Говард Хьюз нституты]] | Альма-матер = [[Макгилл университеті]]<br />[[Корнелль университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Ласкер сыйлығы]] (2006) <br /> [[Хейнекен сыйлығы]] (2008) <br /> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2009 жыл|2009]]) |Сайты = }} '''Джек Шо́стак''' ({{lang-en|Jack Szostak}}, [[1952 жыл]] [[9 қараша]], [[Лондон]]) — [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] ғалым-[[Цитогенетика|цитогенетик]], 2009 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты, [[Кэрол Грейдер]]мен және [[Элизабет Блэкберн]]мен бірге [[Алексей Матвеевич Оловников|Алексей Оловниковтың]] 1971 жылы ұсынған теориясына сәйкес «[[теломерлер]] [[хромосомалар]]ы және [[теломераза]]лық [[фермент]]тің қорғау тетіктерін ашқаны үшін» берілді.<ref>{{cite web | author = | authorlink = | datepublished = | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2009/press.pdf | title = The 2009 Nobel Prize in Physiology or Medicine - Press Release | format = pdf | work = | publisher = | accessdate = 2009-10-05 | lang = en | description = | archiveurl = http://www.webcitation.org/66mEtLFIG | archivedate = 2012-04-08 }}</ref> == Өмірбаяны == Джек Шостак [[Канада]]да өсіп, [[Макгилл университеті]]тін бітірген, онда бакалавр дәрежесін жасуша биологиясы саласында алған. Диссертацияны [[Корнелль университеті]]нде қорғаған, осыдан кейін [[Гарвард университеті]]нің медицина мектебінде өзінің лабораториясын ашты. == Ғылыми жұмыс == Шостак негізінен генетикамен жұмыс істейді. Ол әлемде бірінші болып[[ашытқы]] хромосомасының жасанды салу қабілетін алды. Ол [[«Адам геномы» жобасы|«Адам геномы»]] жобасына белсенді қатысты. Осыдан басқа, Шостак жұмыстары [[Рекомбинация (биология)|хромосомалардың рекомбинациясы]] механизмін түсінуге көмектеседі. == Библиография == * Hanczyc MM, Fujikawa SM, Szostak JW. Experimental Models of Primitive Cellular Compartments: Encapsulation, Growth and Division. Science, 2003; 302:618-622. * Chen IA, Roberts RW and Szostak JW. The Emergence of Competition Between Model Protocells. Science, 2004; 305:1474-1476. * Mansy SS, Schrum JP, Krishnamurthy M, Tobé S, Treco D, and Szostak JW. Template-directed Synthesis of a Genetic Polymer in a Model Protocell. Nature, 2008; 454:122-5. * Zhu TF and Szostak JW. A robust pathway for protocell growth and division under plausible prebiotic conditions. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131: 5705-5713. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.hms.harvard.edu/dms/bbs/fac/szostak.html Гарвард университетінің веб-сайтында бет Джек Шостак] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Корнелл университеті түлектері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Канада)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] {{biologist-stub}} 1yqz44i85b3sfm5tqefdzppspwfimav 0 549943 3609662 2621012 2026-05-27T10:53:23Z 1nter pares 146705 3609662 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Харальд цур Хаузен |Шынайы есімі = {{lang-de|Harald zur Hausen}} |Суреті = Harald_zur_Hausen-press_conference_Dec_06th,_2008-6.jpg |Сурет ені = 200px |Сурет тақырыбы = Харальд цур Хаузен, 6&nbsp;желтоқсан 2008 жылы |Туған күні = 11.03.1936 |Туған жері = Гельзенкирхен, Германия |Азаматтығы = Үшінші рейх, ФРГ, Германия |Ғылыми аясы = [[Вирусология]] |Жұмыс орны = [[Германия онкологиялық зерттеулер орталығы]] | Альма-матер = [[Бонн университеті]],<br />[[Гамбург университеті]],<br />[[Генрих Гейне университеті (Дюссельдорф)|Дюссельдорф университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = жатыр мойны обыры дамуындағы [[папилломавирус]] рөлін тарты |Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2008 жыл|2008]]){{Германияның алдындағы қызметі үшін Ұлы офицерлер Кресті}} }} '''Харальд цур Хаузен''' ({{lang-de|Harald zur Hausen}}; ж.т. [[11 наурыз]] [[1936]], [[Гельзенкирхен]], [[Германия]]) — [[Германия|неміс]] [[Медицина|медик]] және ғалым, физиология немесе медицина саласындағы [[2008 жыл]]ғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты, ол бұны [[Люк Монтанье]]мен және [[Франсуаза Барре-Синусси]]мен бөлісті. Цур Хаузен жатыр мойны обыры дамуындағы [[папилломавирус]] рөлін ашты. Қазіргі уақытта — құрметті профессор. == Өмірбаяны == Харальд цур Хаузен [[Гельзенкирхен]]де, [[Германия]]да дүниеге келген, [[Фехта]]дағы гимназияға түсіп [[Бонн университеті]]нде, [[Гамбург университеті|Гамбургта]] және [[Генрих Гейне университеті (Дюссельдорф)|Дюсслельдорфта]] медицинаны зерттеді, және [[1960&nbsp;жыл]]ы медицина докторын алды, содан кейін фельдшер болып істеді. Алпысыншы жылдардың ортасында, ол [[Филадельфия]]ға ([[АҚШ]]) көшіп келді, біріншіде ол атақты [[Филадельфия балалар ауруханасы|балалар ауруханасының]] (Children's Hospital of Philadelphia) вирусология лабораториясында жұмыс істеді, кейін [[Пенсильвания университеті]]тінде сабақ берді. [[1969 жыл]]ы [[Германия]]ға қайтып келіп [[Вюрцбург университеті]]нде профессор болды, кейінірек [[Эрланген — Нюрнберг университеті]]тінде, [[Фрайбург университеті]]тінде ([[Фрайбург-им-Брайсгау]]) жұмыс істеді. 1983 жылдан 2003 жылға дейін [[Гейдельберг]]те [[Германия ракты зерттеу орталығы]]н (German Cancer Research Center) басқарды<ref>{{мақала|автор=О. Белоконева|тақырыбы=Раковый вирус; Быстрое открытие медленного вируса ( Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы 2008 жылы)|сілтеме=http://www.nkj.ru/archive/articles/14893/|баспа=Наука и жизнь|типі=журнал|жыл=2008|саны=11}}</ref>. == Қайнаркөзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.newsru.com/world/06oct2008/nobel_medicine.html Нобелевскую премию по физиологии и медицине получили немец и двое французов: за открытие вирусов, вызывающих рак и ВИЧ] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/ Нобель комитетінің веб-торабынан ақпарат] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Германия онкологтары]] [[Санат:Германия вирусологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:ГДР Ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Гамбург университеті түлектері]] [[Санат:Гейдельберг Ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Венгр Ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:Ғылым және өнер саласындағы жетістіктері үшін Максимилиан Бавария ордені]] [[Санат:11 наурызда туғандар]] jk07k3k36e2qleeuj5u81jte5h5lu49 0 550385 3609661 2620946 2026-05-27T10:53:09Z 1nter pares 146705 3609661 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Оливер Смитис |Шынайы есімі = {{lang-en|Oliver Smithies}} |Суреті = Oliver-smithies.jpg |Сурет ені = 200px |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 23.07.1925 |Туған жері = {{байрақ|Англия}} [[Галифакс|Галифакс (Англия)]], [[Батыс Йоркшир]], [[Англия]] |Қайтыс болған күні = 10.1.2017 |Қайтыс болған жері = [[Чапел-Хилл]], [[Ориндж]], [[Солтүстік Каролина]] |Азаматтығы = {{байрақ|Ұлыбритания}}, {{байрақ|АҚШ}} |Ғылыми аясы = [[Биохимия]], [[генетика]] |Жұмыс орны = [[Торонто университеті]], [[университеті Солтүстік Каролина в Чапел-Хилл|университеті Солтүстік Каролина]] | Альма-матер = [[Баллиол Колледж (Оксфорд)]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = эмбриондық бағаналы жасушаларды пайдаланып тышқандардағы ерекше гендік модификациялардың кіріспе қағидаларын ашқан |Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2007) |Сайты = }} '''Оливер Смитис''' ({{lang-en|Oliver Smithies}}) ([[23 шілде]] [[1925 жыл|1925]] [[Батыс Йоркшир]], [[Англия]] - [[10 қаңтар]] [[2017 жыл|2017]] [[Чапел-Хилл]], [[Ориндж]], [[Солтүстік Каролина]]) ағылшын-американдық генетик, [[2007 жыл]]ғы эмбриондық бағаналы жасушаларды пайдаланып тышқандардағы ерекше гендік модификациялардың кіріспе қағидаларын ашқаны үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты]]. == Өмірбаяны == Оливер Смитис [[Галифакс (Англия)|Галифаксте]] ([[Батыс Йоркшир]], [[Ұлыбритания]])дүниеге келген . Оның өз сөзінше ғылымға деген қызығушылығы радио және [[телескоп]]пен ертерек танысуы әсер еткен. [[1951 жыл]]ы оған [[магистр]] дәрежесі берілді, ал кейінірек физиология докторын алды. [[1953 жыл|1953]] жылдан [[1960 жыл]]ға дейін Смитис Торонто университетінің медициналық зерттеу лабораториясында, ал 1960 тан [[1988 жыл]]ға дейін Висконсин-Мэдисон университетінің лабораториясында қызмет етті. 1988 жылдан ол [[Солтүстік Каролина]] университетінің патология лабораториясында және медицина лабораториясында профессор болып істеді. Ол өзінің дамытқан зерттеу әдістері арқылы тышқандарға генетикалық зерттеулер жүргізді. Смитис пен [[Марио Капекки]], бір-бірінен тәуелсіз, эмбрионалдық бағаналы жасушаларды арнайы гендік түрлендірілулер арқылы ашылулар жасады. == Жетістіктері == == Марапаттар == * Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (2007) {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:23 шілдеде туғандар]] [[Санат:10 қаңтарда қайтыс болғандар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Ұлыбритания генетиктері]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]] sipuaa9tsz4ljvl22og8524rx387sby 0 550386 3609645 2620940 2026-05-27T10:47:12Z 1nter pares 146705 3609645 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Мартин Джон Эванс |Шынайы есімі = {{lang-en|Martin John Evans}} |Суреті = Martin Evans Nobel Prize.jpg |Сурет ені = 200px |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1.1.1941 |Туған жері = [[Страуд]], [[Глостершир]] [[Англия]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Ұлыбритания |Ғылыми аясы = [[Биология развития]] |Жұмыс орны = [[Лондон колледждік университеті]]<br />[[Кембридж университеті]]<br />[[Кардифф университеті]] | Альма-матер = [[Christ's College (Cambridge)]] |Ғылыми жетекші = [[Жак Моно]], [[Сидней Бреннер]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = эмбриондық бағаналы жасушаларды ашқан |Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2007){{Рыцарь-бакалавр}} |Сайты = }} '''Сэр Мартин Джон Эванс''' ({{lang-en|Martin John Evans}}) ([[1 қаңтар]] [[1941 жыл|1941]]) — [[Ұлыбритания|ағылшындық]] ғалым. == Өмірбаяны == 1963 жылы [[Кембридж университеті]]н бітірді. 1969 жылдан философия докторы. 1966—1978 жылдары Лондон колледждік университетінің анатомия және эмбриология кафедрасында зерттеу және оқытушылық қызмет атқарды. 1978—1999 жылдары — Кембридж университетінің генетика кафедрасында істеді. 1999 жылдан — [[Кардифф]] университетінде сүтқоректілер генетикасы профессоры және биологиялық ғылымдар мектебінің директоры. == Жұмыстары == Эванстың зерттеулері басым көпшілігі [[Эмбрионалдық бағаналы жасушалар|эмбрионалдық бағаналық жасушалардың]] қасиеттерін зерттеуге арналған. == Қоғамдық танылу және Марапаттар == 2004 жлы королева Елизавета II-нің бағыштауымен медицина алдындағы еңбегі үшін рыцарь атағын алған. Алынған наградалар саны қамтиды: *[[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығы]] (2001) *[[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2007) *[[Медаль Копли]] (2009). == Сілтемелер == {{уикижаңалық|Нобелевские лауреаты выступили за смягчение британского визового режима для ученых}} * {{cite web|url=http://www.cardiff.ac.uk/martinevans/|title=Professor Sir Martin Evans|publisher=Cardiff University|lang=en|accessdate=2010-02-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/65onmntp6|archivedate=2012-02-29}} * {{cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-celebration-of-science-in-the-uk-10-britons-who-shaped-our-world-406704.html|title=A celebration of science in the UK: 10 Britons who shaped our world|first=2006-07-05|publisher=The Independent|lang=en|accessdate=2010-02-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/65onnRifR|archivedate=2012-02-29}} * {{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2007/index.html|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2007|publisher=Nobel Prize.org|lang=en|accessdate=2010-02-12|archiveurl=http://www.webcitation.org/65onoZsmn|archivedate=2012-02-29}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Эмбриологтар]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:Кембридж университеті түлектері]] [[Санат:Кембридж университеті ғалымдары]] {{biologist-stub}} 89txnbcv1fap6xr1cvuoznladiaochg 0 550387 3609663 2620938 2026-05-27T10:53:50Z 1nter pares 146705 3609663 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Марио Ренато Капекки |Шынайы есімі = {{lang-it|Mario Renato Capecchi}} |Суреті = Mario Capecchi UTHSCSA.JPG |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Марио Капекки (2008) |Туған күні = 6.10.1937 |Туған жері = [[Верона]], [[Италия]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = [[генетика]] |Жұмыс орны = | Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Гайрднер Халықаралық сыйлығы]] (1993)<br /> [[Киото сыйлығы]] (1996)<br /> [[Франклин медалі]] (1997)<br /> [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығы|Ласкер сыйлығы]] (2001)<br /> [[АҚШ Ұлттық ғылыми медалі]] (2001) <br/> [[Джон Скотт медалі]] (2002) <br />Медицина бойынша [[Вольф жүлдесі]] (2002/3)<br />[[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2007 жыл|2007]]) |Сайты = }} '''Марио Ренато Капекки''' ({{lang-it|Mario Renato Capecchi}}; [[6 қазан]] [[1937 жыл|1937]] ж.т., [[Верона]])&nbsp;— американ-итальяндық [[Генетика|генетик]], профессор, [[2007 жыл]]ғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. == Өмірбаяны == Марио Капекки 1937 жылы [[Верона]]да, әкесі -[[Итальяндықтар|итальяндық]] және шешесі-американдық отбасында дүниеге келген. [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде анасы антифашистік топқа тиесілі болғандықтан тұтқындалып [[Дахау (концентрациялық лагерь)|Дахау]] [[концлагерь|концлагеріне]] айдалады. Соғыс біткен соң Марио Капекки анасымен [[АҚШ]]-қа көшіп келеді. [[1961 жыл]]ы ол [[Огайо]] штатындағы Антиох [[колледж]]інде [[химия]] және [[физика]]дан [[бакалавр]] дәрежесін алады. [[1967 жыл]]ы [[Гарвард]]та биофизика докторы тағайындалды. [[1969 жыл]]ы ол Гарвардтың медицина биохимиясы кафедрасында [[доцент]]тік алды. [[1973 жыл]]дан ол [[Юта]] университетінде жұмыс істейді, [[1988 жыл]]дан [[Говард Хьюз]] медициналық институтында қызмет етеді. Марио Капекки [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы]]ның мүшесі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commons|Category:Mario Capecchi}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2007/ Нобель комитетінің веб-торабынан ақпарат] {{ref-en}} {{biologist-stub}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:6 қазанда туғандар]] [[Санат:АҚШ биохимиктері]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] 8ti9dddera9jl6bnmrgpjlp7qv4ijq2 0 555389 3609591 2922023 2026-05-27T10:18:52Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609591 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Эндрю Файер |Шынайы есімі = {{lang-en|Andrew Z. Fire}} |Суреті = Andrew Fire, Stanford University.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Эндрю Файер (2008) |Туған күні = 27.4.1959 |Туған жері = [[Пало-Альто]], [[Калифорния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = [[генетика]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[молекулярлық генетик]] |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2006) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Эндрю Захари Файер''' ({{lang-en|Andrew Z. Fire}}, ж.т. [[27 сәуір]] [[1959]], [[Пало-Альто]], [[Калифорния]]) — американдық ғалым, [[Молекулалық генетика|молекулалық генетик]]. [[Стэнфорд университеті]]нің профессоры. [[2006 жыл]]ы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н [[Крейг Мелло]]мен бірге «[[РНК-интерференция]]сын — белгілі бір гендердің қызметін бәсеңдету әсерін ашқаны» үшін алды. == Өмірбаяны == [[27 сәуір]]де [[1959 жыл]]ы [[Пало-Альто]]да ([[Калифорния]]) дүниеге келген. Білімді [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] (1978) және [[Массачусетс технологиялық институты]]нда (1983) алды. 1986 - 2003 жылдары [[Карнеги институты]]нда эмбриология бөлімшесінде жұмыс істеді ([[Балтимор]], [[Мэриленд]]). 1989 жылдан [[Джонс Хопкинс университеті]]нде профессоры. 2003 жылдан [[Стэнфорд университеті]]нің медицина мектебінде патология және [[генетика]] профессоры. [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы]] және [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы|Американдық өнер және ғылым академиясының]] мүшесі (2004 жылдан). == Марапаттар == * [[Meyenburg Prize]] — 2002 * Wiley Prize in the Biomedical Sciences from Rockefeller University — 2003 * [[Хейнекен сыйлығы]] (2004) * [[Гайрднер Халықаралық сыйлығы]] — 2005 * Paul Ehrlich and Ludwig Darmstaedter Prize — 2006 * [[Нобель сыйлығы]] — 2006 == Еңбектері == * Andrew Fire, Siqun Xu, Mary K. Montgomery, Steven A. Kostas, Samuel E. Driver und [[Craig C. Mello]]: ''Potent and specific genetic interference by double-stranded RNA in Caenorhabditis elegans''. In: ''Nature.'' Band 391, 1998, S. 806—811, PMID 9486653 [http://www.umassmed.edu/administration/uploads/Fire_and_Mello_Nature_1998.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112172846/http://www.umassmed.edu/administration/uploads/Fire_and_Mello_Nature_1998.pdf |date=2006-01-12 }} * ''Nucleic acid structure and intracellular immunity: some recent ideas from the world of RNAi.'' In: ''Q Rev Biophys.'' 2006, S. 1-7. * A. Fire, R. Alcazar und F. Tan: ''Unusual DNA structures associated with germline genetic activity in Caenorhabditis elegans.'' Genetics 2006. * D. Blanchard, H. Hutter, J. Fleenor und A. Fire: ''A differential cytolocalization assay for analysis of macromolecular assemblies in the eukaryotic cytoplasm.'' In: ''Mol Cell Proteomics.'' 2006. * F. Moreno-Herrero, R. Seidel, S. M. Johnson, A. Fire und N. H. Dekker: ''Structural analysis of hyperperiodic DNA from Caenorhabditis elegans.'' in: ''Nucleic Acids Res.'' Band 34, Nr. 10, 2006, S. 3057-3066. * M. L. Foehr, A. S. Lindy, R. C. Fairbank, N. M. Amin, M. Xu, J. Yanowitz, A. Z. Fire und J. Liu: ''An antagonistic role for the C. elegans Schnurri homolog SMA-9 in modulating TGFbeta signaling during mesodermal patterning.'' In: ''Development.'' Band 133, Nr. 15, 2006, S. 2887—2896. <small>Кішірек жазу</small> == Сілтемелер == * [http://www.lasius.narod.ru/bios/Nobel2006.htm Эндрю Файер және Крейг Мелло] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] 6g1fv3bmb3ejp36zw6o8pz9bx9nvkvd 0 555390 3609659 2967550 2026-05-27T10:52:31Z 1nter pares 146705 3609659 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Джон Робин Уоррен |Шынайы есімі = {{lang-en|John Robin Warren}} |Суреті = Robin Warren.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Робин Уоррен (2009) |Туған күні = 11.6.1937 |Туған жері = [[Аделаида|Аделаиде]], [[Австралия]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Австралия |Ғылыми аясы = [[Микробиология]] |Жұмыс орны = Перт Корольдік госпиталі | Альма-матер = [[Аделаида университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]{{Аустралия орденінің компаньоны}} |Сайты = }} '''Джон Робин Уоррен''' [[Аустралия ордені|AC]] ({{lang-en|John Robin Warren}}, [[11 маусым]] [[1937]], [[Аделаида]], [[Австралия]]) — аустралиялық [[патология|патолог]] және ғалым, [[2005 жыл]]ғы физиология немесе медицина саласындағы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты. [[1979 жыл]]ы ''[[Helicobacter pylori]]'' бактериясын қайта ашты. 2007 жылдан [[Аустралия ордені]]нің компаньоны<ref>[http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1133681&search_type=simple&showInd=true Search Australian Honours - Simple Search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111064933/http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1133681&search_type=simple&showInd=true |date=2012-01-11 }}</ref>. == Өмірбаяны == Робин Уоррен 11 маусымда 1937 жылы Аделаида дүниеге келген. Бакалавр дәрежесін [[Аделаида университеті]]нде алды. 1967 жылы Королдік Австралияның патологов колледжінде зерттеуді бастап және Перт Корольдік госпиталінде аға патолог болды, бұнда оның зерттеушілік мансабының негізгі бөлігі өтті. [[Барри Маршалл]]мен бірге [[Ойық жара ауруы|асқазанның Ойық жара ауруы]] көп жағдайда ''[[Helicobacter pylori]]'' бактериясымен шақырылатын болды. == Марапаттар == 2005 жылы Робин Уоррен және оның әріптесі, [[Барри Маршалл]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н «Helicobacter pylori бактериялар гастрит және асқазан мен ұлтабарда ойық пайда болуындағы әсері туралы жұмыстары үшін» алды <ref name=award>{{cite web | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005 | publisher = [[Nobel Foundation]] | date = 2005 | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/illpres/ | accessdate = 2007-01-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/61CBBdpOx | archivedate = 2011-08-25 }}</ref>. * 2007 — жоғары дәрежелі [[Аустралия ордені]]нің кавалері (''Companion of the Order of Australia''). == Қайнаркөзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.tallpoppies.net.au/cavalcade/warren.htm Short bio of Dr. J Robin Warren] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051223011152/http://www.tallpoppies.net.au/cavalcade/warren.htm |date=2005-12-23 }} * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/2005/index.html The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005] * [http://www.vianet.net.au/~jrwarren/ Dr. J Robin Warrens homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217033602/http://www.vianet.net.au/~jrwarren/ |date=2007-02-17 }} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] kzxw11hvbamrl5q5ee691kg3rfspciq 0 555391 3609660 3053197 2026-05-27T10:52:51Z 1nter pares 146705 3609660 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Барри Джеймс Маршалл |Шынайы есімі = {{lang-en|Barry James Marshall}} |Суреті = Barry Marshall 2008.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 30.9.1951 |Туған жері = [[Калгурли|Батыс Аустралия]], [[Аустралия]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Аустралия |Ғылыми аясы = [[Микробиология]] |Жұмыс орны = [[Перт Корольдік госпиталі]] | Альма-матер = [[Батыс Аустралия университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2005 жыл|2005]]), {{Аустралия ордені компаньоны}} |Сайты = }} '''Барри Джеймс Маршалл''' ({{lang-en|Barry James Marshall}}) ([[30 қыркүйек]] [[1951]], [[Калгурли]], [[Батыс Аустралия]])&nbsp;— [[аустралия]]лық [[медицина|дәрігер]], физиология немесе медицина саласындағы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] [[2005&nbsp;жыл]]ғы лауреаты. [[Батыс Аустралия университеті]]нде клиникалық микробиология профессоры. Ол алғаш рет көп жағдайда асқазан жарасын бактериялар туындатанын көрсетті. Бұл алғаш рет [[Ойық жара ауруы|ойық жараны]] көрсетті, көптеген жағдайларда, ''[[Helicobacter pylori]]'' бактериялар туындатқан. Бұл ойық жара этиологиясындағы стресс, дәмді тамақ, арттыру және [[Асқазан сөлінің жалпы қышқылдығы|қышқылдықтың]] рөлі туралы ескі медициналық ілімді жоққа шығарған. [[Аустралия ордені]]нің кавалері. == Өмірбаяны == Барри Маршалл 30 қыркүйекте 1951 жылы [[Калгурли]] қаласында ([[Батыс Аустралия]]) дүниеге келген. Ол жеті жасқа толғанда, оның отбасы [[Перт (қала, Аустралия)|Перт]] қаласына көшеді. Маршалл [[Батыс Аустралия университеті]]н бітіріп, онда медицина және хирургияның бакалаврын 1975 жылы алды. 1979 жылы Маршалл [[Перт Корольдік госпиталі]]нде жұмыс істей бастады, онда 1981 жылы ауруханада аға патолог және ұзақ уақыт хеликобактерияларға қызығушылық танытып жүрген [[Робин Уоррен]]мен кездеседі. Сонымен олар спиральтәрізді бактерияларды және олардың [[гастрит]]пен байланысынерттеу жүргізе бастады. 1982 жылы олар аурудан ''[[Helicobacter pylori]]'' бастапқы мәдениетті шығарды және осы бактериялар асқазанның ойық жара ауруына және қатерлі ісігіне шалдықтырады деген гипотезаны ұсынды. Алайда, ұсыныс медициналық және ғылыми қауымдастықтардың келеке-мазағына кездесті. Кейін 1998 жылы Маршалл былай деген еді: «Бәрі маған қарсы болды, бірақ менікі дұрыс екенін білгенмін»<ref>{{cite web | title = Barry Marshall Interview, H. Pylori and the Making of a Myth | publisher = Academy of Achievement | date = [[23 мамыр]] [[1998]] | url = http://www.achievement.org/autodoc/printmember/mar1int-1 | accessdate = 2007-01-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/65jMIeXCE | archivedate = 2012-02-26 }}</ref>. Жасалған зертханалық тәжірибелерде шошқаның инфекцияциялануы сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1984 жылы өзі науқастардың оқшауланған бактериялардың мәдениетін ішіп алып, көп ұзамай өзінен [[гастрит]]тің [[ахлоргидрия]]лық симптомдары дамып шыға келеді: асқазанды ыңғайсыздық, [[жүрек айну]]ы, [[құсу]] және ауыздан ерекше иіс пайда болады ([[галитоз]]). Содан кейін, Маршалл ол метронидазол және висмут тұздарымен емдеу арқылы 14-күндік курс арқылы геликобактер гастритін емдеуге қабілетті екенін көрсетуге мүмкіндік туды. Жұқтырудан 14 күннен кейін, биопсия асқазанда бактериялардың жоқ екенін көрсетті. Бұл [[Кохтың постулаттары]]на сәйкес дәлелдеді, яғни ''H. pylori'' гастритті шақырады. Эксперимент сипаттайтын мақала [[Medical Journal of Australia]] журналында жарияланды<ref>{{cite journal |author=Marshall BJ, Armstrong JA, McGechie DB, Glancy RJ |title=Attempt to fulfil Koch's postulates for pyloric Campylobacter |journal=Med. J. Aust. |volume=142 |issue=8 |pages=436–9 |year=1985 |month=April |pmid=3982345 |doi= |url=}}</ref> және журналдың ең дәйексөз келтірген мақаласына айналды<ref>{{cite journal | last =Van Der Weyden | first =Martin B | authorlink = | coauthors =Ruth M Armstrong and Ann T Gregory | title =The 2005 Nobel Prize in Physiology or Medicine | journal =Medical Journal of Australia | volume =183 | issue =11/12 | pages =612-614 | publisher =Medical Journal of Australia | date =2005 | url =http://www.mja.com.au/public/issues/183_11_051205/van11000_fm.html#0_i1091639 | accessdate = 2007-01-28 }}</ref>. Осыдан соң Маршалл Перт Корольдік госпиталінде (1985—1986), одан кейін [[Вирджиния университеті]]інде ([[АҚШ]]) (1986—1996) жұмыс істеді. Кейінірек [[Батыс Аустралия университеті]]не оралып, 1998—2003 жылдар жұмыс істеді<ref>{{cite web | title = Professor Barry Marshall | publisher = University of Western Australia | date = [[28 шілде]] [[2006]] | url = http://www.postgraduate.uwa.edu.au/home/prospective/heroes/marshall | accessdate = 2007-01-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/65jMJXfGK | archivedate = 2012-02-26 }}</ref>. Маршалл университеттің бактериялар зерттеу байланысты саласында «H.pylori» ғылыми зертханасында жұмыс істеу жалғастыруда <ref>{{cite web | first = Barry | last = Marshall | title = Helicobacter pylori Research Laboratory | publisher = University of Western Australia | date = [[26 тамыз]] [[2002]] | url = http://www.hpylori.com.au | accessdate = 2007-01-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/65jMKq3jy | archivedate = 2012-02-26 }} His home page and various links can also be found there.</ref>. == Марапаттар == В 2005 жылы Барри Маршалл және оның әріптесі, [[Робин Уоррен]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н «Гастрит және асқазан мен ұлтабарда ойық жара ауруын пайда болуына Helicobacter Pylori бактерияларының әсері туралы жұмысы үшін» алды<ref name=award>{{cite web | title = The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005 | publisher = [[Nobel Foundation]] | date = 2005 | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/illpres/ | accessdate = 2007-01-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/61CBBdpOx | archivedate = 2011-08-25 }}</ref>. Другие Марапаттар<ref>{{cite web | title = Curriculum Vitae | publisher = [[Nobel Foundation]] | date = 2005 | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/marshall-cv.html | accessdate = 2007-01-28 | archiveurl = http://www.webcitation.org/65jMLLDhv | archivedate = 2012-02-26 }}</ref>: * 1994&nbsp;— Уоррен Альперт жүлдесі * 1995&nbsp;— Австралиялық медициналық ассоциациясының марапаты * 1995&nbsp;— клиникалық медициналық зерттеулері үшін [[Ласкер сыйлығы]] * 1995 — [[Джон Скотт медалі]] * 1996&nbsp;— [[Гайрднер Халықаралық сыйлығы]] * 1997&nbsp;— [[Пауль Эрлих]] сыйлығы * 1998&nbsp;— [[Хейнекен сыйлығы]] * 1998&nbsp;— Флорей медалі * 1998&nbsp;— Корольдік қоғамның Буханнан медалі * 1999&nbsp;— Жаратылыстану ғылымдарындағы [[Бенджамин Франклин медалі]] * 2002&nbsp;— медицина ғылымдарының үшін Кейо марапаты * 2003&nbsp;— Австралияда мемлекеттік «ғасыр медалі» (''Centenary medal'') * 2006&nbsp;— [[Американская гастроэнтерологическая ассоциация#Награда Уильяма Бомонта|Уильям Бомонт жүлдесі]] [[Американдық гастроэнтерологиялық ассоциация]]сы<ref>American Gastroenterological Association. [http://www.gastro.org/user-assets/Documents/07_Membership/Rec_Prizes/Beaumont_Award_Criteria.pdf Награда Уильяма Бомона]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-en}}</ref> * 2007&nbsp;— жоғары дәрежелі [[Аустралия ордені]]нің кавалері (''Companion of the Order of Australia''). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/marshall-autobio.html Автоөмірбаян] {{ref-en}} * [http://www.helico.com/cgi-bin/yabb/YaBB.pl?board=;action=login The Helicobacter Foundation Discussion Pages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071206111419/http://www.helico.com/cgi-bin/yabb/YaBB.pl?board=;action=login |date=2007-12-06 }} * [http://www.hpylori.com.au The Helicobacter pylori Research Laboratory] * [http://www.helico.com The Helicobacter Foundation] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] imlz7rdh9uqb1joz86ipypgp6azmvbp 0 555394 3609646 3182853 2026-05-27T10:47:32Z 1nter pares 146705 3609646 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Питер Мэнсфилд |Шынайы есімі = {{lang-en|Sir Peter Mansfield}} |Суреті = Peter Mansfield Leipzig.jpg |Сурет ені = 200px |Сурет тақырыбы = Питер Мэнсфилд |Туған күні = 9.10.1933 |Туған жері = Ламбет [[Үлкен Лондон]], [[Англия]], [[Ұлыбритания]] |Қайтыс болған күні = 8.2.2017 |Қайтыс болған жері = [[Ұлыбритания]] [[Ноттингем]] |Азаматтығы = {{байрақ|Ұлыбритания}} |Ғылыми аясы = [[физика]] |Жұмыс орны = | Альма-матер = [[Лондон Королев Мария университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Рыцарь-бакалавр}} [[Дадделл медалі және сыйлығы]] (1988) [[Ранк сыйлығы]] (1997) [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2003 жыл|2003]]) |Сайты = }} Сэр '''Питер Мэнсфилд''' ({{lang-en|Sir Peter Mansfield}}; [[9 қазан]]да [[1933]] ж.т., [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] - [[8 ақпан]]да [[1933|2017]], [[Ноттингем]], [[Ұлыбритания]]<ref>[http://www.nottingham.ac.uk/news/pressreleases/2017/february/tributes-to-professor-sir-peter-mansfield.aspx Tributes to Professor Sir Peter Mansfield] University of Nottingham</ref>) - [[Ұлыбритания|британиялық]] физик, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[2003]] жылғы лауреаты, «[[Магниттік-резонанстық томография|магнитті-резонанстық томография]] әдісін» тапқаны үшін алды. [[Ноттингем университеті|Ноттингем университеті]] ([[Ноттингем]]) профессоры. == Өмірбаяны == Питер Мэнсфилд [[Лондон]]да 9 қазанда 1933 жылы дүниеге келген. 15 жасында мектепті тастап кетіп, баспаханада жұмыс істеді, 18 жасқа толған кезде әскери борышын өтеуге барды. Әскерде, Мэнсфилд [[зымыран жасау]]мен қызығып, қажетті сараптамалардан өтіп және Лондонда [[Пайтшайым Мария колледжі|Пайтшайым Мария колледжіне]] түсті. 1959 жылы колледжді аяқтап, 1962 жылы [[Ядролық магниттік резонанс|ЯМР]]-спектрометр дамыту бойынша диссертация қорғады және Ph.D. дәрежесін алды. Диссертациядан кейін екі жыл [[Урбан-Шампэйн Иллинойс университеті|Урбан-Шампэйн Иллинойс университетінде]] жұмыс істеді. [[АҚШ|АҚШ-]]та өткен тағылымдамадан кейін 1964 жылы Мэнсфилд [[Ноттингем университеті |Ноттингем университеті]] ұсынысын қабылдаған, онда ЯМР спектроскопия саласында жұмысын жалғастырды. [[Ноттингем университеті |Ноттингем университетінің]] құрметті профессоры болды (1994). == Ғылыми еңбегі == Пол Лотербол және Питер Мэнсфилд жұмыстарына дейін бұрын белгілі болған [[Феликс Блох|Феликс Блох]] және [[Эдвард Миллс Перселл|Эдвард Перселлдер]] [[1952 жыл]]ы [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика саласындағы Нобель сыйлығын]] дамытқаны үшін алған [[Магнитті ядролық резонанс|магнитті ядролық резонанс]] (МЯР) әдісі, негізінен молекулалық құрылымын зерттеу үшін қолданылды. Лотербур және Мансфилд жұмыстары бүкіл денені бейнелеу әдісін қолдануға мүмкіндік берді. Мэнсфилд құрылғыдан алынған радио сигналды математикалық өңдеуге болатын және суретке түсіруге болатынын көрсетті. [[2003]] жылы Мэнсфилд [[Пол Лотербур|Лотербурмен]] бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын]] «[[Магниттік-резонанстық томография|магнитті резонанстық томография]] әдісі үшін» алды. == Тағы қараңыз == * [[Реймонд Дамадьян]] == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2003/mansfield-autobio.html Автоөмірбаян Питера Мэнсфилда Нобель комитеті сайтындағы] {{ref-en}} * [http://www.magres.nottingham.ac.uk/~mansfield/ Страница Питера Мэнсфилда на сайте Ноттингем университеті] {{ref-en}} * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/2003/press.html Nobel Prize 2003 Press Release] {{ref-en}} * [http://www.patentgenius.com/inventor/MansfieldPeter.html Peter Mansfield US Patents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414011157/http://www.patentgenius.com/inventor/MansfieldPeter.html |date=2012-04-14 }} {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Физиктер]] [[Санат: Ұлыбритания физиктері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат: Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондонда туғандар]] [[Санат:9 қазанда туғандар]] [[Санат:8 ақпанда қайтыс болғандар]] 3xdglr5fhgqvjkhacvz1nqbtzj7tdhu 0 555395 3609643 3378965 2026-05-27T10:46:42Z 1nter pares 146705 3609643 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Пол Кристиан Лотербур |Шынайы есімі = {{lang-en|Paul Christian Lauterbur}} |Суреті = |Сурет ені = 75px |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 6.05.1929 |Туған жері = [[Сидней (Огайо)|Сидней]], [[Огайо (штат)|Огайо]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 27.03.2007 |Қайтыс болған жері = [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]], [[Иллинойс]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = |Жұмыс орны = | Альма-матер = Кейз Батыс резервтік университеті <br />Питтсбург университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары =[[Говард Поттс медалі]] (1983) <br /> [[Гайрднер Халықаралық сыйлығы]] (1985) <br /> [[Харви жүлдесі]] (1986) <br /> [[IEEE құрмет моделі]] (1987) <br /> [[АҚШ Ұлттық ғылыми медалі]] (1987) <br /> [[Технология және инновация саласындағы АҚШ Ұлттық медалі]] (1988) <br /> [[Хейнекен сыйлығы]] (1989) <br /> [[Бауэр жүлдесі]] (1990) <br /> [[Диксон сыйлығы]] (1992)<br /> [[Киото жүлдесі]] (1994) <br /> [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2003 жыл|2003]]) |Сайты = }} '''Пол Кристиан Лотербур''' ({{lang-en|Paul Christian Lauterbur}}, [[6 мамыр]] [[1929]], Сидней, [[Огайо]] — [[27 наурыз]] [[2007]], Урбана, [[Иллинойс]]) — [[АҚШ|американ]] химик, лауреат [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Медицина саласындағы Нобель сыйлығын]] [[2003 жыл]]ы «[[магнитті-резонантық томография]] әдісін» тапқаны үшін алды. == Өмірбаяны == Пол Лотербур [[Огайо]]дағы [[Сидней (Огайо)|Сидней]] шағын қалашығында 6 мамырда 1929 жылы дүниеге келген, [[Питтсбург университеті]]н 1962 жылы бітірді. Ақыр соңында [[магнитті-резонансты томография]]сын құруға әкелген бастапқы идея, кешкі астың аса қызу талқылауы кезінде [[Питсбург]] қаласыртында дүниеге келген<ref>[http://www.umc.pitt.edu/pittmag/fall2004/feature1.html Magnetic Personality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902111936/http://www.umc.pitt.edu/pittmag/fall2004/feature1.html |date=2006-09-02 }}</ref>. 1970-ші жылдары кейінгі әдісін құру жұмыстарын Лотербур [[Стоуни-Брук университеті|Нью-Йорк университетінде Стоуни-Брукта]] жасады<ref>[http://commcgi.cc.stonybrook.edu/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=5&num=755 Nobel Prize Awardee Paul Lauterbur Returns To SBU Where His Winning Research Was Conducted In The '70s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051202092436/http://commcgi.cc.stonybrook.edu/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=5&num=755 |date=2005-12-02 }}</ref>. Содан кейін Лотербур барлық өз өмірін [[Урбандағы және Шампейндегі Иллинойс университеті|Урбандағы және Шампейндегі Иллинойс университетінде]] өткізді. == Ғылыми еңбегі == Бұрын белгілі оны дамытқаны үшін [[Феликс Блох]] және [[Эдвард Миллс Перселл|Эдвард Перселл]] [[физика саласындағы Нобель сыйлығы]] [[1952 жыл]]ы алған, [[магнитті ядролық резонанс]] (МЯР) әдісі, Пол Лотербол және Питер Мэнсфилд жұмыстарына дейін негізінен молекулалық құрылымын зерттеу үшін қолданылады. Лотербур және Мансфилд жұмыстары бүкіл денені бейнелеу әдісін қолдануға мүмкіндік берді. Лотербур зерттеу объектісінің ядроларының эмиссиялаған радио толқындарын шығару тегін анықтауға мүмкіндік беретін, [[магнит өрісі]]нің градиентін қалай пайдалану керектігін ойлап тапты. Бұл ақпарат органның екі өлшемді суретін жаңғыртуға көмектеседі. Лотербур құрған бірінші магниттік резонанстық томография, әлі [[Стоуни-Брук Нью-Йорк университеті]]нде сақтаулы. [[2003]] жылы Лотербур [[Питер Мэнсфилд|Мэнсфилдпен]] бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н «[[магнитті резонансты томография]] әдісі үшін» алды. [[2007 жыл]]ы Лотербур [[Ұлттық өнертапқыштар Даңқ залы]]на енгізілді. == Қайнаркөзі == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Реймонд Дамадьян]] == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2003/ Нобель комитетінің веб-торабынан ақпарат] {{ref-en}} * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/2003/press.html Nobel Prize 2003 Press Release] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} {{нормативтік бақылау}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ химиктері]] [[Санат:АҚШ өнертапқыштары]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] 33h3j64k25pie989iwl8qfw0pcrfwa8 0 555396 3609588 2620896 2026-05-27T10:18:23Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609588 wikitext text/x-wiki [[Сурет:John_Sulston.jpg|300px|thumb|right]] [[Сурет:EBI and Sanger Center, Genome campus, Cambridgeshire.jpg|300px|thumb|Сэнгер институтындағы Еуропалық Биоинформатика институты және Салстон зертханасы.]] '''Джон Эдвард Салстон''' ({{lang-en|John Edward Sulston}}) ([[27 наурыз]], [[1942]], Кембридж) — [[Ұлыбритания|британдық]] биолог, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[2002]] жылғы лауреаты. [[Лондон Корольдік қоғамы|Корольдік қоғамның]] мүшесі. == Өмірбаяны == Джон Салстон [[Кембридж университеті]]н 1963 жылы бітіріп сонда [[Нуклеотидтер|нуклеотид]] химиясы бойынша докторлық диссертациясын 1966 жылы қорғады. 1966—1969 жылдары Салка институтында жұмыс істеді ([[Сан-Диего]]), содан кейін Ұлыбританияға оралып, ол [[Сидней Бреннер]]дің басшылығымен молекулярлық биология зертханасында жұмыс істейді (''MRC'', [[Кембридж]]). Ол ''[[Caenorhabditis elegans]]'' және [[адам]]ның геномды жобасында және шешуші рөл атқарды. Ол геномының секвендеу әдісін ''Caenorhabditis elegans'' ауқымды дәйектілігі жобалардағы мүмкіндігін көрсету керек екенін дәлелдеді. 1992—2000 жылдары Сэнгер орталығының (қазір Сэнгер институты) директоры болды. Салстонның ең маңызды ең елеулі үлесінің бірі - ''C. elegans'' [[эмбрион]]дық жасушалардың бөліну тәртібін толық сипаттады. В его лаборатории была прослежена судьба ''абсолютно'' всех клеток в процессе развития этого червя. После завершения проекта «Геном человека» Салстон занялся общественной деятельностью, в частности он выступает против патентования генетической информации человека. Оның зертханасында жауын құрттың даму процесінде 'мүлдем' барлық жасушалардың тағдыры байқалды. «Адам геномы» жобасы аяқталғаннан кейін Салстон қоғамдық өмірге еніп атап айтқанда ол адамның генетикалық ақпаратын патенттеуге қарсы шықты. == Марапаттар == * 2002 жылы Джон Салстон [[Роберт Хорвиц|Роберт Хорвицпен]] және [[Сидней Бреннер]]мен бірге «адамның мүшелерінің дамуының генетикалық реттелу мәселелеріндегі жаңалықтары үшін»[[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы| Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын]] алды. * [[Дэн Дэвид жүлдесі]] (2002) == Тағы қараңыз == * ''[[Caenorhabditis elegans]]'' * [[Сидней Бреннер]] * [[Роберт Хорвиц]] == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2002/sulston-autobio.html Автоөмірбаян] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат: Ұлыбритания генетиктері]] [[Санат:Кембридж университеті түлектері]] [[Санат:Кембридж университеті ғалымдары]] [[Санат: Молекулярлық биологтар]] akblb5tc2ivg742j0l1u9szde2ewwje 0 555397 3609589 3393327 2026-05-27T10:18:37Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609589 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Роберт Хорвиц |Шынайы есімі = {{lang-en|H. Robert Horvitz}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы =Роберт Хорвиц (2003) |Туған күні = 8.05.1947 |Туған жері = [[Чикаго]], [[Иллинойс]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = [[биология]] |Жұмыс орны = [[Массачусетс технологиялық институты]] | Альма-матер = [[Массачусетс технологиялық институты]]<br />[[Гарвард университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Луиза Гросс Хорвиц сыйлығы]] (2000) <br /> [[Грубер жүлдесі]] (2002) <br /> [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2002 жыл|2002]]) |Сайты = }} '''Роберт Хорвиц''' ({{lang-en|H. Robert Horvitz}}; ж.т. [[8 мамыр]] [[1947]], [[Чикаго]], [[АҚШ]])&nbsp;— [[АҚШ|америкалық]] биолог, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның [[2002&nbsp;жыл|2002 жылғ]]ы лауреаты. [[Массачусетс технологиялық институты]]нда Биология профессоры. Хорвицтің негізгі ғылыми еңбегіне жауын құрт-[[нематода|нематодтар]] ''[[Caenorhabditis elegans|Caenorhabditis elegans-ға]]'' жасалған зерттеулер кіреді, оның барысында [[апоптоз]]дың ашық реттеуіш гендері ашылды. == Өмірбаяны == Роберт Хорвиц 8 мамырда 1947 жылы [[Чикаго]]да дүниеге келген. Хорвиц [[Гарвард университеті]]н 1972 жылы бітіріп және сонда 1974 жылы PhD диссертациясын қорғады. Сол кезден бері [[Массачусетс технологиялық институты]]нда жұмыс істейді. == Тағы қараңыз == * ''[[Caenorhabditis elegans]]'' * [[Сидней Бреннер]] * [[Джон Салстон]] == Сілтемелер == * [http://www.hhmi.org/research/investigators/horvitz.html Роберт Хорвиц, сайт исследователя на HHMI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610032634/http://www.hhmi.org/research/investigators/horvitz.html |date=2012-06-10 }} {{ref-en}} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2002/horvitz-autobio.html Автоөмірбаян Роберта Хорвица Нобель комитеті сайтындағы] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} {{rq|sources|img}} [[Санат:Эмбриологтар АҚШ]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] {{biologist-stub}} 1dd3qp0lp7q4ce12raew944w93gyo0o 0 555466 3609601 3118687 2026-05-27T10:25:17Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609601 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Пол Нерс |Шынайы есімі = {{lang-en|Sir Paul M. Nurse}} |Суреті = Paul Nurse portrait.jpg |Сурет ені = 200px |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 25.01.1949 |Туған жері = |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Ұлыбритания |Ғылыми аясы = [[биохимия]] |Жұмыс орны = | Альма-матер = [[Бирмингем университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2001]]){{Рыцарь-бакалавр}} |Сайты = }} Сэр '''Пол Нерс''' ({{lang-en|Sir Paul M. Nurse}}; ж.т. [[25 қаңтар]] [[1949]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] [[Биохимия|биохимик]], [[2001 жыл]]ғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ң лауреаты, [[Эукариоттар|эукариот]]тың [[циклин]]мен және циклин-тәуелді киназамдармен [[жасушалық цикл]]ін реттелуін ашқаны үшін марапатталды. [[Лондон корольдік қоғамы|Корольдік қоғамның]] Президенті (2010 жылдан). [[Рокфеллер университеті]]нің Президенті. == Өмірбаяны == Пол Нерстің ата-анасының тегі [[Норфолк]]тан еді. Нерс [[Лондон]]ның солтүстік-шығысындағы [[Уэмбли]]де дүниеге келген. [[1970 жыл]]ы, [[Шығыс Англия Университеті]] ([[Норидж]]) докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін [[1973 жыл]]ы оған философия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесі берілді. [[1976 жыл]]ы Нерс ''[[cdc2]]'' [[ашытқы]]ның [[ген]]ін анықтаған (''[[Schizosaccharomyces pombe]]''). Ген [[жасушалық цикл]]ді бақылап тұрған: G1 фазасынан синтетикалық S фазасына өту және G2 фазасынан [[митоз]]ға өту. [[1987 жыл]]ы Нерс ''CDK1'' [[адам]]нан [[циклин]]-тәуелді [[Циклин-тәуелді киназа|киназаны]] кодтайтын гомологты генді табты. [[1984 жыл]]ы Нерс Император онкологиялық зерттеулер қорына көшті (қазіргі Ұлыбританияның онкологиялық зерттеулер қоры). [[1988 жыл]]дан [[1993 жыл]]дары [[Оксфордский университеті|Оксфорд университетінің]] микробиология кафедрасын басқарды, содан кейін ол онкологиялық қорға оралып, [[1996 жыл]]дан директор болды. С [[2003 жыл]]дан [[Рокфеллер университеті]]нің президенті ([[Нью-Йорк]]) атанды, онда ашытқылардағы жасушалық циклдер туралы жұмыстарын жалғастыруда. == Марапаттар == * 1989 — [[Лондон корольдік қоғамы|Корольдік қоғамның]] мүшесі * 1995 — Корольдік медаль * 1995 — [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы]] Шетелдегі мүшесі * 1996 — [[Хейнекен сыйлығы]] * 1998 — [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығы]] * 2001 — Пол Нерс [[Тимоти Хант]]пен және [[Леланд Хартвелл]]мен бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н «Жасушалық циклдің негізгі реттеушін ашылуы үшін» алды * 2002 — [[Құрмет легион ордені]] * 2005 — [[Копли медалі]] * 2006 — [[Америка өнер және ғылым академиясы]]ның Шетелдік құрметті мүшесі * 2010 — [[Корольдік қоғамының президенті]] * 2013 — [[Альберт Эйнштейн жүлдесі]] == Тағы қараңыз == * [[Жасушалық цикл]] * [[Леланд Хартвелл]] * [[Тимоти Хант]] == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/2001/nurse-autobio.html Автоөмірбаян Пола Нерса Нобель комитеті сайтындағы] {{ref-en}} * [http://www.rockefeller.edu/about/president.php Официальный сайт: Paul Nurse: Office of the President, Rockefeller University] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} [[Санат:Бирмингем университеті түлектері]] [[Санат:Ұлыбритания биохимиктері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:Корольдік қоғамның президенттері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] fvg75wn6chvmn7d2m8t8a7j3fvepn2b 0 555468 3609666 2902612 2026-05-27T10:55:19Z 1nter pares 146705 3609666 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Леланд Хартвелл |Шынайы есімі = Leland Hartwell |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 30.10.1939 |Туған жері = [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = [[биология]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Калифорния технологиялық институты]], [[Массачусетс технологиялық институтыы]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Ласкер сыйлығы]] (1988) <br/>[[Гайрднер Халықаралық сыйлығы]] (1992) <br/> [[Диксон сыйлығы]] (1995) <br /> [[Луиза Гросс Хорвиц сыйлығы]] (1995) <br/> [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығы]] (1998) <br/>{{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2001) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Леланд (Ли) Хартвелл''' ({{lang-en|Leland H. (Lee) Hartwell}}) ([[30 қазан]]да [[1939]], [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]]) — американдық ғалым, Фред Хатчинсон Онкологиялық зерттеулер орталығының ([[Сиэтл]]) президенті әрі директоры. [[2001 жыл]]ы [[жасушалық цикл]]ді реттеуге қатысатын гендерді ашқаны үшін, және оны зерттеуге қосқан үлесі үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]мен марапатталған. == Өмірбаяны == Хартвелл [[Калифорния технологиялық институты]]н 1961 жылы бітірді. Алдымен ол физиканы таңдады, бірақ көп ұзамай [[ДНҚ]] құрылымының ашылуына таң болып шықты, есесіне биологиямен айналысты. [[Массачусетс технологиялық институты]]нда философия докторын дәрежесін алды. 1965—1968 жылдары [[Калифорния университеті]]нде жұмыс істеп, содан кейін [[Вашингтон университеті]]не ауысты. В [[2001 жыл]]ы Леланд Хартвеллпен бірге [[Тимоти Хант]]пен және [[Пол Нерс]]пен [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алды «Жасушалық циклдің негізгі реттеуші ашқаны үшін» алды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/2001/hartwell-autobio.html Lee Hartwell’s Nobel Автоөмірбаян] * [http://myprofile.cos.com/hartwell46 Научный профиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427010251/http://myprofile.cos.com/hartwell46 |date=2006-04-27 }} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} {{rq|sources}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ биологтары]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] {{biologist-stub}} nvi1vrkyci0qygjw2wm7yp9skmbib29 3609667 3609666 2026-05-27T10:55:38Z 1nter pares 146705 /* Сілтемелер */ 3609667 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Леланд Хартвелл |Шынайы есімі = Leland Hartwell |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 30.10.1939 |Туған жері = [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = [[биология]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Калифорния технологиялық институты]], [[Массачусетс технологиялық институтыы]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Ласкер сыйлығы]] (1988) <br/>[[Гайрднер Халықаралық сыйлығы]] (1992) <br/> [[Диксон сыйлығы]] (1995) <br /> [[Луиза Гросс Хорвиц сыйлығы]] (1995) <br/> [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығы]] (1998) <br/>{{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2001) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Леланд (Ли) Хартвелл''' ({{lang-en|Leland H. (Lee) Hartwell}}) ([[30 қазан]]да [[1939]], [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]]) — американдық ғалым, Фред Хатчинсон Онкологиялық зерттеулер орталығының ([[Сиэтл]]) президенті әрі директоры. [[2001 жыл]]ы [[жасушалық цикл]]ді реттеуге қатысатын гендерді ашқаны үшін, және оны зерттеуге қосқан үлесі үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]мен марапатталған. == Өмірбаяны == Хартвелл [[Калифорния технологиялық институты]]н 1961 жылы бітірді. Алдымен ол физиканы таңдады, бірақ көп ұзамай [[ДНҚ]] құрылымының ашылуына таң болып шықты, есесіне биологиямен айналысты. [[Массачусетс технологиялық институты]]нда философия докторын дәрежесін алды. 1965—1968 жылдары [[Калифорния университеті]]нде жұмыс істеп, содан кейін [[Вашингтон университеті]]не ауысты. В [[2001 жыл]]ы Леланд Хартвеллпен бірге [[Тимоти Хант]]пен және [[Пол Нерс]]пен [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алды «Жасушалық циклдің негізгі реттеуші ашқаны үшін» алды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/2001/hartwell-autobio.html Lee Hartwell’s Nobel Автоөмірбаян] * [http://myprofile.cos.com/hartwell46 Научный профиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427010251/http://myprofile.cos.com/hartwell46 |date=2006-04-27 }} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 2001-2025}} {{biologist-stub}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ биологтары]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] nwagqeuwck066fgeti01cxpoq54lkf7 0 555942 3609583 2965186 2026-05-27T10:17:34Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609583 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Нильс Ерне |Шынайы есімі = Niels Kaj Jerne {{lang-de|}} |Суреті = Niels Kaj Jerne 1950 crop.jpg |Сурет ені = 150px |Сурет тақырыбы = |Ғылыми аясы = |Туған күні = 23.12.1911 |Туған жері = [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] |Азаматтығы = |подданство = |Қайтыс болған күні = 7.10.1994 |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] |Сайты = |Commons = }} '''Нильс Кай Ерне''' ({{lang-de|Niels Kaj Jerne}}; [[23 желтоқсан]], [[1911]], [[Лондон]], [[Ұлыбритания]] — [[7 қазан]] [[1994]]) — [[дания]]лық [[Иммунология|иммунолог]], [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның [[1984]] жылғы лауреаты, «[[Иммундық жүйе]]ні дамытуда және бақылауда ерекше салыстырмалы теориясы үшін және [[моноклональдік антиденелер]]дің өндіріс принципін ашықаны» үшін алды. == Өмірбаяны == Нильс Ерненің ата-анасы оның ғасырлар бойы ата-бабалары жасаған, [[Фане]] дат аралында өмір сүрген.1910 жылы олар, [[Лондон]]ға көшіп келіп өмірге 23 желтоқсанда Ерне келген. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] барысында ата-анасы [[Нидерланд]]қа көшіп келеді, Ерне [[Роттердам]]да жастық шағын өткізіп, 1928 жылы бакалавр мамандығы бойынша бітірген. [[Лейден университеті]]н бітіген соң, осында екі жыл физиканы оқыған. Осыдан кейін [[Копенгаген]]ге көшіп келіп, ол [[Копенгаген университеті]]<nowiki/>нде медицинаны зерттей бастады, осында 1947 жылы медицинада докторлық, сонда 1951 жылы «''[[Қоян]] терісіне негізделген [[дифтерия]]лық [[Дифтериялық токсин|токсин]] және антитоксинмен қоспасында [[авидитет]]тікке ғылыми-зерттеу''» деген тақырыпта диссертация қорғады. 1943 жылдан 1956 жылға дейін Ерне [[Дания Ұлттық Сарысу институты]]нда жұмыс істеп, онда 1954-1955 жылдары[[Калифорния технологиялық институты]]на барып тұрды ([[Пасадина (Калифорния)|Пасадина]], [[Калифорния]]). Осы уақыт ішінде ол [[антидене]]лердің түзілундегі өз теориясын тұжырымдады. Оның есіне алуынша, ол тұжырымдама ол Копенгагенде жұмыстан үйіне велосипед мініп келе жатқанда келген.[http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/291/10/1267] Ерненің антиденелердің қалыптасу теориясы оны әлемге танымал етті және 1956 жылдан ол [[Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы|ДДСҰ]]-да [[Женева]]да Биологиялық стандарттар және иммунология бөлімінің басшысы болып істеді. 1962-1966 жылдары [[Питтсбург университеті]]нде ([[Питтсбург]]) ол медицина мектебінде микробиология бөлімінің басшысы және микробиология профессоры болды, ДДСҰ сарапшысышылық жұмысын жалғастырды. 1966 жылы Ерне Еуропаға оралып [[Гёте университеті|Иоганн Вольфганг Гёте университетітінде]] ([[Майндағы Франкфурт|Франкфурт]]) профессор ұстанымын қабылдады. 1969 жылы [[Базель иммунология институты]]ның ([[Базель]]) директоры болып, зейнетке шыққанша 1980 жылға дейін істеді. == Тағы қараңыз == * [[Моноклональдік антиденелер]] * [[Жорж Келер]] * [[Сезар Мильштейн]] == Сілтемелер == * [http://www.nobel.se/medicine/laureates/1984/jerne-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011101092410/http://www.nobel.se/medicine/laureates/1984/jerne-autobio.html |date=2001-11-01 }} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] 73g691xn2weyzbecrv4lrmdjfdc094s 0 556081 3609549 2920930 2026-05-27T08:28:18Z 1nter pares 146705 3609549 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Судзуми Тонегава | Шынайы есімі = 利根川 進 | Суреті = Susumu-Tonegawa.png | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 6.09.1939 | Туған жері = [[Нагоя]], [[Жапония]] | Қайтыс болған күні= | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = Жапония | Ғылыми аясы = [[Молекулалық биология]] | Жұмыс орны = [[Массачусетс технологиялық институты]] | Альма-матер = [[Киото университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқан | Марапаттары = [[Луиза Гросс Хорвиц жүлдесі]] (1982) <br /> [[Мәдениет ордені]] (1984) <br /> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1987]]) | Сайт = }} '''Судзуми Тонегава''' (также '''Сусуму Тонегава''', {{lang-jp|利根川 進}}, {{lang-en|Tonegawa Susumu}}; [[6 қыркүйек]]те [[1939]] ж.т., [[Нагоя]], [[Жапония]]) — [[Жапония|жапондық]] [[Молекулалық биология|молекулалық биолог]], [[1987 жыл]]ы «[[Антидене]]лер құрылуының түрлілігі [[генетика]]лық принципі» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты . Соңғы уақытта, ол жад қалыптастыру жасушаларының механизмдерін зерттеуге көшті. [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры. == Өмірбаяны == Судзуми Тонегава өмірге 6 қыркүйекте 1939 жылы [[Нагоя, Айти|Нагоя]] қаласында([[Жапония]]) келген. Ол [[Токио]]дағы беделді мектеп бітірген (''Хибия жоғарғы мектебі''), кейін 1963 жылы [[Киото университеті]]н ([[Киото]]) бітірген. Диссертациясын [[Сан-Диего Калифорния университеті]]нде қорғап [[Салк институты]]ндағы ([[Сан-Диего]]) Нобелевь сыйлығының лауреаты [[1975 жыл]]ғы [[Ренато Дульбекко]]ның лабораториясында жұмыс істеген. Кейін иммунологиялық зерттеулерін [[Базель иммунология институты]]нда ([[Базель]]) жасады, бұнда жасаған өз тәжірибелері, жаңалықтарға әкелді. 1981 жылы [[Массачусетс технологиялық институты]]ның профессоры болып, профессор [[Пиковер оқыту және жад институты]]н құрды. == Ғылымға үлесі == Тонегава адаптивтік [[иммундық жүйе]]дегі [[генетика]]лық механизмді ашқаны үшін жақсы белгілі. Ықтимал [[Антигендер|антигендердің]] үлкен санынан ағзаны қорғау үшін иммундық жүйесі әртүрлі миллиондаған [[антиденелер]]ді генерациялау қабілетті. Әрбір антидене бір генді кодтайтын болса, онда ол миллиондаған гендер қажет болған еді. Тонегава бұл парадоксты шешті. [[1976 жыл]]ғы бастаған тәжірибелерінде, Тонегава генетикалық материал сондай жолмен тасуы мүмкіндігі бар ол антиденелердің үлкен жиынтығын тудыруға қабілетті екенін көрсетті. [[B-лимфоциттер]]дегі ([[лимфоциттер]], синтездеуші антиденелер) тышқан эмбриондарындағы және ересек [[Үй тышқаны|тышқандардың]] [[ДНҚ]] салыстыру, ол ересек жануарлардың B-лимфоциттеріндегі гендер көшеді, рекомбинициялайды және қиып алынады, онда антиденелер айнымалы бөлітерінің сан алуан түрлілігіне әкеледі (сыртқы ақуызбен арнайы таныйтын және байланысатын бөлік). Иммундық жүйенің қажетті антиденелердің нұсқасын іздеуге қабілеттілігіне әкеледі, ол антигендерді байланыстырады, және органға түскен инфекцияға кедергі жасайтын деңгейлерде синтез бастайды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530225400/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1987/tonegawa-autobio.html |date=2013-05-30 }} {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/biology/www/facultyareas/facresearch/tonegawa.html «MIT Biology» сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} * [http://web.mit.edu/picowercenter/faculty/tonegawa.html Описание на сайте «Picower Institute for Learning and Memory»] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Жапония иммунологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Мәдениет орденінің кавалері]] [[Санат:6 қыркүйекте туғандар]] cy82u0kmwfdmf0bva43dl558kumda9c 0 556527 3609550 3574009 2026-05-27T08:28:33Z 1nter pares 146705 3609550 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Джон Майкл Бишоп |Шынайы есімі = {{lang-en|John Michael Bishop}} |Суреті = Nci-vol-8172-300 j michael bishop.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 22.02.1936 |Туған жері = [[Йорк (Пенсильвания)|Йорк]], {{туғанжері|Йорк (Пенсильвания)|Йоркте (Пенсильвания)}}, [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 20.03.2026 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Сан-Франциско|Сан-Францискода}}, [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}} |Ғылыми аясы = {{hlist|[[Иммунология]]|[[микробиология]]}} |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Гарвард университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1989),<br /> [[АҚШ ұлттық ғылым медалі]] (2003)<br/>[[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығы]] (1982) <br/> [[Гайрднер халықаралық жүлдесі]] (1984) <br/> [[Диксон сыйлығы]] (1986) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Джон Майкл Бишоп''' ({{lang-en|John Michael Bishop}}; [[22 ақпан]] [[1936]], [[Йорк (Пенсильвания)|Йорк]], [[Пенсильвания]] – [[20 наурыз]] [[2026 жыл]], [[Сан-Франциско]], [[Калифорния]]) — [[АҚШ|америкалық]] [[Иммунология|иммунолог]] және [[Микробиология|микробиолог]], 1989 жылғы «[[Ретровирустар|Ретровирустық]] [[Ісік туғызушы вирустар|онкогендер]]дің [[жасуша]]лық табиғатын ашқаны үшін», [[Харолд Вармус]]пен бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты атанды. [[Калифорния университеті, Сан-Франциско|Сан-Франциско Калифорния университеті]]нің профессоры. [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы]]ның мүшесі (1980). 2003 жылы [[АҚШ ұлттық ғылым медалі]]мен марапатталған. 2026 жылғы 20 наурызда 90 жасында [[пневмония]]дан қайтыс болды.<ref>{{cite news |title=J. Michael Bishop, Nobel Prize Winner for Cancer Research, Dies at 90 |url=https://www.nytimes.com/2026/03/22/obituaries/j-michael-bishop-dead.html |access-date=2026-03-22 |publisher=[[The New York Times]] |date=2026-03-22}}</ref> == Өмірбаяны == Джон Майкл Бишоп өмірге 1936 жылғы 22 ақпанда [[Йорк (Пенсильвания)|Йоркте]] ([[Пенсильвания]]) [[лютеран]]дық дін қызметкерінің отбасында келген. Ол кішігірім ауыл мектебін бітіріп, содан кейін провинциялық жоғары мектепті тәмамдады. Отбасылық дәрігер Роберт Кафпен достығы адам биологиясына оның қызығушылығын ынталандырды. Медицина мектебіне түсу туралы шешім қабылдаған Бишоп, бірінші [[Геттисбург колледж]]ін бітіріп, содан кейін медицинанын [[Гарвард университеті]]нде оқи бастады. Онда ол бірінші рет жануарлар [[вирус]]тарымен айналыса бастады. Медициналық мектепті бітірген соң Бишоп 2 жылы [[Массачусетс жалпы ауруханасы]]нда дәрігер болып жұмыс істеп, содан кейін [[Бетезда]]дағы [[Денсаулық сақтау ұлттық институты]]на пост-докторантураға оқуға түсті, онда [[полиовирус]]тардың [[репликация]]сымен айналысады, кейін [[Гамбург]]те бір жыл тұрғаннан кейін [[Калифорния университеті, Сан-Франциско|Сан-Франциско Калифорния университеті]] жұмысқа тұрды. == Ғылыми еңбегі == Алғашында Джон Бишоп [[Молекулалық биология|молекулалық биологияға]] қызыққан, дегенмен бұл саладағы оның тәжірибесінің мардымсыздығы оның тікелей зерттеулер жүргізуіне мүмкіндік бермеді, сондықтан ол фундаменталдық молекулярлық биологиясының саласына жатпайтын ғылыми тауашаны таңдады, дегенмен бұған тартылуға мүмкіндік бермеді. Ол [[вирус]]тарды зерттеді, атап айтқанда, олардың репликациясымен айналысты. Калифорния университетінде Бишоп [[саркома вирусы|саркома]] вирусын зерттей бастады,ол кейін классикалық [[Ретровирустар|ретровирустардың]] біріне айналды.Осы кезде [[Хоуард Темин]] және [[Дейвид Балтимор|Давид Балтимор]] ретровирустың негізгі ферменті [[кері транскриптаза]]ны ашты. [[ДНҚ]]-дағы [[РНҚ]]-ның көшірілу механизмінің кері транскиптазасын және жұқтырған [[жасуша]]дағы вирустық РНҚ-ны сипаттай алды. 1970 жылдардың соңында Бишоп [[Харолд Вармус]]пен бірге саркома вирустары қалай зарарланған жасушаларды [[неоплазма]]ға тасымалдайтынын зерттеді. Олар ісік қалыптастыратын немесе жұқтырған жасушалардың нео-пластикалық түрлендірілуін тудыратын вирус [[ген]]ін зерттеді, (''src'') [[Трансдукция (генетика)|трансдукция]] процессінде қалыпты жасушалық геннің қармауынан ([[прото-онкоген]]) вирустық [[геном]]ды тапты. Геннің [[мутация]]сы оны [[Ісік туғызушы вирустар|онкогенге]] айналдыратынын анықтады. 1989 жылы Бишоп пен Вармус, өздерінің зерттеулері үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н иеленді. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1989/bishop-autobio.html Джон Майкл Бишоп Нобель сыйлығының сайтында] {{ref-en}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} {{DEFAULTSORT:Бишоп, Джон Майкл}} [[Санат:АҚШ иммунологтары]] [[Санат:АҚШ микробиологтары]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] aq5137lixg5dx7arsimboiqemxjdz0b 0 556529 3609600 2621013 2026-05-27T10:24:59Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609600 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Харолд Эллиот Вармус |Шынайы есімі = Harold Elliot Varmus |Суреті = HEVarmus.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 18.12.1939 |Туған жері = [[Фрипорт (Нью-Йорк)|Фрипорт]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = [[Вирусология]] |Жұмыс орны = [[Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығы]] |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Амхерст колледж]]<br />[[Дәрігерлер мен хирургтердің Колумбия колледжі]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = вирустық неплазмалық трансформацияның механизмін ашқан |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1989]]),<br /> [[АҚШ Ұлттық ғылыми медалі]] ([[2001]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = http://www.mskcc.org/mskcc/html/1780.cfm }} '''Харолд Эллиот Вармус''' ({{lang-en|Harold E. Varmus}}; [[18 желтоқсан]] [[1939 жыл|1939]], [[Фрипорт (Нью-Йорк)|Фрипорт]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]]) — [[АҚШ|американдық]] дәрігер-вирусолог, «[[Ретровирустар|Ретровирустық]] [[Ісік туғызушы вирустар|онкогендердің]] [[жасуша]]лық табиғатын ашқаны үшін», [[Джон Майкл Бишоп|Майкл Бишоппен]] бірге бөліскен [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның [[1989]] жылғы лауреаты. Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығының ([[Нью-Йорк]]) президенті әрі басшысы. == Өмірбаяны == Харолд Вармус өмірге 1939 жылы 18 желтоқсанда Фрипортте ([[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]]) келген. [[Амхерст колледж]]ін бітіріп, [[Гарвард университеті]]не түсті, ол тек бір жыл әдебиет мамандығы бойынша оқыған ол, [[Дәрігерлер мен хирургтердің Колумбия колледжі]]не (Нью-Йорк) ауысты. 1968—1969 жылдары Медицина мектебін бітіргеннен кейін Колумбия пресбитериан ауруханасында жұмыс істеді және Ұлттық денсаулық институтында қысқаша тағылымдамадан өтті, онда [[цАМФ]] бактериалық [[ген]]дердің экспрессиясын қалай басқаратынын зерттей бастады. 1970 жылы [[Сан-Франциско]]ға көшіп келіп, ондағы [[Сан-Франциско Калифорния университеті|Калифорния университетіне]] [[Джон Майкл Бишоп|Майкл Бишоптың]] лабораториясына пост-докторант болып орналасты. 1970 жылдан — микробиология және иммунология бөлімінің профессоры. 1984 жылдан — молекулярлық вирусология атаулы профессоры. 1989 жылы Бишоп пен Вармус өздерінің зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді. Ұлттық денсаулық институтының директоры (1993—1999). 2000 жылдан — Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығының ([[Нью-Йорк]]) президенті әрі басшысы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/1989/varmus-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:Амхерст колледжі түлектері]] [[Санат:АҚШ иммунологтары]] [[Санат:АҚШ микробиологтары]] [[Санат:АҚШ вирусологтары]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] 70brsih5ixy5i6vym85bc4w2yojoacz 0 556531 3609546 3556877 2026-05-27T08:27:42Z 1nter pares 146705 3609546 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Джозеф Мюррей |Шынайы есімі = Joseph Murray |Суреті = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1.4.1919 |Туған жері = [[Милфорд (Массачусетс)|Милфорд]], {{туғанжері|Массачусетс|Массачусетсте}}, [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 26.11.2012 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Бостон|Бостонда}}, [[АҚШ]] |Ғылыми аясы = [[хирургия]], [[трансплантология]] |Азаматтығы = {{USA}} |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель жүлдесі]] в 1990 |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Викитека = }} '''Джозеф Эдвард Мюррей'''<ref>Транскрипциясына сәйкес тегін бастапқы күйінде Мери́ деп айтылу неғұрлым қолайлы, алайда, әдебиетте қалыптасып үлгерген Мюррей транскрипциясы дәстүрге айналған ( қараңыз [http://books.google.com/books?id=-pPpruReLKsC&pg=PA169&q=%D0%BC%D1%8E%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%B9#v=snippet&q=%D0%BC%D1%8E%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%B9&f=false специальные] и [http://books.google.com/books?ei=Xqb6T9etO4jmqgGhrZGLCQ&id=rq0nAQAAIAAJ&q=%D0%BC%D1%8E%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%B9+#search_anchor популярные] издания. Кейде сондай-ақ ғалымның аты Ма́рри ретінде беріледі, өйткені басқа да көптеген жағдайларда, Murrey сөзі ['mʌri] деп айтылады)</ref> ({{lang-en|Joseph Edward Murray}}, [mɜ'riː]<ref>[[:en:The American Heritage Dictionary of the English Language|The American Heritage]] Medical Dictionary (2007), [http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/murray Murray, Joseph E.]</ref>; 1 сәуір 1919 жыл, [[Милфорд (Массачусетс)|Милфорд]], [[Массачусетс&nbsp;]]— [[26 қараша]] [[2012 жыл|2012]], [[Бостон]]<ref>[http://bigstory.ap.org/article/transplant-doc-nobel-winner-murray-dies-boston Transplant doc, Nobel winner Murray dies in Boston] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423171946/http://bigstory.ap.org/article/transplant-doc-nobel-winner-murray-dies-boston |date=2015-04-23 }}, bigstory.ap.org</ref>)&nbsp;— [[АҚШ|американдық]] [[Хирургия|хирург]]-[[Трансплантология|трансплантолог]], бірінші рет [[адам]]ның [[Бүйрек|бүйрегін]] трансплантациялаушы. [[1990&nbsp;жыл]]ы [[Эдвард Донналл Томас|Эдуард Томаспен]] бірге «ауруларды емдеуде органдар мен жасушалардың трансплантациясына қатысты жаңалықтары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алды. == Өмірбаяны == Джозеф Мюррей өмірге 1919 жылы 1 сәуірде Милфордте ([[Массачусетс]]) келген. Балалық және жастық шағында Мюррей спорт түрлерімен көп жыл (американдық футбол, хоккей, бейсбол) айналысқан. Ол [[Қасиетті Крест колледжі]]не түскен кезде, бейсбол ойыншы болуға дайындалып жүрген, алайда зертханалық зерттеулер жаттығулармен тұспа-тұс келіп отырған. Нәтижесінде бейсболды тастауға мәжбүр болды. Колледжден кейін, Мюррей [[Гарвард университеті]]нің медициналық мектебінде, медициналық білім алған, бітіргеннен кейін ол әскерге шақырылады да, онда Уэлей Фордж ([[Пенсильвания]]) әскери ауруханасында хирургияны оқыған. Джозеф Мюррей 1990 жылдан [[Папа ғылым академиясы]]ның мүшесі. == Ғылыми еңбегі == [[1954 жыл]]дың желтоқсанында Мюррей Әлемде ең алғашқы рет екі бірдей [[егіздер]]дің арасында [[бүйрек]]ті трансплантациялады. 1959 жылы, ол енді [[Аллограф|аллографт]] жасай білді, яғни пациентке туыс емес донордың бүйрегін трансплантациялай алды. 1962 жылы Мюррей қайтыс болған донордан бірінші бүйрек трансплантациясын жүзеге асырды. Келесі жылы, транспланттау биологиясында [[иммунодепрессант]]тарды және [[трансплантаттың қабылдамау реакциялары]] механизмін зерттеуде пайдалануда әлемдік көшбасшы айналды. [[Азатиоприн]] сияқты ммунодепрессанттардың ашылуы, туыс емес донорлардың бүйрегін трансплантациялауға мүмкіндік берді. 1972 - 1985 жылдары [[Бостон]]дағы балалар ауруханасында бас пластикалық хирург болды, содан [[Гарвард университеті]]нің медицина мектебінің құрметті профессоры ретінде 1986 жылы зейнеткерлікке кетті. == Публикациялары == * {{cite book|author=Joseph Murray|year=2001|title=Surgery of the Soul|publisher=Science History Publications|id=0-88135-255-1}} (hardcover) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1990/murray-autobio.html Джозеф Мюррей Нобель сыйлығының сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611023316/http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1990/murray-autobio.html |date=2008-06-11 }} {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:АҚШ хирургтары]] [[Санат:Трансплантологтар]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері]] snci7nq0l7o50ir465wbcoiyfuylc6n 0 557022 3609598 2620853 2026-05-27T10:23:40Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609598 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Альфред Гудман Гилман | Шынайы есімі = {{lang-en|Alfred Goodman Gilman}} | Суреті = Alfred Goodman Gilman (cropped).jpg | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 1.07.1941 | Туған жері = [[Нью Хейвен (Коннектикут)|Нью-Хейвен]], [[Коннектикут]], [[АҚШ]] | Қайтыс болған күні= 23.12.2015 | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = {{USA}} | Ғылыми аясы = [[фармакология]] | Жұмыс орны = | Альма-матер = | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1994]]) | Сайт = }} '''Альфред Гудман Гилман''' ({{lang-en|Alfred Goodman Gilman}}; [[1 шілде]] [[1941 жыл|1941]], [[Нью Хейвен (Коннектикут)|Нью-Хейвен]], [[Коннектикут]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] — [[23 желтоқсан]] [[2015 жыл]]ы) — [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] ғалым, Оңтүстік-батыс медицина орталығындағы ([[Техас университеті]], [[Даллас]]) [[фармакология]] профессоры. [[1994 жыл]]ы [[Мартин Родбелл]]мен бірге «[[G-ақуыздар]]ын ашқаны үшін және осы [[ақуыз]]дардың жасушадағы сигналдық трансдукциялық рөлі үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алған. == Өмірбаяны == Гилман өмірге [[1941 жыл]]ы [[1 шілде]]де Нью-Хейвенде ([[Коннектикут]]) келген. Әкесі Альфред Гилман, [[Йель университеті]]нде медицина мектебінде сабақ беріп, Луи Гудманмен бірге студенттерге арналған «терапияның фармакалогиялық негіздері» атты 1941 жылы оқулық шығарды (Кейіннен оқулық бірнеше рет және оның ішінде кіші Гилманды қоса алғанда бірнеше рет өңделіп қайта басылды. Ол медициналық мектептерде [[фармакология]]дағы студенттерге арналған ең танымал оқулық болып табылады ). Бірігіп жазған кітабының авторының құрметіне Альфред Гилман туған ұлына Альфред ''Гудман'' Гилман деп ат қойды. Гилманның өзі оның досы [[Майкл Стюарт Браун|Майкл Браунның]] мына әзілін есіне алатын — «''…оқулықтың құрметіне аты қойылған жалғыз адам''». Гилман [[Йель университеті]]н 1962 жылы бітіріп [[Нью-Йорк]]те Аллен Конни зертханасының қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін аспирантураға Батыс резервтік университеті — Кейсаға ([[Кливленд (Огайо)]]) оқуға түседі, онда [[Циклдық аденозинмонофосфат|цАМФ]]-ты зертеді. 1971 жылы Гилман [[Шарлотсвилл]]де [[Вирджиния университеті]]не жұмысқа алынады. 1981 жылы [[Техас университеті]] ([[Даллас]]) медицина мектебінде фармакология кафедрасының меңгерушісі болды, ал 2005 жылдан — Оңтүстік-батыс университеті Медицина орталығының деканы. == Марапаттары == 1989 жылы, Гилман [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер жүлдесі]]н және [[Луиза Гросс Хорвиц жүлдесі]]н алды, ал 1994 жылы — [[G-ақуыздар]]ды ашқаны үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1994/gilman-autobio.html Нобель комитетінің сайтында Альфред Гилман өмірбаяны] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:АҚШ фармакологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Йель университеті түлектері]] ou7v6pzsen1c4nmx3lt1151qimiagkq 0 557214 3609597 2620939 2026-05-27T10:23:28Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609597 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Мартин Родбелл |Шынайы есімі = {{lang-en|Martin Rodbell}} |Суреті = Rodbell, Martin (1925-1998).jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1.12.1925 |Туған жері = [[Балтимор]], [[Мэриленд]] |Қайтыс болған күні = 7.12.1998 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USA}} |Ғылыми аясы = [[биохимия]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Мартин Родбелл''' ({{lang-en|Martin Rodbell}}; [[1 желтоқсан]] [[1925 жыл|1925]], [[Балтимор]], [[Мэриленд]] — [[7 желтоқсан]] [[1998 жыл|1998]]) — [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] [[Биохимия|биохимик]] және молекулярлық [[Эндокринология|эндокринолог]]. 1994 жылы [[Альфред Гилман]]мен бірге «[[G-ақуыздар]]ын ашқаны үшін және осы [[ақуыз]]дардың жасушадағы сигналдық трансдукциялық рөлі үшін» [[1994]] жылы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] алды. == Өмірбаяны == Мартин Родбелл өмірге 1925 жылы 1 желтоқсанда Балтиморда (Мэриленд) келген, сонда орта мектепті бітірген. 1943 жылы [[Джон Хопкинс университеті]] он оқуға түседі, бірақ бір жылдан кейін ол әскерде қызмет ету үшін оқуын тоқтатады. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ Әскери теңіз флотының қатарында радист ретінде қатысты. 1946 жылы университетке қайтып келіп, 1949 жылы бакалавр дәрежесін бітірді. 1950 жылы ол Барбара Ледерманға— аты аңызға айналған еврей әйелі [[Анна Франк]]тың құрбысы Сюзанна Ледерманның ең үлкен әпкесіне үйленеді. Родбелл биохимиядан философия докторы дәрежесін 1954 жылы [[Вашингтон университеті]]нен алды, осыдан кейін екі жыл пост-докторантураны [[Урбан-Шампэйн Иллинойс университеті]]нде жасады. 1956 жылдан бастап Родбелл [[Денсаулық сақтау ұлттық институты]]нда, алғашында Бетездеде ([[Мэриленд]]), ал 1985 жылдан — 1994 жылы зейнетке шыққанға дейін Чапел-Хиллде ([[Солтүстік Каролина]]) жұмыс істеді. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1994/rodbell-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ биохимиктері]] [[Санат:Эндокринологтар]] [[Санат:Балтиморда туғандар]] [[Санат:XX ғасыр биологтары]] {{Biologist-stub}} 6ij997tc9fz9uhu5yuz4yv8tm2k7k6f 0 557272 3609594 2620952 2026-05-27T10:20:38Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609594 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Питер Доэрти | Шынайы есімі = {{lang-en|Peter Charles Doherty}} | Суреті = | Сурет ені = 200px | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 15.10.1940 | Туған жері = [[Брисбен]], [[Аустралия]] | Қайтыс болған күні= | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = Аустралия | Ғылыми аясы = [[иммунология]] | Жұмыс орны = | Альма-матер = [[Квинсленд университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1996 ғылымдағы жыл|1996]]) <br>Аустралия орденінің компаньоны | Сайт = }} '''Питер Чарльз Доэрти''' ({{lang-en|Peter Charles Doherty}}; род. [[15 қазан]], [[1940]], [[Брисбен]], [[Аустралия]]) — аустралиялық [[Ветеринария|ветеринар]] және ғалым, [[1996 жыл]]ы «Адамның [[иммундық жүйе]]сі саласында, атап айтқанда, оның жеңілген [[жасуша]]ны анықтай алу қабілетін ашқаны үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. [[Аустралия ордені]]нің компаньоны. == Өмірбаяны == Питер Доэрти өмірге 1940 жылы 15 қазанда [[аустралия]]лық [[Брисбен]] ([[Квинсленд]]) қаласында келген. [[Квинсленд университеті]]н 1966 жылы бітіріп, содан кейін [[Эдинбург университеті]]нде ([[Шотландия]]) диссертация қорғады және ол 1970 жылы өзінің философия докторы дәрежесін алды. Осыдан кейін, Доэрти [[Джон Кертин медициналық зерттеулер мектебі]]не Аустралияға оралды ([[Канберра]]), онда өзінің танымал [[Антигендер|антигеннің]] [[T-лимфоциттер|T-лимфоцитамтерімен]] тану туралы иммунологиялық жұмысын жүзеге асырды. Қазіргі уақытта негізінен [[Мельбурн университеті]]нде жұмыс істейді ([[Виктория (Аустралия)|Виктория]]), және [[Мемфис (Теннесси)|Мемфистегі]] [[Сент Джуд Балалар зерттеу ауруханасы]]нда жұмыс істейді. == Марапаттары == [[1995 жыл]]ы Доэрти [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер жүлдесі]]н алды. [[1996 жыл]]ы ол [[Рольф Цинкернагель|Рольф Цинкернагелмен]] бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алды. [[1997 жыл]]ы Аустралияда '''жыл адамы''' атанды. [[Аустралия ордені]]нің компаньоны. == Сілтемелер == * [http://www.stjude.org/stjude/v/index.jsp?vgnextoid=e5dd10e88ce70110VgnVCM1000001e0215acRCRD&vgnextchannel=a0d513c016118010VgnVCM1000000e2015acRCRD Сент Джюд ауруханасының сайтындағы Питер Доэертидің парақшасы] {{ref-en}} * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/1996/doherty-autobio.html Питер Доэртидің Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Аустралия иммунологтары]] [[Санат:Аустралия ветеринарлары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Квинсленд университеті түлектері]] k2r5hnqs4ubr633zwi9rm0eopgf20mk 0 557274 3609596 2620973 2026-05-27T10:22:54Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609596 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Рольф Мартин Цинкернагель | Шынайы есімі = {{lang-de|Rolf Martin Zinkernagel}} | Суреті = Rolf Zinkernagel Erudite Conclave medical college trivandrum.jpg | Сурет ені = 200px | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 6.01.1944 | Туған жері = [[Риэн]], [[Швейцария]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = Швейцария | Ғылыми аясы = [[иммунология]] | Жұмыс орны = | Альма-матер = [[Базель университеті]]<br />[[Аустралия ұлттық университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1996 ғылымдағы жыл|1996]]) {{{!}} style="background: transparent" {{!}} Австралия орденінің компаньоны<br>«Pour le Mérite» ордені(Пруссия) {{!}}} | Сайт = }} '''Рольф Мартин Цинкернагель''' ({{lang-de|Rolf Martin Zinkernagel}}; [[6 қаңтар]] [[1944]], [[Риэн]], [[Швейцария]]) — швейцариялық [[Иммунология|иммунолог]], [[1996 жыл]]ғы «Адамның [[иммундық жүйе]]сі саласында, атап айтқанда, оның жеңілген [[жасуша]]ны анықтай алу қабілетін ашқаны үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. Эксперименттік иммунология профессоры ([[Цюрих университеті]], [[Цюрих]]). == Өмірбаяны == Рольф Цинкернагель өмірге 6 қаңтар 1944 жылы [[Риэн]] (швейцариялық кантон [[Базель-Штадт]]) қаласында келген. Оның атасы [[Базель университеті]]нде неміс әдебиетінің профессоры болатын. Оның әкесі сол уақытта Швейцариядағы ірі фармацевтикалық компаниялардың бірі JR Geigy AG -де жұмыс істеді. Цинкернагель [[Базель университеті]]н бітіріп, диссертацияны [[Аустралия ұлттық университеті]]нде 1975 жылы қорғады. [[1995 жыл]]ы [[Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер жүлдесі]]н алды. [[1996 жыл]]ы Рольф Цинкернагель [[Питер Доэрти]]мен бірге [[физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]мен марапатталды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1996/zinkernagel-autobio.html Рольф Цинкернагельдің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Швейцария иммунологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] jl8i5oqxzzugo5udc7gphm3mcso7eua 0 557603 3609551 2921606 2026-05-27T08:28:57Z 1nter pares 146705 3609551 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Хамилтон Отанел Смит | Шынайы есімі = {{lang-en|Hamilton Othanel Smith}} | Суреті = Hamilton Smith.jpg | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 23.08.1931 | Туған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] | Қайтыс болған күні= | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = АҚШ | Ғылыми аясы = [[микробиология]] | Жұмыс орны = [[Джонс Хопкинс университеті]] | Альма-матер = [[Беркли Калифорния университеті|Калифорния университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = [[рестриктаза|рестрикциондық ферменттерді]] ашқан | Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1978 жыл|1978]]) | Сайт = }} '''Хамилтон Отанел Смит''' ({{lang-en|Hamilton Othanel Smith}}; [[23 тамыз]] [[1931]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]) — [[АҚШ|америкалық]] [[микробиология|микробиолог]], [[1978 жыл]]ғы медицина және физиология саласындағы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты. == Өмірбаяны == Хамилтон Смит өмірге 23 тамызда 1931 жылы [[Нью-Йорк]]те келген, сол уақытта сонда әкесі [[Колумбия университеті]]нде аспирантурада оқып жүрген. Мектепті [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]] ([[Иллинойс]]) қаласында бітіріп, [[Урбана-Шампейн Иллинойс университеті]]не оқуға түседі, бірақ 1950 жылы [[Беркли Калифорния университеті]]не ауысты, оны 1952 жылы математика мамандығы бойынша бітірді. 1956 жылы Смит [[Джонс Хопкинс университеті]] медициналық дәрежесін алды. 1957—1959 жылдары [[Сан-Диего (Калифорния)|Сан-Диегода]] әскери міндетін атқарып келді. 1959 жылы Генри Форд ауруханасында (Детройт, Мичиган) жұмыс істеді, онда содан кейін молекулалық биология ғылымына қызығушылық танытты. 1962 жылы [[Энн Арбор (Мичиган)|Энн Арбордағы]] [[Мичигана университеті]]не келді, онда Майрон Левинмен ({{lang-en|Myron Levine}}) бірге P22 сальмонелла фагасын (Salmonella Phage P22) зерттеумен айналысты және бактериофагалар тіркемесін бақылайтын, ''int'' генін ашты. 1967 жылы ол [[Джонс Хопкинс университеті]]нде лауазымға ие болды. Майрон Левин осы уақыт ішінде ол Швейцарияда [[Вернер Арбер]]мен [[бактериялар]] [[рестрикция-модификация жүйесі|шектеу және модификациялау]] құбылыстарымен жұмыс істеді. Сондай-ақ Смит бақылайтын осы құбылыстардың зерттей бастады, нәтижесінде, [[рестриктаза|рестрикциондық ферменттері]] ашылды. 1978 жылы Хамильтон Смит, басқа америкалық микробиолог [[Даниел Натанс]] және швейцариялық микробиолог және генетик [[Вернер Арбер]]мен бірге кеңінен пайдаланылылуы іс жүзінде биологияда ғылым төңкеріс жасаған шектеу ферменттер ашқаны үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алды . Кейінірек, ол [[Геномдық зерттеулер институты]]нда бірінші көптеген [[геном геномдардың]] және [[адам геномы]]ның[[секвенирлеуіне]] шешуші рөл атқарған ол, [[Celera Genomics]] компанияның жобасына құрылған кезде қосылған болатын. Кейінірек, ол [[Крейг Вентер институты]]нда команданы бастап, ''[[Mycoplasma laboratorium]]'' синтетикалық бактериялар құру бойынша жұмыс жасады. В 2003 жылы дәл осы топ, Phi X174 [[бактериофаг]]а геномын синтездеді. Қазіргі уақытта, Смит осы жұмыстарды жалғастыру үшін [[Крейг Вентер]] 2005 ж. құрған [[Synthetic Genomics]] жеке компанияның ғылыми жетекшісі болып қызмет етеді. Қазір Synthetic Genomics [[Рекомбинация (биология)|рекомбинанттық]] [[балдырлар]]ды және басқа да ағзаларды пайдаланып өнеркәсіптік ауқымда, [[биоотын]] өндіріс мәселелері бойынша жұмыс істеп жатыр. == Тағы қараңыз == * [[Вернер Арбер]] * [[Нуклеаза]] == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1978/smith-autobio.html Хамилтон Смиттің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090624001238/http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1978/smith-autobio.html |date=2009-06-24 }} {{ref-en}} * [http://n-t.ru/nl/mf/smith.htm СМИТ, Хамилтон. n-t.ru сайтындағы өмірбаяны] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} {{rq|sources}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ микробиологтары]] [[Санат:Молекулярлық биологтар]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] {{biologist-stub}} 1hm3ik90ow2zrc0byy5hpgfcbf9zv38 0 557605 3609552 2713755 2026-05-27T08:29:09Z 1nter pares 146705 3609552 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Аллан Маклеод Кормак | Шынайы есімі = {{lang-en|Allan McLeod Cormack}} | Суреті = | Сурет ені = 150px | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 23.02.1924 | Туған жері = Йоханнесбург, [[Оңтүстік Африка]] | Қайтыс болған күні= 7.05.1998 | Қайтыс болған жері = [[Массачусетс]], [[АҚШ]] | Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ|1998}} | Ғылыми аясы = [[физика]] | Жұмыс орны = [[Тафтс университеті]] | Альма-матер = [[Кейптаун университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = [[компьютерлік томография]] теоретигі | Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1979) <br/> [[Прогресс медалі (Америка фотографиялық қоғамы)]] (1980) | Сайт = }} '''Аллан Маклеод Кормак''' ({{lang-en|Allan McLeod Cormack}}; [[23 ақпан]] [[1924]], [[Йоханнесбург]], [[Оңтүстік Африка]] — [[7 мамыр]] [[1998]], [[Массачусетс]], [[АҚШ]]) — оңтүстік африкалық және америкалық физик, [[1979 жыл]]ы «[[компьютерлік томография]]ны жасақтағаны үшін», [[Годфри Хаунсфилд|Хаунсфилдпен]] бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты. == Өмірбаяны == Аллан Кормактың әкесі инженер мен анасы мұғалім болған, ата-анасы, бұрын Солтүстік [[Шотландия]]дан [[I Дүниежүзілік соғыс|Бірінші дүниежүзілік соғыс]] көшіп келген. Кормак өмірге 1924 жылы 23 ақпанда [[Йоханнесбург]]те келген және үш баланың кішісі болатын. 1936 жылы отбасы [[Кейптаун]]да қоныстанды, онда Кормак [[Кейптаун университеті]]н 1945 жылы бітірді. Оның астрономияға қызығушылығы физика және математикаға ынтасын ашты. Институтты бітіргеннен кейін, ол студент зерттеуші ретінде [[Кембридж университеті]]нің [[Сент Джон колледжі]]не барды және [[Отто Фриш]] [[Кавендиш лабораториясы]]нда жұмыс істейді. Онда америкалық студентпен танысып, үйленеді. 1950 жылы Кейптаунға оралды, негізінен ядролық физика және элементар бөлшектер физикасымен айналысты, бірақ 1956 жылы, ол кейінірек компьютерлік томографияның туындауына әкелген рентген технологиясына қызығушылық танытты. [[Гарвард университеті]]не 1956—1957 жылдары ғылыми миссиясының барысында, онда Кормак циклотронда қызмет етті, ол [[Тафтс университеті]]не ұсыныс алды. онда Кормак өмір бойын жұмыс істеді. 1968—1976 жылдары университетте физика бөлімінің меңгерушісі болды. 1963—1964 жылдары Кормак, ғылыми қоғамдастықтың бастапқыда мүдделі болмаған компьютерлік томография туралы бірнеше еңбектері жариялады. Ол осы салада жаңа жасақтамалар пайда болған соң ғана 1970 жылдардың басында мәселеге қайта оралды. == Тағы қараңыз == * [[Компьютерлік томография]] == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1979/cormack-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ физиктері]] [[Санат:ОАР физиктері]] [[Санат:XX ғасыр физиктері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] f8uz53z1cehxnxfp4wbm9f5aunixi80 0 557617 3609545 2783851 2026-05-27T08:27:30Z 1nter pares 146705 3609545 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Барух Бенасерраф |Шынайы есімі = Baruj Benacerraf |Суреті =Baruj Benacerraf 1969.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Барух Бенасерраф (1969) |Туған күні = 29.10.1920 |Туған жері = [[Каракас]], [[Венесуэла]] |Қайтыс болған күні = 2.8.2011 |Қайтыс болған жері = [[Бостон]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = АҚШ |Ғылыми аясы = [[Иммунология]] |Жұмыс орны = [[Дана-Фарбер онкология институты]] ([[Бостон]]) |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Колумбия университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[негізгі сыйысымдылық кешені]]н ашқан |Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1980]])<br /> [[АҚШ Ұлттық ғылыми медалі]] ([[1990]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Барух Бенасерраф''' ({{lang-en|Baruj Benacerraf}}; [[29 қазан]] [[1920]], [[Каракас]] — [[2 тамыз]] [[2011 жыл|2011]], [[Бостон]]) — [[АҚШ|американдық]] дәрігер-[[Иммунология|иммунолог]]. [[1980 жыл]]ғы сыртқы заттар тануы мен иммундық жауаптың дамуы үшін жауапты, [[ген]]дік топтарды, [[Негізгі сыйысымдылық кешені]]н ашқаны үшін [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның лауреаты . Жүлдені [[Жан Доссе]]мен және [[Джордж Снелл]]мен бөлісті. == Өмірбаяны == Барух Бенасерраф өмірге 29 қазан 1920 жылы [[Каракас]]та қамтамасыз етілген [[сефардалар|сефардтық]] [[еврей]] отбасында келген. Оның әкесі [[Марокко]] ([[Тетуан]]) келіп, [[Алжир]]де [[Француз тілі|француздық]] білім алған, және сонда үйленген; сондықтан болашақ ғалым 5 жаста болғанда, отбасы [[Париж]]ге көшіп келді. Бірақ олар онда бар болғаны [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] басталғанша қалды, [[1939 жыл]]ы Венесуэлағ оралды. 1940 жылы жақсы білім алу үшін қайда Бенасерраф, [[Нью-Йорк]]ке [[Колумбия университеті]]не оқуға түседі. 1942 жылы бітіріп, [[Вирджиния]] Медициналық колледжіне оқуға түседі, және сол уақыттағы барлық медициналық студенттер сияқты әскерге шақыртылып Дәрігер болған соң, Бенасерраф 1946 жылдан 2 жыл әскери бөлімнің дәрігері болды, [[Нанси]]да орналасқан ([[Франция]]). Әскерден соң ғылыми жұмыспен айналысуға шешім қабылдады, атап айтқанда, ол [[иммунология]]ға, жоғары сезімталдыққа және атап айтқанда, ол өзі зардап шеккен [[демікпе]]ні емдеуге қызықты. Екі жыл (1948—1949) неврологиялық институтында мектебінде, дәрігерелер және хирургтардың Колумбия университетінде жұмыс істеді, иммунологиямен және [[иммунохимия]]мен айналысты. Осыдан кейін, Бруссе ([[Париж]]) ауруханасында 6 жыл бойы жұмыс істеді, [[ретикул-эндотелиалдық жүйе]]ні зерттеді, бірақ соңында, ол 1956 жылы АҚШ-қа оралды. [[Нью-Йорк университеті]] медицина мектебінде Бенасерраф жоғары сезімталдық механизмін, сондай-ақ, жасушалық және гуморальдық гиперсезімталдықты оқыған. Бұл жұмыс ол кейінірек оның Нобель сыйлығын алған жаңа ашылуға әкелді. 1968 жылы ол [[Бетезда]]да аллергия және инфекциялық аурулар Ұлттық институтында ұстаным алды, және 1970 жылы ол [[Гарвард университеті]] патология бөлімінің меңгерушісі болды, онда иммундық жауаппен айналысуын жалғастырды. 1980 жылы ол сыртқы [[ақуыз]]ға ағзаның иммундық жауап беруінің дамуы үшін жауапты болып табылатын негізгі сыйысымдылық кешенін ашқаны үшін Нобель сыйлығын алды. Соңғы жылдары [[Дана-Фарбер онкология институты]]нда, [[Бостон]]да жұмыс істеді. == Отбасы == Жұбайы ([[1943 жыл]]дан бері) — ''Аннет Бенасерраф'' ( туғандағы Дрейфус, 1922—2011) — [[Альфред Дрейфус]] отбасынан шыққан ал физиология мен медицина бойынша Нобель сыйлығының иегері [[Жак Моно]]ның жиені болған;<ref>[http://www.notablebiographies.com/supp/Supplement-A-Bu-and-Obituaries/Benacerraf-Baruj.html Baruj Benacerraf]</ref> «L'odyssée d'une jeune fille de bonne famille» (1997) өз отбасы тарихы туралы кітабының авторы. Қызы — ''Берил Рика Бенасерраф'' (1949 ж.т.), перинаталдық ультрадыбыс саласындағы жұмыстардың авторы, [[Гарвард университеті]] медициналық мектепте радиология профессоры (күйеуі — сол университеттегі ''Питер Либби'' жүрек-қан тамырлары аурулары кафедрасының профессоры және меңгерушісі).<ref>[http://www.diagnosticultrasoundassociates.com/index.php?option=com_content&view=article&id=17&Itemid=77 Beryl Rica Benacerraf]</ref> Ағасы - американдық философ {{Аударылмаған2|Пол Джозеф Саломон Бенасерраф|Пол Бенасерраф|en|Paul Benacerraf}} (1931 ж.т.), негізінен математика философиясы бойынша жұмысы үшін белгілі. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/benacerraf-autobio.html Барух Бенасеррафтың Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} * [http://humbio.ru/Humbio/IMMUNOLOGY/imm-gal/0007256e.htm MHC (HLA): Негізгі сыйысымдылық кешені] == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} {{библиоақпарат}} [[Санат:Каракаста да туғандар]] [[Санат:АҚШ иммунологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] rwgt9ce33sw8wc8dumbmm0poo6vlyb8 0 557680 3609554 2713778 2026-05-27T08:29:30Z 1nter pares 146705 3609554 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Томас Хакл Уэллер |Шынайы есімі = Thomas Huckle Weller |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 15.6.1915 |Туған жері = [[Энн-Арбор]], [[Мичиган]] |Қайтыс болған күні = 23.8.2008 |Қайтыс болған жері = [[Нидхэм (Массачусетс)|Нидхэм]], [[Массачусетс]] |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = [[вирусология]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Мичиган университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1954) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Томас Хакл Уэллер''' ({{lang-en|Thomas Huckle Weller}}) ([[15 маусым]] [[1915]], [[Анн-Арбор]], [[Мичиган]] штаты — [[23 тамыз]] [[2008]], [[Нидхэм (Массачусетс)|Нидхэм]], [[Массачусетс]] штаты) — америкалық дәрігер-вирусолог, [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы]] мүшесі ([[1964]]). == Өмірбаяны == [[Мичиган университеті]]н бітірген ([[1936]]), ғылым докторы ([[1940]]). [[Бостон]]да [[Гарвард медицина мектебі]]нде (1936–1939), балалар ауруханасында (1940–1941, 1945–1946), Педиатрия орталығында ([[1947 жыл]]дан), Гарвард денсаулық сақтау мектебінде ([[1954]] жылдан [[1981]] жылға дейін профессор және Тропикалық медицина кафедрасының меңгерушісі). Т. Уэллер қызметі полиомиелитті зерттеумен шектелген жоқ. 1995 жылы, ол сондай-ақ, [[белдемелік теміреткі]] пен [[желшешек]]ті тудыратын вирустар анықтады. [[1963]] Ол неміс қызылшасын туғызатын вирусты ашуға қатысты. Дәрігердің әйелі Кэтлин, ұлдары Питер мен Роберт, қызы Джанет және алты немересі қалды. == Негізгі еңбектері == Негізгі еңбектері [[паразитология]], тропикалық медицина, [[бактериология]], [[цитомегаловирус]] [[вирус]]тарын мәдениеттендіру, [[Коксаки вирустары]], [[желшешек]], [[герпес]], [[полиомиелит]] бойынша. [[Джон Франклин Эндерс|Дж.Эндерс]] және [[Фредерик Чапмен Роббинс|Ф.Роббинспен]] бірге [[полиомиелит вирусы]] нейротроптық еместігін анықтап, және, [[вирусология]] қарқынды дамуы себеп болған вирус өсіру үшін жасуша мәдениеті әдістемесін әзірледі. == Нобель жүлдесі == [[Нобель сыйлығы|Нобель жүлдесі]] [[1954 жыл|1954]] (Дж.Эндерс және Ф.Роббинсмен бірге). {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} {{rq|sources|img}} [[Санат:АҚШ вирусологтары]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] {{biologist-stub}} 7742zp68t2pancn31iqpt817o5xchxa 0 557699 3609544 2975611 2026-05-27T08:27:14Z 1nter pares 146705 3609544 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Аксель Хуго Теодор Теорелль | Шынайы есімі = {{lang-sv|Axel Hugo Teodor Theorell}} | Суреті = Hugo Theorell nobel.jpg | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 6.07.1903 | Туған жері = [[Линчепинг]] | Қайтыс болған күні = 15.08.1982 | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс орны = | Альма-матер = | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] }} '''Аксель Хуго Теодор Теорелль''' ({{lang-sv|Axel Hugo Teodor Theorell}}; [[6 шілде]] [[1903]], [[Линчепинг]] — [[15 тамыз]] [[1982]]) — [[Швеция|шведциялық]] [[биохимия|биохимик]], [[Швеция Ұлттық ғылым академиясы мүшелері|Швеция Ұлттық ғылым академиясының]] президенті (1967—69), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы мүшелері|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі, [[Лондон корольдік қоғамы]] ([[1959]]) және басқалар. [[Сорбонна]] құрметті докторы ([[1951]]). [[Халықаралық биохимия одағы]] Президенті (1967—1973). == Өмірбаяны == [[Стокгольм]]дегі [[Каролина институты|Каролина медицина институты]] бітіріп ([[1930]]) сонда жұмыс істеді. 1932—1936 жылдары — [[Упсаль университеті]]нде, 1933—1935 жылдары [[Отто Генрих Варбург|О. Варбургпен]] бірге — [[Берлин]]дегі жасушалар физиология институтында. 1937—1970 жылдары [[Нобель медицина институты]]нда (Стокгольм) директор, профессор және биохимия бөлімінің меңгерушісі. == Негізгі еңбектері == Негізгі жұмыстары [[ферменттер]] химиясы мен олардың әсер ету тетіктеріне қатысты. [[Миоглобин]]ді, [[ақжелкек]] [[пероксидазалар]]ын, [[лактопероксидаза]]ны, [[цитохром C]]ын, [[алкогольдегидрогеназа]]ны, Варбург «ескі сары ферментті» кристалды түрінде тазалаған және алған бірінші адам болатын (қалпына келтірілген [[никотинамидадениндинуклеотидфосфат]] [[дегидрогеназа]]сы). [[1934]] жылы впервые ферментті (қалпына келтірілген дегидрогеназаны НАДФ) [[ақуыз]]ға және [[кофермент]]ке ([[флавинмононуклеотид]]) бөлді және компоненттерден қайта байланыстыруға белсенді ферментті алды. [[алкогольдегидрогеназа]]ның іс-қимыл тетігін зерттеді. [[Изоферменттер]]ді, олардың пайда болуы мен әрекетін зерттеді. == Марапаттар, сыйлықтар == * [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1955). == Сілтемелер == * [http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Теорелль%20Аксель%20Хуго%20Теодор/ Теорелль Аксель Хуго Теодор]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1955/theorell-facts.html Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} [[Санат:Швеция биохимиктері]] [[Санат:XX ғасыр биологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының лауреаттары Швеция]] [[Санат:Париж университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Норра бегравнингсплатсен жерленгендер зиратында]] 2w2mdsk2ynyxurbh7efap2kde9iikbt 0 557775 3609547 2979603 2026-05-27T08:27:53Z 1nter pares 146705 3609547 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Роджер Уолкотт Сперри | Шынайы есімі = {{lang-en|Roger Wolcott Sperry}} | Суреті = Roger Wolcott Sperry.jpg | Сурет ені = 200px | Сурет тақырыбы = Роджер Уолкотт Сперри | Туған күні = 20.08.1913 | Туған жері = [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], [[Коннектикут]], [[АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 17.04.1994 | Қайтыс болған жері = [[Пасадина (Калифорния)|Пасадина]], [[Калифорния]], [[АҚШ]] | Азаматтығы = {{USA}} | Ғылыми аясы = [[Нейропсихология]] | Жұмыс орны = | Альма-матер = [[Оберлин колледжі]]<br/>[[Чикаго университеті]] | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1981]]),<br /> [[АҚШ Ұлттық ғылыми медалі]] ([[1989]]) | Сайт = }} '''Ро́джер Уо́лкотт Спе́рри''' ({{lang-en|Roger Wolcott Sperry}}; [[20 тамыз]] [[1913]], [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]], [[Коннектикут]], [[АҚШ]] — [[17 сәуір]] [[1994]], [[Пасадина (Калифорния)|Пасадина]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]) — [[Нейропсихология|нейропсихолог]], [[психобиология]] профессоры, [[1981]] жылы [[Дэвид Хьюбел]]мен және [[Торстен Визел]]мен бірге «''[[Жартышараралық асимметрия|ми жартышарларының функционалдық мамандануына]]'' қатысты жаңалықтары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]н алған. == Өмірбаяны == Сперри, [[Хартфорд, Коннектикут|Хартфордта]] Фрэнцис Бушнел және Флоренс Кремер Сперридің отбасында дүниеге келген. Оның ағасы болған ([[Руссел Лумис]]). Әкесі Сперри 11 жасқа келгенде қайтыс болды. Сперри [[Оберлин колледжі]]нде [[ағылшынша]] жоғары білім алды (1935), магистр дәрежесін де сол психология мамандығы бойынга алды (1937). Доткторлықты болса [[Чикаго университеті]]нде 1941 жылы алды. Кейінірек Сперри, постдокторлық зерттеулеріне [[Карл Лешли]]мен бірге [[Гарвард университеті]]нде жалғастырды. 1949 жылы, Норма Гей Дюпреге үйленді. Бір ұлы (Гленн Майкл) және бір қыздары (Джанет Хоуп) болған. == Зерттеулері == Сперридің 10 жылдары өз заманының бірінші ірі ғылыми зерттеулері, [[Чикаго университеті]]нде замандасы [[Пауль Уаис]]тің жасаған кеңінен танымал теориясын жоққа шығару болды. Бұл теория бойынша, [[сезу мүшелері]] мен [[бұлшықет]]тер арасындағы байланысты қамтамасыз ететін [[жүйке желісі]], кездейсоқ бір-бірімен қосылған [[жүйке талшықтары]] қалыптасқан, әсіресе кездейсоқ бір-бірімен қосылған, жаңартылмаған және мамандандырылмаған үлкен оқыту тәжірибесі мен жоғары дәрежелі [[координация|үйлестіру]] әсері арнайы мақсаттағы қызмет жүйесін қайта құрды. [[Адаптация]] (ing. plasticity) және әрбір фунцияның болуы бұл теорияның шешуші идеялары болды. Вайс бұл теорияға барынша ықтияттылықпен тәжірибе жасады, бірақ ол жағынан деректерді дұрыс түсіндіре алмады. Содан кейін Сперри эксперименттер сериясында әйгілі болған, дәлірек айтқанда Уайс теориясын керісінше көрсетті, не болып жатқанын шын елестетіп көрсетті. == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.nobel.se/medicine/laureates/1981/Сперри-autobio.html Roger W. Сперри - Otobiyografi] * [http://www.moleschino.org/2006/06/bir-bedende-iki-insan-sa-beyinin-sol.html Yabancı El Sendromu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614185303/http://www.moleschino.org/2006/06/bir-bedende-iki-insan-sa-beyinin-sol.html |date=2006-06-14 }} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/ Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат] {{ref-en}} * [http://nobelprize.org/medicine/articles/Сперри/index.html Nobelprize.org] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1976-2000}} {{нормативтік бақылау}} [[Санат:АҚШ психологтары]] [[Санат:АҚШ нейробиологтары]] [[Санат:XX ғасыр биологтары]] [[Санат:Нейропсихологтар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:КСРО Ғылым Академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Ресей ҒА Шетелдік мүшелері]] {{Biologist-stub}} kd9rojdoy8d20avpgagmeg3s1nm0qln 0 557780 3609548 2620870 2026-05-27T08:28:04Z 1nter pares 146705 3609548 wikitext text/x-wiki '''Вернер Форсман''' ({{lang-de|Werner Forßmann}}) ([[29 тамыз]] [[1904 жыл|1904]], [[Берлин]] — [[1 маусым]] [[1979 жыл|1979]]) — [[Германия|неміс]] [[Хирургия|хирург]] және [[Урология|уролог]]. [[File:Werner Forssmann nobel.jpg|thumb|200px|]] == Өмірбаяны == [[1928]] жылы [[Берлин]]дегі [[Фридрих Вильгельм университеті|Фридрих Вильгельм университеті]] медицина факультетін бітірді. [[1956 жыл]]дан Гутенберг атындағы университеттің ([[Майнц]])хирургия және урология профессоры ; [[1964 жыл]]дан Дюссельдорфте Медицина академиясының құрметті профессоры және сонда университет профессор ([[1970 жыл]]ға дейін). == Негізгі жұмыстары == [[1929]] жылы Вернер Форсман [[жүрек|жүрек]] катетеризация әдісін әзірледі, [[білек көктамыры|білек көктамыры]] арқылы [[Зонд (медициналық жабдық)|зондпен]] [[оң жақ жүрекшеге]] өзіне жасап көрді. [[1931 жыл]]ы осы әдісті [[ангиокардиография|ангиокардиография]] үшін қолданды. Форсман жүрек катетеризация әдісінің негізін салушылардың бірі. Осы операцияны дамытып, 1928 жылы оны өзіне сынақтан өткізді. Әріптестері жүрекке сыртқы объектінің енуі [[шок]] және [[Жүректің тоқтауы|жүректің тоқтауына]] әкеліп соғады деп сенген. Форсман, соған қарамастан, шешім қабылдады.Ол білек көктамырын кесіп ішіне тар түтікше енгізді. Бірінші рет тұтқа жүрегіне жеткен жоқ, өйткені, көмекшісі қауіпті эксперимент жалғастырудан бас тартты. Форсман екінші рет өз бетімен әрекет етті. [[Катетер]]ді 65 сантиметрге енгізіп оң жүрекке жетті, содан кейін [[рентгендік аппарат]]ты қосып өзінің табысқа жеткеніне растау алды. Ол, [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] дәрігерлер [[Андре Фредерик Курнан|А.Курнанмен]] және [[Дикинсон Ричардс|Д.Ричардспен]] бірге әзірленген әдістемесі үшін, 1956 жылы Нобель сыйлығын алды. == Нобель жүлдесі == [[Нобель сыйлығы|Нобель жүлдесі]] ([[1956 жыл|1956]], [[Андре Фредерик Курнан|А.Курнан]] және [[Дикинсон Ричардс|Д.Ричардспен]] бірге). {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} [[Санат:Германия урологтары]] [[Санат:Германия хирургтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:1904 жылы туғандар]] [[Санат:29 тамызда туғандар]] [[Санат:Берлинде туғандар]] [[Санат:1979 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:1 маусымда қайтыс болғандар]] [[Санат:XX ғасыр биологтары]] hohyk9m9m22roc1ybg1rnqxmmqmpq3k 0 558274 3609671 2713773 2026-05-27T10:56:51Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3609671 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Фриц Альберт Липман |Шынайы есімі = {{lang-en|Fritz Albert Lipmann}} |Суреті = Portrait of Fritz Albert Lipmann (1899-1986), Biochemist (2551001689).jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = Фриц Альберт Липман |Туған күні = 12.6.1899 |Туған жері = [[Кенигсберг]] |Қайтыс болған күні = 24.7.1986 |Қайтыс болған жері = Поукипзи, Нью-Йорк |Азаматтығы = Пруссия Корольдігі, Веймар республикасы, АҚШ |Ғылыми аясы = [[биохимия]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Фриц Альберт Липман''' ({{lang-en|Fritz Albert Lipmann}}, [[12 маусым]] [[1899]], Кенигсберг — [[24 шілде]] [[1986]], Поукипзи, Нью-Йорк шт., АҚШ) — неміс-америкалық [[Биохимия|биохимик]]. [[1953 жыл]]ғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] лауреаты, [[Ханс Адольф Кребс|Ханс Кребспен]] бірге [[А коферменті]]н ашты. == Өмірбаяны == Липман [[Кенигсберг]]те (қазіргі [[Калининград]], [[Ресей]]) [[еврей]] заңгерлер отбасында өмірге келген. Ол жергілікті мектепте оқыды. 1917 жылы Липман [[Мюнхенде медицинаны зерттей бастайды, бірақ 1918 жылы әскерге шақырылып, медициналық ротаға үлестірілді. Соғыстан кейін, 1919 жылы, ол өзінің ағасы Хайнц барып, медицинаны оқуын жалғастырды. Өз өмірінің осы кезеңде Липман ағасының қызығушылықтарымен бөлісті және өнерге, поэзияға, әдебиетке қызықты, ал бірақ ғылыммен айналысуға батылы жетпей медицина тәжірибесінде қалған. Ата-анасы мен достарының кеңесімен, ол мәйіттер кесуде 3 ай өткізді және бар ынтасымен дәрігер мансабына дайындалу үшін теориясны зерделеді. Липман Питер Рон сабақ берген үш биохимия курсына қатысты. Бұл өз өмірінде бетбұрыс жасаған сәт еді. 20 ғасырдың басында [[биохимия]]ны [[физиология]]ның шылауы ғана деп санайтын, сондықтан сол уақытта осы салаға Липманның айналысуға ниет білдіруі біртүрлі көрінді. 1923 жылы, Липман Амстердамдағы {{аударылмаған2|Лакер|Лакердің|en|Ernst_Laqueur}} фармакологиялық зертханасына сапармен келу шақыруын қабылдады . Биохимиямен Липманның айналысуға ниетіне жас ғалымды химияны терең зертеуі итермеледі. 1924 жылы, Липман Берлин университетінде, 1927 жылы алған, оның одан кейінгі докторантурасындағы диссертациясы үшін тезис ретінде пайдаланылған, коллоидтық химия бойынша Ронмен бірге жазған мақаласы жарияланды. Липман 1920-шы жылдардың соңына дейін Берлин университетінде жұмыс істеді. Онда Липман Планельеспен бірге үй қояндарының қанындағы қант деңгейіне, глюкоза, крахмал және гликоген енгізу әсері туралы екі мақала жариялады. Липман [https://en.wikipedia.org/wiki/Hans_Meerwein Г. Меервейн] оқыған, химия бойынша дәріс сабақтарына қатысты. Әкесінің көмегімен Липман О. Мейергоф зертханасына жұмысқа алынды, ол онда үш жыл өткізген. 1930-32 жылдары әр түрлі еуропалық зертханаларда жұмыс істеді: Альберт Фишерде (1930), [https://en.wikipedia.org/wiki/Phoebus_Levene П.А. Левенде] (1931), [https://en.wikipedia.org/wiki/Leonor_Michaelis Леонор Михаэлисте] (1932). 1932 жылдың күзінде Липман, Карлсберг қорының биология институтының зертханасына, Копенгагенге көшті, сол уақытта А. Фишерде сол жерде болатын. 1932-тен 1939 жылға дейін Липман жасуша метаболизмі энергетикалық аспектісімен айналысты, Пастер әсерімен жұмыс істеді. Бейорганикалық фосфат қатысуымен АТФ-тің түзілуін тамашалады, онда жасуша сірінділерін қосу арқылы пируват тотығады<ref>[http://www.jbc.org/content/134/1/463.full.pdf+html?ijkey=d3604f18be0a7570929accd029f5be920eaba11b&keytype2=tf_ipsecsha A Phosphorylated Oxidation Product Of Pyruvic Acid<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. Еуропадағы антисемиттік көзқарастың өсуіне байланысты 1939 жылы, Данияда қалу қауіпке айналды. Осы уақыт, жақсы дос, Мейергоф зертханасының әріптесі Дин Берк Корнеллдегі Винсета дю Виньо зертханасына көшіп келді, онда екі ашық позиция бос болатын. [[Кай Ульрик Линнерстрем-Ланг|Линнерстрем-Ланг]] Липманға ұсыныс білдірді, және Винсент дю Виньо соңғысын зертханаға қосылуға шақырды. Липман шақыруды қабылдап, Корнелл университетінің медициналық колледжінде биохимия бөлімінің ғылыми қызметкері болып тағайындалды. Ол 1941 жылға дейін Корнеллде қалды. 1941 жылы Липман Гарвард медицина мектебінің және Бостондағы Массачусетс қоғамдық ауруханасының хирургия бөлімінің қызметкері атанды. 1943 жылы ғалым Гарвард университетінде жұмыс істей бастады, ал 1949 жылы биохимия профессоры болып тағайындалды. 1957 жылы Липман Рокфеллер университетінде биохимия профессоры атанды. Онда ол амин тобын қамтитын фосфат қосылыстарын зерттеді (мысалы, карбамоилфосфат). 1970 жылы ол өзінің соңғы күнге дейін жұмыс істеген Рокфеллер университетінің құрметті профессоры атанды. == Липманның ғылыми аясы және ғылымға қосқан үлесі == === Еуропалық лабораториялардағы жұмысы === [[Отто Мейергоф|Мейергоф]] зертханасында жұмыс істей жүріп, Липман 1927 жылы [[креатинфосфат]] [[бұлшық еттің жиырылуы|бұлшық еттердің жиырылуы]] кезінде жарылатынын көрсетті<ref>F. Lipmann, Kann Milchsäure anaerob aus der Muskulatur verschwinden? Biochem. Z. 191, 442, 1927</ref>. Содан соң ғалым фтор иондарының метаболикалық әсерлеріне қызықты, олар бұлшық еттердің қысқаруын баялаулатады. Липман бұл фторид [[гликолиз]]ді тежейтінін және [[метгемоглобин]]мен жауап қататынын, метгемоглобинді фтор туындыларын қалыптастыратын дәлелдеді<ref>F. Lipmann, Weitere Versuche über den Mechanismus der Fluoridhemmung und die Dissoziationskurve des Fluor-Methämoglobins. Biochem. Z. 206, 171, 1929</ref>. Осы жұмысты және [[Отто Мейергоф|Мейергофтың]] зертханалық жұмысын сипаттайтын үш мақала, 1929 жылы Липманға кандидаттық ғылыми дәрежесі атағын алуына әкелді. [[Отто Мейергоф|Мейергоф]] зертханасындағы соңғы жұмыс жылында, Липман ыдыраған креатинфосфат пен бұлшық еттердің жиырылуы арасындағы сандық қарым-қатынасты көрсете алды. Мейерхоф зертханасымен ынтымақтастықты одан әрі ұзарту мүмкін емес еді, өйткені келісім-шарттың ұзартылуы мүмкін емес еді. Альберт Фишер зертханасында, Липман оттегіні манометркалық өлшеудің тін мәдениетіндегі, фибробластты сіңіретін Варбург аппаратының көмегімен жасушаның өсуін өлшеу әдістемесін әзірледі. Липманды, ауаның қатысуымен қалыпты эмбрионалды фибробласттарда орын алатын, гликолиздің қалыпсыз белсенді процесі қызықтырды. Бұл әсерді Липман қатерлі жасушалардың қалыптасуы ретінде сезінді. [https://en.wikipedia.org/wiki/Phoebus_Levene П. А. Левен] зертханасында, Липман жұмыртқа ақуызынан [[серин]] фосфатын [http://www.wikiznanie.ru/ru-wz/index.php/%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD виттелинді] бөліп алды. Бұл қосылыста, басқа да белгілі фосфор қосылыстарынан айырмашылығы күшті қышқылдың қатысуымен гидролиздеу тұрақты болады. [[Копенгаген]]де Липман [[Пастер эффекті]]сімен жұмыс істей бастады. Ғалым гликолитик ферменттерге оттегі немесе [[тотығу-тотықсыздану көрсеткіштері]]нің тікелей іс-әрекетін сақтауға бекер тырысты. Кейінірек, оттегі емес, гликолиздің бірнеше ферменттерінің белсенділігін реттейтін факторы болып табылатын, [[АТФ]]:[[АДФ]] қатынасы деп көрсетілді. Липманның жаңа зерттеу бағыты ол 1937 жылы [[Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus|Lactobacillus Delbrueckii]] штаммындағы [[пируват]]тың тотығуын зерттей бастағанда айқын болды. Бұл ағзаның препараттары екі [[кофактор]]дан тұрады: [[тиаминпирофосфат]] және [[флавинадениндинуклеотид]]. Аса маңыздырақ байқау реакция бейорганикалық фосфат қатысуымен ғана жалғасады. Олардың ашытқы гликолитик ферменттерінен айырмашылығы, жүйе құрамдастары ерітілген болады, себебі митохондриялық табиғаты белгісіз. Алайда, таңбаланған изотоптармен аденин және фосфат қышқылын осы препаратқа қосқан кезде, пируваттың тотығуы АДФ-тың АТФ-ке және фосфатың қалыптасуына әкелді. Бұл жұмыс әлі Липман Копенгагенде өмір сүрген кезде атқарылды, ал 1939 жылы жарияланды. === Америкалық уақыттағы зерттеулері === Винсента дю Виньо зертханасында жұмыс істеп жүріп, Липман, D-амин қышқылы оксидазының гидролизденуін талдап, тироцидин және грамицидинде бірнеше ақуыз емес D-амин қышқылдары бар екенін көрсетті<ref>Lipmann, F., Gevers, W., Kleinkauf, H. and Roskoski, R. (2006) Polypeptide Synthesis on Protein Templates: The Enzymatic Synthesis of Gramicidin S And Tyrocidine, in Advances in Enzymology and Related Areas of Molecular Biology, Volume 35 (ed A. Meister), John Wiley & Sons, Inc., Hoboken, NJ, USA. doi: 10.1002/9780470122808.ch1</ref>. В 1940 году Липман выяснил, что ацетилфосфат образуется из АТФ и ацетата в бактериальных экстрактах 1940 жылы Липман ацетилфосфат АДФ пен ацетат бактериялық сірінділерінен қалыптасады деп тапты. Сол кезде ғалым “Энзимология жетістіктері” журналында өзінің атақты «Фосфаттық байланыстардың энергиясын метаболикалық метаболиттік түзілуде пайдалану" атты мақаласын жариялады. Бұл мақалада, Липман «энергетикалық ресурстарға бай фосфаттар» ұғымын енгізді<ref>[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1997/illpres/history.html The Nobel Prize in Chemistry 1997<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>, көптеген биохимиялық реакциялар мен процестер үшін қозғаушы күшті қамтамасыз ететінін анықтады<ref>Lipmann, F. (2006) Metabolic Generation and Utilization of Phosphate Bond Energy, in Advances in Enzymology and Related Areas of Molecular Biology, Volume 1 (eds F. F. Nord and C.H. Werkman), John Wiley & Sons, Inc., Hoboken, NJ, USA. doi: 10.1002/9780470122464.ch4</ref>. Кейінірек, Липман тобы, ми диализат үзіндісінен ацилирдейтін белсенді затты тапты және оны [[А коферменті]] деп атады; байланыс ацетат қоздырғы ретінде әрекет етті. А коферментінде тиол тобы бар, бірақ осы топтың функциясы бірден анықталған жоқ. 1953 жылы Липман А коферменті құрылымы мен функциясы бойынша маңызды жұмыстарды қорытындылап, және ацил туындыларына кең шолу жасады. Мақала май қышқылдары мен стероидтардың синтезіндегі, ацил-КоА тиоэфирлеріндегі рөліне сипаттама, сондай-ақ, ацетосірке қышқылы синтезіндегі хош иісті аминдер және ацетил-КоА-ны қамтыды. 1953 жылы Липман [[Ханс Кребс|Х. Кребспен]] бірге А коферментін ашқаны үшін физиология және медицина бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алды<ref>http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC180754/</ref>. Липман ғылыми-зерттеу қызметін жалғастырып, ағзалардағы карбамилдің алмасуына қызықты. 1955 жылы, Америкалық химиктер қоғамы журналында Липман және басқалардың қысқаша баяндамасында АТФ [https://fr.wikipedia.org/wiki/Carbamyl-phosphate карбамилфосфаттың] АДФ-пен реакция кезінде пайда болуы мүмкін деп жазды. Олар сондай-ақ [[уридин]] және [[цитидин]] биосинтез туындыларындағы алғашқы қадам болған, карбомоиласпартаттың қалыптасу кинетикасын сипаттады. Өмірінің соңғы жылдары Липман зертханадағы жұмысын жалғастырды. [[Грамицидин]] және тироцидин сияқты циклдық пептидті антибиотиктер, полиэнзимдарға амин қышқылдарын тізбекпен қосқан кезде синтезделетінін көрсетті. Ол бұрын толғандыратын басқа да мәселелер оралды: түрлендіру нәтижесінде ақуыздардағы тирозин қалдықтарын сульфаттану және фосфорлануын зерттеуі, және онкогемен кодталған тирозинкиназалар әрекетімен алынған фосфотирозиндық қалдықтар энергияға бай екенін көрсетті. == Жеке өмірі == Мұндай таңдау жасауына әкесінің оның ұлынан адвокат шықпайды деп ойлаған ұстанымы және Липманның ағасының соқырішектен ерте қайтыс болуы ықпал етті. 1919 жылы, соғыстан кейін, Липман Мюнхенге ағасы Хайнцке барды, онда, қоғамдық өміріне белсенді қатысты. Оның ағасы әдебиет, театр және поэзиямен айналысатын. Германияда, Швабинг қаласында бола тұрып, Липман әртістер мен жазушылармен көп әңгімелесті. Ол, өзі сияқты театрға қызығушылық танытқан суретші Фридел Себбамен жақын таныс болған. 1929 жылы Липман америкалық әйел Элфрид Холлды кезіктіріп<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D01EFD7113AF932A25756C0A96E9C8B63 Paid Notice - Deaths <br> LIPMANN, FREDA HALL - Paid Death Notice - NYTimes.com<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>, екеуі кейінірек некеге тұрды. Олар «Социалистік доп» деп аталатын костюмдік балл кезінде Берлинде кездесті. Элфрид өнер мектебіне қатысқан және бұл өнер саласында аса дарынды болған. Кейінірек, газетте сән үшін иллюстратор болып жұмыс істеді. 1920 жылдардың соңында Берлинге келісімен, Липман ғылымға қатысты емес, көптеген іс-шараларға қатысуға жалғастырды. Ол әлі күнге дейін Фридел Себбамен тығыз байланыста, 1926 жылы Липман және оның ағасы Хайнцтың портретін жасады. 1931 жылы 23 маусымда Липман және Элфрид Холл үйленді. 1930-ші жылдардың соңында антисемиттік неміс ықпалының таралуына байланысты Липман әйелімен бірге Құрама Штаттарға қоныс аударды. 1944 жылы Липман америкалық азаматтық алды. 1945 жылы Липман отбасында өмірге ұл бала келді. Липман 1986 жылы 24 шілдеде оның соңғы ғылыми-зерттеу жұмысы үшін грантқа өтініш мақұлданған екенін білгеннен кейін көп ұзамай, сексен жеті жасында қайтыс болды. == Марапаттары мен сый-құрметтері<ref>[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/lipmann.html Fritz Lipmann<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> == === Құрметті атақтары мен дәрежелері === Липман Ұлттық ғылым академиясының, Америкалық биохимия қоғамы, Гарвеев қоғамы, Америкалық философтар қоғамының мүшесі, сондай-ақ Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болған. Липманға Париж, Экс – Марсель, Чикаго және Копенгаген жоғары оқу орындарының, және де Гарвард, Рокфеллер университеттерінің және Альберт Эйнштейн Медицина колледжі құрметті дәрежелері берілді<ref>[http://www.nndb.com/people/625/000129238/ Fritz Lipmann<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. === Жүлделер мен марапаттаулар === * 1948 - Еуропалық химиктердің америкалық қоғамы Карл Нойберг медалі. * 1948 - Америкалық педиатрия академиясының Мид Джонсон сыйлығы. * 1953 - Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы ([[Ханс Кребс|Х. Кребспен]] бірге). * 1966 - "тірі жасушалардағы молекулалық энергияны тасымалдау және түрлендіру тетіктері саласындағы және заманауи биохимияның танымдық құрылымына іргелі үлес қосқаны жаңашыл ашылулары үшін" [[АҚШ Ұлттық ғылыми медалі|Ұлттық ғылыми медалі]] == Сілтемелер == * http://n-t.ru/nl/mf/lippmann.htm * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1953/lipmann-bio.html Нобель сыйлығы лауреатының өмірбаяны] * http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/lipmann-fritz-a.pdf == Қайнар көзі == <references /> {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} [[Санат:Кенигсбергте туғандар]] [[Санат:Германия биохимиктері]] [[Санат:АҚШ биохимиктері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Кенигсберг университетінің студенттері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] ef23w277wpmqy346voz8nifmogoej3d 0 559265 3609555 3560080 2026-05-27T08:29:41Z 1nter pares 146705 3609555 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Питер Брайан Медавар |Шынайы есімі = Peter Brian Medawar |Суреті = Peter Brian Medawar.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.2.1915 |Туған жері = [[Петрополис]], [[Рио-де-Жанейро (штат)|Рио-де-Жанейро]], [[Бразилия]] |Қайтыс болған күні = 2.10.1987 |Қайтыс болған жері = [[Лондон]], [[Англия]] |Азаматтығы = {{GBR}} |Ғылыми аясы = [[зоология]], [[иммунология]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Марапаттары = [[Корольдік медаль]] (1959) <br /> [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1960]]) <br /> [[Копли медалі]] (1969) <br /> [[Калинги жүлдесі]] (1985) <br /> [[Майкл Фарадей жүлдесі]] (1987) {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Құрмет ордені (Ұлыбритания)}}{{!!}}{{Британ империясының ордені|азаматтық|CBE}}{{!!}}{{Рыцарь-бакалавр}} {{!}}} }} '''Питер Брайан Ме́давар''' ({{lang-en|Sir Peter Brian Medawar}} {{lang-en|ˈmɛdəwər}}) ([[28 ақпан]] [[1915]], [[Петрополис]], [[Рио-де-Жанейро (штат)|Рио-де-Жанейро]] — [[2 қазан]] [[1987]], [[Лондон]]) — ағылшын биолог. [[Лондон корольдік қоғамы]]ның мүшесі ([[1949]]), [[Нью-Йорк ғылым академиясы]]ның құрметті мүшесі (1957), [[Британ академиясы]]ның құрметті мүшесі (1981)<ref>[http://www.britac.ac.uk/fellowship/directory/archive.asp?fellowsID=2516 British Academy | The Fellowship — Fellows Archive]</ref>. [[1960 жыл]]ғы физиология мен медицина саласындағы [[Нобель сыйлығы|Нобель жүлдесін]] алды ([[Фрэнк Макфарлейн Бернет|Ф. Бернетпен]] бірге). == Өмірбаяны == Питер Брайан Медавар өмірге 28 ақпан 1915 жылы бразилиялық Петрополис қаласында [[Ливандар|ливандық]] Николас Медавар және британдық Эдит Даулинг отбасында келген. Питердің әкесі, Ұлыбританияның азаматы, стоматологиялық материалдар өндіру бойынша компанияның коммерциялық өкілі болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай, Петір мен оның отбасы Англияға көшті, онда қалған барлық ғұмырын өткізді. [[Оксфорд университеті|Оксфордтегі]] [[Магдален-колледж]] бітіріп ([[1939]]), сонда сабақ берді (1938—1945, 1946—1947). [[Бирмингем университеті]] зоология профессоры (1947—1951), — Лондон университеттік колледжінде зоология және салыстырмалы анатомия професоры ([[1951]]). 1962—1971 жылдары Ұлттық медициналық зерттеулер институтының директоры ([[Милл Хилл]]). [[1966 жыл]]дан Халықаралық Трансплантация қоғамының президенті. [[Ұлыбритания]] және [[АҚШ]]-тың Бірнеше ғылыми қоғамдардың мүшесі. == Негізгі жұмыстары == Медавардың жұмыстары ағзаның өсуі мен қартаюна, тіндердің трансплантациясына реакциясына, атап айтқанда, гетеротрансплантацияларға кедергі келтіретін [[иммунореакция]]ларға, транспланттау антигендері және антилимфоцитарлық сарысуларға арналған. Жүре пайда болған [[Иммундытолеранттылық|иммунотолеранттылық]] құбылысын ашты және экспериментте оны қайта жаңғыртты. Зерттеулерінде Питер Брайан Медавар организмнің өсуі мен қартаюын, оның тіндерді трансплантациялауға реакциясын зерттеген. Ол қолданбалы иммундық төзімділік құбылысын ашып, оны тәжірибеде дәлелдеген.<ref>{{cite book |last=Медавар|first=Питер, Джин|title=Наука о живом|year=1983|location=Москва}}</ref> Медавардың иммунология саласындағы ғылыми еңбектері жануарлардың барлық жасушаларында антиген ретінде әрекет ете алатын белоктар бар екенін көрсетті. Нәтижесінде гистосәйкестік антигендердің айырмашылығы трансплантаттың қабылданбауына әкеп соғады. 1951 жылы Питер Брайан Университет колледжінде қызметке кірісіп, сол жерде Биллингеммен және жас аспирант Лесли Брентпен танысты. Екі жыл бірлесіп жұмыс істегеннен кейін, олар ғылыми мақала жариялады. Онда эмбриондарға және жаңа туған тышқандарға туыстық емес ересек тышқандардың тінін енгізу тәжірибесінің нәтижелері сипатталды.Тышқандар өсіп жетілгенде, бастапқы донордан тері трансплантациясы жасалды. Бұл операция бір жұмыртқалы егізден алынған трансплантат сияқты сәтті өтті. Жүргізілген зерттеулер ғылыми қоғамда жоғары бағаланды. Сол үшін Питер Медавар мен Френк Бёрнет 1960 жылы физиология және медицина бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды, «қолданбалы иммундық төзімділікті ашқаны үшін». Бұл жұмыс иммунологиядағы негізгі зерттеу болып, заманауи иммунитет теорияларының дамуына жол ашты. Нобель комитетінің пікірінше, «оның практикалық медицинада қолданылуы – болашақ міндеті» болып табылады.<ref>{{cite web|url=https://new.vestnik-surgery.com/index.php/2415-7805/article/view/3671/3669/ru_RU|title=Название статьи (өз тақырыбын жазыңыз)|website=Vestnik Surgery|access-date=2026-03-04}}</ref> * Medawar, Peter Brian: An Unsolved Problem of Biology, London, 1952 * Medawar, Peter Brian: The Uniqueness of the Individual, London, 1957 * Medawar, Peter Brian: The Future of Man, London, 1960 * Medawar, Sir Peter Brian: The Art of the Soluble, New York-London, 1967 * Medawar, Sir Peter Brian: Induction and Intuition in Scientific Thought, London, 1969 * Medawar, Sir Peter Brian: The Art of the Soluble, Creativity and Originality in Science, Harmondsworth, 1969 * Medawar, Sir Peter Brian: The Hope of Progress, 1972 * Medawar, Sir Peter Brian: Advice to a Young Scientist, Basic, 1979 * Structure in Science and Art: Proceedings of Taunus, мамыр 1979, Elsevier, 1980 * Medawar, Sir Peter Brian: Induction and Intuition in Scientific Thought, Am. Philos., 1980 * Medawar, Sir Peter Brian: The Uniqueness of the Individual, Dover, 1981 * Medawar, Sir Peter Brian: Pluto's Republic, Oxford University Press, 1982 * Aristotle to Zoos: A Philosophical Dictionary of Biology, Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1983 * Medawar, Sir Peter Brian: The Limits of Science, Oxford University Press, 1985 * Medawar, Sir Peter Brian: Memoir of a Thinking Radish: An Autobiography, Oxford University Press, 1986 * Medawar, Sir Peter Brian: The Threat and the Glory: Reflections on Science and Scientists, Oxford University Press, 1991 * Medawar, Sir Peter Brian: Advice to a Young Scientist, Basic, 1979 == Әдебиет:== *Medawar, Jean: A Very Decidet Preference: Life With Peter Medawar, New York: W.W. Norton & Company, Inc., 1990 *Robinson, D.: The Miracle Finders, 1976 == Сілтемелер == http://www.nobellaureate.ru/nobel_list/m/medawar_peter http://www.pandia.ru/text/77/266/2283.php{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} [[Санат:XX ғасыр биологтары]] [[Санат:Ұлыбритания зоологары]] [[Санат:Оксфорд университеті түлектері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Британ академиясының құрметті мүшелері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:Калинги сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:Корольдік медаль иегерлері]] pz2oswx1x7pab1vhnsmt6idr93dgu0b 0 560000 3609605 2705137 2026-05-27T10:26:59Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609605 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Конрад Эмиль Блох |Шынайы есімі = Konrad Emil Bloch |Суреті = Konrad Bloch.JPG |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Ғылыми аясы = биохимик, {{nowrap|Нобель сыйлығының лауреаты}} {{nowrap|физиология мен медицина саласында (1964)}} |Туған күні = 21.1.1912 |Туған жері = [[Ныса]], [[Силезия провинциясы|Силезия]], [[Германия империясы]] (қазір — [[Опольск воеводалығы]], [[Польша]]) |Азаматтығы = |подданство = |Қайтыс болған күні = 15.10.2000 |Қайтыс болған жері = [[Лексингтон (Массачусетс)|Лексингтон]], [[Массачусетс]], [[АҚШ]] |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Commons = }} '''Конрад Эмиль Блох''' ({{lang-de|Konrad Emil Bloch}}, [[21 қаңтар]], [[1912]], [[Ныса қаласы|Ныса]], [[Германия империясы|Герман империясы]] (қазір [[Польша]]) — [[15 қазан]], [[2000]], [[Лексингтон (Массачусетс)|Лексингтон]], [[Массачусетс]], [[АҚШ]]) — [[Германия|неміс]]-[[АҚШ|америкалық]] [[Биохимия|биохимик]], «[[холестерин]] және [[май қышқылы|май қышқылдарының]] метаболизмінің механизмі және реттелуіне қатысты олардың жаңалықтары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның [[1964 жыл]]ғы лауреаты ([[Феодор Линен]]мен бірге). == Өмірбаяны == == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/bloch-bio.html Конрад Блохтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]{{ref-en}} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/bloch-lecture.pdf Конрад Блохтың Нобельдік дәрісі]{{ref-en}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} <!-- [[Санат: Нысада туғандар]] [[Санат: Польшада туғандар]] [[Санат:АҚШ-та қайтыс болғандар]]--> [[Санат:АҚШ биохимиктері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:XX ғасыр биологтары]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] [[Санат:Мюнхен техникалық университеті құрметті докторлары]] 3so1oakgifx1jdypdydhbgqpksrba4m 0 560018 3609604 3154485 2026-05-27T10:26:49Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609604 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Феодор Феликс Конрад Линен |Шынайы есімі = Feodor Felix Konrad Lynen |Суреті = Feodor_Lynen_with_pipette.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Жұмыс орны = көрнекті биохимик, {{nowrap|Нобель сыйлығының лауреаты}} {{nowrap|физиология мен медицина саласында (1964)}} |Ғылыми аясы = |Туған күні = 6.04.1911 |Туған жері = [[Мюнхен]], [[Германия империясы]] |Азаматтығы = |подданство = |Қайтыс болған күні = 6.08.1979 |Қайтыс болған жері = [[Мюнхен]], [[Германия]] |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = {{«Pour le Mérite» ордені (Пруссия)}} |Сайты = |Commons = }} '''Феодор''' '''Феликс''' '''Конрад''' '''Линен''' ([[6 сәуір]] [[1911]], [[Мюнхен]] - [[6 тамыз]] [[1979]], [[Мюнхен]]) - неміс [[Биохимия|биохимик]]. Ағзадағы май қышқылдарының және холестерин алмасуына іргелі зерттеулер жасаған. «[[Холестерин]] және [[май қышқылы|май қышқылдарының]] метаболизмінің механизмі және реттелуіне қатысты олардың жаңалықтары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның 1964 жылғы лауреаты. «Леопольдина» атты Герман Жаратылыстану ғылым академиясының ([[1959]]) және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының ([[1962]]) мүшесі. == Өмірбаяны == Феодор Феликс Конрад Линен өмірге Мюнхенде ғалым отбасында келген. 1930 жылы [[Людвиг және Максимилиан атындағы Мюнхен университеті|Мюнхен университетіне]] оқуға түседі. Ол химия факультетінде оқыған. Оның мұғалімдер арасында Нобель сыйлығының лауреаты, профессор [[Генрих Отто Виланд|Генрих Виланд]] болды. 1937 жылы ол «мухомордағы улы заттар туралы» диссертациясын қорғады. Осы жылы, 14 мамыржа, Ева Виландқа, Генрих Виландтың қызына үйленді. Мен биохимия мамандығы бойынша университетте қалып жұмыс істеді. Әскерге шақырудан денсаулық себептер бойынша босатылды. 1942 жылдан бастап оқытушылық қызметпен айналысты. 1947 жылы доценттік алды, ал 1953 жылы - Мюнхен университетінің биохимия профессоры атанды. [[1954 жыл]]дан Мюнхендегі Макс Планк атындағы қоғамның клетка химиясы институтының директоры. Негізгі ғылыми еңбектері ''зат алмасу биохимиясын'', ''организмдегі май қышқылдарының тотығуын'', ''ацетатты активтендіру процестерін'' зерттеуге арналған. [[1964 жыл]]ы [[Конрад Блох]]пен бірге [[холестерин]] мен ''май қышқылдарының биосинтезін'' зерттегені үшін [[Нобель сыйлығы]]н алды.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1974ж., 7 том</ref> ==Дереккөздер== <references/> == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/lynen-bio.html Конрад Блохтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]{{ref-en}} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1964/lynen-lecture.pdf Феодор Линеннің Нобельдік дәрісі]{{ref-en}} * [http://www.peoples.ru/science/chemistry/feodor_lynen/index.html Конрад Блохтың Peoples.ru сайтындағы өмірбаяны] {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Германия химиктері]] [[Санат:XX ғасыр биологтары]] [[Санат:1911 жылы туғандар]] [[Санат:1979 жылы қайтыс болғандар]] 73uyh9604ui1sr1wy8nf8zfu8q8rmmt 0 560024 3609553 2983366 2026-05-27T08:29:20Z 1nter pares 146705 3609553 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Франсуа Жакоб | Шынайы есімі = {{lang-fr|François Jacob}} | Суреті = François Jacob nobel.jpg | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = көрнекті микробиолог и генетик, {{nowrap|Нобель сыйлығының лауреаты}} | Туған жері = [[Нанси]], [[Франция]] | Қайтыс болған жері =[[Франция]] | Ғылыми аясы = [[микробиология]], [[генетика]] | Жұмыс орны = | Альма-матер = | Ғылыми жетекші = | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1965 ғылымдағы жыл|1965]]) {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Құрметті легионның Үлкен Крест кавалері}} {{!!}} {{Азат ету орденінің кавалері (Франция)}} {{!!}} {{Құрмет орденінің Үлкен офицері (Франция)}} {{!}}- {{!}} {{Пальма бұтағы бар әскери Крест 1939-1945 (Франция)}}{{!!}}{{Колониалдік медаль}} {{!}}} |Туған күні=17.06.1920|Қайтыс болған күні=19.04.2013}} '''Франсуа Жакоб''' ({{lang-fr|François Jacob}}; [[17 маусым]] [[1920 жыл|1920]], [[Нанси]] – [[19 сәуір]] [[2013 жыл|2013]]) — [[Франция|француз]] [[Микробиология|микробиолог]] және [[Генетика|генетик]], [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]]ның [[1965 жыл]]ғы лауреаты ([[Андре Львов]]пен және [[Жак Моно]]мен бірге) «[[фермент]]тер және [[вирус]]тардың синтезіне генетикалық бақылауға қатысты жаңалықтары үшін». [[Француз академиясы]]ның мүшесі (1996). == Өмірбаяны == Франсуа Жакоб өмірге Нансиде, [[еврей]] отбасында келген, отбасында жалғыз. Әкесі, Симон Жакоб, саудагер; анасы, Тереза Франк ({{lang-fr|Thérèse Franck}}, 1940 ж.қ.б.), шаруашылықпен айналысқан. Анасы жағынан атасы, Альбер Франк (1868—1936), Француз әскерінде, генерал атағына қол жеткізген алғашқы еврей<ref>[http://www.lefigaro.fr/sciences/2013/04/21/01008-20130421ARTFIG00258-francois-jacob-prix-nobel-de-medecine-et-resistant-est-mort.php François Jacob, prix Nobel de médecine et résistant, est mort (Некролог в «Ле Фигаро»)]: «premier juif à atteindre le grade de général de corps d’armée»</ref>. 2007 жылы қазаннан 2011 жылы қазанға дейін [[Азат ету ордені (Франция)|Азат ету ордені]] канцлері ретінде қызмет атқарды<ref>{{cite web|url=http://www.ordredelaliberation.fr/fr_compagnon/490.html|title=François Jacob|publisher=Ordre de la Libération|datepublished=24.04.2013|lang=fr|accessdate=2014-1-7|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. {{Жоспарда}} == Отбасы == * Жұбайы (1947-тан бастап)&nbsp;— пианист Лизе Блох ({{lang-fr|Lysiane (Lise) Bloch}}). ** ұлдары— философ Пьер Жакоб (1949 ж.т.), биолог Лорен Жакоб ж.т. 1952) и Анри Жакоб ж.т. 1954). ** қызы— баспагер [[Одиль Жакоб]] ({{Аударылмаған2|Odile Jacob|Odile Jacob|en|Odile Jacob}}, 1954 ж.т.). * Екінші некесі (1999) дәрігер Женевьев Баррьеге ({{lang-fr|Geneviève Barrier}}) үйленген болатын. == Марапаттары == * [[Силлимановская лекциясы]] (1975) *[[Құрметті легионның ордені|Құрметті легион орденінің]] Үлкен Кресті * [[Азат ету ордені (Франция)|Азат ету ордені]] компаньоны * [[Ұлы офицер]] [[«Сіңірген еңбегі үшін» ордені (Франция)|«Сіңірген еңбегі үшін» ордені]] * Пальма бұтағы бар Әскери Крест * Колониалдық медалі == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1965/jacob-bio.html Франсуа Жакобтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1965/jacob-lecture.pdf Франсуа Жакобтың Нобельдік дәрісі] {{ref-en}} * [http://www.academie-francaise.fr/immortels/ Француз академиясы сайтындағы өмірбаяны ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051026115330/http://www.academie-francaise.fr/immortels/ |date=2005-10-26 }} {{ref-fr}} {{Француз академиясы|ізашар=[[Жан-Луи Кюртис]]|ізбасар=|№=38|бастап=1996|дейін=2013}} {{weld|{{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}}|{{Азаттық ордені канцлері (Франция)}}}} {{biologist-stub}} [[Санат:17 маусымда туғандар]] [[Санат:1920 жылы туғандар]] [[Санат:Нансиде туғандар]] [[Санат:19 сәуірде қайтыс болғандар]] [[Санат:2013 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Франция генетиктері]] [[Санат:Франция микробиологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Француз академиясы мүшелері]] [[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Дат королдік ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Мадрид автономды университетінің құрметті докторлары]] [[Санат:Париж университеті түлектері]] [[Санат:Карно лицейі түлектері]] [[Санат:Құрмет легионы орденінің Үлкен крестінің иегерлері]] [[Санат:Француздық Азаттық орденінің иегерлері]] [[Санат:Француздық Еңбегі үшін орденінің Ұлы офицерлері]] [[Санат:Француздық 1939—1945 Әскери крестінің иегерлері]] [[Санат:Француздық Отарлау медалінің иегерлері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] g0mhljlfhtjk3damnhpx95bcvhzm7wr 0 560081 3609543 2973180 2026-05-27T08:27:02Z 1nter pares 146705 3609543 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Фредерик Чапмен Роббинс |Шынайы есімі = {{lang-en|Frederick Chapman Robbins}} |Суреті = Frederick C. Robbins 1954.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 25.08.1916 |Туған жері = [[Оберн (Алабама)|Оберн]], [[Алабама]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 04.08.2003 |Қайтыс болған жері = [[Кливленд]], [[Огайо]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = [[АҚШ]] |Ғылыми аясы = [[вирусология]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Миссури университеті (Колумбия)|Миссури университеті]], [[Гарвардская медицинская школа]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1954 ғылымдағы жыл|1954]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Фредерик Чапмен Роббинс''' — [[АҚШ|америкалық]] [[Вирусология|вирусолог]], медицинадан Нобель сыйлығының лауреаты ([[1954 жыл|1954]]), [[1972 жыл|1972]] жылдан [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі]]. == Өмірбаяны == [[Миссури университеті (Колумбия)|Миссури университетін]] ([[1936 жыл|1936]]), [[Гарвард медициналық мектебі]]н ([[1940 жыл|1940]]) бітірген. 1940—1942 және 1948—1950 жылдары [[Бостон]] балалар ауруханасы қызметкері. 1952—1966 жылдары [[Кливленд (Огайо)|Кливленд]] Басты қалалық ауруханада педиатрия және жұқпалы аурулардың бөлімінің бастығы; [[1952]] Кливленд университеті Медициналық мектебінің педиатрия профессоры ([[Огайо]]), [[1966]] жылдан декан. == Негізгі еңбектері == Бостонда [[Джон Франклин Эндерс|Дж.Эндерспен]] және [[Томас Хакл Уэллер|Т.Уэллермен]] бірге мәдениеттердегі [[полиомиелит]] [[вирус]]ының шынықтыру әдістемесін әзірледі, полиомиелитке қарсы [[вакцина]]сын құруға, және басқа да бірнеше вирустың оқшаулау әдістерін дамыту мен айқындауға қатысты. Ол жұқпалы [[гепатит]]тің, [[сүзек]], [[Ку безгегі]] эпидемиологиясын зерттеді. == Нобель жүлдесі == [[Нобель жүлдесі]], [[1954]] ([[Джон Франклин Эндерс|Дж.Эндерсмен]] және [[Томас Хакл Уэллер|Т.Уэллермен]] бірге). == Әдебиет == MAHMOUD A. (2006) [http://books.nap.edu/html/biomems/frobbins.pdf FREDERICK C ROBBINS. 1916 – 2003]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Biographical Memoirs'' '''88''', WASHINGTON, D.C. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1951-1975}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ вирусологтары]] [[Санат:АҚШ медиктері]] ew9kzrxdxnc7gttb3oe7pta6wa1f0fp 0 561940 3609657 2620866 2026-05-27T10:52:19Z 1nter pares 146705 3609657 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Бернардо Альберто Усай |Шынайы есімі = Bernardo Alberto Houssay |Суреті = Bernado Houssay.JPG |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Жұмыс орны = көрнекті физиолог, {{nowrap|Нобель сыйлығының лауреаты}} {{nowrap|физиология мен медицина саласында (1947)}} |Ғылыми аясы = |Туған күні = 10.04.1887 |Туған жері = {{туғанжері|Буэнос-Айрес|Буэнос-Айресте}}, [[Аргентина]] |Азаматтығы = |Қайтыс болған күні = 21.09.1971 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Буэнос-Айрес|Буэнос-Айресте}}, [[Аргентина]] |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Commons = Bernardo Houssay }} '''Бернардо Альберто Усай''' ('''Хуссей''', {{lang-es|Bernardo Alberto Houssay}}, [[10 сәуір]], [[1887]], [[Буэнос-Айрес]], [[Аргентина]] — {{nowrap|[[21 қыркүйек]], [[1971]]}}) — [[Аргентина|аргентиналық]] [[физиолог]], «[[Глюкоза]] [[зат алмасу|метаболизміндегі]] [[гипофиз]]дің алдыңғы бөлігіндегі [[гормондар]]дың рөлін ашқаны үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын]] [[1947 жыл]]ы алған. Сыйлықты [[гликоген]]нің каталитикалық түрленуін ашқаны үшін марапатталған жұбайы [[Герти Тереза Кори|Герти Кори]]мен және [[Карл Фердинанд Кори|Карлмен]] бөліст. Ол ғылымда Аргентина және Латын Америкадан Нобель сыйлығын алған бірінші иегер. == Өмірбаяны == Бернардо Альберто Усай [[Буэнос-Айрес]]те, [[Франция]]дан келген иммигранттар Альберт мен Клара Усайдың отбасында дүниеге келген. Ол, ерте жетіліп, 14-жасында [[Буэнос-Айрес университеті|Буэнос-Айрес университеті]] фармацевтика мектебіне жіберілді, одан кейін тек 17 жаста болған кезде 1904 жылы 1910 жылға дейін осы университеттің медицина факультетінде оқыды. Усай үшінші жылы медицина студенті болып жүріп, [[физиология|физиологиялық]] ғылыми-зерттеу және оқу-әдістемелік бөлімінің көмекшісі ретінде қызмет атқарды. [[Аргентина ғылым академиясы|Аргентина ҒА]] академигі. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/houssay-bio.html Бернардо Усайдың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}}. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1947/houssay-lecture.html Бернардо Усайдың Нобельдік дәрісі] {{ref-en}}. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Аргентина физиологтары]] [[Санат:Аргентина Нобель сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] 1aj72edsuiuqbkule34u8kxk6lkt28n 0 562026 3609642 2620877 2026-05-27T10:46:24Z 1nter pares 146705 3609642 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Говард Уолтер Флори |Шынайы есімі = Howard Walter Florey |Суреті = Howard Walter Florey 1945.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Жұмыс орны = көрнекті фармаколог, {{nowrap|физиология мен медицина саласында}} {{nowrap|Нобель сыйлығының лауреаты (1945)}} |Ғылыми аясы = |Туған күні = 24.09.1898 |Туған жері = {{Туғанжері|Аделаида|Аделаидада}}, [[Аустралия]] |Азаматтығы = {{AUS}} |Қайтыс болған күні = 21.02.1968 |Қайтыс болған жері = Оксфорд, Оксфордшир, Англия |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{!}}} {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Нобельдік медаль|1945}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1945) <br/> [[Альберт медалі (Корольдік өнер қоғамы)]] (1946)<br/> [[Корольдік медаль]] (1951)<br/> [[Копли медалі]] (1957) <br/> [[Вильгельм Экснер медалі]] (1960) <br/> {{Үлкен Ломоносов медалі}} [[М.&nbsp;В.&nbsp;Ломоносов атындағы үлкен алтын медаль]]&nbsp;([[1965]]) <br/> [[Джон Скотт медалі]] (1965) {{!}}} {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Құрмет ордені (Ұлыбритания)}}{{!!}}{{Рыцарь-бакалавр}} {{!}}} |Сайты = |Commons = }} '''Говард Уолтер Флори, барон Флори''' ({{lang-en|Howard Walter Florey, Baron Florey}}, [[24 қыркүйек]], [[1898]], [[Аделаида]], [[Аустралия]] — {{nowrap|[[21 ақпан]], [[1968]]}}) — шығу тегі [[Аустралия|аустралиялық]] [[Англия|ағылшын]] [[Фармакология|фармаколог]], «[[пенициллин|Пенициллинді]] ашқаны үшін және әр түрлі [[инфекция|жұқпалы]] ауруларға емдік әсері үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1945 жыл]]ғы лауреаты ([[Александр Флеминг|Александер Флемингпен]] және [[Эрнст Борис Чейн|Эрнст Чейнмен]] бірге). == Өмірбаяны == Говард Уолтер Флори 1898 жылы 24 қыркүйекте аустралиялық Аделаида қаласында өмірге келген. 1951 жылы, ғылымға елеулі үлес қосқаны үшін, [[Лондон корольдік қоғамы|Лондон корольдік қоғамы]] [[Корольдік медаль|Корольдік медальмен]] ғалым марапатталды<ref>[https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/royal-medal/ Royal Medal] {{ref-en}}.</ref>. == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/florey-bio.html Хоуард Флоридің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]{{ref-en}}. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/florey-lecture.pdf Хоуард Флоридің Нобельдік дәрісі]{{ref-en}}. {{Start box}} {{S-aca}} {{Succession box | before= [[Сирил Норман Хиншелвуд]] | after= [[Патрик Мейнард Стюарт Блэкетт]] | title = [[Корольдік қоғам президенті]] | years= 1960—1965 }} {{End box}} {{Корольдік қоғамның 1900-шы президенттері}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} {{scientist-stub}} [[Санат:Оксфорд университеті түлектері]] [[Санат:Ұлыбритания фармакологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:Корольдік медаль иегерлері]] [[Санат:Корольдік қоғамның президенттері|Флори]] [[Санат:Родс шәкіртақысының иегерлері]] [[Санат:Өмір бойы пэрлер]] fadgfkdlx3w96ddldtrh8w0ybu16ort 0 562076 3609653 2620872 2026-05-27T10:51:41Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3609653 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Герберт Спенсер Гассер |Шынайы есімі = Herbert Spencer Gasser |Суреті = Herbert Spencer Gasser nobel.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Жұмыс орны = көрнекті физиолог, {{nowrap|Нобель сыйлығының лауреаты}} {{nowrap|физиология мен медицина саласында (1944)}} |Ғылыми аясы = |Туған күні = 5.07.1888 |Туған жері = [[Платтевиль]], [[Висконсин]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = {{USA}} |Қайтыс болған күні = 11.05.1963 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Commons = Herbert Gasser }} '''Герберт Спенсер Гассер''' ({{lang-en|Herbert Spencer Gasser}}, [[5 шілде]], [[1888]], [[Платтевиль]], [[Висконсин]], [[АҚШ]] — [[11 мамыр]], [[1963]]) — [[АҚШ|американдық]] [[физиология|физиолог]], «Жеке жүйке талшықтарының жоғары сараланған функцияларына қатысты ашылулары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1944 жыл]]ғы лауреаты ([[Джозеф Эрлангер]]мен бірге). == Өмірбаяны == Мектепті бітірген соң, мұнда ол дәрігер Эранглер бастаған (кейінірек бірге олар көп зерттеулер жүргізді), психологияны зерттеген. Бітіргеннен кейін медициналық мектепте жұмыс істеп жүріп, 1915 жылы ол өзінің докторлығын алды. 1923 жылы Гассер, Еуропаға барып оқуға грант жеңіп алды және 1931 жылы қайтып келіп ол Корнелль университетінің (Нью-Йорк) медициналық бөлімінің басшысы және психология профессоры атанды. 1935-1953 жылдары Рокфеллер медициналық зерттеулер институтын басқарды, ал кейінірек институтының құрметті мүшесі болды. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1944/gasser-bio.html Герберт Гассердің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]{{ref-en}}. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1944/gasser-lecture.pdf Герберт Гассердің Нобельдік дәрісі]{{ref-en}}. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:АҚШ медиктері]] [[Санат:АҚШ нейробиологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ физиологтары]] [[Санат:АҚШ психологтары]] t9nt9cus374eh7sf6i2zb0acz6ra6y0 0 562081 3609648 2960839 2026-05-27T10:48:08Z 1nter pares 146705 3609648 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Корней Жан Франсуа Хейманс |Шынайы есімі = Corneille Jean François Heymans |Суреті = Corneille Heymans nobel.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.03.1892 |Туған жері = [[Гент]], [[Шығыс Фландрия]], Фламанд аймағы, [[Бельгия]] |Қайтыс болған күні = 18.07.1968 |Қайтыс болған жері = Кнокке-Хейст |Азаматтығы = {{BEL}} |Ғылыми аясы = дәрігер, университет профессоры, фармаколог және ғалым |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Корней Жан Франсуа Хейманс''' ({{lang-fr|Corneille Jean François Heymans}}; [[28 наурыз]] [[1892]], [[Гент]] – [[18 шілде]] [[1968]], [[Кнокке-Хейст]]) — [[Бельгия|бельгиялық]] [[физиология|физиолог]], [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1938 жыл]]ғы лауреаты. == Өмірбаяны == Өмірге медицина профессоры, кейінірек Гент университетінің ректоры болған Жан-Франсуа Хейманстың отбасында келген. Иезуит колледжін және Гент университетін бітірген. 1920 жылы ол өзінің докторлық алды. 1922 жылдан фармакодинамикадан Гент университетінде сабақ берген, 1930 жылдан бастап - профессор, фармакодинамикалық және токсикология департаментін басқарған. 1970 жылы, Хейманс құрметіне Айдағы кратер аталған. 1987 жылғы Бельгия почта маркасында бейнеленген. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/heymans-bio.html Корней Хейманстың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]{{ref-en}}. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/heymans-lecture.pdf Корней Хейманстың Нобельдік дәрісі]{{ref-en}}. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} {{med-bio-stub}} [[Санат:Гент университеті түлектері]] [[Санат:Гент университетінің оқытушылары]] [[Санат:Бельгия физиологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Утрехт университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Вильгельм атындағы Вестфаль университеті құрметті докторлары]] [[Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар]] lisyqpyvl7jeinny3gvdzjlrg03nckm 3609649 3609648 2026-05-27T10:48:20Z 1nter pares 146705 3609649 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Корней Жан Франсуа Хейманс |Шынайы есімі = Corneille Jean François Heymans |Суреті = Corneille Heymans nobel.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 28.03.1892 |Туған жері = [[Гент]], [[Шығыс Фландрия]], Фламанд аймағы, [[Бельгия]] |Қайтыс болған күні = 18.07.1968 |Қайтыс болған жері = Кнокке-Хейст |Азаматтығы = {{BEL}} |Ғылыми аясы = дәрігер, университет профессоры, фармаколог және ғалым |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Корней Жан Франсуа Хейманс''' ({{lang-fr|Corneille Jean François Heymans}}; [[28 наурыз]] [[1892]], [[Гент]] – [[18 шілде]] [[1968]], [[Кнокке-Хейст]]) — [[Бельгия|бельгиялық]] [[физиология|физиолог]], [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1938 жыл]]ғы лауреаты. == Өмірбаяны == Өмірге медицина профессоры, кейінірек Гент университетінің ректоры болған Жан-Франсуа Хейманстың отбасында келген. Иезуит колледжін және Гент университетін бітірген. 1920 жылы ол өзінің докторлық алды. 1922 жылдан фармакодинамикадан Гент университетінде сабақ берген, 1930 жылдан бастап - профессор, фармакодинамикалық және токсикология департаментін басқарған. 1970 жылы, Хейманс құрметіне Айдағы кратер аталған. 1987 жылғы Бельгия почта маркасында бейнеленген. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/heymans-bio.html Корней Хейманстың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]{{ref-en}}. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1938/heymans-lecture.pdf Корней Хейманстың Нобельдік дәрісі]{{ref-en}}. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Гент университеті түлектері]] [[Санат:Гент университетінің оқытушылары]] [[Санат:Бельгия физиологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Утрехт университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Вильгельм атындағы Вестфаль университеті құрметті докторлары]] [[Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар]] swxs7uychnq93dd2mh1e0nhuxr66r8o 0 562327 3609647 2620948 2026-05-27T10:47:52Z 1nter pares 146705 3609647 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Отто Леви |Шынайы есімі = {{lang-de|Otto Loewi}} |Суреті = Otto Loewi nobel.jpg |Сурет тақырыбы = |Туған жері = [[Франкфурт-Майн|Франкфурт-Майн]] |Туған күні = 3.06.1873 |Қайтыс болған күні = 25.12.1961 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]] |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = [[фармакология]] |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = {{Ғылыми дәреже||}} |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = [[Освальд Шмидеберг]]<br />[[Эрнест Генри Старлинг]]<br />{{Аударылмаған2|Hans Horst Meyer|Hans Horst Meyer|en|Hans Horst Meyer}} |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1936) }} '''Отто Леви''' ({{lang-de|Otto Loewi}}, [[3 маусым]], [[1873]], [[Франкфурт-на-Майне|Франкфурт]], [[Германия]] — [[25 желтоқсан]], [[1961]], [[Нью-Йорк]]) — [[Аустрия|аустриялық]]-[[Германия|неміс]] және [[АҚШ|американдық]] [[фармакология|фармаколог]], «''Жүйке импульстерінің химиялық берілуіне қатысты ашылулары үшін''» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1936 жыл]]ғы лауреаты (сэр [[Генри Дейл]]мен бірге). == Өмірбаяны == Нобель сыйлығын алғаннан кейін нацистер оның барлық ақшасын беруге мәжбүрледі, тек сонда ғана олар балаларын және өзін жіберуші еді. 1938 жылы қыркүйек айында Англияға көшіп келіп, 1940 жылы АҚШ-қа шықты. 1946 жылдан АҚШ азаматы. 1973 жылғы аустриялық пошта маркасында бейнеленген. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/loewi-bio.html Отто Левидің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/loewi-lecture.html Отто Левидің Нобельдік дәрісі]. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Марбург университеті оқытушылары]] [[Санат:Франкфурт-Майнда туғандар]] [[Санат:Германия фармакологтары]] [[Санат:Аустрия фармакологтары]] [[Санат:АҚШ фармакологтары]] [[Санат:АҚШ нейробиологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] l5xsbnji0p3z74u4ftoyhv2qkwgcw96 0 562330 3609650 3335490 2026-05-27T10:48:43Z 1nter pares 146705 3609650 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Генри Халлет Дейл | Шынайы есімі = {{lang-en|Henry Hallett Dale}} | Суреті = Henry Hallett Dale3.jpg | Сурет ені = | Сурет тақырыбы = Сэр Генри Халлет Дейл |Туған күні = 9.06.1875 |Туған жері = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Англия]] |Қайтыс болған күні = 23.07.1968 | Қайтыс болған жері = [[Кембридж]] | Ғылыми аясы = | Жұмыс орны = | Альма-матер = | Ғылыми жетекші = [[Эрнест Генри Старлинг]]<br />{{Аударылмаған2|John Newport Langley|John Newport Langley|en|John Newport Langley}} | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = | Марапаттары = }} Сэр '''Генри Халлет Дейл''' ({{lang-en|Henry Hallett Dale}}, [[9 маусым]], [[1875 жыл]], [[Лондон]], [[Англия]] — [[23 шілде]], [[1968 жыл]]) — [[англия]]лық [[нейробиология|нейробиолог]], «жүйке импульстерінің химиялық берілуіне қатысты ашылулары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1936 жыл]]ғы лауреаты ([[Отто Леви]]мен бірге). == Өмірбаяны == Генри Халлет Дейл өмірге 1875 жылы 9 маусымда Лондон қаласында туған. [[Сурет:DaleNobel20040420.jpg|thumb|слева|156пкс|Генри Дейлдің дипломы]] Химик {{Аударылмаған2|Джорж Баргер|Джорж Баргер|en|George Barger}}мен бірге , одан әрі β-имидазолил-этиламин ретінде идентификацияланған бұрын белгісіз биологиялық белсенді зат тапты кейін [[гистамин]] деген атауы алған. Через несколько лет, в опытах на животных, Дейл установил, что введение гистамина жануарларға бірнеше жыл жасалған тәжірибелерден соң, Дейл, [[жарасы|асқазан ойық жара ауруын]] дамуына ықпал ететін асқазан секрециясын арттыра отырып, бұл гистаминнің кіріспесін орнатты. [[КСРО ҒА]] құрметті мүшесі (8 мамыр 1942 жылдан). 1948 жылғы 27 қарашада [[The Times]] КСРО ҒА президенті [[ Сергей Иванович Вавилов|С. И. Вавиловке]] ашық хат жазып, КСРО-дағы [[Генетика|генетикадағы]] зерттеу және оқытушылық жұмыстағы [[Лысенковщина|шектеулерге]] қарсылық белгісі ретінде атақтан бас тарту туралы жариялады. Ғылым академиясының мүшелері қатарынан 1949 жылғы 10 қаңтардағы Жалпы жиналыстың шешімімен шығарылды. Сэр Генри Халлет Дейл 1968 жылы 23 шілдеде Кембриджде қайтыс болды. == Естелік == 1976 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Генри Дейл есімін [[Айдың көрінетін жағы]]ндағы [[Дейл (ай кратері)|кратерге]] берді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/dale-bio.html Генри Дейлдің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1936/dale-lecture.html Генри Дейлдің Нобельдік дәрісі]. {{Start box}} {{S-aca}} {{Succession box | before = [[Уильям Генри Брэгг]] | after = [[Роберт Робинсон]] | title = [[Корольдік қоғам Президенті]] | years = 1940—1945 }} {{End box}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Ұлыбритания нейробиологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:Корольдік медаль иегерлері]] [[Санат:Корольдік қоғамның президенттері]] [[Санат:КСРО Ғылым Академиясының құрметті мүшелері]] 58hi9pvdtygn4btfwmu5brqlwzbaspr 0 562336 3609656 2713762 2026-05-27T10:52:02Z 1nter pares 146705 3609656 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Джордж Хойт Уиппл |Шынайы есімі = George Hoyt Whipple |Суреті = George Whipple nobel.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Жұмыс орны = көрнекті дәрігер, ғалым, Нобель сыйлығының лауреаты физиология мен медицина саласында |Ғылыми аясы = |Туған күні = 28.08.1878 |Туған жері = [[Эшленд]], [[Нью-Гэмпшир|Нью-Гемпшир]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = {{USA}} |Қайтыс болған күні = 1.02.1976 |Қайтыс болған жері = Рочестер, Монро, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Атақты шәкірттері = [[Эрнест Уильям Гудпасчер]] |Сайты = |Commons = }} '''Джордж Хойт Уиппл''' ({{lang-en|George Hoyt Whipple}}) ([[28 тамыз]] [[1878]], [[Эшленд]] — [[1 ақпан]] [[1976]]) — [[АҚШ|америкалық]] дәрігер, биомедициналық зерттеулер саласындағы ғалым, медициналық мектеп администраторы және оқытушысы. «[[Бауыр]]ды қолдану арқылы [[пернициоздық анемия]]ны емдеуге қатысты ашылулары үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1934 жыл]]ғы лауреаты ([[Джордж Майнот]]пен және [[Уильям Мерфи]]мен бірге). == Өмірбаяны == 1900 жылы [[Йель университеті]]н бітірді. 1905 жылы [[Джон Хопкинс университеті]] бітірді. == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1934/whipple-bio.html Джордж Уиплдың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]. {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} {{Biologist-stub}} [[Санат:АҚШ медиктері]] [[Санат:Йель университеті түлектері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] 1nod6mtoeqwhhg8o1vq2qkmw3rj46zk 0 562348 3609641 2621002 2026-05-27T10:46:09Z 1nter pares 146705 3609641 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Фредерик Гоуленд Хопкинс | Шынайы есімі = {{lang-en|Frederick Gowland Hopkins}} | Суреті = | Сурет ені = 200px | Сурет тақырыбы = | Туған күні = 20.6.1861 | Туған жері = [[Истборн]], [[Ұлыбритания]] | Қайтыс болған күні= 16.5.1947 | Қайтыс болған жері = [[Кембридж]], [[Ұлыбритания]] | Азаматтығы = Ұлыбритания | Ғылыми аясы = [[биохимия]] | Жұмыс орны = | Альма-матер = | Ғылыми жетекші = [[Томас Стивенсон]] | Атақты шәкірттері = [[Джон Бердон Сандерсон Холдейн|Джон Холдейн]]<br />[[Эрнст Борис Чейн|Эрнст Чейн]] | Несімен белгілі = дәрумендерді ашты | Марапаттары = {{Нобельдік медаль|1929}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1929 ғылымдағы жыл|1929]]) {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Құрмет ордені (Ұлыбритания)}}{{!!}}{{Рыцарь-бакалавр}} {{!}}} | Сайт = }} Сэр '''Фредерик Гоуленд Хопкинс''' ({{lang-en|Frederick Gowland Hopkins}}) ([[20 маусым]] [[1861]], [[Истборн]], [[Сассекс|Сассекс (Англия)]] — [[16 мамыр]] [[1947]], [[Кембридж]]) — [[Англия|ағылшын]] XIX ғасыр медигі және [[биохимия|биохимик]], «Өсу процестерін ынталандыратын дәрумендерді ашқаны үшін» [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] [[1929 жыл]]ғы лауреаты ([[Христиан Эйкман]]мен бірге). == Өмірбаяны == Фредерик Гоуленд Хопкинс өмірге 20 маусымда 1861 жылы Истборнде келген (Сассекс, Англия). 1905 жылы ол [[Лондон корольдік қоғамы|Лондон корольдік қоғамы]] мүшесі болды, содан кейін оның 1930—1935 жылдарғы президенті. [[КСРО ғылым академиясының мүшелері|КСРО Ғылым академиясы]] құрметті мүшесі(1934), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы мүшелері|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі (1924). Сэр Фредерик Гоуленд Хопкинс 1947 жылы 16 мамырда Кембриджде қайтыс болды. == Марапаттары == * [[Корольдік медаль]] (1918) * [[Копли медалі]] (1926) * [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (1929) * [[Альберт медалі (Корольдік өнер қоғамы)]] (1934) * [[Құрмет ордені (Ұлыбритания)]] (1935) == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1929/hopkins-bio.html Фредерик Хопкинстың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны] {{ref-en}} {{biologist-stub}} {{chemist-stub}} {{Start box}} {{S-aca}} {{Succession box | before = [[Эрнест Резерфорд]] | after = [[Уильям Генри Брэгг]] | title = [[Корольдік қоғам президенті]] | years = 1930—1935 }} {{End box}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)]] [[Санат:Ұлыбритания биохимиктері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:Корольдік медаль иегерлері]] [[Санат:Корольдік қоғамның президенттері|Хопкинс]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамы]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:КСРО Ғылым Академиясының құрметті мүшелері]] i20bf87q1hae18xv094o7d0vdx9pf0w 0 562355 3609644 2620917 2026-05-27T10:46:57Z 1nter pares 146705 3609644 wikitext text/x-wiki {{Ғалым | Есімі = Йоханнес Андреас Гриб Фибигер | Шынайы есімі = {{lang-da|Johannes Andreas Grib Fibiger}} | Суреті = J_Fibiger.jpg | Сурет ені = 200px | Сурет тақырыбы = |Туған күні = 23.04.1867 |Қайтыс болған күні = 30.01.1928 |Қайтыс болған жері = [[Копенгаген]], [[Дания]] | Туған жері = [[Силькеборг]], [[Дания]] | Ғылыми аясы = [[микробиология]], [[патологиялық анатомия]] | Жұмыс орны = [[Копенгаген университеті]] | Альма-матер = [[Копенгаген университеті]] | Ғылыми жетекші = [[Роберт Кох|Р.Кох]], [[Эмиль Адольф фон Беринг|Э. фон Беринг]] | Атақты шәкірттері = | Несімен белгілі = [[Онкология|онкологияны]] зерттеуші | Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1926]]) }} '''Йоханнес Андреас Гриб Фибигер''' (Johannes Andreas Grib Fibiger) ([[23 сәуір]] [[1867]], [[Силькеборг]] — [[30 қаңтар]] [[1928]], [[Копенгаген]]) — даниялық микробиолог және патологоанатом. == Өмірбаяны == [[Роберт Кох|Р.Кохтың]] және [[Эмиль Адольф фон Беринг|Э. фон Берингтың]] шәкірті. 1900-1905 жылдары клиникалық бактериология институтының директоры; [[1900 жыл]]дан [[Копенгаген университеті|Копенгаген университетінің]] патология профессоры. == Жұмыстары == Фибигер жұмыстары эксперименттік [онкология]]ның дамуына үлес қосты, атап айтқанда , [[канцерогендер|канцерогендерді]] рөлін зерттеді. == Шығармалары == * Untersuchungen über eine Nematode…, «Zeitschrift für Krebsforschung», 1913, Bd 13, S. 217-80. == Қайнар көзі == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * Secher К., The Danish cancer researcher Johannes Fibiger professor in the university of Copenhagen, Cph. — L., 1947. {{biologist-stub}} {{Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының Лауреаттары 1926-1950}} [[Санат:Дания физиологтары]] [[Санат:Силькеборгте туғандар]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Дания)]] [[Санат:Копенгаген университеті түлектері]] 1rqeh8q6j8x1m162tpx758vr7iq0c0i 0 566603 3609692 3152236 2026-05-27T11:00:52Z 1nter pares 146705 3609692 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |түс =мемлекет қайраткері |Қазақша есімі = Эбигейл Адамс |Шынайы есімі = Abigail Smith Adams |Суреті = Abigail Adams by Gilbert Stuart.jpg |Сурет ені =230 |Атауы= Эбигейл Адамс |Титулы = Америка Құрама Штаттарының Бірінші ханымы |Ту = |Ту2 = |Басқара бастады = [[4 наурыз]] [[1797 жыл]] |Басқаруын аяқтады = [[4 наурыз]] [[1801 жыл]] |Тәж кигізу жорасы = |Ізашары = [[Марта Вашингтон]] |Ізбасары = [[Марта Джефферсон]] |Туған күні = 22.11.1744 |Туған жері = [[Уэймут]], [[Массачусетс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 28.10.1818 | династия = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = [[Джон Адамс]] |Балалары = [[Джон Куинси Адамс]] |Қолтаңбасы = Abigail Adams signature.svg }} '''Эбигейл Смит Адамс''' ( [[Ағылшын тілі|ағыл]]. ''Abigail Smith Adams'', [[22 қараша]] [[1744 жыл|1744]] – [[28 қазан|28 қазаң]] [[1818 жыл|1818]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Джон Адамс|Джон Адамстың]] жұбайы, [[1797 жыл|1797 жылы]] [[4 наурыз]] – [[1801 жыл|1801 жылы]] [[4 наурыз]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[Сурет:Mrs. John Adams (Abigail Smith) (NYPL Hades-251078-478479).jpg|солға|нобай|Эбигейл Адамс]] Эбигейл [[1744 жыл|1744 жылы]] Уэймутта, [[Массачусетс-Бэй (провинция)|Массачусетс-Бэй]] провинциясында дүниеге келген. Құмар оқырман ол өте білімді қыз болды, поэзия, философия және саясатты жете түсінген. Эбигейл [[Джон Адамс|Джон Адамспен]] бұрыннан таныс болса да, байыпты қарым-қатынастары тек [[1762 жыл|1762 жылы]] басталды. [[1764 жыл|1764 жылдың]] қазаңыңда олар некелесті. Жұбайларда үш ұл мен екі қызы болды, ал олар бірге елу жылдай тұрды. [[Джон Адамс|Джон Адамстың]] ұзақ іс-сапарлары кезінде Эбигейл көптеген хаттар арқылы күйеуімен байланыста болды. [[1784 жыл|1784 жылы]] ол жұбайымен бірге [[Париж|Парижге]] көшеді, сол жерде Джон елші ретнінде тұрды. [[Джон Адамс]] [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] бірінші вице-президенті атанғанда, Эбигейл президенттің әйелі [[Марта Вашингтон|Марта Вашингтонмен]] достасып, оған ресми кештерді шетелде алған тәжірибеның арқасында ұйымдастыруға көп көмегін тигізді. Бұндай іс-шараларды ол оның күйеуі [[1797 жыл|1797 жылы]] [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенті сайланғаннан кейін де ұйымдастыруды жалғастырды. [[1800 жыл|1800 жылы]] ел астанасын Вашингтон қаласына көшіргеннен кейін Эбигейл Адамс [[Ақ үй|Ақ үйдің]] бірінші бәйбәшесі атанды. [[1801 жыл|1801 жылы]] президенттік сайлаудағы жеңілістен кейін олар [[Массачусетс|Массачусестқа]] қайтады. Эбигейл [[1818 жыл|1818 жылы]] [[28 қазан|28 қазаңда]] іш сүзектен қайтыс болады. Оның 74 жылдығына тек екі апта қалған еді. Өзінің күйеуінің қасында көмілген. Бірнеше жылдан кейін оның ұлы – [[Джон Куинси Адамс]] [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] алтыншы президенті болды.  == Әдебиет == * ''Bober, Natalie S.'' Abigail Adams: Witness to a revolution. — New York: Simon & Schuster Children's Publishing Division, 1995. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.abigailadams.org/ Abigail Adams Home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010417085546/http://www.abigailadams.org/ |date=2001-04-17 }} * [http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=2 Эбигейл Адамстың өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531071833/http://firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=2 |date=2019-05-31 }}  {{АҚШ Бірінші ханымдары}} rop4skv2xc003ton5y7rz819ll4y4kl 0 566617 3609669 3251258 2026-05-27T10:56:16Z 1nter pares 146705 3609669 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Луиза Адамс | Шынайы есімі = Louisa Adams | Суреті =Louisa_Catherine_Johnson_Adams_by_Gilbert_Stuart,_1821-26.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of the United States.svg | Басқара бастады = [[4 наурыз]][[1825 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[4 наурыз]][[1829 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Элизабет Монро]] | Ізбасары = [[Эмили Донельсон]] | Туған күні = 12.02.1775 | Туған жері = {{Туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Англия]] | Қайтыс болған күні = 15.05.1852 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Вашингтон|Вашингтонда}}, [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Кэтрин Нут-Джонсон | Әкесі = Джош Джонсон | Жұбайы =[[Джон Куинси Адамс]] | Балалары = Джордж Вашингтон Адамс<br />Джон Адамс II<br />[[Адамс, Чарльз Фрэнсис|Чарльз Френсис Адамс]]<br />Луиза Кэтрин Адамс | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Louisa C Adams Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Луиза Кэтрин Джонсон Адамс''', тумысында '''Луиза Кэтрин Джонсон''' ({{lang-en|Louisa Adams}}; [[12 ақпан]] [[1775 жыл|1775]] – [[15 мамыр]] [[1852 жыл|1852]]) – [[Америка Құрама Штаттары]]ның алтыншы президенті [[Джон Куинси Адамс]]тың жұбайы және [[1825 жыл|1825]]-[[1829 жыл]]дары аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[Сурет:Charles Bird King portrait of Louisa Adams.jpg|солға|нобай|236x236 нүкте|Луиза Адамс]] [[Сурет:First Lady Louisa Adams.jpg|солға|нобай|243x243 нүкте|Луиза Адамс]] Луиза [[1775 жыл]]ы [[Лондон]]да дүниеге келді, ол [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] шекарасынан тыс жерде туған жалғыз Бірінші ханым. Ол американдық саудагер Джош Джонсон мен ағылшын Кэтрин Нут-Джонсонның қызы болған. Луизаның әкесі [[Мэриленд|Мэриленд штатынды]] дүниеге келген және [[Лондон]]дағы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] консул қызметін [[1790 жыл]]дан кейін істеген. Луизаның алты әпкесі болған:Энн, Кэролин, Гарриет, Кэтрин, Аделаида және ағасы Томас. Луиза [[Лондон]]да және [[Нант]], [[Франция]]да өсті. Нанта төрт жасар Луиза әкесімен Францияда саяхаттап жүрген өзінің болашақ күйеуін кездестірді.  == Неке мен балалар == Луиза Адамсты [[Лондон]]да, әкесі американдық консул болып тағайындалған кезде қайтадан кездестіреді. Адамс алдымен оның үлкен әпкесіне көңіл аударған, бірақ таңдауы Луиза болды. [[1797 жыл]]ы [[26 шілде]]де отыз жасар [[Джон Куинси Адамс]] жиырма екі жасар Луизаға [[Лондон]]дағы [[Элл Хеллоус Беркинг]]те үйлееді. Адамстың әкесі, [[Джон Адамс]], [[Америка Құрама Штаттары]]ның президенті ұлының таңдауына көніп, келінді қарсы алады. Луизаның ата-анасы [[1797 жыл]]ы Еуропаны қалдырып, Америкаға келеді. Оның әкесі банкроттанған кезде президент [[Джон Адамс]] оны АҚШ басылымының директорының орнына отырғызады. Әкесі Фредерикте, [[Мэриленд|Мэриленд штатында]] [[1802 жыл]]ы ауыр безгек пен ақыл-ой кемтарлығынан қайтыс болады. Анасы [[1811 жыл]]ы қаза тауып, Рок-Рикте көмілді. [[Джон Куинси Адамс]] және Луиза Адамстың балалары: * Джордж Вашингтон Адамс (1801—1829), қорғаушы * Джон Адамс II (1803—1834), президенттің көмекшісі * [[Чарльз Френсис Адамс]] (1807—1886), дипломат, жазушы * Луиза Кэтрин Адамс (1811—1812) == Қалған өмірі == Луизаның басы жиі ауыратын, кейде есін жоғалтып, өте аурушан болды. Некесі кезінде бірнеше түсік тастаған болатын. [[Сурет:Louisa Catherine Adams.jpg|солға|нобай|229x229 нүкте|Луиза Адамс]] Ол өзінің екі үлкен ұлын оқу үшін [[Массачусетс]]те [[1809 жыл]]ы қалдырып, екі жасар Чарльз Фрэнсис Адамспен бірге [[Ресей империясы]]на аттанады. Сол жерде Адамс министр болып жұмыс істеді. Патша сарайының салатанатына қарамастан, ол суық қыстармен, шектеулі дәрі мен әлсіз денсаулықпен күресу керек болды. Кішкентай қыз [[1811 жыл]]ы туылып келесі жылы қайтыс болады. [[Джеймс Монро]] [[Джон Куинси Адамс]]ты Мемлекеттік хатшыға тағайындаған соң отбасы [[1817 жыл]]ы [[Вашингтон]], Колумбия округіне көшеді. Сол жерде Луиза үйіне дипломаттарды және басқа да әйгілі адамдарды шақыратын. Әр сейсенбі күндері кешке музыка ойналып, тетрлық кештер оны керемет атақ әкелді. [[1825 жыл]]ы [[Ақ Үй|Ақ үйге]] қоныстың қуанышын қатал саясаттық саулау мен оның депрессиясы мұңғартты. Луиза өзінің керемет кештерін ұйымдастыруды жалғастырса да, ол тыныш кештерде кітап оқуды, музыканы шығаруды және арфада ойнауды одан бетер жақсы көре бастады. Бірінші ханым бола тұрып, ол ешкіммен араласпайтын Луиза [[Массачусетс|Массачусестқа]] мәнгіге жіберілді деп ойлаған еді. Алайда [[1831 жыл]]ы күйеуі [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] өкілдер палатасында он жеті жыл жұмыс істеуді бастайды. Мезгілсіз екі үлкен ұлының қазасы бәрін қиындатты. [[Джон Куинси Адамс]] олардың некесінде сынақ көп болғаның айтты. Олардың отандық экономика, балалардың оқуы жайындағы ойлары да әртүрлі болғанын мойындады. Бірақ Луизаның әрдайым адал, абай, сезімтал жұбай және қамқор, мейірімді ана болғанын қосады. Оның күйеуі [[1848 жыл]]ы қайтыс болады. Содан кейін ол [[Вашингтон]]да өзінің өліміне дейін тұрады. Луиза 77 жасында [[1852 жыл]]ы [[15 мамыр]]да қайтыс болып, жұбайының қасына көмілді.   == Әдебиет == * Allgor, Catherine. ''Parlor Politics: In Which the Ladies of Washington Help Build a City and a Government.'' Charlottesville: University Press of Virginia, 2000. * [http://www.hup.harvard.edu/catalog/NAGADX.html Nagel, Paul. ''The Adams Women: Abigail and Louisa Adams, Their Sisters and Daughters.'' Cambridge: Harvard University Press, 1999.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411084828/http://www.hup.harvard.edu/catalog/NAGADX.html |date=2009-04-11 }} (недоступная ссылка с 05-09-2013 (1085 дней)) * Joan R. Challinor, '''Louisa Catherine Johnson Adams: The Price of Ambition''' (Ph.D. dissertation, American University, 1982), 178 pages. [In his book 'Henry Adams and the Making of America' Garry Wills says, «Joan Challinor…has written the most complete account of Louisa’s life…» [http://www.nytimes.com/2005/09/11/books/chapters/0911-1st-wills.html?pagewanted=print New York Times, September 11, 2005], nytimes.com == Сілтемелер == * [http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/la6.html Луиза Адамстың өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111212358/http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/la6.html |date=2009-01-11 }} {{АҚШ Бірінші ханымдары}} jgqld05ftkshty2q1cno1wpbagb9hoc 0 566639 3609540 2483379 2026-05-27T08:26:27Z 1nter pares 146705 3609540 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Летиция Кристиан Тайлер | Шынайы есімі =Letitia Christian Tyler | Суреті = Letitia Tyler.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of the United States.svg | Басқара бастады = [[4 сәуір]] [[1841 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[10 қыркүйек]] [[1842 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары =[[Анна Гаррисон]] | Ізбасары = [[Присцилла Тайлер]] | Туған күні = 12.11.1790 | Туған жері = Тайдуотер, [[Виргиния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 10.09.1842 | Қайтыс болған жері = [[Вашингтон]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы =Джон Тайлер | Балалары = | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Летиция Кристиан Тайлер''' ({{lang-en|Letitia Christian Tyler}}; [[12 қараша]] [[1790 жыл|1790]] – [[10 қыркүйек]] [[1842 жыл|1842]]) – [[Америка Құрама Штаттары]]ның президенті [[Джон Тайлер]]дің бірінші әйелі және [[1841 жыл]]дан бастап өмірінің соңына дейін [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[Сурет:Tylerl-o.jpg|солға|нобай|129x129 нүкте|Летиция Тайлер]] Летиция [[Виргиния]]да ранчода өсті. Ол ешқандай ресми білім алмаса да, плантацияны басқаруды және балаларды тәрбиелеуді тез үйренді. [[1808 жыл]]ы ол [[Джон Тайлер]]ді кездестірді. Олар [[1813 жыл]]ы [[29 наурыз]]да Сидар-Гровта үйленді. Летиция мен Джонда жеті бала туылды. Екеуі жиырма жеті жасында, ал біреуі отыз үш жасында қайтыс болады. Ұлдары Джон [[Вашингтон]]да саяси мансаб құрды. Ол әрдайым үйде балалармен отыратын, тек бір рет қыста [[Вашингтон]]да болды. [[1839 жыл]]ы ол [[инсульт]] алып, тек мүгедектер арбашасында ғана жүре алатын. Инсульттан кейін ол Бірінші ханымның міндеттерін атқара алмаған соң, ұлы Роберттің әйелі Присцилла Тайлер Бірінші ханымның міндетін жиырма төрт жасында атқарды.  == Балалары == [[Сурет:Letitia Tyler2.jpg|солға|нобай|197x197 нүкте]] Жұбайларда төрт қыз және үш ұл болды. * Мэри Тайлер-Джонс (1815—1848) * Джон Тайлер, III (1819—1896) * Роберт Тайлер (1816—1877) * Летиция Тайлер-Семпл (1821—1907) * Элизабет Тайлер-Уоллер (1823—1850) * Алиса Тайлер-Денисон (1827—1854) * Тазуэлл Тайлер (1830—1874) == Қалған өмірі == Летиция [[1842 жыл]]ы [[10 қыркүйек]]те кешке отбасысының қасында қайтыс болды. Өзі туған ранчода көмілген. Летиция Тайлердің құрметіне [[Мэн аралы]]нда оның бейнесімен маркалар шығарылған болатын. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=19597 Findagrave.com сайтында Летиция Тайлер] {{АҚШ Бірінші ханымдары}} kbzq87j3zxxdw6k5xi35aebgv6kt0rc 0 566640 3609689 3150408 2026-05-27T11:00:40Z 1nter pares 146705 3609689 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі =Присцилла Тайлер | Шынайы есімі = Priscilla Tyler | Суреті =Elizabeth Priscilla Cooper Tyler.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = StarSpangledBannerFlag.svg | Басқара бастады = [[10 қыркүйек]] [[1842 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[26 маусым]] [[1844 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Летиция Кристиан Тайлер]] | Ізбасары = [[Джулия Тайлер]] | Туған күні = 14.06.1816 | Туған жері = {{Туғанжері|Нью-Йорк|Нью-Йоркте}}, [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 29.12.1889 | Қайтыс болған жері = [[Монтгомери (Алабама)|Монтгомери]], [[Алабама]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Мэри Фэрли Купер | Әкесі = Томас Апторп Купер | Жұбайы = Роберт Тайлер | Балалары = | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Элизабет Присцилла Купер Тайлер''' ({{lang-en|Elizabeth Priscilla Cooper Tyler}}; [[14 маусым]] [[1816 жыл|1816]] – [[29 желтоқсан]] [[1889 жыл|1889]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Джон Тайлер|Джон Тайлердің]] келіні және [[1842 жыл|1842]]-[[1844 жыл|1844]] жылдары аралығында [[Летиция Кристиан Тайлер|Летиция Тайлердің]] қазасынан кейін [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == Присцилла Купер [[Нью-Йорк|Нью-Йоркта]] актер Томас Купер және ақсүйек Мэри Фэрли Купердің отбасында дүниеге келді. Он жеті жасынан бастап Присцилла актриса болып жұмыс істеді. Куперлер әулеті Бродвейдегі үлкен үйде тұрды. Олар [[1837 жыл|1837 жылы]] экономикалық дағдарыстың кесірінен банкротталды. Ричмонда «Отелло» қойылымында Дездемонаны сомдаған кезде Присцилла, бай плантациясының иесі және бұрынғы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] сенаторы [[Джон Тайлер|Джон Тайлердің]] үлкен ұлы Роберт Тайлерді кездестіреді. Әлеуметтік айырмашылыққа қарамастан жұп [[Бристоль]], [[Пенсильвания|Пенсильванияда]] [[1839 жыл|1839 жылы]] [[12 қыркүйек|12 қыркүйекте]] үйленеді. [[Джон Тайлер|Джон]] және [[Летиция Кристиан Тайлер|Летиция Тайлер]] ұлының жаңа әйелін жылы қарсы алады. [[1840 жыл|1840 жылы]] сайлаудан кейін [[Джон Тайлер]] вице-президент атанды. Қызметіне бір ай бұрын ғана кіріскен [[Уильям Генри Гаррисон|Уильям Генри Гаррисонның]] кенет өлімінен кейін Тайлер президенттік лауазымға ие болды.  == Бірінші ханым == [[Джон Тайлер]] президент атанған кезде оның әйелі летиция науқас болған. Ол Присцилладан [[Ақ Үй|Ақ үйдің]] қожасының міндеттерін атқаруға көмек сұрады. [[1842 жыл|1842 жылы]] [[10 қыркүйек|10 қыркүйекте]] әйелінің қазасынан кейін президент Присцилла Тайлерге Бірінші ханым болуды ұсынды. Көбісі оны жағымды, ақылды және тапқыр деп сипаттады. [[1844 жыл|1844 жылы]] күйеуінің [[Филадельфия|Филадельфияға]] көшердің алдында [[Ақ Үй|Ақ үйдің]] міндеттерін президенттің жаңа әйелі [[Джулия Тайлер|Джулия Гардинер Тайлерге]] қалдырады.  == Қалған өмірі == Тайлерлер [[Филадельфия|Филадельфияда]] 16 жыл тұрды. Роберт заңды практикамен айналысып, демократиялық практикада белсенд қатысты. [[1861 жыл|1861 жылы]] [[Азамат соғысы]] басталған кезде жұбайлар [[Конфедерация]] көзқарасын ұстанатының жариялады. Олар Ричмондқа көшеді. Сол жерде Роберт регистрдың лауазымын Конфедерацияның қаржы мекемесінде алады. [[1877 жыл|1877 жылы]] күйеуі қаза тапқан соң Присцилла Монтгомериде тұруды жалғастырды. Оның жеке құжаттары оның өлімінен кейін Грегг Сумның кітапханасына және Вильгем мен Марияның колледжіне берілген болатын.  == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=10 Letitia Tyler Biography :: National First Ladies' Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930130947/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=10 |date=2018-09-30 }} * [http://www.absoluteastronomy.com/topics/Priscilla_Cooper_Tyler Priscilla Cooper Tyler: Facts, Discussion Forum, and Encyclopedia Article] {{АҚШ Бірінші ханымдары}} 39h1zbs2jovvybfmdchpsq3tsfuwko0 0 566658 3609673 2984912 2026-05-27T10:57:05Z 1nter pares 146705 3609673 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі =Джулия Тайлер | Шынайы есімі = Julia Gardiner Tyler | Суреті =Julia Tyler.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = StarSpangledBannerFlag.svg | Басқара бастады = [[26 маусым]] [[1844 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[4 наурыз]] [[1845 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Присцилла Тайлер]] | Ізбасары = [[Сара Полк]] | Туған күні = 04.05.1820 | Туған жері = Гардинер аралы, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 10.07.1889 | Қайтыс болған жері = [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонд]] [[Виргиния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Джулиана Маклахлан-Гардинер | Әкесі = Дэвид Гардинер | Жұбайы = [[Джон Тайлер]] | Балалары = Дэвид Гардинер Тайлер <br /> Джон Александр Тайлер <br /> Джулия Гардинер Тайлер-Спенсер <br /> Лаклан Тайлер <br /> Лион Гардинер Тайлер <br /> Роберт Фитцуолтер Тайлер <br /> Перл Тайлер Эллис | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Julia Tyler Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Джулия Гардинер Тайлер''' ({{lang-en|Julia Gardiner Tyler}}; [[4 мамыр]] немесе [[29 шілде]] [[1820 жыл|1820]] – [[10 шілде]] [[1889 жыл|1889]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Джон Тайлер|Джон Тайлердің]] екінші әйелі және [[1844 жыл]] [[26 маусым|26 маусымнан]] бастап [[1845 жыл]] [[4 наурыз|4 наурызға]] дейін [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == Гардинер, Лонг-Айлендтің шығыс жағында, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штатында]] [[1820 жыл|1820 жылы]] дүниеге келді. Ол Дэвид Гардинер, жер иесі және [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штатының]] сенаторы ([[1824 жыл|1824]]-[[1828 жыл|1828]]) және Джулиана Маклаклан-Гардинердің қызы болды. Кішкентай кезден бастап Джулияны зиялы қауымдағы өмірге дайындады. Ол он бес жасында кештерге қатыса бастады. Сүйкімді, әдемі қара шашты он тоғыз жасар бойжеткен универмагтың жарңамасында түсіп, бүкіл қауымды таңдандырады. Отбасымен бірге Еуропаға саяхаты оған зиялы қауым туралы жаңа түсінік әкелді.  == Неке == [[1842 жыл|1842 жылы]] [[Ақ Үй|Ақ үйдегі]] кеште Джулияны президент [[Джон Тайлер|Джон Тайлермен]] таныстырады. [[1843 жыл|1843 жылы]] Бірінші ханым [[Летиция Кристиан Тайлер|Летиция Тайлердің]] қазасынан кейін бірнеше ай өткен кезде олар жиі кездесіп тұратын. Джулия, оның әпкесі Маргарет және әкесі «Принстон» жаңа фрегатта экскурсияға қатысқан. Дэвид Гардинер басқа адам тобымен үлкен теңіз зеңбірегінің жарылысынан қайтыс болады. Тайлер Джулияны қайғысынан жұбатып, оған ұсыныс жасайды. Джулияның әкесінің қазасының кеірінен жұп жасырын үйленбек болады. [[1844 жыл|1844 жылы]] [[26 маусым|26 маусымда]] [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорктағы]] шіркеуде некелеседі. Оларды төртінші епископ Бенджамин Тредуэлл Ондердонк үйлендірді. Сол кезде Джон Тайлерге 54 жас, ал Джулияға 24 жас болған еді. Қалыңдықтың құрбысы оның әпкесі Маргарет болды, ал шафер ағасы Александр болды. Тайлердің отбасынан тек оның ұлы ІІІ Джон Тайлер келді. Ұлдар әкесінің жаңа некесін қуанышпен қарсы алса, қыздары таң қалды. Бұл жаңалықты американдықтар білгеннен кейін, олар жұпқа қызығушылықпен қарады. Алайда олар жұбайлардың жас аралығы қымсытты. Тайлердің үлкен қызы Мэри оны бес жасқа кіші жаңа өгей шешені әзер қабылдады. Ал басқа қызы Летиция жаңа миссис Тайлермен ешқашан татуласқан жоқ.  == Балалары == # '''Дэвид Гардинер Тайлер''' (1846—1927)  # '''Джон Александр Тайлер''' (1848—1883)  # '''Джулия Гардинер Тайлер-Спенсер''' (1849—1871)  # '''Лаклан Гардинер Тайлер''' (1851—1902)  # '''Лион Гардинер Тайлер''' (1853—1935)  # '''Роберт Фитцуолтер Тайлер''' (1856—1927)  # '''Перл Тайлер-Эллис''' (1860—1947)  == АҚШ-тың Бірінші ханымы == Филадельфияда өткен бал айынан кейін, жас жұбайлар [[Вашингтон|Вашингтонға]] орадады. Джулияға Бірінші ханымның міндеттері өте ұнады. == Өмірдің соңғы жылдары == [[Сурет:Sherwood Forest-1961.jpg|солға|нобай|Шервуд орманының маңындағы үй]] Президенттік басқарудың мерзімі аяқталған кезде, тайлер Шервуд орманының маңындағы үйде Азамат соғысына дейін тұрды. [[1862 жыл|1862 жылы]] күйеуінің қазасынан кейін, Джулия солтүстікке, Статен-Айлендке көшеді. Сол жерде ол [[инсульт]] алып, [[1889 жыл|1889 жылы]] [[10 маусым]]да 69 жасында қайтыс болады. Күйеуінің қасында көмілген. == Сілтемелер == * [http://www.american-presidents.org/2007/03/tyler-courtship-and-wedding.html The Tyler Courtship and Wedding] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160601031257/http://www.american-presidents.org/2007/03/tyler-courtship-and-wedding.html |date=2016-06-01 }} * ''Original text based on [http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/jt10.html White House biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111212503/http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/jt10.html |date=2009-01-11 }}'' {{АҚШ Бірінші ханымдары}} 41vk6jefqp7oo9kphslkm09jup3wfgo 0 571764 3609537 2964758 2026-05-27T08:26:00Z 1nter pares 146705 3609537 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Мэри Макэлрой | Шынайы есімі = Mary McElroy | Суреті =Arthur mcelroy mary.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[19 қыркүйек]] [[1881 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[4 наурыз]] [[1885 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары =[[Лукреция Гарфилд]] | Ізбасары =[[Роуз Кливленд]] | Туған күні = 5.07.1841 | Туған жері = [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 8.01.1917 | Қайтыс болған жері =[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Мальвина Артур | Әкесі =Уильям Артур | Жұбайы =Джон Макэлрой | Балалары = | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Presidents Mary A McElroy signature.png | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Мэри Артур Макэлрой''' ({{lang-en|Mary Arthur McElroy}}; [[5 шілде]] [[1841 жыл|1841]] — [[8 қаңтар]] [[1917 жыл|1917]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] 21 президенті [[Честер Алан Артур|Честер Артурдың]] әпкесі және [[1881 жыл|1881]]-[[1885 жыл|1885 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. [[Ақ Үй|Ақ үйдің]] қожайының міндеттерін президенттің әйелі – Эллен Артурдың қазасының кесірінен атқарды. == Өмірбаяны == Мэри Гринвич, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йоркте]] Уильям мен Мальвина Артурдың отбасында дүниеге келді. Ол тоғыз баланың ішінде ең кенжесі болған. Эмма Уиллардтың мектебінде [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йоркта]] оқыған. [[1851 жыл|1851 жылы]] Мэри сақтандыру агенті Джон МакЭлройге тұрмысқа шығады. Олбаниде тұрған жұбайлардың төрт баласы болды. [[1880 жыл|1880 жылы]] Мэридің ағасы, Честер [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] [[Вице-президент|вице-президенті]] болып тағайындалды. [[1881 жыл|1881 жылы]] президент [[Джеймс Гарфилд]] қатты жараланған болатын. Артур оның ізбасары болды. Ол Мэриді оның кіші қызы Элленді тәрбиелеуді және Бірінші ханымның міндеттерін орындауды сұрады. Мэри МакЭлройдың отбасысы Олбаниде тұрғандықтан, ол [[Вашингтон|Вашингтонда]] тек қыз кезінде, ең дүбірлі кезінде тұрды. Мэри ресми түрде Ақ үйдің қожайыны болмаса да, ол танымал болды. Мэри мен ағасы құрған хаттамалардың сызбалары басқа Бірінші ханымдармен болашақта да қолданылған. МакЭлрой көптеген іс-шараларды ұйымдастырып, бұрыңғы Бірінші ханымдарға үлкен құрмет көрсетті. Ол [[Джулия Тайлер]] мен [[Харриет Лэйн|Харриет Лэйнді]] ([[Джеймс Бьюкенен|Джеймс Бьюкененнің]] немере жиені) [[Ақ Үй|Ақ үйде]] қонақтарды күтуге көмектесуге шақырған. [[1885 жыл|1885 жылы]] [[28 ақпан|28 ақпанда]] оның соңғы кеші өтті. Бұл іс-шараға 3000 адам келді. Мэри «Әйелдердің сайлау құқықтарына қарсы Олбани қауымдастығының» мүшесі болды.  == Өмірінің соңы == Мэри МакЭлрой [[1817 жыл|1817 жылы]] [[8 қаңтар|8 қаңтарда]] Олбани, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йоркте]] қайтыс болды.  == Сілтемелер == * [http://www.american-presidents.org/2007/04/mary-mcelroy.html Мэри МакЭльрой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603131350/http://www.american-presidents.org/2007/04/mary-mcelroy.html |date=2016-06-03 }} {{АҚШ Бірінші ханымдары}} ph307qo87g1paeouubfnxigca9ctt00 0 572897 3609665 3151901 2026-05-27T10:54:11Z 1nter pares 146705 3609665 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Френсис Кливленд | Шынайы есімі = Frances Cleveland | Суреті =Frances Folsom Cleveland.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[4 наурыз]] [[1893 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[4 наурыз]] [[1897 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары =[[Мэри Гаррисон]] | Ізбасары =[[Ида Мак-Кинли]] | Титулы_2 = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту_2 =Flag of the United States.svg | Басқара бастады_2 =[[2 маусым]] [[1886 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 =[[4 наурыз]] [[1889 жыл]] | Басқарған кезеңі_2 = | Ізашары_2 =[[Роуз Кливленд]] | Ізбасары_2 =[[Кэролайн Гаррисон]] | Туған күні = 21.07.1864 | Туған жері = [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 29.10.1947 | Қайтыс болған жері = Балтимор, Мэриленд | Туған кездегі есімі = | Анасы = Эмма Хармон-Фолсом | Әкесі =Оскар Фолсом | Жұбайы = Стивен Гровер Кливленд (1886-1908) <br /> Томас Престон (1913-1947) | Балалары =Рут Кливленд (1891—1904)<br />Эстер Кливленд (1893—1980)<br /> Марион Кливленд (1895—1977)<br /> Ричард Фолсом Кливленд (1897—1974) <br />Френсис Гровер Кливленд (1903—1995) | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Frances Cleveland Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Френсис Клара Фолсом Кливленд Престон''' ({{lang-en|Frances Clara Folsom Cleveland Preston}}; [[21 шілде]] [[1864 жыл|1864]] – [[29 қазан]] [[1947 жыл|1947]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті Стивен Гровер Кливлендтің әйелі және [[1886 жыл|1886]]-[[1889 жыл|1889]], [[1893 жыл|1893]]-[[1897 жыл|1897]] жылдары аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] жиырма жетінші Бірінші ханымы. 21 жасында Бірінші ханым атанып, ол бүгінгі күнге дейін ең жас ханым болып саналады. Кливленд Питер Питчлин, Чоктоның бұрыңғы басшысының кіші немере сіңлісі болған. == Өмірбаяны == [[Сурет:Frances Cleveland cph.3a02034.jpg|солға|нобай|243x243 нүкте|Фрэнсис Кливленд]] Френсис Клара Фолсом Буффало, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йоркте]] дүниеге келді. Оның әкесі Оскар Фолсом заңгер және Экстер, Нью-Гэмпширден шыққан ең бірінші көщпенділердің ұрпағы, ал анасы Эмма Хармон-Фолсом болды. Френсис Кливлендтің ата-бабалары [[Англия|Англиядан]] шыққан және олар Массачусестсе, Род-Айлендте, Нью-Гэмпширде және Нью-Йорктың батыс жағында орныққан. Ол отбасында тірі қалған жалғыз бала болды (оның әпкесі Нелли Август өзінің бірінші туған күніне дейін қайтыс болған). Бұрыннан оның аты Френк болған (ағасының аты), бірақ кейін Френсис атанды. Оскар Фолсомның жақын досы Гровер Кливленд 27 жасында Френсисті туылғаннан кейін көрді. Ол балаға үлкен қөңіл бөліп, оған қамқор болды және бесік арба сыйлаған. [[1875 жыл|1875 жылы]] Френсистің әкесі қайтыс болғаннан кейін, Кливленд он бір жасар қыздың қамқоршысы атанады. Ол Буффалода орта мектепте жәнк Уэллс, Нью-Йорктегі колледжде оқыған. Колледжде оқыған кезде, Френсис атастырылу ұсынысын [[1885 жыл|1885 жылы]] тамызда қабыл алады. Шешімін жұп неке тойына бес күн қалған кезде жариялайды. == Неке == [[Сурет:Anders Zorn - Frances Cleveland.jpg|солға|нобай|217x217 нүкте|Фрэнсис Кливленд]] Френсис Фолсом 21 жасында 49 жасар президент Гровер Кливлендке [[1886 жыл|1886 жылы]] [[2 маусым|2 маусымда]] [[Ақ Үй|Ақ үйде]] тұрмысқа шығады. Олардың жиырма жеті жас айырмашылығы ұзындық бойынша екінші орында болды. Кливленд [[Ақ Үй|Ақ үйде]] үйленген бірінші президент болды ([[Джон Тайлер]] екінші әйелімен президенттілігі кезінде отау құрды, бірақ неке тойф Нью-Йоркте өтті). Салтанантты рәсімнен кейін президент Кливленд жұмысына оралды. Кішігірім рәсімге жұбайлардың достары және туыстары шақырылды. Той кешке Ақ үйдің көгілдір бөлмесінде аяқталды. Дің қызметшісі қасиетті Уильям Кливленд, президенттің ағасы болды. Анттың «Абырой, махаббат, сақталу» сөздері «Абырой, махаббат, бағыну» сөздеріне өзгертілді. Музыкамен Джон Суза және оркестр қамтамасыз етті. Жұп бал айының бес күнін Батыс Мэрилендте өткізді.  == АҚШ-тың Бірінші ханымы == [[Сурет:Frances Cleveland cph.3b11080.jpg|солға|нобай|272x272 нүкте|Фрэнсис Кливленд]] Жаңа Бірінші ханым бұқаралықы ақпарат құралдарының назарында болды. Ақ үйдің ханымы атанып, ол өзінің бой татарлығының арқасында белгілі болады. Френсис аптасына екі қабылдау өткізетін. Олардың біреу сенбі күндері түстен кейін босаған әйелдер келе алатын уақытта ұйымдастырылатын. Президент Кливлендтің әпкесі [[Роуз Кливленд]] Френсистің алдында он бес ай Бірінші ханымның міндеттерін атқарып, неке тойынан кейін қуанышпен міндеттерін жаңа ханымға табыстады. Президент [[1888 жыл|1888 жылғы]] сайлауда жеңілген соң, Френсис Нью-Йоркте тұрды. Ақ үйден шыққанда ол төрт жылдан кейін оралытыны туралы айтты. Ол қателеспеді, [[1893 жыл|1893 жылы]] Френсис қайтадан Бірінші ханым атанды.  == Балалар == Жұбайлардың үш қызы және екі ұлы болды: * Рут Кливленд (1891—1904) * Эстер Кливленд (1893—1980)  * Марион Кливленд (1895—1977)  * Ричард Фолсом Кливленд (1897—1974)  * Френсис Гровер Кливленд (1903—1995) == Қалған өмірі == Күйеуі [[1908 жыл|1908 жылы]] қайтыс болған соң, Френсис [[Принстон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йоркте]] жалғыз қалды. [[1913 жыл|1913 жылы]] [[10 ақпан|10 ақпанда]] қырық тоғыз жасында Томас Престон-кіші, архелогия ғылымының профессорына тұрмысқа шығады. Үлкен тоқырау кезінде кедейлерге киім тіккен. Френсис Кливленд [[1947 жыл|1947 жылы]] [[29 қазан|29 қазанда]] Балтиморда қайтыс болады. == Сілтемелер == # [http://www.exeterhistory.org/index.php?option=com_content&view=article&id=26:the-folsoms-of-exeter&catid=10:historically-speaking&Itemid=11 The Folsoms of Exeter, The Exeter Historical Society, Exeter, New Hampshire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304030039/http://www.exeterhistory.org/index.php?option=com_content&view=article&id=26:the-folsoms-of-exeter&catid=10:historically-speaking&Itemid=11 |date=2016-03-04 }} # [http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=23 Ancestry of Freances Cleveland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009204412/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=23 |date=2018-10-09 }} {{АҚШ Бірінші ханымдары}} jvk66qbltkwg2mxob04799f8ox63qnq 0 572900 3609688 2512964 2026-05-27T11:00:27Z 1nter pares 146705 3609688 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Кэролайн Гаррисон | Шынайы есімі = Caroline Harrison | Суреті =Caroline Harrison.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[4 наурыз]] [[1889 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[25 қазан]] [[1892 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары =[[Френсис Кливленд]] | Ізбасары =[[Мэри Гаррисон]] | Туған күні = 1.10.1832 | Туған жері = [[Оксфорд]], [[Огайо]] | Қайтыс болған күні = 25.10.1892 | Қайтыс болған жері = [[Вашингтон]], [[АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы =[[Бенджамин Гаррисон]] | Балалары =Рассел Бенджамин Гаррисон, Мэри Скотт Гаррисон | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Caroline Harrison Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Кэролайн Лавиния Скотт Гаррисон''' ({{lang-en|Caroline Harrison}}; [[1 қазан]] [[1832 жыл]] – [[25 қазан]] [[1892 жыл]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] жиырма үшінші президенті [[Бенджамин Гаррисон|Бенджамин Гаррисонның]] әйелі және [[1889 жыл|1889]]-[[1892 жыл|1892]] жылдары аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == Кэролайн Скотт [[1 қазан|1 қазанда]] [[1832 жыл|1832 жылы]] [[Оксфорд]], [[Огайо|Огайо штатында]] дүниеге келді. Ол Джон Скоттың және Мэри Потс Нил-Скоттің екінші қызы болды. Университеттегі оқуы кезінде ол [[Бенджамин Гаррисон|Бенджамин Гаррисонды]] кездестіреді. Осы кезден олардың қарым-қатынастары басталады. Олар бір-бірімен он жыл бірге жүріп, [[1853 жыл|1853 жылы]] [[20 қазан|20 қазанда]] үйленеді. [[1889 жыл|1889 жылы]] Гаррисон [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті болып сайланады, ол отбасымен бірге [[Ақ үй|Ақ үйге]] көшеді. Жаңа Бірінші ханымның басшылығымен [[Ақ Үй|Ақ үйде]] жуынатын бөлмелер кеңейтілді, жаңа сантехника орнатылды, жаңа суреттер ілінді. [[1891 жыл|1891 жылы]] Ақ үйге электр тоғы өткізілді. Сондай-ақ Кэролайн қамқорлыққа белсеңді түрде ақша жинады. [[1891 жыл|1891 жылдың]] соңында Кэролайн Гаррисон [[Туберкулез|туберкулезбен]] ауырып қалады. Ол өзінің қомқорлық шараларын жалғыстыруға тырысты, алайда оның жағдайы нашарлап, ол [[1892 жыл|1892 жылы]] [[25 қазан|25 қазанда]] қайтысс болады. Гаррисон күйеуінің екінші мерзімге сайлауды жеңілудің алдында қайтыс болды. Қалған президенттілік меизімінде Бірінші ханымның міндеттерін оларды қызы Мэри Гаррисон атқарды.  == Балалар == Кэролайнның үш баласы болды: * Расселл Бенджамин (1854—1936). * Мэри Скотт (1856—1930). * Үшінші қызы [[1861 жыл|1861 жылы]] дүниеге келіп, сол жылы қайтыс болады.   {{АҚШ Бірінші ханымдары}} 8rxzhbwcmwasi9qmgfedsg4exredmbf 0 574143 3609678 3239597 2026-05-27T10:58:21Z 1nter pares 146705 3609678 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Эдит Рузвельт | Шынайы есімі = Edith Roosevelt | Суреті =Edith Roosevelt.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[14 қыркүйек]] [[1901 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[4 наурыз]] [[1909 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Ида Мак-Кинли]] | Ізбасары = [[Хелен Тафт]] | Титулы_2 = АҚШ-тың Екінші Ханымы | Лақап аты_2 = | Ту_2 =Flag of the United States.svg | Басқара бастады_2 =[[4 наурыз]] [[1901 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[14 қыркүйек]] [[1901 жыл]] | Басқарған кезеңі_2 = | Ізашары_2 =Дженни Таттл Хобарт | Ізбасары_2 =Корнелия Коул Фейрбенкс | Туған күні = 6.08.1861 | Туған жері = [[Коннектикут]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 30.09.1948 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Гертруда Тайлер Карроу | Әкесі =Чарльз Карроу | Жұбайы = [[Теодор Рузвельт]] | Балалары =Элис Ли Рузвельт, Квентин Рузвельт | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Edith Roosevelt Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Эдит Кермит Кароу Рузвельт''' ({{lang-en|Edith Kermit Carow Roosevelt}}; [[6 тамыз]] [[1861 жыл|1861]] – [[30 қыркүйек]] [[1948 жыл|1948]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Теодор Рузвельт|Теодор Рузвельттің]] екінші әйелі және оның [[1901 жыл|1901]]-[[1909 жыл|1909 жылдары]] аралығындағы президенттігі кезінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[1861 жыл|1861 жылы]] Норидж, [[Коннектикут|Коннектикутта]] саудагер Чарльз Кароу мен Гертруда Элизабет Тайлердің отбасында дүниеге келді. Азаматтық соғысының генералы Дэниел Тайлердің немересі. [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] Эдит [[Теодор Рузвельт|Теодор Рузвельттің]] қасында тұрды және оның қарындасының құрбысы болған. Ол Теодорды жақсы білген. Ол және оның әпкесі Эмили Тайлер Кароу ([[1865 жыл|1865]]-[[1939 жыл|1939]]) жайлылықта және дәстүрлерге сай тәрбиеленген болатын. Эдиттің ағасы Кермит оның туылуының алдында қайтыс болды. Миссис Комстоктың мектебінде Эдит сол уақытқа сай жас әйелге қажетті білімді алды. Кітап оқуды жақсы көретін жуас қыз Оустер Бей, Лонг-Айлендтегі серуендерде [[Теодор Рузвельт]] Эдитті өзімен бірге жолдас ретінде алатын. Бірақ бұның бәрі Теодордың Гарвард колледжіне түскен кезде аяқталады. Ол оның [[1880 жыл|1880 жылы]] Элис Хетауэймен тойында болса да, олар [[1885 жыл|1885 жылға]] дейін көріспеді.  == Неке == [[Сурет:Edith Roosevelt Official Portrait.jpg|солға|нобай|237x237 нүкте|Эдит Рузвельт]] Бірінші әйелінің қазасынан кейін [[Теодор Рузвельт]] қарындасының үйінде Эдитті кездестіреді. Олар бір-бірімен жиі көрісе бастады. [[1885 жыл|1885 жылы]] [[17 қараша|17 қарашада]] ол Кароуға ұсыныс жасайды. Алайда әдептілікті сақтау үшін жас тұл ер адам некелесу туралы жариялауды кейіндетті. Жиырма сегіз жасар Рузвельт [[1886 жыл|1886 жылы]] [[2 желтоқсан|2 желтоқсанда]] [[Лондон]], [[Англия|Англияда]] жиырма бес жасар Эдит Карроуға үйленеді. Бұл оның екінші әйелі еді. Оның шафері Сесил Артур Спринг-Райс, кейінрек Бірінші Дүниежүзілік соғыс кезінде  [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тағы]] ағылшын елшісі болды. Он бес апталық бал айында олар [[Еуропа|Еуропаны]] аралап шыққан соң, Оустер Бейдегі үйде тұрады. Миссис Рузвельт отбасы қаражатын тиімді қолданды. [[Теодор Рузвельт|Теодор Рузвельттің]] белсенді мансабы кезінде оның отбасылық өмірі берік болып қала берді.  == АҚШ-тың Бірінші ханымы == [[Сурет:Edith Roosevelt - Brady-Handy.jpg|солға|нобай|258x258 нүкте|Эдит Рузвельт]] Мак-Кинлидің қазасынан кейін миссис Рузвельт өзінің Бірінші ханым ретінде жаңа міндеттерін орындауға кірісті. Ол өзінің жеке өмірін қорғап, репортерлерді отбасынан алыс ұстауға тырысты. Осының кесірінен жұрт оның жігерлі мінезі, парасатты ойы туралы аз естіді. Бірінші ханым ретінде ол әр апта сайын өткізілетін дамбаларды музыкалық кешке айналдырды. Бұл үшін ол 475000 долларға [[Ақ Үй|Ақ үйді]] қайта салды. Бұны президент Рузвельт «мемлекет көшбасшысының қарапайым және лайықты үй» деп атады. [[Теодор Рузвельт|Теодор Рузвельттің]] әкімшілігінің әлеуметтік ортасы [[Ақ Үй|Ақ үй]] болды. Ресми кездесулерден тыс, бұл жерде әр түрлі әлеуметтік сатыдағы әйелдер мен ерлер жиналатын. Алғыр көмекші Бірінші ханымды «әрдайым сыпайы, тәрбиелі қожайын; не болса да ол әрдайым күлімсіреп жүреді; ешқашан білімсіздерді кінәраттамайды және кейде адал емес саясаттық өмірге төзеді» деп сипаттады.  == Өмірінің соңы == [[1919 жыл|1919 жылы]] күйеуінің қазасынан кейін ол шетелге аттанған, алайда әрқашан Сагамор Хиллға оралатын. Ол өмірінің соңына дейін кедейлерге киім тігетін қайырымдылық ұйым - қолөнер Гильдисы мен Оустер Бейдегі шіркеуге қызыққан. Ол Тайлер отбасының мұрагерлерінің екінші тұрғын мекенін [[Бруклин]], [[Коннектикут|Коннектикутта]] орнатты. Миссис Рузвельт [[1932 жыл|1932 жылы]] зейнетке шықты және Герберт Гувердің атынан кішігірім сөз айтып, өзінің жиені [[Франклин Делано Рузвельт|Франклин Делано Рузвельтке]] қарсы кампанияны өткізді. Ол ешқашан жиені Элеонора туралы ойламаған және оның Бірінші ханым атанғанын көргісі келген жоқ. Ол Оустер Бе, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йоркта]] [[1948 жыл|1948 жылы]] [[30 қыркүйек|30 қыркүйекте]] сексен жеті жасында қайтыс болды. == Сілтемелер == * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=5995 Эдит Рузвельт] (ағыл.) {{АҚШ Бірінші ханымдары}} clr76xg4fkfzdevec10mf5nlsbcixsj 0 574146 3609676 3152039 2026-05-27T10:58:02Z 1nter pares 146705 3609676 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Хелен Тафт | Шынайы есімі = Helen Herron Taft | Суреті =Helen Herron Taft cph.3a02670.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[4 наурыз]] [[1909 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[4 наурыз]] [[1913 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары =[[Эдит Рузвельт]] | Ізбасары =[[Эллен Вильсон]] | Туған күні = 2.06.1861 | Туған жері = [[Огайо]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 22.05.1943 | Қайтыс болған жері = [[Вашингтон]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Гарриет Коллинз-Херрон | Әкесі =Джон Уиллиамсон Херрон | Жұбайы = [[Уильям Тафт]] | Балалары =Роберт, Хелен, Чарльз | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Helen Taft Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Хелен Луиза Херрон Тафт''' ({{lang-en|Helen Louise Herron Taft}}, [[2 маусым]] [[1861 жыл|1861]] – [[22 мамыр]] [[1943 жыл|1943]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Уильям Тафт|Уильям Говард Тафттың]] әйелі және [[1909 жыл|1909]]-[[1913 жыл|1913 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[Сурет:William Howard Taft and family.jpg|солға|нобай|237x237 нүкте|Хелен Тафт және оның отбасысы]] Цинциннати, [[Огайо|Огайода]] сот жұмыскері Джон Херрон ([[1827 жыл|1827]]-[[1912 жыл|1912]]) мен Гарриет Коллинз-Херроннның ([[1833 жыл|1833]]—[[1901 жыл|1901]]) отбасында дүниеге келген. Оның әкесі [[Резерфорд Хейз|Резерфорд Хейзтің]] жолдасы болған. Цинциннаттық музыка мектебін бітіріп, сол жерде аз уақыт бойы жұмыс істеген. Ата-анасымен бірге ол [[1877 жыл|1877 жылы]] президент [[Резерфорд Хейз|Резерфорд Хейзтің]] неке тойының жиырма бес жылдығына қатысты. Хеленнің атасы Эл Коллинз және ағасы Уильям Коллинз Конгресстің мүшелері болды. Екі жылдан кейін ол [[Уильям Тафт|Уильям Говард Тафтті]] кездестіреді. Сол кездерде Уильям жиырма екі жаста, ал Хелен он сегіз жаста болды. [[1885 жыл|1885 жылдың]] сәуірінде Тафт оған ұсыныс жасады, Хелен оған жауабын тек мамырда берді.  == Неке == [[Сурет:Helen Taft.gif|солға|нобай|Хелен Тафттың суреті]] Тафт пен Хеленнің неке тойы [[1886 жыл|1886 жылы]] [[19 маусым|19 маусымда]] қалыңдықтың ата-анасының Цинциннатиде өтті. Жас жұбайларды киелі Ходж некелестірді. Тафттің інісі, Гораций шафер болды. [[Еуропа|Еуропаға]] үш айлық сапарға аттанардың алдында жұп бал айының бір күнін [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]], төрт күнін Си-Брайт, [[Нью-Джерси|Нью-Джерсиде]] өткізді. Оралғаннан кейін олар Цинциннатиде орналасты. Миссис Тафт күйеуінің саясат мансабын қолдады. Ол жұбайының мансабындағы әр қадамды құптады: штаттың төрешісі, [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] генералды сендірілген және Федералды аймақтық төреші. [[1900 жыл|1900 жылы]] Тафт американдық азаматтық губернатор ретінде [[Филиппиндер|Филиппиндерге]] көшуге келісті. [[1904 жыл|1904 жылы]] [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] әскери министрі атанған күйеуімен бірге саяхаттар Хеленде әлемдік саясатқа қызығушылық тудырды.  == Балалар == Тафт жұбайларында үш бала болды; * Роберт Альфонсо Тафт ([[1889 жыл|1889]]-[[1953 жыл|1953]]) – саясаткер. * Хелен Тафт ([[1891 жыл|1891]]-[[1987 жыл|1987]]) – ұстаз. * Чарльз Фелпс Тафт ([[1897 жыл|1897]]-[[1983 жыл|1983]]) – қоғам қайраткері. == АҚШ-тың Бірінші ханымы == Президенттердің әйелдерінің арасында күйеуінің инагурациясына қатысқан бірінші Хелен Тафт болды. [[Ақ Үй|Ақ үйге]] көшкеннен кейін екі айдан соң миссис Тафт [[Инсульт|инсультке]] шалдығады, осыдан соң ол сауығып кете алмады. Әпкесінің көмегімен аптасына үш рет Қызыл залда қонақтарды күтетін. [[1911 жыл|1911 жылы]] [[19 маусым|19 маусымда]] некенің мерейтойына 8000 қонақ шақырылған болатын. Тафт [[Ақ Үй|Ақ үйдің]] бассейнді безендіретін 3000 жапондық шие ағаштарын отырғызуды қадағалады. Жапондық елшінің әйелінің арқасында алғашқы екі ағашты ол салтанатты мейрамда [[1912 жыл|1912 жылы]] [[27 наурыз|27 наурызда]] отырғызды. [[Құрғақ заң]] талқылардың негізгі тақырыбы болды, себебі Ақ үйдегі қонақтарға әрдайым шараппен сый көрсетілетін. Бұрыңғы президент ішімдікке тыйым салуға қарсы болды, алайда ол ішімдікті ешқашан ішпейтін. == Өмірінің соңы == Хелен Тафт [[1943 жыл|1943 жылы]] [[22 мамыр|22 мамырда]] қайтыс болды және күйеуінің қасында көмілген.  == Сілтемелер == * [http://www.answers.com/topic/helen-herron-taft Helen «Nellie» Taft: Biography from Answers.com] * [http://www.classroomhelp.com/lessons/FirstLadies/HTaft.html Helen Taft, First Lady] * [http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=27 Helen Taft Biography :: National First Ladies' Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509083454/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=27 |date=2012-05-09 }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/580213 Helen Taft (American first lady)] (ағыл.). * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=7396 Helen Herron Taft (1861—1943) — Find A Grave Memorial] * [http://millercenter.org/president/taft/essays/firstlady American President: Helen Taft] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217075138/http://millercenter.org/president/taft/essays/firstlady |date=2010-12-17 }} * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,738938,00.html PROHIBITION: Taft Conversion — TIME] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827230601/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,738938,00.html |date=2013-08-27 }} {{АҚШ Бірінші ханымдары}} ec76klwpskhlym24vilz46ipx0ihkwd 0 574162 3609680 2915358 2026-05-27T10:59:02Z 1nter pares 146705 3609680 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Грейс Кулидж | Шынайы есімі = Grace Coolidge | Суреті =Grace Coolidge.png | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[2 тамыз]] [[1923 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[4 наурыз]] [[1929 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Флоренс Гардинг]] | Ізбасары = [[Лу Гувер]] | Титулы_2 = АҚШ-тың Екінші Ханымы | Лақап аты_2 = | Ту_2 =Flag of the United States.svg | Басқара бастады_2 =[[4 наурыз]] [[1921 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[2 тамыз]] [[1923 жыл]] | Басқарған кезеңі_2 = | Ізашары_2 =Луиз Маршал | Ізбасары_2 =Кэро Дауэс | Туған күні =03.01.1879 | Туған жері = [[Вермонт]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 08.07.1957 | Қайтыс болған жері = [[Вермонт]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Лемира Баррет Гудхью | Әкесі =Эндрю Иссаклер Гудхью | Жұбайы = [[Калвин Кулидж]] | Балалары =Джон, Келвин | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Grace Cooldige Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Грейс Анна Гудхью Кулидж''' ({{lang-en|Grace Coolidge}}; [[3 қаңтар]] [[1879 жыл|1879]] – [[8 шілде]] [[1957 жыл|1957]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Калвин Кулидж|Калвин Кулидждің]] әйелі және [[1923 жыл|1923]]-[[1929 жыл|1929 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == Берлингтон, [[Вермонт|Вермонтта]] инженер-механик және кемелердің инспекторы Эндрю Иссаклер Гудхью ([[1848 жыл|1848]]-[[1923 жыл|1923]]) мен Лемира Баррет Гудхьюдың отбасында дүниеге келді. [[1902 жыл|1902 жылы]] Грейс  Вермонт университетін бітіреді. Сол жерде ол әйелдерге арналған «Пи-Бета-Фи» клубының негізін салушы әрі көшбасшысы болды. Кейін ол Нортгемптон, Массачусетстегі «керең-мылқауларға арналған Кларк мектебінің» факультетіне ерін арқылы оқитын инструктор ретінде қосылды. [[1903 жыл|1903 жылдың]] бір күнінде гүлдерді суарып жатқанда Грейс терезеден ішкі киімде және бас киімде қырынып жатқан [[Калвин Кулидж|Джон Кулиджді]] көреді. Аздаған уақыттан кейін олар танысады. Грейстің ширақтылығы мен көз татарлығы Кулидждің байсалдылығын толықтыратын. [[1905 жыл|1905 жылы]] жазда Кулидж оған ұсыныс жасады. Неке тойы [[1905 жыл|1905 жылы]] [[4 қазан|4 қазанда]] өтті.  == Балалары == Жұбайларда екі ұлы болды: * Джон Кулидж ([[1906 жыл|1906]]-[[2000 жыл|2000]]) – теміржол компаниясының директоры. * Келвин Кулидж ([[1908 жыл|1908]]-[[1924 жыл|1924]]) == Өмірінің соңы == Грейс Кулидж [[1957 жыл|1957 жылы]] [[8 шілде|8 шілдеде]] жетпіс сегіз жасында ұайтыс болды. Ол күйеуімен бірге [[Вермонт|Вермонтта]] көмілген. == Сілтемелер == * [http://www.davidpietrusza.com/coolidge-grace.html Grace Coolidge: First Lady of Baseball] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114163309/http://www.davidpietrusza.com/coolidge-grace.html |date=2017-11-14 }} * [http://www.davidpietrusza.com/coolidge-pets.html Wombats and Such: Family Pets of Grace and Calvin Coolidge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180203004613/http://www.davidpietrusza.com/coolidge-pets.html |date=2018-02-03 }} * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=8622 Find-A-Grave profile for Grace Coolidge] {{АҚШ Бірінші ханымдары}} 1g0j1rq1si1ktysl7lh8mb3j5bqapeu 0 574250 3609681 3497394 2026-05-27T10:59:25Z 1nter pares 146705 3609681 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Анна Элеонора Рузвельт | Шынайы есімі = Anna Eleanor Roosevelt | Суреті = Eleanor Roosevelt in New York City - NARA - 195451.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[4 наурыз]] [[1933 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[12 сәуір]] [[1945 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары =[[Лу Гувер]] | Ізбасары =[[Бесс Трумэн]] | Туған күні = 11.10.1884 | Туған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 7.11.1962 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы =Анна Холл Рузвельт | Әкесі =Эллиот Рузвельт | Жұбайы = [[Франклин Делано Рузвельт|Франклин Делано Рузвельт]] | Балалары = Анна Рузвельт Холстед, Франклин Рузвельт, Джеймс Рузвельт, Эллиотт Рузвельт, Франклин Делано Рузвельт-кіші, Джон Аспинуолл Рузвельт | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Eleanor Roosevelt Signature-.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Анна Элеоно́ра (Эленор) Рузвельт''' ({{lang-en|Anna Eleanor Roosevelt}}, МФА ''[ˈænə ˈɛlənɔr ˈroʊzəˌvɛlt];'' [[11 қазан]] [[1884 жыл|1884]], [[Нью-Йорк]] — [[7 қараша]] [[1962 жыл|1962,]] [[Нью-Йорк]]) — америкалық мемлекеттік қайраткер, [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Франклин Делано Рузвельт|Франклин Делано Рузвельттің]] әйелі және [[1933 жыл|1933]]-[[1945 жыл|1945 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. Сондай-ақ ол президент [[Теодор Рузвельт]]ке жиен болып келеді. == Өмірбаяны == === Балалық шағы және жас кезі === [[Сурет:Eleanor roosevelt & sara delano roosevelt 1908.jpg|солға|нобай|Элеонора Рузвельт 1908 жылы]] Анна Элеонора Рузвельт [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] отыз жетінші көшедегі елу алтыншы үйде дүниеге келді. Оның ата-анасы Эллиот Рузвельт және Анна Холл Рузвельт болды. [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] президенті [[Теодор Рузвельт]] оған аға болып келеді. Бірнеше жылдан кейін Элеонораның кіші інілері – Эллиот-кіші ([[1889 жыл|1889]]-[[1893 жыл|1893]]) және Холл Рузвельт ([[1891 жыл|1891]]-[[1941 жыл|1941]]) дүниеге келді. Оның одан басқа әкесі жағынан қандас ағасы, Эллиот Рузвельт Манн ([[1941 жыл|1941 жылы]] қайтыс болды). Эллиоттың анасы отбасының қызметшісі Кэти Манн болды. «Анна» атауын ол анасы мен тәтесінің құрметіне, ал «Элеонора» - әкесінің құрметіне алды. Бұл ат оның лақап атына айналды. Жастайынан ол оны Элеонора деп атағанын қалады. Рузвельт балалық шағынан бастап байлық пен айырықша құқықпен бірге өсті, себебі оның ата-анасы [[Нью-Йорк|Нью-Йорктың]] жоғары қауымының мүшелері болды. Кішкентай кезінде ол ескі сәнді жақсы көргендіктен, анасы оны «әже» деп атады. Элеонора сегіз жаста болған кезде, оның анасы [[Дифтерия|дифтериядан]] қайтыс болады. Оның әкесі ішімдікке құмар болғандықтан екі жылдан кейін дүниеден озады. Оның інісі Эллиот Рузвельт-кіші [[Дифтерия|дифтериядан]] қайтыс болды. Ата-анасының қазасынан кейін оны анасы жағынан әжесі, Мэри Лудлов Холл ([[1843 жыл|1843]]-[[1919 жыл|1919]]) тәрбиеледі. Ол [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штатының]] ауылында тұрды.  [[Сурет:Eleanor Roosevelt in school portrait.gif|солға|нобай|232x232 нүкте|Элеонора Рузвельт 1898 жылы]] === Неке === [[1905 жыл|1905 жылы]] [[Франклин Делано Рузвельт|Франклин Делани Рузвельтке]] тұрмысқа шығады. Рузвельт жұбайларында алты бала дүниеге келді, біреуі балалық шағында қайтыс болды. === Қоғамдық қызмет === Көсемсөзші, жазушы, [[саясаткер]] және құқық қорғаушы ретінде танымал болды. Күйеуінің саясат мансаында үлкен рөл атқарды. Әсіресе [[1921 жыл|1921 жылдан]] кейін күйеуі [[Полиомиелит|полимиелитпен]] ауырып, мүгедек арбадан  мүлдем тұра алмаған кезде белсенділік танытты. Бірінші ханымның рөлін қолданып, ол Рузвельттің реформаларын елге танытты. [[1936 жыл|1936 жылы]] ол «Менің күнім» атты мақала жариялады. Бұл арқылы Бірінші ханым елдің назарын әлеуметтік мәселелерге аудартты. Сол жылы ол Америкалық журналистер гильдиясының мүшесі атанды. [[1939 жыл|1939 жылы]] Элеонора күйеуін танымалдылық бойынша озып шықты. 67% америкалық адамдар оның жұмысын «жақсы» деп бағалады, ал Франклин Рузвельттің жұмысын тек 57% ғана бағалады.   [[1941 жыл|1941 жылы]] Элеонора Рузвельт қорғау министірінің орынбасары болып тағайындалды. Сол себепті [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші Дүниежүзілік соғыс]] кезінде ол [[Ұлыбритания|Ұлыбританиядағы]], [[Тынық мұхит|Тынық мұхиттағы]], [[Аустралия]] мен [[Жаңа Зеландия|Жаңа Зеландиядағы]] америкалық базаларға сапар жасайтын. [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] Элеонора Рузвельт [[азаматтық құқық]] үшін қозғалысты белсенді қолдады, феминисттер қатарына мүше болды. Ол [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партияда]] ең беделді адамдардың бірі болып есептелінді. [[1952 жыл|1952]] және [[1956 жыл|1956 жылдары]] либералды демократ – Эдлай Стивенсонды қолдады. Өмірінің соңына дейін саясатпен айналысып, Рузвельт [[Джон Фицджеральд Кеннеди|Кеннедидің]] әкімшілігі кезінде әйел мәртебесі бойынша президенттік комитеттің төрағасы болды. Бұл ұйымның жұмысы феминизмнің екінші толқынына әкелді.  === Өмірінің соңы === [[1962 жыл|1962 жылы]] [[7 қараша|7 қарашада]] жетпіс сегіз жасында Элеонора Рузвельт қайтыс болды, ол күйеуінің қасында көмілген.  == Сілтемелер == * [http://german.imdb.com/title/tt0083875/ ''Eleanor, First Lady of the World''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170201234958/http://german.imdb.com/title/tt0083875/ |date=2017-02-01 }}  {{АҚШ Бірінші ханымдары}} qfisfkpqznygoh42nsm2oor6e4bzvue 0 574340 3609684 3440633 2026-05-27T10:59:54Z 1nter pares 146705 3609684 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бесс Трумэн | Шынайы есімі = Bess Truman | Суреті =Bess Truman cropped.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[12 қаңтар]] [[1945 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[20 қаңтар]] [[1953 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Элеонора Рузвельт]] | Ізбасары = [[Мейми Эйзенхауэр]] | Титулы_2 = АҚШ-тың Екінші Ханымы | Лақап аты_2 = | Ту_2 =Flag of the United States.svg | Басқара бастады_2 =[[20 қаңтар|20 қаңтар]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[12 сәуір]] [[1945 жыл]] | Басқарған кезеңі_2 = | Ізашары_2 =Ило Уоллес | Ізбасары_2 =Джейн Хэдли Баркли | Туған күні =13.2.1885 | Туған жері = [[Миссури (штат)|Миссури]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 18.10.1982 | Қайтыс болған жері = [[Миссури (штат)|Миссури]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = Элизабет Вирджиния Уоллес | Әкесі =Дэвид Уиллок Уоллес | Жұбайы = [[Гарри Трумэн]] | Балалары =Мэри Маргарет Трумэн | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Bess Truman Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Элизабет Вирджиния «Бесс» Трумэн''' ({{lang-en|Elizabeth Virginia «Bess» Truman}}; [[13 ақпан]] [[1885 жыл|1885]], [[Индепенденс]] – [[18 қазан]] [[1982 жыл|1982,]] [[Индепенденс]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] отыз үшінші президенті [[Гарри Трумэн|Гарри Трумэннің]] әйелі және [[1945 жыл|1945]]-[[1953 жыл|1953 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] тарихында Бесс осы күнге шейін ең көп өмір сүрген Бірінші ханым болып есептелінеді. == Өмірбаяны == [[Сурет:Bess Truman, accompanied by Margaret Truman, christens an airplane. Mrs. Truman is swinging a champagne bottle. - NARA - 199100.tif|солға|нобай|Бесс Трумэн және оның қызы Маргарет]] Элизабет Вирджиния Трумэн [[1885 жыл|1885 жылы]] [[13 ақпан|13 ақпанда]] [[Индепенденс]], [[Миссури (штат)|Миссури штатында]] Дэвид Уиллок ([[1860 жыл|1860]]-[[1903 жыл|1903]]) және Маргарет «Мадж» Элизабет Гейтстің ([[1862 жыл|1862]]-[[1952 жыл|1952]]) отбасында дүниеге келді. Кішкентай кезінде ол Бесс деген лақап атты иемденіп, сол атты өмір бойы қолданды. Бесс Маргарет пен Дэвидтің төрт баласының ішіншде ең үлкені және жалғыз қыз болып келеді. Оның әкесі Джексон округінде бірнеше саясат офистерінің иегері болды. Бесс [[1890 жыл|1890 жылы]] жексенбілік мектепте [[Гарри Трумэн|Гарри Трумэнмен]] танысады. Гарри көк көзді, алтындай сары шашты Бесске бірінші кездесіде ғашық болады. [[1900 жыл|1900 жылы]] мектепті аяқтағанша Бесс пен Гарри күнде көрісетін. [[1903 жыл|1903 жылы]] Бесстің әкесі өзін-өзі атып, қайтыс болады;Дэвидті бұндай қадамға не итергенін ешкім білмейді,, алайда естуі бойынша ол депрессияға шалдықты және үлкен қарыздарға батты. Жерлеуден кейін Бесс анасымен және іңілерімен бірге бір жылға [[Колорадо Спрингс (Колорадо)|Колорадо-Спрингске]] көшеді. Сол жерде Мадждың ата-анасы тұрды. [[1905 жыл|1905 жылы]] Бесс [[Канзас Сити (Миссури)|Канзас-Ситидегі]] қыздарға арналған мисс Барстоудың мектепбіне түседі. [[1906 жыл|1906 жылы]] мектепті бітірісімен Бесс Индепенденстегі ата-анасының үйіне оралады. [[1901 жыл|1901]] және [[1910 жыл|1910 жылдары]] аралығында ғашықтар көріскені туралы нақты ақпарат жоқ. [[1910 жыл|1910 жылы]] [[Гарри Трумэн]] Бесспен қайтадан кездескен кезде әкесіне фермада көмектескен болатын. Содан кейін Гарри оған үйленгісі келетіні туралф айтады, алайда Бесс бұл шешіммен асықпауды сұрады. Себебі ол үлкен үйдегі анасының ата-анасына, Мадж Уоллеске және оның төрт баласына қамқор болу керек еді. Бірінші Дүниежүзілік соғыстың алдында Гарри қайтадан ұсыныс жасайды және Бесс келіседі. Алайда атастырылу лейтенант Трумэнның [[Франция|Франциядағы]] шайқастан [[1918 жыл|1918 жылы]] оралғанша тежелді. Бесс және Гарри [[1919 жыл|1919 жылы]] маусымда үйленді. Жас жұбайлар Бесстің ата-анасының үйінде орналасады. Сол үйде [[1924 жыл|1924 жылы]] олардың жалғыз қызы – Мэри Маргарет дүниеге келеді. [[1952 жыл|1952 жылы]] анасы қайтыс болған соң Бесс інілерінен үйді сатып алып, оны Трумэн отбасының резиденциясын жасады.   == АҚШ-тың Бірінші ханымы == [[Сурет:TrumanWedding.PNG|солға|нобай|Бесс және Гарри Трумэндар]] [[Ақ үй|Ақ үйде]] құпиялықтың жоқтығы Бесске ұнатқан жоқ. Кейінрек Гарридің сөздері бойынша оның әйеліне президенттің отбасын қоршайтын ресмилік және даңғазалық ұнамады. Жай өмірде Бесс өзі маңызды деп санайтын заттарды ғана жасаса да, ол Бірінші ханымның бүкіл міндеттерін тиянақты орындаған. [[Гарри Трумэн|Гарри Трумэннің]] екінші мерзімі кезінде [[Ақ үй]] қайта салынған кезде, отбасы Блэр-хауста тұрды. Күйеуінің президенттілігі кезінде Бесс кей кездері көп уақытқа Индепенденске оралатын. Бұқаралық құралдардың сұрауы бойынша Бесс тек бір баспасөз конференциясын өткізді және сол үшін «Бесс түсініктерсіз» деген атақ алды. Баспасөз конференциясында алдын-ала дайындалған сұрақтардан тұрған; сондай-ақ көптеген сұрақтарға Бесс «түсініктерсіз» деп жауап берді. Ақыры журналисттер Бесстің ізашары Элеонора Рузвельтпен салыстырмасы аныө сұрақ қойғанда, Бесс конференцияны тоқтатты. Трумэннің президенттілігі кезінде Бесс Элеонораның көлеңкесінде қалып отырған және бұл көлеңке жылдан жылға үлкейіп отырған. Алайда Бесс ештенені өзгерткісі келген жоқ. Осыдан кейін Бесс прессамен кездесілерді өзінің хатшылары Эдит Хелм мен Ритл Одум арқылы жүргізуді жөнн көрді. [[1945 жыл|1945]]-[[1947 жыл|1947 жылдары]] аралығында Бесс сексеннен астан ұйымдардың жебеушісі, демеушісі және ардақты мүше немесе ардақты президент болды. Ол Конгресс клубының және Қызыл кресттің белсенді мүшесі болды. Сондай-ақ, Бесс Кыздар-скаут, Әйелдің ұлттық демократиялық клубтың және Ұлттық сыйлардың комитетінің және тағы басқа ұйымдардың президенті болды. [[1952 жыл|1952 жылы]] Гарри президенттік сайлаға өзінің кандидатурасын шығармады. [[1953 жыл|1953 жылы]] жұбайлар Индепенденске оралды. == Өмірінің соңы == Сексен сегіз жасар Гарри [[1972 жыл|1972 жылы]] қайтыс болғанда Бесс сексен жетіде болған. Бесс күйеуінен он жылға артық өмір сүрді. Ол [[1982 жыл|1982 жылы]] [[18 қазан|18 қазанда]] [[Жүрек жетіспеушілігі|жүрек жетіспеушілігінен]] қайтыс болды.  == Сілтемелер == * [https://www.whitehouse.gov/1600/first-ladies/besstruman Бесс Трумэннің өмірбаяны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501055957/https://www.whitehouse.gov/1600/first-ladies/besstruman |date=2017-05-01 }}  * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=19671 Бесс Трумэн] {{АҚШ Бірінші ханымдары}} 2idaezax2aegbmhwy4mjzqivuct287z 0 574411 3609687 2963445 2026-05-27T11:00:14Z 1nter pares 146705 3609687 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Мейми Эйзенхауэр | Шынайы есімі = Mamie Eisenhower | Суреті =Mamie Eisenhower color photo portrait, White House, May 1954.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[20 қаңтар]] [[1953 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[20 қаңтар]] [[1961 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Бесс Трумэн]] | Ізбасары = [[Жаклин Кеннеди]] | Туған күні = 14.11.1896 | Туған жері = [[Айова]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 01.11.1979 | Қайтыс болған жері = | Туған кездегі есімі = | Анасы = Эливера Матильда Дауд | Әкесі =Джон Шелдон Дауд | Жұбайы = [[Дуайт Эйзенхауэр]] | Балалары =Дуайт және Джон | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Mamie Eisenhower Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Мейми Женева Дауд Эйзенхауэр''' ({{lang-en|Mamie Geneva Doud Eisenhower}}; [[14 қараша]] [[1896 жыл|1896]] – [[1 қараша]] [[1979 жыл|1979]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Дуайт Дэвид Эйзенхауэр|Дуайт Эйзенхауэрдың]] әйелі және [[1953 жыл|1953]]-[[1961 жыл|1961 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[Сурет:Photograph of Mamie Eisenhower at the age of 17.jpeg|солға|нобай|213x213 нүкте|Он жеті жасар Мейми Эйзенхауэр]] Бун, Айова штатында [[1896 жыл|1896 жылы]] дүниеге келді. Етті ораушы Джон Шелдон Дауд пен Эливера Матильда Карлсон-Даудтың отбасында дүниеге келді. Миейми Сидар-Рапидста, [[Колорадо Спрингс (Колорадо)|Колорадо-Спрингс]], [[Дэнвер|Денверде]] жайлылықта өсті. Қыста олар Сан-Антонинода тұрды. Оның әкесі ет өндірісінде көп ақша тауып, 36 жасында зейнетке шығады. Мейми және оның үш әпкесі үлкен үйде бірнеше қызметкерлермен бірге өсті. Мейми [[Дуайт Дэвид Эйзенхауэр|Дуайт Эйзенхауэрдты]] Сан-Антониода [[1915 жыл|1915 жылы]] қазанда мисс Уолкотт мектебін бітірісімен кездестірді. Эйзенхауэр [[1916 жыл|1916 жылы]] Киелі Валентин күніне оған Әскери академияның мөрінің миниатюрасымен сақина сыйлайды. [[Сурет:Mamie eisenhower.gif|солға|нобай|191x191 нүкте|Күйеуінің инагурациясына Мейми киген әйгілі көйлек]] Лейтенант Дауйт Эйзенхауэр жиырма бес жасында он тоғыз жасар Мейми Эйзенхауэрге [[1916 жыл|1916 жылы]] [[1 шілде|1 шілдеде]] қалыңдықтың ата-анасының үйінде [[Дэнвер|Денвер]], [[Колорадо|Колорадода]] үйленеді. Неке тойынан кейін жас жұбайлар бал айына бірнеше күнге Эльдорадо Спрингс, Колорадодағы шипажайға және Абилендегі күйеудің ата-анасына барып қайтты. Содан кейін олар Сан Хьюстонда орналасты.  == Балалары == Эйзенхауэр жұбайларында екі бала болды (соның ішінде тек біреуі үлкен жасқа жетті): * Дауд Дуайт Эйзенхауэр (24 қыркүйек 1917 – 2 қаңтар 1921) қызамықтан қайтыс болды. * Джон Шелдон Дауд Эйзенхауэр (3 тамыз 1922 – 21 желтоқсан 2013) – сарбаз, дипломат, жазушы. Денверде дүниеге келді, 1944 жылы Әскери академияны аяқтады. == АҚШ-тың Бірінші ханымы == Қоныс тойын олар [[Ақ үй|Ақ үйде]] сейіл ретінде өткізді. Эйзенхауэрлер мемлекет басшыларын және басқа мемлекеттерден келген көшбасшыларды қарсы алатын. Бірінші ханым ретінде, Меймидің қылығы, сәнді киімге деген махаббаты, асыл тастары және күйеуі мен үйі үшін мақтаныш оны өте танымал етті. Күйеуінің инагурациясына киіген көйлегі Ұлттық американдық тарих мұражайында ең керемет деп танылған. Ол Бірінші ханымның міндеттерін жақсы орындады, алайда жеке өмірін қатаң қорғады. [[Меньер ауруы|Меньер ауруының]] салдарынан Мейми ұзақ уақыт бойы тепе-теңдік ұстай алмады. Бұл оның ішімдікке құмарлығы жайында өсек таралуына себепші болды. Миссис Эйзенхауэр үнемшіл адам ретінде белгілі болды. Ол [[Ақ үй|Ақ үйдің]] жұмыскерлеріне әрдайым купонда қиып алып, тарататын. Мейми Эйзенхауэр президент болып сайланғаннан кейін [[Джон Фицджеральд Кеннеди|Джон Кеннедидің]] тезарада [[Ақ үй|Ақ үйге]] келгеніне разы болмады. Осыдан екі апта бұрын [[Жаклин Кеннеди]] Джон Кеннеди-кішіні дүниеге әкелу үшін ота жасатқанына қарамастан, Мейми оған Ақ үйді көрсеткен кезде арнайы орындық беруді ұсынған жоқ. Меймидің көзінше Жаклин өзін керемет ұстады, алайда үйге келісімен ол есінен танып қалды. Меймиден неліктен ол арнайы орындықты ұсынбағаны туралы сұрағанда, ол «өйткені ол мені сұраған жоқ» деп жауап берді.  == Өмірінің соңы == [[1979 жыл|1979 жылы]] Мейми [[Инсульт|инсультке]] шалдығып, ауруханаға түседі. Бұл аураханада он жыл бұрын оның күйеуі қайтыс болған еді. Мейми [[1979 жыл|1979 жылы]] [[1 қараша|1 қарашада]] дүниеден озады.  == Сілтемелер == * [http://eisenhower.archives.gov/All_About_Ike/Chronologies/MDE.html Mamie Doud Eisenhower, Dwight D. Eisenhower Presidential Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807153244/http://eisenhower.archives.gov/All_About_Ike/Chronologies/MDE.html |date=2011-08-07 }} * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Finding_Aids/E.html Papers of Mamie Doud Eisenhower, Dwight D. Eisenhower Presidential Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527231210/http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Finding_Aids/E.html |date=2010-05-27 }} * [http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms__071.dot Mamie Eisenhower Letters at Gettysburg College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006073956/http://www.gettysburg.edu/special_collections/collections/manuscripts/collections/ms__071.dot |date=2008-10-06 }} * [http://mamiesbirthplace.homestead.com/ Mamie Doud Eisenhower Birthplace], historic house museum in Boone, Iowa * [http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Finding_Aids/M.html Papers of Mary Jane McCaffree (Social Secretary to Mamie Eisenhower), Dwight D. Eisenhower Presidential Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114032542/http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Finding_Aids/M.html |date=2009-01-14 }} * [http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Finding_Aids/S.html Papers of Dr. Wallace Sullivan regarding Mamie Eisenhower’s medical history, Dwight D. Eisenhower Presidential Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114032514/http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Finding_Aids/S.html |date=2009-01-14 }} * [http://www.eisenhower.archives.gov/All_About_Ike/Favorites/Mamie's_Million_Dollar_Fudge.pdf Mamie’s Million Dollar Fudge Recipe, Dwight D. Eisenhower Presidential Library]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527212120/http://www.eisenhower.archives.gov/All_About_Ike/Favorites/Mamie%27s_Million_Dollar_Fudge.pdf |date=2010-05-27 }} {{АҚШ Бірінші ханымдары}} 2sp1yxb2650ilcx7p8ag83ctot0so9v 0 574495 3609542 2902595 2026-05-27T08:26:51Z 1nter pares 146705 3609542 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Леди Берд Джонсон | Шынайы есімі = Lady Bird Johnson | Суреті = Lady Bird Johnson, photo portrait, standing at rear of White House, color.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[22 қараша]] [[1963 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[20 қаңтар]] [[1969 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Жаклин Кеннеди]] | Ізбасары = [[Пэт Никсон]] | Титулы_2 = АҚШ-тың Екінші Ханымы | Лақап аты_2 = | Ту_2 =Flag of the United States.svg | Басқара бастады_2 =[[20 қаңтар]] [[1961 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 =[[22 қараша]] [[1963 жыл]] | Басқарған кезеңі_2 = | Ізашары_2 =[[Пэт Никсон]] | Ізбасары_2 =Джейн Хэдли Баркли | Туған күні =22.12.1912 | Туған жері = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 11.7.2007 | Қайтыс болған жері = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Линдон Джонсон]] | Балалары = Линда Берд Джонсон Роб, Люси Бэйнс Джонсон | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Клаудия Альта «Леди Бёрд» Тейлор Джонсон''' ({{lang-en|Claudia Alta «Lady Bird» Taylor Johnson}}; [[22 желтоқсан]] [[1912 жыл|1912]] – [[11 шілде]] [[2007 жыл|2007]]) – [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] президенті [[Линдон Бэйнс Джонсон|Линдон Джонсонның]] әйелі және [[1963 жыл|1963-]][[1969 жыл|1969 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[1912 жыл|1912 жылы]] [[22 желтоқсан|22 желтоқсанда]] [[Техас|Техаста]] дүниеге келді. Ол Остиндегі Техас университетін бітірді. Өмір бойы ол қалалардың және көлік жолдарының жайлылығы үшін және табиғи ресурстардың сақталуы үшін күресті. Бұл оның Бірінші ханым ретінде атқарған жұмыстары болатын. [[1969 жыл|1969 жылы]] [[Ақ үй|Ақ үйден]] кеткеннен кейін, [[1973 жыл|1973 жылы]] оның күйеуі [[Линдон Бэйнс Джонсон|Линдон Джонсон]] қайтыс болады. Содан кейін Клаудия жеке кәсіпкер болып, ''LBJ Holdings Company'' корпорациясын құрады. Осының арқасында ол 150 млн доллардан астам қаражат жинады. Өзінің жетістіктері үшін ол Президенттік бостандық медалін және АҚШ конгрессінің алтын медалін алады. Ол [[2007 жыл|2007 жылы]] [[11 шілде|11 шілдеде]] тоқсан төрт жасында [[Техас|Техаста]] қайтыс болады. == Балалары == Оның екі баласы болады: * Линда Берд Джонсон Роб * Люси Бэйнс Джонсон == Сілтемелер == * [http://www.nytimes.com/aponline/obituaries/AP-Obit-Johnson.html?_r=1 Maintenence - New York Times] * [http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/biographys.hom/ladybird_bio.asp Lady Bird Johnson Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205080540/http://www.lbjlib.utexas.edu/johnson/archives.hom/biographys.hom/ladybird_bio.asp |date=2010-12-05 }} {{АҚШ Бірінші ханымдары}} qd8d8nn8rj6u1wrvqko0kfzejeumgti 0 574513 3609683 2525144 2026-05-27T10:59:42Z 1nter pares 146705 3609683 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Тельма Кэтрин Райан «Пэт» Никсон | Шынайы есімі = Thelma Catherine Ryan "Pat" Nixon | Суреті = PatNixon.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = АҚШ-тың Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту =Flag of the United States.svg | Басқара бастады =[[20 қаңтар]] [[1969 жыл]] | Басқаруын аяқтады =[[9 тамыз]] [[1974 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Леди Берд Джонсон]] | Ізбасары = [[Бетти Форд]] | Титулы_2 = АҚШ-тың Екінші Ханымы | Лақап аты_2 = | Ту_2 =Flag of the United States.svg | Басқара бастады_2 =[[20 қаңтар]] [[1953 жыл]] | Басқаруын аяқтады_2 =[[22 қараша]] [[1961 жыл]] | Басқарған кезеңі_2 = | Ізашары_2 =Джейн Хэдли Баркли | Ізбасары_2 =[[Леди Берд Джонсон]] | Туған күні =16.3.1912 | Туған жері = [[Невада]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Қайтыс болған күні = 22.6.1993 | Қайтыс болған жері = [[Нью-Джерси]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Ричард Милхауз Никсон]] | Балалары = Триша және Джули | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = Pat Nixon Signature.svg | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Тельма Кэтрин Райан «Пэт» Никсон''' ({{lang-en|Thelma Catherine Ryan "Pat" Nixon}}; [[16 наурыз]] [[1912 жыл|1912]], [[Невада]] – [[22 маусым]] [[1993 жыл|1993]], [[Нью-Джерси]]) — [[Америка Құрама Штаттары|Америка Құрама Штаттарының]] отыз жетінші президенті [[Ричард Милхауз Никсон|Ричард Никсонның]] әйелі және [[1969 жыл|1969]]-[[1974 жыл|1974 жылдары]] аралығында [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Бірінші ханымы. == Өмірбаяны == [[Сурет:Mamie Eisenhower Pat Nixon Julie Nixon Eisenhower 1973.gif|солға|нобай|230x230 нүкте|[[Мейми Эйзенхауэр]], Пэт Никсон және Джули Никсон]] [[Невада|Невадада]] [[1912 жыл|1912 жылы]] [[16 наурыз|16 наурызда]] дүниеге келді. [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Калифорния|Калифорнияда]] өсті. [[1929 жыл|1929 жылы]] Пэт орта мектепті бітірді, содан кейін Фуллертондық колледжде оқыды. Колледжі бітірісімен [[Оңтүстік Калифорния университеті|Оңтүстік Калифорнияның университетінде]] білім алды. Оқуға төлеу үшін ол бірнеше жұмыс орындарында жұмыс істеді. Ол дәріханашы, машинист және рентгенолог болып жұмыс істеді. [[1940 жыл|1940 жылы]] ол заңгер [[Ричард Милхауз Никсон|Ричард Никсонға]] тұрмысқа шығады. Олардың екі қызы болады. Пэт күйеуімен бірге [[1946 жыл|1946]] және [[1948 жыл|1948 жылдардағы]] сайлау кезіндегі кампанияларға қатысты. Кейінірек, [[Дуайт Дэвид Эйзенхауэр|Дуайт Эйзенхауэр]] кезінде күйеуі вице-президент болып сайланған кезде, ол «[[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Екінші ханымы» аталды. Бұл лауазымда ол бұқаралық ақпараттардың назарында болған көптеген іс-шараларды өткізді. Ол [[1960 жыл|1960 жылғы]] күйеуінің сәтсіз және [[1968 жыл|1968 жылғы]] сәтті өткен кампанияларына көмектесті. [[Сурет:Portrait of Mrs. Nixon - NARA - 194324.tif|солға|нобай|Пэт Никсон]] == Отбасы == * '''Жұбайы:''' [[Ричард Милхауз Никсон]] ([[9 қаңтар]] [[1913 жыл|1913]] – [[22 сәуір]] [[1994 жыл|1994]]). [[1940 жыл|1940 жылы]] [[21 маусым|21 маусымнан]] бастап некеде тұрды. * '''Балалары:''' ** Триша «Патрисия» Никсон Кокс ([[21 ақпан]] [[1946 жыл|1946]]). ** Джули Никсон Эйзенхауэр ([[5 маусым]] [[1948 жыл|1948]]). {{АҚШ Бірінші ханымдары}} djfulkqcqeznujob19xf1yb1oljk4dv 0 578546 3609480 3568716 2026-05-26T20:44:26Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Қазақстан дирижерлері|Қазақстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609480 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Жеңіс Сейдуллаұлы |Толық аты = |Сурет = Жеңіс Сейдуллаұлы.jpg |Туған күні = 14.05.1962 |Туған жері = [[Қызылорда облысы]]<br />{{туғанжері|Қармақшы ауданы|Қармақшы ауданында}} |Мемлекет = {{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Мамандығы = {{әнші|Қазақстан}}, [[композитор]] |Ұжымдары = [[Гүлдер (ансамбль)|Гүлдер ансамбльі]] <br /> [[Алматы эстрада-цирк өнері колледжі|Ж.Елібеков атындағы Республикалық эстрда-цирк колледжі]] <br /> [[Қазақ мемлекеттік филармониясы|Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы]]ның директоры (2016-2018) "Қазақконцерт" мемлекеттік концерттік ұйымының директоры (2018 жылдан бастап) |Белсенділік жылдары = [[1984 жыл]]дан |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР Конституциясына 20 жыл}} {{!}}{{!}}{{Еңбек ардагері медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} }} '''Жеңіс Сейдуллаұлы''' ([[1962 жыл]]ы [[14 мамыр]]да [[Қызылорда облысы]], [[Қармақшы ауданы]]нда туған) — [[әнші]], [[композитор]]. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2006).[[Қазақконцерт|«Қазақконцерт» мемлекеттік концерттік ұйымының директоры]] (2018 жылдан бастап), "[[Құрмет ордені|Құрмет]]" орденінің иегері. [[Қармақшы ауданы|Қармақшы ауданының Құрметті азаматы]] (2007). [[Қызылорда қаласының құрметті азаматы]] (2018) == Толығырақ == * Жеңіс Сейдуллаұлы [[1962 жыл]]ы [[14 мамыр]]да [[Қызылорда облысы]], [[Қармақшы ауданы]]нда дүниеге келген. * 1978-1982 – Шымкенттік музыкалық училище, «Музыка теориясы» бөлімі, «Хор дирижері» мамандығы *1982-1985 – Республикалық эстрада өнер студиясы, «Эстрадалық вокал» бөлімі; * 2000-2005 – Тараз қаласындағы «Әулие-Ата» университеті, «Экономика және менеджмент» бөлімі, «Экономист» мамандығы; *2012 – [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясы]], «Эстрадалық өнер» мамандығы бойынша магистр академиялық дәрежесі. Еңбек жолы * 1984-1987 – «Гүлдер» мемлекеттік ансамблінің оркестр әртісі; * 1989-1994 – Сүйінбай атындағы Облыстық филармония оркестрінің әртісі; * 1994-1997 – «Гүлдер» мемлекеттік ансамблінің бас дирижері; * 1998-2004 – Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының әншісі және ұйымдастырушысы; * 2005 – «Отан» Республикалық саяси партиясының Орталық аппаратында «Идеология» бөлімі меңгерушісінің орынбасары; * 2006-2013 – «Қазақ әуендері» АҚ филиалы «Гүлдер» ансамблінің директоры; * 2013 – «Қазақ әуендері» АҚ Алматы қаласындағы Аймақтық директоры; * 2013-2014 – Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясында шығармашылық жұмыстар және сыртқы байланыстар жөніндегі проректоры; * 2014 – «Ж. Елебеков атындағы Республикалық эстрада-цирк колледжі» РМҚК директоры; * 2016-2018 – Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясының директоры; * 2018 жылдың ақпан айынан бастап «Қазақконцерт» мемлекеттік концерттік ұйымының директоры болып еңбек етуде. === Жетістіктері === * 2006 жылы 8 желтоқсанда елбасының жарлығымен [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағымен марапатталған. * 2007 жылы [[Қармақшы ауданы|Қармақшы ауданының Құрметті азаматы]] * 2010 жылы Қазақстанның "Еңбек ардагері" медалі * 2011 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі * 2015 жылдың 3 желтоқсанындағы елбасының жарлығымен [[Құрмет ордені]] мен марапатталды. * 2015 жылы "Қазақстан конститутциясына 20 жыл" медалі * 2015 жылы Алматы облысы, Қаратал ауданының құрметті азаматы атағы * 2015 жылы "Қазақ хандығына 550 жыл" алтын медалі * 2016 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі *2018 жылы «Астана 20 жыл» мерекелік медалі *2018 жылы «Қылмыстық іздестіру қызметіне 100 жыл» мерекелік төс белгісімен марапатталған. * 2019 жылы ҚР Президентінің жеке алғыс хатымен марапатталған. [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] ewtev29sh28oh4yzp6yz0hxbc4s9p1j 0 583741 3609565 3335401 2026-05-27T09:25:19Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609565 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = ауыл |атауы = Сайын Шапағатов |сурет = |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =43 |lat_min =50|lat_sec = 09 |lon_deg =51 |lon_min =01|lon_sec = 51 |CoordAddon=type:city(154500)_region:KZ |CoordScale = |ел картасының өлшемi = 300 |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Маңғыстау облысы |кестедегі облыс = Маңғыстау облысы{{!}}Маңғыстау |ауданы = Түпқараған ауданы |кестедегі аудан = Түпқараған ауданы{{!}}Түпқараған |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Сайын Шапағатов ауылдық округі{{!}}Сайын Шапағатов |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Қараманды'', ''Тельман'' |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = {{өсім}}8947 |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = }} '''Сайын Шапағатов''' ([[2005 жыл]]ға дейін — ''Тельман'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V05M0001925 Тельман елді мекенін Сайын Шапағатов елді мекені деп атау туралы]</ref> — [[Маңғыстау облысы]] [[Түпқараған ауданы]]ндағы ауыл, [[Сайын Шапағатов ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орналасуы == Аудан орталығы — [[Форт-Шевченко]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 111 км, облыс орталығы [[Ақтау]] қаласынан солтүстікке қарай 32 км-дей жерде [[Каспий теңізі]]нің жағасында орналасқан<ref name="source2">[http://tupkaragan.mangystau.gov.kz/page/view/3822 Сайын Шапағатов ауылы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170703170009/http://tupkaragan.mangystau.gov.kz/page/view/3822 |date=2017-07-03 }}</ref>. == Халқы == {| class="wikitable" |- ! 1999 !! 2009<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref> !! 2021<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- | 385 || {{өсім}}1366 || {{өсім}}8947 |} == Инфрақұрылымы == Ауылда 1 мектеп-лицейі, мектеп жанындағы 75 орындық шағын орталық, 1 балабақша, 1 кітапхана, дәрігерлік амбулатория, ардагерлер үйі, 13 сауда нүктесі, 2 дәріхана, фотосалон және полиция бөлімшесі жұмыс жасайды. Ауыл маңында орналасқан «Казахстан Каспиан Оффшор Индастриз» ЖШС, Халықаралық «Ақтау әуежайы» АҚ мекемелері қызмет істейді. == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> С.Шапағатов ауылы. Әкімшілік.jpg|Әкімшілік С.Шапағатов ауылы. Мәдениет үйі.jpg|Мәдениет үйі С.Шапағатов ауылы. Супермаркет Науалы.jpg|Супермаркет </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Түпқараған ауданы елді мекендері}} {{Түпқараған ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Түпқараған ауданы елді мекендері]] kd75v1tuo7n0h7x6pp6pxo0o2h2y1iw 0 621403 3609619 3567582 2026-05-27T10:39:05Z 1nter pares 146705 3609619 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Самал Есләмова |шынайы есімі = |сурет = Samal Yeslyamova (cropped).jpg |сурет ені = 200px |сурет атауы = Самал Есләмова (2018) |туған кездегі есімі = Самал Ілиясқызы Есләмова |туған күні = 01.09.1984 |туған жері = {{туғанжері|Петропавл|Петропавлда}}, [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{актриса|Қазақстан}} |азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |белсенді жылдары = [[1985 жыл|1985]] — қазіргі уақыт |бағыты = |киностудия = |марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} [[Канн кинофестивалі]]нің «үздік актриса» жүлдесі (2018) |imdb_id = 4662933 |сайты = |ортаққор = Samal Yeslyamova }} '''Самал Ілиясқызы Есләмова''' ({{туғанкүні|11|9|1984}}, {{туғанжері|Петропавл|Петропавлда}}, [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]]) — [[қазақстан]]дық кино{{актриса|Қазақстан|Ресей}}. == Өмірбаяны == Самал өзіне сенімді, атқарушы және мақсатты қыз болып өскен, жақсы оқып, журналист мансабын армандаған. Мектепті бітіргеннен кейін ол өңірдің ең беделді ЖОО — [[Солтүстік Қазақстан университеті|М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті]]не құжат тапсырды. Бірақ түсу емтихандарын тапсырғаннан кейін оған балл жетпеді. Қыз өмірдің басымдықтары мен жоспарларын қайта қарап, актерлік істе күш көруге бел буды. Ол өнер колледжіне аттанып, онда алғаш рет қазақ театрының актерлері курсын алды. Оқу кезінде колледжде болашақ жұлдыз [[С. Мұқанов атындағы Солтүстік Қазақстан облыстық қазақ музыкалық драма театры]]нда уақытша жұмыс істеді. Дәл сол жерде "[[Қазақфильм]]" жаңа киножобасына кастинг туралы хабарландыру оқып, өзінің қызығушылығы арқасында Сергей Дворцевой өткізген сынамаларға барып өз бағын сынаған болатын. Жарқын қыз бірден танымал режиссерге ұнап, сынама нәтижесі өзін көп күттірмеді. Осылайша, бір айдан кейін дарынды жас актриса Алматы киностудиясында түсірілетін "Тюльпан" картинасында басты рөлге ие болды.<ref>[https://www.nur.kz/1779640-samal-eslamova-biografia-karera.html]</ref> Кинодағы алғашқы жұмыстан кейін Самал Есләмова актерлік шеберлік оқуын жалғастыруды шешті. Мәскеу қаласына аттанып, 2011 жылы ГИТИС актерлік факультетін бітірді. 2008 жылы ГИТИС-та оқыған кезінде Есләмова Сергей Дворцевойдың «[[Тюльпан (фильм)|Тюльпан]]» фильмінде ойнады. Қазақ даласындағы шопандардың өмірі туралы фильм [[Канн кинофестивалі]]нің "Ерекше көзқарас" конкурсының бас жүлдесін жеңіп алды. 2018 жылдың мамыр айында 71-ші [[Канн кинофестивалі]]нде Еслямоваға "Үздік әйел рөлі" номинациясы тағайындалды. Актриса бұл фильмде [[Қырғызстан]]нан келген [[мигрант]]ты ойнап, өз баласын перзентханада қалдыруға мәжбүр еді. Фильм түсірілімі алты жыл бойы жалғасты<ref>[https://ru.sputniknews.kz/culture/20180520/5693929/samal-eslyamova-fakty.html Спутник.Ньюс]</ref>. Самалдың әкесінің айтуынша, ол ешқашан актриса атануды қаламаған еді, алайда журналист болуды балалық шағынан бері армандаған. Самал пост кеңістіктегі алғашқы актриса болып табылады. 2018 жылдың қараша айында Самал Есләмова 48 100 теңге ($130) көлемінде Президенттік шәкіртақыға ие болды. Сонымен қатар "Айка" картинасындағы маңызды рөлі үшін "Asian Film Awards Academy" сыйлығына ие болды. == Отбасы == Болашақ актрисаның отбасы шығармашыл болды-ата-аналар әрдайым ән айтып, би биледі. Гүлмайрдың анасы пошташы, ал әкесі Ілияс орманшы болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, Еслямова Аягөз аға әпкесі бар. == Фильмографиясы == {| class="wikitable" |- ! Жылы !! Фильмнің аты !! Рөлі |- | 2008 || «[[Тюльпан (фильм)|Тюльпан]]» || Самал |- | 2018 || «[[Айка (фильм)|Айка]]» || Қырғыз мигранты |} {{Бастама}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Қазақстан киноактрисалары]] 59zoreftriomkygd8ijp9jdtnjt7lod 0 628479 3609466 3549603 2026-05-26T19:22:46Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609466 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Литва}} Ритеряй |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 2005 |таратылды = |стадионы = ЛФФ |сыйымдылығы = 5000 |иесі = |президенті = ? |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|LTU}} ''Gintautas Vaičiūnas'' |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = [[Футболдан Литва чемпионаты|ТОПЛИГА]] |маусым = 2025 |орын = '''9.''' |сайты = |pattern_la1 = |pattern_la2 = |pattern_b1 = |pattern_b2 = |pattern_ra1 = |pattern_ra2 = |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = fff000 |leftarm2 = 282146 |body1 = fff000 |body2 = 282146 |rightarm1 = fff000 |rightarm2 = 282146 |shorts1 = fff000 |shorts2 = 282146 |socks1 = fff000 |socks2 = 282146 }} '''«Ритеряй»''' ({{lang-lt|«Riterių futbolo klubas»}}) — [[Литва|Литваның]] [[Вильнюс]] қаласындағы футбол клубы. 2005 жылы "Тракай" деген атаумен Тракай қаласында құрылып, 2019 жылы ақпан айында Вильнюске көшті де, атауы "Ритеряй" деп өзгертілді. 2014 жылы тұңғыш рет [[Футболдан Литва чемпионаты|Литва А лигасында]] ойнады. 2026 жылдың 27 қаңтарында клубтың бір бөлігін голландиялық футбол білім беру академиясы «4ThePlayers Academy»-ге сату туралы келісімге қол қойылды.<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/534403/riteriai-nauja-etapa-pradeda-kartu-su-4theplayers-academy „Riteriai“ naują etapą pradeda kartu su „4ThePlayers Academy“]</ref> == Жетістіктері == * Литва чемпионатының күміс жүлдегері: 2015, 2016 * Литва чемпионатының қола жүлдегері: 2017, 2018 * Литва кубогының финалисі: 2015/16 == Маусым (2010—) == ;(2005—2018) — «Тракай» {|class="wikitable" ! Маусым ! Див. ! Лига ! Oрын ! @ |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''II лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |} ;(2019—...) — ФК Ритеряй {|class="wikitable" ! Маусым ! Див. ! Лига ! Oрын ! @ |- |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2021|2021]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2022|2022]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2023|2023]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''10.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2025|2025]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2026|2026]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Формасы == === 2006–2013 === {| width="33%" |{{Football kit |pattern_la= |pattern_b=_blackstripes |pattern_ra= |leftarm=000000 |body=FFFF00 |rightarm=000000 |shorts=000000 |socks=FFFF00 |title=2006–2013 <br> Негізгі формасы }} |{{Football kit |pattern_la= |pattern_b=_blackstripes |pattern_ra= |leftarm=000000 |body=FFFF00 |rightarm=000000 |shorts=FFFF00 |socks=FFFF00 |title=2006–2013 <br> Қонақтық формасы }} |} === 2014–2017 === {| width="33%" |{{Football kit |pattern_la=|pattern_b=|pattern_ra |leftarm=FFFF00|body=FFFF00|rightarm=FFFF00|shorts=FFFF00|socks=FFFF00 |title= 2014- <br> Негізгі формасы }} |{{Football kit |pattern_la=_black_stripes|pattern_b=_blackstripes|pattern_ra=_black_stripes |leftarm=ff0000|body=ff0000|rightarm=ff0000|short=|socks=ff0000 |title= 2014–2017 <br> Қонақтық формасы }} |} === 2018–... === {| width="33%" |{{Football kit |pattern_la=|pattern_b=_svww1819t|pattern_ra |leftarm=E0F235|body=E0F235|rightarm=E0F235|shorts=E0F235|socks=E0F235 |title= 2018- <br> Негізгі формасы }} |{{Football kit |pattern_la=|pattern_b=_mariupol1819h|pattern_ra=|pattern_sh=|pattern_so= |leftarm=000055|body=000055|rightarm=000055|shorts=000055|socks=000055 |title= 2018- <br> Қонақтық формасы }} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fkriteriai.lt/ Ресми сайт] * [http://www.toplyga.lt/riteriai ТОПЛИГА вебсайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Бастама}} [[Санат:Литва футбол клубтары]] bwmtg4c4wkkgb058zjlk6ezzqnwayo2 0 636609 3609640 3600386 2026-05-27T10:45:53Z 1nter pares 146705 3609640 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі=Асхат Қанатұлы Аймағамбетов | Суреті = Aimagambetov Askhat.jpg |Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII-шақырылымы]]ның депутаты |Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg |Ту2=Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg |Басқара бастады=29 наурыз 2023 жылдан бері |Басқаруын аяқтады= |Президент=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | тақырыпша1 = Төрағасы | мәтін1 = [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]] | Титулы_2 = Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[4 қаңтар]] [[2023 жыл|2023]] | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_2 = ''лауазымы құрылды, Білім және ғылым министрі ретінде өзі'' | Ізбасары_2 = [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев|Ғани Бейсембаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Білім және ғылым министрі]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Logotip ministry of education of the Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] | Басқаруын аяқтады_3 = [[11 маусым]] [[2022 жыл|2022]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Ізашары_3 = [[Күләш Ноғатайқызы Шәмшидинова|Күләш Шәмшидинова]] | Ізбасары_3 = ''лауазымы жойылды, Оқу-ағарту министрі ретінде өзі, [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі|Ғылым және жоғары білім министрі]] ретінде [[Саясат Нұрбек]] | Туған күні = 14.06.1982 | Туған жері = [[Ақсу-Аюлы]] ауылы, {{туғанжері|Шет ауданы|Шет ауданында}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Әкесі = Қанат Рахымұлы Аймағамбетов | Баласы = '''ұлы:''' Әлихан | Білімі= [[Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті]] | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}} }} '''Асхат Қанатұлы Аймағамбетов''' ([[14 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Ақсу-Аюлы]], [[Шет ауданы]], [[Қарағанды облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]]. == Өмірбаяны == Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. === Қызметі === 2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін]] (ҚарМУ) бітірді. 2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді. 2002-2004 жж. [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің]] қызметкері. 2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы. 2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры. 2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент. 2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ның әкімнің орынбасары. 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы. 2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі. 17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — [[Қарағанды облысы]] әкімінің орынбасары. == Білім және ғылым министрі == 2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады. == Оқу-ағарту министрі == 2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі. 2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан білім министрлері]] 0v2230zkgocv209h80679d1s1wwn3qg 0 636880 3609580 3585318 2026-05-27T10:17:12Z 1nter pares 146705 3609580 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Сэмюэл Фредерик Смит ''' (ағылш. ''Samuel Frederick «Sam» Smith''; 19 мамыр 1992, Лондон) — британдық әнші, әндердің авторы. == Өмірбаяны == Сэм Смит 19 мамыр күні 1992 жылы Лондонда туды. Оның анасы Кейт Кэссиди (''Kate Cassidy''), банкир, өз жұмысынан баласының музыкалық мансабына көп назар аударғанына байланысты айырылмақ болды. Смит ''Youth Music Theatre UK'' жастарға арналған музыкалық театрында білім алған және ''Oh! Carol''-де көпшілікке сахнада ән шырқайтын болған (2007). Сонымен қатар, ол бірнеше жыл бойы өлең жазу мен ән салу шеберлігіне әнші мен пианист – Джоанна Эденнен үйреніп, сабақ алған. Сэм - ''Bishop’s Stortford'' қаласында орналасқан ''St Mary’s Catholic School'' мектебінің түлегі. Ол ағылшын әншісі Лили Аллен және актер Альфи Алленның туысы болып табылады. == Мансап == 2013 жылдың желтоқсан айында Сэм Смит ''2014 BRIT Critics' Choice Award'' және ''BBC's Sound of 2014'' премияларына номинант ретінде тағайындалған болатын, олардың екеуін де ол жеңді. Өзінің бірінші студиялық ''In the Lonely Hour'' альбомын ол «Lay Me Down» және «Money on My Mind» синглдарымен бірге 2014 жылдың 26 мамырында шығарды. 2013 және 2014 жылдары Сэм Смит Ұлы Британияның хит-парадында ''La La La, Money on My Mind'' және ''Stay with Me'' синглдарымен үш рет бойы бірінші орында болған. Оның ''Naughty Boy'' атты әншімен бірге жасаған ''La La La'' әнінің видеосы YouTube платформасында 914 миллионнан аса көрініске ие болған. 2015 жылы Сэм Смит «Грэмми» 57-ші церемониясында төрт номинацияда жүлдегер атанды: «Жыл жазбасы», «Жыл әні», «Ең үздік жаңа орындаушы» және «Ең үздік вокалдық поп-альбом». 2016 жылы Сэм «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» және «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» жүлделерінің лауреаты атанды. == Дискография == '''Студиялық альбомдар''' *2014 — ''In the Lonely Hour'' — № 1 Ұлы Британияда *2015 — ''In the Lonely Hour (Drowning Shadows Edition)'' *2017 — ''The Thrill of It All (Special Edition)'' *2020 — ''To Die For'' '''ЕР''' *2011 — ''Nirvana (EP)'' '''Синглдер''' *2012 — «Latch» (''Disclosure'' feat. ''Sam'' ''Smith'') № 11 Ұлы Британияда және № 7 АҚШ-та *2013 — «La La La» (''Naughty Boy'' feat. ''Sam Smith'') — № 1 Ұлы Британияда, клип (914 миллионнан астам көрініс) *2014 — «Money on My Mind» — № 1 Ұлы Британияда *2014 — «Stay with Me» — № 1 Ұлы Британияда, клип № 2 АҚШ-та *2014 — «I’m Not the Only One» № 3 Ұлы Британияда және № 5 АҚЩ-та *2014 — «Like I Can» № 5 Ұлы Британияда *2015 — «Lay Me Down» № 12 Ұлы Британияда және № 8 АҚШ-та *2015 — «Omen» (''Disclosure'' feat. ''Sam Smith'') № 13 Ұлы Британияда және № 64 АҚШ-та *2015 — «Writing's on the Wall» («007: Спектр» фильміндегі басты саундтрек) № 1 Ұлы Британияда *2017 — «Too Good at Goodbyes» № 1 Ұлы Британияда және № 5 АҚШ-та *2017 — «Pray» № 39 Ұлы Британияда және № 55 АҚШ-та *2018 — «Promises» № 1 Ұлы Британияда *2018 — «Fire on Fire» *2019 — «Dancing with a Stranger» *2019 — «How Do You Sleep?» [[Санат:Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығының иегерлері]] c7obho1asvaro00q8l6hztpwjk2f61o 0 646265 3609592 3138571 2026-05-27T10:18:52Z 1nter pares 146705 3609592 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Бостан Шәмішұлы Сүлейменов |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 25.8.1938 |Туған жері = |Қайтыс болған күні = 12.02.2020 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Атырау|Атырауда}} |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Ұлты = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = {{{!}} {{!}} {{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}} {{!!}} {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} {{!!}} {{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} {{!!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{!}}- {{!}} {{Еңбек ардагері медалі}} {{!}}- {{{!}} style="background:transparent" {{!}} [[Атырау облысы|Атырау облысының]] [[Құрметті азамат|Құрметті азаматы]] {{!}}} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Бостан Шәмішұлы Сүлейменов''' ([[25 тамыз]] [[1938]] - [[12 ақпан]] 2020 Атырау) — қазақстандық эколог, қоғам қайраткері және балық өндірісінің ардагері. Каспий теңізінің биологиялық ресурстары және теңіз заңы саласындағы сарапшы. Атырау облысының Құрметті азаматы. == Өмірбаяны == Бостан Шәмшіұлы Сүлейменов 1938 жылы 25 тамызда туған. Руы [[Алаша (ру)|Алаша]] [[Кіші жүз|Кіші жүзден]] тараған. 1961 жылы Астрахан балық өнеркәсібі мен шаруашылығы техникалық институтын бітірген. 1963-1973 жылдары Баутинодағы «Гуррыбхолфлот» басқармасының бас инженері болды. Аумақтық балық инспекциясында екі рет, 1974-1977, 1992-1996 жылдары басшылық қызмет атқарды. Әр жылдары "Гурьевбалықөнеркәсібі" өндірістік бірлестігінде бас директор, жеңіл және азық-түлік өнеркәсібі бөлімінің, жеңіл өнеркәсіп және халық тұтынатын тауарлар бөлімінің меңгерушісі, Гурьев облыстық экология және биоресурстар басқармасы басшысының орынбасары болды. Гурьев облысының табиғат қорғау жөніндегі бас мемлекеттік инспекторы, бас экология инспекторы қызметтерін қоса атқарды. 2000 жылдардың басында Халықаралық Каспий экологиялық бағдарламасында (итбалықтарды зерттеу тобы комиссиясының мүшесі) қазақстандық тараптан сарапшы болды. == Марапаттары == * Қоғамның дамуына қосқан зор үлесі үшін КСРО "Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі" (1970), * "Ерен еңбегі үшін" медалі * "Еңбек ардагері" медалі, * "[[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі|Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл]] медалі" (2011), * "Еңбек ардагері" медалі, * республикалық және облыстық маңызы бар Құрмет грамоталары мен алғыс хаттар оның еңбегінің лайықты бағалануы болды. 2018 жылғы 29 наурыз "Атырау облысының Құрметті азаматы" атағын беру туралы шешім облыстық мәслихаттың 21-ші сессиясында қабылданды. <ref>https://www.inform.kz/kz/atyrau-oblysynyn-3-turgynyna-kurmetti-azamat-atagy-berildi_a3201241</ref> == Жарияланымдар == Бостан СУЛЕЙМЕНОВ. «О людях, экологии и биоресурсах Урало-Каспия». 2016<ref>https://atpress.kz/2087-o-lyudyakh-i-ekologii</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысының құрметті азаматтары]] 99nyd8g5e0tmngatghpmllt9i979n5x 0 647700 3609587 2808618 2026-05-27T10:18:19Z 1nter pares 146705 3609587 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Жәмел Омарұлы Ихданов |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1.08.1941 |Туған жері = Таскран ауылы, {{туғанжері|Исатай ауданы{{!}}Новобогат ауданы|Исатай ауданында}} [[Атырау облысы|Гурьев облысы]] |Қайтыс болған күні = 2009 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}} |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Ғылыми аясы = [[Экономика]] |Жұмыс орны = [[Алматы халық шаруашылығы институты]] |Ғылыми дәрежесі = Экономика ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = Экономика ғылымдарының профессоры |Альма-матер = [[Алматы халық шаруашылығы институты]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{{!}} {{!}} {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} {{!}}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Жәмел Омарұлы Ихданов''' ([[1 тамыз]] [[1941]], Таскран ауылы [[Исатай ауданы|Новобогат ауданы]] [[Атырау облысы|Гурьев облысы]] – [[2009]], [[Алматы]]) – экономика ғылымының докторы, профессор, академик. “Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін” төс белгісінің иегері (2003) == Өмірбаяны == Жәмел Омарұлы Ихданов 1 тамыз 1941 жылы Таскран аулында Новобогат ауданы Гурьев облысы дүниеге келді. Руы [[Беріш]], бөлімі Құлкеш, [[Кіші жүз]]. <ref>Тұщыкұдык ауылы шежіресі, Алматы 2014, 171 бет. ISBN 978-601-7174-37-8</ref> 1957-1960. Еңбек жолын Новобогат аудандағы училищені тәмамдаған соң, кеңшарда трактор жүргізушісі, кеңшар комсомол комитетінің хатшысы болып бастады. 1965 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Жоғары оқу орнын бітірген соң Алматы халық шаруашылығы институтына қалдырылап, халық шаруашылығын жоспарлау кафедрасында оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1990 жылдың 5 қыркүйегінен 2009 жылдың ақпан айына дейін "Экономиканы мемлекеттік реттеу" кафедра меңгерушісі болды. == Ғылыми еңбектері == Еліміздегі сыртқы және ішкі экономикалық талдауларды жоспарлау бойынша 100-ге тарта ғылыми еңбектердің, бірнеше монографиялардың авторы. 19 жыл бойы институт жанындағы диссертациялық, аспирантурлық, магистранттық және докторанттық кеңес жетекшісі болды. Жәмел Ихданов. Жоспарлау әдіснамасы және аумақтық-шаруашылық жүйелерді дамытудың тиімділігі (Қазақ КСР материалдарында). Экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алуға арналған диссертация. Алматы, 1988 Жәмел Ихданов. Экономиканы мемлекеттік реттеудің жоспарлы-қаржылық тетіктері; оқу құралы / Ж.О.Ихданов, Г.Н.Сансызбаева, А.Н.Саханова. Алматы: Экономика, 1998. ISBN 9965-448-21-3 Жәмел Ихданов. Мемлекеттік басқару теориясы: оқу құралы / Ж. Ихданов, Ғ. Н. Сансызбаева, Р. Ғ. Есенжігітова. Алматы: Экономика, 2007. ISBN 9965-783-62-4 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} dsj54gqyft0z3jy19l0mil6xqyxfgcx 0 655419 3609623 3584212 2026-05-27T10:40:14Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны */ 3609623 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі=Пьетро Масканьи |Сурет=Pietro Mascagni 2.jpg |ені=260px |Сурет атауы=Пьетро Масканьи, 1903 жылы |Туған күні=7.12.1863 |Қайтыс болған күні=2.08.1945 |Туған жері=[[Ливорно]] |Қайтыс болған жері=[[Рим]] |Ұлты=[[Италия|итальяндық]] |Мансабы=[[музыкант]], [[дирижер]], [[композитор]] |Әкесі=Доменико Масканьи |Анасы=Эмилия Масканьи |Жұбайы=Лина Карбоньяни |Балалары=Доменико Масканьи, Дино Масканьи, Эми Масканьи |Марапаттары= |Басқалары= |Commons=}} '''Пье́тро Маска́ньи''' ({{lang-it|Pietro Mascagni}}; [[7 желтоқсан]] [[1863]] жылы, [[Ливорно]] — [[2 тамыз]] [[1945]] жылы, [[Рим]]) — [[Италия|итальяндық]] опера [[композитор]]ы. == Өмірбаяны == Пьетро Масканьи [[1863]] жылы [[7 желтоқсан]]да [[Ливорно]] қаласында дүниеге келген және наубайхананы басқарған Доменико мен Эмилия Масканьидің екінші ұлы болған. Баласының музыкалық қабілеттерін байқаған әкесі, жинаған қаражатын аямастан, Пьетроға мұғалім реітнде [[баритон]] [[Эмилио Бьянки]]ды жалдады, ол баланы [[Луиджи Керубини]] атындағы музыкалық [[лицей]]де оқуға дайындады. Ал [[1876]] ​​жылы бала [[Альфредо Соффедини]]ден (Alfredo Soffredini) сабақ ала бастады. Небәрі 3 жылдан кейін Пьетро бірнеше [[классика]]лық шығармалар жазды: 'Sinfonia in do minore', 'Elegia', 'Kyrie', 'Gloria' және ең әйгілі - 'Ave Maria'. Пьетроның алғашқы [[кантата]]сы [[Istituto Cherubini]] қабырғаларында [[1881]] жылы [[9 ақпан]]да музыкалық жарыстардың бірінде орындалды. Жұмысы қазылар алқасы мүшелері мен көрермендерге қатты ұнағандықтан, Пьетро бас жүлдені алды. [[1882]] жылы жас [[композитор]] сол жылдың қазан айында [[Милан]] [[консерватория]]сына түсуге көмектескен "Cantata alla gioia" [[опера]]сын жазды. [[Милан]]да оқығанда Пьетро алдымен шығармашылығына үнемі үлкен қызығушылықпен назар аударған әрі аты аңызға айналған [[Джакомо Пуччини]]мен кездесті. Бір жылдан кейін Пьетроның туған қарындасы Мария қайтыс болғандықтан, жас [[музыкант]] қатты күйзеліске ұшырап, көп жазды. Нәтижесінде, кейбір шығармалары жойылғанымен, кейбіреулері әлі күнге дейін аман қалды: [[тенор]] мен [[фортепиано]]мен орындалатын 'Ballata', 'M'ama non m'ama' және 'Messagio d 'amore'. [[1885]] жылы сөзін [[Италия|итальяндық]] ақын және аудармашы [[Андреа Маффей]] жазған 'Il Re a Napoli in Cremona' [[романс]]ының авторы болды. Көп ұзамай Пьетро оқуын аяқтамай, [[Милан]]нан кетті. Ол бірнеше жыл бойы елдің [[опера]] [[театр]]ларында, сондай-ақ танымал [[композитор]]лардың [[труппа]]ларында жұмыс істеді. [[1886]] жылы ол [[Луиджи Мареска]]мен танысып, желтоқсан айында оның компаниясына қосылды. Сонымен қатар, осы жылдары Пьетро болашақ әйелі Лина Карбоньянимен кездесті. Олардың үйлену тойы [[1889]] жылы [[3 ақпан]]да өтіп, келесі күні бірінші ұлы дүниеге келді, ол [[композитор]]дың әкесі Доменико есімімен аталды. Екінші ұлы Дино [[1891]] жылы [[3 қаңтар]] айында, қызы Эми [[1892]] жылы дүниеге келді. [[1890]] жылдардың аралығында Пьетро [[Рим]]де және [[Италия]]ның басқа қалаларында концерт берді. Белгілі композитор ретінде Масканьи елдің әр түрлі қалаларында: [[Флоренция]]да, [[Неаполь]]де, [[Венеция]]да және [[Палермо]]да тыңдаушыларға толы [[театр]] залдарын жинады. [[Композитор]]дың ең сәтті шығармаларының бірі - 'Дос Фриц' [[опера]]сы [[1891]] жылы жазылып, [[1892]] жылы [[31 қазан]]да [[Рим]]дегі [[Teatro Costanzi]] [[театр]]ында қойылды. Алайда [[композитор]]ға [[1890]] жылы өзі жазған «Ауылдық намыс» [[опера]]сы әкелген танымалдылықты басқа ешбір туынды әкеле алмады. [[Опера]]ның [[премьера]]сы [[1890]] жылы [[17 мамыр]]да [[Рим]]дегі [[dell'Opera di Roma]] [[театр]]ында өтті. [[1890]] жылдардың аяғы Пьетро үшін өте сәтті болды, ол 'Zanetto', 'Silvano' и 'Guglielmo Ratcliff' секілді бірнеше [[опера]]ларды және 'A Giacomo Leopardi' [[симфония]]лық [[поэма]]ны шығарумен ерекшеленді. [[1900]] жылы Пьетро [[Ресей]]де [[Мәскеу]] мен [[Санкт-Петербург]] қалаларында бірнеше [[концерт]] берді. Бірнеше айдан кейін Масканьидің ең танымал туындыларының бірі - үш [[акт]]ілі [[опера]]сы «Le maschere» шықты. Бірден 6 [[театр]]да [[дебют]] жасай отырып, ол бірнеше ай бойы өте танымал болды. Сонымен қатар, Пьетро [[АҚШ]] пен [[Канада]]да бірнеше [[концерт]] берді, бірақ қаржылық жағынан [[тур]] нәтижелер әкелмеді, тек [[Сан-Франциско]]да өткізілген [[концерт]] ұйымдастырушылардың үмітін ақтады. Келесі жылдары Пьетро Масканьи жұмыс істеуді және әлемді аралауды тоқтатпады: бірнеше рет [[Бразилия]]да және [[Еуропа]]да [[концерт]]тер берді. Соңғы рет Пьетро [[1943]] жылдың сәуірінде [[концерт]] берді. [[1945]] жылы [[2 тамыз]]да Пьетро Масканьи «Hotel Plaza di Roma» қонақ үйінің бөлмесінде қайтыс болды. Екі күннен кейін, [[1945]] жылы [[4 тамыз]]да оның жерлеу рәсімі өтті, оған композитордың ең жақын достары мен туыстары ғана қатысты. Соғыстан кейін, [[1951]] жылы оның денесі туған қаласы - [[Ливорно]]ға қайта жерленді. <ref>[https://www.peoples.ru/art/music/composer/mascagni/index1.html/ Пьетро Масканьи]</ref> == Шығармашылығы == Масканьидің "Ауылдық намыс" [[опера]]сы жаңа бағыт - [[веризм]]нің негізін қалады. [[Веризм]] [[драма]]лық [[экспрессия]]ның және сезімдердің әсерін тудыратын, қала мен ауыл кедейлерінің өмірін түрлі-түсті бейнелеуге ықпал ететін көркем тілдің құралдарын қарқынды пайдаланды. Жоғары сезімталдық атмосферасын құру үшін Масканьи [[опера]] тарихында бірінші болып, «айқай [[ария]]сын» қолданды. [[1891]] жылы [[опера]] [[Ла Скала]] сахнасында қойылды, ал [[Джузеппе Верди]] айтқан болатын: «Мен енді өмірден уайымдамай кеше аламын - [[Италия|итальяндық]] [[опера]]ның өмірін жалғастыратын адам бар». Масканьидің құрметіне бірнеше [[медаль]] шығарылды, ал [[король]]дің өзі [[композитор]]ға «Тәж серісі» құрметті атағын берді. Сонымен, [[1895]] жылы [[Ла Скала]]да «Уильям Ратклифф» музыкалық [[трагедия]]сы қойылды және «Сильвано» [[лирика]]лық [[опера]]сының [[премьера]]сы жасалды. [[1898]] жылы [[Костанци]] [[театр]]ында "Ирис" және [[1901]] жылы [[Ла Скала]] [[театр]]ында "Маска" [[опера]]лары таныстырылды. [[1911]]-[[1917]] жылдары "Изабо", "Паризина", "Бозторғай" [[опера]]лары шығарылды. Ал [[1919]] және [[1932]] жылдары "Иә" және "Пинотта" [[оперетта]]лары жарық көрді. <ref>[https://www.belcanto.ru/mascagni.html/ Пьетро Масканьи шығармашылығы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418050255/https://www.belcanto.ru/mascagni.html |date=2021-04-18 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Итальяндық композиторлар]] [[Санат:Музыканттар]] 7sjl1ru7esjkx1ccqdg904g2vbwekmu 0 660007 3609703 3415409 2026-05-27T11:15:20Z Aldogarov 95591 /* Дереккөздер */ 3609703 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Испания империясы |өз атауы = {{lang-es|Monarquía universal española<br><small>(Monarquía hispánica /<br>Monarquía de España /<br>Monarquía española)</small>}} |статусы = [[отарлық империя]] |құрылуы = 1492 |ыдырауы = 1976 |байрақ = Flag of Cross of Burgundy.svg |байрақ_сипаттамасы = Байрақ |елтаңбасы = Full Ornamented Royal Coat of Arms of Spain (1761-1868 and 1874-1931).svg |елтаңба_сипаттамасы = Елтаңба |ұраны = Plus Ultra «Шектен тыс» |әнұранның аты = «[[Испания әнұраны|Marcha Real]]»<br>[[File:Marcha Real (1915).ogg|100px|center]] |карта = Imperio Español (1714-1800).png |сипаттамасы = Испания империясы 18 ғасырдың екінші жартысында ең үлкен болды. |астана = [[Мадрид]] (1561—1601)<br>[[Вальядолид]] (1601—1606)<br>[[Мадрид]] (1606—1898) |тілі = [[испан тілі]] |діні = [[Католицизм]] |ақша бірлігі = [[Реал]], [[Песета]] |аумағы = 20 000 000 км² (1790 жыл) |халқы = 60 млн. (1790 жылы әлем халқының 6% -ы) |басқару_формасы = [[жеке одақ]] ([[Габсбургтар]])<br />[[абсолютті монархия]] ([[Бурбондар]]<br />[[президенттік республика]] (1873-1874)<br />[[Аралас республика|президенттік-парламенттік республика]] (1931-1939) }} '''Испан империясы''' ({{lang-es|Imperio Español}}) — Еуропа, Америка, Африка, Азия және Океаниядағы [[Испания]]ның тікелей бақылауында болған территориялар мен [[колония]]лардың жиынтығы. Испания империясы өзінің күш-қуатының ең жоғары кезеңінде дүниежүзілік тарихтағы ең ірі империялардың бірі болды. Оның құрылуы алғашқы [[Отаршылдық|отарлық империялар]]дың бірі болған [[ұлы географиялық ашылулар]] дәуірінің басталуымен байланысты. Испан империясы 15 ғасырдан бастап (африкалық иеліктер жағдайында) 20 ғасырдың соңына дейін өмір сүрді. Испания территориялары 1480 жылдардың аяғында [[католик корольдері]]нің одағымен біріктірілді: [[Арагон]] королі және [[Кастилия]] ханшайымы. Монархтар әр жерді басқаруды жалғастырғанына қарамастан, олардың сыртқы саясаты ортақ болды. 1492 жылы олар Гранадады басып алып, Пиреней түбегіндегі Маврондарға қарсы ''[[реконкиста]]ны'' аяқтады. [[Гранада]], яғни бұрынғы [[Гранада эмираты]]ның территориясының Кастилия тәжіне кіруі Испания екі патшалыққа бөлінгеніне қарамастан испан жерлерін біріктіруді аяқтады. Сол жылы [[Христофор Колумб]] Атлант мұхиты арқылы батысқа қарай алғашқы [[Американың ашылуы|испан барлау экспедициясы]]н өткізіп, [[жаңа әлем]]ді еуропалықтарға ашты және сол жерде Испанияның алғашқы шетелдегі колонияларын құрды. Осы сәттен бастап [[Батыс жарты шар]] [[Американы испандық отарлау|испандық барлау мен отарлау]]дың басты нысанасына айналды. XVI ғасырда испандықтар Кариб теңізінің аралдарында қоныстар орнатты, ал [[конкистадор]]лар Американың материктегі сәйкесінше Ацтектер мен инктердың империялары сияқты мемлекеттерді жойып, жергілікті халықтар арасындағы қарама-қайшылықтарды пайдаланып, қолданды. жоғары әскери технологиялар. Кейінгі экспедициялар империяны қазіргі [[Канада]]дан [[Оңтүстік Америка]]ның оңтүстік шетіне дейін, оның ішінде [[Фолкленд аралдары]] немесе ''Мальвин'' аралдарын кеңейтті. 1519 жылы [[Фернанд Магеллан]] бастаған және [[Хуан Себастьян Элкано]] 1522 жылы аяқтаған әлем бойынша алғашқы саяхаты Колумбтың сәтсіздікке ұшырауына, яғни Азияға батыс жолына жетуге бағытталған және нәтижесінде [[Испандық Шығыс-Үндістан|Қиыр Шығыс]]ты Испанияның ықпал ету аймағына қосқан. Колониялар [[Гуам]]да, [[Филиппин]]де және жақын аралдарда құрылды. Сигло-де-Оро кезінде Испания империясының құрамына Нидерланды, Люксембург, [[Бельгия]], [[Италия]]ның едәуір бөлігі, [[Германия]] мен [[Франция]]дағы жерлер, Африка, Азия және [[Океания]]дағы колониялар, сондай-ақ Америкадағы ірі территориялар кірді. XVII ғасырда Испания осындай көлемдегі империяны бақылап отырды, ал оның бөліктері бір-бірінен соншалықты алыс болды, оған бұрын ешкім қол жеткізе алмады<ref>[[Моңғол империясы]]ның аумағы кеңірек болды, бірақ толығымен Еуразияда болды</ref>. XVI ғасырдың аяғы мен XVII ғасырдың басында Терра аустралиусты іздеуге экспедициялар жасалды, оның барысында Тынық мұхитындағы бірқатар архипелагтар мен аралдар, соның ішінде [[Питкэрн]], [[Маркас аралдары]], [[Тувалу]], [[Вануату]], [[Соломон аралдары]] және [[Жаңа Гвинея]], олар испан тәжінің меншігі деп жарияланды, бірақ онымен сәтті колонияланбаған. Испанияның көптеген еуропалық иеліктері 1713 жылғы [[испан мұрагері үшін соғысы]]нан кейін жоғалған, бірақ Испания өзінің теңіздегі территорияларын сақтап қалды. 1741 жылы [[Картахена]]да (қазіргі [[Колумбия]]) [[Ұлыбритания]]ны жеңген маңызды жеңіс Америкадағы испан гегемониясын 19 ғасырға дейін кеңейтті. 18 ғасырдың аяғында Тынық мұхитындағы испан экспедициялары Канада мен [[Аляска]] жағалауларына жетіп, [[Ванкувер]] аралында елді мекен құрып, бірнеше архипелагтар мен мұздықтарды ашты. 1808 жылы Наполеон Бонапарттың әскерлері Испанияны француздардың жаулап алуы Испанияның колонияларының метрополиядан үзілуіне әкеліп соқтырды, ал 1810-1825 жылдардағы тәуелсіздік қозғалысы бірқатар жаңа тәуелсіз испандықтардың пайда болуына әкелді -Оңтүстік және Орталық Америкадағы Америка республикалары. [[Куба]], [[Пуэрто-Рико]] және Испанияның Шығыс Үндістанын қоса алғанда, 400 жылдық Испания империясының қалдықтары 19 ғасырдың аяғына дейін испан-американдық соғыстан кейін бұл территориялардың көп бөлігі АҚШ-қа қосылған кезде испандықтардың бақылауында болды. Қалған Тынық мұхит аралдары Германияға 1899 жылы сатылды. 20 ғасырдың басында Испания Африкада тек Испания Гвинеясын, Испания Сахарасын және Испанияның Мароккосын ғана ұстады. Испания 1956 жылы Мароккодан кетіп, 1968 жылы [[Экваторлық Гвинея]]ға тәуелсіздік берді. Испания 1976 жылы Испания Сахарасынан шыққан кезде бұл колония бірден Марокко мен Мавритания, содан кейін 1980 жылы - [[БҰҰ]] шешімімен техникалық жағынан болса да, толықтай Марокконы қосып алды, бұл аумақ Испания әкімшілігінің бақылауында қалады. Бүгінгі күні Испанияда тек Канар аралдары және Солтүстік Африка жағалауында Испанияның әкімшілік бөліктері болып табылатын Сеута мен Мелилла атты екі анклав бар. == Анықтаманы қолдану == Пиреней түбегінің жерлері [[Ежелгі Рим]] кезінде ''Hispania'' атауын алды және кейіннен төрт патшалыққа бөлінді: [[Кастилия]], [[Арагон]], [[Наварра]] және [[Португалия]]. [[Католиктік корольдер]] кезінде Кастилианның (оған Наварраны қосқан) және Арагон тәждерінің арасындағы династикалық одақ 18 ғасырдың басына дейін өмір сүрген, Испания монархиясы немесе империясы деп аталатын саяси жүйені тудырды: Испания патшалары өздерінің билігін біртұтас түрде барлық аумақтарда жергілікті басқару жүйесі арқылы басқарды, дегенмен олардың патшалық билігінің әсер ету күші империяның әртүрлі бөліктерінде өзгеріп отырды, сонымен бірге әрбір иелік өзінің иелігінде болды өзінің жергілікті әкімшілігі және өзінің заңдары. Мемлекеттің бірлігі оның біртектілігін білдірмеді. 1580-1640 жж. «[[Әулеттік одақ]]» алған атауына қарамастан, саяси позиция бойынша саяси құрылымның бұл формасы Португалия империясын өзінің әкімшілік аппараты басқарды ма және өз территориясына иелік етті ме деген ғалымдардың пікір таласына себеп болды немесе басқа Патшалықтар мен басқа да иеліктерді Испан Хабсбургтері қалай басқарғаны туралы пікірталастарының себебі болып табылады. Осыған қарамастан, кейбір тарихшылар кейде Португалияны испан монархиясының құрамына кірген корольдік деп санайды; ал басқалары [[Португал империясы|Португал]] мен Испан империясының арасындағы айырмашылықты анық көрсетеді. Испания империясының құрамына Америка, Азия, Океания және Африка елдеріндегі испанның шет елдердегі колониялары кірді, ал тарихшылар Еуропаның қандай территорияларын империя иелігіне жатқызу керек деген пікірлер әртүрлі. Мысалы, Габсбург Нидерланды, әдетте, Испания губернаторлары басқаратын және испан әскерлерімен қорғалған Испания королінің иелігінің бөлігі болып саналады. Алайда, британдық тарихшы Генри Камен сияқты авторлар бұл территориялар Испания мемлекетіне толық интеграцияланбаған және Габсбург иеліктерінің дербес бөліктері деп санайды. Кейбір тарихшылар Карл I немесе [[Филипп II (Испания_королі))|Филипп II]] династиялық мұрагері туралы айтқан кезде «Габсбург империясы» мен «Испан империясы» терминдерін бір-бірінің орнына қолданады. == Империяның басталуы (1402-1521) == [[Кастилияның Энрике III]] (1390-1406) [[Нормандия|Норман]] дворяны [[Жан де Бетанкур]]мен феодалдық келісім (1402) жасау арқылы Канар аралдарын отарлауды бастады. [[Гуанчтар]] мекендейтін Канар аралдарын жаулап алу Кастилия әскерлерінің ұзақ және қанды соғыстағы жеңісімен және [[Гран Канария]] (1478-1483), [[Ла Пальма]] (1492-1493) және [[Тенерифе]] (1494-1496) аралдарын басып алумен аяқталды. Reyes Católicos Арагондық Фердинанд II мен Кастилиядағы Изабелла І-нің үйленуі тәждердің одақтастығына алып келді, олардың әрқайсысында өзіндік басқару аппараты болды. Генри Кейменнің пікірінше, бірнеше ғасырлық одақтан кейін ғана бұл бөлек патшалықтар толықтай біртұтас мемлекетке айналды. [[1492 жыл]]ы Испания түбектегі соңғы мұсылман мемлекеті — [[Гранада әмірлігі]]н жаулап алды. Колумб өзінің алғашқы саяхаты кезінде (1492) еуропалықтарға бұрын белгісіз [[Америка|континент]] тауып, оны [[Американы испандық отарлау|отарлай]] бастады. Кастилия [[ұлы географиялық ашылулар]] дәуіріне енгізіліп, Ост-Индия оның ықпал аймағына түсті. Бұл жерлерге испандықтардың талаптары папалық бұқа Inter caetera (1493) арқылы расталды және Тордесильяс келісімімен қамтамасыз етілді (1494), [[Рим Папасы]] әлемді Испания мен Португалия арасындағы екі жарты шарға бөлді. Осылайша, Испания [[Жаңа Дүние]]де [[Аляска]]дан [[Горн мүйісі]]не дейінгі колонияларды ([[Бразилия]]дан басқа), сондай-ақ [[Азия]]ның ең шығыс аудандарын басып алуға ерекше «құқықтарға» ие болды. Испания империясы [[Жаңа Дүние]]дегі тез отарлық экспансияның және Африкадағы отарлық иеліктерді жаулап алудың нәтижесінде пайда болды: [[Кастилия]] [[Мелилья]]ны (1497), [[Мерс эль-Кебир]]ді (1505) және көршілес [[Оран]]ды (1509) басып алды. Испан экспансиясы мен отарлауы ел экономикасына айтарлықтай әсер етіп, ұлттық беделін арттырып, [[католицизм]]нің жаңа әлемде таралуына ықпал етті. Испан патшалары [[Франция]]ға қарсы саясат жүргізді. Олардың балалары [[Португалия]], [[Англия]] және [[Габсбургтар]] корольдік отбасыларына үйленді. Испания Франция королі VIII Карлға қарсы [[Неаполь]]дегі арагондық үйді қолдап, Франция мен [[Венеция республикасы]]на қарсы Италияны бақылау үшін соғысқа кірді (1494 жылдан бастап). [[Итальяндық соғыстар|Итальян соғысы]] король Фердинандтың сыртқы саясатында басты орын алды. Осы кезден бастап [[Терция (жүйе)|испан әскері]] XVII ғасырға дейін еуропалық шайқас алаңдарында басымдыққа ие болды. Королева Изабелла қайтыс болғаннан кейін Фердинанд жалғыз монарх бола отырып (1502-1516), одан да агрессивті саясат жүргізе бастады. Ол [[Аньяделло шайқасы]]нда (1509) [[Венеция]]ға қарсы Франция жағына шықты. Бір жылдан кейін Фердинанд Франциямен болған [[Қасиетті Лига]]ға қосылды, ол өзі династиялық байланыста болған [[Неаполь Корольдігі]] мен [[Жермена де Фуа]]ға үйлену арқылы [[Наварра корольдігі]]н талап етті. Бұл соғыс онша сәтті болған жоқ. 1516 жылы Франция бітімгершілік келісімге келді. [[Милан]] Францияның бақылауына өтті, Франция Испанияның Солтүстік Наваррадағы билігін мойындады. XVI ғасырдың басында [[Гаити (арал)|Эспаньола]]ны отарлағаннан кейін испандар кеңею үшін жаңа жерлер іздей бастады. [[Гаити (арал)|Эспаньола]] өте жақсы жұмыс істемейтін, ал оның жаңа тұрғындары өз бақыттарын жаңа жерлерде байқап көруге дайын болатын. Осы жерден [[Понсе де Леон]] [[Пуэрто-Рико]]ны бағындыруға бет алды, ал [[Диего Веласкес]] [[Куба]]ға жол тартты. [[Панама]]дағы Санта-Мария ла Антигуа дель-Дарьен, [[Америка]] материгіндегі алғашқы колонияны [[Васко Нуньес де Бальбоа]] құрды (1512). 1513 жылы Балбоа [[Панама мойнағы]]н кесіп өтіп, [[Тынық мұхит]]қа құрлықпен жеткен алғашқы еуропалық болды. Балбоа Тынық мұхитын және барлық ашық жерлерді испан тәжінің меншігі деп жариялады. Сол уақытта [[Солтүстік Африка]]дан шыққан [[берберлік қарақшылар]] [[Испания]]ның, [[Италия]]ның және [[Жерорта теңізі]] аралдарының жағалауындағы қалалары мен ауылдарына үнемі шабуылдады. Нәтижесінде Испания мен Италия жағалауларының үлкен бөліктері түгелдей дерлік халықтан айырылды. [[Алжир]]ді басқарған түрік қарақшысы [[Хайр ад-Дин Барбаросса]] жағалаудағы елдерді қатты шошытты. Тарихшы [[Роберт Дэвис]]тің айтуынша, 1-ден 1,25 миллионға дейін еуропалықтар [[Солтүстік Африка]] қарақшыларының қолына түсіп, XVI-XIX ғасырларда Солтүстік Африка мен [[Осман империясы]]ндағы [[Арабтардың құл саудасы|араб құл саудагерлері]] құлдыққа сатқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Испания тарихы]] [[Санат:Испанияның бұрынғы отарлары]] [[Санат:Отарлық империялар]] [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] 8xz7d6v2561dff027i8wetg0bl423in 3609704 3609703 2026-05-27T11:16:14Z Aldogarov 95591 3609704 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Испания империясы |өз атауы = {{lang-es|Monarquía universal española<br><small>(Monarquía hispánica /<br>Monarquía de España /<br>Monarquía española)</small>}} |статусы = [[империя]]<br>[[отарлық империя]] |құрылуы = 1492 |ыдырауы = 1976 |байрақ = Flag of Cross of Burgundy.svg |байрақ_сипаттамасы = Байрақ |елтаңбасы = Full Ornamented Royal Coat of Arms of Spain (1761-1868 and 1874-1931).svg |елтаңба_сипаттамасы = Елтаңба |ұраны = Plus Ultra «Шектен тыс» |әнұранның аты = «[[Испания әнұраны|Marcha Real]]»<br>[[File:Marcha Real (1915).ogg|100px|center]] |карта = Imperio Español (1714-1800).png |сипаттамасы = Испания империясы 18 ғасырдың екінші жартысында ең үлкен болды. |астана = [[Мадрид]] (1561—1601)<br>[[Вальядолид]] (1601—1606)<br>[[Мадрид]] (1606—1898) |тілі = [[испан тілі]] |діні = [[Католицизм]] |ақша бірлігі = [[Реал]], [[Песета]] |аумағы = 20 000 000 км² (1790 жыл) |халқы = 60 млн. (1790 жылы әлем халқының 6% -ы) |басқару_формасы = [[жеке одақ]] ([[Габсбургтар]])<br />[[абсолютті монархия]] ([[Бурбондар]]<br />[[президенттік республика]] (1873-1874)<br />[[Аралас республика|президенттік-парламенттік республика]] (1931-1939) }} '''Испан империясы''' ({{lang-es|Imperio Español}}) — Еуропа, Америка, Африка, Азия және Океаниядағы [[Испания]]ның тікелей бақылауында болған территориялар мен [[колония]]лардың жиынтығы. Испания империясы өзінің күш-қуатының ең жоғары кезеңінде дүниежүзілік тарихтағы ең ірі империялардың бірі болды. Оның құрылуы алғашқы [[Отаршылдық|отарлық империялар]]дың бірі болған [[ұлы географиялық ашылулар]] дәуірінің басталуымен байланысты. Испан империясы 15 ғасырдан бастап (африкалық иеліктер жағдайында) 20 ғасырдың соңына дейін өмір сүрді. Испания территориялары 1480 жылдардың аяғында [[католик корольдері]]нің одағымен біріктірілді: [[Арагон]] королі және [[Кастилия]] ханшайымы. Монархтар әр жерді басқаруды жалғастырғанына қарамастан, олардың сыртқы саясаты ортақ болды. 1492 жылы олар Гранадады басып алып, Пиреней түбегіндегі Маврондарға қарсы ''[[реконкиста]]ны'' аяқтады. [[Гранада]], яғни бұрынғы [[Гранада эмираты]]ның территориясының Кастилия тәжіне кіруі Испания екі патшалыққа бөлінгеніне қарамастан испан жерлерін біріктіруді аяқтады. Сол жылы [[Христофор Колумб]] Атлант мұхиты арқылы батысқа қарай алғашқы [[Американың ашылуы|испан барлау экспедициясы]]н өткізіп, [[жаңа әлем]]ді еуропалықтарға ашты және сол жерде Испанияның алғашқы шетелдегі колонияларын құрды. Осы сәттен бастап [[Батыс жарты шар]] [[Американы испандық отарлау|испандық барлау мен отарлау]]дың басты нысанасына айналды. XVI ғасырда испандықтар Кариб теңізінің аралдарында қоныстар орнатты, ал [[конкистадор]]лар Американың материктегі сәйкесінше Ацтектер мен инктердың империялары сияқты мемлекеттерді жойып, жергілікті халықтар арасындағы қарама-қайшылықтарды пайдаланып, қолданды. жоғары әскери технологиялар. Кейінгі экспедициялар империяны қазіргі [[Канада]]дан [[Оңтүстік Америка]]ның оңтүстік шетіне дейін, оның ішінде [[Фолкленд аралдары]] немесе ''Мальвин'' аралдарын кеңейтті. 1519 жылы [[Фернанд Магеллан]] бастаған және [[Хуан Себастьян Элкано]] 1522 жылы аяқтаған әлем бойынша алғашқы саяхаты Колумбтың сәтсіздікке ұшырауына, яғни Азияға батыс жолына жетуге бағытталған және нәтижесінде [[Испандық Шығыс-Үндістан|Қиыр Шығыс]]ты Испанияның ықпал ету аймағына қосқан. Колониялар [[Гуам]]да, [[Филиппин]]де және жақын аралдарда құрылды. Сигло-де-Оро кезінде Испания империясының құрамына Нидерланды, Люксембург, [[Бельгия]], [[Италия]]ның едәуір бөлігі, [[Германия]] мен [[Франция]]дағы жерлер, Африка, Азия және [[Океания]]дағы колониялар, сондай-ақ Америкадағы ірі территориялар кірді. XVII ғасырда Испания осындай көлемдегі империяны бақылап отырды, ал оның бөліктері бір-бірінен соншалықты алыс болды, оған бұрын ешкім қол жеткізе алмады<ref>[[Моңғол империясы]]ның аумағы кеңірек болды, бірақ толығымен Еуразияда болды</ref>. XVI ғасырдың аяғы мен XVII ғасырдың басында Терра аустралиусты іздеуге экспедициялар жасалды, оның барысында Тынық мұхитындағы бірқатар архипелагтар мен аралдар, соның ішінде [[Питкэрн]], [[Маркас аралдары]], [[Тувалу]], [[Вануату]], [[Соломон аралдары]] және [[Жаңа Гвинея]], олар испан тәжінің меншігі деп жарияланды, бірақ онымен сәтті колонияланбаған. Испанияның көптеген еуропалық иеліктері 1713 жылғы [[испан мұрагері үшін соғысы]]нан кейін жоғалған, бірақ Испания өзінің теңіздегі территорияларын сақтап қалды. 1741 жылы [[Картахена]]да (қазіргі [[Колумбия]]) [[Ұлыбритания]]ны жеңген маңызды жеңіс Америкадағы испан гегемониясын 19 ғасырға дейін кеңейтті. 18 ғасырдың аяғында Тынық мұхитындағы испан экспедициялары Канада мен [[Аляска]] жағалауларына жетіп, [[Ванкувер]] аралында елді мекен құрып, бірнеше архипелагтар мен мұздықтарды ашты. 1808 жылы Наполеон Бонапарттың әскерлері Испанияны француздардың жаулап алуы Испанияның колонияларының метрополиядан үзілуіне әкеліп соқтырды, ал 1810-1825 жылдардағы тәуелсіздік қозғалысы бірқатар жаңа тәуелсіз испандықтардың пайда болуына әкелді -Оңтүстік және Орталық Америкадағы Америка республикалары. [[Куба]], [[Пуэрто-Рико]] және Испанияның Шығыс Үндістанын қоса алғанда, 400 жылдық Испания империясының қалдықтары 19 ғасырдың аяғына дейін испан-американдық соғыстан кейін бұл территориялардың көп бөлігі АҚШ-қа қосылған кезде испандықтардың бақылауында болды. Қалған Тынық мұхит аралдары Германияға 1899 жылы сатылды. 20 ғасырдың басында Испания Африкада тек Испания Гвинеясын, Испания Сахарасын және Испанияның Мароккосын ғана ұстады. Испания 1956 жылы Мароккодан кетіп, 1968 жылы [[Экваторлық Гвинея]]ға тәуелсіздік берді. Испания 1976 жылы Испания Сахарасынан шыққан кезде бұл колония бірден Марокко мен Мавритания, содан кейін 1980 жылы - [[БҰҰ]] шешімімен техникалық жағынан болса да, толықтай Марокконы қосып алды, бұл аумақ Испания әкімшілігінің бақылауында қалады. Бүгінгі күні Испанияда тек Канар аралдары және Солтүстік Африка жағалауында Испанияның әкімшілік бөліктері болып табылатын Сеута мен Мелилла атты екі анклав бар. == Анықтаманы қолдану == Пиреней түбегінің жерлері [[Ежелгі Рим]] кезінде ''Hispania'' атауын алды және кейіннен төрт патшалыққа бөлінді: [[Кастилия]], [[Арагон]], [[Наварра]] және [[Португалия]]. [[Католиктік корольдер]] кезінде Кастилианның (оған Наварраны қосқан) және Арагон тәждерінің арасындағы династикалық одақ 18 ғасырдың басына дейін өмір сүрген, Испания монархиясы немесе империясы деп аталатын саяси жүйені тудырды: Испания патшалары өздерінің билігін біртұтас түрде барлық аумақтарда жергілікті басқару жүйесі арқылы басқарды, дегенмен олардың патшалық билігінің әсер ету күші империяның әртүрлі бөліктерінде өзгеріп отырды, сонымен бірге әрбір иелік өзінің иелігінде болды өзінің жергілікті әкімшілігі және өзінің заңдары. Мемлекеттің бірлігі оның біртектілігін білдірмеді. 1580-1640 жж. «[[Әулеттік одақ]]» алған атауына қарамастан, саяси позиция бойынша саяси құрылымның бұл формасы Португалия империясын өзінің әкімшілік аппараты басқарды ма және өз территориясына иелік етті ме деген ғалымдардың пікір таласына себеп болды немесе басқа Патшалықтар мен басқа да иеліктерді Испан Хабсбургтері қалай басқарғаны туралы пікірталастарының себебі болып табылады. Осыған қарамастан, кейбір тарихшылар кейде Португалияны испан монархиясының құрамына кірген корольдік деп санайды; ал басқалары [[Португал империясы|Португал]] мен Испан империясының арасындағы айырмашылықты анық көрсетеді. Испания империясының құрамына Америка, Азия, Океания және Африка елдеріндегі испанның шет елдердегі колониялары кірді, ал тарихшылар Еуропаның қандай территорияларын империя иелігіне жатқызу керек деген пікірлер әртүрлі. Мысалы, Габсбург Нидерланды, әдетте, Испания губернаторлары басқаратын және испан әскерлерімен қорғалған Испания королінің иелігінің бөлігі болып саналады. Алайда, британдық тарихшы Генри Камен сияқты авторлар бұл территориялар Испания мемлекетіне толық интеграцияланбаған және Габсбург иеліктерінің дербес бөліктері деп санайды. Кейбір тарихшылар Карл I немесе [[Филипп II (Испания_королі))|Филипп II]] династиялық мұрагері туралы айтқан кезде «Габсбург империясы» мен «Испан империясы» терминдерін бір-бірінің орнына қолданады. == Империяның басталуы (1402-1521) == [[Кастилияның Энрике III]] (1390-1406) [[Нормандия|Норман]] дворяны [[Жан де Бетанкур]]мен феодалдық келісім (1402) жасау арқылы Канар аралдарын отарлауды бастады. [[Гуанчтар]] мекендейтін Канар аралдарын жаулап алу Кастилия әскерлерінің ұзақ және қанды соғыстағы жеңісімен және [[Гран Канария]] (1478-1483), [[Ла Пальма]] (1492-1493) және [[Тенерифе]] (1494-1496) аралдарын басып алумен аяқталды. Reyes Católicos Арагондық Фердинанд II мен Кастилиядағы Изабелла І-нің үйленуі тәждердің одақтастығына алып келді, олардың әрқайсысында өзіндік басқару аппараты болды. Генри Кейменнің пікірінше, бірнеше ғасырлық одақтан кейін ғана бұл бөлек патшалықтар толықтай біртұтас мемлекетке айналды. [[1492 жыл]]ы Испания түбектегі соңғы мұсылман мемлекеті — [[Гранада әмірлігі]]н жаулап алды. Колумб өзінің алғашқы саяхаты кезінде (1492) еуропалықтарға бұрын белгісіз [[Америка|континент]] тауып, оны [[Американы испандық отарлау|отарлай]] бастады. Кастилия [[ұлы географиялық ашылулар]] дәуіріне енгізіліп, Ост-Индия оның ықпал аймағына түсті. Бұл жерлерге испандықтардың талаптары папалық бұқа Inter caetera (1493) арқылы расталды және Тордесильяс келісімімен қамтамасыз етілді (1494), [[Рим Папасы]] әлемді Испания мен Португалия арасындағы екі жарты шарға бөлді. Осылайша, Испания [[Жаңа Дүние]]де [[Аляска]]дан [[Горн мүйісі]]не дейінгі колонияларды ([[Бразилия]]дан басқа), сондай-ақ [[Азия]]ның ең шығыс аудандарын басып алуға ерекше «құқықтарға» ие болды. Испания империясы [[Жаңа Дүние]]дегі тез отарлық экспансияның және Африкадағы отарлық иеліктерді жаулап алудың нәтижесінде пайда болды: [[Кастилия]] [[Мелилья]]ны (1497), [[Мерс эль-Кебир]]ді (1505) және көршілес [[Оран]]ды (1509) басып алды. Испан экспансиясы мен отарлауы ел экономикасына айтарлықтай әсер етіп, ұлттық беделін арттырып, [[католицизм]]нің жаңа әлемде таралуына ықпал етті. Испан патшалары [[Франция]]ға қарсы саясат жүргізді. Олардың балалары [[Португалия]], [[Англия]] және [[Габсбургтар]] корольдік отбасыларына үйленді. Испания Франция королі VIII Карлға қарсы [[Неаполь]]дегі арагондық үйді қолдап, Франция мен [[Венеция республикасы]]на қарсы Италияны бақылау үшін соғысқа кірді (1494 жылдан бастап). [[Итальяндық соғыстар|Итальян соғысы]] король Фердинандтың сыртқы саясатында басты орын алды. Осы кезден бастап [[Терция (жүйе)|испан әскері]] XVII ғасырға дейін еуропалық шайқас алаңдарында басымдыққа ие болды. Королева Изабелла қайтыс болғаннан кейін Фердинанд жалғыз монарх бола отырып (1502-1516), одан да агрессивті саясат жүргізе бастады. Ол [[Аньяделло шайқасы]]нда (1509) [[Венеция]]ға қарсы Франция жағына шықты. Бір жылдан кейін Фердинанд Франциямен болған [[Қасиетті Лига]]ға қосылды, ол өзі династиялық байланыста болған [[Неаполь Корольдігі]] мен [[Жермена де Фуа]]ға үйлену арқылы [[Наварра корольдігі]]н талап етті. Бұл соғыс онша сәтті болған жоқ. 1516 жылы Франция бітімгершілік келісімге келді. [[Милан]] Францияның бақылауына өтті, Франция Испанияның Солтүстік Наваррадағы билігін мойындады. XVI ғасырдың басында [[Гаити (арал)|Эспаньола]]ны отарлағаннан кейін испандар кеңею үшін жаңа жерлер іздей бастады. [[Гаити (арал)|Эспаньола]] өте жақсы жұмыс істемейтін, ал оның жаңа тұрғындары өз бақыттарын жаңа жерлерде байқап көруге дайын болатын. Осы жерден [[Понсе де Леон]] [[Пуэрто-Рико]]ны бағындыруға бет алды, ал [[Диего Веласкес]] [[Куба]]ға жол тартты. [[Панама]]дағы Санта-Мария ла Антигуа дель-Дарьен, [[Америка]] материгіндегі алғашқы колонияны [[Васко Нуньес де Бальбоа]] құрды (1512). 1513 жылы Балбоа [[Панама мойнағы]]н кесіп өтіп, [[Тынық мұхит]]қа құрлықпен жеткен алғашқы еуропалық болды. Балбоа Тынық мұхитын және барлық ашық жерлерді испан тәжінің меншігі деп жариялады. Сол уақытта [[Солтүстік Африка]]дан шыққан [[берберлік қарақшылар]] [[Испания]]ның, [[Италия]]ның және [[Жерорта теңізі]] аралдарының жағалауындағы қалалары мен ауылдарына үнемі шабуылдады. Нәтижесінде Испания мен Италия жағалауларының үлкен бөліктері түгелдей дерлік халықтан айырылды. [[Алжир]]ді басқарған түрік қарақшысы [[Хайр ад-Дин Барбаросса]] жағалаудағы елдерді қатты шошытты. Тарихшы [[Роберт Дэвис]]тің айтуынша, 1-ден 1,25 миллионға дейін еуропалықтар [[Солтүстік Африка]] қарақшыларының қолына түсіп, XVI-XIX ғасырларда Солтүстік Африка мен [[Осман империясы]]ндағы [[Арабтардың құл саудасы|араб құл саудагерлері]] құлдыққа сатқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Испания тарихы]] [[Санат:Испанияның бұрынғы отарлары]] [[Санат:Отарлық империялар]] [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] 2b54s6epd2kxmjafywm4mqeazgqti54 0 661140 3609560 2870722 2026-05-27T09:08:05Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Micheledougherty_ras_10apr2015.jpg]]» деген «[[:File:Michele_Dougherty_ras_10apr2015.jpg]]» дегенмен алмастырылды. 3609560 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> {{Ғалым|Есімі=Мише́ль Ка́рен До́эрти|Шынайы есімі=Michele Karen Dougherty|Суреті=Michele Dougherty ras 10apr2015.jpg|Туған күні=1962|Туған жері=[[ОАР]]|Ғылыми аясы=[[Ғарыш|ғарыштық]] [[физика]]|Жұмыс орны=[[Лондон]] [[Империя|империялық]] [[Колледж|колледжі]]|Альма-матер=Квазулу-Натал ([[ОАР]]) провинция [[Университет|университеті]]|Марапаттары=Хьюз медалі ([[2008]]) Корольдік [[Астрономия|астрономиялық]] [[Қоғам|қоғамның]] [[алтын]] [[Медаль|медалі]] ([[2017]])}} Мише́ль Ка́рен До́эрти ({{Lang-en|Michele Karen Dougherty}}, [[1962]] ж.т.) — Лондон императорлық колледжінің ғарыштық физика профессоры. Лондон Корольдік қоғамының мүшесі<ref>[https://enewsletter.ukzn.ac.za/Story.aspx?id=90&storyid=1095 UKZN ALUMNUS AWARDED FOR HER EXCELLENCE IN SCIENCE]</ref>. [[2017]] жылы Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалімен<ref>[https://www.imperial.ac.uk/news/176993/top-astronomical-prize-space-mission-leader/ Top astronomical prize for space mission leader]</ref> марапатталды. == Өмірбаяны == Мишель Каренның әкесі [[Брайан Доэрти]] Квазулу-Натал ([[ОАР]]) провинциясының университетінде профессоры болған. [[1988]] жылы Мишель сол университетте [[философия]] докторы дәрежесін алды<ref>[https://enewsletter.ukzn.ac.za/Story.aspx?id=90&storyid=1095 UKZN ALUMNUS AWARDED FOR HER EXCELLENCE IN SCIENCE]</ref>, содан кейін [[Германия|Германияға]] барып, онда бірнеше жыл бойы қолданбалы [[математика]] саласында жұмыс істеді. Кейін ол Лондонның империялық колледжінде орын алып, [[Англия|Англияға]] көшті<ref>[https://enewsletter.ukzn.ac.za/Story.aspx?id=90&storyid=1095 UKZN ALUMNUS AWARDED FOR HER EXCELLENCE IN SCIENCE]</ref>. [[1995]] жылдан бастап Корольдік [[Астрономия|астрономиялық]] [[Қоғам|қоғамның]] мүшесі болып саналады. == Мансабы == М.Доэрти — Кассини-Гюйгенс аппаратының [[Магнитометр|магнитометрлерінен]] деректерді өңдеу және қызмет көрсетумен айналысатын ғылыми топтың басшысы<ref>[https://enewsletter.ukzn.ac.za/Story.aspx?id=90&storyid=1095 UKZN ALUMNUS AWARDED FOR HER EXCELLENCE IN SCIENCE]</ref>. [[2007]] жылы Доэрти [[физика]] институтының ''Chree Medal and Prize'', ал [[2008]] жылы Хьюз медалімен марапатталды, деп хабарлайды Корольдік қоғамның сайты<ref>[https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/hughes-medal/ Hughes Medal]</ref>. [[2012]] жылы ол Халықаралық [[жоба]] — [[Сатурн|Сатурнға]] және оның спутниктеріне Кассини-Гюйгенс аппаратының [[Миссия|миссиясы]] шеңберіндегі жұмысы үшін Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. [[2017]] жылы Корольдік астрономиялық қоғамының "ғарыштық физиканың ұлттық және халықаралық қоғамына қосқан елеулі үлесі үшін" Алтын медалімен марапатталды<ref>[https://www.imperial.ac.uk/news/176993/top-astronomical-prize-space-mission-leader/ Top astronomical prize for space mission leader]</ref>. CBE ([[2018]]). Қазіргі уақытта Мишель Лондон Императорлық колледжінде оқытушылық қызметті және екі ғылыми топты (Кассини-Гюйгенс магнитометриялық тобы және [[Юпитер|Юпитерге]] Еуропалық ғарыш агенттігі мақұлдаған жаңа миссия жобасының тобы) басқаруды біріктіреді. Соңғы ғылыми топтың басталуы [[2022]] жылға жоспарланған, ал есептеулер бойынша ол [[2030]] жылы алып [[Ғаламшар|ғаламшарға]] жетуі керек<ref>[https://enewsletter.ukzn.ac.za/Story.aspx?id=90&storyid=1095 UKZN ALUMNUS AWARDED FOR HER EXCELLENCE IN SCIENCE]</ref>. == Дереккөздер == [[Санат:1962 жылы туғандар]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Философия докторлары]] [[Санат:Астрономия]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:Корольдік медаль иегерлері]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары]] 7e7fjn7ptbxa3m62zp51c17yb5xepff 0 665059 3609388 3376163 2026-05-26T14:28:58Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609388 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Registan panorama 2015.jpg|нобай|900px|оңға|Регистан]] '''Регистан''' — [[Самарқан]]ның басты тарихи алаңы. Ең атақты регистан саналатын Самарқан алаңы үш [[медресе]]ден тұратын архитектуралық ансамблімен танымал.<ref>https://qazaqtv.com/kk/programms/across-central-asia/2114-samarkannyn-kumdy-alany-registan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715145802/https://qazaqtv.com/kk/programms/across-central-asia/2114-samarkannyn-kumdy-alany-registan |date=2021-07-15 }} Регистан. Самарқанға саяхат</ref> Олар [[Ұлықбек Медресесі|Ұлықбек]], Шердор, Тіллә Қари медреселері, үшеуі де әр түрлі мезгілде тұрғызылып, өскелең ұрпаққа ата-баба мұрасы ретінде жеткізілген.<ref>https://kznews.kz/lifestyle/shygystyn-zhauhary-samarqand/ Шығыстың жауһары – Самарқанд</ref> Тарихи деректерге сүйенсек, үш медресенің екеуі [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы|Жалаңтөс баһадүр]] бұйрығымен салынады. Оның бірі Тіллә Қари болса, екіншісі – Шердор.<ref>https://ardak.kz/archives/954 Өзі билеген Самарқанда Жалаңтөс баһадүрге ескерткіш жоқ</ref> == Алаңның тарихы == Алаң 600 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеп келеді, оның кейбір ғимараттары XV ғасырдан бері өзінің бастапқы түрінде сақталған. Регистан Самарқанның ескі бөлігінің орталығында орналасқан. [[File:Registan (56183848).jpeg|солға|200px|]] «Регистан» сөзі өзбек тілінен «құм басқан жер» деп аударылады - ежелгі заманда Таяу Шығыста бұл қаланың кез-келген орталық алаңының атауы болған. Темірланның немересі болған Мирзо [[Ұлықбек]] тек билеуші ғана емес, сонымен бірге ғылыммен де айналысты. Ол өз елінің мәдениетін дамытуға бар күш-жігерін жұмсады. Сол кезден бастап Регистанның жаһандық дамуы басталды, Регистан аумағы маңызды мәдени тарихи маңызға ие болды. Онда сарбаздар сапқа тұрды және Үкіметтің жарлықтары оқылды. Сауда жәрмеңкелері үнемі өткізіліп тұратын, себебі Самарқанд сол кезде "[[Жібек жолы]]" жүйесіндегі маңызды қалалардың бірі болған. Ұлықбектің бұйрығымен XV ғасырдың басында алаңда алғашқы медресенің құрылысы басталды. XVI-XVIII ғасырлар кезеңі тек Регистанның ғана емес, бүкіл қаланың құлдырауымен сипатталады. Астананы [[Бұхара]]ға көшіргеннен кейін, ол Ұлы Жібек жолы болудан қалды — сауда керуендері басқа жолдармен жүрді, ал [[Самарқан]] қаңырап бос қалды. Зардаптарының зор болғаны соншалық, дереккөздер бойынша медреседе жабайы аңдар өмір сүрген. 20 ғасырдың басында ғана қалада белсенді қалпына келтіру жұмыстары басталды, ол 60-жылдардың ортасына дейін созылды.<ref>https://uzbekistangid.ru/mesta/ploschad-registan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715145809/https://uzbekistangid.ru/mesta/ploschad-registan |date=2021-07-15 }} Знаменитая площадь Регистан в городе Самарканд</ref> Өзбекстанның тәуелсіздік кезеңінде бұл алаң қазіргі заманғы кейпіне келтіріліп, әсемделді. Бүгінде Регистан - Самарқандтағы барлық ауқымды мерекелер, концерттер мен фестивалдердің орны. Жылына екі рет атап өтілетін басты шара - бұл халықаралық Sharq Taronalari музыкалық фестивалі.<ref>https://wikiway.com/uzbekistan/samarkand/registan/ Площадь Регистан (Registon)</ref> == Ұлықбек медресесі == Ұлықбек медресесі алаңның батыс бөлігін алып жатыр, қарама-қарсы жағында бірнеше жылдан кейін Ұлықбектің [[ханака]]сы (тұрағы) салынды. Алаңның солтүстігінде саяхатшылар мен сауда керуендерінің демалуына қызмет ететін [[Керуен сарай]] қоғамдық орны салынды. XVII ғасырдың басында соңғы екі ғимарат қараусыз қалып, қатты қирағандықтан мұнда жаңа ғимараттар тұрғызылды. [[File:Registan Ulugbek madrasah2014.JPG|thumb|оңға|250px|Ұлықбек медресесі ]] Ғимарат ұзындығы 81, ені 56 метр болатын төртбұрыштың пішініне ие. Оның әсем [[доға]]лы [[қасбет]]і еңселі [[портал]]мен көмкерілген. Ғимараттың [[қасбет]]і шығысқа қарайды. Орталық кіреберіс оюлы терезе торымен безендірілген үлкен үшкір [[арка]] түрінде жасалған. Екі бүйірлік кіреберістер бірдей контурларға ие, тек кішірейтілген өлшемдерде. Барлық үш порталдың үстінде лоджиялар орналасқан, ол арқылы Регистан алаңының керемет көрінісін тамашалауға болады. Бір кездері [[медресе]] ғимаратының төрт бұрышынан биіктігі шамамен 33 метр [[мұнара]]лар болған, осы уақытқа дейін тек Шығыс мұнаралары сақталған. Ғимараттың ішінде, оның бұрыштарында үлкен дәрісханалар (дарсханалар) орналасқан. Аула төртбұрыш түрінде (30 × 30 м) үлкен тас тақтайшалармен жабылған. Ауланың айналасында шағын бөлмелері бар екі қабатты тұрғын үйлер бар. Ғимараттың оңтүстік және солтүстік бөліктерінде орналасқан жабық [[Айуан (архитектура)|айвандар]] бұрын жазғы сыныптар ретінде қолданылған. [[Ғимарат]]ты безендіру кезінде сол кездегі барлық сәндік материалдар қолданылған - [[мозаика]], сырлы кірпіш, [[мәрмәр]] және [[майолика]] (керамикалық плиткалар). Плиткалардың ақ және көк [[Реңк]]тері [[терракота]]лық түсті кірпішпен үйлесімде шығыс өрнектерінің өзіндік ерекшелігі мен байлығын толықтай көрсетеді. Ғимараттың кіре беріс порталдары және әр бөлменің шеттері әртүрлі түсті [[мозаика]]лармен безендірілген. Сондай-ақ, негізгі кіреберіс жұлдызды аспан түріндегі жағымды өрнекті қалыптастыратын мозайкалармен безендірілген. Ғимараттың шығыс стиліндегі әшекейлермен әсем безендірілген сәулеттік формалары Ұлықбек медресесін Орта Азияның ортағасырлық сәулет өнерінің көптеген ескерткіштерімен қатар қойды.<ref>https://www.tourister.ru/world/asia/uzbekistan/city/samarqand/placeofinterest/26185 Медресе Улугбека (Ulug`bek mаdrаsas)</ref> == Шердор медресесі == Шердор медресесі 1619-1636 жылдары Регистан алаңында салынған. Бұл алаңның батыс жағында қарама-қарсы тұрған [[Ұлықбек Медресесі]]нің көшірмесі, бірақ басқа пропорцияларда. Олардың арасындағы жас айырмашылығы 200 жылды құрайды, Шердордың ауданы мен өлшемдері үлкен, бірақ әрлеу жұмыстарының сапасы жағынан төмен, бірақ өзіндік ерекше белгілері бар. [[File:Samarkand, Registan, Sher Dor Medressa (6237690265).jpg|thumb|оңға|250px|Шердор медресесі]] Сыртқы және ішкі жағынан бұл [[медресе]] сырлы кірпіштің жарқын әшекейлерімен безендірілген, қабырғалары мен мұнаралары түрлі-түсті өрнектері бар [[мозаика]]лармен және араб тіліндегі құраннан алынған үзінділермен безендірілген. Алайда, ғалымдар, тарихшылар мен қалпына келтірушілер Шердор медресесінің бастапқы келбетін қалпына келтіруге тырысса да, әрлеудің бір бөлігі қалпына келтірілмеді. Сәулет өнері бойынша медресе Ұлықбек медресесін іс жүзінде қайталайды, яғни шаршы пішінді ішкі ауласы бар, шәкірттеріне арналған худжралар және сабақтарға арналған екі [[дәрісхана]] бар. Оның құрылысы кезінде, XVII ғасырда медресені ең заманауи деп санауға болады: құрылыс кезінде сол жылдардағы ең жаңа сәулет жаңалықтары қолданылды. Шердор медресесі өзінің тарихында бірнеше рет қалпына келтірілді, ең үлкен жұмыстарды ХХ ғасырдың басында кеңес сәулетшілері жүргізді, олардың бірі әлемге әйгілі В.Г.Шухов болды. Бүгінгі таңда Самарқан сәулетінің бұл ескерткіші қаланың басты көрікті жерлерінің бірі болып табылады. Ал 2001 жылы Шердор медресесі ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.<ref>https://www.advantour.com/rus/uzbekistan/samarkand/sher-dor.htm Медресе Шер-Дор, Самарканд</ref> == Тіллә Қари медресесі == Тіллә Қари медресесі 1646-1660 жылдары Ұлықбек заманынан қалған ескі [[керуен сарай]] орнында салынған. Ялангтуша би Баходур [[медресе]] өзінің қасбетімен Регистан алаңын тұйықтап, сонымен қатар [[мешіт]] ғимараттың өзінде орналасып, сонда шәкірттері медреседен шықпай-ақ намаз оқи алатындай етіп салуды жоспарлаған болатын. [[File:Registan Tillya-Kari madrasah2014.JPG|thumb|оңға|250px|Тіллә Қари медресесі]] Ғимараттың негізгі [[қасбет]]і алаңға қарайды және іс жүзінде [[портал]]дан және екі қабатты хужалардан және бұрыштық [[мұнара]]лардан тұратын екі қанаттан тұрады. Аула төртбұрышты, барлық жағынан галереялармен және тұрғын қабаттармен қоршалған. Бұл медресе "алтынмен қапталған" деп аталуы кездейсоқ емес, шын мәнінде қабырғалар мен аркалар мұнда дәстүрлі кескіндеме мен мозаикалық ою-өрнекпен ғана емес, сонымен қатар мол алтынмен де көмкерілген. Арнайы намаз орны [[михраб]] және имам орны [[мінбер]] кезінде алтын жалатумен жабылған болатын. Алайда, 19 ғасырдың басында Самарқанда қатты жер сілкінісі болып, медресенің басты порталын қиратты. 1918 жылы Самарқандта Кеңес өкіметі орнағаннан кейін медресенің діни мектептер ретіндегі қызметі тоқтатылды. Бір жылдан кейін сауда нүктелері бұзылды. Алайда, Кеңес өкіметі Регистан алаңының керемет ескерткіштерін қалпына келтіруге көп күш пен қаражат жұмсады: барлық үш медресе қирандылардан тазаланып, іс жүзінде қалпына келтірілді. ХХ ғасырдың 20-жылдарында басталған қалпына келтіру жұмыстары Кеңес Одағы ыдырағанға дейін аяқталды.<ref>http://arx.novosibdom.ru/node/1624 Площадь Регистан в Самарканде: Медресе Улугбека. Шер-Дор. Тилля-Кари</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Самарқан сәулеті]] [[Санат:Өзбекстан мәдениеті]] 3qrku5izav7tp9k8jwomkjbq70mrp7r 0 665644 3609578 3519351 2026-05-27T10:16:35Z 1nter pares 146705 3609578 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Лев Анатольевич Владимирский |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 27.09.1903 |туған жері = {{туғанжері|Гурьев|Атырауда}} |қайтыс болған күні = 7.09.1973 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[КСРО]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{USSR}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = Кеңес Одағы флотының адмиралы |әскер түрі = |басқарды = Қара теңіз флоты |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |марапаттары = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ленин ордені}} {{!!}} {{Ленин ордені}} {{!!}} {{Қызыл Ту ордені}} {{!!}} {{Қызыл Ту ордені}} {{!}}- {{!}} {{Қызыл Ту ордені}} {{!!}} {{II дәрежелі Суворов ордені}} {{!!}} {{II дәрежелі Ушаков ордені}} {{!!}} {{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}} {{!}}- {{!}} {{Одессаны қорғағаны үшін медалі}} {{!!}} {{Севастопольді қорғағаны үшін медалі}} {{!!}} {{Кавказды қорғағаны үшін медалі}} {{!!}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{!}}- {{!}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} {{!!}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} {{!!}} {{КСРО Қарулы Күштеріне 40 жыл медалі}} {{!!}} {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} {{!}}- {{!}} {{Ленинградтың 250 жылдық естелік медалі}} {{!!}} {{Қытай-кеңестік достық медалі}} {{!}}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Лев Анатольевич Владимирский''' (27 қыркүйек [[1903 жыл]], [[Гурьев|Атырау]] - 7 қыркүйек [[1973 жыл]], [[Мәскеу]]) — Қазақстаннан шыққан алғашқы флот [[Адмирал|адмиралы]]. == Өмірбаяны == 1903 жылы Гурьев қаласында мектеп мұғалімі және акушер отбасында дүниеге келген. 1921 жылы Орта Азия мемлекеттік университетінің әскери факультетіне оқуға түседі. 1922 жылдың шілдесінде Петроградтағы М.Фрунзе атындағы Жоғары әскери-теңіз училищесіне ауысты. Осы оқу орнын 1925 жылы аяқтағаннан соң, соғыс-теңіз флоты командалық құрамының арнайы курсында 2 жыл бойы білім жетілдірген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін әскери-теңіз флотында тәжірибе жинақтай алған.<ref>[https://egemen.kz/article/2991-alghashqy-admiral Алғашқы Адмирал]</ref> Соғыс басталған сәтте [[Қара теңіз]] флотын басқарып, Севастополь, Одесса қалаларын азат етуге кеңес теңізшілерін жұмылдыруда ерекше батылдық пен батырлық танытады. 1941 жылғы қыркүйекте Георгиевка мүйісіне десант түсіруге басшылық еткен. Ал 1944 жылы Выборг операциясына қатысқан. Соғыс жылдарында Қара теңіз және [[Балтық теңізі]] флоттарына қолбасшылық жасаған. 1947 жылдан КСРО Қарулы Күштерінің әскери-теңіз флоты жөніндегі басшылық лауазымдарды атқарса, 1952 жылдан ғылыми-педагогикалық жұмыстармен айналысыпты. Бірнеше рет мұхит зерттеу экспедицияларына жетекшілік еткен. Тек 67 жасында ғана отставкаға шығып, 1973 жылы өмірден өтіпті. == Марапаттары мен атақтары == Әскери теңіз операцияларына, жалпы кеңес дәуіріндегі әскери-теңіз флотындағы 49 жылдық жұмыс өтілінде көрсеткен ерлігі, ерен еңбегі үшін екі мәрте Ленин, үш рет жауынгерлік Қызыл Ту, ІІ-дәрежелі Суворов, ІІ-дәрежелі Ушаков ордендерімен наградталғаны куә болатындай. Қазір [[Атырау]] қаласында адмирал атымен бір көше аталады. Атырау облыстық тарихи-өлкетану мұражайындағы “1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы” залында флот адмиралы Лев Владимирскийдің әскери киімі мен куәлігі ғана жәдігер ретінде сақталып тұр. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} c81ofyf4p5uam6yc7en2eyao8pgfjzn 0 666014 3609636 3364463 2026-05-27T10:44:00Z 1nter pares 146705 3609636 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|Қазақша есімі=Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Ту2=Flag of Tatarstan.svg|Басқаруын аяқтады_2=25 наурыз 2010 жыл|Басқара бастады_2=10 шілде 1998 жыл|Ізбасары_2=[[Ильдар Шавкатұлы Халиков|Ильдар Халиков]]|Ізашары_2=[[Фәрид Хәйруллаұлы Мұхаммедшін|Фәрид Мұхаммедшін]]|Commons=Rustam Minnikhanov|Азаматтығы={{USSR}} <br />{{RUS}}|Ізашары=[[Минтимер Шәрипұлы Шәймиев|Минтимер Шәймиев]]|Ғылыми дәрежесі=[[Ғылым докторы|Экономика ғылымдарының докторы]]<br>(2001)|Сайты=[http://president.tatarstan.ru/ Президент РТ]|Президент=[[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведев]]</small><br />[[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]|Ту2_2=Flag of Tatarstan.svg|Ту_2=Coat of arms of Tatarstan.svg|Титулы_2=Татарстан Республикасының Премьер-Министрі|түс=мемлекет басшысы|Білімі=[[Қазан мемлекеттік аграрлық университеті|Қазан ауыл шаруашылығы институты]]|Туған күні=01.03.1957|Туған жері=[[Жана Арыш]], [[Татар Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы|Татар АКСР]], [[КСРО]]|Жұбайы=Гүлсина Ахатқызы Миңнеханова|Әкесі=Нұрғали Миңнеханұлы Миңнеханов|Діні=[[Ислам]] ([[сүннет]])|Партиясы=[[Біріккен Ресей]]|Басқара бастады=[[25 наурыз]] [[2010 жыл]]<br> <small> (м.а. 25 наурыз – 18 қыркүйек 2015)</small>|Ту=Standard for Tatarstan.svg|Титулы=[[Татарстан]]ның 2–ші Президенті|Сурет ені=250|Суреті=Rustam Minnikhanov official photo 06 (cropped).jpg|Шынайы есімі={{lang-tt|Рөстәм Нургали улы Миңнеханов}}}} '''Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов''' ([[Татар тілі|татар.]] ''Рөстәм Нургали улы Миңнеханов;'' [[1 наурыз]] [[1957 жыл]], [[Жаңа Арыш]]) — татар-ресейлік саясаткері, екінші – Татарстан президенті 2010 жылғы 25 наурыздан бастап (2015 жылғы 25 наурыздан 18 қыркүйекке дейін Татарстан президентінің міндетін уақытша атқарушы). Сондай-ақ "[[Татнефть]]" Директорлар кеңесінің төрағасы. Қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды мемлекеттік басқару функциясына белсенді енгізудің жақтаушысы болып табылады.<ref>[https://president.tatarstan.ru/pub/view/11342 Бірінші тұлғадан]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''<small>Өтініш беру күні: 10 қазан 2010. 2016 жылдың 27 қазанында мұрағатталған.</small>''(Орыс/Татар/Ағылшын тілінде)</ref> == Өмірбаяны == 1957 жылы 1 наурызда Татар АКСР, Рыбно-Слободск ауданы, Жаңа Арыш ауылында дүниеге келген. Әкесі Нұрғали Миңнеханов (1930 – 2001), 1980 – 1990 жылдары Сабинск леспромхозының директоры болған. 1978 жылы Қазан ауылшаруашылық институтын бітірді, ауылшаруашылығын механикаландыру, «инженер-механик» біліктілігі. 1978 – 1980 жылдары – "Сельхозтехника" Саба аудандық бірлестігінің инженер-диагностигі. 1980 – 1983 жылдары – Саба орман шаруашылығында аға энергетик, бас энергетик. 1986 жылы – Мәскеу кеңес сауда институтының қазан филиалын "тауартану және азық-түлік тауарларының саудасын ұйымдастыру" мамандығы бойынша бітірді, біліктілігі "жоғары тауартанушы" ((қазіргі ЖПУ). Г.В. Плеханова). 2001 жылы экономика бойынша докторлық диссертация қорғады (экономика ғылымдарының докторы). === Мемлекеттік қызмет === 1983 – 1985 жылдары – [[Саба ауданы|Саба ауданының]] басқарма төрағасының орынбасары. 1985 – 1990 жылдары – [[Арша ауданы|Арша ауданының]] басқарма төрағасы. 1990 – 1992 жылдары – Арша аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1992 – 1993 жылдары – Арша ауданы әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары. 1993 – 1996 жылдары – [[Биіктау ауданы]] әкімшілігінің басшысы. === Татарстан үкіметінде === 1996 – 1998 жылдары – Татарстан Республикасының Қаржы министрі. 1998 жылы Татарстан Республикасының үкіметін басқарды. 1999 жылдың маусымында премьер-министр ретінде "Татнефть"ашық акционерлік қоғамының Директорлар кеңесінің төрағасы болып сайланды. 2001 жылдың мамырында ол [[Минтимер Шәрипұлы Шәймиев|Минтимер Шәймиев]] Татарстан президенті лауазымына қайта сайланғаннан кейін құрылған республика үкіметін тағы да басқарды. 2005 жылғы 29 сәуірде Татарстан Республикасы Мемлекеттік кеңесінің қаулысымен Татарстан Республикасының премьер-министрі болып қайта бекітілді. === Татарстан Республикасының Президенті === 2010 жылғы 22 қаңтарда Ресей президенті [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведев]] Минтимер Шәймиевтің өзін-өзі бас тартқаннан кейін Татарстан Республикасының Мемлекеттік Кеңесіне Татарстан Республикасының Президенті Рүстем Миңнехановқа Татарстан Республикасының қазіргі премьер-министрі өкілеттігін беруді ұсынатынын мәлімдеді. 2010 жылдың 28 қаңтарында Миңнехановтың кандидатурасын Татарстан Республикасы Мемлекеттік кеңесінің қарауына енгізу туралы жарияланды. 2010 жылғы 29 қаңтарда Татарстан Республикасы Мемлекеттік Кеңесінің Президиумы Миңнехановқа Татарстан Республикасының Президенті өкілеттігін беру туралы мәселені 2010 жылғы 4 ақпанда қарауды тағайындады. 2010 жылғы 4 ақпанда Татарстан Республикасының Мемлекеттік Кеңесі Миңнехановтың Татарстан Президенті лауазымына кандидатурасын бірауыздан бекітті.<ref>[http://www.business-gazeta.ru/article/20224/6/ Татарстан Республикасының Мемлекеттік Кеңесі Миннихановтың Татарстан президенті лауазымына кандидатурасына бірауыздан дауыс берді.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612184802/https://www.business-gazeta.ru/article/20224/6 |date=2018-06-12 }}(Орысша)</ref> Рүстем Миңнехановтың Республика Президенті қызметіне кірісу рәсімі 25 Наурызда – Минтимер Шәймиевтің өкілеттігі аяқталған күні өтті.<ref>[http://chelny-week.ru/2010/02/vlast-peremenilas-2/ ҚУАТ ӨЗГЕРДІ! — Жаңа апта. 2010 жылғы 5 ақпандағы № 6 (165) қорытынды (аптаның оқиғалары).] (Орысша)</ref> [[Сурет:2010 inauguration of Rustam Minnikhanov 14.jpg|солға|нобай|345x345 нүкте|Татарстан Республикасының Президенті Рүстем Миңнехановтың қызметке кірісу рәсімі (2010).]] 2010 жылғы 25 Наурызда Рүстем Миңнеханов ант беріп, ресми түрде Татарстан Республикасының Президенті қызметіне кірісті. 2010 жылғы 16 маусымнан 18 желтоқсанға дейін, 2017 жылғы 26 мамырдан 22 қарашаға дейін және 2020 жылғы 21 желтоқсаннан бастап – [[Ресей Федерациясы Мемлекеттік Кеңесі Төралқасының мүшесі.]] 24 жылғы 2015 наурызда Ресей президенті Владимир Путин Миңнехановқа қыркүйек айында бір дауыс беру күні күтілетін келесі сайлауда сайланғанға дейін республика басшысы міндетін атқаруды ұсынды. 2015 жылғы 13 қыркүйекте өткен Татарстан президенті сайлауында Миңнеханов 94,4% дауыс жинады. 18 қыркүйекте ол екінші мерзімге қызметке кірісті. 20 жылдың 2020 мамырында Ресей президенті Владимир Путин Рүстем Миңнехановтың аймақ басшысы лауазымына қайта сайлану ниетін қолдады. Сайлау 2020 жылдың қыркүйегіне жоспарланған. <blockquote style="border: 1px solid grey; padding: 0.5em 0.8em; width:60%">"Сіздің өкілеттіктеріңізге қатысты: иә, мен олардың мерзімі аяқталғанын білемін, бірақ сіз бірнеше минут бұрын Татарстан бізде федерацияның барлық субъектілері арасында көшбасшы болып табылатындығын және бұл іс жүзінде солай екенін айттыңыз. Бірақ мұның бәрі сіздің Республика басшылығындағы жұмысыңыздың нәтижесінде қол жеткізілді. Сондықтан мен сіздің келесі мерзімге Республика басшысы лауазымына кандидат ретінде ұсынылуыңызды қолдаймын", - деді президент (''Владимир Путин'').</blockquote> [[Сурет:2011-05-28 Владимир Путин, Рустам Минниханов.jpeg|нобай|340x340 нүкте|Ресей Федерациясы Үкіметінің төрағасы Владимир Путин Татарстан республикасының басшысы Р. Н. Миңнехановпен жұмыс кездесуін өткізді (2011).]] [[2020 жылғы қыркүйектегі бірыңғай дауыс беру күні]] барысында Татарстан Республикасының басшысын сайлауда Рүстем Миңнеханов тіркелген сайлаушылардың жалпы санының 78,78% келген кезде 83,27% дауыс жинап, барлық қарсыластарынан озып, жеңіске жетіп, аймақ басшысы лауазымында жұмысын жалғастырды.<ref>[https://eadaily.com/ru/news/2020/09/16/itogi-vyborov-v-tatarstane-pobeda-minnihanova-ravnenie-na-turkmeniyu Татарстандағы сайлау нәтижелері: Миңнехановтың жеңісі, Түркіменстанға теңеу.] ''<small>EADaily. Өтініш беру күні: 21 қыркүйек 2020.</small>''(Орысша)</ref> == Меншік және кірістер == Рүстем Миңнехановтың 2011 жылғы ресми отбасылық табысы 11 млн рубльді құрады. Миңнехановтың отбасына жалпы ауданы 564 м² және 21,9 акр жер жылжымайтын мүлік тиесілі. 2010 жылы Президенттің отбасылық кірісі 15,5 миллион рубльді құрады.<ref>[https://www.vedomosti.ru/special/incomes-governors-201.. Ресейлік шенеуніктер қанша ақша табады.] ''<small>Жүгінген күні: 25 желтоқсан 2012.</small>''(Орысша)</ref> 2016 жылдың қорытындысы бойынша, 2,358 млрд рубль сомасымен «[[Forbes]]<nowiki/>» журналының "Қуат және ақша" мемлекеттік қызметшілердің кірістер рейтингісінде үшінші орынға ие болды.<ref>[https://www.forbes.ru/profile/346407-rustam-minnihanov Рейтинг "Қуат және ақша. Мемлекеттік қызметшілердің кірістер рейтингі 2017 — Рүстем Миңнеханов]</ref> 2018 жылдың мамыр айында жарияланған декларацияға сәйкес, 2017 жылы Миңнехановтар жұбының жалпы табысы 145 миллион рубльді құрады.<ref>[https://ria.ru/20180503/1519811215.html Чета Миннихановых заработала в 2017 году более 145 миллионов рублей] — ria.ru (Орысша)</ref> == Отбасы == '''Жұбайы''' – Гүлсина Ахатқызы Миңнеханова (туған. 1969)<ref>[http://www.business-gazeta.ru/article/45329/12/ Гүлсина Миңнеханова Қазанға архитектуралық -косметикалық сыйлық жасады.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180707033913/https://www.business-gazeta.ru/article/45329/12 |date=2018-07-07 }}(Орысша)</ref>. Ол "Luciano Beauty Studio" элиталық Қазан сұлулық салонына ие. 2010 жылы алынған 8,1 миллион рубль табысымен Гүлсина Миңнеханова губернаторлардың ең бай он әйелінің қатарына кірді.<ref>Школин А., Затейчук М. [https://republic.ru/posts/l/731871 Губернаторлардың ең бай 10 әйелі.] ''<small>Slon.ru (19 қаңтар 2012 ж.). Тексерілді 17 желтоқсан 2012 ж. Мұрағатталған 19 желтоқсан 2012 ж.</small>'' (Орысша)</ref> "[[Forbes]]" жариялаған 2016 жылдың қорытындысы бойынша табысы 2,351 млрд рубль болатын ресейлік шенеуніктердің ең бай әйелдерінің рейтингін басқарды.<ref>[https://www.bbc.com/russian/news-41074437 Татарстан басшысының әйелі ресейлік шенеуніктердің барлық әйелдерінен бай.](Орысша)</ref> '''Ұлдары:''' Ирек (04.03.1989–17.11.2013, Қазанда ұшақ апатынан қайтыс болған) және Ескендір (туған. 2008). 2013 жылдың 17 желтоқсанында Ирек Миннихановтың жесірі Антония Гишар Рүстем Нұрғалиұлының немере дүниеге келді.<ref>[https://kazan.aif.ru/society/details/1068232 Татарстан басшысы Рүстем Миңнехановтың немересі туыды.](Орысша)</ref> '''Екі ағасы бар:''' [[Рифкат Нұрғалиұлы Миңнеханов]] (1955) [[Рәис Нұрғалиұлы Миңнеханов]] (1961) 2014 жылдың қаңтарында Рифкат Татарстан Республикасының "Жол қозғалысы қауіпсіздігі" мемлекеттік мекемесінің басшысы<ref>[https://gbubdd.tatarstan.ru/rukovodstvo-uchrezhdeniya-4251609.htm Мекеме басшылығы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210424022333/https://gbubdd.tatarstan.ru/rukovodstvo-uchrezhdeniya-4251609.htm |date=2021-04-24 }} Мемлекеттік бюджеттік мекеме. <small>''Өтініш беру күні: 15 қараша 2020.''</small> (Орысша)</ref>, Рәис – Татарстан Республикасының "Сабин муниципалды ауданы" муниципалитетінің басшысы.<ref>[https://saby.tatarstan.ru/administer/glava.htm Саба муниципалды ауданының басшысы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421030042/https://saby.tatarstan.ru/administer/glava.htm |date=2021-04-21 }}(Орысша)</ref> == Сын == 2020 жылдың ақпанында [[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальный]]<nowiki/>дың Қазандағы штаб-пәтері Миңнеханов қызметтік сапарлар үшін құны 3 миллиард рубль болатын [[Dassault Falcon|Falcon]] 8X бизнес -ұшағын пайдаланады деп мәлімдеген тергеуді жариялады, оған қызмет көрсету жылына 175 миллион рубльге бағаланды. Штаб Миннихановтың кеңсесіне ұшақтың иесі және оған қызмет көрсетуге ақша көзі туралы сұрау жіберді.<ref>[https://www.dw.com/ru/%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B1-%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%BB-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D1%83-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0/a-52367599 Навальныйдың Қазандағы штаб -пәтері Татарстан президентіне ұшақ тапты] | DW | ''<small>13.02.2020 ж. DW.COM. Емдеу мерзімі: 2020 жылдың 16 ақпаны.</small>'' ''Deutsche Welle (www.dw.com).'' </ref> 2020 жылдың қыркүйегінде сол штаб миллиардтаған рубль болатын сыбайлас жемқорлықтың оннан астам мысалын егжей -тегжейлі сипаттайтын кезекті тергеуді жариялады.<ref>[https://www.znak.com/2020-09-09/fbk_nashel_u_semi_glavy_tatarstana_nedvizhimost_na_neskolko_milliardov_rubley ФБК Татарстан басшысының отбасынан бірнеше миллиард рубльге жылжымайтын мүлік тапты.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210808145429/https://www.znak.com/2020-09-09/fbk_nashel_u_semi_glavy_tatarstana_nedvizhimost_na_neskolko_milliardov_rubley |date=2021-08-08 }} <small>''www.znak.com. өтініш беру күні: 27 Қыркүйек 2020.''</small>(Орысша)</ref> == Дереккөздер == [[Санат:Татарстан Президенттері]] 1y88tj8lul5wqyqhge1ln30z60th8or 4 675070 3609531 3609161 2026-05-27T07:00:43Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3609531 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2860||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95825||76227||11009||224||3376||234||110||5802||740 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86432||80849||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||82615||77643||772||618||37||361||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48453||39748||1757||102||628||17||9||4473||38 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23966||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||26563||24728||202||7||522||68||0||1368||135 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8818||3472||135||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13876||4120||203||768||812||373||1111||1007 |- |14||11||{{u|Орел Карл}}||21514||20253||752||39||120||4||0||121||11 |- |15||19||{{u|Nurken}}||18876||9646||1299||39||6888||96||2||421||48 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17581||16390||358||43||181||10||0||308||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||16998||12038||218||7||132||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16071||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13748||12974||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||18||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1621||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11214||6780||505||0||102||512||0||614||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10031||7873||1218||37||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||55||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8008||5607||27||4||1843||202||0||172||52 |- |29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7917||5402||973||137||627||58||23||529||193 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7440||5941||189||71||63||88||3||384||320 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7344||5221||467||128||759||0||64||92||67 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||109||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4749||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4327||3803||4||0||11||7||0||399||5 |- |50||62||{{u|Madi Dos}}||4280||2966||190||63||36||41||0||601||103 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||50||{{u|Makenzis}}||3456||3399||5||0||0||0||0||46||5 |- |58||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||61||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |65||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0 |- |66||73||{{u|ShadZ01}}||2956||2365||322||64||105||0||0||4||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||68||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||71||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |71||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |72||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2786||1812||293||0||88||53||0||408||4 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||69||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||72||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||70||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||83||{{u|Rasulbek Adil}}||2305||1901||126||0||13||1||0||174||41 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||82||{{u|Unknown Alash}}||2004||1943||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||94||{{u|RaiymbekZh}}||1885||1594||6||0||16||0||0||72||72 |- |97||92||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||96||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||93||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1601||1339||1||0||102||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1530||1342||0||0||7||0||0||120||8 |- |109||97||{{u|Gliwi}}||1513||1507||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1215||946||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |128||119||{{u|Ziv}}||1147||1076||58||0||0||2||0||9||2 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||194||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||165||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||189||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||197||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |184||166||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||664||625||15||0||0||0||0||2||0 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||192||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||190||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||195||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||188||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||199||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||193||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||198||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||191||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |216||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |217||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |218||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |219||196||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |220||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |222||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |223||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |224||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |225||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |226||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |227||200||{{u|Tuttiorchestra687}}||519||516||0||0||0||0||0||4||2 |- |228||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 0zuyevb5bk9ntnhlnsze70e9betucjp 4 675089 3609690 3609307 2026-05-27T11:00:49Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3609690 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515629||380106||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132061||127422||635||15||62||17||10||2859||1016 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113391||1||0||0||0||0||0||113390||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87567||87567||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79321||79306||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50460||50167||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26598||22824||42||0||3648||2||0||60||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14509||13534||428||1||0||83||0||385||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9120||9120||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7942||5402||973||137||627||40||23||529||193 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1554||1535||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||81||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1046||28||2||4||6||0||29||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||83||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||82||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |-style="background-color:#ccf" |88||80||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |89||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||147||2||0||2||0||0||108||14 |-style="background-color:#ccf" |90||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |91||84||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |92||85||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |- |93||86||{{u|Kasymovbot}}||173||169||2||0||0||1||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||161||159||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] egtpzzcobvuxw7x9iteiyadpttctqw9 4 675116 3609379 3608917 2026-05-26T13:07:20Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3609379 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||950||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7349||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2548||42||0||56||33||576||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2268||103||13||198||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||107||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||157||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1289||309||1||303||80||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||461||57||1270||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |27||{{u|Nurkhan}}||954||101||14||343||4||25||0||1||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||867||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||478||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |46||{{u|1nter pares}}||532||306||0||8||363||3||0||0||4 |- |47||{{u|Casserium}}||530||186||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||502||473||3||630||4685||30||6||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |60||{{u|Sagzhan}}||436||81||1||16||134||30||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||412||37||0||0||1575||2||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |67||{{u|Ashina}}||380||178||3||56||22||38||31||0||21 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |77||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |78||{{u|TalgatSnow}}||332||154||4||107||374||68||0||15||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||189||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |127||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |128||{{u|ShadZ01}}||176||22||0||34||81||48||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Lord kainon}}||138||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |158||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |159||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |206||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |207||{{u|IL68}}||101||10||0||48||29||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |261||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||82||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |268||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |269||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |270||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |271||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|MuratbekErkebulan}}||79||20||0||56||80||0||11||0||0 |- |274||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|Madi Dos}}||78||23||0||53||24||40||4||0||3 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||522||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |298||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |299||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |300||{{u|RaiymbekZh}}||67||39||5||1||6||0||0||0||1 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|Daniyal.aidarov5}}||36||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |562||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |563||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |570||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |572||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |576||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |577||{{u|Жанна Ж}}||16||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |578||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |585||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |587||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |595||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |601||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |602||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |603||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |607||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Tuttiorchestra687}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Gaukhar1980}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |644||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |645||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |649||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |650||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |653||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |654||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |660||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |661||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |664||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |665||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |666||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |706||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aldogarov}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Гулжайна Усен}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||7||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |781||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |782||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |784||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |799||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |811||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |823||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |824||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |825||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |829||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |831||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |832||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |833||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |834||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |835||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |842||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |846||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |851||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |854||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |855||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |861||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |947||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |955||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |956||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |986||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |994||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |997||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1009||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1017||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1024||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1038||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1043||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1044||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1046||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1054||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1079||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1092||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1093||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1096||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1123||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1131||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1163||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1166||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1171||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1173||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1189||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1193||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1197||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1200||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1250||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1253||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1280||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1289||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|19642206g}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1392||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1421||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1423||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1424||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1436||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1437||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1453||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1456||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1480||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1509||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1527||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1545||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1546||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1553||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1674||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1688||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1693||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1698||{{u|Қарағанды обл. тіл басқармасы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||226||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] rut1zt5q5qisw8xhuml72wwnut0enn7 0 676110 3609538 3375823 2026-05-27T08:26:16Z 1nter pares 146705 3609538 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Юрий Викторович Ильин | Суреті = Yuri Ilyin 01 (2023-04-04) (cropped).jpg | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Қазақстан Төтенше жағдайлар министрі]] | Ту = Mchs emblem.gif | Ту2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Басқара бастады = 11 қыркүйек 2020 | Басқаруын аяқтады = 10 маусым 2023 | Премьер = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = ''лауазым пайда болды'', ''Төтенше жағдайлар комитетінің төрағасы ретінде'' [[Владимир Робертович Беккер|Владимир Беккер]] | Ізбасары = [[Сырым Дүйсенғалиұлы Шәріпханов|Сырым Шәріпханов]] | Туған жері = [[Жаңасібір облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған күні = 9.04.1968 | Балалары = екі ұлы және бір қызы | Білімі = 1) Конев И.С. атындағы Алматы жоғары жалпы қарулы командалық училищесі (1989)<br>2) Қырғыз мемлекеттік заң академиясы (2006)<br>3) Тұран университеті (2017) | Мамандығы = 1) инженер<br>2) заңгер }} '''Юрий Викторович Ильин''' ([[9 сәуір]] [[1968 жыл|1968]], [[Куйбышев (Жаңасібір облысы)|Куйбышев]]<ref>{{Cite web|url=https://kazpravda.kz/n/yuriy-ilin-naznachen-ministrom-po-chrezvychaynym-situatsiyam-rk-53/|title=Юрий Ильин назначен министром по чрезвычайным ситуациям РК|lang=ru|publisher=КазПравда|accessdate=2023-06-10}}</ref>, [[Жаңасібір облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік қайраткер, бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] (2020–2023<ref>{{Cite web|url=https://24.kz/kz/zha-aly-tar/sayasat/item/604307-yurij-ilin-r-t-tenshe-zha-dajlar-ministri-lauazymynan-bosatyldy|title=ЮРИЙ ИЛЬИН ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙЛАР МИНИСТРІ ҚЫЗМЕТІНЕН БОСАТЫЛДЫ|publisher=Хабар 24|lang=kk|date=2023-06-10|access-date=2023-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/amp/32453244.html|title=Сырым Шәріпханов төтенше жағдай министрі болып тағайындалды|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=kk|date=2023-06-10|access-date=2023-06-10}}</ref>). == Өмірбаяны == Ильин Юрий Викторович 1968 жылғы 9 сәуірде Жаңасібір облысындағы Куйбышев қаласында туған. 1989 жылы Кеңес одағының маршылы И.С. Конев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін "шынжыр табан және дөңгелекті машинаны пайдалану жөніндегі инженер" мамандығы бойынша аяқтаған. 2006 жылы Қырғыз мемлекеттік заң академиясын, 2017 жылы [[Тұран (университет)|«Тұран» университетін]] «құқықтану» біліктілігі бойынша тәмамдаған. Заң ғылымдарының магистрі. * 1985 жылдың тамыз айынан бастап И.С. Қонаев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесінің курсанты; * 1989 жылдың тамыз айынан бастап Мәскеу әскери округі 2-ші гвардиялық мотоатқыштар дивизиясының 73-ші гвардиялық мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі; * 1990 жылдың маусым айынан бастап Мәскеу әскери округі 2-ші гвардиялық мотоатқыштар дивизиясының 1-ші гвардиялық мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі; * 1992 жылдың шілде айынан бастап Украинаның Сумск облысы Азаматтық қорғау 390-курстарының оқытушысы; * 1993 жылдың шілде айынан бастап Украинаның Сумск облысы Азаматтық қорғау 390-курстары бастығының орынбасары; * 1996 жылдың маусым айынан бастап Алматы облыстық Төтенше жағдайлар басқармасы оқыту даярлау орталығы бастығының орынбасары; * 1998 жылдың маусым айынан бастап Алматы қалалық Төтенше жағдайлар басқармасының бөлім бастығы; * 1999 жылдың маусым айынан бастап Алматы қалалық Төтенше жағдайлар басқарма бастығының орынбасары; * 2005 жылдың наурыз айынан бастап Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаменті бастығының орынбасары; * 2011 жылдың желтоқсан айынан бастап Алматы қалалық Жұмылдыру дайындығы, азаматтық қорғаныс, авариялар мен дүлей зілзалалардың алдын алуды және оларды жоюды ұйымдастыру басқарма бастығы; * 2012 жылдың қаңтар айынан бастап Алматы қалалық Жұмылдыру дайындығы, азаматтық қорғаныс, авариялар мен дүлей зілзалалардың алдын алуды және оларды жоюды ұйымдастыру басқармасының бастығы; * 2013 жылдың наурыз айынан бастап Алматы қаласы әкімінің орынбасары; * 2015 жылдың қазан айынан бастап Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің мемлекеттік инспекторы; * 2016 жылдың сәуір айынан бастап [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің]] орынбасары; * 2020 жылдың қыркүйек айынан бастап Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі. == Марапаттары == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені (2013 жыл), * ІІ дәрежелі «[[Даңқ ордені|Даңқ]]<nowiki/>» ордені (2021 жыл) {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан төтенше жағдайлар министрлері]] [[Санат:Қазақстан генерал-майорлары]] 8kx66rbiv12t1698wtob8aas9goax6q 3609539 3609538 2026-05-27T08:26:18Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3609539 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Есімі = Юрий Викторович Ильин | Суреті = Yuri Ilyin 01 (2023-04-04) (cropped).jpg | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Қазақстан Төтенше жағдайлар министрі]] | Ту = Mchs emblem.gif | Ту2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg | Басқара бастады = 11 қыркүйек 2020 | Басқаруын аяқтады = 10 маусым 2023 | Премьер = [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = ''лауазым пайда болды'', ''Төтенше жағдайлар комитетінің төрағасы ретінде'' [[Владимир Робертович Беккер|Владимир Беккер]] | Ізбасары = [[Сырым Дүйсенғалиұлы Шәріпханов|Сырым Шәріпханов]] | Туған жері = [[Жаңасібір облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған күні = 9.04.1968 | Балалары = екі ұлы және бір қызы | Білімі = 1) Конев И.С. атындағы Алматы жоғары жалпы қарулы командалық училищесі (1989)<br>2) Қырғыз мемлекеттік заң академиясы (2006)<br>3) Тұран университеті (2017) | Мамандығы = 1) инженер<br>2) заңгер }} '''Юрий Викторович Ильин''' ([[9 сәуір]] [[1968 жыл|1968]], [[Куйбышев (Жаңасібір облысы)|Куйбышев]]<ref>{{Cite web|url=https://kazpravda.kz/n/yuriy-ilin-naznachen-ministrom-po-chrezvychaynym-situatsiyam-rk-53/|title=Юрий Ильин назначен министром по чрезвычайным ситуациям РК|lang=ru|publisher=КазПравда|accessdate=2023-06-10}}</ref>, [[Жаңасібір облысы]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік қайраткер, бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрі]] (2020–2023<ref>{{Cite web|url=https://24.kz/kz/zha-aly-tar/sayasat/item/604307-yurij-ilin-r-t-tenshe-zha-dajlar-ministri-lauazymynan-bosatyldy|title=ЮРИЙ ИЛЬИН ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙЛАР МИНИСТРІ ҚЫЗМЕТІНЕН БОСАТЫЛДЫ|publisher=Хабар 24|lang=kk|date=2023-06-10|access-date=2023-06-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32453244.html|title=Сырым Шәріпханов төтенше жағдай министрі болып тағайындалды|publisher=[[Азаттық радиосы]]|lang=kk|date=2023-06-10|access-date=2023-06-10}}</ref>). == Өмірбаяны == Ильин Юрий Викторович 1968 жылғы 9 сәуірде Жаңасібір облысындағы Куйбышев қаласында туған. 1989 жылы Кеңес одағының маршылы И.С. Конев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін "шынжыр табан және дөңгелекті машинаны пайдалану жөніндегі инженер" мамандығы бойынша аяқтаған. 2006 жылы Қырғыз мемлекеттік заң академиясын, 2017 жылы [[Тұран (университет)|«Тұран» университетін]] «құқықтану» біліктілігі бойынша тәмамдаған. Заң ғылымдарының магистрі. * 1985 жылдың тамыз айынан бастап И.С. Қонаев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесінің курсанты; * 1989 жылдың тамыз айынан бастап Мәскеу әскери округі 2-ші гвардиялық мотоатқыштар дивизиясының 73-ші гвардиялық мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі; * 1990 жылдың маусым айынан бастап Мәскеу әскери округі 2-ші гвардиялық мотоатқыштар дивизиясының 1-ші гвардиялық мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі; * 1992 жылдың шілде айынан бастап Украинаның Сумск облысы Азаматтық қорғау 390-курстарының оқытушысы; * 1993 жылдың шілде айынан бастап Украинаның Сумск облысы Азаматтық қорғау 390-курстары бастығының орынбасары; * 1996 жылдың маусым айынан бастап Алматы облыстық Төтенше жағдайлар басқармасы оқыту даярлау орталығы бастығының орынбасары; * 1998 жылдың маусым айынан бастап Алматы қалалық Төтенше жағдайлар басқармасының бөлім бастығы; * 1999 жылдың маусым айынан бастап Алматы қалалық Төтенше жағдайлар басқарма бастығының орынбасары; * 2005 жылдың наурыз айынан бастап Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаменті бастығының орынбасары; * 2011 жылдың желтоқсан айынан бастап Алматы қалалық Жұмылдыру дайындығы, азаматтық қорғаныс, авариялар мен дүлей зілзалалардың алдын алуды және оларды жоюды ұйымдастыру басқарма бастығы; * 2012 жылдың қаңтар айынан бастап Алматы қалалық Жұмылдыру дайындығы, азаматтық қорғаныс, авариялар мен дүлей зілзалалардың алдын алуды және оларды жоюды ұйымдастыру басқармасының бастығы; * 2013 жылдың наурыз айынан бастап Алматы қаласы әкімінің орынбасары; * 2015 жылдың қазан айынан бастап Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің мемлекеттік инспекторы; * 2016 жылдың сәуір айынан бастап [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі|Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің]] орынбасары; * 2020 жылдың қыркүйек айынан бастап Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі. == Марапаттары == * «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» ордені (2013 жыл), * ІІ дәрежелі «[[Даңқ ордені|Даңқ]]<nowiki/>» ордені (2021 жыл) {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан төтенше жағдайлар министрлері]] [[Санат:Қазақстан генерал-майорлары]] sjpq7zmybtgzzw73t1p6z1oz6nkhmt8 0 676245 3609541 3600395 2026-05-27T08:26:39Z 1nter pares 146705 3609541 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Есімі=Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев | Суреті = Erbol Qaraşökeev (2023-04-04).png | Титулы = [[Жамбыл облысы]]ның 11-[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Жамбыл облысы|әкімі]] | Ту = Zhambyl province seal.png | Ту2 =Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = 5 қыркүйек 2023 бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Ізашары = [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов|Нұржан Нұржігітов]] | Ізбасары = |Титулы_2=[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Ауыл шаруашылығы министрі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg |Басқара бастады_2=1 қыркүйек 2021 |Басқаруын аяқтады_2=4 қыркүйек 2023 |Президент_2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] |Премьер_2=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Мамин]]<br>[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]] |Ізашары_2=[[Сапархан Кесикбаевич Омаров|Сапархан Омаров]] |Ізбасары_2=[[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров|Айдарбек Сапаров]] |Туған жері=[[Алматы облысы]]|Туған күні=26.11.1976|Білімі=[[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]}} '''Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев''' ([[26 қараша]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық саясаткер, 2023 жылдан бастап [[Жамбыл облысы]]ның әкімі. Бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрі]] (2021—2023). == Өмірбаяны == Ербол Қарашөкеев 1976 жылы 26 қараша Алматы облысында дүниеге келген. [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін,]] Қазіргі заман гуманитарлық институтын бітірген. Мамандығы бойынша біліктілігі — экономист, экономика магистрі, құқықтану бакалавры, бакалавр академиялық дәрежесі берілген менеджмент саласының маманы. * Еңбек жолын 1998 жылы ҚР Статистика агенттігінің Талдау және конъюнктуралық зерттеулер басқармасының бас маманы болып бастаған, 1999 – 2001 жылдары ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінің консультанты болды. * 2001 жылдан 2003 жылға дейін коммерциялық ұйымдарда басшылық лауазымдар атқарды. * 2003-2006 жылдары «Экспорттық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» АҚ Қаржы департаментінің директоры-Басқарма мүшесі. * 2006-2007 жылдары ҚР Қаржы министрлігінің жиынтық-талдау департаментінің директоры. * 2007 жылғы қаңтар-шілде аралығында «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ Басқарушы директоры. * 2007-2009 жылдары «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ Басқарма төрағасы. * 2010-2012 жылдары республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің «Қаржылық бұзушылықтарды зерттеу орталығы» РМК директоры. * 2012 жылдан 2013 жылға дейін «ҚБТУ мұнай-газ инжинирингі және ақпараттық технологиялар институты» ЖШС Бас директоры. * 2013-2016 жылдары «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары. * 2016-2019 жылдары ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі меңгерушісінің орынбасары. * 2019 жылдың қаңтар-сәуір айлары аралығында ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің төрағасы. * 2019 жылдың сәуірінен 2021 жылдың наурызына дейін «ҚазАгро» Холдингі» АҚ Басқарма төрағасы. * 2021 жылдың сәуір-шілде аралығында ҚР Қаржы вице-министрі. * 2021 жылғы шілдеден бастап – ҚР Ауыл шаруашылығы вице–министрі және министрдің міндетін атқарушы. * 2021 жылғы 1 қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі болып тағайындалды. 2023 жылғы 4 қыркүйекте лауазымынан босатылды. * 2023 жылғы 5 қыркүйекте [[Жамбыл облысы]]ның әкімі болып тағайындалды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/karashokeev-erbol-shyrakpajuly Тағайындаулар. Қарашөкеев Ербол Шырақпайұлы]</ref> == Сілтемелер == * [https://www.gov.kz/memleket/entities/moa/about/structure/people/102?lang=kk Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев] {{Әлихан Смайыловтың министрлер кабинеті}} {{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Жамбыл облысының әкімдері]] kg0ftv4pdtfpvgla0e18bkde5fhpmbe 0 676333 3609418 2980105 2026-05-26T16:30:55Z KarlDaBuddies 175546 3609418 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм|Атауы=Монстрлар корпорациясы|Студия={{plainlist| *[[Walt Disney Pictures]] *[[Pixar Animation Studios]] }}|Премьера=2001 жылы 2 қараша (АҚШ)<br>2002 жылы 21 наурыз (Қазақстан)|Дистрибьюторы=[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Buena Vista Pictures Distribution]]|Сайты=https://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|Бюджеті=115 млн $<ref name="monincboxmoj" />|Түсім=577. 4 млн $<ref name="monincboxmoj">{{cite web|title=Monsters, Inc. (2001) – Box Office Mojo|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monstersinc.htm|accessdate=April 16, 2020|archive-date=August 15, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69vJvMvvd?url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monstersinc.htm|url-status=live|lang=en}}</ref>|rottentomatoes=monsters_inc|allrovi=255531|bcdb_link=23322|imdb_id=0198781|Ұзақтығы=92 мин.<ref name="monincboxmoj" />|Түрі=[[үш өлшемді графика]]|Тілі=[[Ағылшын тілі|ағылшын]]|Дыбыстағандар=[[Джон Гудмен]]<br>[[Билли Кристал]]<br>Мэри Гиббс<br>[[Стив Бушеми]]<br>[[Джеймс Коберн]]<br>[[Дженнифер Тилли]]<br>[[Боб Петерсон]]<br>[[Джон Ратценбергер]]|Жанры=[[Кинокомедия|комедия]], [[фэнтези]], [[компьютерлік анимация]]|Композиторы=[[Рэнди Ньюман]]|Сценарийдің авторлары=[[Эндрю Стэнтон]]<br>Дэниел Герсон|Продюсері=[[Дарла К. Андерсон]]|Режиссёрі=[[Пит Доктер]]|Мемлекет={{USA}}|Шынайы атауы={{Lang-en|Monsters, Inc.}}|Сурет=Monsters, Inc. logo.svg}} '''Монстрлар корпорациясы''' ({{Lang-en|Monsters, Inc.}}) — [[2001 жыл|2001 жылы]] жарық көрген режиссер Питер Доктердің анимациалық [[3D]]-да шыққан мультфильмі. Жұмыстың дистрибьюторы [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] компаниясы болып табылады. Әлемдік премьерасы [[2001 жыл|2001 жылы]] [[2 қараша|2 қарашада]], ал [[Қазақстан|Қазақстанда]] [[2002 жыл|2002 жылы]] [[21 наурыз|21 наурызда]] шығып. == Рөлдерде == * [[Джон Гудмен]] — Салли * [[Билли Кристал]] — Майк * Мэри Гиббс — Боо<ref>{{cite news|last1=Corliss|first1=Richard|title=Pixar's Monsters University: When Hairy Met Scary|url=http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|work=Time|date=June 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317111412/http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|archive-date=March 17, 2015|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Veltman|first1=Chloe|title=Fun factory|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|work=The Telegraph|date=December 31, 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927194840/http://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|archive-date=September 27, 2015|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cohen|first1=Karl|title=Monsters, Inc.: The Secret Behind Why Pixar Is So Good|url=http://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|publisher=Animated World Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915031917/http://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|archive-date=September 15, 2015|date=October 26, 2001|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref> * [[Стив Бушеми]] — Рэндалл Боггс * [[Джеймс Коберн]] — Генри Дж. Ватерноз III * [[Дженнифер Тилли]] — Селия Мэй * Боб Петерсон — Роз * [[Джон Ратценбергер]] — Йети<ref>{{cite web|title=Monsters, Inc. (2001)|url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b82b286ac|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804073312/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b82b286ac|url-status=dead|archive-date=August 4, 2012|publisher=British Film Institute|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref> * [[Фрэнк Оз]] — Джефф Фунгус * Дэниел Герсон — Недлмен және Смитти * [[Стив Сасскинд]] — Джерри Слугворт * [[Бонни Хант]] — Флинт ханым == Қазақша дыбыстаған == * Дулыға Ақмолда — Майк * Руслан Сенкебаев — Салли * Фатима Нартайқызы — Боо * Азамат Қанапия — Рэндалл Боггс * Нұркен Өтеуілов — Генри Дж. Ватерноз III * Меруерт Ермеркбаева — Селия Мэй * Шах-Мұрат Ордабаев — Роз * [[Нартай Сауданбекұлы]] — Йети, Джерри Слугворт * Мирас Жақып — Джефф Фунгус, Недлмен, Смитти * [[Айнұр Болатқызы Бермұхамбетова|Айнұр Бермұхамбетова]] — Флинт ханым * Жұматай Ахметхан — Чарли '''Дубляж режиссері''' — Айнұр Бермұхамбетова == Пікір == [[Rotten Tomatoes]] [[Шолу агрегаторы|шолу агрегаторының]] сайты 96% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,00/10, 197 шолуға негізделген.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/monsters_inc/|title=Monsters, Inc (2001)|work=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media]]|archive-date=September 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190920123731/https://www.rottentomatoes.com/m/monsters_inc|url-status=live|accessdate=August 12, 2021|lang=en}}</ref> [[Metacritic]] орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 35 сыншының негізінде 100-ден 79-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/monsters-inc|title=Monsters, Inc. Reviews|work=[[Metacritic]]|publisher=[[CBS Interactive]]|archive-date=August 25, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825190856/http://www.metacritic.com/movie/monsters-inc|url-status=live|accessdate=September 1, 2010|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|lang=en}} * {{Amg title|255531}} * {{IMDb title|0198781}} * {{Rotten Tomatoes|monsters_inc}} * {{Metacritic film|monsters-inc}} * {{Mojo title|monstersinc}} {{cartoon-stub}} [[Санат:2001 жылғы мультфильмдер]] [[Санат:АҚШ мультфильмдері]] [[Санат:Фантастикалық мультфильмдер]] [[Санат:Pixar мультфильмдері]] [[Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер]] hyy2id34do5v7km3sxpt6pzlyomejo0 3609419 3609418 2026-05-26T16:31:23Z KarlDaBuddies 175546 3609419 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм|Атауы=Монстрлар корпорациясы|Студия={{plainlist| *[[Walt Disney Pictures]] *[[Pixar Animation Studios]] }}|Премьера=2001 жылы 2 қараша (АҚШ)<br>2002 жылы 21 наурыз (Қазақстан)|Дистрибьюторы=[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Buena Vista Pictures Distribution]]|Сайты=https://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|Бюджеті=115 млн $<ref name="monincboxmoj" />|Түсім=577. 4 млн $<ref name="monincboxmoj">{{cite web|title=Monsters, Inc. (2001) – Box Office Mojo|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monstersinc.htm|accessdate=April 16, 2020|archive-date=August 15, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69vJvMvvd?url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monstersinc.htm|url-status=live|lang=en}}</ref>|rottentomatoes=monsters_inc|allrovi=255531|bcdb_link=23322|imdb_id=0198781|Ұзақтығы=92 мин.<ref name="monincboxmoj" />|Түрі=[[үш өлшемді графика]]|Тілі=[[Ағылшын тілі|ағылшын]]|Дыбыстағандар=[[Джон Гудмен]]<br>[[Билли Кристал]]<br>Мэри Гиббс<br>[[Стив Бушеми]]<br>[[Джеймс Коберн]]<br>[[Дженнифер Тилли]]<br>[[Боб Петерсон]]<br>[[Джон Ратценбергер]]|Жанры=[[Кинокомедия|комедия]], [[фэнтези]], [[компьютерлік анимация]]|Композиторы=[[Рэнди Ньюман]]|Сценарийдің авторлары=[[Эндрю Стэнтон]]<br>Дэниел Герсон|Продюсері=[[Дарла К. Андерсон]]|Режиссёрі=[[Пит Доктер]]|Мемлекет={{USA}}|Шынайы атауы={{Lang-en|Monsters, Inc.}}|Сурет=Monsters, Inc. logo.svg}} '''Монстрлар корпорациясы''' ({{Lang-en|Monsters, Inc.}}) — [[2001 жыл|2001 жылы]] жарық көрген режиссер Питер Доктердің анимациалық [[3D]]-да шыққан мультфильмі. Жұмыстың дистрибьюторы [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] компаниясы болып табылады. Әлемдік премьерасы [[2001 жыл|2001 жылы]] [[2 қараша|2 қарашада]], ал [[Қазақстан|Қазақстанда]] [[2002 жыл|2002 жылы]] [[21 наурыз|21 наурызда]] шығып. == Рөлдерде == * [[Джон Гудмен]] — Салли * [[Билли Кристал]] — Майк * Мэри Гиббс — Боо<ref>{{cite news|last1=Corliss|first1=Richard|title=Pixar's Monsters University: When Hairy Met Scary|url=http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|work=Time|date=June 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317111412/http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|archive-date=March 17, 2015|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Veltman|first1=Chloe|title=Fun factory|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|work=The Telegraph|date=December 31, 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927194840/http://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|archive-date=September 27, 2015|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cohen|first1=Karl|title=Monsters, Inc.: The Secret Behind Why Pixar Is So Good|url=http://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|publisher=Animated World Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915031917/http://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|archive-date=September 15, 2015|date=October 26, 2001|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref> * [[Стив Бушеми]] — Рэндалл Боггс * [[Джеймс Коберн]] — Генри Дж. Ватерноз III * [[Дженнифер Тилли]] — Селия Мэй * Боб Петерсон — Роз * [[Джон Ратценбергер]] — Йети<ref>{{cite web|title=Monsters, Inc. (2001)|url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b82b286ac|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804073312/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b82b286ac|url-status=dead|archive-date=August 4, 2012|publisher=British Film Institute|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref> * [[Фрэнк Оз]] — Джефф Фунгус * Дэниел Герсон — Недлмен және Смитти * [[Стив Сасскинд]] — Джерри Слугворт * [[Бонни Хант]] — Флинт ханым == Қазақша дыбыстаған == * Дулыға Ақмолда — Майк * Руслан Сенкебаев — Салли * Фатима Нартайқызы — Боо * Азамат Қанапия — Рэндалл Боггс * [[Нұркен Әшімханұлы Өтеуілов|Нұркен Өтеуілов]] — Генри Дж. Ватерноз III * Меруерт Ермеркбаева — Селия Мэй * Шах-Мұрат Ордабаев — Роз * [[Нартай Сауданбекұлы]] — Йети, Джерри Слугворт * Мирас Жақып — Джефф Фунгус, Недлмен, Смитти * [[Айнұр Болатқызы Бермұхамбетова|Айнұр Бермұхамбетова]] — Флинт ханым * Жұматай Ахметхан — Чарли '''Дубляж режиссері''' — Айнұр Бермұхамбетова == Пікір == [[Rotten Tomatoes]] [[Шолу агрегаторы|шолу агрегаторының]] сайты 96% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,00/10, 197 шолуға негізделген.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/monsters_inc/|title=Monsters, Inc (2001)|work=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media]]|archive-date=September 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190920123731/https://www.rottentomatoes.com/m/monsters_inc|url-status=live|accessdate=August 12, 2021|lang=en}}</ref> [[Metacritic]] орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 35 сыншының негізінде 100-ден 79-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/monsters-inc|title=Monsters, Inc. Reviews|work=[[Metacritic]]|publisher=[[CBS Interactive]]|archive-date=August 25, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825190856/http://www.metacritic.com/movie/monsters-inc|url-status=live|accessdate=September 1, 2010|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|lang=en}} * {{Amg title|255531}} * {{IMDb title|0198781}} * {{Rotten Tomatoes|monsters_inc}} * {{Metacritic film|monsters-inc}} * {{Mojo title|monstersinc}} {{cartoon-stub}} [[Санат:2001 жылғы мультфильмдер]] [[Санат:АҚШ мультфильмдері]] [[Санат:Фантастикалық мультфильмдер]] [[Санат:Pixar мультфильмдері]] [[Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер]] pluvathpcsnqo2llollbt6w927nb56b 3609420 3609419 2026-05-26T16:31:49Z KarlDaBuddies 175546 3609420 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм|Атауы=Монстрлар корпорациясы|Студия={{plainlist| *[[Walt Disney Pictures]] *[[Pixar Animation Studios]] }}|Премьера=2001 жылы 2 қараша (АҚШ)<br>2002 жылы 21 наурыз (Қазақстан)|Дистрибьюторы=[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Buena Vista Pictures Distribution]]|Сайты=https://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|Бюджеті=115 млн $<ref name="monincboxmoj" />|Түсім=577. 4 млн $<ref name="monincboxmoj">{{cite web|title=Monsters, Inc. (2001) – Box Office Mojo|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monstersinc.htm|accessdate=April 16, 2020|archive-date=August 15, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69vJvMvvd?url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=monstersinc.htm|url-status=live|lang=en}}</ref>|rottentomatoes=monsters_inc|allrovi=255531|bcdb_link=23322|imdb_id=0198781|Ұзақтығы=92 мин.<ref name="monincboxmoj" />|Түрі=[[үш өлшемді графика]]|Тілі=[[Ағылшын тілі|ағылшын]]|Дыбыстағандар=[[Джон Гудмен]]<br>[[Билли Кристал]]<br>Мэри Гиббс<br>[[Стив Бушеми]]<br>[[Джеймс Коберн]]<br>[[Дженнифер Тилли]]<br>[[Боб Петерсон]]<br>[[Джон Ратценбергер]]|Жанры=[[Кинокомедия|комедия]], [[фэнтези]], [[компьютерлік анимация]]|Композиторы=[[Рэнди Ньюман]]|Сценарийдің авторлары=[[Эндрю Стэнтон]]<br>Дэниел Герсон|Продюсері=[[Дарла К. Андерсон]]|Режиссёрі=[[Пит Доктер]]|Мемлекет={{USA}}|Шынайы атауы={{Lang-en|Monsters, Inc.}}|Сурет=Monsters, Inc. logo.svg}} '''Монстрлар корпорациясы''' ({{Lang-en|Monsters, Inc.}}) — [[2001 жыл|2001 жылы]] жарық көрген режиссер Питер Доктердің анимациалық [[3D]]-да шыққан мультфильмі. Жұмыстың дистрибьюторы [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] компаниясы болып табылады. Әлемдік премьерасы [[2001 жыл|2001 жылы]] [[2 қараша|2 қарашада]], ал [[Қазақстан|Қазақстанда]] [[2002 жыл|2002 жылы]] [[21 наурыз|21 наурызда]] шығып. == Рөлдерде == * [[Джон Гудмен]] — Салли * [[Билли Кристал]] — Майк * Мэри Гиббс — Боо<ref>{{cite news|last1=Corliss|first1=Richard|title=Pixar's Monsters University: When Hairy Met Scary|url=http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|work=Time|date=June 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317111412/http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|archive-date=March 17, 2015|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Veltman|first1=Chloe|title=Fun factory|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|work=The Telegraph|date=December 31, 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927194840/http://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|archive-date=September 27, 2015|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cohen|first1=Karl|title=Monsters, Inc.: The Secret Behind Why Pixar Is So Good|url=http://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|publisher=Animated World Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915031917/http://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|archive-date=September 15, 2015|date=October 26, 2001|url-status=live|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref> * [[Стив Бушеми]] — Рэндалл Боггс * [[Джеймс Коберн]] — Генри Дж. Ватерноз III * [[Дженнифер Тилли]] — Селия Мэй * Боб Петерсон — Роз * [[Джон Ратценбергер]] — Йети<ref>{{cite web|title=Monsters, Inc. (2001)|url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b82b286ac|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804073312/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b82b286ac|url-status=dead|archive-date=August 4, 2012|publisher=British Film Institute|accessdate=September 27, 2015|lang=en}}</ref> * [[Фрэнк Оз]] — Джефф Фунгус * Дэниел Герсон — Недлмен және Смитти * [[Стив Сасскинд]] — Джерри Слугворт * [[Бонни Хант]] — Флинт ханым == Қазақша дыбыстаған == * [[Дулыға Досмахамбетұлы Ақмолда|Дулыға Ақмолда]] — Майк * Руслан Сенкебаев — Салли * Фатима Нартайқызы — Боо * Азамат Қанапия — Рэндалл Боггс * [[Нұркен Әшімханұлы Өтеуілов|Нұркен Өтеуілов]] — Генри Дж. Ватерноз III * Меруерт Ермеркбаева — Селия Мэй * Шах-Мұрат Ордабаев — Роз * [[Нартай Сауданбекұлы]] — Йети, Джерри Слугворт * Мирас Жақып — Джефф Фунгус, Недлмен, Смитти * [[Айнұр Болатқызы Бермұхамбетова|Айнұр Бермұхамбетова]] — Флинт ханым * Жұматай Ахметхан — Чарли '''Дубляж режиссері''' — Айнұр Бермұхамбетова == Пікір == [[Rotten Tomatoes]] [[Шолу агрегаторы|шолу агрегаторының]] сайты 96% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,00/10, 197 шолуға негізделген.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/monsters_inc/|title=Monsters, Inc (2001)|work=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Fandango Media]]|archive-date=September 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190920123731/https://www.rottentomatoes.com/m/monsters_inc|url-status=live|accessdate=August 12, 2021|lang=en}}</ref> [[Metacritic]] орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 35 сыншының негізінде 100-ден 79-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/monsters-inc|title=Monsters, Inc. Reviews|work=[[Metacritic]]|publisher=[[CBS Interactive]]|archive-date=August 25, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825190856/http://www.metacritic.com/movie/monsters-inc|url-status=live|accessdate=September 1, 2010|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|lang=en}} * {{Amg title|255531}} * {{IMDb title|0198781}} * {{Rotten Tomatoes|monsters_inc}} * {{Metacritic film|monsters-inc}} * {{Mojo title|monstersinc}} {{cartoon-stub}} [[Санат:2001 жылғы мультфильмдер]] [[Санат:АҚШ мультфильмдері]] [[Санат:Фантастикалық мультфильмдер]] [[Санат:Pixar мультфильмдері]] [[Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер]] b3co1gay89nlv991viylusu3dnq2sm9 0 684629 3609533 3606567 2026-05-27T07:35:14Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3609533 wikitext text/x-wiki {{Қоғамдық көлік|атауы=Астана жеңіл метрополитені|сайт=https://cts.gov.kz/|жүйе_ұзындығы=22, 4 км|бекет=18|иесі=«City Transportation Systems» ЖШС|орта_жылдамдық=40-50 км/сағ|жоғары_жылдамдық=80 км/сағ|сурет=File:Astana Light Metro car in July 2025 (cropped).jpg|жұмысын_бастады=16 мамыр 2026 жыл|орны=Астана|ең_аз_көлбеу_радиусы=1435 мм}} '''Астана жеңіл метрополитені''' (Астана LRT, ресми атауы — ''Астана қаласының жеңіл метрополитені'') — Қазақстанның елордасы [[Астана]] қаласындағы жерүсті жеңіл рельсті метро жүйесі. Бұл Қазақстандағы екінші ([[Алматы метросы|Алматы метрополитенінен]] кейін) және Орталық Азиядағы үшінші (Ташкент пен Алматыдан кейін) қалалық жоғары жылдамдықты рельсті көлік жүйесі. Жүйе толығымен жер үсті және эстакадада орналасқан, автоматтандырылған (driverless, GoA4 деңгейі).<ref name=":0">{{Cite web|title=Cчитанные дни до запуска LRT: как выглядит транспорт будущего в Астане.|url=https://informburo.kz/novosti/ccitannye-dni-do-zapuska-lrt-kak-vygliadit-transport-budushhego-v-astane-fotoreportaz-informburokz}}</ref> 2026 жылдың мамырында (16-17 мамыр) бірінші желі іске қосылды<ref name=":1">{{Cite web|title=Уже скоро: дату запуска LRT назвали в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/uze-skoro-datu-zapuska-lrt-nazvali-v-astane}}</ref>. Жүйе қаланың солтүстік-оңтүстік бағытын қамтиды: Нұрлы Жол теміржол вокзалынан халықаралық әуежайға дейін<ref name=":0" />. == Тарихы == {| class="wikitable" !'''Жыл''' !'''Оқиға''' |- |'''2005''' |Астана әкімдігі «Астананың жаңа транспорттық жүйесі» бағдарламасын қабылдады. Жерасты метросы мен монорельс сияқты нұсқалар қарастырылды, бірақ шығындарды оңтайландыру үшін жерүсті және эстакадалық нұсқа таңдалды. |- |'''2008''' |Astana LRT компаниясы құрылады. |- |'''2010''' |Астана әкімі Иманғали Тасмағамбетов елордада LRT салу жоспарын жариялады. Жоба көлік кептелісін азайтып, ескі теміржол вокзалын жаңа әкімшілік орталықпен байланыстыруы тиіс болды. Ұзындығы 61,1 км болатын желіні төрт кезеңмен салу жоспарланды<ref name=":2">{{Cite web|title=От Тасмагамбетова до Кульгинова. Как 5 акимов пытались решить вопрос с LRT|url=https://tengrinews.kz/article/tasmagambetova-kulginova-5-akimov-pytalis-resit-vopros-lrt-1232/}}</ref>. |- |'''2011''' |LRT құрылысының капсуласы салтанатты түрде қойылды. Жалпы ұзындығы 41,81 км болатын үш желі жобаланды. Бірінші желі әуежайды Abu Dhabi Plaza кешенімен, кейін жаңа вокзалмен байланыстыруы тиіс еді<ref name=":2" />. |- |'''2012''' |Францияның Alstom компаниясы EXPO-2017 көрмесіне арнап 3 желі, 42 аялдама және 50-ге жуық трамвайдан тұратын жоба ұсынды<ref name=":2" />. |- |'''2013''' |Президент Нұрсұлтан Назарбаев француз компаниялары ұсынған LRT жобасының қымбат екенін айтып, оның орнына BRT (жылдам автобус жүйесі) жобасын қарастыруды тапсырды<ref name=":2" />. |- |2015 |Қытай компанияларымен (China Railway International Group және басқалары) 1,5 млрд доллар көлеміндегі несие келісімге қол қойылды. Соның 344 млн доллары құрылыс жұмыстарына жұмсалған.<ref name=":3">{{Cite web|title=Семь человек приговорены к длительным тюремным срокам по делу «Астана LRT»|url=https://www.azattyqasia.org/a/31278502.html|date=2021}}</ref> Негізгі жұмыстар EXPO 2017 дейін аяқталуы тиіс болатын<ref name=":4">{{Cite web|title=[Suspended Portion] China Development Bank provides $1.6 billion loan for Phase 1 of the Astana Light Rail Construction Project (Linked to Record ID#53932, #105607, and #105665)|url=https://china.aiddata.org/projects/53930/}}</ref>. |- |'''2015''' |«Астанагенплан» ұйымы LRT құрылысы 2020 жылдан кейін басталатынын мәлімдеді. Желі әуежайдан EXPO аумағы арқылы жаңа теміржол вокзалына дейін созылуы тиіс болды<ref name=":2" />. |- |'''2016''' |Астана әкімі Әділбек Жақсыбеков LRT жобасының жүзеге асатынын растады. Жол жүру бағасы 200 теңге болады деп хабарланды<ref name=":2" />. |- |'''2017''' |Әсет Исекешев Қытайда LRT жобасын талқылады. Компания өкілдері LRT тәулігіне 146 мың жолаушы тасымалдай алады деп мәлімдеді<ref name=":2" />. |- |'''2018''' |Жобаның жалпы құны 1,887 млрд доллар деп жарияланды. Ұзындығы 22,4 км болатын желіні қытайлық компаниялар салатын болды. Сол жылы құрылысқа 16,2 млрд теңге бөлінді. Кейін Astana Banki-де LRT-ға арналған 200 млн доллар «тұрып қалғаны» белгілі болды<ref name=":2" />. |- |'''2019''' |Астана әкімі Бақыт Сұлтанов қаржыландырудың жеткіліксіздігіне байланысты құрылыс тоқтатылғанын айтты. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жобаны сынға алып, Үкіметке мәселені түпкілікті шешуді тапсырды. Алтай Көлгіновке жобаны аяқтау үшін инвестор іздеу міндеті жүктелді<ref name=":2" />. |- |'''2020''' |«Астана LRT» компаниясы атауын City Transportation Systems (CTS) деп өзгертті<ref name=":2" />. |- |'''2021–2023''' |LRT жобасына қатысты сыбайлас жемқорлық істері бойынша сот процестері өтті. Бірқатар бұрынғы шенеуніктер мен компания басшылары жауапқа тартылды<ref name=":2" />. |- |'''2024–2025''' |Құрылыс жұмыстары жалғасты. Алғашқы вагондарды дайындау және рельс төсеу жұмыстары жүргізілді. 2025 жылы халықаралық іздеуде жүрген Талғат Ардан Түркияда ұсталды<ref name=":2" />. |- |'''2026''' |16-17 мамыр күндері алғашқы бағыты бойынша іске қосылып, пайдалануға берілді<ref name=":1" />. |} == Қаржыландыру == [[Сурет:Строительство ЛРТ Астаны.jpg|нобай|Астана қаласындағы салынып жатқан LRT көрінісі (2019 жыл)|500x500 нүкте]]Жоба негізінен Қытайдың даму банкінің (China Development Bank) кредиті есебінен қаржыландырылды. 2015 жылы 1,6 млрд АҚШ доллары көлемінде несие берілді. Қазақстан үкіметі бұл несиеге кепілдік берген. Қытай консорциумы (China Railway International Group және басқалары) жалпы мердігер ретінде тартылды. Құрылыс барысында қаражаттың бір бөлігі «Банк Астана» АҚ арқылы өткен, кейін банктің банкроттығына байланысты бірнеше миллиард теңге жоғалды (әртүрлі деректер бойынша 257 млн долларға дейін). Кейін мемлекет бұл қаражаттың бір бөлігін қайтарды.<ref name=":4" /> 2015 жылы 7 мамырда China Railway International Group Co., Ltd. және Beijing State-Owned Assets Management Co., Ltd. компаниялары «Астана LRT» ЖШС-мен Астана жеңіл рельсті көлік (LRT) жүйесінің бірінші кезеңін салуға арналған EPC-келісімшартқа қол қойды. Кейін 2015 жылғы 31 тамызда Қытайдың Даму Банкі (CDB) жобаға 1,6 млрд доллар көлемінде несие беруге келісті. Несие 20 жыл мерзімге, 3 жылдық жеңілдік кезеңімен және LIBOR + 2,5% мөлшерлемесімен рәсімделді. Қазақстан үкіметі қарызға мемлекеттік кепілдік берген.<ref name=":4" /> «Астана LRT» ЖШС 2011 жылы Астана қаласының меншігіндегі арнайы жобалық компания ретінде құрылды. Сол жылы Alstom жетекшілік еткен халықаралық консорциум LRT салу келісімшартын жеңіп алып, Президент Нұрсұлтан Назарбаев 2011 жылғы 4 шілдеде іргетасын қалаған болатын. Алайда жоба қымбаттығына байланысты тоқтатылып, кейін қытайлық компаниялардың қатысуымен қайта жанданды.<ref name=":4" /> Жоба ұзындығы 22,4 км болатын және әуежайдан «Нұрлы жол» теміржол вокзалына дейін созылатын 18 станциялы желіні қамтыды. Бағыт Назарбаев университетін, Abu Dhabi Plaza кешенін және Үкімет үйін байланыстыруы тиіс еді. Жобаның жалпы құны шамамен 1,8 млрд доллар деп бағаланды. Күніне орта есеппен 150 мың жолаушы тасымалдау жоспарланды.<ref name=":4" /> Құрылыс 2017 жылғы 22 мамырда басталды. LRT желісін EXPO-2017 көрмесіне дейін аяқтау жоспарланғанымен, қаржылық қиындықтар мен кешігулер салдарынан жұмыс баяу жүрді. 2018 жылға қарай құрылыс тек 23%-ға орындалған. Қытай Даму Банкі бөлген қаражаттың бір бөлігі жобаға жұмсалмай, Astana Banki-дегі есепшотта сақталған. Кейін банк лицензиясынан айырылып, қаржы мәселелері туындады. Осыдан кейін CDB 2018 жылы жобаны қаржыландыруды тоқтатты.<ref name=":4" /> Жоба EXPO-2017 халықаралық көрмесіне дейін аяқталады деп жоспарланғандықтан, бастапқы межелі мерзім ретінде 2017 жылғы 9 маусым белгіленген. Қытай Даму Банкі (CDB) берген 1,6 млрд долларлық несие бойынша пайыздық мөлшерлеме LIBOR + 2,5% болған. AidData ұйымы 2015 жылғы орташа 6 айлық LIBOR көрсеткішін (0,519%) есепке алып, жалпы мөлшерлемені шамамен 3%-дан жоғары деп бағалаған.<ref name=":4" /> 2019 жылы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жобаға байланысты сыбайлас жемқорлық фактілерін тексеруді тапсырды. Ол жобаны «экономикалық тұрғыдан түсініксіз» деп атады. Соған қарамастан, шығындардың көп болуына байланысты Қазақстан жобаны толық тоқтатпай, оны ішкі облигациялар есебінен қаржыландыруды жалғастырды.<ref name=":4" /> 2020 жылғы 26 шілдеде «Астана LRT» ЖШС атауын City Transportation Systems (CTS) ЖШС деп өзгертті. Компанияның 2019 жылғы қаржылық есебінде Қытай Даму Банкінен алынған 1,6 млрд долларлық қарыздың сол жылы өтелгені көрсетілген.<ref name=":4" /> Кейін жоба қайта қаралып, станциялар саны 18-ден 11-ге қысқартылды. Қытай Даму Банкінен алынған қарыздың көлемі де шамамен 344 млн долларға дейін азайтылып, қайта құрылымдалды. Алайда 2021 жылға қарай жоба әлі аяқталмаған еді, ал аяқталмай қалған бетон тіректер жергілікті тұрғындар арасында «жемқорлық ескерткіші» деп атала бастады.<ref name=":4" /> 2019 жылдың жазында Қазақстан Премьер-министрінің бірінші орынбасары әрі қаржы министрі Әлихан Смайылов LRT құрылысына Қытайдың мемлекеттік даму банкінен 1,5 млрд доллар қарыз алынғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, соның 344 млн доллары құрылыс жұмыстарына жұмсалған.<ref name=":3" /> Алайда мердігерлер мәселелеріне байланысты Қытай банкі жобаны қаржыландыруды тоқтатқан. Осыған байланысты Қазақстан үкіметі құрылысты аяқтау үшін қосымша 1,2 млрд доллар бөлу мүмкіндігін қарастырған.<ref name=":3" /> 2026 жылғы республикалық бюджетті ЛРТ-ға 66 млрд теңге қарастырылған<ref name=":5">{{Cite web|title=Круговорот денег: из бюджета выделят миллиарды на LRT, чтобы тут же их вернуть|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/krugovorot-deneg-byudjeta-vyidelyat-milliardyi-lrt-tut-ih-584695/}}</ref>. қала әкімдігі бұл қаражат қосымша құн салығын төлеуге бағытталатынын хабарлады<ref name=":5" />. == Техникалық сипаттамасы == Астана ЛРТ — қаланың көлік кептелісін азайтуға, экологияны жақсартуға және тұрақты дамуға бағытталған маңызды жоба. Ол Астананың халықаралық имиджін көтереді және Орталық Азиядағы алғашқы автоматтандырылған жеңіл метро жүйесі. Жобаның одан әрі кеңеюі жоспарлануда.<ref name=":0" /> Жоба Қытай инвестицияларымен және қазақстандық қаражатпен жүзеге асты. Бастапқыда 1,8 млрд долларға жуық қаражат тартылған<ref>{{Cite web|title=Итоговый счёт: сколько потратили на строительство LRT в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/itogovyi-scet-skolko-potratili-na-stroitelstvo-lrt-v-astane}}</ref>. Астана (LRT) жолаушылар тасымалының бекітілген ережелерге сәйкес, жолаушылар жол жүру билетін сапар соңына дейін сақтауға міндетті. Жарамсыз билет пайдаланған немесе жолақысын төлеуден бас тартқан адамдар жақын станцияда түсіріледі. 7–15 жас аралығындағы балаларға билет құнына 50% жеңілдік қарастырылған. Ал 7 жасқа дейінгі бір баланы ересек адам тегін алып жүре алады. LRT арқылы көлемі 180 см-ден асатын, салмағы 60 кг-нан ауыр жүктерді және ұзындығы 190 см-ден асатын заттарды тасымалдауға болмайды<ref name=":6">{{Cite web|title=Скидки для детей и ограничения на провоз багажа: правила пользования LRT утвердили в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/skidki-dlia-detei-i-ograniceniia-na-provoz-bagaza-pravila-polzovaniia-lrt-utverdili-v-astane}}</ref>. Астана қаласының мектеп оқушылары мен арнайы жеңілдіктері бар азаматтарға жол жүру тегін.<ref>{{Cite web|title=От транспортных карт до биометрии: как оплатить поездку на LRT в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/ot-transportnyx-kart-do-biometrii-kak-oplatit-poezdku-na-lrt-v-astane}}</ref> Жол жүру тарифі 200 теңге болады<ref name=":7">{{Cite web|title=Тарифы на проезд в LRT установили в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/tarify-na-proezd-v-lrt-ustanovili-v-astane}}</ref><ref name=":6" /> Оператор — «City Transportation Systems» (ТОО «CTS»)<ref name=":7" />. Жүйе жолаушыларға қатты ауа-райы жағдайында (суық қыс, ыстық жаз) ыңғайлы болу үшін жабық станциялармен жабдықталған.<ref name=":0" /> Астанадағы LRT желісінде 187 жарықдиодты бағдаршам орнатылды. Олар станцияларда, жол аралықтарында және депода орналасқан.<ref>{{Cite web|title=Зачем на линии LRT в Астане установили 187 светофоров|url=https://informburo.kz/novosti/zacem-na-linii-lrt-v-astane-ustanovili-187-svetoforov}}</ref> * '''Желі саны''': 1 (тағы 2 жобалануда). * '''Станциялар саны''': 18. * '''Жалпы ұзындығы''': 21,5 – 22,4 км. * '''Жол ені''': 1435 мм (стандартты еуропалық колея). * '''Орташа жылдамдық''': 50 км/сағ. * '''Максималды жылдамдық''': 80 км/сағ<ref>{{Cite web|title=Тестовая эксплуатация LRT в Астане: поезда разогнали до 80 км/ч|url=https://informburo.kz/novosti/testovaia-ekspluataciia-lrt-v-astane-poezda-razognali-do-80-kmc}}</ref>. * '''Пойыздар''': 19 дана «TRITON» (CRRC Tangshan, Қытай) құрамы, 4 вагоннан тұрады. Әр құрамда ~652 жолаушыға арналған орын<ref>{{Cite web|title=LRT в Астане вышел на новый этап испытаний|url=https://informburo.kz/novosti/lrt-v-astane-vysel-na-novyi-etap-ispytanii}}</ref>. * '''Депо''': 1 (әуежай маңында). * '''Басқару''': Толық автоматтандырылған (driverless). == Маршрут == === Бірінші бағыт (Line 1) – Аэропорт – Нұрлы жол === Солтүстік-оңтүстік бағыты: Нұрлы Жол вокзалынан — қаланың жаңа орталығы (сол жағалау) арқылы — Әуежайға дейін. Негізгі станциялар (2025 жылы бекітілген атаулар):<ref name=":0" /> * Әуежай (Airport) * Атамекен * Есіл * Мәңгілік Ел * Астана жұлдызы * Нұра * Университет * Ұлы Дала * Астана Арена * Жекпе-жек сарайы * Сығанақ * Бәйтерек * Министрліктер үйі * Ұлттық мұражай * Театр * Мыңжылдық аллеясы * Жібек жолы * Нұрлы жол Күндізгі жолаушы ағыны: шамамен 25–30 мың адам (жоспар бойынша бастапқыда 146 мыңға дейін)<ref name=":0" />. === Екінші бағыт (Line 2) – Астана – Қосшы === Екінші бағыт Астана мен Қосшы қалаларының арасында салынатын болды. Негізгі геологиялық жұмыстар 2026 жылдың 3 мамырында басталды<ref>{{Cite web|title=Когда LRT продлят для правого берега Астаны и Косшы|url=https://informburo.kz/novosti/kogda-lrt-prodliat-dlia-pravogo-berega-astany-i-kossy}}</ref> Мамыр айында алғашқы бетон бағана құйылды. Қосшыға дейін 300 баған, 538 темір-бетон эстакада бағандары, сегіз монолит баған дайындау жоспарланған<ref>{{Cite web|title=В Астане начали строительство второй очереди LRT|url=https://informburo.kz/novosti/v-astane-nacali-stroitelstvo-vtoroi-oceredi-lrt}}</ref> <ref>[https://cts.gov.kz/press-center/news/lrt-ekinshi-kezegi-ayasynda-al-ash-y-tirek-yylyp-al-ash-y-temirbetondy-rastyrmaly-ar-aly-dayyndaldy/ LRT екінші кезегі аясында алғашқы тірек құйылып, алғашқы темірбетонды құрастырмалы арқалық дайындалды.]</ref>. === Үшінші бағыт (Line 3) – Сығанақ – Астана вокзалы === == Жемқорлық дауы == Астана жеңіл метрополитені (ЛРТ) жобасы Қазақстандағы ең ірі коррупциялық істердің бірі ретінде белгілі болды және «коррупция ескерткіші» деген атқа ие болды. Жобаның құрылысы барысында бюджет қаражаты мен кредит қаражатын жымқыру фактілері анықталды, бұл құрылыстың ұзаққа созылуына және қосымша шығындарға әкелді<ref name=":8">{{Cite web|title=Коррупция на три буквы: ЛРТ в Астане — долгострой, который никогда не окупится?|url=https://orda.kz/korrupcija-na-tri-bukvy-lrt-v-astane-dolgostroj-kotoryj-nikogda-ne-okupitsja-397619/}}</ref>. 2017–2019 жылдары жоба бойынша жемқорлық шу шықты. Тергеу нәтижесінде ЛРТ жобасын жүзеге асыру кезінде 5,8 млрд теңге (шамамен 11–15 млн доллар) жымқырылғаны анықталды. Айыптаулар бойынша, шенеуніктер мен компания басшылары бюджет қаражатын ұрлау үшін алдын ала сговор жасаған. * '''Талғат Ардан''' — ТОО «Астана LRT» компаниясының бұрынғы төрағасы (2014–2017 жж.). Ол істің негізгі фигуранты болды. 2019 жылы халықаралық іздеуге салынды, 2024 жылы заочно 7–9 жылға бас бостандығынан айырылды (қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдалану және жымқыру бабы бойынша)<ref name=":9">{{Cite web|title=Хищения в "Астана LRT": Каната Султанбекова и Талгата Ардана заочно осудили на семь лет|url=https://www.zakon.kz/pravo/6392402-khishcheniya-v-astana-LRT-kanata-sultanbekova-i-talgata-ardana-zaochno-osudili-na-sem-let.html|date=2023}}</ref>. 2025 жылы Түркияда (Анталия) ұсталды<ref>{{Cite web|title=Former Head of Astana Metro Project Detained in Turkey|url=https://timesca.com/former-head-of-astana-metro-project-detained-in-turkey/}}</ref>. Ол жобаның басшысы ретінде қаражаттың тиімсіз жұмсалуына және жымқыруға қатысы бар деп айыпталды<ref>{{Cite web|title=«Памятник коррупции» — за что преследуют Талгата Ардана|url=https://www.inform.kz/ru/pamyatnik-korruptsii-zachto-presleduyut-talgata-ardana-5f0ff8}}</ref>. * '''Қанат Сұлтанбеков''' — Астана әкімінің бұрынғы орынбасары. Арданмен бірге істің ұйымдастырушысы деп аталды, іздеуде болды<ref>{{Cite web|title=ЛРТ как памятник коррупции: почему прокуратура не может найти виновных в хищениях|url=https://ulysmedia.kz/news/47728-lrt-kak-pamiatnik-korruptsii-pochemu-prokuratura-ne-mozhet-naiti-vinovnykh-v-khishcheniiakh/}}</ref>. 2021 жылы сот 7 адамды (ортаңғы буын шенеуніктер мен қызметкерлер) 7–10 жылға соттады. Олар жоғары лауазымды адамдардың бұйрығымен әрекет еткендерін мәлімдеді және жобаның кураторларын (Иманғали Тасмағамбетов, Серіқ Ахметов, Ерболат Досаев, Бақытжан Сағынтаев, Асет Исекешев, Асқар Жұмағалиев, Болат Жәмішев, Әділбек Жақсыбеков және басқалар) сотқа шақыруды талап етті.<ref name=":8" /> Нұрали Әлиев (Нұрсұлтан Назарбаевтың немересі, Дариға Назарбаеваның ұлы) 2014–2016 жылдары Астана әкімінің орынбасары болды. Ол жобаны белсенді түрде қолдады және «Астананың жаңа транспорт жүйесі» бағдарламасын ұсынды. Қытай компанияларымен келісім-шарттарға қатысты.<ref>{{Cite web|title=«LRT Жақсыбеков пен Нұрали Әлиев тықпалаған жоба» – Сұлтанбеков|url=https://sn.kz/sn-akparat-agyny/87608-lrt-zhaksybekov-pen-nurali-liev-tykpalagan-zhoba-sultanbekov}}</ref> === Сот процестері === Астана жеңіл метрополитені (LRT) жобасы бойынша коррупциялық істер бойынша бірнеше сот процесі өтті. Негізгі айыптаулар — бюджет қаражатын жымқыру (5,8 млрд теңгеден астам), қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдалану және ұйымдасқан топ құру. Істің басты фигуранттары — Талғат Ардан және Қанат Сұлтанбеков халықаралық іздеуде болды, сондықтан оларға қатысты сот отырыстары заочно (сырттай) өтті<ref name=":10">{{Cite web|title=Беглый экс-глава "Астана LRT" Талгат Ардан задержан в Турции|url=https://www.zakon.kz/sobytiia/6477158-beglyy-eksglava-astana-LRT-talgat-ardan-zaderzhan-v-turtsii.html}}</ref>. === 2020–2021 жылдардағы негізгі сот процесі === 2020 жылдың қазанында істің негізгі бөлігі сотқа жіберілді. 2021 жылдың мамырында (28 мамыр) Астананың мамандандырылған ауданаралық қылмыстық істер бойынша соты 7 адамға үкім шығарды:<ref name=":3" /> * Рашид Аманжулов (бұрынғы жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы) – 10 жылға<ref name=":9" />, * Жанат Нұрпиісов (бұрынғы мәслихат хатшысы, депутат) – 8 жылға<ref name=":9" />, * Талғат Әшім (бұрынғы «Astana Innovations» АҚ басқарма төрағасы) – 7 жылға<ref name=":9" />, * Дулат Мүсінов<ref name=":9" />, Тимур Қасабаев<ref name=":9" />, Ұлықбек Ачилов<ref name=":9" />, Дәурен Абдыхамитов<ref name=":9" /> (компания қызметкерлері және мердігерлер)– 7-8 жылға, Оларға 7-ден 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Сот оларды ұйымдасқан топ құру және бюджет қаражатын жымқыруда кінәлі деп таныды. Материалдық залалды өтеу міндеттелді (солидарлы түрде 5,8 млрд теңге). Үкім әлі заңды күшіне енген жоқ деп хабарланды. Кейін үкім бұзылып, іс қайта тергеуге жіберілді.<ref name=":3" /> Сотта айыпталушылар жоғары лауазымды тұлғалардың (әкімдік басшылары) бұйрығымен әрекет еткендерін айтты және жобаның жоғары кураторларын сотқа шақыруды талап етті.<ref name=":3" /> === 2023 жылғы үкім (Ардан және Сұлтанбековке қатысты) === 2023 жылдың 3 мамырында сол сот Қанат Сұлтанбеков пен Талғат Арданға сырттай үкім шығарды<ref name=":9" />: * Қанат Сұлтанбеков (бұрынғы Астана әкімінің орынбасары) — 7 жыл бас бостандығынан айыру, мемлекеттік қызметте лауазымдарды өмір бойына иеленуге тыйым салу. * Талғат Ардан (ТОО «Астана LRT» басқарма төрағасы, 2014–2017) — 7 жыл бас бостандығынан айыру, сол сияқты өмір бойына тыйым<ref name=":10" />. Сұлтанбековке қатысты бір бап бойынша (валютаны қайтару) ақталды. Үкімдер орташа қауіпсіздік мекемесінде өтелуі тиіс болды.<ref name=":3" /> === 2024 жылғы қосымша үкім (Арданға) === 2024 жылдың 11 қарашасында Астананың ауданаралық қылмыстық істер соты Талғат Арданға қосымша үкім шығарды<ref name=":10" />: * Қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдалану, ауыр зардаптарға әкелген (ст. 361 ч.4 п.3 ҚК). * Жаза: 4 жыл 8 ай. * Алдыңғы 7 жылдық үкіммен біріктіріліп, жалпы 9 жыл бас бостандығынан айыру тағайындалды (өмір бойына мемлекеттік лауазымдарға тыйым салу сақталды). * Материалдық залал ретінде 85 млрд теңгеден астам сома өтелуге міндеттелді. Ардан үкімді апелляцияға берді, бірақ 2024 жылдың желтоқсанында апелляциялық сот үкімді өзгеріссіз қалдырды.<ref name=":9" /> === 2025 жылғы оқиғалар === 2025 жылдың мамырында Талғат Ардан Түркияның Анталия қаласында ұсталды<ref>{{Cite web|title=Задержанный 3 месяца назад экс-глава “Астана LRT“ до сих пор находится в Турции|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/zaderjannyiy-3-mesyatsa-nazad-eks-glava-astana-lrt-sih-por-579261/}}</ref>. Түркия соты оны Қазақстанға депортациялау туралы шешім шығарды. Экстрадициядан кейін үкімді қайта қарау мүмкіндігі бар (апелляциялық шағым беру құқығы). Қанат Сұлтанбеков әлі іздеуде (АҚШ-та болуы мүмкін деп есептеледі).<ref name=":10" /> == Салдары == * Құрылыс 2019 жылы тоқтатылды, опорлар (бағаналар) ұзақ уақыт бойы «жемқорлық ескерткіші» ретінде тұрды. * «Банк Астана» арқылы жоғалған қаражатты қайтару бойынша жұмыстар жүргізілді (2026 жылы бірнеше миллиард теңге қайтарылды). * Жоба «City Transportation Systems» (CTS) деп қайта аталды. * 2025–2026 жылдары жүйенің бірінші желісі іске қосылды. == Сыртқы сілтемелер == * Ресми сайт: cts.gov.kz == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жеңіл рельсті транспорт]] [[Санат:Астана көлігі]] 8440kxa185x4f88vk076ozjlqflzyki 0 685799 3609713 3456125 2026-05-27T11:39:55Z Nurken 111493 3609713 wikitext text/x-wiki {{Заң шығарушы орган | Атауы = Жоғарғы Кеңес | Шынайы атауы = {{lang-ky|Жогорку Кеңеш}} | Қазіргі шақырылымы = 7-шақырылым | Сурет = Logo of the Jogorku Kenesh.png | Ені = | Сурет атауы = | Мемлекет = {{байрақ|Қырғызстан}} | Түрі = бірпалаталы парламент | Сайлану мерзімі = 5 жыл | Палаталары = | Басшының лауазымы1 = Төрағасы | Басшы1 = [[Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев|Нұрланбек Шәкиев]] | Басшының партиясы1 = [[Ата-Жұрт Қырғызстан|АЖҚ]] | Сайлану күні1 = 5 қазан 2022 | Басшының лауазымы2 = [[Қырғызстан Министрлер Кабинетінің төрағасы|Министрлер Кабинетінің төрағасы]] | Басшы2 = [[Ақылбек Үсенбекұлы Жапаров|Ақылбек Жапаров]] | Басшының партиясы2 = [[Партиясыз]] | Сайлану күні2 = 12 қазан 2021 | Басшының лауазымы3 = | Басшы3 = | Басшының партиясы3 = | Сайлану күні3 = | Басшының лауазымы4 = | Басшы4 = | Басшының партиясы4 = | Сайлану күні4 = | Басшының лауазымы5 = | Басшы5 = | Басшының партиясы5 = | Сайлану күні5 = | Басшының лауазымы6 = | Басшы6 = | Басшының партиясы6 = | Сайлану күні6 = | Мүшелер саны = 90 | Құрылым1 = 7th_Supreme_Council_of_Kyrgyzstan.svg | Құрылым ені1 = | Құрылым сипаттамасы1 = | Палата1 = | Фракциялары1 = '''VII шақырылым құрамы (90):'''<br>{{Color box|#1F247B|border=darkgray}} [[Ата-Жұрт Қырғызстан]] (33)<br>{{Color box|#632D4D|border=darkgray}} [[Сенім (партия)|Сенім]] (12)<br>{{Color box|#008BA1|border=darkgray}} [[Ынтымақ (партия)|Ынтымақ]] (9)<br>{{Color box|#01509F|border=darkgray}} [[Элдик]] (13)<br>{{Color box|#25AAE2|border=darkgray}} [[Альянс (партия)|Альянс]] (7)<br>{{Color box|#DF2D13|border=darkgray}} [[Біртұтас Қырғызстан]] (6)<br>{{Color box|#10C8DF|border=darkgray}} [[Иман Нұры]] (5)<br>{{Color box|#01509F|border=darkgray}} [[Социал-демократтар (Қырғызстан)|Социал-демократтар]] (1)<br>{{Color box|#644226|border=darkgray}} [[Ауған соғысы ардагерлерінің партиясы|Ауғандықтар]] (1)<br>{{Color box|#DCDCDC|border=darkgray}} [[Партиясыз]] (3) | Құрылым2 = | Құрылым ені2 = | Құрылым сипаттамасы2 = | Палата2 = | Фракциялары2 = | Комитеттері1 = | Комитеттері2 = | Дауыс беру жүйесі1 = [[Партиялық тізім]] бойынша пропорциялық өкілдік (54 депутат)<br>[[Бір жеңімпазы бар мажоритарлық жүйе]] (36 депутат) | Дауыс беру жүйесі2 = | Соңғы сайлауы1 = [[Қырғызстандағы парламент сайлауы (2021)|28 қараша 2021]] | Соңғы сайлауы2 = | Жиналыс залы = | Жиналыс залы тақырыпша = | Жиналыс залы ені = | Жиналыс залы сипаттамасы = | Штаб-пәтері = Ақ Үй, [[Бішкек]] | Құрылуы = [[1991 жыл]] | Ізашары1 = [[Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесі]] | Ізашары2 = | Ізбасары1 = | Ізбасары2 = | Сайты = [http://www.kenesh.kg/ru kenesh.kg] }} '''Қырғыз Республикасының Жоғарғы Кеңес''' ({{Lang-ky|Кыргыз Республикасинин Жогорку Кеңеши}}) — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]ның бірпалаталы парламенті. 1991 жылы ол Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесінің орнын алды. Парламенттің 90 мандаты бар, депутаттары 5 жылдық мерзімдерге сайланады.<ref name=":0">[https://ru.sputnik.kg/20210829/data-vybory-zhogorku-kenesh-2021-1053717822.html Назначена дата выборов депутатов Жогорку Кенеша] 29.08.2021.</ref> == Тарихы == 1991 жылғы тәуелсіздігінен парламент құрылысын өзгерткен 2006 жылғы референдумге дейiн парламенттің құрылысы өзгеше еді . Ол 60 депутаты болған '''Заң Шығару жиыны''' ({{lang|ky|Мыйзам Чыгаруу Жыйыны}}) (жоғарғы палатасы) және 45 депутаты болған '''Халық Өкілдер жиынынан''' ({{lang|ky|Эл Өкүлдөр Жыйыны}}) (төмеңгі палатасы) тұратын. 2007 жылдың қазанынан бері парламент бірпалаталы болып келеді. Бастапқыда тек 90 депутат болған Кеңес [[Құрманбек Сәлиұлы Бәкиев|Құрманбек Бәкиевтің]] [[Қырғыз төңкерісі (2010)|қуылуынан]] кейін жаңа конституциясында депутат саны 120-ға көбейтілді. Әр партия 65 орыннан көп ала алмайды. Кейінірек өткізілген сайлауда парламенттегі орын санының 25%-ға азайтылуы шешілді және депутат саны 90-ға оралды.<ref name=":0" /> == Сайлау жүйесі == Жоғарғы Кеңестегі 90 орынның 54-і біртұтас жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорционалды өкілдік арқылы, ал 36-сы бір мандатты округтер бойынша сайланады. Орындарды жеңіп алу үшін партиялар берілген дауыстардың 5% (2020 жылғы қазандағы сайлаудағы 7% -дан төмен) ұлттық сайлау шегінен өтуі керек және [[Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі|жеті аймақтың]] әрқайсысында кемінде 0,5% дауыс алуы керек. Тізімдер ашық, сайлаушылар бір ғана артықшылықты дауыс бере алады. Бірде-бір партияға пропорционалдық мандаттардың жартысынан астамын беруге рұқсат етілмейді.<ref>[https://shailoo.gov.kg/kg/news/5988/ Бирдиктүү шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеӊешинин депутаттарын шайлоонун алдын ала жыйынтыгы] 29 қараша 2021</ref> Партиялық тізімде әр жыныстан үміткерлердің кемінде 30%-ы болуы керек, ал әрбір төртінші кандидаттың қарама-қарсы жынысы болуы керек. Сондай-ақ әрбір тізімде кандидаттардың кемінде 15%-ы этникалық азшылық өкілдері және 15%-ы 35 жасқа дейінгілер, сондай-ақ кем дегенде екі мүгедек кандидат болуы керек.<ref>[http://archive.ipu.org/parline-e/reports/2174_B.htm Electoral system of Jogorku Kenesh.] IPU</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан саясаты]] [[Санат:Мемлекет бойынша парламенттер]] pd5mkgptp31nh9t6c75wjjfhlzbcbe6 3609724 3609713 2026-05-27T11:55:43Z Nurken 111493 3609724 wikitext text/x-wiki {{Заң шығарушы орган | Атауы = Жоғарғы Кеңес | Шынайы атауы = {{lang-ky|Жогорку Кеңеш}} | Қазіргі шақырылымы = 7-шақырылым | Сурет = Logo of the Jogorku Kenesh.png | Ені = | Сурет атауы = | Мемлекет = {{байрақ|Қырғызстан}} | Түрі = бірпалаталы парламент | Сайлану мерзімі = 5 жыл | Палаталары = | Басшының лауазымы1 = Төрағасы | Басшы1 = [[Марлен Әбдірахманұлы Маматәлиев|Марлен Маматәлиев]] | Басшының партиясы1 = [[Ынтымақ (партия)|Ынтымақ]] | Сайлану күні1 = 12 ақпан 2026 | Басшының лауазымы2 = [[Қырғызстан Министрлер Кабинетінің төрағасы|Министрлер Кабинетінің төрағасы]] | Басшы2 = [[Ақылбек Үсенбекұлы Жапаров|Ақылбек Жапаров]] | Басшының партиясы2 = [[Партиясыз]] | Сайлану күні2 = 12 қазан 2021 | Басшының лауазымы3 = | Басшы3 = | Басшының партиясы3 = | Сайлану күні3 = | Басшының лауазымы4 = | Басшы4 = | Басшының партиясы4 = | Сайлану күні4 = | Басшының лауазымы5 = | Басшы5 = | Басшының партиясы5 = | Сайлану күні5 = | Басшының лауазымы6 = | Басшы6 = | Басшының партиясы6 = | Сайлану күні6 = | Мүшелер саны = 90 | Құрылым1 = 7th_Supreme_Council_of_Kyrgyzstan.svg | Құрылым ені1 = | Құрылым сипаттамасы1 = | Палата1 = | Фракциялары1 = '''VII шақырылым құрамы (90):'''<br>{{Color box|#1F247B|border=darkgray}} [[Ата-Жұрт Қырғызстан]] (33)<br>{{Color box|#632D4D|border=darkgray}} [[Сенім (партия)|Сенім]] (12)<br>{{Color box|#008BA1|border=darkgray}} [[Ынтымақ (партия)|Ынтымақ]] (9)<br>{{Color box|#01509F|border=darkgray}} [[Элдик]] (13)<br>{{Color box|#25AAE2|border=darkgray}} [[Альянс (партия)|Альянс]] (7)<br>{{Color box|#DF2D13|border=darkgray}} [[Біртұтас Қырғызстан]] (6)<br>{{Color box|#10C8DF|border=darkgray}} [[Иман Нұры]] (5)<br>{{Color box|#01509F|border=darkgray}} [[Социал-демократтар (Қырғызстан)|Социал-демократтар]] (1)<br>{{Color box|#644226|border=darkgray}} [[Ауған соғысы ардагерлерінің партиясы|Ауғандықтар]] (1)<br>{{Color box|#DCDCDC|border=darkgray}} [[Партиясыз]] (3) | Құрылым2 = | Құрылым ені2 = | Құрылым сипаттамасы2 = | Палата2 = | Фракциялары2 = | Комитеттері1 = | Комитеттері2 = | Дауыс беру жүйесі1 = [[Партиялық тізім]] бойынша пропорциялық өкілдік (54 депутат)<br>[[Бір жеңімпазы бар мажоритарлық жүйе]] (36 депутат) | Дауыс беру жүйесі2 = | Соңғы сайлауы1 = [[Қырғызстандағы парламент сайлауы (2021)|28 қараша 2021]] | Соңғы сайлауы2 = | Жиналыс залы = | Жиналыс залы тақырыпша = | Жиналыс залы ені = | Жиналыс залы сипаттамасы = | Штаб-пәтері = Ақ Үй, [[Бішкек]] | Құрылуы = [[1991 жыл]] | Ізашары1 = [[Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесі]] | Ізашары2 = | Ізбасары1 = | Ізбасары2 = | Сайты = [http://www.kenesh.kg/ru kenesh.kg] }} '''Қырғыз Республикасының Жоғарғы Кеңес''' ({{Lang-ky|Кыргыз Республикасинин Жогорку Кеңеши}}) — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]ның бірпалаталы парламенті. 1991 жылы ол Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесінің орнын алды. Парламенттің 90 мандаты бар, депутаттары 5 жылдық мерзімдерге сайланады.<ref name=":0">[https://ru.sputnik.kg/20210829/data-vybory-zhogorku-kenesh-2021-1053717822.html Назначена дата выборов депутатов Жогорку Кенеша] 29.08.2021.</ref> == Тарихы == 1991 жылғы тәуелсіздігінен парламент құрылысын өзгерткен 2006 жылғы референдумге дейiн парламенттің құрылысы өзгеше еді . Ол 60 депутаты болған '''Заң Шығару жиыны''' ({{lang|ky|Мыйзам Чыгаруу Жыйыны}}) (жоғарғы палатасы) және 45 депутаты болған '''Халық Өкілдер жиынынан''' ({{lang|ky|Эл Өкүлдөр Жыйыны}}) (төмеңгі палатасы) тұратын. 2007 жылдың қазанынан бері парламент бірпалаталы болып келеді. Бастапқыда тек 90 депутат болған Кеңес [[Құрманбек Сәлиұлы Бәкиев|Құрманбек Бәкиевтің]] [[Қырғыз төңкерісі (2010)|қуылуынан]] кейін жаңа конституциясында депутат саны 120-ға көбейтілді. Әр партия 65 орыннан көп ала алмайды. Кейінірек өткізілген сайлауда парламенттегі орын санының 25%-ға азайтылуы шешілді және депутат саны 90-ға оралды.<ref name=":0" /> == Сайлау жүйесі == Жоғарғы Кеңестегі 90 орынның 54-і біртұтас жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорционалды өкілдік арқылы, ал 36-сы бір мандатты округтер бойынша сайланады. Орындарды жеңіп алу үшін партиялар берілген дауыстардың 5% (2020 жылғы қазандағы сайлаудағы 7% -дан төмен) ұлттық сайлау шегінен өтуі керек және [[Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі|жеті аймақтың]] әрқайсысында кемінде 0,5% дауыс алуы керек. Тізімдер ашық, сайлаушылар бір ғана артықшылықты дауыс бере алады. Бірде-бір партияға пропорционалдық мандаттардың жартысынан астамын беруге рұқсат етілмейді.<ref>[https://shailoo.gov.kg/kg/news/5988/ Бирдиктүү шайлоо округу боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеӊешинин депутаттарын шайлоонун алдын ала жыйынтыгы] 29 қараша 2021</ref> Партиялық тізімде әр жыныстан үміткерлердің кемінде 30%-ы болуы керек, ал әрбір төртінші кандидаттың қарама-қарсы жынысы болуы керек. Сондай-ақ әрбір тізімде кандидаттардың кемінде 15%-ы этникалық азшылық өкілдері және 15%-ы 35 жасқа дейінгілер, сондай-ақ кем дегенде екі мүгедек кандидат болуы керек.<ref>[http://archive.ipu.org/parline-e/reports/2174_B.htm Electoral system of Jogorku Kenesh.] IPU</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан саясаты]] [[Санат:Мемлекет бойынша парламенттер]] 60qw5gqh9glrp7iw50ped7s7545d17k 0 691224 3609715 3299503 2026-05-27T11:40:41Z Nurken 111493 Nurken [[Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев]] бетін [[Нұрланбек Тұрғынбекұлы]] бетіне жылжытты: есімін ауыстырды 3299503 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі = Нұрланбек Шәкиев |Шынайы есімі = {{lang-ky|Нурланбек Шакиев}} |түс = Үкімет басшысы |Суреті = Nurlanbek Şakiyev (2023-06-27).jpg |Атауы = Шәкиев, 2023 жыл |Титулы = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңес]]тің төрағасы |Ту = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Ту2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады = 5 қазан 2022 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]] |Ізашары = [[Талант Тұрдымаматұлы Мамытов|Талант Мамытов]] |Ізбасары = |Титулы_2 = [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Қырғызстан мәдениет және ақпарат министрі]] |Ту_2 = Flag of Kyrgyzstan.svg |Ту2_2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады_2 = 20 желтоқсан 2010 |Басқаруын аяқтады_2 = 23 желтоқсан 2011 |Титулы_3 = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы кеңес]]тің VII шақырылымының депутаты |Ту_3 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Ту2_3 = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Басқара бастады_3 = желтоқсан 2021 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_3 = |Партиясы = [[Біртұтас Қырғызстан]] (2010)<br>[[Ата-Жұрт Қырғызстан]] (2022 бастап) |Білімі = К.И. Скрябин атындағы Қырғыз аграрлық академиясының экономика және агробизнес факультеті |Туған жері = Қара-Ағаш ауылы, [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]], [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Туған күні = 13.5.1977 |Мамандығы = [[агроном]] }} '''Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев''' ({{Lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу Шакиев}}) — [[қырғызстан]]дық саясаткер, мемлекеттік қайраткер, [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңестің]] VII шықырылымының депутаты және 2022 жылдан бастап [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Қырғыз Республикасы Жоғарғы Кеңесінің]] төрағасы. Шәкиев 2010–2011 жылдары аралығында [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Қырғызстан мәдениет және ақпарат министрі]] болған. ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан саясаткерлері]] j3rowmbksj2a8v0nqds01gmveelcvzl 3609718 3609715 2026-05-27T11:42:50Z Nurken 111493 3609718 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі = Нұрланбек Тұрғынбекұлы |Шынайы есімі = {{lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу}} |түс = Үкімет басшысы |Суреті = Nurlanbek Şakiyev (2023-06-27).jpg |Атауы = Шәкиев, 2023 жыл |Титулы = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңес]]тің төрағасы |Ту = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Ту2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады = 5 қазан 2022 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]] |Ізашары = [[Талант Тұрдымаматұлы Мамытов|Талант Мамытов]] |Ізбасары = |Титулы_2 = [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Мәдениет және ақпарат министрі]] |Ту_2 = Flag of Kyrgyzstan.svg |Ту2_2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады_2 = 20 желтоқсан 2010 |Басқаруын аяқтады_2 = 23 желтоқсан 2011 |Титулы_3 = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы кеңес]]тің VII шақырылымының депутаты |Ту_3 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Ту2_3 = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Басқара бастады_3 = желтоқсан 2021 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_3 = |Партиясы = [[Біртұтас Қырғызстан]] (2010)<br>[[Ата-Жұрт Қырғызстан]] (2022 бастап) |Білімі = К.И. Скрябин атындағы Қырғыз аграрлық академиясының экономика және агробизнес факультеті |Туған жері = Қара-Ағаш ауылы, [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]], [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Туған күні = 13.5.1977 |Туған кездегі есімі = Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев |Мамандығы = [[агроном]] }} '''Нұрланбек Тұрғынбекұлы''' ({{Lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу}}, туғанында '''Шәкиев''', {{lang-ky|Шакиев}}; [[13 мамыр]] [[1977 жыл|1977]], [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]]) — [[қырғызстан]]дық саясаткер, [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңестің]] VII шықырылымының депутаты және 2022 жылдан бастап [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Қырғыз Республикасы Жоғарғы Кеңесінің]] төрағасы. Шәкиев 2010–2011 жылдары аралығында [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Қырғызстан мәдениет және ақпарат министрі]] болған. ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан саясаткерлері]] lqa2515xleurvl1v41ho9tmyjr6n0dd 3609721 3609718 2026-05-27T11:52:15Z Nurken 111493 3609721 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі = Нұрланбек Тұрғынбекұлы |Шынайы есімі = {{lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу}} |түс = Үкімет басшысы |Суреті = Nurlanbek Şakiyev (2023-06-27).jpg |Атауы = Шәкиев, 2023 жыл |Титулы = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңес]]тің төрағасы |Ту = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Ту2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады = 5 қазан 2022 |Басқаруын аяқтады = 12 ақпан 2026 |Президент = [[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]] |Ізашары = [[Талант Тұрдымаматұлы Мамытов|Талант Мамытов]] |Ізбасары = [[Марлен Әбдірахманұлы Маматәлиев|Марлен Маматәлиев]] |Титулы_2 = [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Мәдениет және ақпарат министрі]] |Ту_2 = Flag of Kyrgyzstan.svg |Ту2_2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады_2 = 20 желтоқсан 2010 |Басқаруын аяқтады_2 = 23 желтоқсан 2011 |Титулы_3 = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы кеңес]]тің VII шақырылымының депутаты |Ту_3 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Ту2_3 = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Басқара бастады_3 = желтоқсан 2021 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_3 = |Партиясы = [[Біртұтас Қырғызстан]] (2010)<br>[[Ата-Жұрт Қырғызстан]] (2022 бастап) |Білімі = К.И. Скрябин атындағы Қырғыз аграрлық академиясының экономика және агробизнес факультеті |Туған жері = Қара-Ағаш ауылы, [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]], [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Туған күні = 13.5.1977 |Туған кездегі есімі = Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев |Мамандығы = [[агроном]] }} '''Нұрланбек Тұрғынбекұлы''' ({{Lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу}}, туғанында '''Шәкиев''', {{lang-ky|Шакиев}}; [[13 мамыр]] [[1977 жыл|1977]], [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]]) — [[қырғызстан]]дық саясаткер, [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңестің]] VII шықырылымының депутаты және 2022 жылдан бастап [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Қырғыз Республикасы Жоғарғы Кеңесінің]] төрағасы. Шәкиев 2010–2011 жылдары аралығында [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Қырғызстан мәдениет және ақпарат министрі]] болған. ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан саясаткерлері]] 6b1gt3riwqf4l5wz3t6l6guncs2y3oc 3609723 3609721 2026-05-27T11:54:30Z Nurken 111493 3609723 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі = Нұрланбек Тұрғынбекұлы |Шынайы есімі = {{lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу}} |түс = Үкімет басшысы |Суреті = Nurlanbek Şakiyev (2023-06-27).jpg |Атауы = Нұрланбек, 2023 жыл |Титулы = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңес]]тің төрағасы |Ту = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Ту2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады = 5 қазан 2022 |Басқаруын аяқтады = 12 ақпан 2026 |Президент = [[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]] |Ізашары = [[Талант Тұрдымаматұлы Мамытов|Талант Мамытов]] |Ізбасары = [[Марлен Әбдірахманұлы Маматәлиев|Марлен Маматәлиев]] |Титулы_2 = [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Мәдениет және ақпарат министрі]] |Ту_2 = Flag of Kyrgyzstan.svg |Ту2_2 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Басқара бастады_2 = 20 желтоқсан 2010 |Басқаруын аяқтады_2 = 23 желтоқсан 2011 |Титулы_3 = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы кеңес]]тің VII шақырылымының депутаты |Ту_3 = Emblem of Kyrgyzstan.svg |Ту2_3 = Logo of the Supreme Council of Kyrgyzstan.gif |Басқара бастады_3 = желтоқсан 2021 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_3 = |Партиясы = [[Біртұтас Қырғызстан]] (2010)<br>[[Ата-Жұрт Қырғызстан]] (2022 бастап) |Білімі = К.И. Скрябин атындағы Қырғыз аграрлық академиясының экономика және агробизнес факультеті |Туған жері = Қара-Ағаш ауылы, [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]], [[Қырғыз Кеңестік Социалистік Республикасы|Қырғыз КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Туған күні = 13.5.1977 |Туған кездегі есімі = Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев |Мамандығы = [[агроном]] }} '''Нұрланбек Тұрғынбекұлы''' ({{Lang-ky|Нурланбек Тургунбек уулу}}, туғанында '''Шәкиев''', {{lang-ky|Шакиев}}; [[13 мамыр]] [[1977 жыл|1977]], [[Ақсы ауданы]], [[Жалалабат облысы]]) — [[қырғызстан]]дық саясаткер, [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңестің]] VII шықырылымының депутаты және 2022 жылдан бастап [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Қырғыз Республикасы Жоғарғы Кеңесінің]] төрағасы. Шәкиев 2010–2011 жылдары аралығында [[Қырғызстан Министрлер Кабинеті#Құрамы|Қырғызстан мәдениет және ақпарат министрі]] болған. ==Дереккөздер== {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Тұрғынбекұлы, Нұрланбек}} [[Санат:Қырғызстан саясаткерлері]] [[Санат:Қырғызстан министрлері]] [[Санат:Жогорку кеңеш төрағалары]] dl6bntrroupyh3ywo5czr0br3su8sil 0 692720 3609725 3395861 2026-05-27T11:56:09Z Nurken 111493 /* Жоғарғы кеңеске сайлау */ 3609725 wikitext text/x-wiki {{Партия | партия атауы = Ауған соғысы ардагерлері және сол сияқты қақтығыстарға қатысқандардың саяси партиясы | шынайы атауы = {{lang-ky|Афганистан согушунун ардагерлери жана ушул сыяктуу кагышууларга катышкандардын партиясы}} | логотипі = | логотип ені = | сурет атауы = | басшысы = [[Ақбөкен Дүкенұлы Тастанбеков]]<ref>{{Cite web|url=https://who.ca-news.org/people:86|title=Таштанбеков Акбокон Дукенович|publisher=КТО ЕСТЬ КТО|access-date=7 желтоқсан 2022|lang=ru}}</ref> | негіздеуші = | құрылуы = 14 қазан 1994<br>13 қыркүйек 1999 тіркелді<ref>{{Cite web|url=https://www.osoo.kg/inn/01309199910030/|title=Общественное объединение "Политическая партия Ветеранов войны в Афганистане и Участников других локальных боевых конфликтов"|publisher=osoo.kg|access-date=6 желтоқсан 2022|lang=ru}}</ref> | таратылуы = | штаб-пәтері = Шу даңғылы, 4-а үйі, Свердловск ауданы, [[Бішкек]] | идеологиясы = [[Ардагер]]лердің құқығын қорғау<br>[[Социал-консерватизм]]<ref>https://kloop.kg/blog/2020/10/01/odno-iz-starejshih-politobedinenij-kyrgyzstana-s-samym-dlinnym-nazvaniem-rasskazyvaem-o-partii-veteranov-afgantsev/?tztc=1 Одно из старейших политобъединений Кыргызстана с самым длинным названием. Рассказываем о партии ветеранов-афганцев</ref> | интернационалы = | одақтастар = [[Элдик]] | мүшелер саны = | жастар ұйымы = | Төменгі палатадағы орындар = | Төменгі палатадағы орындар_параметр = | Жоғарғы палатадағы орындар = {{Партия/Орындар|1|90|#644226}} | Жоғарғы палатадағы орындар_параметр = [[Жоғарғы Кеңес (Қырғызстан)|Жоғарғы Кеңес]]тегі депутат саны | Еуропарламенттегі орындар = | әнұраны = | партиялық мөр = | тұлғалар = | ресми сайты = }} '''Ауған соғысы ардагерлері және сол сияқты қақтығыстарға қатысқандардың саяси партиясы''' ({{lang-ky|Афганистан согушунун ардагерлери жана ушул сыяктуу кагышууларга катышкандардын партиясы}}, {{lang-ru|Политическая партия Ветеранов войны в Афганистане и Участников других локальных боевых конфликтов}}), қысқаша '''Ауғандар партиясы''' ({{lang-ky|Афганистандын партиясы}}, {{lang-ru|Партия афганцев}}) — [[Қырғызстан]]дағы ең ескі партиялардың бірі. Ол [[Ауған соғысы (1979–1989)|Кеңес–Ауған соғысы]] мен басқа да әскери қақтығыстар ардагерлерінің мүдделерін қорғайды. [[Қырғызстандағы парламент сайлауы (2021)|2021 жылғы парламенттік сайлауда]] партия басшысы Ақбөкен Тастанбеков №30 [[бірмандатты округ]]те жеңіске жетіп, депутат болды.<ref>{{Cite web|url=https://barakelde.org/news:453511/?from=kgnews&place=translate|title=Акбөкөн Таштанбеков депутаттыкка талапкер статусунан ажыратылган жок, - БШК мүчөсү|author=|publisher=Баракелде|date=8.12.2021|lang=ky}}</ref><ref>https://kg.akipress.org/news:1749084/?from=kgnews&place=search&sth=225ea17aca182c686b3a045df74209e1 Если дело Акбокона Таштанбекова передадут в суд, то у него есть статус кандидата в депутаты, - член ЦИК</ref> == Сайлаулары == === Жоғарғы кеңеске сайлау === {| class="wikitable" style="text-align:right" !Сайлау !Басшысы !Дауыстар ! % !Орындары !+/– !Позициясы |- !2000 | rowspan="4"|Ақбөкен Тастанбеков |131,933 |8.51 (#4) |{{Партия/Орындар|2|120}} | |{{maybe|Қолдады}} |- !2010 | | |{{Партия/Орындар|0|120}} | |Партия парламентке кірмеді |- !2020 |3,459 |0.18 (#16) |{{Партия/Орындар|0|120}} | |Сайлау күшке енбеді |- !2021 |Бірмандатты сайлау жүйесі |Бірмандатты сайлау жүйесі |{{Партия/Орындар|1|90}} | |белгісіз |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан саяси партиялары]] ftupbi72nk89to1yx9a9k6cx275mh77 0 700750 3609717 3530979 2026-05-27T11:42:37Z ~2026-31710-03 181786 Some mistakes have been fixed 3609717 wikitext text/x-wiki {{толықтыру}} {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Кемал Кылычдароглу | Шынайы есімі = {{lang-tr|Kemal Butlanoğlu}} | Суреті = | Атауы = Кылычдароглу 2024 жылы | Титулы = [[Республикалық Халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = CHP logo (2024, vertical red).svg | Ту2 = Flag of the Republican People's Party (Turkey).svg | Басқара бастады = 22 мамыр 2010 | Басқаруын аяқтады =8 қараша 2023 | Ізашары = [[Теңіз Байқал]] | Ізбасары =[[Өзгүр Өзел]] | Титулы_2 = [[Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі]]нің депутаты | Ту_2 = Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg | Ту2_2 = Flag of Turkey.svg | Басқара бастады_2 = 18 қараша 2002 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Президент_2 = [[Ахмет Неджет Сезер]]<br>[[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]] | Премьер_2 = [[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]]<br>[[Ахмет Дәуітұлы]]<br>[[Бинали Йылдырым]] |Туған кездегі есімі = Кемал Қарабулут<br>{{lang-tr|Kemal Karabulut}}<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor] ''Hürriyet'', 27.06.2010.</ref> | Туған күні = 17.12.1948 | Туған жері = [[Баллыджа, Назымие|Баллыджа]], [[Тунжелі (ил)|Тунжелі илі]], [[Түркия]]<ref>[https://www.cnnturk.com/turkiye/iste-kilicdaroglunun-dogdugu-ev-128771 İşte Kılıçdaroğlu'nun doğduğu ev] ''CNN Türk'', 23.05.2010.</ref> | Балалары = Керем • Аслы • Зейнеп | Қолтаңбасы = Kemal Kılıçdaroğlu signature.png }} '''Кемал Кылычдароглу'''<ref>{{cite web|url=https://el.kz/mazhilis-deputaty-turkiyadagy-saylau-taraly-aytty_74424/|title=Мәжіліс депутаты Түркиядағы сайлау таралы айтты|author=Асқар Таудай|date=2023-05-14|work=|publisher=El.kz|accessdate=2025-03-20|lang=kk}}</ref> ({{lang-tr|Kemal Şutlanbutlanoğlu}}, айтылуы — ''Кемаль Кылычдаролу'', {{Audio-IPA|Kemal_Kilicdaroglu_-_Turkish_Pronunciation.ogg|[ceˈmal kɯˌɫɯtʃ.daˈɾoːɫu]}}; {{Туғанкүні|17|12|1948}}, [[Баллыджа]], [[Тунжелі]], [[Түркия]]<ref>{{cite news|last=Bildirici|first=Faruk|date=2010-06-27|title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor|publisher=Hürriyet|url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp}} [https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Мұрағатталған] (29 маусым 2010).</ref>) — түрік саяси және мемлекеттік қайраткері, [[экономист]]. Ол 2010-2023 жылдар аралығында {{Аударылмаған 3|Республика Халық партиясы|Республика Халық партиясының|tr|Cumhuriyet Halk Partisi}} (CHP) басшысы қызметін атқарған. Түркиядағы 14 мамыр күні өткен [[Түркиядағы президент сайлауы (2023)|президент сайлауында]] ''біріккен оппозиция'' ({{Lang-tr|Ana Muhalefet}}) атынан өзінің кандидатурасын ұсынды.<ref>{{Cite web|url=https://www.haberler.com/kemal-kilicdaroglu/biyografisi/|publisher=HABERLER.com|title=Kemal Kılıçdaroğlu Biyografisi|lang=tr|accessdate=2023-05-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://qaz.ulysmedia.kz/news/6282-erdogan-men-kylyshdarogly-turkiiada-prezidenttik-sailau-bastaldy/|title=Ердоған мен Қылышдароғлы: Түркияда президенттік сайлау басталды|lang=kk|date=2023-05-14|accessdate=2023-05-18|publisher=ҰЛЫС Медиа}}</ref> Саясаттағы мансабына дейін Қылышдарұлы мемлекеттік қызметші болған және 1992–1996 және 1997–1999 жылдары Әлеуметтік сақтандыру мекемесінің бас директоры қызметін атқарған. Ол [[Түркиядағы жалпы сайлау (2002)|2002 жылғы жалпы сайлау]]да Парламентке сайланды және РХП-ның парламенттік тобының жетекшісі болды. Қылышдарұлының саяси ұстанымы [[социал-демократия]] деп сипатталады.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-president-elections-erdogan-kilicdaroglu-7926cdae47c76718a9c7e1a4966e44e7|title=Challenger in Turkey presidential race offers sharp contrast|date=2023-05-02|accessdate=2023-05-18|publisher=AP News|lang=en}}</ref> == Жастық шағы == Кемал Карабулут 1948 жылы 17 желтоқсанда Түркияның шығысындағы Тунжелі провинциясының Назымые ауданы Баллыжа ауылында іс қағаздарын жүргізушісі Камер мен оның әйелі Йемуштың отбасында дүниеге келген.<ref name="hur2">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|work=Hürriyet|title=Kılıçdaroğlu hakkında bilinmeyen tek gerçek |trans-title=|author=Yalçın, Soner|date=23 May 2010|language=tr|access-date=26 May 2010|archive-date=17 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017063752/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bildirici |first=Faruk |date=27 June 2010 |title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor |publisher=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |url-status=live |access-date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |archive-date=29 June 2010}}</ref> Кемал Кылычдароғлу олардың жеті баласының төртінші үлкені болды.<ref name="rad">{{cite news |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetay&Date=23.05.2010&ArticleID=998321|work=Radikal|title=Nazımiyeli ailenin okuyan tek çocuğu |trans-title= |date=23 May 2010|language=tr|access-date=23 May 2010}}</ref> Кемалдың әкесі 1960 жылдары отбасының фамилиясын Карабулуттан Кылычдароғлуға ауыстырды, өйткені олардың ауылындағы барлығының фамилиясы бірдей (Карабулут). Оның әкесі Дерсим көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін жер аударылған мыңдаған алевилердің арасында болды.<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/18621453 |newspaper=The Economist |title=The Turkish opposition: Gandhi's rise |date=28 April 2011 |access-date=20 July 2011 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513063014/http://www.economist.com/node/18621453 |url-status=live }}</ref> Кемал бастауыш және орта білімін Эрджиш, [[Тунжелі]], Генч, Элязыг сияқты әртүрлі жерлерде жалғастырды. 1971 жылы Анкара экономика және коммерциялық ғылымдар академиясында, қазіргі Гази университетінде экономика мамандығы бойынша білім алып, оны 1971 жылы бітірген.<ref name="rad"/> == Саяси мансапы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|Kemal Kılıçdaroğlu}} * [www.kemalkilicdaroglu.com Ресми сайты] * [http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5982 Кемал Қылышдарұлының ТҰҰМ-дегі парақшасы] * {{twitter|kilicdarogluk}} * {{Instagram|kilicdaroglu}} * [[Facebook]]-тағы [https://m.facebook.com/K.Kilicdaroglu/?locale2=tr_TR Кемал Қылышдарұлы] [[Санат:Тунжеліда туғандар]] [[Санат:Республикалық халық партиясы (Түркия) мүшелері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Гази университеті түлектері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Ыстанбұл провинциясынан Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаттары]] k5fh3ykzyeabru214ovv0g6mbw8svix 3609720 3609717 2026-05-27T11:46:57Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-31710-03|~2026-31710-03]] ([[User talk:~2026-31710-03|т]]) өңдемелерінен [[User:KiranBOT|KiranBOT]] соңғы нұсқасына қайтарды 3530979 wikitext text/x-wiki {{толықтыру}} {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Кемал Кылычдароглу | Шынайы есімі = {{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}} | Суреті = Kemal Kılıçdaroğlu in 2024 (cropped).jpg | Атауы = Кылычдароглу 2024 жылы | Титулы = [[Республикалық Халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = CHP logo (2024, vertical red).svg | Ту2 = Flag of the Republican People's Party (Turkey).svg | Басқара бастады = 22 мамыр 2010 | Басқаруын аяқтады =8 қараша 2023 | Ізашары = [[Теңіз Байқал]] | Ізбасары =[[Өзгүр Өзел]] | Титулы_2 = [[Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі]]нің депутаты | Ту_2 = Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg | Ту2_2 = Flag of Turkey.svg | Басқара бастады_2 = 18 қараша 2002 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Президент_2 = [[Ахмет Неджет Сезер]]<br>[[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]] | Премьер_2 = [[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]]<br>[[Ахмет Дәуітұлы]]<br>[[Бинали Йылдырым]] |Туған кездегі есімі = Кемал Қарабулут<br>{{lang-tr|Kemal Karabulut}}<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor] ''Hürriyet'', 27.06.2010.</ref> | Туған күні = 17.12.1948 | Туған жері = [[Баллыджа, Назымие|Баллыджа]], [[Тунжелі (ил)|Тунжелі илі]], [[Түркия]]<ref>[https://www.cnnturk.com/turkiye/iste-kilicdaroglunun-dogdugu-ev-128771 İşte Kılıçdaroğlu'nun doğduğu ev] ''CNN Türk'', 23.05.2010.</ref> | Балалары = Керем • Аслы • Зейнеп | Қолтаңбасы = Kemal Kılıçdaroğlu signature.png }} '''Кемал Кылычдароглу'''<ref>{{cite web|url=https://el.kz/mazhilis-deputaty-turkiyadagy-saylau-taraly-aytty_74424/|title=Мәжіліс депутаты Түркиядағы сайлау таралы айтты|author=Асқар Таудай|date=2023-05-14|work=|publisher=El.kz|accessdate=2025-03-20|lang=kk}}</ref> ({{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}}, айтылуы — ''Кемаль Кылычдаролу'', {{Audio-IPA|Kemal_Kilicdaroglu_-_Turkish_Pronunciation.ogg|[ceˈmal kɯˌɫɯtʃ.daˈɾoːɫu]}}; {{Туғанкүні|17|12|1948}}, [[Баллыджа]], [[Тунжелі]], [[Түркия]]<ref>{{cite news|last=Bildirici|first=Faruk|date=2010-06-27|title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor|publisher=Hürriyet|url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp}} [https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Мұрағатталған] (29 маусым 2010).</ref>) — түрік саяси және мемлекеттік қайраткері, [[экономист]]. Ол 2010-2023 жылдар аралығында {{Аударылмаған 3|Республика Халық партиясы|Республика Халық партиясының|tr|Cumhuriyet Halk Partisi}} (CHP) басшысы қызметін атқарған. Түркиядағы 14 мамыр күні өткен [[Түркиядағы президент сайлауы (2023)|президент сайлауында]] ''біріккен оппозиция'' ({{Lang-tr|Ana Muhalefet}}) атынан өзінің кандидатурасын ұсынды.<ref>{{Cite web|url=https://www.haberler.com/kemal-kilicdaroglu/biyografisi/|publisher=HABERLER.com|title=Kemal Kılıçdaroğlu Biyografisi|lang=tr|accessdate=2023-05-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://qaz.ulysmedia.kz/news/6282-erdogan-men-kylyshdarogly-turkiiada-prezidenttik-sailau-bastaldy/|title=Ердоған мен Қылышдароғлы: Түркияда президенттік сайлау басталды|lang=kk|date=2023-05-14|accessdate=2023-05-18|publisher=ҰЛЫС Медиа}}</ref> Саясаттағы мансабына дейін Қылышдарұлы мемлекеттік қызметші болған және 1992–1996 және 1997–1999 жылдары Әлеуметтік сақтандыру мекемесінің бас директоры қызметін атқарған. Ол [[Түркиядағы жалпы сайлау (2002)|2002 жылғы жалпы сайлау]]да Парламентке сайланды және РХП-ның парламенттік тобының жетекшісі болды. Қылышдарұлының саяси ұстанымы [[социал-демократия]] деп сипатталады.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-president-elections-erdogan-kilicdaroglu-7926cdae47c76718a9c7e1a4966e44e7|title=Challenger in Turkey presidential race offers sharp contrast|date=2023-05-02|accessdate=2023-05-18|publisher=AP News|lang=en}}</ref> == Жастық шағы == Кемал Карабулут 1948 жылы 17 желтоқсанда Түркияның шығысындағы Тунжелі провинциясының Назымые ауданы Баллыжа ауылында іс қағаздарын жүргізушісі Камер мен оның әйелі Йемуштың отбасында дүниеге келген.<ref name="hur2">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|work=Hürriyet|title=Kılıçdaroğlu hakkında bilinmeyen tek gerçek |trans-title=|author=Yalçın, Soner|date=23 May 2010|language=tr|access-date=26 May 2010|archive-date=17 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017063752/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bildirici |first=Faruk |date=27 June 2010 |title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor |publisher=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |url-status=live |access-date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |archive-date=29 June 2010}}</ref> Кемал Кылычдароғлу олардың жеті баласының төртінші үлкені болды.<ref name="rad">{{cite news |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetay&Date=23.05.2010&ArticleID=998321|work=Radikal|title=Nazımiyeli ailenin okuyan tek çocuğu |trans-title= |date=23 May 2010|language=tr|access-date=23 May 2010}}</ref> Кемалдың әкесі 1960 жылдары отбасының фамилиясын Карабулуттан Кылычдароғлуға ауыстырды, өйткені олардың ауылындағы барлығының фамилиясы бірдей (Карабулут). Оның әкесі Дерсим көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін жер аударылған мыңдаған алевилердің арасында болды.<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/18621453 |newspaper=The Economist |title=The Turkish opposition: Gandhi's rise |date=28 April 2011 |access-date=20 July 2011 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513063014/http://www.economist.com/node/18621453 |url-status=live }}</ref> Кемал бастауыш және орта білімін Эрджиш, [[Тунжелі]], Генч, Элязыг сияқты әртүрлі жерлерде жалғастырды. 1971 жылы Анкара экономика және коммерциялық ғылымдар академиясында, қазіргі Гази университетінде экономика мамандығы бойынша білім алып, оны 1971 жылы бітірген.<ref name="rad"/> == Саяси мансапы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|Kemal Kılıçdaroğlu}} * [www.kemalkilicdaroglu.com Ресми сайты] * [http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5982 Кемал Қылышдарұлының ТҰҰМ-дегі парақшасы] * {{twitter|kilicdarogluk}} * {{Instagram|kilicdaroglu}} * [[Facebook]]-тағы [https://m.facebook.com/K.Kilicdaroglu/?locale2=tr_TR Кемал Қылышдарұлы] [[Санат:Тунжеліда туғандар]] [[Санат:Республикалық халық партиясы (Түркия) мүшелері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Гази университеті түлектері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Ыстанбұл провинциясынан Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаттары]] dybov40wvk5gqqb6mvs2dixcjsuhi7e 3609722 3609720 2026-05-27T11:54:06Z ~2026-31710-03 181786 Some mistakes have been fixed 3609722 wikitext text/x-wiki {{толықтыру}} {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Кемал Кылычдароглу | Шынайы есімі = {{lang-tr|Kemal Butlanoğlu}} | Суреті = Kemal Kılıçdaroğlu in 2024 (cropped).jpg | Атауы = Кылычдароглу 2024 жылы | Титулы = [[Республикалық Халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = CHP logo (2024, vertical red).svg | Ту2 = Flag of the Republican People's Party (Turkey).svg | Басқара бастады = 22 мамыр 2010 | Басқаруын аяқтады =8 қараша 2023 | Ізашары = [[Теңіз Байқал]] | Ізбасары =[[Өзгүр Өзел]] | Титулы_2 = [[Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі]]нің депутаты | Ту_2 = Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg | Ту2_2 = Flag of Turkey.svg | Басқара бастады_2 = 18 қараша 2002 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Президент_2 = [[Ахмет Неджет Сезер]]<br>[[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]] | Премьер_2 = [[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]]<br>[[Ахмет Дәуітұлы]]<br>[[Бинали Йылдырым]] |Туған кездегі есімі = Кемал Қарабулут<br>{{lang-tr|Kemal Karabulut}}<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor] ''Hürriyet'', 27.06.2010.</ref> | Туған күні = 17.12.1948 | Туған жері = [[Баллыджа, Назымие|Баллыджа]], [[Тунжелі (ил)|Тунжелі илі]], [[Түркия]]<ref>[https://www.cnnturk.com/turkiye/iste-kilicdaroglunun-dogdugu-ev-128771 İşte Kılıçdaroğlu'nun doğduğu ev] ''CNN Türk'', 23.05.2010.</ref> | Балалары = Керем • Аслы • Зейнеп | Қолтаңбасы = Kemal Kılıçdaroğlu signature.png }} '''Кемал Кылычдароглу'''<ref>{{cite web|url=https://el.kz/mazhilis-deputaty-turkiyadagy-saylau-taraly-aytty_74424/|title=Мәжіліс депутаты Түркиядағы сайлау таралы айтты|author=Асқар Таудай|date=2023-05-14|work=|publisher=El.kz|accessdate=2025-03-20|lang=kk}}</ref> ({{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}}, айтылуы — ''Кемаль Кылычдаролу'', {{Audio-IPA|Kemal_Kilicdaroglu_-_Turkish_Pronunciation.ogg|[ceˈmal kɯˌɫɯtʃ.daˈɾoːɫu]}}; {{Туғанкүні|17|12|1948}}, [[Баллыджа]], [[Тунжелі]], [[Түркия]]<ref>{{cite news|last=Bildirici|first=Faruk|date=2010-06-27|title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor|publisher=Hürriyet|url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp}} [https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Мұрағатталған] (29 маусым 2010).</ref>) — түрік саяси және мемлекеттік қайраткері, [[экономист]]. Ол 2010-2023 жылдар аралығында {{Аударылмаған 3|Республика Халық партиясы|Республика Халық партиясының|tr|Cumhuriyet Halk Partisi}} (CHP) басшысы қызметін атқарған. Түркиядағы 14 мамыр күні өткен [[Түркиядағы президент сайлауы (2023)|президент сайлауында]] ''біріккен оппозиция'' ({{Lang-tr|Ana Muhalefet}}) атынан өзінің кандидатурасын ұсынды.<ref>{{Cite web|url=https://www.haberler.com/kemal-kilicdaroglu/biyografisi/|publisher=HABERLER.com|title=Kemal Kılıçdaroğlu Biyografisi|lang=tr|accessdate=2023-05-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://qaz.ulysmedia.kz/news/6282-erdogan-men-kylyshdarogly-turkiiada-prezidenttik-sailau-bastaldy/|title=Ердоған мен Қылышдароғлы: Түркияда президенттік сайлау басталды|lang=kk|date=2023-05-14|accessdate=2023-05-18|publisher=ҰЛЫС Медиа}}</ref> Саясаттағы мансабына дейін Қылышдарұлы мемлекеттік қызметші болған және 1992–1996 және 1997–1999 жылдары Әлеуметтік сақтандыру мекемесінің бас директоры қызметін атқарған. Ол [[Түркиядағы жалпы сайлау (2002)|2002 жылғы жалпы сайлау]]да Парламентке сайланды және РХП-ның парламенттік тобының жетекшісі болды. Қылышдарұлының саяси ұстанымы [[социал-демократия]] деп сипатталады.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-president-elections-erdogan-kilicdaroglu-7926cdae47c76718a9c7e1a4966e44e7|title=Challenger in Turkey presidential race offers sharp contrast|date=2023-05-02|accessdate=2023-05-18|publisher=AP News|lang=en}}</ref> == Жастық шағы == Кемал Карабулут 1948 жылы 17 желтоқсанда Түркияның шығысындағы Тунжелі провинциясының Назымые ауданы Баллыжа ауылында іс қағаздарын жүргізушісі Камер мен оның әйелі Йемуштың отбасында дүниеге келген.<ref name="hur2">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|work=Hürriyet|title=Kılıçdaroğlu hakkında bilinmeyen tek gerçek |trans-title=|author=Yalçın, Soner|date=23 May 2010|language=tr|access-date=26 May 2010|archive-date=17 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017063752/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bildirici |first=Faruk |date=27 June 2010 |title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor |publisher=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |url-status=live |access-date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |archive-date=29 June 2010}}</ref> Кемал Кылычдароғлу олардың жеті баласының төртінші үлкені болды.<ref name="rad">{{cite news |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetay&Date=23.05.2010&ArticleID=998321|work=Radikal|title=Nazımiyeli ailenin okuyan tek çocuğu |trans-title= |date=23 May 2010|language=tr|access-date=23 May 2010}}</ref> Кемалдың әкесі 1960 жылдары отбасының фамилиясын Карабулуттан Кылычдароғлуға ауыстырды, өйткені олардың ауылындағы барлығының фамилиясы бірдей (Карабулут). Оның әкесі Дерсим көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін жер аударылған мыңдаған алевилердің арасында болды.<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/18621453 |newspaper=The Economist |title=The Turkish opposition: Gandhi's rise |date=28 April 2011 |access-date=20 July 2011 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513063014/http://www.economist.com/node/18621453 |url-status=live }}</ref> Кемал бастауыш және орта білімін Эрджиш, [[Тунжелі]], Генч, Элязыг сияқты әртүрлі жерлерде жалғастырды. 1971 жылы Анкара экономика және коммерциялық ғылымдар академиясында, қазіргі Гази университетінде экономика мамандығы бойынша білім алып, оны 1971 жылы бітірген.<ref name="rad"/> == Саяси мансапы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|Kemal Kılıçdaroğlu}} * [www.kemalkilicdaroglu.com Ресми сайты] * [http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5982 Кемал Қылышдарұлының ТҰҰМ-дегі парақшасы] * {{twitter|kilicdarogluk}} * {{Instagram|kilicdaroglu}} * [[Facebook]]-тағы [https://m.facebook.com/K.Kilicdaroglu/?locale2=tr_TR Кемал Қылышдарұлы] [[Санат:Тунжеліда туғандар]] [[Санат:Республикалық халық партиясы (Түркия) мүшелері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Гази университеті түлектері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Ыстанбұл провинциясынан Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаттары]] dr0wmbqbb7gs5lan7zvxffdk0rf8d2n 3609726 3609722 2026-05-27T11:56:27Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-31710-03|~2026-31710-03]] ([[User talk:~2026-31710-03|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3530979 wikitext text/x-wiki {{толықтыру}} {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Кемал Кылычдароглу | Шынайы есімі = {{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}} | Суреті = Kemal Kılıçdaroğlu in 2024 (cropped).jpg | Атауы = Кылычдароглу 2024 жылы | Титулы = [[Республикалық Халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = CHP logo (2024, vertical red).svg | Ту2 = Flag of the Republican People's Party (Turkey).svg | Басқара бастады = 22 мамыр 2010 | Басқаруын аяқтады =8 қараша 2023 | Ізашары = [[Теңіз Байқал]] | Ізбасары =[[Өзгүр Өзел]] | Титулы_2 = [[Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі]]нің депутаты | Ту_2 = Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg | Ту2_2 = Flag of Turkey.svg | Басқара бастады_2 = 18 қараша 2002 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Президент_2 = [[Ахмет Неджет Сезер]]<br>[[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]] | Премьер_2 = [[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]]<br>[[Ахмет Дәуітұлы]]<br>[[Бинали Йылдырым]] |Туған кездегі есімі = Кемал Қарабулут<br>{{lang-tr|Kemal Karabulut}}<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor] ''Hürriyet'', 27.06.2010.</ref> | Туған күні = 17.12.1948 | Туған жері = [[Баллыджа, Назымие|Баллыджа]], [[Тунжелі (ил)|Тунжелі илі]], [[Түркия]]<ref>[https://www.cnnturk.com/turkiye/iste-kilicdaroglunun-dogdugu-ev-128771 İşte Kılıçdaroğlu'nun doğduğu ev] ''CNN Türk'', 23.05.2010.</ref> | Балалары = Керем • Аслы • Зейнеп | Қолтаңбасы = Kemal Kılıçdaroğlu signature.png }} '''Кемал Кылычдароглу'''<ref>{{cite web|url=https://el.kz/mazhilis-deputaty-turkiyadagy-saylau-taraly-aytty_74424/|title=Мәжіліс депутаты Түркиядағы сайлау таралы айтты|author=Асқар Таудай|date=2023-05-14|work=|publisher=El.kz|accessdate=2025-03-20|lang=kk}}</ref> ({{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}}, айтылуы — ''Кемаль Кылычдаролу'', {{Audio-IPA|Kemal_Kilicdaroglu_-_Turkish_Pronunciation.ogg|[ceˈmal kɯˌɫɯtʃ.daˈɾoːɫu]}}; {{Туғанкүні|17|12|1948}}, [[Баллыджа]], [[Тунжелі]], [[Түркия]]<ref>{{cite news|last=Bildirici|first=Faruk|date=2010-06-27|title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor|publisher=Hürriyet|url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp}} [https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Мұрағатталған] (29 маусым 2010).</ref>) — түрік саяси және мемлекеттік қайраткері, [[экономист]]. Ол 2010-2023 жылдар аралығында {{Аударылмаған 3|Республика Халық партиясы|Республика Халық партиясының|tr|Cumhuriyet Halk Partisi}} (CHP) басшысы қызметін атқарған. Түркиядағы 14 мамыр күні өткен [[Түркиядағы президент сайлауы (2023)|президент сайлауында]] ''біріккен оппозиция'' ({{Lang-tr|Ana Muhalefet}}) атынан өзінің кандидатурасын ұсынды.<ref>{{Cite web|url=https://www.haberler.com/kemal-kilicdaroglu/biyografisi/|publisher=HABERLER.com|title=Kemal Kılıçdaroğlu Biyografisi|lang=tr|accessdate=2023-05-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://qaz.ulysmedia.kz/news/6282-erdogan-men-kylyshdarogly-turkiiada-prezidenttik-sailau-bastaldy/|title=Ердоған мен Қылышдароғлы: Түркияда президенттік сайлау басталды|lang=kk|date=2023-05-14|accessdate=2023-05-18|publisher=ҰЛЫС Медиа}}</ref> Саясаттағы мансабына дейін Қылышдарұлы мемлекеттік қызметші болған және 1992–1996 және 1997–1999 жылдары Әлеуметтік сақтандыру мекемесінің бас директоры қызметін атқарған. Ол [[Түркиядағы жалпы сайлау (2002)|2002 жылғы жалпы сайлау]]да Парламентке сайланды және РХП-ның парламенттік тобының жетекшісі болды. Қылышдарұлының саяси ұстанымы [[социал-демократия]] деп сипатталады.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-president-elections-erdogan-kilicdaroglu-7926cdae47c76718a9c7e1a4966e44e7|title=Challenger in Turkey presidential race offers sharp contrast|date=2023-05-02|accessdate=2023-05-18|publisher=AP News|lang=en}}</ref> == Жастық шағы == Кемал Карабулут 1948 жылы 17 желтоқсанда Түркияның шығысындағы Тунжелі провинциясының Назымые ауданы Баллыжа ауылында іс қағаздарын жүргізушісі Камер мен оның әйелі Йемуштың отбасында дүниеге келген.<ref name="hur2">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|work=Hürriyet|title=Kılıçdaroğlu hakkında bilinmeyen tek gerçek |trans-title=|author=Yalçın, Soner|date=23 May 2010|language=tr|access-date=26 May 2010|archive-date=17 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017063752/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bildirici |first=Faruk |date=27 June 2010 |title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor |publisher=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |url-status=live |access-date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |archive-date=29 June 2010}}</ref> Кемал Кылычдароғлу олардың жеті баласының төртінші үлкені болды.<ref name="rad">{{cite news |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetay&Date=23.05.2010&ArticleID=998321|work=Radikal|title=Nazımiyeli ailenin okuyan tek çocuğu |trans-title= |date=23 May 2010|language=tr|access-date=23 May 2010}}</ref> Кемалдың әкесі 1960 жылдары отбасының фамилиясын Карабулуттан Кылычдароғлуға ауыстырды, өйткені олардың ауылындағы барлығының фамилиясы бірдей (Карабулут). Оның әкесі Дерсим көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін жер аударылған мыңдаған алевилердің арасында болды.<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/18621453 |newspaper=The Economist |title=The Turkish opposition: Gandhi's rise |date=28 April 2011 |access-date=20 July 2011 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513063014/http://www.economist.com/node/18621453 |url-status=live }}</ref> Кемал бастауыш және орта білімін Эрджиш, [[Тунжелі]], Генч, Элязыг сияқты әртүрлі жерлерде жалғастырды. 1971 жылы Анкара экономика және коммерциялық ғылымдар академиясында, қазіргі Гази университетінде экономика мамандығы бойынша білім алып, оны 1971 жылы бітірген.<ref name="rad"/> == Саяси мансапы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|Kemal Kılıçdaroğlu}} * [www.kemalkilicdaroglu.com Ресми сайты] * [http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5982 Кемал Қылышдарұлының ТҰҰМ-дегі парақшасы] * {{twitter|kilicdarogluk}} * {{Instagram|kilicdaroglu}} * [[Facebook]]-тағы [https://m.facebook.com/K.Kilicdaroglu/?locale2=tr_TR Кемал Қылышдарұлы] [[Санат:Тунжеліда туғандар]] [[Санат:Республикалық халық партиясы (Түркия) мүшелері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Гази университеті түлектері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Ыстанбұл провинциясынан Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаттары]] dybov40wvk5gqqb6mvs2dixcjsuhi7e 3609728 3609726 2026-05-27T11:57:23Z 1nter pares 146705 "[[Кемал Кылычдароглу]]" бетін қорғады: Артық бұзақылық ([Өңдеу=Тек администраторларға рұқсат ету] (аяқталу мерзімі — 11:57, 2026 ж. маусымның 3 (UTC)) [Жылжыту=Тек администраторларға рұқсат ету] (аяқталу мерзімі — 11:57, 2026 ж. маусымның 3 (UTC))) 3530979 wikitext text/x-wiki {{толықтыру}} {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Кемал Кылычдароглу | Шынайы есімі = {{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}} | Суреті = Kemal Kılıçdaroğlu in 2024 (cropped).jpg | Атауы = Кылычдароглу 2024 жылы | Титулы = [[Республикалық Халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = CHP logo (2024, vertical red).svg | Ту2 = Flag of the Republican People's Party (Turkey).svg | Басқара бастады = 22 мамыр 2010 | Басқаруын аяқтады =8 қараша 2023 | Ізашары = [[Теңіз Байқал]] | Ізбасары =[[Өзгүр Өзел]] | Титулы_2 = [[Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі]]нің депутаты | Ту_2 = Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg | Ту2_2 = Flag of Turkey.svg | Басқара бастады_2 = 18 қараша 2002 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Президент_2 = [[Ахмет Неджет Сезер]]<br>[[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]] | Премьер_2 = [[Абдуллаһ Гүл]]<br>[[Режеп Тайып Ердоған]]<br>[[Ахмет Дәуітұлы]]<br>[[Бинали Йылдырым]] |Туған кездегі есімі = Кемал Қарабулут<br>{{lang-tr|Kemal Karabulut}}<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor] ''Hürriyet'', 27.06.2010.</ref> | Туған күні = 17.12.1948 | Туған жері = [[Баллыджа, Назымие|Баллыджа]], [[Тунжелі (ил)|Тунжелі илі]], [[Түркия]]<ref>[https://www.cnnturk.com/turkiye/iste-kilicdaroglunun-dogdugu-ev-128771 İşte Kılıçdaroğlu'nun doğduğu ev] ''CNN Türk'', 23.05.2010.</ref> | Балалары = Керем • Аслы • Зейнеп | Қолтаңбасы = Kemal Kılıçdaroğlu signature.png }} '''Кемал Кылычдароглу'''<ref>{{cite web|url=https://el.kz/mazhilis-deputaty-turkiyadagy-saylau-taraly-aytty_74424/|title=Мәжіліс депутаты Түркиядағы сайлау таралы айтты|author=Асқар Таудай|date=2023-05-14|work=|publisher=El.kz|accessdate=2025-03-20|lang=kk}}</ref> ({{lang-tr|Kemal Kılıçdaroğlu}}, айтылуы — ''Кемаль Кылычдаролу'', {{Audio-IPA|Kemal_Kilicdaroglu_-_Turkish_Pronunciation.ogg|[ceˈmal kɯˌɫɯtʃ.daˈɾoːɫu]}}; {{Туғанкүні|17|12|1948}}, [[Баллыджа]], [[Тунжелі]], [[Түркия]]<ref>{{cite news|last=Bildirici|first=Faruk|date=2010-06-27|title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor|publisher=Hürriyet|url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp}} [https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp Мұрағатталған] (29 маусым 2010).</ref>) — түрік саяси және мемлекеттік қайраткері, [[экономист]]. Ол 2010-2023 жылдар аралығында {{Аударылмаған 3|Республика Халық партиясы|Республика Халық партиясының|tr|Cumhuriyet Halk Partisi}} (CHP) басшысы қызметін атқарған. Түркиядағы 14 мамыр күні өткен [[Түркиядағы президент сайлауы (2023)|президент сайлауында]] ''біріккен оппозиция'' ({{Lang-tr|Ana Muhalefet}}) атынан өзінің кандидатурасын ұсынды.<ref>{{Cite web|url=https://www.haberler.com/kemal-kilicdaroglu/biyografisi/|publisher=HABERLER.com|title=Kemal Kılıçdaroğlu Biyografisi|lang=tr|accessdate=2023-05-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://qaz.ulysmedia.kz/news/6282-erdogan-men-kylyshdarogly-turkiiada-prezidenttik-sailau-bastaldy/|title=Ердоған мен Қылышдароғлы: Түркияда президенттік сайлау басталды|lang=kk|date=2023-05-14|accessdate=2023-05-18|publisher=ҰЛЫС Медиа}}</ref> Саясаттағы мансабына дейін Қылышдарұлы мемлекеттік қызметші болған және 1992–1996 және 1997–1999 жылдары Әлеуметтік сақтандыру мекемесінің бас директоры қызметін атқарған. Ол [[Түркиядағы жалпы сайлау (2002)|2002 жылғы жалпы сайлау]]да Парламентке сайланды және РХП-ның парламенттік тобының жетекшісі болды. Қылышдарұлының саяси ұстанымы [[социал-демократия]] деп сипатталады.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/turkey-president-elections-erdogan-kilicdaroglu-7926cdae47c76718a9c7e1a4966e44e7|title=Challenger in Turkey presidential race offers sharp contrast|date=2023-05-02|accessdate=2023-05-18|publisher=AP News|lang=en}}</ref> == Жастық шағы == Кемал Карабулут 1948 жылы 17 желтоқсанда Түркияның шығысындағы Тунжелі провинциясының Назымые ауданы Баллыжа ауылында іс қағаздарын жүргізушісі Камер мен оның әйелі Йемуштың отбасында дүниеге келген.<ref name="hur2">{{cite news |url=http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|work=Hürriyet|title=Kılıçdaroğlu hakkında bilinmeyen tek gerçek |trans-title=|author=Yalçın, Soner|date=23 May 2010|language=tr|access-date=26 May 2010|archive-date=17 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017063752/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/14809205.asp?yazarid=218|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bildirici |first=Faruk |date=27 June 2010 |title=Kılıçdaroğlu Kemal Bey'i anlatıyor |publisher=Hürriyet |url=http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |url-status=live |access-date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629185113/http://www.hurriyet.com.tr/pazar/15148253.asp |archive-date=29 June 2010}}</ref> Кемал Кылычдароғлу олардың жеті баласының төртінші үлкені болды.<ref name="rad">{{cite news |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetay&Date=23.05.2010&ArticleID=998321|work=Radikal|title=Nazımiyeli ailenin okuyan tek çocuğu |trans-title= |date=23 May 2010|language=tr|access-date=23 May 2010}}</ref> Кемалдың әкесі 1960 жылдары отбасының фамилиясын Карабулуттан Кылычдароғлуға ауыстырды, өйткені олардың ауылындағы барлығының фамилиясы бірдей (Карабулут). Оның әкесі Дерсим көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін жер аударылған мыңдаған алевилердің арасында болды.<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/18621453 |newspaper=The Economist |title=The Turkish opposition: Gandhi's rise |date=28 April 2011 |access-date=20 July 2011 |archive-date=13 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513063014/http://www.economist.com/node/18621453 |url-status=live }}</ref> Кемал бастауыш және орта білімін Эрджиш, [[Тунжелі]], Генч, Элязыг сияқты әртүрлі жерлерде жалғастырды. 1971 жылы Анкара экономика және коммерциялық ғылымдар академиясында, қазіргі Гази университетінде экономика мамандығы бойынша білім алып, оны 1971 жылы бітірген.<ref name="rad"/> == Саяси мансапы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat|Kemal Kılıçdaroğlu}} * [www.kemalkilicdaroglu.com Ресми сайты] * [http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=23&p_sicil=5982 Кемал Қылышдарұлының ТҰҰМ-дегі парақшасы] * {{twitter|kilicdarogluk}} * {{Instagram|kilicdaroglu}} * [[Facebook]]-тағы [https://m.facebook.com/K.Kilicdaroglu/?locale2=tr_TR Кемал Қылышдарұлы] [[Санат:Тунжеліда туғандар]] [[Санат:Республикалық халық партиясы (Түркия) мүшелері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Гази университеті түлектері]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXV шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVI шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Ыстанбұл провинциясынан Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаттары]] dybov40wvk5gqqb6mvs2dixcjsuhi7e 3 704245 3609368 3609034 2026-05-26T12:16:23Z Dr-Taher 85855 Dr-Taher [[Қатысушы талқылауы:Vascoisme]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Renamed user 2947489543419]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Vascoisme|Vascoisme]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 2947489543419|Renamed user 2947489543419]]" 3179161 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Vascoisme}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 09:12, 2023 ж. шілденің 20 (+06) 8v5l0m6pihj7g6dthsm414rcvbbhoqw 0 722252 3609472 3606331 2026-05-26T20:20:35Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609472 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Роберт Олтмен |шынайы есімі = {{lang-en|Robert Altman}} |сурет = Robert Altman - 1983.jpg |сурет ені = 250 |сурет атауы = Роберт Олтмен (1983) |туған кездегі есімі = Роберт Бернард Олтмен |туған күні = 20.02.1925 |туған жері = [[Канзас Сити (Миссури)|Канзас Сити]], [[Миссури (штат)|Миссури]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = 20.11.2006 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Лос Анжелес|Лос Анжелесте}}, [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |мамандығы = {{кинорежиссёр|АҚШ}}<br />{{сценарийші|АҚШ}}<br />{{кинопродюсер|АҚШ}} |азаматтығы = {{Байрақ|АҚШ}} |белсенді жылдары = [[1947 жыл|1947]] — [[2006 жыл|2006]] |бағыты = |киностудия = |марапаттары = «[[Құрметті Оскар сыйлығы|Құрметті Оскар]]» (2006)<br />«[[Алтын глобус]]» (2002)<br />«[[BAFTA]]» (1993, 2002)<br />«[[Эмми]]» (1989)<br />«[[Алтын арыстан]]» (1993, 1996)<br />«[[Алтын аю]]» (1976, 2002) |imdb_id = 0000265 |сайты = |ортаққор = Robert Altman }} '''Роберт Бернард Олтмен''' ({{lang-en|Robert Bernard Altman}}; [[20 ақпан]], [[1925 жыл|1925]], [[Канзас Сити (Миссури)|Канзас Сити]], [[Миссури (штат)|Миссури]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] — [[20 қараша]], [[2006 жыл|2006]], [[Лос Анжелес]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) — [[Америка Құрама Штаттары|америка]]лық [[кинорежиссёр]], [[сценарийші]] және [[кинопродюсер]]. «Үлкен үштік» фестивальдерінің барлық бас конкурстық марапаттарын («[[Алтын пальма бұтағы]]», «[[Алтын арыстан]]» және «[[Алтын аю]]») иеленген төрт режиссердің бірі ([[Анри-Жорж Клузо]], [[Микеланджело Антониони]] және [[Джафар Панахи]]мен бірге). [[Мартин Скорсезе]], [[Фрэнсис Форд Коппола]], [[Вуди Аллен]], [[Стэнли Кубрик]] және [[Роман Полански]]мен қатар — «[[Жаңа Голливуд]]» бағытының ең ірі режиссерлерінің бірі. Ол «МЭШ» (1970), «Нэшвилл» (1972), «Ойыншы» (1992), «Қысқа хикаялар» (1993) және «Госфорд-парк» (2001) фильмдері үшін «[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]]» номинациясында бес рет «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]ға» үміткер болды. Ал 2005 жылы кинематографияға қосқан орасан зор үлесі үшін оған осы беделді сыйлықтың [[Құрметті Оскар сыйлығы|құрметті]] мүсіншесі табыс етілді. == Өмірбаяны == === Жастық шағы === Олтмен 1925 жылығы 20 ақпанда [[Миссури (штат)|Миссури]] штатының [[Канзас Сити (Миссури)|Канзас-Сити]] қаласында туған. Анасы Хелен (қыз күніндегі тегі Мэтьюз) үй шаруасымен айналысса, әкесі Бернард Клемент Олтмен жоғары таптан шыққан ауқатты сақтандырушы әрі құмар ойындардың талайын көрген әуесқой ойыншы еді. Олтменнің арғы тегінде [[Немістер|неміс]], [[Ағылшындар|ағылшын]] және [[Ирландықтар|ирланд]] қандары тоғысқан.<ref name="altman3">{{cite news |last=Lemons |first=Stephen |title=Robert Altman |page=2 |work=Salon.com |url=http://archive.salon.com/people/bc/2000/08/15/altman/index.html |access-date=2006-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061208024334/http://archive.salon.com/people/bc/2000/08/15/altman/index.html |archive-date=2006-12-08 |df=mdy-all |url-status=dead }}</ref><ref name= "altman1">{{cite news |last=The Daily Telegraph |title=Robert Altman, 81, Mercurial Director of Masterworks and Flops |newspaper=The New York Sun |date=2006-11-22 |url=http://www.nysun.com/article/44018 |access-date=2006-11-22 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929123631/http://www.nysun.com/article/44018 }}</ref> Әкесі жағынан атасы Үлкен Фрэнк Олтмен кезінде өз тегін ағылшын мәнеріне бейімдеп, «Altmann»-нан «Altman» деп өзгерткен екен.<ref name="altman1"/> Бала күнінде [[Иезуиттер|иезуит]] мектептерінде, соның ішінде Канзас-Ситидегі Рокхерст орта мектебінде<ref>{{cite news |author=Butler, Robert W. |date=2006-03-05 |title=Finally, An Attitude Adjustment: Hollywood's Establishment Now Embraces Rebel Director Altman |newspaper=[[The Kansas City Star]] |page=5 }}</ref> қатал католиктік тәрбие алғанымен,<ref name="altman2">{{cite web |title=The Religious Affiliation of Robert Altman |publisher=Adherents.com |date=2005-07-28 |url=http://www.adherents.com/people/pa/Robert_Altman.html |access-date=2006-11-22 |archive-date=2006-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060204093322/http://www.adherents.com/people/pa/Robert_Altman.html |url-status=dead }}</ref> есейе келе діннен алыстап кетті.<ref>[https://www.theguardian.com/film/2004/may/01/features.weekend «Interview: Robert Altman»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191113180842/https://www.theguardian.com/film/2004/may/01/features.weekend |date=2019-11-13 }}, ''The Guardian''</ref> Соған қарамастан, замандастары оны «өзінше бір католик» немесе католиктік көзқарастағы режиссер деп сипаттайтын.<ref name="altman2"/><ref>{{cite web |url=http://www.catholichistory.net/Spotlights/SpotlightMovies.htm |title=Spotlight: Catholics at the Movies |publisher=Catholichistory.net |access-date=2014-08-24 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111181208/http://www.catholichistory.net/Spotlights/SpotlightMovies.htm |url-status=live }}</ref> 1943 жылы Лексингтондағы Вентворт әскери академиясын тәмамдаған бойда, он сегіз жасар бозбала АҚШ армиясының Әскери-әуе күштеріне аттанады. [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдарында [[Калимантан|Борнео]] мен [[Нидерландтық Ост-Үндістан]]да 307-ші бомбалаушы топтың құрамында B-24 («Либерейтор») ауыр ұшағының экипаж мүшесі ретінде 50-ден астам жауынгерлік ұшу тапсырмасын орындайды. Өмірінің бұл отты кезеңін кейіннен ол мысқылмен еске алатын: «Бізге жиі оқ жаудыратын. Өте қорқынышты еді, бірақ жас кезде бәрі басқаша қабылданады. Ол кезде жасым он тоғыз-жиырмада ғана болатын. Ондай шақта басыңда тек қыздар ғой».<ref>{{Cite news|title=Правила жизни Роберта Олтмена|url=https://esquire.ru/wil/robert-altman|work=Журнал Esquire|access-date=2017-08-13|language=en|archive-date=2015-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302191541/http://esquire.ru/wil/robert-altman}}</ref> Сұрапыл соғыстан аман қайтқан соң [[Миссури университеті]]нде инженерлік білім алып, тіпті иттерді белгілеуге арналған татуировка басатын аппарат ойлап тауып, оған патент те иеленеді. Бос уақытында қалам тербеп, «Оққағар» (The Bodyguard) атты нуар бағытындағы сценарий жазып шығады. Осы туынды желісімен 1948 жылы режиссер [[Ричард Флейшер]] фильм түсіреді. Алғашқы ісінің оңға басуы Олтменге қанат бітіріп, ол [[Нью-Йорк]]ке жол тартады және біраз уақыт жазушылықпен нәпақа тауып көреді.<ref>{{Cite news|title=Человеческая комедия: 7 главных фильмов Роберта Олтмена|url=http://vm.ru/news/2014/02/20/chelovecheskaya-komediya-7-glavnih-filmov-roberta-oltmena-236333.html|work=Вечерняя Москва|access-date=2017-08-13|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813142924/http://vm.ru/news/2014/02/20/chelovecheskaya-komediya-7-glavnih-filmov-roberta-oltmena-236333.html|archive-date=2017-08-13}}</ref> 1950 жылдары туған қаласы Канзас-Ситиге қайта оралып, негізінен Calvin корпорациясының тапсырысымен 65 қысқаметражды деректі таспа түсіреді. 1955 жылы Олтмен жергілікті банкирлердің қолдауына ие болып, өзінің сценарийі негізінде «Құқық бұзушылар» (The Delinquents) атты алғашқы көркем фильмін таспалайды. Алайда бұл туынды сәтсіздікке ұшырап, режиссердің келесі туындысы араға көп жыл салып, тек 1969 жылы — «[[Жаңа Голливуд]]» дәуірінің таңы атқан тұста ғана жарық көреді. Осы үзіліс барысында Олтмен «[[Альфред Хичкок ұсынады]]» секілді әйгілі антологиялардың бірнеше сериясын түсіріп, теледидар саласында танымал әрі сұранысқа ие режиссер болып үлгерген еді. === «Жаңа Голливуд» дәуірі === Олтмен үлкен кино әлеміне салыстырмалы түрде кеш келді. 1970 жылы оның «[[МЭШ (фильм)|МЭШ]]» (MASH) атты қара комедиясы [[Канн кинофестивалі]]нің «[[Алтын пальма бұтағы]]н» жеңіп алғанда, режиссердің жасы 45-те еді. Осы туынды оны бір сәтте бірінші деңгейдегі режиссерлердің қатарына қосты. Туынды Еуропада ғана емес, Американың өзінде де зор қошеметпен қабылданып, «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының 6 номинациясына үміткер атанды. Ең ірі киностудиялар болашағынан үлкен үміт күттірген режиссерді коммерциялық жобалармен қызықтыруға тырысты. Алайда Олтмен бұл ұсыныстардың бәрінен бас тартып, күтпеген жерден эксперименталды [[сюрреализм]]ге («Брюстер Маклауд» фильмі) бет бұрды. Осылайша ол өнер ортасындағы «оқшау тұлға» деген атағын тағы бір мәрте дәлелдеді. Олтменнің 1970-жылдардағы өзіндік қолтаңбасының басты ерекшелігі — түсірілім алаңында жиі импровизациямен туатын, бір-бірімен астасып жататын көпқабатты диалогтар мен дыбыспен жұмыс істеудегі толасыз эксперименттер еді. «Жаңа Голливуд» бағытының ең биік жетістіктерінің қатарына «Маккейб пен миссис Миллер» (1971) атты тарихи фильмі мен кантри-музыка әлемін баяндайтын «Нэшвилл» (1975) көпфигуралы панорамалық туындысы жатады. Алғашқы фильмде голливудтық вестерннің үйреншікті қалыптары натурализм тұрғысынан қайта қаралса, екіншісі «Оскардың» 5 номинациясына ұсынылды (бірақ көрермен арасында үлкен табысқа жете алмады). Соған қарамастан, бұл екі фильм де «МЭШ» сияқты АҚШ тарихындағы ең маңызды фильмдердің [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі]]не енгізілді. «Үш әйел» (1977) атты мистикалық артхаустан кейін, Олтмен әрбір жаңа еңбегінде өзін әртүрлі жанрда сынап көрді. Оның 1970-жылдардың соңындағы жұмыстарын Голливуд элитасы да, қалың бұқара да түсінбеді. Сол жылдардағы фильмдерге Генри Гибсон, Кит Кэррадайн, Шелли Дюваль сияқты бір арнаға ұйысқан тұрақты актерлік құрам тартылды. [[Робин Уильямс]] басты рөлді сомдаған «Попай» (1980) музыкалық комедиясының кассалық сәтсіздігі Олтменді өзінің Lion’s Gate студиясын сатып, Голливудпен байланысын үзуге мәжбүр етті. 1980-жылдары режиссер негізінен Бродвей театрдарында жұмыс істеді, деректі кинода бағын сынап, уақытының көбін Еуропада өткізді. Осылайша, 90-жылдардың қарсаңында Олтмен толығымен [[Париж]]ге қоныс аударды. === Соңғы шығармашылық кезеңі === 1990 жылы Олтмен [[Винсент ван Гог]] туралы «Винсент пен Тео» атты өмірбаяндық фильм түсірді. Бұл туынды әуелде Ұлыбритания телеарналарына арналған шағын сериал ретінде жоспарланған еді. Оның кинотеатрларға арналған нұсқасы АҚШ-та аса үлкен кассалық табыс әкелмегенімен, киносыншылардың режиссерге деген ықыласын қайта оятып, оның шығармашылық өрлеуіне жол ашқан маңызды бетбұрысқа айналды.<ref name=Murray>{{cite web |last=Murray |first=Noel |title=Vincent & Theo |date=2015-03-30 |work=The Dissolve |url=http://thedissolve.com/reviews/1475-vincent-theo/|archive-date=2016-04-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160407084439/http://thedissolve.com/reviews/1475-vincent-theo/}}</ref> 1992 жылы Олтмен «Ойыншы» (The Player) фильмі арқылы Голливудтың ішкі қалтарыстарына деген өзінің сын көзқарасын ашық білдірді. Бұл туындыға [[Брюс Уиллис]] пен [[Джулия Робертс]]ті қоса алғанда, 66 бірдей танымал тұлға ешқандай қаламақысыз түсуге келісті. Режиссердің келесі еңбегі — Раймонд Карвердің қысқа әңгімелерінің желісімен түсірілген «Қысқа хикаялар» (1993) фильмі болды. [[Венеция кинофестивалі]]нде бұл туынды бас жүлде — «[[Алтын арыстан]]ды» иеленді. Кино зерттеушілері бұл еңбекті Олтменнің «Нэшвиллден» кейінгі ең қуатты туындысы деп жарыса жазды. Олтменнің келесі шыққан «Жоғары сән» (Prêt-à-Porter, 1994) фильміне өткен дәуірдің [[Софи Лорен]] мен [[Марчелло Мастроянни]] бастаған еуропалық және голливудтық талай жарық жұлдыздары жиналды. Алайда, сән әлемін мысқылдаған бұл туынды сәтсіздікке ұшырап, сыншылардан оңбай сөгіс естіді, тіпті режиссерді бірнеше сот талқылауына сүйреді. 1990-жылдардың соңындағы кассалық және шығармашылық сәтсіздіктердің тізбегін тек 2006 жылы жарық көрген «[[Госфорд-парк]]» (2001) тарихи фильмі ғана үзе алды. Британ театр мектебінің маңдайалды актерлерін бір арнаға тоғыстырған бұл туынды «[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]]» номинациясында «Оскарға» ұсынылып, «[[Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік сценарий]]» жүлдесін жеңіп алды. Айта кетерлігі, 1999 жылы Олтмен Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланған еді. Әйгілі режиссер 2006 жылы 20 қарашада 81 жасына қараған шағында [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]]тегі «Сидарз-Синай» медициналық орталығында көз жұмды. Ажалға [[Лейкоз|лейкемия]] дертінің асқынуы себеп болды. Өмірден өтерінен аз уақыт бұрын ғана оған кинематографияны дамытуға қосқан орасан зор үлесі үшін [[Құрметті Оскар сыйлығы|құрметті «Оскар»]] сыйлығы табысталған еді. Режиссердің денесі кремацияланып, күлі теңізге шашылды.<ref name=AAAS>{{cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter A|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=2011-04-15|archive-date=2012-03-01|archive-url=https://www.webcitation.org/65q6Dp78N?url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf|url-status=live}}</ref> Режиссер [[Пол Томас Андерсон]] өзінің «[[Мұнай (фильм)|Мұнай]]» (There Will Be Blood, 2007) атты әйгілі фильмін ұстазы әрі досы Роберт Олтменнің жарқын елесіне арнады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Үздік режиссёр үшін Тәуелсіз рух сыйлығы}} [[Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]] [[Санат:BAFTA марапаты иегерлері]] [[Санат:Эмми сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)]] 60pqj8hdpie50annzyhpumu6y35vinv 3 722571 3609398 3607016 2026-05-26T14:52:37Z ~2026-31518-57 181747 /* Мақаланы көшіріп жазу */ жаңа бөлім 3609398 wikitext text/x-wiki == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:49, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Вандализм в статье про список колёс обозрения == Добрый день, почему отменяете мои правки в статье про список колёс обозрения, тем самым возвращая неверную информацию о высоте дубайского колеса обозрения - 167м, хотя оно 250м. возвращаете неверную информацию о колесе обозрения в сочи, удаляете информацию о колесе обозрения в узбекистане... Это что за вандализм? [[Қатысушы:Aqob|Aqob]] ([[Қатысушы талқылауы:Aqob|талқылау]]) 13:34, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) :Добрый день. При добавлении новой информации в статью прошу вас указать авторитетные источники. Так же завершение строительства колеса обозрения в Дубае было в 2021 году, вы написали 2022. Интересно, кто тут занимается вандализмом? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) == Санат дұрысталды == Кеш жарық! [[:Санат:Қазақ билері|Мына санатты]] дұрыстап қойдым. Сіз көрсеткен қателер жойылды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 00:56, 2024 ж. қазанның 3 (+05) :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:14, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Жылжыту == Кеш жарық, Ауған соғысы (1979—1989) деген ескі атауға көптеген мақалалар мен жылжытулар сілтеніп тұр. Соларды түзетіп шығу кере, сосын ескісін жедел жоюға ұсынуға болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :Қайырлы күн, дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:16, 2024 ж. қазанның 30 (+05) == Араб-Израиль қақтығысы == Неге дубликат? Сосын үлгілерді неге мақаланың ортасынан бастайсыз? Қанша рет байқап келе жатырмын, бірінші үлгі қойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:40, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) :Бүкіл Араб-Израиль қақтығыстарына ортақ мақала жасағым келген. Ескерту ескерілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:55, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) == Маршмэллоу == Добрый день! Поясните причину вашей [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?diff=3402771&oldid=3402753&title=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%BC%D1%8D%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D1%83 отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :Добрый день. Почему слишком большое количество гиперссылок для небольшой статьи? Зачем это? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:27, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Для удобства. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:42, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Зачем удалять, если всё правильно? (Может быть кроме последней ссылки, которая действительно ни к чему.) --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:03, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :::{{@|Рефлексист}} қайырлы күн! "[[:ru:Википедия:Внутренние ссылки|Википедия:Внутренние ссылки]]" бетімен танысып шығуыңызға кеңес беремін -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::::Прочитал. Дальше что? [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 20:06, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :{{@|Рефлексист}} Извините, почему на русском? Если ВЫ хорошо не владеете на казахском, тогда вы не можете подправлять ошибки и пожалуйста не надо сделать гиперссылку на одно и тоже статье, вместе того корректировать оптом (одним кликом) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:10, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::Я тоже не владею хорошо казахским, а писать через гуглопереводчик это издевательство над языком, поэтому напишу на русском. Участник заменил ссылку, ведущую в русскую википедию, ссылкой на статью на казахском языке. Любой человек, искреннее болеющий за казахский язык, такое только приветствовал бы. Вместо этого правку откатывают, а затем приходит аж целый администратор и попрекает участника плохим знанием казахского языка. Приплыли. [[Арнайы:Үлесі/150.241.86.164|150.241.86.164]] 15:51, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::Проверил, откорректировал (ваш вклад остался). Я не упрекаю за незнание казахского языка, насчет гиперссылки, последние время много новички так делают (для галочки). Я думал так же и у вас --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::: Что мешало быть более внимательным и аккуратным с первого раза? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:29, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Может быть потому что человек мог легко ошибиться проверяя несколько сотен новых правок за один раз и никто не отменял человеческий фактор? Как думаете? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 18:59, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::: Чтобы не попадать впросак, не надо так торопиться. Разве за вашим дружкой кто-то гонится? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:37, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::Проблема решена, правки участника были восстановлены, зачем вы снова пишете? В попытке начать конфликт? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::: Я рад, что проблема, которая вообще-то не должна была возникнуть, всё же решена. --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 16:46, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Да, у моего "дружка" нет в жизни других дел, кроме как сидеть в Википедии, поэтому он мог бы и не спешить, вы правы. Мы тоже рады, что "проблема", которая вообще-то вас не касалось, всё же решена. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:59, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :{{@|Менеджер по сроку годности}} делать ничего у вас? Принципиальный вопрос: вы на казахском не умеете грамотно отвечать, тогда что тут делаете. Подправлять ссылку и источник убрать может любой человек. Думаете можете внести существенный вклад в развитие казвикипедий? + Вы {{@|Рефлексист}}, то есть второй фейк аккаунт? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:50, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Интеруики == Кеш жарық! Интеруикиді қоюды ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:31, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :Кеш жарық! Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:56, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық, санаттарға дұрыс санат қою керек (сізде көбісінде бос санат бастап жатырсыз, жоя салдым). Сириядағы азаматтық соғыс санатына интеруики мен ағылшын немесе орыс уикипедиясынан өарап санаттарды қоюды өтінемін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:22, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) :Кеш жарық! Қазіргісі дұрыс па? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:55, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) ::Керемет, мен көбіне орыс не ағылшын тілінен қарап бастаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::Жақсы, ескерту ескерілді [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:31, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Уикипедия дамуына қосқан үлесі үшін == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:AnimWIKISTAR-laurier-WT.gif|left|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Уикижұлдыз|Уикижұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] — Уикипедия жобасындағы аса белсенді әрекеттері үшін, Уикипедияның дамуы жолындағы үлкен еңбектері үшін! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:47, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) |} :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2024 ж. желтоқсанның 15 (+05) == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз, не болып қалды [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|талқылау]]) 16:31, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Қайырлы күн! Сіз дереккөз ретінде студенттерге тесттерге арналған сайтты пайдаланыпсыз.. Жақсы, беделді дереккөз ретінде, кітап немесе бір авторитетті сайттан алсаңыз жақсы болар еді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Ок,кешірім сұраймын [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:08, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Саламатсыз ба, мен уикилендіру талаптарына сай мақаланы (жүзжылдық соғыс)ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге ол өңдеуімді жоққа шығардыңыз? == Мен "Жүзжылдық соғыс" мақаласының соңында тұрған уикилендіру қажет деген жерді басып, қандай өзгерістер енгізу керек екенің біліп, соның бір тармағына сәйкес мақаланы мазмұнына қарай ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге оны жоққа шығардыңыз ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Бөлімдерді қайтардым [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Қай бөлімдерді ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 19:02, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::Эдуард, Каролинг, Ланкастер [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:05, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::::Енді сіз соны анықтап '''білдіңізғо''', ал мен болсам өңдемеңізді жоққа шығарып жіберіппін. Қателік меннен кетсе мен сіздің жасағаныңызды қайтардым. Не үшін енді маған '''НЕГЕ''' деп жауап беріп тұрсыз? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:57, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Неге менің толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Неге менің Алтын Орда тарихы деген мақаладағы толықтыруымды жоққа шығардыңыз???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Сізге айтылдығо оңды-солды сілтеме қоймаңыз деп. Екіншіден дереккөздеріңіз дұрыс емес, құр сөйлем: '''Алтын Орда - Алып Империя, Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті'''. Сіздің ойыңызша бұл жақсы, авторитетті дереккөзбе? Осы ескертулерді ескеріңіз! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:53, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Сонда сілтеме керек пе [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:58, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Елді мекен == Кеш жарық! Елді мекен үлгісіндегі ''Ел'' деген параметрге мемлекеттің атауын ғана көрсетеді (ешқандай суретсіз және сілтемесіз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:50, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) :Кеш жарық! Сирияның туы өзгерген еді, сіз айтқандай жасадым басында, бірақ ескі туы шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) == Дауыс беру == Сәлеметсізбе! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Негізгі белдеу|Жаңа таңдаулы мақала]] және [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Науру|жаңа жақсы мақала]] үшін дауыс бере аласыз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:37, 2025 ж. қаңтардың 8 (+05) :Саламатсыз ба [[Арнайы:Үлесі/87.255.222.246|87.255.222.246]] 11:13, 2025 ж. ақпанның 18 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Саломе Зурабишвили == Бұл мақаланы неге жоясыз? Мен оны толықтырдым ғой. Сіз айтқан үлгіні және дереккөзді қостым, санаттарды толықтырдым. Неге басқа адамның еңбегіне соншама аяусыздық танытасыз? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:49, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) Менімше, сіз оны еш себепсіз жойдыңыз. Өзіңізді соншама белсенді администратор ретінде танытқыңыз келсе, мақалаға жақсы-жақсы өңдемелер енгізбейсіз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:06, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :Қаңтардың 25-інде жазғанда сізге мақаланы әліде толықтыру керек деп жаздым. Ақпарат өте аз, дымда жазылмаған деуге болады, сондықтанда менің алдымда мақалаға «жедел жойылсын» үлгісін қойып кеткен. Басқа тілді уикипедиядағы мақалалармен салыстырып қараңызшы. Мен сізге толықтыруға қарайған уақыт бердім. Неге мақаланы бастап, аяқтамай тастап кетесіз? Неге оны мен толықтыруым керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:13, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :: Бес абзац аз емес, сіздікі дұрыс емес! Мен барлық кемшіліктерді жойдым, көлемін кез келген адам қоса алады, оның ішінде сіз де қоса аласыз. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:01, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::Мақаланы қайтарамын, дұрысынан толықтыруға дайынсыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:05, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Мақаланы еш шартсыз қайтару керек! Бірақ мен толықтырамын ... --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:09, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::::Қайтардым. Басқа тілдегі уикипедиялардан қарап толықтырсаңыз болады. Негізі дұрысынан ақпарат еңгізсе жақсы үлкен мақала шығады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:14, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) == Notice of expiration of your rollbacker right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "rollbacker" (Шегіндірушілер) will expire on 2025-03-17 07:50:35. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:42, 2025 ж. наурыздың 11 (+05)</div> == Фотосуреттер бойынша == Қайырлы күн! [[Әл-жәбрдің атасы]] атты қазақ тілінде шығатын ғылыми журнал туралы жазған едік. Алайда ондағы фотосуреттерді белгісіз себеппен алып тастаған. Сізден мына суреттерді қалпына келтіруіңізді сұраймын: *Жаңа журнал.jpg *Журнал таныстырылымы.jpg *Журнал оқыған бала.jpg [[Қатысушы:Бейсенбинова Салта|Бейсенбинова Салта]] ([[Қатысушы талқылауы:Бейсенбинова Салта|талқылау]]) 13:14, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Request for Template Deletion == Hello 1nter pares, I hope you're doing well. Thank you again for your help with the Барунди article deletion earlier. I recently moved the contents of two templates to correctly spelled versions and would like the old, misspelled ones deleted: [[Үлгі:Country data Democratic republic of the Congo]] (should be [[Үлгі:Country data Democratic Republic of the Congo]]) [[Үлгі:Country data Әзірбайжан]] (should be [[Үлгі:Country data Әзербайжан]]) Since these old versions are no longer needed, could you help delete them? Let me know if any further clarification is needed. Thanks in advance! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 15:28, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) :Hi, it's done! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:33, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) == Лужникидегі трагедия == Қайтыс болған адамдардың тізімің неге жойып тастаған едіңіз? [[Қатысушы:Zhantayevraiymbekd|Zhantayevraiymbekd]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhantayevraiymbekd|талқылау]]) 23:01, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) :Кесте жасап еңгізген екенсіз, байқамай қалыппын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:21, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:28, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == InDrive / inDrive == Сәлеметсіз бе! Мен мақала атауындағы бас әріпті кіші әріпке ауыстырдым, себебі бұл компанияның ресми атауы. Егер inDrive атауы барлық жерде осылай жазылса, неге менің түзетуімді жоққа шығардыңыз? Жауап бергеніңізге ризамын. [[Қатысушы:Alothav|Alothav]] ([[Қатысушы талқылауы:Alothav|талқылау]]) 20:46, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Қайырлы кеш! Байқамай қалыппын, өңдемеңізді кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Эрнест Төреханов == Ассаламуалейкүм! Мына мақаланы не себеппен жоюға ұсынатыныңды түсіндіре аласың ба? Бас-аяғы бар мақала ғой... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 12 (+05) == Мақалаларды жартылай қорғау == Сәлеметсізбе Қазақша Уикипедияның администраторы! Сіз менің [[Эрдэнэт қаласы]] [[Яковлев Як-40]] [[Яковлев Як-42]] [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] деген беттерді 1 айға жартылай қорғауға сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:05, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:11, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Меніңше тіркелгісі барлар менің беттерімді бұзып тастайды сондықтан. Жартылай қорғау емес. Толық қорғау қылдырып беріңіз. 25 күнге [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :::Ешкім ештеңені бұзбайды. Мақалаларыңызды алаңсыз жаза беріңіз. Бұзақылық болып жатырса, біздер, администраторлар бармыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:48, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::::жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 16:10, 2025 ж. шілденің 5 (+05) == Адай ата туралы мақаладағы ақпаратты жою == Қайырлы күн! Менің [[Адай ата]] туралы дереккқөздермен тастап кеткен мақаламның кетіру себебі неде? [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:17, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :Дереккөздерге сүйенген болсаңыз да кейбір жерлерін дұрыс толықтырмапсыз. Сосын... менің білуімше Адайдың әкесі Елтай болу керек. Аңыздың бәрінде солай жазадығой. Шежірешілерде соны айтады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:31, 2025 ж. шілденің 16 (+05) ::Барлығы дереккөздерге сүйініп жазылған. Шежірелерде 2 нұсқа-да кездеседі. Жәнеде мен сол 2 нұсқаны да дәлелдеген болатынмын. Ж. Сәбитов Адайлардың қанын алып тексерген, субкладпен басқа-да алшындармен бірдей болды(C2-M48). Демек Бүткіл Байұлы Әлімұлылардың түпкі атасы бір [[Алау батыр]], ал егер Елтайды әкесі деп алатын болсақ онда олда алшын болуы керек. ::Өтініш мен мақаладағы қалдырған дереккөздерді қарап өту. [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:57, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Қарсылық жоқ. Қанымыз С2-М48, иә. Тек қана жазылуы уикипедия стиліне келмейді екен, сол үшін кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:16, 2025 ж. шілденің 16 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:29, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі жою == Сәлеметсізбе, мен [[Үлгі:Байрақ/Қонаев қаласы]] деген жасағанын негізі түпнұсқасы [[Үлгі:Байрақ/Қонаев]] болған. Мен сол Қонаев дегенді ашсам Дінмұхамед Қонаев туралы шығып тұр. Ал Қонаев қаласы деп жазсам, басқа қалалардың үлгісінде *қаласы* деген жазу болмайды (тек қала атауымен ғана жазылып тұрады). Осы бетті жойып бере аласызба. Негізі бетті өзім жылжыттым[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:44, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == '''Уикипедия: 25''' == Уикипедияның [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Газ турбиналы кеме]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:20, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :Мана қарағанымда сіз дефис қойған сияқтысыз. Сосын олай көп үлгі қоюдың қажеті жоқ, жалпы мақала ескі, қаралымы да аз екен, жойылатын мақалалар тізіміне кіреді-ау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:37, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::«Қаралымы аз» деген уәж Уикипедияда жою критерийі болып саналмайды. Мақаланың жойылуы тек маңыздылық пен дереккөздерге байланысты. ::Үлгілерге келсек, олар мақаладағы нақты мәселелерді көрсету үшін қойылды. Егер белгілі бір үлгі артық деп есептелсе, нақты қайсысы және не себепті екенін көрсетсеңіз, талқылауға дайынмын. Әрі қазақ тіліндегі Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] сияқты үлгілер жоқ сондықтан әр қатені жеке үлгімен көрсеттім. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 23:06, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Әрине, бірақ бұл мақалада бірнеше ұсақ қате емес, бір негізгі проблема бар. Тақырыптың энциклопедиялық маңыздылығы да, мазмұны да дереккөздермен расталмаған. Мәтін 2014 жылдан бері жаңартылмаған, ешқандай сенімді дереккөз көрсетілмеген, ішкі уикисілтемелер жоқ және жалпы құрылымы энциклопедиялық стандартқа сай емес. Осындай жағдайда бірінен соң бірін бірнеше техникалық үлгі қоюдан гөрі, осы түпкі мәселені көрсететін жинақталған белгі маңыздылығы немесе жоюға ұсыныс орынды деп санаймын. Сонымен қатар «сурет жоқ» деген үлгінің қойылуы да бұл жерде маңызды емес, өйткені Уикипедияда иллюстрациясы жоқ, бірақ толыққанды әрі маңыздылығы мойындалған мақалалар өте көп. Суреттің болмауы жоюға немесе мазмұн сапасын бағалауға әсер ететін критерий емес, ол тек екінші реттік, безендіру деңгейіндегі мәселе. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::::Дегенмен өңдеудің толықтай алдыңғы нұсқаға қайтарылуы орфографиялық түзетулерді де жойды. Ал бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша — тілдік ереже, ол мақаланың маңыздылығына тәуелсіз. ::::Егер бірнеше үлгілердің орнына нақты жинақталған үлгіні қолдану дұрыс деп санасаңыз, қай үлгіні қолдануды ұсынатыныңызды нақтыласаңыз жөн болар еді. Қазақша Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] үлгісі болмағандықтан, бар құралдармен мәселені көрсетуге тырыстым. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Уикипедия:25 == [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|Уикипедияның 25 жылдық мерейтойы]] құтты болсын! [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:49, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторлар) will expire on 2026-01-22 18:04:26. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:41, 2026 ж. қаңтардың 16 (+05)</div> == Translation request == Hello, 1nter pares. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello, yes, I will do it in the near future. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:10, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello! Thank you for your patience. I've completed the translations and uploaded both articles ([[Базардюзю]], [[Флегрей алаңдары]]) to Kazakh Wikipedia. Feel free to reach out if you need more translations. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:36, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) ::Thank you very much for the articles. [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 01:47, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Уики-марафонға қатысу == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] мен уики-марафонға қалай қатысамын мені шақырып тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:30, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026|Уики-марафон]] ережелерімен танысыңыз, бір оқып, қарап шығыңыз. Сол кезде бәрі түсінікті болады. Сосын ол бетке артық нәрсе жазып жүрмеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:45, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге өңдеуге болмайды екен? Қатысқысы келгендер тізімге өз атын жазып жазған мақлаларының сілтемелерін жазып отырады емес пе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:47, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Оны білемін ғой. Бұл қатысушы жаңадан келген, алдынғы өңдемелерін қарап шықсаң болады, артық ештеңе жазып қоймасын дегенім. Өзі біледі, ескерттік. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:49, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге менің жазғанымды алып тастадыңыз бетте [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге сол мақаланы жоққа шығара бересіз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:51, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Неден бастасам екен... Сұрақ қойюын қоясын, мен жауап беремін, басқа қатысушы жауап береді. Оның бәріне түсіндім дейсің. Бірақ шынында кері жасайсың. Мана ескерттім, уики-марафон бетіне артық нәрсе жазба деп. Ал сен оны өңдеп (дұрыс болса жақсы) Дина Нұрпейісова мақаласын жаздым деп қойыпсың. Сосын [[Дина Нұрпейісова]] бұл айдау беті, оған олай ақпарат қоспайсың. Күндіз неге мақалаға біріктіру үлгісін қойдың десем, үлгіні «жәй» қойдым деп жауап бердің. Бұның алдында қаншама ескерту алдың? Бірнеше рет бұғатталдың, менің және басқа да админ тарапынан. Келесіде ұзағынан бұғаттайтын шығармын, ренжіме. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:08, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::::Келесіде енді қайталанбайды бұғаттамаңызшы алдағы уақытта мақала жазғанда біріктіру үлгісін қоссам сізге себебін түсіндіремін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:15, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] тағы бір сұрайын дегенім осы уики-марафонда қатысушы, мақала, мақала саны, ұпай, осыларды қалай жазуға болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 12 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] кейбір мақалаларда қате бар екен соны түзетіп жібердім. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Қазақстандағы референдум (2022) == Қайырлы түн! Мен мына мақалаға деректер қосып едім, сіз жойыпсыз. Бұның себебі неде? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 01:53, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Қайырлы түн! Мен сіздің өңдемеңізді кері қайтардым, себебі мақала 2022 жылғы референдум туралы, ал 2026 жылға қатысты ақпарат басқа оқиғаға жатады. Мұндай мәліметтерді негізгі мәтінге қоспай, қажет болса «Тағы қараңыз» бөлімінде көрсету дұрыс болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:56, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Енді екі референдум да бір тақырыпта болып, екеуі де Қазақстанда өтіп, оларды бір адам ұйымдастырғаны туралы жазғаным екі мақаланың өзара байланысын ашпай ма?! --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 02:15, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Қателерді түзету == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] казак деген сөз дұрыс емес қазақ деп жазылуы керек [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:07, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Казак деген сөз бар. Қарап, ізден. Мақалалардағы сөздерді неге өзгертіп жатырсың? :Сосын мынау менің соңғы ескертуім саған, осыдан кейін 3 айға не 1 жылға бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:18, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Жарайды, түсіндім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:21, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] Қаратау Өмірзақұлы мақаласында балғымбав деген дұрыс жазылмаған түзетіп жіберейін бе? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы өзгертістер бойынша талқылау == Қайырлы күн, сіз 16.03 күні, [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы соңғы жасаған өзгерістерді жоққа шығарыпсыз, не себепті және қайта қалпына келтірсе болады ма? [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :Қайырлы күн, себебін өңдеп жатырған қатысушыға жазып едім. Қарамаған сияқты. Қосқан сөйлем энциклопедиялық стильге сәйкес келмейді. Уикипедияда оқиғаның процесін емес, тек фактіні ғана беру керек. Сондықтан «таңдап, құжаттарын тапсырды», «үздік оқыды» сияқты баяндау сипатындағы тіркестер қолданылмайды. Соны ескерсеңіздер. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:57, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::Ол кісі "Жауап бердім, бірақ жауабымды дұрыс отправить ете алмадым ау деймін" дейді. Жақсы, алдағы толықтыруларымызда сіздің ескертпелеріңізді ескереміз. Бұдан ары қарата жаңа материалдарды мен жүктейтін боламын, сондықтан ескертпелеріңізді маған жіберіп тұруыңызды өтінем. Бүгін қосымша материалдар жүктейміз, соны да қарап, бағалауыңызды сұраймын [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :::Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:53, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::https://drive.google.com/drive/folders/1ZyKAocMgSIhGy3mBRgR_BfpJCpISx5m1?usp=drive_link ::::Осы файлдағы, вклейка 01,02,03 бөлімдегі суреттерді дереккөз ретінде қолдануға болады ма? ::::Мысалға "Бүкілресейлік олимпиада кезіндегі жетістігі", "Университетті(МФТИ) үздік бітіргені жөніндегі дипломы" осылардың барлығы бір жерде жиналып тұр, егер олай болмайды десеңіз, онда соларды қалай дереккөз ретінде тіркеуге болады [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 23:59, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::Қайырлы кеш, қарап жібере аласыз ба өтініш [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 00:39, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Біріктіру == Қайырлы күн! [[Абдырақ құс]] мақаласын жойып бере аласыз ба? [[Абдырық]] мақаласының дубликаты екен. Негізгі мәліметтерді [[Абдырық]] мақаласына көшіріп қойдым [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:07, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) :Қайырлы күн! Жойылды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == 1 == Сәлеметсіз бе! [[2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындары]] мақаласындағы Мықтыбектің түзетулерін кері қайтаруыңызды (откат) сұраймын. Бұл жерде атауын өзгерту емес, дәл осы кері қайтару әрекеті қажет. Немесе [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]] нұсқасын қалпына келтіріңіз. Өйткені ол беттің атын өзгертпеген, тек мазмұнын авторлықты көрсетпестен көшіре салған. Сонымен қатар, осы тізімдегі маңыздылық критерийлеріне сәйкес келмейтін мақалаларды жоюды сұраймын [[Қатысушы_талқылауы:Мықтыбек_Оразтайұлы#Қатысушының_шағымы]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:53, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) :? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:11, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) :Сіз тізімдегі мақалаларды өшіресіз бе? Қанша рет сұрауға болады? Шешім дауыс беру арқылы қабылданды ғой. Ал ол болса талқылау бетін өшіруге тырысып жатыр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:05, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) ::Ұмытып кетіппін. Бүгін жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) :::Өшіріп болғанша жыл өтетін шығар [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:01, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) ::::Тағы бар ма? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::[[Эльмира Наурызбайқызы Жүсіпова]], [[Асылзат Ералықызы Қамбарбекова]], [[Салтанат Мадиярқызы]], [[Айгүл Жұмабекқызы Әуелбаева]], [[Қайрат Абдыкаемович Ахсамбиев]], [[Әлия Нұрмұхаметқызы Макеева]], [[Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев]], [[Айгерім Ерсұлтанқызы Датқабай]], [[Сүндет Мұратбекұлы Сейітов]], [[Арайлым Сайрамбайқызы Мұратәлиева]], [[Гүлбану Есенқызы Майғарина]], [[Жеңісбек Зайытбекұлы Жекебаев]], [[Лаура Аманғалиқызы]], [[Айгерім Алтынбайқызы Сәрсенбаева]], [[Айгерім Халмурадқызы Умарова]], [[Қайрат Құрманбаев]], [[Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай]], [[Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек]], [[Сәбит Қадырбекұлы Сапарбеков]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 17:45, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::Тағы ұмытып қалдың ба? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:23, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) ::::::Жоқ, тізім үшін рақмет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:30, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) == AutoWikiBrowser өзімнің аккаунтыма рұқсат сұрау == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :Себебін айттым ғой, берілмейді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::Басқа қатысушыларда қолданып жүр ғой. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] бот жүргізбей өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат бересіз ба. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:40, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Басқалардан сұрап көрші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:49, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::::Жақсы. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:50, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) == Тексерістен өту == Кеш жарық! Кері қайтарып, тексеруден өткізіңізге көп рахмет! ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' тексерістен алыпсыз, алайда мақала шала ғой. Реттедім, келесі жолы олай асықпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:56, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :Кеш жарық! Рақмет! Иә, ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' мақаласын әлі де реттеп, өңдейтін шығармын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:04, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! бәрі дұрыс шығар, мақалаларға пайдалып көріңіз. Қателіктер шығып жатса көмектесемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:28, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) :Зертхана бетімде шығарып қойдым, туған күні дегендері шықпай тұр. Сосын кейбір параметрлерге дым жазбасамда бос орын шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Ледник Мраморная стена == Прошу вернуть мои правки в названии ледника [[Мәрмәрлі қабырға мұздығы]]. Есть официальный реестр географических объектов Алматинской области 2014 года, где данный ледник НЕ ПЕРЕВОДИТСЯ на казахский. Данный реестр не распространяется по открытой лицензии, что не является преградой для проверки моего утверждения. А текущее название пришло из Казахской энциклопедии, в которой слишком много ошибок и не ясно, как такой стыд вообще ушел в печать. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 21:26, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :Біріншіден, мақала атауын түбегейлі өзгерту алдын ала талқылаусыз жүргізілмеуі тиіс. Мұндай өзгерістер қауымдастық деңгейінде, қажет болған жағдайда әкімшілердің қатысуымен талқылануы тиіс. Екіншіден, сіз келтірген 2014 жылғы географиялық нысандар реестрі ашық қолжетімді емес, сондықтан оны басқа қатысушылар тексере алмайды. Тексерілмейтін дереккөздер Уикипедияда дәлел ретінде қабылданбайды. Үшіншіден, қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған дереккөзге негізделген. Қазақ энциклопедиясы Уикипедияда қолданылатын беделді дереккөздердің бірі болып саналады, сондықтан ондағы мәліметтер негіз ретінде қабылданады. Сондықтан атауды өзгерту үшін алдымен талқылау жүргізіп, тексерілетін және сенімді дереккөздер ұсыну қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:30, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::Позволю с Вами не согласиться: [[:ru:Википедия:Проверяемость|Проверяемость]] информации не следует путать с её доступностью в Интернете. РГО Алматинской области был опубликован ПОЗЖЕ Энциклопедии на казахском, также документ является профильным, касающимся только географии отдельной области. Вы можете подать заявку в соответствующий гос орган и получить к нему доступ. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 22:54, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :::[https://www.zin.ru/animalia/Coleoptera/rus/kazgeonm.htm Понимаю, это сложнее, чем отменять правки с телефона] но вот есть этот реестр на стороннем сайте, можете пользоваться [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 23:12, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::::Тағы да қайталап айтамын, бұл жердегі сіздің бірінші қателігіңіз, мақала атауын талқылаусыз түбегейлі өзгертуіңіз. Мұндай шешімді өз бетіңізше қабылдауға болмайды. Сіз келтірген реестрге қатысты, тіпті ол дұрыс болғанның өзінде, атауды біржақты өзгертуге жеткілікті негіз болып табылмайды. Мұндай жағдайларда бірнеше сенімді дереккөздер қарастырылып, атау қауымдастық деңгейінде талқылануы тиіс. Қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған беделді дереккөзге негізделген, сондықтан ол талқылаусыз өзгертілмеуі керек. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:43, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Уики-марафон жайлы == Сәлеметсіз бе, қайырлы кеш! Уики-марафонға байланысты бір сұрағым болып тұр. «Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері» уики-марафонға арналған өзімнің мақалаларымда «Тексерілмеген мақала» деген шаблон тұрса, марафонға қатысуға бола ма? Әлде бұндай шаблонмен мақала есептелмей кетеді ме? Рахмет! [[Қатысушы:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] ([[Қатысушы талқылауы:Tuttiorchestra687|талқылау]]) 17:47, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) :Сәлеметсіз бе, «Тексерілмеген мақала» үлгісі болса да мақала болып санала береді. Ең бастысы жазған мақалаларыңызды марафон кестесіне еңгізуді ұмытпаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:50, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) == Мақала бастау == Қазір жаңа мақала бастауға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-29781-25|&#126;2026-29781-25]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-29781-25|talk]]) 13:35, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) :Қайырлы күн! Мақала жазу үшін сізге 50 өңдеме жасау қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:38, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Мақаланы көшіріп жазу == Жасанды интеллект мысалы ChatGPT ден алынған жауаптарды мақаланы көшіріп жазуға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31518-57|&#126;2026-31518-57]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31518-57|talk]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) 0l43ha7hoyq6jvyew5f47i8uw5alsbv 3609399 3609398 2026-05-26T14:55:42Z 1nter pares 146705 /* Мақаланы көшіріп жазу */ Жауап беру 3609399 wikitext text/x-wiki == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:49, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Вандализм в статье про список колёс обозрения == Добрый день, почему отменяете мои правки в статье про список колёс обозрения, тем самым возвращая неверную информацию о высоте дубайского колеса обозрения - 167м, хотя оно 250м. возвращаете неверную информацию о колесе обозрения в сочи, удаляете информацию о колесе обозрения в узбекистане... Это что за вандализм? [[Қатысушы:Aqob|Aqob]] ([[Қатысушы талқылауы:Aqob|талқылау]]) 13:34, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) :Добрый день. При добавлении новой информации в статью прошу вас указать авторитетные источники. Так же завершение строительства колеса обозрения в Дубае было в 2021 году, вы написали 2022. Интересно, кто тут занимается вандализмом? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) == Санат дұрысталды == Кеш жарық! [[:Санат:Қазақ билері|Мына санатты]] дұрыстап қойдым. Сіз көрсеткен қателер жойылды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 00:56, 2024 ж. қазанның 3 (+05) :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:14, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Жылжыту == Кеш жарық, Ауған соғысы (1979—1989) деген ескі атауға көптеген мақалалар мен жылжытулар сілтеніп тұр. Соларды түзетіп шығу кере, сосын ескісін жедел жоюға ұсынуға болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :Қайырлы күн, дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:16, 2024 ж. қазанның 30 (+05) == Араб-Израиль қақтығысы == Неге дубликат? Сосын үлгілерді неге мақаланың ортасынан бастайсыз? Қанша рет байқап келе жатырмын, бірінші үлгі қойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:40, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) :Бүкіл Араб-Израиль қақтығыстарына ортақ мақала жасағым келген. Ескерту ескерілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:55, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) == Маршмэллоу == Добрый день! Поясните причину вашей [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?diff=3402771&oldid=3402753&title=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%BC%D1%8D%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D1%83 отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :Добрый день. Почему слишком большое количество гиперссылок для небольшой статьи? Зачем это? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:27, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Для удобства. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:42, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Зачем удалять, если всё правильно? (Может быть кроме последней ссылки, которая действительно ни к чему.) --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:03, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :::{{@|Рефлексист}} қайырлы күн! "[[:ru:Википедия:Внутренние ссылки|Википедия:Внутренние ссылки]]" бетімен танысып шығуыңызға кеңес беремін -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::::Прочитал. Дальше что? [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 20:06, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :{{@|Рефлексист}} Извините, почему на русском? Если ВЫ хорошо не владеете на казахском, тогда вы не можете подправлять ошибки и пожалуйста не надо сделать гиперссылку на одно и тоже статье, вместе того корректировать оптом (одним кликом) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:10, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::Я тоже не владею хорошо казахским, а писать через гуглопереводчик это издевательство над языком, поэтому напишу на русском. Участник заменил ссылку, ведущую в русскую википедию, ссылкой на статью на казахском языке. Любой человек, искреннее болеющий за казахский язык, такое только приветствовал бы. Вместо этого правку откатывают, а затем приходит аж целый администратор и попрекает участника плохим знанием казахского языка. Приплыли. [[Арнайы:Үлесі/150.241.86.164|150.241.86.164]] 15:51, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::Проверил, откорректировал (ваш вклад остался). Я не упрекаю за незнание казахского языка, насчет гиперссылки, последние время много новички так делают (для галочки). Я думал так же и у вас --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::: Что мешало быть более внимательным и аккуратным с первого раза? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:29, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Может быть потому что человек мог легко ошибиться проверяя несколько сотен новых правок за один раз и никто не отменял человеческий фактор? Как думаете? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 18:59, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::: Чтобы не попадать впросак, не надо так торопиться. Разве за вашим дружкой кто-то гонится? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:37, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::Проблема решена, правки участника были восстановлены, зачем вы снова пишете? В попытке начать конфликт? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::: Я рад, что проблема, которая вообще-то не должна была возникнуть, всё же решена. --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 16:46, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Да, у моего "дружка" нет в жизни других дел, кроме как сидеть в Википедии, поэтому он мог бы и не спешить, вы правы. Мы тоже рады, что "проблема", которая вообще-то вас не касалось, всё же решена. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:59, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :{{@|Менеджер по сроку годности}} делать ничего у вас? Принципиальный вопрос: вы на казахском не умеете грамотно отвечать, тогда что тут делаете. Подправлять ссылку и источник убрать может любой человек. Думаете можете внести существенный вклад в развитие казвикипедий? + Вы {{@|Рефлексист}}, то есть второй фейк аккаунт? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:50, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Интеруики == Кеш жарық! Интеруикиді қоюды ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:31, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :Кеш жарық! Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:56, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық, санаттарға дұрыс санат қою керек (сізде көбісінде бос санат бастап жатырсыз, жоя салдым). Сириядағы азаматтық соғыс санатына интеруики мен ағылшын немесе орыс уикипедиясынан өарап санаттарды қоюды өтінемін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:22, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) :Кеш жарық! Қазіргісі дұрыс па? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:55, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) ::Керемет, мен көбіне орыс не ағылшын тілінен қарап бастаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::Жақсы, ескерту ескерілді [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:31, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Уикипедия дамуына қосқан үлесі үшін == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:AnimWIKISTAR-laurier-WT.gif|left|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Уикижұлдыз|Уикижұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] — Уикипедия жобасындағы аса белсенді әрекеттері үшін, Уикипедияның дамуы жолындағы үлкен еңбектері үшін! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:47, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) |} :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2024 ж. желтоқсанның 15 (+05) == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз, не болып қалды [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|талқылау]]) 16:31, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Қайырлы күн! Сіз дереккөз ретінде студенттерге тесттерге арналған сайтты пайдаланыпсыз.. Жақсы, беделді дереккөз ретінде, кітап немесе бір авторитетті сайттан алсаңыз жақсы болар еді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Ок,кешірім сұраймын [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:08, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Саламатсыз ба, мен уикилендіру талаптарына сай мақаланы (жүзжылдық соғыс)ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге ол өңдеуімді жоққа шығардыңыз? == Мен "Жүзжылдық соғыс" мақаласының соңында тұрған уикилендіру қажет деген жерді басып, қандай өзгерістер енгізу керек екенің біліп, соның бір тармағына сәйкес мақаланы мазмұнына қарай ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге оны жоққа шығардыңыз ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Бөлімдерді қайтардым [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Қай бөлімдерді ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 19:02, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::Эдуард, Каролинг, Ланкастер [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:05, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::::Енді сіз соны анықтап '''білдіңізғо''', ал мен болсам өңдемеңізді жоққа шығарып жіберіппін. Қателік меннен кетсе мен сіздің жасағаныңызды қайтардым. Не үшін енді маған '''НЕГЕ''' деп жауап беріп тұрсыз? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:57, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Неге менің толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Неге менің Алтын Орда тарихы деген мақаладағы толықтыруымды жоққа шығардыңыз???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Сізге айтылдығо оңды-солды сілтеме қоймаңыз деп. Екіншіден дереккөздеріңіз дұрыс емес, құр сөйлем: '''Алтын Орда - Алып Империя, Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті'''. Сіздің ойыңызша бұл жақсы, авторитетті дереккөзбе? Осы ескертулерді ескеріңіз! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:53, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Сонда сілтеме керек пе [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:58, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Елді мекен == Кеш жарық! Елді мекен үлгісіндегі ''Ел'' деген параметрге мемлекеттің атауын ғана көрсетеді (ешқандай суретсіз және сілтемесіз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:50, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) :Кеш жарық! Сирияның туы өзгерген еді, сіз айтқандай жасадым басында, бірақ ескі туы шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) == Дауыс беру == Сәлеметсізбе! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Негізгі белдеу|Жаңа таңдаулы мақала]] және [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Науру|жаңа жақсы мақала]] үшін дауыс бере аласыз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:37, 2025 ж. қаңтардың 8 (+05) :Саламатсыз ба [[Арнайы:Үлесі/87.255.222.246|87.255.222.246]] 11:13, 2025 ж. ақпанның 18 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Саломе Зурабишвили == Бұл мақаланы неге жоясыз? Мен оны толықтырдым ғой. Сіз айтқан үлгіні және дереккөзді қостым, санаттарды толықтырдым. Неге басқа адамның еңбегіне соншама аяусыздық танытасыз? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:49, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) Менімше, сіз оны еш себепсіз жойдыңыз. Өзіңізді соншама белсенді администратор ретінде танытқыңыз келсе, мақалаға жақсы-жақсы өңдемелер енгізбейсіз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:06, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :Қаңтардың 25-інде жазғанда сізге мақаланы әліде толықтыру керек деп жаздым. Ақпарат өте аз, дымда жазылмаған деуге болады, сондықтанда менің алдымда мақалаға «жедел жойылсын» үлгісін қойып кеткен. Басқа тілді уикипедиядағы мақалалармен салыстырып қараңызшы. Мен сізге толықтыруға қарайған уақыт бердім. Неге мақаланы бастап, аяқтамай тастап кетесіз? Неге оны мен толықтыруым керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:13, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :: Бес абзац аз емес, сіздікі дұрыс емес! Мен барлық кемшіліктерді жойдым, көлемін кез келген адам қоса алады, оның ішінде сіз де қоса аласыз. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:01, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::Мақаланы қайтарамын, дұрысынан толықтыруға дайынсыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:05, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Мақаланы еш шартсыз қайтару керек! Бірақ мен толықтырамын ... --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:09, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::::Қайтардым. Басқа тілдегі уикипедиялардан қарап толықтырсаңыз болады. Негізі дұрысынан ақпарат еңгізсе жақсы үлкен мақала шығады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:14, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) == Notice of expiration of your rollbacker right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "rollbacker" (Шегіндірушілер) will expire on 2025-03-17 07:50:35. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:42, 2025 ж. наурыздың 11 (+05)</div> == Фотосуреттер бойынша == Қайырлы күн! [[Әл-жәбрдің атасы]] атты қазақ тілінде шығатын ғылыми журнал туралы жазған едік. Алайда ондағы фотосуреттерді белгісіз себеппен алып тастаған. Сізден мына суреттерді қалпына келтіруіңізді сұраймын: *Жаңа журнал.jpg *Журнал таныстырылымы.jpg *Журнал оқыған бала.jpg [[Қатысушы:Бейсенбинова Салта|Бейсенбинова Салта]] ([[Қатысушы талқылауы:Бейсенбинова Салта|талқылау]]) 13:14, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Request for Template Deletion == Hello 1nter pares, I hope you're doing well. Thank you again for your help with the Барунди article deletion earlier. I recently moved the contents of two templates to correctly spelled versions and would like the old, misspelled ones deleted: [[Үлгі:Country data Democratic republic of the Congo]] (should be [[Үлгі:Country data Democratic Republic of the Congo]]) [[Үлгі:Country data Әзірбайжан]] (should be [[Үлгі:Country data Әзербайжан]]) Since these old versions are no longer needed, could you help delete them? Let me know if any further clarification is needed. Thanks in advance! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 15:28, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) :Hi, it's done! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:33, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) == Лужникидегі трагедия == Қайтыс болған адамдардың тізімің неге жойып тастаған едіңіз? [[Қатысушы:Zhantayevraiymbekd|Zhantayevraiymbekd]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhantayevraiymbekd|талқылау]]) 23:01, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) :Кесте жасап еңгізген екенсіз, байқамай қалыппын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:21, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:28, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == InDrive / inDrive == Сәлеметсіз бе! Мен мақала атауындағы бас әріпті кіші әріпке ауыстырдым, себебі бұл компанияның ресми атауы. Егер inDrive атауы барлық жерде осылай жазылса, неге менің түзетуімді жоққа шығардыңыз? Жауап бергеніңізге ризамын. [[Қатысушы:Alothav|Alothav]] ([[Қатысушы талқылауы:Alothav|талқылау]]) 20:46, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Қайырлы кеш! Байқамай қалыппын, өңдемеңізді кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Эрнест Төреханов == Ассаламуалейкүм! Мына мақаланы не себеппен жоюға ұсынатыныңды түсіндіре аласың ба? Бас-аяғы бар мақала ғой... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 12 (+05) == Мақалаларды жартылай қорғау == Сәлеметсізбе Қазақша Уикипедияның администраторы! Сіз менің [[Эрдэнэт қаласы]] [[Яковлев Як-40]] [[Яковлев Як-42]] [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] деген беттерді 1 айға жартылай қорғауға сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:05, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:11, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Меніңше тіркелгісі барлар менің беттерімді бұзып тастайды сондықтан. Жартылай қорғау емес. Толық қорғау қылдырып беріңіз. 25 күнге [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :::Ешкім ештеңені бұзбайды. Мақалаларыңызды алаңсыз жаза беріңіз. Бұзақылық болып жатырса, біздер, администраторлар бармыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:48, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::::жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 16:10, 2025 ж. шілденің 5 (+05) == Адай ата туралы мақаладағы ақпаратты жою == Қайырлы күн! Менің [[Адай ата]] туралы дереккқөздермен тастап кеткен мақаламның кетіру себебі неде? [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:17, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :Дереккөздерге сүйенген болсаңыз да кейбір жерлерін дұрыс толықтырмапсыз. Сосын... менің білуімше Адайдың әкесі Елтай болу керек. Аңыздың бәрінде солай жазадығой. Шежірешілерде соны айтады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:31, 2025 ж. шілденің 16 (+05) ::Барлығы дереккөздерге сүйініп жазылған. Шежірелерде 2 нұсқа-да кездеседі. Жәнеде мен сол 2 нұсқаны да дәлелдеген болатынмын. Ж. Сәбитов Адайлардың қанын алып тексерген, субкладпен басқа-да алшындармен бірдей болды(C2-M48). Демек Бүткіл Байұлы Әлімұлылардың түпкі атасы бір [[Алау батыр]], ал егер Елтайды әкесі деп алатын болсақ онда олда алшын болуы керек. ::Өтініш мен мақаладағы қалдырған дереккөздерді қарап өту. [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:57, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Қарсылық жоқ. Қанымыз С2-М48, иә. Тек қана жазылуы уикипедия стиліне келмейді екен, сол үшін кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:16, 2025 ж. шілденің 16 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:29, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі жою == Сәлеметсізбе, мен [[Үлгі:Байрақ/Қонаев қаласы]] деген жасағанын негізі түпнұсқасы [[Үлгі:Байрақ/Қонаев]] болған. Мен сол Қонаев дегенді ашсам Дінмұхамед Қонаев туралы шығып тұр. Ал Қонаев қаласы деп жазсам, басқа қалалардың үлгісінде *қаласы* деген жазу болмайды (тек қала атауымен ғана жазылып тұрады). Осы бетті жойып бере аласызба. Негізі бетті өзім жылжыттым[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:44, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == '''Уикипедия: 25''' == Уикипедияның [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Газ турбиналы кеме]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:20, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :Мана қарағанымда сіз дефис қойған сияқтысыз. Сосын олай көп үлгі қоюдың қажеті жоқ, жалпы мақала ескі, қаралымы да аз екен, жойылатын мақалалар тізіміне кіреді-ау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:37, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::«Қаралымы аз» деген уәж Уикипедияда жою критерийі болып саналмайды. Мақаланың жойылуы тек маңыздылық пен дереккөздерге байланысты. ::Үлгілерге келсек, олар мақаладағы нақты мәселелерді көрсету үшін қойылды. Егер белгілі бір үлгі артық деп есептелсе, нақты қайсысы және не себепті екенін көрсетсеңіз, талқылауға дайынмын. Әрі қазақ тіліндегі Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] сияқты үлгілер жоқ сондықтан әр қатені жеке үлгімен көрсеттім. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 23:06, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Әрине, бірақ бұл мақалада бірнеше ұсақ қате емес, бір негізгі проблема бар. Тақырыптың энциклопедиялық маңыздылығы да, мазмұны да дереккөздермен расталмаған. Мәтін 2014 жылдан бері жаңартылмаған, ешқандай сенімді дереккөз көрсетілмеген, ішкі уикисілтемелер жоқ және жалпы құрылымы энциклопедиялық стандартқа сай емес. Осындай жағдайда бірінен соң бірін бірнеше техникалық үлгі қоюдан гөрі, осы түпкі мәселені көрсететін жинақталған белгі маңыздылығы немесе жоюға ұсыныс орынды деп санаймын. Сонымен қатар «сурет жоқ» деген үлгінің қойылуы да бұл жерде маңызды емес, өйткені Уикипедияда иллюстрациясы жоқ, бірақ толыққанды әрі маңыздылығы мойындалған мақалалар өте көп. Суреттің болмауы жоюға немесе мазмұн сапасын бағалауға әсер ететін критерий емес, ол тек екінші реттік, безендіру деңгейіндегі мәселе. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::::Дегенмен өңдеудің толықтай алдыңғы нұсқаға қайтарылуы орфографиялық түзетулерді де жойды. Ал бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша — тілдік ереже, ол мақаланың маңыздылығына тәуелсіз. ::::Егер бірнеше үлгілердің орнына нақты жинақталған үлгіні қолдану дұрыс деп санасаңыз, қай үлгіні қолдануды ұсынатыныңызды нақтыласаңыз жөн болар еді. Қазақша Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] үлгісі болмағандықтан, бар құралдармен мәселені көрсетуге тырыстым. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Уикипедия:25 == [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|Уикипедияның 25 жылдық мерейтойы]] құтты болсын! [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:49, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторлар) will expire on 2026-01-22 18:04:26. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:41, 2026 ж. қаңтардың 16 (+05)</div> == Translation request == Hello, 1nter pares. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello, yes, I will do it in the near future. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:10, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello! Thank you for your patience. I've completed the translations and uploaded both articles ([[Базардюзю]], [[Флегрей алаңдары]]) to Kazakh Wikipedia. Feel free to reach out if you need more translations. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:36, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) ::Thank you very much for the articles. [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 01:47, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Уики-марафонға қатысу == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] мен уики-марафонға қалай қатысамын мені шақырып тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:30, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026|Уики-марафон]] ережелерімен танысыңыз, бір оқып, қарап шығыңыз. Сол кезде бәрі түсінікті болады. Сосын ол бетке артық нәрсе жазып жүрмеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:45, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге өңдеуге болмайды екен? Қатысқысы келгендер тізімге өз атын жазып жазған мақлаларының сілтемелерін жазып отырады емес пе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:47, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Оны білемін ғой. Бұл қатысушы жаңадан келген, алдынғы өңдемелерін қарап шықсаң болады, артық ештеңе жазып қоймасын дегенім. Өзі біледі, ескерттік. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:49, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге менің жазғанымды алып тастадыңыз бетте [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге сол мақаланы жоққа шығара бересіз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:51, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Неден бастасам екен... Сұрақ қойюын қоясын, мен жауап беремін, басқа қатысушы жауап береді. Оның бәріне түсіндім дейсің. Бірақ шынында кері жасайсың. Мана ескерттім, уики-марафон бетіне артық нәрсе жазба деп. Ал сен оны өңдеп (дұрыс болса жақсы) Дина Нұрпейісова мақаласын жаздым деп қойыпсың. Сосын [[Дина Нұрпейісова]] бұл айдау беті, оған олай ақпарат қоспайсың. Күндіз неге мақалаға біріктіру үлгісін қойдың десем, үлгіні «жәй» қойдым деп жауап бердің. Бұның алдында қаншама ескерту алдың? Бірнеше рет бұғатталдың, менің және басқа да админ тарапынан. Келесіде ұзағынан бұғаттайтын шығармын, ренжіме. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:08, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::::Келесіде енді қайталанбайды бұғаттамаңызшы алдағы уақытта мақала жазғанда біріктіру үлгісін қоссам сізге себебін түсіндіремін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:15, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] тағы бір сұрайын дегенім осы уики-марафонда қатысушы, мақала, мақала саны, ұпай, осыларды қалай жазуға болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 12 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] кейбір мақалаларда қате бар екен соны түзетіп жібердім. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Қазақстандағы референдум (2022) == Қайырлы түн! Мен мына мақалаға деректер қосып едім, сіз жойыпсыз. Бұның себебі неде? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 01:53, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Қайырлы түн! Мен сіздің өңдемеңізді кері қайтардым, себебі мақала 2022 жылғы референдум туралы, ал 2026 жылға қатысты ақпарат басқа оқиғаға жатады. Мұндай мәліметтерді негізгі мәтінге қоспай, қажет болса «Тағы қараңыз» бөлімінде көрсету дұрыс болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:56, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Енді екі референдум да бір тақырыпта болып, екеуі де Қазақстанда өтіп, оларды бір адам ұйымдастырғаны туралы жазғаным екі мақаланың өзара байланысын ашпай ма?! --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 02:15, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Қателерді түзету == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] казак деген сөз дұрыс емес қазақ деп жазылуы керек [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:07, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Казак деген сөз бар. Қарап, ізден. Мақалалардағы сөздерді неге өзгертіп жатырсың? :Сосын мынау менің соңғы ескертуім саған, осыдан кейін 3 айға не 1 жылға бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:18, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Жарайды, түсіндім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:21, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] Қаратау Өмірзақұлы мақаласында балғымбав деген дұрыс жазылмаған түзетіп жіберейін бе? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы өзгертістер бойынша талқылау == Қайырлы күн, сіз 16.03 күні, [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы соңғы жасаған өзгерістерді жоққа шығарыпсыз, не себепті және қайта қалпына келтірсе болады ма? [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :Қайырлы күн, себебін өңдеп жатырған қатысушыға жазып едім. Қарамаған сияқты. Қосқан сөйлем энциклопедиялық стильге сәйкес келмейді. Уикипедияда оқиғаның процесін емес, тек фактіні ғана беру керек. Сондықтан «таңдап, құжаттарын тапсырды», «үздік оқыды» сияқты баяндау сипатындағы тіркестер қолданылмайды. Соны ескерсеңіздер. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:57, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::Ол кісі "Жауап бердім, бірақ жауабымды дұрыс отправить ете алмадым ау деймін" дейді. Жақсы, алдағы толықтыруларымызда сіздің ескертпелеріңізді ескереміз. Бұдан ары қарата жаңа материалдарды мен жүктейтін боламын, сондықтан ескертпелеріңізді маған жіберіп тұруыңызды өтінем. Бүгін қосымша материалдар жүктейміз, соны да қарап, бағалауыңызды сұраймын [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :::Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:53, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::https://drive.google.com/drive/folders/1ZyKAocMgSIhGy3mBRgR_BfpJCpISx5m1?usp=drive_link ::::Осы файлдағы, вклейка 01,02,03 бөлімдегі суреттерді дереккөз ретінде қолдануға болады ма? ::::Мысалға "Бүкілресейлік олимпиада кезіндегі жетістігі", "Университетті(МФТИ) үздік бітіргені жөніндегі дипломы" осылардың барлығы бір жерде жиналып тұр, егер олай болмайды десеңіз, онда соларды қалай дереккөз ретінде тіркеуге болады [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 23:59, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::Қайырлы кеш, қарап жібере аласыз ба өтініш [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 00:39, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Біріктіру == Қайырлы күн! [[Абдырақ құс]] мақаласын жойып бере аласыз ба? [[Абдырық]] мақаласының дубликаты екен. Негізгі мәліметтерді [[Абдырық]] мақаласына көшіріп қойдым [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:07, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) :Қайырлы күн! Жойылды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == 1 == Сәлеметсіз бе! [[2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындары]] мақаласындағы Мықтыбектің түзетулерін кері қайтаруыңызды (откат) сұраймын. Бұл жерде атауын өзгерту емес, дәл осы кері қайтару әрекеті қажет. Немесе [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]] нұсқасын қалпына келтіріңіз. Өйткені ол беттің атын өзгертпеген, тек мазмұнын авторлықты көрсетпестен көшіре салған. Сонымен қатар, осы тізімдегі маңыздылық критерийлеріне сәйкес келмейтін мақалаларды жоюды сұраймын [[Қатысушы_талқылауы:Мықтыбек_Оразтайұлы#Қатысушының_шағымы]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:53, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) :? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:11, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) :Сіз тізімдегі мақалаларды өшіресіз бе? Қанша рет сұрауға болады? Шешім дауыс беру арқылы қабылданды ғой. Ал ол болса талқылау бетін өшіруге тырысып жатыр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:05, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) ::Ұмытып кетіппін. Бүгін жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) :::Өшіріп болғанша жыл өтетін шығар [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:01, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) ::::Тағы бар ма? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::[[Эльмира Наурызбайқызы Жүсіпова]], [[Асылзат Ералықызы Қамбарбекова]], [[Салтанат Мадиярқызы]], [[Айгүл Жұмабекқызы Әуелбаева]], [[Қайрат Абдыкаемович Ахсамбиев]], [[Әлия Нұрмұхаметқызы Макеева]], [[Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев]], [[Айгерім Ерсұлтанқызы Датқабай]], [[Сүндет Мұратбекұлы Сейітов]], [[Арайлым Сайрамбайқызы Мұратәлиева]], [[Гүлбану Есенқызы Майғарина]], [[Жеңісбек Зайытбекұлы Жекебаев]], [[Лаура Аманғалиқызы]], [[Айгерім Алтынбайқызы Сәрсенбаева]], [[Айгерім Халмурадқызы Умарова]], [[Қайрат Құрманбаев]], [[Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай]], [[Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек]], [[Сәбит Қадырбекұлы Сапарбеков]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 17:45, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::Тағы ұмытып қалдың ба? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:23, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) ::::::Жоқ, тізім үшін рақмет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:30, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) == AutoWikiBrowser өзімнің аккаунтыма рұқсат сұрау == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :Себебін айттым ғой, берілмейді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::Басқа қатысушыларда қолданып жүр ғой. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] бот жүргізбей өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат бересіз ба. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:40, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Басқалардан сұрап көрші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:49, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::::Жақсы. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:50, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) == Тексерістен өту == Кеш жарық! Кері қайтарып, тексеруден өткізіңізге көп рахмет! ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' тексерістен алыпсыз, алайда мақала шала ғой. Реттедім, келесі жолы олай асықпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:56, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :Кеш жарық! Рақмет! Иә, ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' мақаласын әлі де реттеп, өңдейтін шығармын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:04, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! бәрі дұрыс шығар, мақалаларға пайдалып көріңіз. Қателіктер шығып жатса көмектесемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:28, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) :Зертхана бетімде шығарып қойдым, туған күні дегендері шықпай тұр. Сосын кейбір параметрлерге дым жазбасамда бос орын шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Ледник Мраморная стена == Прошу вернуть мои правки в названии ледника [[Мәрмәрлі қабырға мұздығы]]. Есть официальный реестр географических объектов Алматинской области 2014 года, где данный ледник НЕ ПЕРЕВОДИТСЯ на казахский. Данный реестр не распространяется по открытой лицензии, что не является преградой для проверки моего утверждения. А текущее название пришло из Казахской энциклопедии, в которой слишком много ошибок и не ясно, как такой стыд вообще ушел в печать. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 21:26, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :Біріншіден, мақала атауын түбегейлі өзгерту алдын ала талқылаусыз жүргізілмеуі тиіс. Мұндай өзгерістер қауымдастық деңгейінде, қажет болған жағдайда әкімшілердің қатысуымен талқылануы тиіс. Екіншіден, сіз келтірген 2014 жылғы географиялық нысандар реестрі ашық қолжетімді емес, сондықтан оны басқа қатысушылар тексере алмайды. Тексерілмейтін дереккөздер Уикипедияда дәлел ретінде қабылданбайды. Үшіншіден, қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған дереккөзге негізделген. Қазақ энциклопедиясы Уикипедияда қолданылатын беделді дереккөздердің бірі болып саналады, сондықтан ондағы мәліметтер негіз ретінде қабылданады. Сондықтан атауды өзгерту үшін алдымен талқылау жүргізіп, тексерілетін және сенімді дереккөздер ұсыну қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:30, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::Позволю с Вами не согласиться: [[:ru:Википедия:Проверяемость|Проверяемость]] информации не следует путать с её доступностью в Интернете. РГО Алматинской области был опубликован ПОЗЖЕ Энциклопедии на казахском, также документ является профильным, касающимся только географии отдельной области. Вы можете подать заявку в соответствующий гос орган и получить к нему доступ. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 22:54, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :::[https://www.zin.ru/animalia/Coleoptera/rus/kazgeonm.htm Понимаю, это сложнее, чем отменять правки с телефона] но вот есть этот реестр на стороннем сайте, можете пользоваться [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 23:12, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::::Тағы да қайталап айтамын, бұл жердегі сіздің бірінші қателігіңіз, мақала атауын талқылаусыз түбегейлі өзгертуіңіз. Мұндай шешімді өз бетіңізше қабылдауға болмайды. Сіз келтірген реестрге қатысты, тіпті ол дұрыс болғанның өзінде, атауды біржақты өзгертуге жеткілікті негіз болып табылмайды. Мұндай жағдайларда бірнеше сенімді дереккөздер қарастырылып, атау қауымдастық деңгейінде талқылануы тиіс. Қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған беделді дереккөзге негізделген, сондықтан ол талқылаусыз өзгертілмеуі керек. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:43, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Уики-марафон жайлы == Сәлеметсіз бе, қайырлы кеш! Уики-марафонға байланысты бір сұрағым болып тұр. «Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері» уики-марафонға арналған өзімнің мақалаларымда «Тексерілмеген мақала» деген шаблон тұрса, марафонға қатысуға бола ма? Әлде бұндай шаблонмен мақала есептелмей кетеді ме? Рахмет! [[Қатысушы:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] ([[Қатысушы талқылауы:Tuttiorchestra687|талқылау]]) 17:47, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) :Сәлеметсіз бе, «Тексерілмеген мақала» үлгісі болса да мақала болып санала береді. Ең бастысы жазған мақалаларыңызды марафон кестесіне еңгізуді ұмытпаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:50, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) == Мақала бастау == Қазір жаңа мақала бастауға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-29781-25|&#126;2026-29781-25]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-29781-25|talk]]) 13:35, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) :Қайырлы күн! Мақала жазу үшін сізге 50 өңдеме жасау қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:38, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Мақаланы көшіріп жазу == Жасанды интеллект мысалы ChatGPT ден алынған жауаптарды мақаланы көшіріп жазуға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31518-57|&#126;2026-31518-57]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31518-57|talk]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) :Қайырлы кеш, болмайды. Жасанды интеллекттің өзі ақпаратты уикипедиядан алады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) shj51ir3zzwlr22sx5dmutv0v2wgj06 3609402 3609399 2026-05-26T15:03:53Z ~2026-31518-57 181747 /* Мақаланы көшіріп жазу */ Жауап беру 3609402 wikitext text/x-wiki == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:49, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Вандализм в статье про список колёс обозрения == Добрый день, почему отменяете мои правки в статье про список колёс обозрения, тем самым возвращая неверную информацию о высоте дубайского колеса обозрения - 167м, хотя оно 250м. возвращаете неверную информацию о колесе обозрения в сочи, удаляете информацию о колесе обозрения в узбекистане... Это что за вандализм? [[Қатысушы:Aqob|Aqob]] ([[Қатысушы талқылауы:Aqob|талқылау]]) 13:34, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) :Добрый день. При добавлении новой информации в статью прошу вас указать авторитетные источники. Так же завершение строительства колеса обозрения в Дубае было в 2021 году, вы написали 2022. Интересно, кто тут занимается вандализмом? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) == Санат дұрысталды == Кеш жарық! [[:Санат:Қазақ билері|Мына санатты]] дұрыстап қойдым. Сіз көрсеткен қателер жойылды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 00:56, 2024 ж. қазанның 3 (+05) :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:14, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Жылжыту == Кеш жарық, Ауған соғысы (1979—1989) деген ескі атауға көптеген мақалалар мен жылжытулар сілтеніп тұр. Соларды түзетіп шығу кере, сосын ескісін жедел жоюға ұсынуға болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :Қайырлы күн, дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:16, 2024 ж. қазанның 30 (+05) == Араб-Израиль қақтығысы == Неге дубликат? Сосын үлгілерді неге мақаланың ортасынан бастайсыз? Қанша рет байқап келе жатырмын, бірінші үлгі қойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:40, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) :Бүкіл Араб-Израиль қақтығыстарына ортақ мақала жасағым келген. Ескерту ескерілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:55, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) == Маршмэллоу == Добрый день! Поясните причину вашей [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?diff=3402771&oldid=3402753&title=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%BC%D1%8D%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D1%83 отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :Добрый день. Почему слишком большое количество гиперссылок для небольшой статьи? Зачем это? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:27, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Для удобства. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:42, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Зачем удалять, если всё правильно? (Может быть кроме последней ссылки, которая действительно ни к чему.) --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:03, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :::{{@|Рефлексист}} қайырлы күн! "[[:ru:Википедия:Внутренние ссылки|Википедия:Внутренние ссылки]]" бетімен танысып шығуыңызға кеңес беремін -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::::Прочитал. Дальше что? [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 20:06, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :{{@|Рефлексист}} Извините, почему на русском? Если ВЫ хорошо не владеете на казахском, тогда вы не можете подправлять ошибки и пожалуйста не надо сделать гиперссылку на одно и тоже статье, вместе того корректировать оптом (одним кликом) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:10, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::Я тоже не владею хорошо казахским, а писать через гуглопереводчик это издевательство над языком, поэтому напишу на русском. Участник заменил ссылку, ведущую в русскую википедию, ссылкой на статью на казахском языке. Любой человек, искреннее болеющий за казахский язык, такое только приветствовал бы. Вместо этого правку откатывают, а затем приходит аж целый администратор и попрекает участника плохим знанием казахского языка. Приплыли. [[Арнайы:Үлесі/150.241.86.164|150.241.86.164]] 15:51, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::Проверил, откорректировал (ваш вклад остался). Я не упрекаю за незнание казахского языка, насчет гиперссылки, последние время много новички так делают (для галочки). Я думал так же и у вас --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::: Что мешало быть более внимательным и аккуратным с первого раза? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:29, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Может быть потому что человек мог легко ошибиться проверяя несколько сотен новых правок за один раз и никто не отменял человеческий фактор? Как думаете? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 18:59, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::: Чтобы не попадать впросак, не надо так торопиться. Разве за вашим дружкой кто-то гонится? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:37, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::Проблема решена, правки участника были восстановлены, зачем вы снова пишете? В попытке начать конфликт? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::: Я рад, что проблема, которая вообще-то не должна была возникнуть, всё же решена. --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 16:46, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Да, у моего "дружка" нет в жизни других дел, кроме как сидеть в Википедии, поэтому он мог бы и не спешить, вы правы. Мы тоже рады, что "проблема", которая вообще-то вас не касалось, всё же решена. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:59, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :{{@|Менеджер по сроку годности}} делать ничего у вас? Принципиальный вопрос: вы на казахском не умеете грамотно отвечать, тогда что тут делаете. Подправлять ссылку и источник убрать может любой человек. Думаете можете внести существенный вклад в развитие казвикипедий? + Вы {{@|Рефлексист}}, то есть второй фейк аккаунт? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:50, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Интеруики == Кеш жарық! Интеруикиді қоюды ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:31, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :Кеш жарық! Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:56, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық, санаттарға дұрыс санат қою керек (сізде көбісінде бос санат бастап жатырсыз, жоя салдым). Сириядағы азаматтық соғыс санатына интеруики мен ағылшын немесе орыс уикипедиясынан өарап санаттарды қоюды өтінемін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:22, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) :Кеш жарық! Қазіргісі дұрыс па? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:55, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) ::Керемет, мен көбіне орыс не ағылшын тілінен қарап бастаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::Жақсы, ескерту ескерілді [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:31, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Уикипедия дамуына қосқан үлесі үшін == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:AnimWIKISTAR-laurier-WT.gif|left|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Уикижұлдыз|Уикижұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] — Уикипедия жобасындағы аса белсенді әрекеттері үшін, Уикипедияның дамуы жолындағы үлкен еңбектері үшін! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:47, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) |} :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2024 ж. желтоқсанның 15 (+05) == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз, не болып қалды [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|талқылау]]) 16:31, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Қайырлы күн! Сіз дереккөз ретінде студенттерге тесттерге арналған сайтты пайдаланыпсыз.. Жақсы, беделді дереккөз ретінде, кітап немесе бір авторитетті сайттан алсаңыз жақсы болар еді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Ок,кешірім сұраймын [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:08, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Саламатсыз ба, мен уикилендіру талаптарына сай мақаланы (жүзжылдық соғыс)ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге ол өңдеуімді жоққа шығардыңыз? == Мен "Жүзжылдық соғыс" мақаласының соңында тұрған уикилендіру қажет деген жерді басып, қандай өзгерістер енгізу керек екенің біліп, соның бір тармағына сәйкес мақаланы мазмұнына қарай ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге оны жоққа шығардыңыз ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Бөлімдерді қайтардым [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Қай бөлімдерді ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 19:02, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::Эдуард, Каролинг, Ланкастер [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:05, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::::Енді сіз соны анықтап '''білдіңізғо''', ал мен болсам өңдемеңізді жоққа шығарып жіберіппін. Қателік меннен кетсе мен сіздің жасағаныңызды қайтардым. Не үшін енді маған '''НЕГЕ''' деп жауап беріп тұрсыз? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:57, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Неге менің толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Неге менің Алтын Орда тарихы деген мақаладағы толықтыруымды жоққа шығардыңыз???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Сізге айтылдығо оңды-солды сілтеме қоймаңыз деп. Екіншіден дереккөздеріңіз дұрыс емес, құр сөйлем: '''Алтын Орда - Алып Империя, Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті'''. Сіздің ойыңызша бұл жақсы, авторитетті дереккөзбе? Осы ескертулерді ескеріңіз! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:53, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Сонда сілтеме керек пе [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:58, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Елді мекен == Кеш жарық! Елді мекен үлгісіндегі ''Ел'' деген параметрге мемлекеттің атауын ғана көрсетеді (ешқандай суретсіз және сілтемесіз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:50, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) :Кеш жарық! Сирияның туы өзгерген еді, сіз айтқандай жасадым басында, бірақ ескі туы шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) == Дауыс беру == Сәлеметсізбе! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Негізгі белдеу|Жаңа таңдаулы мақала]] және [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Науру|жаңа жақсы мақала]] үшін дауыс бере аласыз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:37, 2025 ж. қаңтардың 8 (+05) :Саламатсыз ба [[Арнайы:Үлесі/87.255.222.246|87.255.222.246]] 11:13, 2025 ж. ақпанның 18 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Саломе Зурабишвили == Бұл мақаланы неге жоясыз? Мен оны толықтырдым ғой. Сіз айтқан үлгіні және дереккөзді қостым, санаттарды толықтырдым. Неге басқа адамның еңбегіне соншама аяусыздық танытасыз? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:49, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) Менімше, сіз оны еш себепсіз жойдыңыз. Өзіңізді соншама белсенді администратор ретінде танытқыңыз келсе, мақалаға жақсы-жақсы өңдемелер енгізбейсіз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:06, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :Қаңтардың 25-інде жазғанда сізге мақаланы әліде толықтыру керек деп жаздым. Ақпарат өте аз, дымда жазылмаған деуге болады, сондықтанда менің алдымда мақалаға «жедел жойылсын» үлгісін қойып кеткен. Басқа тілді уикипедиядағы мақалалармен салыстырып қараңызшы. Мен сізге толықтыруға қарайған уақыт бердім. Неге мақаланы бастап, аяқтамай тастап кетесіз? Неге оны мен толықтыруым керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:13, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :: Бес абзац аз емес, сіздікі дұрыс емес! Мен барлық кемшіліктерді жойдым, көлемін кез келген адам қоса алады, оның ішінде сіз де қоса аласыз. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:01, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::Мақаланы қайтарамын, дұрысынан толықтыруға дайынсыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:05, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Мақаланы еш шартсыз қайтару керек! Бірақ мен толықтырамын ... --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:09, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::::Қайтардым. Басқа тілдегі уикипедиялардан қарап толықтырсаңыз болады. Негізі дұрысынан ақпарат еңгізсе жақсы үлкен мақала шығады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:14, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) == Notice of expiration of your rollbacker right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "rollbacker" (Шегіндірушілер) will expire on 2025-03-17 07:50:35. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:42, 2025 ж. наурыздың 11 (+05)</div> == Фотосуреттер бойынша == Қайырлы күн! [[Әл-жәбрдің атасы]] атты қазақ тілінде шығатын ғылыми журнал туралы жазған едік. Алайда ондағы фотосуреттерді белгісіз себеппен алып тастаған. Сізден мына суреттерді қалпына келтіруіңізді сұраймын: *Жаңа журнал.jpg *Журнал таныстырылымы.jpg *Журнал оқыған бала.jpg [[Қатысушы:Бейсенбинова Салта|Бейсенбинова Салта]] ([[Қатысушы талқылауы:Бейсенбинова Салта|талқылау]]) 13:14, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Request for Template Deletion == Hello 1nter pares, I hope you're doing well. Thank you again for your help with the Барунди article deletion earlier. I recently moved the contents of two templates to correctly spelled versions and would like the old, misspelled ones deleted: [[Үлгі:Country data Democratic republic of the Congo]] (should be [[Үлгі:Country data Democratic Republic of the Congo]]) [[Үлгі:Country data Әзірбайжан]] (should be [[Үлгі:Country data Әзербайжан]]) Since these old versions are no longer needed, could you help delete them? Let me know if any further clarification is needed. Thanks in advance! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 15:28, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) :Hi, it's done! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:33, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) == Лужникидегі трагедия == Қайтыс болған адамдардың тізімің неге жойып тастаған едіңіз? [[Қатысушы:Zhantayevraiymbekd|Zhantayevraiymbekd]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhantayevraiymbekd|талқылау]]) 23:01, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) :Кесте жасап еңгізген екенсіз, байқамай қалыппын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:21, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:28, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == InDrive / inDrive == Сәлеметсіз бе! Мен мақала атауындағы бас әріпті кіші әріпке ауыстырдым, себебі бұл компанияның ресми атауы. Егер inDrive атауы барлық жерде осылай жазылса, неге менің түзетуімді жоққа шығардыңыз? Жауап бергеніңізге ризамын. [[Қатысушы:Alothav|Alothav]] ([[Қатысушы талқылауы:Alothav|талқылау]]) 20:46, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Қайырлы кеш! Байқамай қалыппын, өңдемеңізді кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Эрнест Төреханов == Ассаламуалейкүм! Мына мақаланы не себеппен жоюға ұсынатыныңды түсіндіре аласың ба? Бас-аяғы бар мақала ғой... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 12 (+05) == Мақалаларды жартылай қорғау == Сәлеметсізбе Қазақша Уикипедияның администраторы! Сіз менің [[Эрдэнэт қаласы]] [[Яковлев Як-40]] [[Яковлев Як-42]] [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] деген беттерді 1 айға жартылай қорғауға сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:05, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:11, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Меніңше тіркелгісі барлар менің беттерімді бұзып тастайды сондықтан. Жартылай қорғау емес. Толық қорғау қылдырып беріңіз. 25 күнге [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :::Ешкім ештеңені бұзбайды. Мақалаларыңызды алаңсыз жаза беріңіз. Бұзақылық болып жатырса, біздер, администраторлар бармыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:48, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::::жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 16:10, 2025 ж. шілденің 5 (+05) == Адай ата туралы мақаладағы ақпаратты жою == Қайырлы күн! Менің [[Адай ата]] туралы дереккқөздермен тастап кеткен мақаламның кетіру себебі неде? [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:17, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :Дереккөздерге сүйенген болсаңыз да кейбір жерлерін дұрыс толықтырмапсыз. Сосын... менің білуімше Адайдың әкесі Елтай болу керек. Аңыздың бәрінде солай жазадығой. Шежірешілерде соны айтады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:31, 2025 ж. шілденің 16 (+05) ::Барлығы дереккөздерге сүйініп жазылған. Шежірелерде 2 нұсқа-да кездеседі. Жәнеде мен сол 2 нұсқаны да дәлелдеген болатынмын. Ж. Сәбитов Адайлардың қанын алып тексерген, субкладпен басқа-да алшындармен бірдей болды(C2-M48). Демек Бүткіл Байұлы Әлімұлылардың түпкі атасы бір [[Алау батыр]], ал егер Елтайды әкесі деп алатын болсақ онда олда алшын болуы керек. ::Өтініш мен мақаладағы қалдырған дереккөздерді қарап өту. [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:57, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Қарсылық жоқ. Қанымыз С2-М48, иә. Тек қана жазылуы уикипедия стиліне келмейді екен, сол үшін кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:16, 2025 ж. шілденің 16 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:29, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі жою == Сәлеметсізбе, мен [[Үлгі:Байрақ/Қонаев қаласы]] деген жасағанын негізі түпнұсқасы [[Үлгі:Байрақ/Қонаев]] болған. Мен сол Қонаев дегенді ашсам Дінмұхамед Қонаев туралы шығып тұр. Ал Қонаев қаласы деп жазсам, басқа қалалардың үлгісінде *қаласы* деген жазу болмайды (тек қала атауымен ғана жазылып тұрады). Осы бетті жойып бере аласызба. Негізі бетті өзім жылжыттым[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:44, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == '''Уикипедия: 25''' == Уикипедияның [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Газ турбиналы кеме]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:20, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :Мана қарағанымда сіз дефис қойған сияқтысыз. Сосын олай көп үлгі қоюдың қажеті жоқ, жалпы мақала ескі, қаралымы да аз екен, жойылатын мақалалар тізіміне кіреді-ау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:37, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::«Қаралымы аз» деген уәж Уикипедияда жою критерийі болып саналмайды. Мақаланың жойылуы тек маңыздылық пен дереккөздерге байланысты. ::Үлгілерге келсек, олар мақаладағы нақты мәселелерді көрсету үшін қойылды. Егер белгілі бір үлгі артық деп есептелсе, нақты қайсысы және не себепті екенін көрсетсеңіз, талқылауға дайынмын. Әрі қазақ тіліндегі Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] сияқты үлгілер жоқ сондықтан әр қатені жеке үлгімен көрсеттім. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 23:06, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Әрине, бірақ бұл мақалада бірнеше ұсақ қате емес, бір негізгі проблема бар. Тақырыптың энциклопедиялық маңыздылығы да, мазмұны да дереккөздермен расталмаған. Мәтін 2014 жылдан бері жаңартылмаған, ешқандай сенімді дереккөз көрсетілмеген, ішкі уикисілтемелер жоқ және жалпы құрылымы энциклопедиялық стандартқа сай емес. Осындай жағдайда бірінен соң бірін бірнеше техникалық үлгі қоюдан гөрі, осы түпкі мәселені көрсететін жинақталған белгі маңыздылығы немесе жоюға ұсыныс орынды деп санаймын. Сонымен қатар «сурет жоқ» деген үлгінің қойылуы да бұл жерде маңызды емес, өйткені Уикипедияда иллюстрациясы жоқ, бірақ толыққанды әрі маңыздылығы мойындалған мақалалар өте көп. Суреттің болмауы жоюға немесе мазмұн сапасын бағалауға әсер ететін критерий емес, ол тек екінші реттік, безендіру деңгейіндегі мәселе. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::::Дегенмен өңдеудің толықтай алдыңғы нұсқаға қайтарылуы орфографиялық түзетулерді де жойды. Ал бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша — тілдік ереже, ол мақаланың маңыздылығына тәуелсіз. ::::Егер бірнеше үлгілердің орнына нақты жинақталған үлгіні қолдану дұрыс деп санасаңыз, қай үлгіні қолдануды ұсынатыныңызды нақтыласаңыз жөн болар еді. Қазақша Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] үлгісі болмағандықтан, бар құралдармен мәселені көрсетуге тырыстым. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Уикипедия:25 == [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|Уикипедияның 25 жылдық мерейтойы]] құтты болсын! [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:49, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторлар) will expire on 2026-01-22 18:04:26. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:41, 2026 ж. қаңтардың 16 (+05)</div> == Translation request == Hello, 1nter pares. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello, yes, I will do it in the near future. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:10, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello! Thank you for your patience. I've completed the translations and uploaded both articles ([[Базардюзю]], [[Флегрей алаңдары]]) to Kazakh Wikipedia. Feel free to reach out if you need more translations. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:36, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) ::Thank you very much for the articles. [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 01:47, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Уики-марафонға қатысу == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] мен уики-марафонға қалай қатысамын мені шақырып тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:30, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026|Уики-марафон]] ережелерімен танысыңыз, бір оқып, қарап шығыңыз. Сол кезде бәрі түсінікті болады. Сосын ол бетке артық нәрсе жазып жүрмеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:45, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге өңдеуге болмайды екен? Қатысқысы келгендер тізімге өз атын жазып жазған мақлаларының сілтемелерін жазып отырады емес пе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:47, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Оны білемін ғой. Бұл қатысушы жаңадан келген, алдынғы өңдемелерін қарап шықсаң болады, артық ештеңе жазып қоймасын дегенім. Өзі біледі, ескерттік. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:49, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге менің жазғанымды алып тастадыңыз бетте [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге сол мақаланы жоққа шығара бересіз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:51, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Неден бастасам екен... Сұрақ қойюын қоясын, мен жауап беремін, басқа қатысушы жауап береді. Оның бәріне түсіндім дейсің. Бірақ шынында кері жасайсың. Мана ескерттім, уики-марафон бетіне артық нәрсе жазба деп. Ал сен оны өңдеп (дұрыс болса жақсы) Дина Нұрпейісова мақаласын жаздым деп қойыпсың. Сосын [[Дина Нұрпейісова]] бұл айдау беті, оған олай ақпарат қоспайсың. Күндіз неге мақалаға біріктіру үлгісін қойдың десем, үлгіні «жәй» қойдым деп жауап бердің. Бұның алдында қаншама ескерту алдың? Бірнеше рет бұғатталдың, менің және басқа да админ тарапынан. Келесіде ұзағынан бұғаттайтын шығармын, ренжіме. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:08, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::::Келесіде енді қайталанбайды бұғаттамаңызшы алдағы уақытта мақала жазғанда біріктіру үлгісін қоссам сізге себебін түсіндіремін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:15, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] тағы бір сұрайын дегенім осы уики-марафонда қатысушы, мақала, мақала саны, ұпай, осыларды қалай жазуға болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 12 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] кейбір мақалаларда қате бар екен соны түзетіп жібердім. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Қазақстандағы референдум (2022) == Қайырлы түн! Мен мына мақалаға деректер қосып едім, сіз жойыпсыз. Бұның себебі неде? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 01:53, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Қайырлы түн! Мен сіздің өңдемеңізді кері қайтардым, себебі мақала 2022 жылғы референдум туралы, ал 2026 жылға қатысты ақпарат басқа оқиғаға жатады. Мұндай мәліметтерді негізгі мәтінге қоспай, қажет болса «Тағы қараңыз» бөлімінде көрсету дұрыс болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:56, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Енді екі референдум да бір тақырыпта болып, екеуі де Қазақстанда өтіп, оларды бір адам ұйымдастырғаны туралы жазғаным екі мақаланың өзара байланысын ашпай ма?! --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 02:15, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Қателерді түзету == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] казак деген сөз дұрыс емес қазақ деп жазылуы керек [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:07, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Казак деген сөз бар. Қарап, ізден. Мақалалардағы сөздерді неге өзгертіп жатырсың? :Сосын мынау менің соңғы ескертуім саған, осыдан кейін 3 айға не 1 жылға бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:18, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Жарайды, түсіндім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:21, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] Қаратау Өмірзақұлы мақаласында балғымбав деген дұрыс жазылмаған түзетіп жіберейін бе? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы өзгертістер бойынша талқылау == Қайырлы күн, сіз 16.03 күні, [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы соңғы жасаған өзгерістерді жоққа шығарыпсыз, не себепті және қайта қалпына келтірсе болады ма? [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :Қайырлы күн, себебін өңдеп жатырған қатысушыға жазып едім. Қарамаған сияқты. Қосқан сөйлем энциклопедиялық стильге сәйкес келмейді. Уикипедияда оқиғаның процесін емес, тек фактіні ғана беру керек. Сондықтан «таңдап, құжаттарын тапсырды», «үздік оқыды» сияқты баяндау сипатындағы тіркестер қолданылмайды. Соны ескерсеңіздер. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:57, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::Ол кісі "Жауап бердім, бірақ жауабымды дұрыс отправить ете алмадым ау деймін" дейді. Жақсы, алдағы толықтыруларымызда сіздің ескертпелеріңізді ескереміз. Бұдан ары қарата жаңа материалдарды мен жүктейтін боламын, сондықтан ескертпелеріңізді маған жіберіп тұруыңызды өтінем. Бүгін қосымша материалдар жүктейміз, соны да қарап, бағалауыңызды сұраймын [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :::Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:53, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::https://drive.google.com/drive/folders/1ZyKAocMgSIhGy3mBRgR_BfpJCpISx5m1?usp=drive_link ::::Осы файлдағы, вклейка 01,02,03 бөлімдегі суреттерді дереккөз ретінде қолдануға болады ма? ::::Мысалға "Бүкілресейлік олимпиада кезіндегі жетістігі", "Университетті(МФТИ) үздік бітіргені жөніндегі дипломы" осылардың барлығы бір жерде жиналып тұр, егер олай болмайды десеңіз, онда соларды қалай дереккөз ретінде тіркеуге болады [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 23:59, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::Қайырлы кеш, қарап жібере аласыз ба өтініш [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 00:39, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Біріктіру == Қайырлы күн! [[Абдырақ құс]] мақаласын жойып бере аласыз ба? [[Абдырық]] мақаласының дубликаты екен. Негізгі мәліметтерді [[Абдырық]] мақаласына көшіріп қойдым [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:07, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) :Қайырлы күн! Жойылды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == 1 == Сәлеметсіз бе! [[2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындары]] мақаласындағы Мықтыбектің түзетулерін кері қайтаруыңызды (откат) сұраймын. Бұл жерде атауын өзгерту емес, дәл осы кері қайтару әрекеті қажет. Немесе [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]] нұсқасын қалпына келтіріңіз. Өйткені ол беттің атын өзгертпеген, тек мазмұнын авторлықты көрсетпестен көшіре салған. Сонымен қатар, осы тізімдегі маңыздылық критерийлеріне сәйкес келмейтін мақалаларды жоюды сұраймын [[Қатысушы_талқылауы:Мықтыбек_Оразтайұлы#Қатысушының_шағымы]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:53, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) :? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:11, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) :Сіз тізімдегі мақалаларды өшіресіз бе? Қанша рет сұрауға болады? Шешім дауыс беру арқылы қабылданды ғой. Ал ол болса талқылау бетін өшіруге тырысып жатыр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:05, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) ::Ұмытып кетіппін. Бүгін жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) :::Өшіріп болғанша жыл өтетін шығар [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:01, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) ::::Тағы бар ма? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::[[Эльмира Наурызбайқызы Жүсіпова]], [[Асылзат Ералықызы Қамбарбекова]], [[Салтанат Мадиярқызы]], [[Айгүл Жұмабекқызы Әуелбаева]], [[Қайрат Абдыкаемович Ахсамбиев]], [[Әлия Нұрмұхаметқызы Макеева]], [[Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев]], [[Айгерім Ерсұлтанқызы Датқабай]], [[Сүндет Мұратбекұлы Сейітов]], [[Арайлым Сайрамбайқызы Мұратәлиева]], [[Гүлбану Есенқызы Майғарина]], [[Жеңісбек Зайытбекұлы Жекебаев]], [[Лаура Аманғалиқызы]], [[Айгерім Алтынбайқызы Сәрсенбаева]], [[Айгерім Халмурадқызы Умарова]], [[Қайрат Құрманбаев]], [[Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай]], [[Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек]], [[Сәбит Қадырбекұлы Сапарбеков]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 17:45, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::Тағы ұмытып қалдың ба? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:23, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) ::::::Жоқ, тізім үшін рақмет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:30, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) == AutoWikiBrowser өзімнің аккаунтыма рұқсат сұрау == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :Себебін айттым ғой, берілмейді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::Басқа қатысушыларда қолданып жүр ғой. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] бот жүргізбей өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат бересіз ба. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:40, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Басқалардан сұрап көрші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:49, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::::Жақсы. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:50, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) == Тексерістен өту == Кеш жарық! Кері қайтарып, тексеруден өткізіңізге көп рахмет! ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' тексерістен алыпсыз, алайда мақала шала ғой. Реттедім, келесі жолы олай асықпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:56, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :Кеш жарық! Рақмет! Иә, ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' мақаласын әлі де реттеп, өңдейтін шығармын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:04, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! бәрі дұрыс шығар, мақалаларға пайдалып көріңіз. Қателіктер шығып жатса көмектесемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:28, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) :Зертхана бетімде шығарып қойдым, туған күні дегендері шықпай тұр. Сосын кейбір параметрлерге дым жазбасамда бос орын шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Ледник Мраморная стена == Прошу вернуть мои правки в названии ледника [[Мәрмәрлі қабырға мұздығы]]. Есть официальный реестр географических объектов Алматинской области 2014 года, где данный ледник НЕ ПЕРЕВОДИТСЯ на казахский. Данный реестр не распространяется по открытой лицензии, что не является преградой для проверки моего утверждения. А текущее название пришло из Казахской энциклопедии, в которой слишком много ошибок и не ясно, как такой стыд вообще ушел в печать. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 21:26, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :Біріншіден, мақала атауын түбегейлі өзгерту алдын ала талқылаусыз жүргізілмеуі тиіс. Мұндай өзгерістер қауымдастық деңгейінде, қажет болған жағдайда әкімшілердің қатысуымен талқылануы тиіс. Екіншіден, сіз келтірген 2014 жылғы географиялық нысандар реестрі ашық қолжетімді емес, сондықтан оны басқа қатысушылар тексере алмайды. Тексерілмейтін дереккөздер Уикипедияда дәлел ретінде қабылданбайды. Үшіншіден, қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған дереккөзге негізделген. Қазақ энциклопедиясы Уикипедияда қолданылатын беделді дереккөздердің бірі болып саналады, сондықтан ондағы мәліметтер негіз ретінде қабылданады. Сондықтан атауды өзгерту үшін алдымен талқылау жүргізіп, тексерілетін және сенімді дереккөздер ұсыну қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:30, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::Позволю с Вами не согласиться: [[:ru:Википедия:Проверяемость|Проверяемость]] информации не следует путать с её доступностью в Интернете. РГО Алматинской области был опубликован ПОЗЖЕ Энциклопедии на казахском, также документ является профильным, касающимся только географии отдельной области. Вы можете подать заявку в соответствующий гос орган и получить к нему доступ. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 22:54, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :::[https://www.zin.ru/animalia/Coleoptera/rus/kazgeonm.htm Понимаю, это сложнее, чем отменять правки с телефона] но вот есть этот реестр на стороннем сайте, можете пользоваться [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 23:12, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::::Тағы да қайталап айтамын, бұл жердегі сіздің бірінші қателігіңіз, мақала атауын талқылаусыз түбегейлі өзгертуіңіз. Мұндай шешімді өз бетіңізше қабылдауға болмайды. Сіз келтірген реестрге қатысты, тіпті ол дұрыс болғанның өзінде, атауды біржақты өзгертуге жеткілікті негіз болып табылмайды. Мұндай жағдайларда бірнеше сенімді дереккөздер қарастырылып, атау қауымдастық деңгейінде талқылануы тиіс. Қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған беделді дереккөзге негізделген, сондықтан ол талқылаусыз өзгертілмеуі керек. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:43, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Уики-марафон жайлы == Сәлеметсіз бе, қайырлы кеш! Уики-марафонға байланысты бір сұрағым болып тұр. «Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері» уики-марафонға арналған өзімнің мақалаларымда «Тексерілмеген мақала» деген шаблон тұрса, марафонға қатысуға бола ма? Әлде бұндай шаблонмен мақала есептелмей кетеді ме? Рахмет! [[Қатысушы:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] ([[Қатысушы талқылауы:Tuttiorchestra687|талқылау]]) 17:47, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) :Сәлеметсіз бе, «Тексерілмеген мақала» үлгісі болса да мақала болып санала береді. Ең бастысы жазған мақалаларыңызды марафон кестесіне еңгізуді ұмытпаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:50, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) == Мақала бастау == Қазір жаңа мақала бастауға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-29781-25|&#126;2026-29781-25]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-29781-25|talk]]) 13:35, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) :Қайырлы күн! Мақала жазу үшін сізге 50 өңдеме жасау қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:38, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Мақаланы көшіріп жазу == Жасанды интеллект мысалы ChatGPT ден алынған жауаптарды мақаланы көшіріп жазуға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31518-57|&#126;2026-31518-57]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31518-57|talk]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) :Қайырлы кеш, болмайды. Жасанды интеллекттің өзі ақпаратты уикипедиядан алады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) ::ChatGPT жазады уикипедияға сай қылып жазамын дейді. [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31518-57|&#126;2026-31518-57]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31518-57|talk]]) 20:03, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) m7as8vzc503ihl3mratt8yrwkenhi4k 3609413 3609402 2026-05-26T15:45:23Z 1nter pares 146705 /* Мақаланы көшіріп жазу */ Жауап беру 3609413 wikitext text/x-wiki == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:49, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Вандализм в статье про список колёс обозрения == Добрый день, почему отменяете мои правки в статье про список колёс обозрения, тем самым возвращая неверную информацию о высоте дубайского колеса обозрения - 167м, хотя оно 250м. возвращаете неверную информацию о колесе обозрения в сочи, удаляете информацию о колесе обозрения в узбекистане... Это что за вандализм? [[Қатысушы:Aqob|Aqob]] ([[Қатысушы талқылауы:Aqob|талқылау]]) 13:34, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) :Добрый день. При добавлении новой информации в статью прошу вас указать авторитетные источники. Так же завершение строительства колеса обозрения в Дубае было в 2021 году, вы написали 2022. Интересно, кто тут занимается вандализмом? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) == Санат дұрысталды == Кеш жарық! [[:Санат:Қазақ билері|Мына санатты]] дұрыстап қойдым. Сіз көрсеткен қателер жойылды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 00:56, 2024 ж. қазанның 3 (+05) :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:14, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Жылжыту == Кеш жарық, Ауған соғысы (1979—1989) деген ескі атауға көптеген мақалалар мен жылжытулар сілтеніп тұр. Соларды түзетіп шығу кере, сосын ескісін жедел жоюға ұсынуға болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :Қайырлы күн, дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:16, 2024 ж. қазанның 30 (+05) == Араб-Израиль қақтығысы == Неге дубликат? Сосын үлгілерді неге мақаланың ортасынан бастайсыз? Қанша рет байқап келе жатырмын, бірінші үлгі қойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:40, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) :Бүкіл Араб-Израиль қақтығыстарына ортақ мақала жасағым келген. Ескерту ескерілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:55, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) == Маршмэллоу == Добрый день! Поясните причину вашей [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?diff=3402771&oldid=3402753&title=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%BC%D1%8D%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D1%83 отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :Добрый день. Почему слишком большое количество гиперссылок для небольшой статьи? Зачем это? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:27, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Для удобства. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:42, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Зачем удалять, если всё правильно? (Может быть кроме последней ссылки, которая действительно ни к чему.) --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:03, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :::{{@|Рефлексист}} қайырлы күн! "[[:ru:Википедия:Внутренние ссылки|Википедия:Внутренние ссылки]]" бетімен танысып шығуыңызға кеңес беремін -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::::Прочитал. Дальше что? [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 20:06, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :{{@|Рефлексист}} Извините, почему на русском? Если ВЫ хорошо не владеете на казахском, тогда вы не можете подправлять ошибки и пожалуйста не надо сделать гиперссылку на одно и тоже статье, вместе того корректировать оптом (одним кликом) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:10, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::Я тоже не владею хорошо казахским, а писать через гуглопереводчик это издевательство над языком, поэтому напишу на русском. Участник заменил ссылку, ведущую в русскую википедию, ссылкой на статью на казахском языке. Любой человек, искреннее болеющий за казахский язык, такое только приветствовал бы. Вместо этого правку откатывают, а затем приходит аж целый администратор и попрекает участника плохим знанием казахского языка. Приплыли. [[Арнайы:Үлесі/150.241.86.164|150.241.86.164]] 15:51, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::Проверил, откорректировал (ваш вклад остался). Я не упрекаю за незнание казахского языка, насчет гиперссылки, последние время много новички так делают (для галочки). Я думал так же и у вас --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::: Что мешало быть более внимательным и аккуратным с первого раза? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:29, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Может быть потому что человек мог легко ошибиться проверяя несколько сотен новых правок за один раз и никто не отменял человеческий фактор? Как думаете? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 18:59, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::: Чтобы не попадать впросак, не надо так торопиться. Разве за вашим дружкой кто-то гонится? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:37, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::Проблема решена, правки участника были восстановлены, зачем вы снова пишете? В попытке начать конфликт? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::: Я рад, что проблема, которая вообще-то не должна была возникнуть, всё же решена. --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 16:46, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Да, у моего "дружка" нет в жизни других дел, кроме как сидеть в Википедии, поэтому он мог бы и не спешить, вы правы. Мы тоже рады, что "проблема", которая вообще-то вас не касалось, всё же решена. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:59, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :{{@|Менеджер по сроку годности}} делать ничего у вас? Принципиальный вопрос: вы на казахском не умеете грамотно отвечать, тогда что тут делаете. Подправлять ссылку и источник убрать может любой человек. Думаете можете внести существенный вклад в развитие казвикипедий? + Вы {{@|Рефлексист}}, то есть второй фейк аккаунт? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:50, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Интеруики == Кеш жарық! Интеруикиді қоюды ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:31, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :Кеш жарық! Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:56, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық, санаттарға дұрыс санат қою керек (сізде көбісінде бос санат бастап жатырсыз, жоя салдым). Сириядағы азаматтық соғыс санатына интеруики мен ағылшын немесе орыс уикипедиясынан өарап санаттарды қоюды өтінемін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:22, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) :Кеш жарық! Қазіргісі дұрыс па? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:55, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) ::Керемет, мен көбіне орыс не ағылшын тілінен қарап бастаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::Жақсы, ескерту ескерілді [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:31, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Уикипедия дамуына қосқан үлесі үшін == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:AnimWIKISTAR-laurier-WT.gif|left|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Уикижұлдыз|Уикижұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] — Уикипедия жобасындағы аса белсенді әрекеттері үшін, Уикипедияның дамуы жолындағы үлкен еңбектері үшін! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:47, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) |} :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2024 ж. желтоқсанның 15 (+05) == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз, не болып қалды [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|талқылау]]) 16:31, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Қайырлы күн! Сіз дереккөз ретінде студенттерге тесттерге арналған сайтты пайдаланыпсыз.. Жақсы, беделді дереккөз ретінде, кітап немесе бір авторитетті сайттан алсаңыз жақсы болар еді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Ок,кешірім сұраймын [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:08, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Саламатсыз ба, мен уикилендіру талаптарына сай мақаланы (жүзжылдық соғыс)ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге ол өңдеуімді жоққа шығардыңыз? == Мен "Жүзжылдық соғыс" мақаласының соңында тұрған уикилендіру қажет деген жерді басып, қандай өзгерістер енгізу керек екенің біліп, соның бір тармағына сәйкес мақаланы мазмұнына қарай ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге оны жоққа шығардыңыз ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Бөлімдерді қайтардым [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Қай бөлімдерді ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 19:02, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::Эдуард, Каролинг, Ланкастер [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:05, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::::Енді сіз соны анықтап '''білдіңізғо''', ал мен болсам өңдемеңізді жоққа шығарып жіберіппін. Қателік меннен кетсе мен сіздің жасағаныңызды қайтардым. Не үшін енді маған '''НЕГЕ''' деп жауап беріп тұрсыз? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:57, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Неге менің толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Неге менің Алтын Орда тарихы деген мақаладағы толықтыруымды жоққа шығардыңыз???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Сізге айтылдығо оңды-солды сілтеме қоймаңыз деп. Екіншіден дереккөздеріңіз дұрыс емес, құр сөйлем: '''Алтын Орда - Алып Империя, Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті'''. Сіздің ойыңызша бұл жақсы, авторитетті дереккөзбе? Осы ескертулерді ескеріңіз! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:53, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Сонда сілтеме керек пе [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:58, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Елді мекен == Кеш жарық! Елді мекен үлгісіндегі ''Ел'' деген параметрге мемлекеттің атауын ғана көрсетеді (ешқандай суретсіз және сілтемесіз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:50, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) :Кеш жарық! Сирияның туы өзгерген еді, сіз айтқандай жасадым басында, бірақ ескі туы шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) == Дауыс беру == Сәлеметсізбе! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Негізгі белдеу|Жаңа таңдаулы мақала]] және [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Науру|жаңа жақсы мақала]] үшін дауыс бере аласыз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:37, 2025 ж. қаңтардың 8 (+05) :Саламатсыз ба [[Арнайы:Үлесі/87.255.222.246|87.255.222.246]] 11:13, 2025 ж. ақпанның 18 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Саломе Зурабишвили == Бұл мақаланы неге жоясыз? Мен оны толықтырдым ғой. Сіз айтқан үлгіні және дереккөзді қостым, санаттарды толықтырдым. Неге басқа адамның еңбегіне соншама аяусыздық танытасыз? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:49, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) Менімше, сіз оны еш себепсіз жойдыңыз. Өзіңізді соншама белсенді администратор ретінде танытқыңыз келсе, мақалаға жақсы-жақсы өңдемелер енгізбейсіз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:06, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :Қаңтардың 25-інде жазғанда сізге мақаланы әліде толықтыру керек деп жаздым. Ақпарат өте аз, дымда жазылмаған деуге болады, сондықтанда менің алдымда мақалаға «жедел жойылсын» үлгісін қойып кеткен. Басқа тілді уикипедиядағы мақалалармен салыстырып қараңызшы. Мен сізге толықтыруға қарайған уақыт бердім. Неге мақаланы бастап, аяқтамай тастап кетесіз? Неге оны мен толықтыруым керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:13, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :: Бес абзац аз емес, сіздікі дұрыс емес! Мен барлық кемшіліктерді жойдым, көлемін кез келген адам қоса алады, оның ішінде сіз де қоса аласыз. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:01, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::Мақаланы қайтарамын, дұрысынан толықтыруға дайынсыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:05, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Мақаланы еш шартсыз қайтару керек! Бірақ мен толықтырамын ... --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:09, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::::Қайтардым. Басқа тілдегі уикипедиялардан қарап толықтырсаңыз болады. Негізі дұрысынан ақпарат еңгізсе жақсы үлкен мақала шығады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:14, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) == Notice of expiration of your rollbacker right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "rollbacker" (Шегіндірушілер) will expire on 2025-03-17 07:50:35. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:42, 2025 ж. наурыздың 11 (+05)</div> == Фотосуреттер бойынша == Қайырлы күн! [[Әл-жәбрдің атасы]] атты қазақ тілінде шығатын ғылыми журнал туралы жазған едік. Алайда ондағы фотосуреттерді белгісіз себеппен алып тастаған. Сізден мына суреттерді қалпына келтіруіңізді сұраймын: *Жаңа журнал.jpg *Журнал таныстырылымы.jpg *Журнал оқыған бала.jpg [[Қатысушы:Бейсенбинова Салта|Бейсенбинова Салта]] ([[Қатысушы талқылауы:Бейсенбинова Салта|талқылау]]) 13:14, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Request for Template Deletion == Hello 1nter pares, I hope you're doing well. Thank you again for your help with the Барунди article deletion earlier. I recently moved the contents of two templates to correctly spelled versions and would like the old, misspelled ones deleted: [[Үлгі:Country data Democratic republic of the Congo]] (should be [[Үлгі:Country data Democratic Republic of the Congo]]) [[Үлгі:Country data Әзірбайжан]] (should be [[Үлгі:Country data Әзербайжан]]) Since these old versions are no longer needed, could you help delete them? Let me know if any further clarification is needed. Thanks in advance! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 15:28, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) :Hi, it's done! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:33, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) == Лужникидегі трагедия == Қайтыс болған адамдардың тізімің неге жойып тастаған едіңіз? [[Қатысушы:Zhantayevraiymbekd|Zhantayevraiymbekd]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhantayevraiymbekd|талқылау]]) 23:01, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) :Кесте жасап еңгізген екенсіз, байқамай қалыппын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:21, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:28, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == InDrive / inDrive == Сәлеметсіз бе! Мен мақала атауындағы бас әріпті кіші әріпке ауыстырдым, себебі бұл компанияның ресми атауы. Егер inDrive атауы барлық жерде осылай жазылса, неге менің түзетуімді жоққа шығардыңыз? Жауап бергеніңізге ризамын. [[Қатысушы:Alothav|Alothav]] ([[Қатысушы талқылауы:Alothav|талқылау]]) 20:46, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Қайырлы кеш! Байқамай қалыппын, өңдемеңізді кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Эрнест Төреханов == Ассаламуалейкүм! Мына мақаланы не себеппен жоюға ұсынатыныңды түсіндіре аласың ба? Бас-аяғы бар мақала ғой... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 12 (+05) == Мақалаларды жартылай қорғау == Сәлеметсізбе Қазақша Уикипедияның администраторы! Сіз менің [[Эрдэнэт қаласы]] [[Яковлев Як-40]] [[Яковлев Як-42]] [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] деген беттерді 1 айға жартылай қорғауға сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:05, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:11, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Меніңше тіркелгісі барлар менің беттерімді бұзып тастайды сондықтан. Жартылай қорғау емес. Толық қорғау қылдырып беріңіз. 25 күнге [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :::Ешкім ештеңені бұзбайды. Мақалаларыңызды алаңсыз жаза беріңіз. Бұзақылық болып жатырса, біздер, администраторлар бармыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:48, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::::жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 16:10, 2025 ж. шілденің 5 (+05) == Адай ата туралы мақаладағы ақпаратты жою == Қайырлы күн! Менің [[Адай ата]] туралы дереккқөздермен тастап кеткен мақаламның кетіру себебі неде? [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:17, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :Дереккөздерге сүйенген болсаңыз да кейбір жерлерін дұрыс толықтырмапсыз. Сосын... менің білуімше Адайдың әкесі Елтай болу керек. Аңыздың бәрінде солай жазадығой. Шежірешілерде соны айтады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:31, 2025 ж. шілденің 16 (+05) ::Барлығы дереккөздерге сүйініп жазылған. Шежірелерде 2 нұсқа-да кездеседі. Жәнеде мен сол 2 нұсқаны да дәлелдеген болатынмын. Ж. Сәбитов Адайлардың қанын алып тексерген, субкладпен басқа-да алшындармен бірдей болды(C2-M48). Демек Бүткіл Байұлы Әлімұлылардың түпкі атасы бір [[Алау батыр]], ал егер Елтайды әкесі деп алатын болсақ онда олда алшын болуы керек. ::Өтініш мен мақаладағы қалдырған дереккөздерді қарап өту. [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:57, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Қарсылық жоқ. Қанымыз С2-М48, иә. Тек қана жазылуы уикипедия стиліне келмейді екен, сол үшін кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:16, 2025 ж. шілденің 16 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:29, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі жою == Сәлеметсізбе, мен [[Үлгі:Байрақ/Қонаев қаласы]] деген жасағанын негізі түпнұсқасы [[Үлгі:Байрақ/Қонаев]] болған. Мен сол Қонаев дегенді ашсам Дінмұхамед Қонаев туралы шығып тұр. Ал Қонаев қаласы деп жазсам, басқа қалалардың үлгісінде *қаласы* деген жазу болмайды (тек қала атауымен ғана жазылып тұрады). Осы бетті жойып бере аласызба. Негізі бетті өзім жылжыттым[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:44, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == '''Уикипедия: 25''' == Уикипедияның [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Газ турбиналы кеме]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:20, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :Мана қарағанымда сіз дефис қойған сияқтысыз. Сосын олай көп үлгі қоюдың қажеті жоқ, жалпы мақала ескі, қаралымы да аз екен, жойылатын мақалалар тізіміне кіреді-ау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:37, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::«Қаралымы аз» деген уәж Уикипедияда жою критерийі болып саналмайды. Мақаланың жойылуы тек маңыздылық пен дереккөздерге байланысты. ::Үлгілерге келсек, олар мақаладағы нақты мәселелерді көрсету үшін қойылды. Егер белгілі бір үлгі артық деп есептелсе, нақты қайсысы және не себепті екенін көрсетсеңіз, талқылауға дайынмын. Әрі қазақ тіліндегі Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] сияқты үлгілер жоқ сондықтан әр қатені жеке үлгімен көрсеттім. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 23:06, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Әрине, бірақ бұл мақалада бірнеше ұсақ қате емес, бір негізгі проблема бар. Тақырыптың энциклопедиялық маңыздылығы да, мазмұны да дереккөздермен расталмаған. Мәтін 2014 жылдан бері жаңартылмаған, ешқандай сенімді дереккөз көрсетілмеген, ішкі уикисілтемелер жоқ және жалпы құрылымы энциклопедиялық стандартқа сай емес. Осындай жағдайда бірінен соң бірін бірнеше техникалық үлгі қоюдан гөрі, осы түпкі мәселені көрсететін жинақталған белгі маңыздылығы немесе жоюға ұсыныс орынды деп санаймын. Сонымен қатар «сурет жоқ» деген үлгінің қойылуы да бұл жерде маңызды емес, өйткені Уикипедияда иллюстрациясы жоқ, бірақ толыққанды әрі маңыздылығы мойындалған мақалалар өте көп. Суреттің болмауы жоюға немесе мазмұн сапасын бағалауға әсер ететін критерий емес, ол тек екінші реттік, безендіру деңгейіндегі мәселе. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::::Дегенмен өңдеудің толықтай алдыңғы нұсқаға қайтарылуы орфографиялық түзетулерді де жойды. Ал бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша — тілдік ереже, ол мақаланың маңыздылығына тәуелсіз. ::::Егер бірнеше үлгілердің орнына нақты жинақталған үлгіні қолдану дұрыс деп санасаңыз, қай үлгіні қолдануды ұсынатыныңызды нақтыласаңыз жөн болар еді. Қазақша Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] үлгісі болмағандықтан, бар құралдармен мәселені көрсетуге тырыстым. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Уикипедия:25 == [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|Уикипедияның 25 жылдық мерейтойы]] құтты болсын! [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:49, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторлар) will expire on 2026-01-22 18:04:26. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:41, 2026 ж. қаңтардың 16 (+05)</div> == Translation request == Hello, 1nter pares. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello, yes, I will do it in the near future. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:10, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello! Thank you for your patience. I've completed the translations and uploaded both articles ([[Базардюзю]], [[Флегрей алаңдары]]) to Kazakh Wikipedia. Feel free to reach out if you need more translations. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:36, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) ::Thank you very much for the articles. [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 01:47, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Уики-марафонға қатысу == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] мен уики-марафонға қалай қатысамын мені шақырып тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:30, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026|Уики-марафон]] ережелерімен танысыңыз, бір оқып, қарап шығыңыз. Сол кезде бәрі түсінікті болады. Сосын ол бетке артық нәрсе жазып жүрмеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:45, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге өңдеуге болмайды екен? Қатысқысы келгендер тізімге өз атын жазып жазған мақлаларының сілтемелерін жазып отырады емес пе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:47, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Оны білемін ғой. Бұл қатысушы жаңадан келген, алдынғы өңдемелерін қарап шықсаң болады, артық ештеңе жазып қоймасын дегенім. Өзі біледі, ескерттік. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:49, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге менің жазғанымды алып тастадыңыз бетте [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге сол мақаланы жоққа шығара бересіз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:51, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Неден бастасам екен... Сұрақ қойюын қоясын, мен жауап беремін, басқа қатысушы жауап береді. Оның бәріне түсіндім дейсің. Бірақ шынында кері жасайсың. Мана ескерттім, уики-марафон бетіне артық нәрсе жазба деп. Ал сен оны өңдеп (дұрыс болса жақсы) Дина Нұрпейісова мақаласын жаздым деп қойыпсың. Сосын [[Дина Нұрпейісова]] бұл айдау беті, оған олай ақпарат қоспайсың. Күндіз неге мақалаға біріктіру үлгісін қойдың десем, үлгіні «жәй» қойдым деп жауап бердің. Бұның алдында қаншама ескерту алдың? Бірнеше рет бұғатталдың, менің және басқа да админ тарапынан. Келесіде ұзағынан бұғаттайтын шығармын, ренжіме. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:08, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::::Келесіде енді қайталанбайды бұғаттамаңызшы алдағы уақытта мақала жазғанда біріктіру үлгісін қоссам сізге себебін түсіндіремін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:15, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] тағы бір сұрайын дегенім осы уики-марафонда қатысушы, мақала, мақала саны, ұпай, осыларды қалай жазуға болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 12 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] кейбір мақалаларда қате бар екен соны түзетіп жібердім. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Қазақстандағы референдум (2022) == Қайырлы түн! Мен мына мақалаға деректер қосып едім, сіз жойыпсыз. Бұның себебі неде? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 01:53, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Қайырлы түн! Мен сіздің өңдемеңізді кері қайтардым, себебі мақала 2022 жылғы референдум туралы, ал 2026 жылға қатысты ақпарат басқа оқиғаға жатады. Мұндай мәліметтерді негізгі мәтінге қоспай, қажет болса «Тағы қараңыз» бөлімінде көрсету дұрыс болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:56, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Енді екі референдум да бір тақырыпта болып, екеуі де Қазақстанда өтіп, оларды бір адам ұйымдастырғаны туралы жазғаным екі мақаланың өзара байланысын ашпай ма?! --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 02:15, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Қателерді түзету == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] казак деген сөз дұрыс емес қазақ деп жазылуы керек [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:07, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Казак деген сөз бар. Қарап, ізден. Мақалалардағы сөздерді неге өзгертіп жатырсың? :Сосын мынау менің соңғы ескертуім саған, осыдан кейін 3 айға не 1 жылға бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:18, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Жарайды, түсіндім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:21, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] Қаратау Өмірзақұлы мақаласында балғымбав деген дұрыс жазылмаған түзетіп жіберейін бе? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы өзгертістер бойынша талқылау == Қайырлы күн, сіз 16.03 күні, [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы соңғы жасаған өзгерістерді жоққа шығарыпсыз, не себепті және қайта қалпына келтірсе болады ма? [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :Қайырлы күн, себебін өңдеп жатырған қатысушыға жазып едім. Қарамаған сияқты. Қосқан сөйлем энциклопедиялық стильге сәйкес келмейді. Уикипедияда оқиғаның процесін емес, тек фактіні ғана беру керек. Сондықтан «таңдап, құжаттарын тапсырды», «үздік оқыды» сияқты баяндау сипатындағы тіркестер қолданылмайды. Соны ескерсеңіздер. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:57, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::Ол кісі "Жауап бердім, бірақ жауабымды дұрыс отправить ете алмадым ау деймін" дейді. Жақсы, алдағы толықтыруларымызда сіздің ескертпелеріңізді ескереміз. Бұдан ары қарата жаңа материалдарды мен жүктейтін боламын, сондықтан ескертпелеріңізді маған жіберіп тұруыңызды өтінем. Бүгін қосымша материалдар жүктейміз, соны да қарап, бағалауыңызды сұраймын [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :::Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:53, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::https://drive.google.com/drive/folders/1ZyKAocMgSIhGy3mBRgR_BfpJCpISx5m1?usp=drive_link ::::Осы файлдағы, вклейка 01,02,03 бөлімдегі суреттерді дереккөз ретінде қолдануға болады ма? ::::Мысалға "Бүкілресейлік олимпиада кезіндегі жетістігі", "Университетті(МФТИ) үздік бітіргені жөніндегі дипломы" осылардың барлығы бір жерде жиналып тұр, егер олай болмайды десеңіз, онда соларды қалай дереккөз ретінде тіркеуге болады [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 23:59, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::Қайырлы кеш, қарап жібере аласыз ба өтініш [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 00:39, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Біріктіру == Қайырлы күн! [[Абдырақ құс]] мақаласын жойып бере аласыз ба? [[Абдырық]] мақаласының дубликаты екен. Негізгі мәліметтерді [[Абдырық]] мақаласына көшіріп қойдым [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:07, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) :Қайырлы күн! Жойылды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == 1 == Сәлеметсіз бе! [[2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындары]] мақаласындағы Мықтыбектің түзетулерін кері қайтаруыңызды (откат) сұраймын. Бұл жерде атауын өзгерту емес, дәл осы кері қайтару әрекеті қажет. Немесе [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]] нұсқасын қалпына келтіріңіз. Өйткені ол беттің атын өзгертпеген, тек мазмұнын авторлықты көрсетпестен көшіре салған. Сонымен қатар, осы тізімдегі маңыздылық критерийлеріне сәйкес келмейтін мақалаларды жоюды сұраймын [[Қатысушы_талқылауы:Мықтыбек_Оразтайұлы#Қатысушының_шағымы]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:53, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) :? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:11, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) :Сіз тізімдегі мақалаларды өшіресіз бе? Қанша рет сұрауға болады? Шешім дауыс беру арқылы қабылданды ғой. Ал ол болса талқылау бетін өшіруге тырысып жатыр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:05, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) ::Ұмытып кетіппін. Бүгін жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) :::Өшіріп болғанша жыл өтетін шығар [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:01, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) ::::Тағы бар ма? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::[[Эльмира Наурызбайқызы Жүсіпова]], [[Асылзат Ералықызы Қамбарбекова]], [[Салтанат Мадиярқызы]], [[Айгүл Жұмабекқызы Әуелбаева]], [[Қайрат Абдыкаемович Ахсамбиев]], [[Әлия Нұрмұхаметқызы Макеева]], [[Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев]], [[Айгерім Ерсұлтанқызы Датқабай]], [[Сүндет Мұратбекұлы Сейітов]], [[Арайлым Сайрамбайқызы Мұратәлиева]], [[Гүлбану Есенқызы Майғарина]], [[Жеңісбек Зайытбекұлы Жекебаев]], [[Лаура Аманғалиқызы]], [[Айгерім Алтынбайқызы Сәрсенбаева]], [[Айгерім Халмурадқызы Умарова]], [[Қайрат Құрманбаев]], [[Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай]], [[Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек]], [[Сәбит Қадырбекұлы Сапарбеков]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 17:45, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::Тағы ұмытып қалдың ба? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:23, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) ::::::Жоқ, тізім үшін рақмет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:30, 2026 ж. мамырдың 14 (+05) == AutoWikiBrowser өзімнің аккаунтыма рұқсат сұрау == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :Себебін айттым ғой, берілмейді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::Басқа қатысушыларда қолданып жүр ғой. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] бот жүргізбей өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат бересіз ба. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:40, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Басқалардан сұрап көрші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:49, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::::Жақсы. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:50, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) == Тексерістен өту == Кеш жарық! Кері қайтарып, тексеруден өткізіңізге көп рахмет! ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' тексерістен алыпсыз, алайда мақала шала ғой. Реттедім, келесі жолы олай асықпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:56, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :Кеш жарық! Рақмет! Иә, ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' мақаласын әлі де реттеп, өңдейтін шығармын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:04, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! бәрі дұрыс шығар, мақалаларға пайдалып көріңіз. Қателіктер шығып жатса көмектесемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:28, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) :Зертхана бетімде шығарып қойдым, туған күні дегендері шықпай тұр. Сосын кейбір параметрлерге дым жазбасамда бос орын шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Ледник Мраморная стена == Прошу вернуть мои правки в названии ледника [[Мәрмәрлі қабырға мұздығы]]. Есть официальный реестр географических объектов Алматинской области 2014 года, где данный ледник НЕ ПЕРЕВОДИТСЯ на казахский. Данный реестр не распространяется по открытой лицензии, что не является преградой для проверки моего утверждения. А текущее название пришло из Казахской энциклопедии, в которой слишком много ошибок и не ясно, как такой стыд вообще ушел в печать. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 21:26, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :Біріншіден, мақала атауын түбегейлі өзгерту алдын ала талқылаусыз жүргізілмеуі тиіс. Мұндай өзгерістер қауымдастық деңгейінде, қажет болған жағдайда әкімшілердің қатысуымен талқылануы тиіс. Екіншіден, сіз келтірген 2014 жылғы географиялық нысандар реестрі ашық қолжетімді емес, сондықтан оны басқа қатысушылар тексере алмайды. Тексерілмейтін дереккөздер Уикипедияда дәлел ретінде қабылданбайды. Үшіншіден, қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған дереккөзге негізделген. Қазақ энциклопедиясы Уикипедияда қолданылатын беделді дереккөздердің бірі болып саналады, сондықтан ондағы мәліметтер негіз ретінде қабылданады. Сондықтан атауды өзгерту үшін алдымен талқылау жүргізіп, тексерілетін және сенімді дереккөздер ұсыну қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:30, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::Позволю с Вами не согласиться: [[:ru:Википедия:Проверяемость|Проверяемость]] информации не следует путать с её доступностью в Интернете. РГО Алматинской области был опубликован ПОЗЖЕ Энциклопедии на казахском, также документ является профильным, касающимся только географии отдельной области. Вы можете подать заявку в соответствующий гос орган и получить к нему доступ. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 22:54, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :::[https://www.zin.ru/animalia/Coleoptera/rus/kazgeonm.htm Понимаю, это сложнее, чем отменять правки с телефона] но вот есть этот реестр на стороннем сайте, можете пользоваться [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 23:12, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::::Тағы да қайталап айтамын, бұл жердегі сіздің бірінші қателігіңіз, мақала атауын талқылаусыз түбегейлі өзгертуіңіз. Мұндай шешімді өз бетіңізше қабылдауға болмайды. Сіз келтірген реестрге қатысты, тіпті ол дұрыс болғанның өзінде, атауды біржақты өзгертуге жеткілікті негіз болып табылмайды. Мұндай жағдайларда бірнеше сенімді дереккөздер қарастырылып, атау қауымдастық деңгейінде талқылануы тиіс. Қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған беделді дереккөзге негізделген, сондықтан ол талқылаусыз өзгертілмеуі керек. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:43, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Уики-марафон жайлы == Сәлеметсіз бе, қайырлы кеш! Уики-марафонға байланысты бір сұрағым болып тұр. «Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері» уики-марафонға арналған өзімнің мақалаларымда «Тексерілмеген мақала» деген шаблон тұрса, марафонға қатысуға бола ма? Әлде бұндай шаблонмен мақала есептелмей кетеді ме? Рахмет! [[Қатысушы:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] ([[Қатысушы талқылауы:Tuttiorchestra687|талқылау]]) 17:47, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) :Сәлеметсіз бе, «Тексерілмеген мақала» үлгісі болса да мақала болып санала береді. Ең бастысы жазған мақалаларыңызды марафон кестесіне еңгізуді ұмытпаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:50, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) == Мақала бастау == Қазір жаңа мақала бастауға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-29781-25|&#126;2026-29781-25]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-29781-25|talk]]) 13:35, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) :Қайырлы күн! Мақала жазу үшін сізге 50 өңдеме жасау қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:38, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Мақаланы көшіріп жазу == Жасанды интеллект мысалы ChatGPT ден алынған жауаптарды мақаланы көшіріп жазуға бола ма? [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31518-57|&#126;2026-31518-57]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31518-57|talk]]) 19:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) :Қайырлы кеш, болмайды. Жасанды интеллекттің өзі ақпаратты уикипедиядан алады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) ::ChatGPT жазады уикипедияға сай қылып жазамын дейді. [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31518-57|&#126;2026-31518-57]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31518-57|talk]]) 20:03, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) :::Сөйлемдерді түзетуге болмаса тек. Жалпы ол ақпараттың дереккөзін қалай табасын сосын? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:45, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) 9ksmimoxkmxnylsizna9u1jajr5wwwm 0 730776 3609376 3285816 2026-05-26T12:33:42Z Kaiyr 3134 «[[Санат:Қарағанды облысы|Қарағанды облысы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609376 wikitext text/x-wiki == Абай ауданы == # Қаныш Сәтбаев атындағы қосымша білім беру мектеп-орталығы (''№1 мектеп'', Абай) # №4 жалпы білім беретін мектебі (Абай) # №5 Абай Құнанбаев атындағы мектеп-гимназиясы (Абай) # Ахмет Байтұрсынұлы атындағы мектеп-гимназиясы (''№10 мектеп'', Абай) # Нұркен Әбдіров атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (''№12 мектеп'', Абай) # "Таңшолпан" мектеп-бөбекжай" кешені (Абай) # Шоқан Уәлиханов атындағы мектеп-лицейі (''№14 мектеп'', Абай) # №15 жалпы білім беретін мектебі (Қарабас) # "Қуаныш" мектеп-бөбекжай" кешені (Қарабас) # Абай атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Топар) # Бауыржан Момышұлы атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Топар) # Прокофий Корниенко атындағы жалпы білім беретін мектебі (Топар) # №9 жалпы білім беретін мектебі (Южный) # "Айгөлек" мектеп-бөбекжай" кешені (Сарепта) # Ақбастау жалпы білім беретін мектебі (Ақбастау) # "Ақбұлақ" мектеп-бөбекжай" кешені (Жартас, Көксу а/о) # Есенгелді жалпы білім беретін мектебі (Есенгелді) # Жартас жалпы білім беретін мектебі (Жартас, Қарағанды а/о) # Қасым Аманжолов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Дубовка) # Мұқағали Мақатаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (Көксу) # Самарка жалпы білім беретін мектебі (Самарка) # Топар жалпы білім беретін мектебі (Құлайғыр) # Шәкәрім атындағы жалпы білім беретін мектебі (Сарепта) # Ыбырай Алтынсарин атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Құрма) # Юбилейный жалпы білім беретін мектебі (Юбилейное) # №8 негізгі орта мектебі (Абай, Қызыл бөлімшесі) # Қараған негізгі орта мектебі (Абай, Жаңа Қараған бөлімшесі) # Қоянды негізгі орта мектебі (Қоянды) # Мичурин негізгі орта мектебі (Агрогородок) # Жаманжол бастауыш мектебі (Жаманжол) ; Түзету мекемесі жанындағы мектептер # №32 түзету мекемесі жанындағы №1 жалпы білім беретін мектебі (Северное) # №29 түзету мекемесі жанындағы №2 жалпы білім беретін мектебі (Абай, Солтүстік Қараған бөлімшесі) # №35 түзету мекемесі жанындағы №3 жалпы білім беретін мектебі (Топар) == Ақтоғай ауданы == # Әлихан Бөкейхан атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) жанындағы интернаты (Ақтоғай) # Күләш Байсейітова атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Ақтоғай) # Сарышаған кентінің жалпы білім беретін орта мектебі (Сарышаған) # Сарышаған мектеп-интернаты (Сарышаған) # Абай атындағы мектеп-интернаты (Абай) # Әлімхан Ермеков атындағы жалпы білім беретін мектебі (Шабанбай би) # Жабас Кеңесбаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (Сарытерек) # Қазбек Нұржанов атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Сәуле) # Қошқар тірек мектебі (ресурстық орталық) (Қошқар) # Қызыларай жалпы білім беретін мектебі (Ақжарық) # Манарбек Ержанов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Нарманбет) # Нұркен Әбдіров атындағы жалпы білім беретін мектебі (Нүркен) # Ортадересін жалпы білім беретін мектебі (Орта Дересін) # Тасарал жалпы білім беретін мектебі (Тасарал) # "Шашубай кентіндегі мектеп-бөбекжай" кешені" (мектеп жанындағы интернатымен) базасындағы "тірек мектебі (ресурстық орталық)" # Ақши негізгі орта мектебі (Ақши) # Әсет Болғанбайұлы атындағы негізгі орта мектебі (Үшарал) # Жақып Ақбай атындағы негізгі орта мектебі (Ақтас) # Сатибек Ибраев атындағы негізгі орта мектебі (Қуаныш) # С. Сейфуллин атындағы негізгі орта мектебі (Қарасу) # Төлепберді Ақышұлы атындағы негізгі орта мектебі (Жалаңаш) # Айыртас бастауыш мектебі (Айыртас) # Дәуітәлі Стамбеков атындағы бастауыш мектебі (Қаратал) # Еңбек бастауыш мектебі (Қасабай) # Жәмші бастауыш мектебі (Жалаңтас) # Қарағой бастауыш мектебі (Қарақой) # Сона бастауыш мектебі (Сона) == Бұқар жырау ауданы == # Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Ботақара кенті) # Юрий Гагарин атындағы жалпы білім беретін мектебі (Ботақара кенті) # Нұра жалпы білім беретін мектебі (Ғ. Мұстафин) # Токаревка тірек мектебі (ресурстық орталық) (Ғ. Мұстафин) # Ақтөбе жалпы білім беретін мектебі (Ақтөбе) # Амангелді жалпы білім беретін мектебі (Қарақұдық) # Ахмет Байтұрсынұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (Доскей) # Әлкей Марғұлан атындағы жалпы білім беретін мектебі (Петровка) # Байқадам жалпы білім беретін мектебі (Байқадам) # Белағаш жалпы білім беретін мектебі (Белағаш) # Березняк жалпы білім беретін мектебі (Қызылқайың) # Ботақара жалпы білім беретін мектебі (Ботақара ауылы) # Жаңаталап жалпы білім беретін мектебі (Жаңаталап) # Жүсіпбек Аймауытұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (Тоғызқұдық) # Заречный жалпы білім беретін мектебі (Сарыарқа) # Калинин жалпы білім беретін мектебі (Баймырза) # Керней тірек мектебі (ресурстық орталық) (Керней) # Көкпекті жалпы білім беретін мектебі (Көкпекті) # Қаныш Сәтбаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (Ақбел) # Қушоқы жалпы білім беретін мектебі (Қушоқы) # Мәнжі батыр атындағы Қаражар жалпы білім беретін мектебі (Қаражар) # Мәшһүр Жүсіп атындағы жалпы білім беретін мектебі (Новоузенка) # Ростовка тірек мектебі (ресурстық орталық) (Ростовка) # Сәбит Мұқанов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Центральное) # Талғат Бигелдинов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Гагаринское) # Тұзды жалпы білім беретін мектебі (Тұзды) # Үміткер жалпы білім беретін мектебі (Үміткер) # Үштөбе тірек мектебі (ресурстық орталық) (Үштөбе) # Шешенқара жалпы білім беретін мектебі (Шешенқара) # Ыбырай Алтынсарин атындағы жалпы білім беретін мектебі (Самарқанд) # Ақжар негізгі орта мектебі (Құрылыс) # Ақөре негізгі орта мектебі (Ақөре) # Алғабас негізгі орта мектебі (Алғабас) # Бұқар жырау негізгі орта мектебі (Бұқар жырау) # К. Боранбаев атындағы негізгі орта мектебі (Жаңақала) # Киров негізгі орта мектебі (Қызылжар) # Краснонива негізгі орта мектебі (Красная Нива) # С.Т. Елгизек атындағы негізгі орта мектебі (Новостройка) # Сарытау негізгі орта мектебі (Ақжар) # Сарытөбе негізгі орта мектебі (Сарытөбе) # Тасшоқы негізгі орта мектебі (Тасшоқы) # Ынтымақ негізгі орта мектебі (Ынтымақ) # Андрейниковка бастауыш мектебі (Урожайное) # Құрама бастауыш мектебі (Құрама) # Первомай бастауыш мектебі (Первое Мая) == Қарқаралы ауданы == # Қарқаралы қаласының академик Орынбек Жәутіков атындағы №1 жалпы білім беретін мектебі # Қарқаралы қаласының Әлімхан Ермеков атындағы №2 жалпы білім беретін мектебі # Қарқаралы қаласының Мәди Бапиұлы атындағы №44 жалпы білім беретін тірек мектеп (ресурстық орталық) жанындағы интернаты # Егіндібұлақ ауылының №5 жалпы білім беретін мектебі # Қажыкен Смайылов атындағы №43 жалпы білім беретін тірек мектебі (ресурстық орталық) жанындағы интернат (Егіндібұлақ) # Қарағайлы кентінің №16 жалпы білім беретін мектебі # Қарағайлы кентінің Рысбала Молдақашева атындағы №17 жалпы білім беретін мектебі # Ынталы ауылының №3 жалпы білім беретін мектебі # Көктас ауылының №4 жалпы білім беретін тірек мектебі (ресурстық орталығы) # Тегісшілдік ауылының №6 жалпы білім беретін мектебі # Бесоба ауылының №8 тірек мектебі (ресурстық орталығы) # Жарлы ауылының Нүркен Әбдіров атындағы №10 жалпы білім беретін мектебі # Ақжол ауылының Әлібек Бүркітбаев атындағы №12 жалпы білім беретін мектебі # Жаңатоған ауылының №14 жалпы білім беретін мектебі # Матақ ауылының №15 жалпы білім беретін мектебі # Аппаз ауылының Рамазан Сағымбеков атындағы №18 жалпы білім беретін мектебі # Талды ауылының №19 тірек мектебі (ресурстық орталығы) # Бүркітті ауылының №20 жалпы білім беретін мектебі # Бақты ауылының №21 жалпы білім беретін мектебі # Томар ауылының №22 жалпы білім беретін мектебі # Татан ауылының №23 жалпы білім беретін мектебі # Теректі ауылының №30 жалпы білім беретін мектебі # Айнабұлақ ауылының №31 жалпы білім беретін мектебі # Ақтасты ауылының №32 жалпы білім беретін мектебі # Қарабұлақ ауылының №33 жалпы білім беретін мектебі # Қоянды ауылының №35 жалпы білім беретін мектебі # Қызылту ауылының №13 негізгі орта мектебі # Ақбай-Қызылбай ауылының №24 негізгі орта мектебі # Ақтерек ауылының Ахмет Байтұрсынов атындағы №26 негізгі орта мектебі # Абыз ауылының №27 негізгі орта мектебі # Қарағаш ауылының №28 негізгі орта мектебі # Сарыобалы ауылының №34 негізгі орта мектебі # Борлыбұлақ ауылының №42 негізгі орта мектебі # Айрық ауылының бастауыш мектебі # Жарлы ауылының №9 бастауыш мектебі # Өсібай ауылының №29 бастауыш мектебі # Айнабұлақ ауылының №38 бастауыш мектебі # Қызылшілік ауылының №41 бастауыш мектебі # Белдеутас ауылының №52 бастауыш мектебі # Айыр ауылының №57 бастауыш мектебі # Қаракөл ауылының №61 бастауыш мектебі == Нұра ауданы == # Мағжан Жұмабаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (Нұра) # Шоқан Уәлиханов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Нұра) # Ыбырай Алтынсарин атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Нұра) # Абай атындағы Шұбаркөл жалпы білім беретін мектебі (Шұбаркөл) # Абдолла Асылбеков атындағы жалпы білім беретін мектебі (Егінді) # Ахмет Байтұрсынұлы атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Қайнар) # Әлихан Бөкейхан атындағы жалпы білім беретін мектебі (Заречное) # Байтуған жалпы білім беретін мектебі (Байтуған) # Баршын тірек мектебі (ресурстық орталық) (Баршын) # Жараспай жалпы білім беретін мектебі (Жараспай) # Кәрім Мыңбаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (К. Мыңбаев) # Қайып Шайменов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Шахтёрское) # Қарақойын жалпы білім беретін мектебі (Жанбөбек) # Қарой жалпы білім беретін мектебі (Қарой) # Мүтәш Сүлейменов атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Кертінді) # Міржақып Дулатұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (Мұзбел) # Нұра жалпы білім беретін мектебі (Изенді) # Рақымжан Қошқарбаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (Тассуат) # Рахим Асубаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (Көбетей) # С.О. Талжанов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Ақмешіт) # Сәкен Сейфуллин атындағы жалпы білім беретін мектебі (Ахмет) # Балықтыкөл негізгі орта мектебі (Балықтыкөл) # Жүсіпбек Аймауытұлы атындағы негізгі орта мектебі (Құланөтпес, Құлан а/о) # Құланөтпес негізгі орта мектебі (Құланөтпес, Құланөтпес а/о) # Пушкин негізгі орта мектебі (Алғабас) # Сарыөзен негізгі орта мектебі (Тікенекті) # Аққолқа бастауыш мектебі (Аққолқа) # Дәкен Шалабекұлы атындағы бастауыш мектебі (Қантай) # Жаңа-Құрлыс бастауыш мектебі (Жаңақұрылыс) # Нығыман бастауыш мектебі (Нығман) # Соналы бастауыш мектебі (Соналы) # Өмірзақ Тұрлыбеков атындағы бастауыш мектебі (Талдысай) == Осакаров ауданы == # Әлихан Бөкейхан атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (''№1 мектеп'', Осакаровка) # №9 гимназиясы базасындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Осакаровка) # Осакаровка кентінің №12 орта мектебінің базасындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) # Қаныш Сәтбаев атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (''№23 мектеп'', Молодёжный) # Абай атындағы тірек мектебі (ресурстық орталығы) (''№26 мектеп'', Молодёжный) # №2 жалпы білім беретін мектебі (Есіл) # Осакаров ауданының мектеп-интернат-колледжі (Есіл) # №3 жалпы білім беретін мектебі (Пионерское) # Жамбыл атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№5 мектеп'', Қарағайлы) # №6 жалпы білім беретін мектебі (Батпақты) # №7 жалпы білім беретін мектебі (Приишимское) # №8 жалпы білім беретін мектебі (Маржанкөл) # №10 жалпы білім беретін мектебі (Николаевка) # №11 жалпы білім беретін мектебі (Шұңқыркөл) # №13 жалпы білім беретін мектебі (Озёрное) # №15 жалпы білім беретін мектебі (Трудовое) # №16 жалпы білім беретін мектебі (Садовое) # №18 жалпы білім беретін мектебі (Жұлдыз) # №20 жалпы білім беретін мектебі (Мирное) # Ахмет Байтұрсынұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№21 мектеп'', Сарыөзек) # №22 жалпы білім беретін мектебі (Қаракөл) # №24 жалпы білім беретін мектебі (Аманқоңыр) # №25 жалпы білім беретін мектебі (Родниковское) # №28 жалпы білім беретін мектебі (Ақбұлақ) # Ыбырай Алтынсарин атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№29 мектеп'', Қаратомар) # №14 негізгі орта мектебі (Сарыөзен) # №17 негізгі орта мектебі (Сұңқар) # №30 негізгі орта мектебі (Ақпан) # №31 негізгі орта мектебі (Ошағанды) # №32 негізгі орта мектебі (Центральное) # №33 негізгі орта мектебі (Колхозное) # №34 негізгі орта мектебі (Русская Ивановка) # №35 негізгі орта мектебі (Степное) # №37 бастауыш мектебі (Сельстрой) == Шет ауданы == # Жамбыл Ақылбаев атындағы мектеп-гимназиясы (Ақсу-Аюлы) # Ы. Алтынсарин атындағы тірек мектеп (ресурстық орталық) жанындағы интернат (Ақсу-Аюлы) # А. Ермеков атындағы тірек мектеп (ресурстық орталық) жанындағы интернат (Ақадыр) # М. Мәметова атындағы жалпы білім беретін мектебі (Ақадыр) # Ю.А. Гагарин атындағы мектеп-лицейі (Ақадыр) # Ш. Батталова атындағы тірек мектебі (ресурстық орталық) (Ақжал) # Ақжал негізгі орта мектебі (Ақжал) # Абай атындағы жалпы білім беретін мектебі (Жұмыскер) # Ақой жалпы білім беретін мектебі (Ақой) # Батық жалпы білім беретін мектебі (Батық) # Босаға жалпы білім беретін мектебі (Босаға) # Бұрма тірек мектебі (ресурстық орталық) (Бұрма) # Дария жалпы білім беретін мектебі (Дария) # Еркіндік жалпы білім беретін мектебі (Еркіндік) # Жарық жалпы білім беретін мектебі (С. Сейфуллин) # Көктіңкөлі жалпы білім беретін мектебі (Көктіңкөлі а.) # Қызылқой жалпы білім беретін мектебі (Қызылқой) # Мойынты жалпы білім беретін мектебі (Мойынты) # Нұра жалпы білім беретін мектебі (Нұра) # Нұраталды жалпы білім беретін мектебі (Қошқарбай) # С. Мұхамеджанов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Киікті) # Сәкен жалпы білім беретін мектебі (Өспен) # Талды жалпы білім беретін мектебі (Талды) # Хасен Сәрінжіпұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (Төменгі Қайрақты) # Ш. Уәлиханов атындағы жалпы білім беретін мектебі (Ақшатау) # Шәкәрім атындағы жалпы білім беретін мектебі (Красная Поляна) # Шет жалпы білім беретін мектебі (Үңірек) # Ақсу негізгі орта мектебі (Ақсу, Нұраталды а/о) # Алтайбаев атындағы негізгі орта мектебі (Жарылғап батыр) # Әлихан негізгі орта мектебі (Әлихан) # Бекет негізгі орта мектебі (Бекет) # Қызылтау негізгі орта мектебі (Қызылтау) # М. Жапақов атындағы негізгі орта мектебі (Айғыржал) # Мұхтар негізгі орта мектебі (Мұхтар) # Ортау негізгі орта мектебі (Ортау) # 56-разъездің бастауыш мектебі (Көктіңкөлі ст.) # Ақадыр бастауыш мектебі (Сарыши) # Ақбауыр бастауыш мектебі (Ақбауыр) # Аққияқ бастауыш мектебі (Аққияқ) # Ақсу бастауыш мектебі (Ақсу, Ақсу-Аюлы а/о) # Берекетті бастауыш мектебі (Берекеші) # Еңбекшіл бастауыш мектебі (Еңбекшіл) # Жыланды бастауыш мектебі (Жыланды) # Қайрақты бастауыш мектебі (Қайрақты) # Қарасаз бастауыш мектебі (Қарасаз) # Қармыс бастауыш мектебі (Қарамыс) # Қызылту бастауыш мектебі (Қызылту) # Тұмсық бастауыш мектебі (Тұмсық) # Шопа бастауыш мектебі (Шопа) == Балқаш қаласы == # №1 жалпы білім беретін мектебі # Абай атындағы №2 мектеп-лицейі # №3 жалпы білім беретін мектебі # №4 жалпы білім беретін мектебі # №5 жалпы білім беретін мектебі # [[Саяқ (кент)|Саяқ]] кентінің №6 жалпы білім беретін мектебі # Сәкен Сейфуллин атындағы №7 мектеп-гимназиясы # Бауыржан Момышұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№8 мектеп'') # №9 жалпы білім беретін мектебі # №10 жалпы білім беретін мектебі # Әлихан Бөкейханов атындағы №15 мектеп-лицейі # Әл-Фараби атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№16 мектеп'') # Әлімхан Ермеков атындағы мектеп-лицейі (''№17 мектеп'') # №24 мектеп-интернаты # Ыбырай Алтынсарин атындағы №25 жалпы білім беретін мектебі # "Зияткер" мамандандырылған мектеп-лицейі # Көп балалы және аз қамтамасыз етілген отбасылардың балаларына арналған мектеп-интернаты # Михаил Русаков атындағы мектеп-интернаты # Тораңғалық негізгі орта мектебі ([[Тораңғылық]]) == Қарағанды қаласы == # №1 гимназиясы # №2 лицейі # №3 гимназиясы # №4 жалпы білім беретін мектебі # №5 қосымша білім беру мектеп-орталығы # №6 жалпы білім беретін мектебі # №8 жалпы білім беретін мектебі # Қазыбек Нұржанов атындағы гимназия (''№9 гимназия'') # №10 жалпы білім беретін мектебі # №11 негізгі орта мектебі # №12 жалпы білім беретін мектебі # №13 қосымша білім беру мектеп-орталығы # №14 мектеп-гимназиясы # №15 жалпы білім беретін мектебі # №16 жалпы білім беретін мектебі # №17 жалпы білім беретін мектебі # №18 жалпы білім беретін мектебі # №20 негізгі орта мектебі # №21 негізгі орта мектебі # №22 мектеп-интернаты # №23 жалпы білім беретін мектебі # №25 жалпы білім беретін мектебі # №27 жалпы білім беретін мектебі # №30 жалпы білім беретін мектебі # №32 жалпы білім беретін мектебі # "№33 мектеп-бөбекжай" кешені # Жақып Ақбаев атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№34 мектеп'') # Ю.Н. Павлов атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№35 мектеп'') # №36 жалпы білім беретін мектебі # №37 негізгі орта мектебі # Қаныш Сәтбаев атындағы гимназиясы (''№38 гимназия'') # Мағжан Жұмабаев атындағы гимназиясы (''№39 гимназия'') # №40 негізгі орта мектебі # Ахмет Байтұрсынұлы атындағы мектеп-гимназиясы (''№41 мектеп'') # №42 негізгі орта мектебі # №44 негізгі орта мектебі # №45 гимназиясы # №46 жалпы білім беретін мектебі # №48 жалпы білім беретін мектебі # №50 негізгі орта мектебі # №51 қосымша білім беру мектеп-орталығы # Академик Е.А. Букетов атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№52 мектеп'') # №53 мектеп-лицейі # Жұмабек Тәшенов атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№54 мектеп'') # №56 негізгі орта мектебі # Сләмия Саттаров атындағы мектеп-лицейі (''№57 мектеп'') # Нұркен Әбдіров атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№58 мектеп'') # №59 жалпы білім беретін мектебі # №60 жалпы білім беретін мектебі # №61 жалпы білім беретін мектебі # №62 жалпы білім беретін мектебі # Григорий Потанин атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№63 мектеп'') # №64 негізгі орта мектебі # №65 жалпы білім беретін мектебі # №66 мектеп-лицейі # Мартбек Мамыраев атындағы мектеп-интернаты (''№68 мектеп'') # №73 негізгі орта мектебі # №74 жалпы білім беретін мектебі # Әлихан Бөкейхан атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№76 мектеп'') # Бауыржан Момышұлы атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№77 мектеп'') # №78 негізгі орта мектебі # №79 негізгі орта мектебі # №81 жалпы білім беретін мектебі # №82 жалпы білім беретін мектебі # Ғабиден Мұстафин атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№83 мектеп'') # №85 жалпы білім беретін мектебі # №86 жалпы білім беретін мектебі # №87 негізгі орта мектебі # №88 жалпы білім беретін мектебі # №91 жалпы білім беретін мектебі # Сәкен Сейфуллин атындағы гимназиясы (''№92 гимназия'') # Шәкәрім атындағы гимназиясы (''№93 гимназия'') # №95 мектеп-гимназиясы # №97 гимназиясы # №100 кешкі мектебі # Ыбырай Алтынсарин атындағы мектеп-лицейі (''№101 мектеп'') # Әл-Фараби атындағы мектеп-гимназиясы (''№102 мектеп'') # Әлімхан Ермеков атындағы мектеп-лицейі (''№103 мектеп'') # Абай атындағы мектеп-гимназиясы (''№104 мектеп'') # №134 негізгі орта мектебі # №137 негізгі орта мектебі # №4 көп балалы және аз қамтамасыз етілген отбасылардың балаларына арналған мектеп-интернаты ; Мамандандырылған мектептер # "Ақпараттық технологиялар" мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты # "Дарын" мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты # Жамбыл атындағы мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты # "Мұрагер" мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты # Н. Нұрмақов атындағы мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты # Мамандандырылған музыка мектеп-интернаты # №1 "Білім-Инновация" лицей-интернаты # №2 "Білім-Инновация" лицей-интернаты # "Назарбаев Зияткерлік мектептері" дербес білім беру ұйымының Қарағанды қаласындағы "Химия-биологиялық бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі" филиалы == Приозёрск қаласы == ; Қалалық білім бөлімі (Қазақстан) # №1 жалпы білім беретін мектебі # №2 жалпы білім беретін мектебі ;РФ Қорғаныс министрлігі * №3 жалпы орта білім беретін мектебі == Саран қаласы == # №1 мектеп-лицейі # №2 жалпы білім беретін мектебі # Абай атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№4 мектеп'') # №6 жалпы білім беретін мектебі # №7 мектеп-интернаты # №13 жалпы білім беретін мектебі (Ақтас) # №16 жалпы білім беретін мектебі (Ақтас) # №17 мектеп-гимназиясы == Теміртау қаласы == # №1 жалпы білім беретін мектебі # №1 гимназиясы # №2 жалпы білім беретін мектебі # №3 жалпы білім беретін мектебі # №4 жалпы білім беретін мектебі # Ғабиден Мұстафин атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№5 мектеп'') # №6 жалпы білім беретін мектебі # №7 жалпы білім беретін мектебі # №8 жалпы білім беретін мектебі # №9 лицейі # №10 жалпы білім беретін мектебі # №11 жалпы білім беретін мектебі # №12 жалпы білім беретін мектебі # №14 мектеп-лицейі # Әлихан Бөкейхан атындағы гимназиясы (''№15 гимназия'') # №16 жалпы білім беретін мектебі # №17 жалпы білім беретін мектебі # №19 жалпы білім беретін мектебі # №20 мектеп-лицейі # №21 жалпы білім беретін мектебі # №22 жалпы білім беретін мектебі # Бауыржан Момышұлы атындағы мектеп-лицейі (''№23 мектеп'') # №24 жалпы білім беретін мектебі # №27 жалпы білім беретін мектебі # №28 жалпы білім беретін мектебі (Ақтау) # №29 жалпы білім беретін мектебі (Ақтау) # №31 жалпы білім беретін мектебі # №32 жалпы білім беретін мектебі # Бірінші Теміртау классикалық лицейі # Қыздар гимназиясы # "Озат" ақпараттық технологиялар мамандандырылған мектеп-лицейі == Шахтинск қаласы == # Шоқан Уәлиханов атындағы мектеп-гимназиясы (''№1 мектеп'') # №2 жалпы білім беретін мектебі (Шахан) # Евней Бөкетов атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№3 мектеп'') # №4 жалпы білім беретін мектебі (Долинка) # Сәкен Сейфуллин атындағы мектеп-гимназиясы (''№5 мектеп'') # №6 жалпы білім беретін мектебі # №7 жалпы білім беретін мектебі # №8 жалпы білім беретін мектебі (Долинка) # Санжар Асфендияров атындағы жалпы білім беретін мектебі (''№9 мектеп'') # №31 түзету мекемесі жанындағы №10 жалпы білім беретін мектебі (Долинка) # №11 жалпы білім беретін мектебі (Новодолин) # №12 жалпы білім беретін мектебі (Шахан) # Әлихан Бөкейханов атындағы мектеп-лицейі (''№16 мектеп'') == Арнайы мектептер == # №1 арнайы мектеп-интернаты (Қарағанды) # №2 арнайы мектеп-интернаты (Қарағанды) # №3 арнайы мектеп-интернаты (Қарағанды) # №4 арнайы мектеп-интернаты (Қарағанды) # №5 арнайы мектеп-интернаты (Теміртау) # №6 арнайы мектеп-интернаты (Қарағанды) # №7 арнайы мектеп-интернаты (Шахтинск) # №8 арнайы мектеп-интернаты (Теміртау) # №9 арнайы мектеп-интернаты (Саран) # №10 арнайы мектеп-интернаты (Балқаш) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Қарағанды облысы]] 2wc5d7c2jith2gxwlqjdd341x7m4clg 2 753164 3609695 3608863 2026-05-27T11:05:11Z Aldogarov 95591 3609695 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" width="20%" style="float:right; margin-left:1em; margin-bottom:0,5em; background:none;" |{{User Wikipedian For|аты = '''Aldogarov'''|жыл = 2020|ай = 03|күн = 02}} |- |{{User:Box/Статистика:Мақала саны|8}} |- |{{User kk}} |- |{{User ru-4}} |- |{{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} |- |{{User:Box/Туған жері:Атырау облысы}} |- |{{User:Box/Қатысушы Атыраудан}} |- |{{User:Box/Qazaq}} |- |{{User:Box/Боқтық сөздерге қарсы}} |- |} Қайырлы күн. Менім есімім Марлен. 2020 жылдан бері қазақша уикипедияның қатысушысымын. 6 жыл ішінде мен 8 мақала жазып, 388 өңдеу енгіздім. Сонымен қатар, орысша уикипедияда 15 мақала жазып, 1000-нан астам өңдеу енгіздім. Мен қазақ тілін дамыту мақсатында қазақша уикипедияға қосылдым және оны алдағы уақытта да белсенді түрде дамытуға тырысамын. == Менім жазған мақаларым == 1. [[Жоба 0250 «Барс-МО» зымыран-артиллериялық катерлері]]<br>2. [[Дина Болуарте]]<br>3. [[Масуд Пезешкиан]]<br>4. [[Никол Воваевич Пашинян]]<br>5. [[Марк Карни]]<br>6. [[Франсуа Байру]]<br>7. [[Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы мемлекеттік басқару академиясы]]<br>8. [[Бразилия империясы]] 5z8ofmkdi3iqet4xnnzhuimg81wfq8s 0 753703 3609386 3486747 2026-05-26T14:20:22Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609386 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports league | title = Регби-7 әлем чемпионаты | current = [[Регби-7 әлем чемпионаты 2023]] | logo = | pixels = | sport = Регби | chairman = | ceotag = | ceo = | founded = 1993 (ерлер)/2009 (әйелдер) | teams = 24/16 | champion = {{FJI}}/{{AUS}} (3-ші/2-ші рет) | most_champs = {{NZL}}, {{FJI}}(3 рет)/{{NZL}},{{AUS}} (2 рет) | countries = Халықаралық ([[Rugby union]]) | TV = | website = [https://www.rwcsevens.com/ rwcsevens.com] }} '''Регби-7 әлем чемпионаты''' ({{lang-en|Rugby World Cup Sevens}}) — әлемдегі [[регби]]ден басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы [[Халықаралық регби кеңесі]] ({{lang-en|Rugby union}}) болып табылады. Чемпионатқа регби-7 ұлттық құрамалары қатысады. Алғашқы чемпионат [[1993 жыл]]ы [[Шотландия]]да өткізілді. Сол кезден бастап жарыс әр төрт жылда бір рет өтеді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == ===Ерлер=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Ұйымдастырушы<br />елдер |width=1 % rowspan=23| !colspan=3|Финал |width=1 % rowspan=23| !colspan=3|3-ші орын үшін матч |- !width=8 %|Чемпион !width=15 %|Есеп !width=15 %|2-ші орын !width=15 %|3-ші орын !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- |1993 |{{SCO}} |'''{{ENG}}''' |'''21 - 17''' |{{AUS}} |{{FJI}} | |{{IRL}} |- style="background: #D0E6FF;" |1997 |{{HKG}} |'''{{FJI}}''' |'''24 - 21''' |{{ZAF}} |{{NZL}} | |{{WSM}} |- |2001 |{{ARG}} |'''{{NZL}}''' |'''31 - 12''' |{{AUS}} |{{FJI}} | |{{ARG}} |- style="background: #D0E6FF;" |2005 |{{HKG}} |'''{{FJI}}''' |'''29 - 19''' |{{NZL}} |{{AUS}} | |{{ENG}} |- |2009 |{{UAE}} |'''{{WAL}}''' |'''19 - 12''' |{{ARG}} |{{WSM}} | |{{KEN}} |- style="background: #D0E6FF;" |2013 |{{RUS}} |'''{{NZL}}''' |'''33 - 0''' |{{ENG}} |{{FJI}} | |{{KEN}} |- |2018 |{{USA}} |'''{{NZL}}''' |'''33 - 12''' |{{ENG}} |{{ZAF}} | |{{FJI}} |- |2022 |{{ZAF}} |'''{{FJI}}''' |'''29 - 12''' |{{NZL}} |{{IRL}} | |{{AUS}} |- |} ===Әйелдер=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Ұйымдастырушы<br />елдер |width=1 % rowspan=23| !colspan=3|Финал |width=1 % rowspan=23| !colspan=3|3-ші орын үшін матч |- !width=15 %|Чемпион !width=8 %|Есеп !width=15 %|2-ші орын !width=15 %|3-ші орын !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- |2009 |{{UAE}} |'''{{AUS}}''' |'''15 — 10''' |{{NZL}} |{{USA}} | |{{ZAF}} |- style="background: #D0E6FF;" |2013 |{{RUS}} |'''{{NZL}}''' |'''29 — 12''' |{{CAN}} |{{USA}} | |{{ESP}} |- |2018 |{{USA}} |'''{{NZL}}''' |'''29 — 0''' |{{FRA}} |{{AUS}} | |{{USA}} |- style="background: #D0E6FF;" |2022 |{{ZAF}} |'''{{AUS}}''' |'''24 — 22''' |{{NZL}} |{{FRA}} | |{{USA}} |- |} == Жалпы медальдар саны == ===Ерлер=== {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align="left"| {{NZL}} |3||2||1||'''6''' |- |- align=center |'''2'''||align=left|{{FJI}} |3||0||3||'''6''' |- |'''3'''||align=left|{{ENG}} |1||2||0||'''3''' |- |'''4'''||align="left"|{{WAL}} |1||0||0||'''1''' |- |'''5'''||align="left"|{{AUS}} |0||2||1||'''3''' |- |'''6'''||align="left"|{{ZAF}} |0||1||1||'''2''' |- |'''7'''||align="left"|{{ARG}} |0||1||0||'''1''' |- |rowspan=2|'''8'''||align="left"|{{IRL}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{WSM}} |0||0||1||'''1''' |} ===Әйелдер=== {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align="left"| {{NZL}} |2||2||0||'''4''' |- |- align=center |'''2'''||align=left|{{AUS}} |2||0||1||'''3''' |- |'''3'''||align=left|{{ENG}} |1||2||0||'''3''' |- |'''4'''||align="left"|{{FRA}} |1||1||0||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{CAN}} |0||1||0||'''1''' |- |'''6'''||align="left"|{{USA}} |0||0||2||'''2''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == *[http://www.rwcsevens.com| Регби-7 әлем чемпионатының ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Регби-7 әлем чемпионаты]] [[Санат:Регби]] qtl2tnzfa8014p4lmov76fdszdt47nm 0 756147 3609639 3608057 2026-05-27T10:45:39Z Aldogarov 95591 3609639 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мемлекеттік қайраткер |Шынайы есімі = {{lang-fr|François Bayrou}} |Есімі = |Қазақша есімі = |Сурет ені = 250 |Суреті = François Bayrou (Législatives 2024).jpg |Титулы = [[Франция]]ның [[Францияның премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Ту = Armoiries république française.svg |Ту2 = Flag of France.svg |Басқара бастады = 13 желтоқсан 2024 |Басқаруын аяқтады = 9 қырқүйек 2025 |Президент = [[Эммануэль Макрон]] |Ізашары = [[Мишель Барнье]] |Ізбасары = [[Себастьен Лекорню]] |Титулы_2 = Францияның әділет министрі |Ту_2 = Armoiries république française.svg |Ту2_2 = Flag of France.svg |Басқара бастады_2 = 17 мамыр |Басқаруын аяқтады_2 = 21 маусым 2017 |Президент_2 = |Ізашары_2 = [[Жан-Жак Юрвоас]] |Ізбасары_2 = [[Николь Беллубэ]] |Титулы_3 = Ұлттық білім министрі |Ту_3 = Armoiries république française.svg |Ту2_3 = Flag of France.svg |Басқара бастады_3 = 29 наурыз 1993 |Басқаруын аяқтады_3= 4 маусым 1997 |Ізашары_3 = [[Жак Ланг]] |Ізбасары_3 = [[Клод Алегр]] |Басқара бастады_4 = |Басқаруын аяқтады_4= |Ізашары_4 = |Ізбасары_4 = |Титулы_5 = Демократиялық қозғалыс партияның басшысы |Ту_5 = Flag of France.svg |Ту2_5 = Flag of France.svg |Басқара бастады_5 = 30 қараш 2007 бастап |Басқаруын аяқтады_5= |Діні = [[Католицизм]] |Партиясы = [[Демократиялық қозғалыс]] (2006 жылдан бастап) |Балалары = 4 бала |Анасы = Эмма Сарту |Жұбайы = Элизабет Байру |Әкесі = Калист Байру |Туған күні = 25.05.1951 |Туған жері = Бордер [[Франция]] |Сайты = |Қолтаңба ені = |Қолтаңбасы = François Bayrou signature.svg |Commons = }} '''Франсуа Байру''' ({{lang-fr|François Bayrou}}) — [[Франция|Францияның]] мемлекеттік қайраткері және саясаткер. Демократиялық қозғалыс партияның басшысы. [[Франция|Францияның]] Премьер-министрі (2024-2025). [[Францияның Әділет министрі]] (2017-2019) және бір кезде [[Францияның Ұлттық білім министрі]] (1993-1997) қызметтерін атқарған.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.nur.kz/world/2200398-makron-frantsuz-ukimetin-73-zhastagy-bairuga-senip-tapsyrdy/|title=Макрон француз үкіметін 73 жастағы Байруға сеніп тапсырды}}</ref> == Өмірбаяны == Франсуа Байру кедей фермер отбасында дүниеге келген. Бордо III университетінде классикалық әдебиет мамандығы бойынша білім алып, оны 23 жасында тәмамдаған. 1982 жылы оңшыл-либералдық Француз демократиясы одағына кіріп, осы партия атынан Атлантикалық Пиреней департаменті бас кеңесінің депутаты болып сайланды. Байру христиан-демократиялық көзқарасты ұстанады және өзін діндар католик деп атайды. Сонымен қатар ол дін мен мемлекеттің бөліну қағидатын қолдайды. 1979–1981 жылдары Ауыл шаруашылығы министрлігінде жоғары лауазымды қызмет атқарып, сауатсыздықпен күрес мәселелерімен айналысты. Кейін Сенат төрағасы Ален Поэрдің аппаратында жұмыс істеді. 1984–1986 жылдары Еуропарламент төрағасы Пьер Пфлимленнің кеңесшісі болды. 1993 жылға дейін парламенттегі сауатсыздыққа қарсы күрес тобына жетекшілік етті. 1993 жылы Эдуар Балладюр жетекшілік еткен оңшыл либералдардың сайлаудағы жеңісінен кейін Франсуа Байру Франция үкіметіне білім министрі ретінде шақырылды. Оның министрлік кезеңінде француз білім беру жүйесінде бірқатар реформалар жүргізілді. 1995 жылы премьер-министр болып Ален Жюппе тағайындалғаннан кейін де өз қызметін сақтап қалып, ғылым саласына да жауапты болды. Байрудың басты саяси мақсаты — голлистік күштерге тең дәрежеде қарсы тұра алатын центристік саяси күш қалыптастыру еді. Ол білім және ғылым министрі қызметін 1997 жылғы 4 маусымға дейін атқарды. Оның орнына Клод Аллегр келді. 1998 жылы Француз демократиясы одағының төрағасы болып сайланды. Партия әлеуметтік бағыттағы нарықтық экономиканы, жеке еркіндікті қорғауды, әлеуметтік төзімділікті күшейтуді, орталықсыздандыруды және ультраоңшыл күштермен ынтымақтастықтан бас тартуды қолдады. 1999 жылы Еуропарламент сайлауына қатысып, Страсбургтегі парламент депутаты болды. 2002 жылғы Франция президенті сайлауында партия атынан кандидат ретінде қатысып, 6,8 % дауыс жинап, төртінші орын алды. Сол жылы либерал-центристер арасында жік пайда болды. Партияның бір бөлігі Жак Ширакты қолдау үшін Халықтық қозғалыс одағына қосылуға дайын болса, Байру Француз демократиясы одағының тәуелсіздігін сақтауды жақтады. Осыдан кейін ол Еуропарламент депутаты мандатынан бас тартып, Франция парламентінің депутаты болды. 2007 жылғы президенттік сайлау қарсаңында Байру рейтингте айтарлықтай өсім көрсетіп, басты үміткерлердің біріне айналды. Ол өзін солшыл кандидат Сеголен Руаяль мен консерватор Николя Саркозиге балама центристік кандидат ретінде таныстырды. Сайлауалды науқан кезінде Еуропалық одақты «адамзаттың ең әдемі құрылысы» деп атады. Сонымен қатар Түркияның ЕО-ға кіруіне қарсы болып, еуропалық конституцияны қолдады. Конституцияда Құдай туралы ескертуге қарсы шығып, дін мен заң араласпауы тиіс екенін мәлімдеді. 2008 жылы По қаласының мэрі сайлауына қатысқанымен, социалистер кандидаты Мартин Кассудан жеңілді. 2012 жылғы президент сайлауында 9,13 % дауыс жинап, бесінші орын алды. Екінші турда Франсуа Олландты қолдайтынын мәлімдеді. Алайда өз жақтастарын нақты бір кандидатқа дауыс беруге шақырмады. 2017 жылғы 17 мамырда Эдуар Филипптің алғашқы үкіметінде әділет министрі қызметіне тағайындалды. Алайда сол жылғы 21 маусымда парламент сайлауынан кейін жасақталған екінші үкімет құрамына кіруден бас тартты. 2024 жылғы 13 желтоқсанда Францияның премьер-министрі болып тағайындалды<ref>{{cite news|title=Job Facing France's New PM François Bayrou is Imposing at Best|lang=en|url=https://news.sky.com/story/job-facing-frances-new-pm-francois-bayrou-is-imposing-at-best-and-few-expect-him-to-last-long-after-barniers-downfall-13272647|website=Sky News|access-date=2024-12-13|archive-date=2024-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214180151/https://news.sky.com/story/amp/job-facing-frances-new-pm-francois-bayrou-is-imposing-at-best-and-few-expect-him-to-last-long-after-barniers-downfall-13272647|url-status=live}}</ref>. 23 желтоқсанда Байру үкіметі құрылды<ref>{{cite web |url= https://www.lepoint.fr/politique/decouvrez-la-liste-complete-du-gouvernement-de-francois-bayrou-23-12-2024-2578592_20.php#11 |title= Valls, Retailleau, Borne… Découvrez la liste du gouvernement de François Bayrou |author= Juliette Vignaud |date= 2024-12-23 |work= |publisher= Le Point |access-date= 2024-12-25 |lang= fr |archive-url= https://web.archive.org/web/20241223181428/https://www.lepoint.fr/politique/decouvrez-la-liste-complete-du-gouvernement-de-francois-bayrou-23-12-2024-2578592_20.php#11 |archive-date= 2024-12-23 |url-status= live }}</ref>. 2025 жылғы 16 ақпанда Социалистік партияның бірінші хатшысы Оливье Фор Франсуа Байруды кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылық оқиғаларын жасыруға қатысы болуы мүмкін деп айыптады. Әңгіме Лестель-Бетаррам қаласындағы жеке католик мектебіндегі 1970–1990 жылдар аралығындағы оқиғалар туралы болды. Байру бұл іске қатысты ешқандай ақпарат алмағанын мәлімдеді. 2025 жылғы 8 қыркүйекте Франция Ұлттық жиналысы Байру үкіметіне сенімсіздік вотумын жариялады. Бұған 2026 жылға арналған бюджетті қабылдау әрекетінің сәтсіз аяқталуы себеп болды. Келесі күні Байру президент Эмманюэль Макрон атына үкіметтің отставкасы туралы өтініш берді. 2025 жылғы 9 қыркүйекте Франция премьер-министрі қызметінде оның орнын қорғаныс министрі Себастьен Лекорню басты.<ref>{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-09-09/macron-appoints-ally-lecornu-as-france-s-new-prime-minister |title= Macron Appoints Ally Lecornu as France’s New Prime Minister |author= |date= 2025-09-09 |work= |publisher= Bloomberg |access-date= 2025-09-09 |lang= en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://qazaqstan.tv/news/217145|title=Францияда жаңа премьер-министр тағайындалды|date= 2025-09-09|access-date= 2026-09-10|lang= kz}}</ref> == Тағы қараңыз == * [[Эммануэль Макрон]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} <references /> [[Санат:Франция]] orv6vfmqusiojx7mr82carsbcqdrvad 0 759660 3609492 3597955 2026-05-27T02:04:45Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609492 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала}} {{Сайлау | ел = Румыния | сайлау атауы = | сайлау күні = {{date|04|05|2025|1}} (бірінші айналым)<br />{{date|18|05|2025|1}} (екінші айналым) | алдыңғы сайлау = Румыниядағы президент сайлауы (2024) | алдыңғы сайлау жылы = 2024 | түрі = [[Президенттік сайлау]] | қосымша2 = | жалпы кандидат = | кезең = | тіркелгендер = 17988031 | сайлаушылар = 9571740 | жарамды = 9430274 | жарамсыз = | бос = | халық = | тіркелген = | сайлаушылар2 = | қатысқандар = 53.21 | қатысқандар қатынасы = | алдыңғы қатысқандар = 52.56 | босжәнежарамсыз = 141466 | қатысқандар2 = | қатысқандар2 қатынасы = | алдыңғы қатысқандар2 = | жарамды2 = | босжәнежарамсыз2 = | бос2 = | жарамсыз2 = | науқан = | Дебат = | сурет1 = Nicușor Dan, Sept. 2025.jpg | түс1 = #dcdcdc | кандидат1 = [[Никушор Дан]] | партия1 = [[Тәуелсіз үміткер|Тәуелсіз]] | дауыс1 = 1979767 | пайыз1 = 20.99 | дауыс2v1 = 6168642 | пайыз2v1 = 53.60 | сурет2 = Portret George Simion (7) (decupat).jpg | түс2 = #FCB21F | кандидат2 = [[Джордже Симион]] | партия2 = Румындар одағы үшін альянс | партия2 коалиция1 = Жастар партиясы | дауыс2 = 3862761 | пайыз2 = 40.96 | алдыңғы пайыз2 = 13.86 | дауыс2v2 = 5339053 | пайыз2v2 = 46.40 | сурет3 = Crin Antonescu - 28 March 2025.jpg | түс3 = #dcdcdc | кандидат3 = [[Крин Антонеску]] | партия3 = [[Тәуелсіз үміткер|Тәуелсіз]] | коалиция3 = «Румыния алға» Cайлау альянсы мен [[Румыниядағы этникалық азшылықтар партиясы|этникалық азшылықтар]] | партия1 коалиция3 = [[Ұлттық либералдық партия (Румыния)|Ұлттық либералдық партия]] | партия2 коалиция3 = [[Социал-демократиялық партиясы (Румыния)|Социал-демократиялық партиясы]] | партия3 коалиция3 = [[Румынияның Венгрлер демократиялық одағы]] | дауыс3 = 1892930 | пайыз3 = 20.07 | сурет4 = Victor Ponta debate November 2014.jpg | түс4 = #dcdcdc | кандидат4 = [[Виктор Понта]] | партия4 = [[Тәуелсіз үміткер|Тәуелсіз]] | партия1 коалиция4 = [[ПРО Румыния]] | дауыс4 = 1230164 | пайыз4 = 13.04 | қарта атауы = Дауыстарды аумақтар бойынша бөлу | қарта = Romanian Presidential Elections 2025 - First Round.svg | қарта тақарыбы = Бірінші айналымдың нәтижелері | қарта шарты1 = {{colorbox|#FCB524}} [[Джордже Симион]]<br>{{colorbox|#88B626}} [[Никушор Дан]]<br>{{colorbox|#169F9F}} [[Крин Антонеску]]<br>{{colorbox|#E02043}} [[Виктор Понта]]<br>{{colorbox|#002A59}} [[Елена Ласкони]]<br> | қарта шарты2 = | қарта шарты3 = | қарта2 атауы = | қарта2 = Romanian Presidential Elections 2025 - Second Round.svg | қарта2 тақарыбы = Екінші айналымдың нәтижелері | қарта2 шарты1 = {{colorbox|#FCB524}} [[Джордже Симион]]<br>{{colorbox|#88B626}} [[Никушор Дан]]<br> | қарта2 шарты2 = | қарта2 шарты3 = | диаграмма атауы = | диаграмма = | ізашар = [[Илие Боложан]] <small>({{м.а.}})</small> | ізашар партия = [[Ұлттық либералдық партия (Румыния)|ҰЛП]] }} '''[[Румыния|Румынияда]] қайта президенттік сайлау''' 2025 жылдың 4 мамырында өтті.<ref>[https://b365.ro/guvernul-a-decis-data-noilor-alegeri-prezidentiale-din-romania-vor-avea-loc-in-luna-mai-2025-surse-553388/ Guvernul a decis data noilor alegeri prezidențiale din România. Vor avea loc în luna mai 2025]</ref> [[Румыниядағы президент сайлауы (2024)|Кезекті сайлау 2024 жылы өтті]], бірақ Румыния Конституциялық соты ықтимал [[Интервенция|шетелдік араласуға]] күдікпен олардың нәтижелерін жойғаннан кейін, [[Румыния үкіметі]] 2025 жылдың мамырында жаңа сайлау жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/world/1003277|title=Правительство Румынии утвердило проведение президентских выборов в мае|date=2025-01-16|publisher=[[Интерфакс]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117051633/https://www.interfax.ru/world/1003277|archive-date=2025-01-17|access-date=2025-02-14|url-status=live|lang=ru}}</ref> 2025 жылдың 4 мамырында өткен сайлаудың бірінші айналымда ең көп дауыс жинаған (41%) оңшыл кандидат Симион болды. 2025 жылдың 18 мамырында өткен сайлаудың екінші айналымда 54 % дауыс жинап, Бухарест примары [[Никушор Дан]] жеңіске жетті.<ref>{{Cite web|title=Румынияда президент сайлауында Никушор Дан жеңіске жетті|url=https://24.kz/kz/zha-aly-tar/lemde/710716-rumyniada-prezident-sajlauynda-nikusor-dan-zeniske-zetti|accessdate=2025-05-19|date=2025-05-19|publisher=[[24KZ]]}}</ref> == Рәсімі == [[Румыния конституциясы|Румыния конституциясының]] 83-бабына сәйкес, «Румыния президентінің өкілеттік мерзімі бес жыл»,<ref>{{cite web|url=http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?den=act2_2&par1=3#t3c2s0a81|title=Title III|date=|publisher=[[Палата депутатов Румынии]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508185732/http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?den=act2_2&par1=3#t3c2s0a81|archive-date=2018-05-08|access-date=2014-11-02|url-status=live}}</ref> бірақ тек екі мерзім. [[Мемлекет басшысы]] тең және тікелей жалпыға бірдей жасырын дауыс беру арқылы сайланады. Үшінші мерзімге ұсыныла алмайды, бірақ оның қолданыстағы мерзімі мемлекеттегі [[Төтенше жағдай|төтенше]] немесе [[әскери жағдай]] жағдайында ұзартылуы мүмкін. Тұрақты сайлау органы (ТCО) — сайлау арасындағы кезеңде сайлау инфрақұрылымын басқаратын Румыния агенттігі.<ref>[https://www.roaep.ro/prezentare/en/prima-pagina/ Permanent Electoral Authority – general view]</ref> Сайлаудың өзі кезінде әр сайлау үшін арнайы құрылған Орталық сайлау бюросы (ОCB) құрылады.<ref>[https://valahia.news/romania-implements-e-vote-2024/ Romanian Permanent Electoral Authority: Romania will implement e-vote system by 2024]</ref> Президенттік сайлауда ОCB Румынияның Жоғарғы кассациялық соты мен сот төрелігінің бес судьясынан, ПИО төрағасы мен Төрағасының орынбасарларынан және 10-ға дейін саяси партиялардың өкілдерінен тұрады.<ref>[https://www.te.gob.mx/vota_elections/thesaurus/article/49232/16589/161 Law on the Election of the President of Romania]</ref> == Алғышарттары == === 2024 жылғы сайлау нәтижелерінің күшін жою === [[Румыниядағы президент сайлауы (2024)|Румыниядағы президенттік сайлау]] 2024 жылдың 24 қарашасында өтті.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/romanian-ruling-coalition-agrees-parliamentary-presidential-election-dates-2024-07-04/|title=Romanian ruling coalition agrees parliamentary, presidential election dates|lang=en|website=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704110957/https://www.reuters.com/world/europe/romanian-ruling-coalition-agrees-parliamentary-presidential-election-dates-2024-07-04/|archive-date=2024-07-04|access-date=2025-01-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.romania-insider.com/romania-presidential-parliamentary-election-dates-2024|title=Romania’s ruling parties agree on dates for presidential and parliamentary elections|lang=en|website=Romania Insider|date=2024-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704110736/https://www.romania-insider.com/romania-presidential-parliamentary-election-dates-2024|archive-date=2024-07-04|access-date=2025-01-14}}</ref> Екінші тур 8 желтоқсанда күтілді, өйткені үміткерлердің ешқайсысы бірінші турда абсолютті көпшілікке қол жеткізе алмады,<ref>{{Cite web|url=https://tvpworld.com/79150187/romanias-ruling-coalition-delays-presidential-election-to-years-end|title=Romania’s ruling coalition delays presidential election to year’s end|lang=en|website=tvpworld.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203010358/https://tvpworld.com/79150187/romanias-ruling-coalition-delays-presidential-election-to-years-end|archive-date=2024-12-03|access-date=2025-01-14}}</ref> ал келесі президенттік сайлау 2029 жылдың соңында өтуі керек еді.<ref>{{Cite web|url=https://tvpworld.com/79150187/romanias-ruling-coalition-delays-presidential-election-to-years-end|title=Romania’s ruling coalition delays presidential election to year’s end|lang=en|website=tvpworld.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202171151/https://tvpworld.com/79150187/romanias-ruling-coalition-delays-presidential-election-to-years-end|archive-date=2024-12-02|access-date=2025-01-14}}</ref> алайда 6 желтоқсанда [[Румыния Конституциялық Соты|Конституциялық сот]] «сайлау процесінің айқын бұзылуына» сілтеме жасай отырып, бірінші турдың қорытындыларын жойды және [[Ресей]] тарапынан ықтимал араласу.<ref>[https://protv.md/international/ultima-ora-alegerile-preziden%C8%9Biale-din-romania-au-fost-anulate-judecatorii-cur%C8%9Bii-constitu%C8%9Bionale-au-anulat-rezultatele-primului-tur-hotararea-este-definitiva-si-obligatorie---2707105.html%7D PRO TV Chisinau: Stiri din Moldova]</ref><ref>[https://www.romania-insider.com/romania-declassified-reports-calin-georgescu-presidential-elections-2024 Romanian authorities reveal massive financing for pro-Russian presidential candidate Calin Georgescu]</ref><ref>[https://www.politico.eu/article/romania-court-cancels-presidential-election-runoff-tiktok-russian-influence-calin-georgescu/ Romanian court cancels presidential election amid Russian influence fears]</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/articles/cgq18w507dko Romania hit by major election influence campaign and Russian cyber-attacks]</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2024/12/06/romania-court-annuls-presidential-election/ Romanian court annuls presidential vote after Russian interference claims]</ref><ref>[https://edition.cnn.com/2024/12/06/europe/romania-annuls-presidential-election-intl/index.html Romania’s top court annuls presidential election result]</ref> === Клаус Йоханнистің отставкасы === 2024 жылғы желтоқсандағы сайлау қорытындылары жойылғаннан кейін Конституциялық сот [[Клаус Йоханнис|Йоханниске]] мұрагер сайланғанға дейін [[Румыния президенті]] болып қалуға рұқсат берді.<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20250210-romania-s-outgoing-president-resigns-in-face-of-impeachment-threat-from-opposition|title=Romania's President Iohannis resigns in face of impeachment threat from hard-right opposition|lang=en|website=[[France 24]]|date=2025-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211034144/https://www.france24.com/en/europe/20250210-romania-s-outgoing-president-resigns-in-face-of-impeachment-threat-from-opposition|archive-date=2025-02-11|access-date=2025-02-11}}</ref> Алайда, 2025 жылдың 10 ақпанында ол «бөлінген Румынияны құрмау» үшін отставкаға кететінін жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/prezident-rumynii-podal-v-otstavku/a-71562685|title=Президент Румынии подал в отставку|lang=ru|website=|date=2025-02-10|publisher=[[Deutsche Welle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210151324/https://www.dw.com/ru/prezident-rumynii-podal-v-otstavku/a-71562685|archive-date=2025-02-10|access-date=2025-02-11}}</ref> Сенат спикері [[Илие Боложан]] сайлауға дейін президенттің міндетін атқаруға ниетті. Йоханнистің отставкасы 12 ақпанда, оппозиция оны шеттету туралы өтініш бергеннен кейін екі күн өткен соң күшіне енді.<ref>{{Cite news|title=Cinci probleme majore cu care președintele interimar Ilie Bolojan se va confrunta în următoarele trei luni|first=Ionuț|last=Benea|url=https://romania.europalibera.org/a/cinci-probleme-majore-cu-care-presedintele-interimar-ilie-bolojan-se-va-confrunta-in-urmatoarele-trei-luni/33310960.html|website=[[Радио «Свобода»|Europa Liberă România]]|date=2025-02-11|access-date=2025-02-11|lang=ro}}</ref> === Кэлин Джорджеску ісі === 2025 жылдың 26 ақпанында [[Кэлин Джорджеску|Джорджескуға]] конституциялық құрылысқа қарсы іс-қимылдарды қозғау, сайлау науқаны аясында жалған ақпарат тарату, фашистік, нәсілшіл немесе ксенофобиялық ұйымды бастау немесе құру туралы айып тағылды. Тергеу Джорджескуға жақын әскери нұсқаушы [[Хорациу Потра]] фашистік ксенофобиялық ұйымды құрды деп санайды, оған қатысушылар конституциялық құрылысқа қарсы қылмыстар жасады, қару-жарақтың заңсыз айналымы, сондай-ақ геноцид актілеріне кінәлі адамдарға табынушылықты насихаттады деп күдіктенеді. Джорджескудің көлігін жол полициясы тоқтатты, содан кейін ол Бас прокуратураға жеткізілді. Бұлтартпау шарасымен оған 60 күн бойы сот бақылауы сайланды-ол бостандықта қалды, бірақ оған белгілі бір әрекеттерге тыйым салынды.<ref>{{Cite news|title=Как Джорджеску стал фигурантом дела о попытке переворота в Румынии|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2025/67bf30289a7947a956dc1f19|website=[[РБК]]|date=2025-02-26}}</ref> 2025 жылдың 8 наурызында Румынияның Конституциялық соты Джорджескуға алдағы президенттік сайлауға қатысуға рұқсат берді, ол тіркеуге қарсы талаптарды қабылдамады.<ref>{{Cite news|title=Джорджеску допустили к участию в президентских выборах в Румынии|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/23343431|website=[[ТАСС]]|date=2025-03-08|access-date=2025-03-15}}</ref> Алайда, 2025 жылдың 9 наурызында Орталық сайлау комиссиясының 14 мүшесінің он адамы Джорджескудің кандидат ретінде тіркелуден бас тартуына дауыс берді. Ресми мәлімдемеде ол сайлауға қатысу үшін қажетті шарттарды орындамады және Румыниядағы демократияны қорғайтынына кепілдік бермеді деп мәлімдеді. Осыдан кейін Джорджеску Конституциялық сотқа шағым түсірді. 2025 жылғы 11 наурызда Конституциялық сот бұл апелляцияны бірауыздан қабылдамады.<ref>{{Cite news|title=КС Румынии отказал Джорджеску в участии в президентских выборах|url=https://www.rbc.ru/politics/11/03/2025/67d0759f9a794700344a9eb2|website=РБК|date=2025-03-11|access-date=2025-03-15}}</ref> Конституциялық Соттың сайтында жарияланған хабарламада:<blockquote>«Конституциялық сот конституциялық принциптер мен құндылықтарды бұзған адамның кандидатурасын тіркеуден бас тарту бұл адамның Румыния президенті болып сайлану құқығынан мерзімсіз айырылуына әкелмейді деп шешті. Бұл аспектілер әр жағдайда бөлек талданады және сайлаудың циклдік сипатына және кандидаттың негізгі конституциялық принциптер мен құндылықтарды құрметтеуін бағалауға байланысты белгілі бір уақытша шарттылыққа ие».</blockquote> == Үміткерлері == === Тіркелген === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! style="width: 10px;" |№{{efn|Бюллетеньдегі нөмір}} ! style="width: 110px;" |Аты (өмір күндері) ! style="width: 145px;" |Науқаны ! style="width: 425px;" class="unsortable" |Лауазымдары ! style="width: 425px;" class="unsortable" |Білімі және мамандығы ! colspan="2" style="width: 215px;" |Партиясы ! colspan="4" style="width: 215px;" |Қолдау !Даты<!-- анонсирование, утверждение партией, регистрация в избиркоме, утверждение Конституционным судом и т. д. --> |- |1 |{{hs|Simion|format=dmy}} [[Сурет:George_Simion_(1_July_2024).png|160x160 нүкте]]<br/ >'''[[Джордже Симион]]'''<br/ >{{date|21|09|1986|4}} ж.т.<br/ >({{жас|21|09|1986}})<br/ >[[Фокшани]], [[Вранча (жудец)|Вранча]] |[[Сурет:Capture d'écran 2025-03-14 181250.png|center|177x177px]]<br/ >Ұран: ''Democrație. (Демократия.)''<br/ >[https://georgesimion.ro/ Georgesimion.ro] |[[Румыния Депутаттар палатасы|Депутаттар палатасы]]ның мүшесі<br/ >(2020–{{н.в.}}) |Бизнес және әкімшілік факультеті, [[Бухарест университеті]] (2008)<br/ >Азаматтық белсенді | style="background:#fcb21f" | | style="text-align:left;" |Румындар одағы үшін альянс | bgcolor="#350299" | | colspan="3" style="text-align:left;" |Жастар партиясы |ТCО-да тіркелген: {{date|14|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-14|title=Press Release no. 19CP|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/CP_19.pdf|access-date=2025-03-14|language=ro}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii domnului SIMION GEORGE-NICOLAE şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_31D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> |- | rowspan="4" |2 | rowspan="4" data-sort-value="Antonescu, Crin" |[[Сурет:Crin_Antonescu_-_24_February_2025_(cropped).jpg|160x160 нүкте]] '''[[Крин Антонеску]]'''<br/ >{{date|21|09|1959|4}} ж.т.<br/ >({{жас |21|09|1959}})<br/ >[[Тулча]], [[Тулча (жудец)|Тулча]] | rowspan="4" |[[Сурет:Crin Antonescu 2025 presidential campaign.svg|center|177x177px]]<br/ >Ұран: ''România, înainte!''<br/ >''(Алға, Румыния!)''<br/ >[https://crinantonescu.ro Crinantonescu.ro]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | rowspan="4" |[[Румыния президенті|Президент]] міндетін атқарушы<br/ >(2012)<br/ >Жастар және спорт министрі<br/ >(1997–2000)<br/ >[[Румыния Сенаты]]ның төрағасы<br/ >(2012–2014)<br/ >Сенатор<br/ >(2008–2016)<br/ >[[Румыния Депутаттар палатасы|Депутаттар палатасы]]ның мүшесі<br/ >(1992–2008) | rowspan="4" |[[Бухарест университеті]]<br/ >Тарих пәнінің мұғалімі, мұражай кураторы | rowspan="4" bgcolor=#aaaaaa | | rowspan="4" style="text-align:left;" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]]<ref>{{Cite web|date=2024-12-27|title=Crin Antonescu și-a anunțat demisia din PNL: Voi ajunge în turul doi|url=https://www.capital.ro/crin-antonescu-si-a-anuntat-demisia-din-pnl-voi-ajunge-in-turul-doi.html|accessdate=2025-03-07|website=Capital.ro|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241230070346/https://www.capital.ro/crin-antonescu-si-a-anuntat-demisia-din-pnl-voi-ajunge-in-turul-doi.html|archivedate=30 December 2024|url-status=live}}</ref> | rowspan="3" style="background:#2596be" | | rowspan="3" style="text-align:left;" |«Румыния алға» Cайлау альянсы | bgcolor="#ef3340" | | style="text-align:left;" |[[Социал-демократиялық партиясы (Румыния)|Социал-демократиялық партиясы]] | rowspan="4" |{{small|[[Социал-демократиялық партиясы (Румыния)|Социал-демократиялық партиясы]], [[Ұлттық либералдық партия (Румыния)|Ұлттық либералдық партия]] және [[Румынияның Венгрлер демократиялық одағы]] қолдады:<br>{{date|24|12|2024|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2024-12-23|title=BREAKING Crin Antonescu a fost propus candidat comun la prezidențiale de șefii coaliției. Cine e Crin Antonescu, șomer de lux timp de zece ani după puciul din 2012|url=https://www.g4media.ro/surse-liderii-coalitiei-au-convenit-sa-il-sustina-pe-crin-antonescu-candidat-comun-la-prezidentiale-urmeaza-voturi-in-fiecare-partid-cine-e-crin-antonescu.html|accessdate=2025-03-01|website=G4Media.ro|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241223094513/https://www.g4media.ro/surse-liderii-coalitiei-au-convenit-sa-il-sustina-pe-crin-antonescu-candidat-comun-la-prezidentiale-urmeaza-voturi-in-fiecare-partid-cine-e-crin-antonescu.html|archivedate=23 December 2024|urlstatus=live}}</ref> {{small|Науқанның өзін-өзі тоқтатуы туралы жарияланды:<br>{{date|04|01|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2025-01-04|title=Crin Antonescu anunță că își "suspendă" candidatura la prezidențiale și acuză PSD, PNL și UDMR că l-au lăsat singur / "Dacă dânșii vor sa fiu din nou candidat, să mă caute"|url=https://hotnews.ro/crin-antonesu-anunta-ca-isi-suspenda-candidatura-la-prezidentiale-si-acuza-psd-pnl-si-udmr-ca-l-au-lasat-singur-1874280|accessdate=2025-03-01|website=HotNews.ro|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250104184748/https://hotnews.ro/crin-antonesu-anunta-ca-isi-suspenda-candidatura-la-prezidentiale-si-acuza-psd-pnl-si-udmr-ca-l-au-lasat-singur-1874280|archivedate=4 January 2025|url-status=live}}</ref> Кандидат ретінде бекітілген [[Ұлттық либералдық партия (Румыния)|Ұлттық либералдық партия]]: {{date|26|01|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-01-26|title=Crin Antonescu, validat de PNL drept candidat la alegerile prezidențiale|url=https://romania.europalibera.org/a/crin-antonescu-a-fost-validat-de-pnl-drept-candidat-la-alegerile-prezidentiale/33289436.html|access-date=2025-03-01|website=romania.europalibera.org|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250207172051/https://romania.europalibera.org/a/crin-antonescu-a-fost-validat-de-pnl-drept-candidat-la-alegerile-prezidentiale/33289436.html|archivedate=7 February 2025|urlstatus=live|last1=Amariei|first1=Cezar}}</ref> Кандидат ретінде бекітілген [[Румынияның Венгрлер демократиялық одағы]]: {{date|29|01|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-01-29|title=UDMR a validat candidatura lui Crin Antonescu la prezidențiale|url=https://www.g4media.ro/udmr-a-validat-candidatura-lui-crin-antonescu-la-alegerile-prezidentiale.html|accessdate=2025-03-01|website=digi2G4Media.ro|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250207235243/https://www.g4media.ro/udmr-a-validat-candidatura-lui-crin-antonescu-la-alegerile-prezidentiale.html|archivedate=7 February 2025|urlstatus=live}}</ref> Кандидат ретінде бекітілген [[Социал-демократиялық партиясы (Румыния)|Социал-демократиялық партиясы]] <nowiki>:</nowiki> {{date|02|02|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-02-02|title=PSD a validat candidatura lui Crin Antonescu la prezidențiale: "Ăsta poate fi începutul unei frumoase prietenii"|url=https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/congres-extraordinar-la-psd-pentru-validarea-lui-crin-antonescu-drept-candidat-la-prezidentiale-3105405|accessdate=2025-03-01|website=digi24.ro|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250304113243/https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/congres-extraordinar-la-psd-pentru-validarea-lui-crin-antonescu-drept-candidat-la-prezidentiale-3105405|archivedate=4 March 2025|url-status=live}}</ref> ТCО-да тіркелген: {{date|09|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-09|title=Crin Antonescu și-a depus candidatura la prezidențiale în huidulieli: Doar eu îl pot învinge pe Călin Georgescu|url=https://adevarul.ro/alegeri-prezidentiale-2024/crin-antonescu-si-a-depus-candidatura-la-2427271.html|accessdate=2025-03-09|website=adevarul.ro|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250309121412/https://adevarul.ro/alegeri-prezidentiale-2024/crin-antonescu-si-a-depus-candidatura-la-2427271.html|archivedate=9 March 2025|urlstatus=live}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|11|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii domnului ANTONESCU GEORGE-CRIN-LAURENȚIU şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_20D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> Конституциялық сот ТCО валидациясын растады: {{date|11|03|2025|4}} |- | bgcolor="#ffdd00" | | style="text-align:left;" |[[Ұлттық либералдық партия (Румыния)|Ұлттық либералдық партия]] |- | bgcolor="#00833e" | | style="text-align:left;" |[[Румынияның Венгрлер демократиялық одағы]] |- | bgcolor="black" | | colspan="3" style="text-align:left;" |Этникалық азшылықтар |- |3 | data-sort-value="Lasconi, Elena" |[[Сурет:Elena_Lasconi_2024-11-25_(cropped).png|160x160 нүкте]] '''[[Елена Ласкони]]'''<br/ >{{date|20|04|1972|4}} ж.т.<br/ >({{жас|20|04|1972}})<br/ >[[Хацег]], [[Хунедоара (жудец)|Хунедоара]] |[[Сурет:Elena Lasconi 2025 presidential campaign.svg|center|177x177px]]<br/ >Ұран: ''Am curaj să fac dreptate!''<br/ >''(Менде әділеттілікті қалпына келтіруге батылдық бар!)''<br/ >[https://elenalasconi.ro/ Elenalasconi.ro]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |[[Кымпулунг]] мэрі<br/ >(2020–{{н.в.}}) |[[Экономикалық академия (Бухарест)|Бухарест Экономикалық академиясы]]<br/ >(2001)<ref>{{cite web|url=https://www.primariacampulung.ro/primarul-municipiului-campulung/biografie|title=Primarul Municipiului Câmpulung – Biografie}}</ref><br/ >Экономист, журналист | bgcolor="#011E41" | | colspan="5" style="text-align:left;" |[[Румыния Құтқару одағы]] |{{small|[[Румыния Құтқару одағы]] кандидаты деп жарияланды:<br>{{date|10|01|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2024-12-27|title=Elena Lasconi rămâne candidatul USR pentru alegerile prezidențiale din 4-18 mai 2025. #elenalasconi|url=https://www.facebook.com/watch/?v=943949890671992|work=Facebook.com|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250309121605/https://www.facebook.com/usrgalati/videos/943949890671992/|archivedate=9 March 2025|urlstatus=live}}</ref> ТCО-да тіркелген: {{date|13|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-13|title=Elena Lasconi, președinta USR, şi-a depus candidatura la BEC|url=https://www.monitorulcj.ro/politica-administratie/127287-elena-lasconi-presedinta-usr-si-a-depus-candidatura-la-bec|work=Monitorul de Cluj|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250317085325/https://www.monitorulcj.ro/politica-administratie/127287-elena-lasconi-presedinta-usr-si-a-depus-candidatura-la-bec|archivedate=17 March 2025|url-status=live}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii doamnei LASCONI ELENA-VALERICA şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_25D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> |- |4 |{{hs|Terheș|format=dmy}} [[Сурет:MEP_Cristian_Terheș_2024.jpg|160x160 нүкте]]<br/ >'''Кристиан Терхеш'''<br/ >род. {{date|4|12|1978|4}}<br/ >({{жас|4|12|1978}})<br/ >[[Залэу]], [[Сэлаж]] |Ұран: ''Credincios națiunii române''<br/ >''(Румын халқына адал)'' |[[Еуропалық парламент]] мүшесі (2019–{{н.в.}}) |[[Бабеш — Бойяй университеті]] (2000)<br/ >Грек католик діни қызметкері | bgcolor="#1665fe" | | colspan="5" style="text-align:left;" |Румыния ұлттық консервативті партиясы |ТCО-да тіркелген: {{date|13|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-13|title=Cristian Terheş şi-a depus candidatura pentru alegerile prezidenţiale|url=https://www.g4media.ro/cristian-terhes-si-a-depus-candidatura-pentru-alegerile-prezidentiale.html|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250313161710/https://www.g4media.ro/cristian-terhes-si-a-depus-candidatura-pentru-alegerile-prezidentiale.html|archivedate=13 March 2025|url-status=live}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii domnului TERHEŞ CRISTIAN-VASILE şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_26D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> |- |5 |{{hs|Șandru|format=dmy}} [[Сурет:Lavinia_Sandru.PNG|160x160 нүкте]]<br/ >'''Лавиния Шандру'''<br/ >{{date|6|02|1975|4}} ж.т.<br/ >({{жас|6|02|1975}})<br/ >[[Деж]], [[Клуж (жудец)|Клуж]] |Ұран: ''România Reală''<br/ >''(Нағыз Румыния)'' |[[Румыния Депутаттар палатасы|Депутаттар палатасы]]ның мүшесі<br/ >(2004–2008) |[[Тыргу-Муреш өнер университеті]]<br/ >Журналист | style="background:#0066b6" | | colspan="5" style="text-align:left;" |Социал-либералды гуманистік партия |ТCО-да тіркелген: {{date|14|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-14|title=Press Release no. 18CP|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/CP_18.pdf|accessdate=2025-03-14|language=ro}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii doamnei ŞANDRU MARCELA-LAVINIA şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_30D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> |- |6 | data-sort-value="Ponta, Victor" |[[Сурет:Victor_Ponta_debate_November_2014.jpg|160x160 нүкте]]<br/ >'''[[Виктор Понта]]'''<br/ >{{date|20|09|1972|4}} ж.т.<br/ >({{жас|20|09|1972}})<br/ >[[Бухарест]], [[Илфов (жудец)|Илфов]] |Ұран: ''România pe primul loc''<br/ >(''Румыния бәрінен бұрын!'')<br/ >[https://victorponta.ro/ Victorponta.ro] |[[Румыния премьер-министрі]]<br/ >(2012–2015) [[Румыния Депутаттар палатасы|Депутаттар палатасы]]ның мүшесі<br/ >(2004–2020, 2024–{{н.в.}})<br/ >Парламенттік байланыстар министрі<br/ >(2008–2009)<br/ >Министр-халықаралық гранттық бағдарламалардың іске асырылуын бақылау және Acquis Communautaire қолдану мониторингі жөніндегі делегат<br/ >(2004) |[[Бухарест университеті]],<br/ >Кэрол I атындағы Ұлттық қорғаныс университеті<br/ >Прокурор | bgcolor=#aaaaaa | | style="text-align:left;" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] | bgcolor="#0f73bc" | | colspan="3" style="text-align:left;" |ПРО Румыния |{{small|Қызығушылық білдірді:<br>{{date|19|01|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2025-01-19|title=Victor Ponta: Nu am cu cine să votez dintre candidații actuali la prezidențiale. "Poate voi candida chiar eu"|url=https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/victor-ponta-nu-am-cu-cine-sa-votez-dintre-candidatii-actuali-la-prezidentiale-poate-o-sa-candidez-eu-3087621|accessdate=2025-01-20|website=Digi24.ro|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220083659/https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/victor-ponta-nu-am-cu-cine-sa-votez-dintre-candidatii-actuali-la-prezidentiale-poate-o-sa-candidez-eu-3087621|archivedate=20 February 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-19|title=Victor Ponta nu exclude o candidatură la prezidențiale, în ciuda avertismentului dat de Ciolacu. "Coaliția foarte greu o să intre cu un candidat în turul al doilea"|work=HotNews.ro|url=https://hotnews.ro/victor-ponta-nu-exclude-o-candidatura-la-prezidentiale-in-ciuda-avertismentului-dat-de-ciolacu-coalitia-foarte-greu-o-sa-intre-cu-un-candidat-in-turul-al-doilea-1883638|accessdate=2025-01-20|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250202083700/https://hotnews.ro/victor-ponta-nu-exclude-o-candidatura-la-prezidentiale-in-ciuda-avertismentului-dat-de-ciolacu-coalitia-foarte-greu-o-sa-intre-cu-un-candidat-in-turul-al-doilea-1883638|archivedate=2 February 2025|url-status=live}}</ref> {{small|Қолдау үшін қол жинау жарияланды:<br>{{date|5|02|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2025-02-05|title=Victor Ponta strânge semnături pentru candidatura sa la alegerile prezidențiale|url=https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/victor-ponta-strange-semnaturi-pentru-candidatura-sa-la-alegerile-prezidentiale-3110333|work=Digi24.ro|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250309121813/https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/victor-ponta-strange-semnaturi-pentru-candidatura-sa-la-alegerile-prezidentiale-3110333?__grsc=cookieIsUndef0&__grts=58050756&__grua=9e90f00bfd79edbeb2910967839a1fb1&__grrn=1|archivedate=9 March 2025|url-status=live}}</ref> {{small|Ұсыну жариялады:<br>{{date|19|02|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2025-02-19|title=Victor Ponta anunţă că va candida la alegerile prezidenţiale: "Nu voi lăsa votanţii fără candidat"|work=Digi24.ro|url=https://www.digi24.ro/stiri/actualitate/politica/victor-ponta-anunta-ca-va-candida-la-alegerile-prezidentiale-nu-voi-lasa-votantii-fara-candidat-3127213|accessdate=2025-02-19|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250219131458/https://www.digi24.ro/stiri/actualitate/politica/victor-ponta-anunta-ca-va-candida-la-alegerile-prezidentiale-nu-voi-lasa-votantii-fara-candidat-3127213|archivedate=19 February 2025|urlstatus=live}}</ref> {{small|Науқанды бастады:<br>{{date|6|03|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-06|title=Prezidențiale2025/ Ponta: Am luat decizia de a candida; m-am schimbat mult față de acum 10 ani|url=https://agerpres.ro/politic/2025/03/06/prezidentiale2025-ponta-am-luat-decizia-de-a-candida-m-am-schimbat-mult-fata-de-acum-10-ani--1428322|work=Agerpres.ro|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250309122009/https://agerpres.ro/politic/2025/03/06/prezidentiale2025-ponta-am-luat-decizia-de-a-candida-m-am-schimbat-mult-fata-de-acum-10-ani--1428322|archivedate=9 March 2025|url-status=live}}</ref> ТCО-да тіркелген: {{date|12|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-12|title=Victor Ponta și-a depus candidatura la alegerile prezidențiale: „România are nevoie de un nou început”|url=https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/victor-ponta-si-a-depus-candidatura-la-alegerile-prezidentiale-romania-are-nevoie-de-un-nou-inceput-3154463|work=Digi24.ro|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250313201632/https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/victor-ponta-si-a-depus-candidatura-la-alegerile-prezidentiale-romania-are-nevoie-de-un-nou-inceput-3154463|archivedate=13 March 2025|url-status=live}}</ref> ТCО мақұлдаған:<br/ >{{date|14|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii independente a domnului PONTA VICTOR-VIOREL şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_24D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> |- |7 |{{hs|Popescu|format=dmy}} <br/ >'''Себастьян Попеску'''<br/ >{{date|12|02|1982|4}} ж.т.<br/ >({{жас|12|02|1982}}) [[Балш (Румыния)|Балш]], [[Олт (жудец)|Олт]] |{{д/ж}} |«Жаңа Румыния» партиясынан 2024 жылғы президенттік сайлауға үміткер |Банат ауылшаруашылық ғылымдары және ветеринарлық медицина университеті Ветеринар | style="background:#005593" | | colspan="5" style="text-align:left;" |Жаңа Румыния |ТCО-да тіркелген: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|title=Press Release no. 29CP|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/CP_29.pdf|accessdate=2025-03-15|language=ro-RO}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|17|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-17|title=Decision no. 40D|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_40D.pdf|accessdate=2025-03-17|language=ro-RO}}</ref> |- |8 |{{hs|Predoiu|format=dmy}} <br/ >'''Сильвиу Предойу'''<br/ >{{date|5|08|1958|4}} <br/ >{{жас|5|08|1958}})<br/ >[[Бухарест]], [[Илфов (жудец)|Илфов]] |Ұран: ''Competență. Caracter. Curaj''<br/ >''(Құзыреттілік. Мінез. Батылдық.)''<br/ >[https://silviupredoiu.ro/ Silviupredoiu.ro] |[[Румыния Сыртқы барлау қызметі]] директорының міндетін атқарушы<br/ >(2006, 2007),<br/ >Румыния Сыртқы барлау қызметі директорының бірінші орынбасары<br/ >(2005–2018) |География-геология факультеті, [[Бухарест университеті]] (1984)<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|url=https://silviupredoiu.ro/biografie/|title=Biograhy|work=Biograhy|language=ro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241206020338/https://silviupredoiu.ro/biografie/|archivedate=6 December 2024|url-status=live}}</ref><br/ >Барлау офицері | bgcolor="#4975ba" | | colspan="5" style="text-align:left;" |Ұлттық іс-қимыл лигасының партиясы |ТCО-да тіркелген: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|title=Press Release no. 25CP|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/CP_25.pdf|accessdate=2025-03-15|language=ro-RO}}</ref><br/ >ТCО мақұлдаған:<br/ >{{date|17|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-17|title=Decision no. 35D|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_35D.pdf|accessdate=2025-03-17|language=ro-RO}}</ref> |- |9 |{{hs|Banu-Muscel|format=dmy}} '''Джон-Ион Бану Муссел'''<br/ >{{date|8|07|1960|4}} ж.т.<br/ >({{жас|8|07|1960}})<br/ >[[Роман (Румыния)|Роман]], [[Нямц (жудец)|Нямц]] |[[Сурет:John Ion Banu Muscel 2025 presidential campaign.png|center|177x177px]]<br/ >Слоган: ''Democrația și Civilizația trebuiesc apărate de către cetățeni''<br/ >''(Демократия мен өркениетті азаматтар қорғауы керек!)''<br/ >[http://www.banumuscel.ro/ banumuscel.ro] |Румын саясаткері және американдық кәсіпкер, «Румыния ұлты партиясының» мүшесі |[[Бухарест политехникалық университеті]]<br/ >Инженер-механик | style="background:#aaaaaa" | | colspan="5" style="text-align:left;" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |ТCО-да тіркелген:<br/ >{{date|14|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|title=Press Release no. 20CP|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/CP_20.pdf|accessdate=2025-03-15|language=ro-RO}}</ref> ТCО мақұлдаған:<br/ >{{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii independente a domnului BANU-MUSCEL JOHN-ION şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_32D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> |- |10 |{{hs|Funeriu|format=dmy}} [[Сурет:Replace_this_image_male.svg|жиекті|160x160 нүкте]]<br/ >'''Даниэль Фунериу'''<br/ >род. {{date|11|04|1971|4}}<br/ >({{жас|11|04|1971}})<br/ >[[Арад (Румыния)|Арад]], [[Арад (жудец)|Арад]] |[[Сурет:Capture d'écran 2025-03-09 110148.png|center|177x177px]]<br/ >Ұран: ''Asta-i direcția!''<br/ >''(Бұл бағыт!)'' |Румыния Білім министрі<br/ >(2009–2012),<br/ >[[Еуропалық парламент]] мүшесі<br/ >(2008–2009) | | style="background:#aaaaaa" | | colspan="5" style="text-align:left;" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |ТCО-да тіркелген: {{date|15|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|title=Press Release no. 26CP|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/CP_26.pdf|accessdate=2025-03-15|language=ro-RO}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|17|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-17|title=Decision no. 36D|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_36D.pdf|accessdate=2025-03-17|language=ro-RO}}</ref> |- | rowspan="4" |11 | rowspan="4" data-sort-value="Dan, Nicușor" |[[Сурет:Nicușor_Dan_candidatura_bgiu.jpg|160x160 нүкте]]<br/ >'''[[Дан, Никушор|Никушор Дан]]'''<br/ >{{date|20|12|1969|4}} ж.т.<br/ >({{жас|20|12|1969}})<br/ >[[Фэгэраш]], [[Брашов (жудец)|Брашов]] | rowspan="4" |[[Сурет:Capture d'écran 2025-02-06 211124.png|center|177x177px]]<br/ >Ұран: ''România onestă''<br/ >''(Честная Румыния!)''<br/ >[https://nicusordan.ro Nicusordan.ro] | rowspan="4" |Бухарест мэрі<br/ >(2020–{{н.в.}}) [[Румыния Депутаттар палатасы|Депутаттар палатасы]]ның мүшесі<br/ >(2016–2020)<br/ >Бухарест бас кеңесшісі<br/ >(2016) | rowspan="4" |[[Бухарест университеті]], [[Жоғары қалыпты мектеп (Париж)|Жоғары қалыпты мектеп]], [[Париж университеті]]<br/ >Математика профессоры | rowspan="4" style="background:#aaaaaa" | | rowspan="4" style="text-align:left;" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] | style="background:#1bbeff" | | colspan="3" style="text-align:left;" |Еуропадағы әділеттілік пен құрмет партиясы барлығына арналған | rowspan="4" |{{small|Ұсыну жариялады:<br>{{date|16|12|2024|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2024-12-16|title=VIDEO Nicușor Dan: Intenționez să candidez la alegerile prezidențiale din 2025 / Sunt zone întregi din statul român capturate de grupuri de interese|url=https://hotnews.ro/nicusor-dan-conferinta-de-presa-la-ora-18-00-prima-iesire-publica-dupa-aparitia-informatiei-ca-va-candida-la-presedintie-1862590|accessdate=2024-12-16|work=HotNews.ro|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250203134325/https://hotnews.ro/nicusor-dan-conferinta-de-presa-la-ora-18-00-prima-iesire-publica-dupa-aparitia-informatiei-ca-va-candida-la-presedintie-1862590|archivedate=3 February 2025|url-status=live}}</ref> {{small|Еуропадағы әділеттілік пен құрмет партиясы барлығына арналған қолдау көрсетті:<br>{{date|18|12|2024|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2024-12-18|title=Primul partid care anunță public susținerea pentru Nicușor Dan: "Dorim ca acesta să fie primul pas către o alianță de susținere"|work=HotNews.ro|url=https://hotnews.ro/primul-partid-care-anunta-public-sustinerea-pentru-nicusor-dan-dorim-ca-acesta-sa-fie-primul-pas-catre-o-alianta-de-sustinere-1864117|accessdate=2024-12-18|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115093324/https://hotnews.ro/primul-partid-care-anunta-public-sustinerea-pentru-nicusor-dan-dorim-ca-acesta-sa-fie-primul-pas-catre-o-alianta-de-sustinere-1864117|archivedate=15 January 2025|url-status=live}}</ref> {{small|Поддержан [[Партия Народного движения|Партией народного движения]] и Силами правых:<br>{{date|02|02|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|url=https://www.euronews.ro/articole/nicusor-dan-sustinut-de-pmp-si-forta-dreptei-la-prezidentiale-o-sa-merg-pana-la-c|title=Nicușor Dan, susținut de PMP și Forța Dreptei la alegerile prezidențiale 2025. "O să merg până la capăt cu candidatura"|language=ro|work=|date=2025-02-02|publisher=[[Euronews]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214130924/https://www.euronews.ro/articole/nicusor-dan-sustinut-de-pmp-si-forta-dreptei-la-prezidentiale-o-sa-merg-pana-la-c|archivedate=14 February 2025|accessdate=2025-02-06|url-status=live}}</ref> {{small|Поддержан партией Обновление европейского проекта Румынии қолдау көрсетті:<br>{{date|01|03|2025|4}}}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-01|title=România Onestă are nevoie de lideri integri!|url=https://www.instagram.com/partidulreper/p/DGpo-28MX0H/?img_index=1|accessdate=2025-03-07|language=ro}}</ref> ТCО-да тіркелген: {{date|07|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|date=2025-03-07|title=VIDEO&FOTO Nicușor Dan și-a depus candidatura la prezidențiale: "Este rolul preşedintelui să adune toate energiile pentru a face o țară puternică"|work=Digi24.ro|url=https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/nicusor-dan-si-a-depus-candidatura-la-prezidentiale-este-rolul-presedintelui-sa-adune-toate-energiile-pentru-a-face-o-tara-puternica-3148577|accessdate=2025-03-07|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307170913/https://www.digi24.ro/alegeri-prezidentiale-2025/nicusor-dan-si-a-depus-candidatura-la-prezidentiale-este-rolul-presedintelui-sa-adune-toate-energiile-pentru-a-face-o-tara-puternica-3148577|archivedate=7 March 2025|url-status=live}}</ref> ТCО мақұлдаған: {{date|09|03|2025|4}}<ref>{{Cite web|title=DECIZIE privind înregistrarea candidaturii independente a domnului DAN NICUȘOR-DANIEL şi a semnului electoral la alegerile pentru Preşedintele României din anul 2025|url=https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_17D.pdf|website=prezidentiale2025.bec.ro}}</ref> Конституциялық сот ТCО валидациясын растады: {{date|11|03|2025|4}} |- | bgcolor="#a7cf35" | | colspan="3" style="text-align:left;" |[[Халықтық қозғалыс партиясы]] |- | bgcolor="#08510a" | | colspan="3" style="text-align:left;" |Оңшылар күші |- | bgcolor="#c40075" | | colspan="3" style="text-align:left;" |Румыния Еуропалық жобасын жаңарту |- |} === Тіркелмеген === * Петру Мындру — {{д/ж}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_13D.pdf Decision 13D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Мария Марку — {{д/ж}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_15D.pdf Decision 15D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Ион Попа — {{д/ж}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_16D.pdf Decision 16D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Кэлин Джорджеску]] — [[Румыниядағы президент сайлауы (2024)|2024 жылғы президенттікке]] кандидат, бірінші турда жеңіске жетіп, екінші турға шықты[44].<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_18D.pdf Decision 18D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Мэтью Ванеа — {{д/ж}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_27D.pdf Decision 27D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Пол Испас — {{д/ж}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_28D.pdf Decision 28D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Константин Виериу — {{д/ж}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_29D.pdf Decision 29D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * [[Диана Шошоакэ]] — Румыния сенаторы және [[Еуропалық парламентің депутаты]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.senat.ro/FisaSenator.aspx?ParlamentarID=c075edaf-bf9f-4d70-8927-9d304a3177d0|title=Профиль|lang=ro|publisher=[[Сенат Румынии]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220234943/https://www.senat.ro/FisaSenator.aspx?ParlamentarID=c075edaf-bf9f-4d70-8927-9d304a3177d0|archivedate=2021-02-20|accessdate=2023-05-13|url-status=live}}</ref><ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_34D.pdf Decision 34D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Тицэ Джику-Ромео — {{Ж/е}}<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_38D.pdf Decision 38D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Ремус Прикопие — Румынияның бұрынғы Білім министрі (2012–2014)<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_39D.pdf Decision 39D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Оана Крету — румын заңгері және кәсіпкер<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_43D.pdf Decision 43D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Константин-Тициан Филипп — тәуелсіз кандидат<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_44D.pdf Decision 44D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Гелу Драган — тәуелсіз кандидат<ref>[https://prezidentiale2025.bec.ro/wp-content/uploads/2025/03/decizie_45D.pdf Decision 45D]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Олар қызығушылық білдірді, бірақ уақытында сәйкес келмеді === * Кристиан Сима — Бухарест қор биржасы әкімшілігі кеңесінің мүшесі (2007). * Ана Бирчал — Румыния премьер-министрінің бұрынғы орынбасары<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://ziare.com/alegeri-prezidentiale-2025/calin-georgescu-crin-antonescu-1914129|title=Cei 8 candidați favoriți să candideze la prezidențiale, în 2025. Călin Georgescu și Crin Antonescu, în capul listei: „E un cal mort / O bunicuță care a abuzat de dulciuri"|lang=ro|website=Ziare.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125100305/https://ziare.com/alegeri-prezidentiale-2025/calin-georgescu-crin-antonescu-1914129|archivedate=2025-01-25|accessdate=2025-02-13}}</ref>. * Антон Писароглу — саяси кеңесші. === Қатысудан бас тартқандар === * [[Илие Боложан]] — Румыния президентінің міндетін атқарушы<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/news/2025/02/11/25061036.shtml|title=В Румынии назначили врио президента|lang=ru|website=[[Газета.Ru]]|date=2025-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211222053/https://www.gazeta.ru/politics/news/2025/02/11/25061036.shtml|archivedate=2025-02-11|accessdate=2025-02-11}}</ref>, бывший мэр [[Орадя|Оради]]. * [[Марчел Чолаку]] — лидер «[[Социал-демократиялық партия (Румыния)|Румыния Социал-демократиялық партиясы»]] (СДП), Румынияның бұрынғы премьер-министрі<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/romania-government-ciolacu-eu-23f5ddc68c50ec3f5634edfabb1e5dbf|title=Romanian lawmakers narrowly approve new pro-European coalition during period of political turmoil|lang=en|website=[[AP News]]|date=2024-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20250227020014/https://apnews.com/article/romania-government-ciolacu-eu-23f5ddc68c50ec3f5634edfabb1e5dbf|archivedate=2025-02-27|accessdate=2025-02-13}}</ref>. * Каталин Аврамеску — [[Бухарест университеті|Бухарест университетінің]] профессоры<ref>{{Cite web|url=https://adevarul.ro/alegeri-prezidentiale-2024/profesorul-catalin-avramescu-si-a-retras-2416506.html|title=Profesorul Cătălin Avramescu și-a retras candidatura de la alegerile prezidențiale. „E o chestiune de familie. Am mintea în altă parte acum”|lang=ro|website=adevarul.ro|date=2025-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250122083544/https://adevarul.ro/alegeri-prezidentiale-2024/profesorul-catalin-avramescu-si-a-retras-2416506.html|archivedate=2025-01-22|accessdate=2025-02-13}}</ref>. * Дэн Пурич — румындық театр және кино актері, продюсер және режиссер. * Ана-Мария Гаврилэ — Депутаттар палатасының мүшесі, «Жастар партиясының» жетекшісі<ref>[https://romania.europalibera.org/a/anamaria-gavrila-candidatura-alegerile-prezidentiale-george-simion/33352779.html Anamaria Gavrilă și-a retras candidatura la alegerile prezidențiale la câteva ore după ce îi fusese validată de CCR]</ref>. == Сауалнамалары == === Бірінші айналым === [[Сурет:Opinion polling for the 2025 Romanian presidential election.svg|center|thumb|1000x1000px|Румыния президенттігіне үміткерлердің қалауы туралы сауалнаманың орташа қисығы: {{flatlist| {{Color box|#fcc92c|border=darkgray}} [[Джордже Симион]], {{Color box|#bbe109|border=darkgray}} [[Никушор Дан]], {{Color box|#64c3cb|border=darkgray}} [[Крин Антонеску]], {{Color box|#e22147|border=darkgray}} [[Виктор Понта]], {{Color box|#002a59|border=darkgray}} [[Елена Ласкони]], {{Color box|#3277ba|border=darkgray}} Лавиния Шандру, {{Color box|#ac467e|border=darkgray}} Даниэль Фунериу,<br> {{Color box|#1665fe|border=darkgray}} Кристиан Тержеш, {{Color box|#493b96|border=darkgray}} ''[[Кэлин Джорджеску]] (шығарылды)'', {{Color box|#4064b2|border=darkgray}} ''[[Диана Шошоакэ]] (шығарылды)'' }}]] === Екінші айналым === {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;line-height:14px;" ! rowspan="2" |Сауалнама жүргізді ! rowspan="2" |Күні ! rowspan="2" style="width:35px;" |Көшірме<br>(адам.) ! class="unsortable" style="width:20px;" |[[Никушор Дан]]<br /><small>[[Тәуелсіз кандидат|Тәу.]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" |[[Джордже Симион]]<br /><small>AUR</small> ! rowspan="2" |Другие |- ! style="background:#A9A9A9; " | ! style="background:#FCB21F; " | |- |[https://hotnews.ro/exclusiv-ultimul-mare-sondaj-inainte-de-turul-doi-al-alegerilor-prezidentiale-de-duminica-18-mai-avans-foarte-mic-pentru-unul-dintre-candidati-in-marja-de-eroare-suspansul-continua-1976328 AtlasIntel] |13-15 мамыр 2025 |5628 |style="background:#C0C0C0" |'''48,7%''' |47,8% |3,5% |- |[https://hotnews.ro/primul-sondaj-in-care-nicusor-dan-conduce-in-fata-lui-george-simion-care-este-avansul-potrivit-irsop-1975212 IRSOP] |10-13 мамыр 2025 |951 |style="background:#C0C0C0" |'''52%''' |48% |— |- |[https://www.romaniatv.net/mirel-palada-director-sociopol-in-momentul-de-fata-avem-george-simion-53-nicusor-dan-47_8923399.html Sociopol] |10-12 мамыр 2025 |1024 |47% |style="background:#ffe5a5" |'''53%''' |— |- |[https://hotnews.ro/exclusiv-primul-mare-sondaj-pentru-turul-doi-al-alegerilor-prezidentiale-din-18-mai-2025-lupta-extrem-de-stransa-intre-george-simion-si-nicusor-dan-ce-se-intampla-cu-electoratul-lui-crin-antonescu-1972338 AtlasIntel] |9-12 мамыр 2025 |3995 |style="background:#C0C0C0" |'''48,2%''' |style="background:#ffe5a5" |'''48,2%''' |3,6% |- |[https://tvrinfo.ro/noul-sondaj-curs-george-simion-52-nicusor-dan-48-inaintea-turului-doi-al-alegerilor-prezidentiale/ CURS] |8-11 мамыр 2025 |3042 |48% |style="background:#ffe5a5" |'''52%''' |— |- |[https://www.g4media.ro/live-nicusor-dan-conferinta-de-presa-de-la-ora-1800.html Verifield] |6 мамыр 2025 |944 |45,2% |style="background:#ffe5a5" |'''54,8%''' |— |} ===Кандидаттар тіркелгенге дейін === {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:85%;line-height:14px;" ! rowspan="2" | Сауалнама<br>жүргізді ! rowspan="2" | Күні ! rowspan="2" style="width:35px;" | Көшірме<br>(адам.) ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Кэлин Джорджеску]]<br /><small>[[Тәуелсіз кандидат|Тәу.]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Елена Ласкони]]<br><small>[[Румынияны құтқару одағы|РҚО]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Джордже Симион]]<br /><small>АСР</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | Джиджи Бекали<br /><small>АСР</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Илие Боложан]]<br /><small>[[Ұлттық либералдық партия (Румыния)|ҰЛП]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Крин Антонеску]]<br><small>[[Тәуелсіз кандидат|Тәу.]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Никушор Дан]]<br><small>[[Тәуелсіз кандидат|Тәу.]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Диана Шошоакэ]]<br /><small>С.О.С.</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | Даниэль Фунериу<br /><small>[[Тәуелсіз кандидат|Тәу.]]</small> ! class="unsortable" style="width:20px;" | [[Понта, Виктор|Виктор Понта]]<br /><small>[[Тәуелсіз кандидат|Тәу.]]</small> ! rowspan="2" class="unsortable" style="width:20px;" | Басқалары |- ! style="background:#A9A9A9; " | ! style="background:#002A59; " | ! style="background:#FCB21F; " | ! style="background:#FCB21F; " | ! style="background:#FFDD00; " | ! style="background:#A9A9A9; " | ! style="background:#A9A9A9; " | ! style="background:#4DA9DA; " | ! style="background:#A9A9A9; " | ! style="background:#A9A9A9; " | |- | colspan="14" |'''Сайлау органы [[Кэлин Джорджеску]] кандидатурасын қабылдамады''' |- |[https://www.romania-insider.com/mkor-presidential-elections-georgescu-bolojan-march-2025 MKOR] |25–28 ақпан 2025 |1100 |style="background:#c0c0c0;" | '''44,1%''' |9,4% |0,6% |1,8% |style="background:#fff5b6;" | '''14,7%''' |8,9% |14,2% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |4,2% |2,1% |- |[https://www.stiripesurse.ro/sondaj-verifield-calin-georgescu-peste-40prc-ar-urma-un-tur-2-impotriva-lui-crin-antonescu_3603487.html Verifield] |14–28 ақпан 2025 |1000 |style="background:#c0c0c0;" | '''41,1%''' |7,0% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} | bgcolor="#c0c0c0" |'''18,5%''' |12,4% |3,0% |1,0% |{{д/ж}} |17% |- |[https://www.g4media.ro/sondaj-atlasintel-publicat-de-nicusor-dan-calin-georgescu-384-nicusor-dan-254-crin-antonescu-158-in-primul-tur-cum-s-ar-imparti-voturile-intr-un-tur-doi-cu-georgescu-si-dan.html AtlasIntel] |21–24 ақпан 2025 |2947 | style="background:#c0c0c0;" | '''38,4%''' |5,8% |0,9% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |15,8% | style="background:#c0c0c0;" | '''25,4%''' |{{д/ж}} |{{д/ж}} |7,5% |6,2% |- |[https://www.aktual24.ro/cel-mai-recent-sondaj-de-opinie-efectuat-in-perioada-14-16-februarie-releva-ca-finala-prezidentialelor-s-ar-putea-disputa-intre-calin-georgescu-si-nicusor-dan/ FlashData] |14–16 ақпан 2025 |7500 | style="background:#c0c0c0;" |'''37%''' |9% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} |17% | style="background:#c0c0c0;" |'''21%''' |3% |1% |5% |1% |- | rowspan="2" |[https://www.romaniatv.net/sondaj-sociopol-cine-ar-castiga-alegerile-daca-s-ar-vota-azi-ascensiune-remarcabila-a-lui-victor-ponta_8781481.html Sociopol] | rowspan="2" |10–14 ақпан 2025 | rowspan="2" |1001 | style="background:#c0c0c0;" |'''45%''' |10% |6% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |10% |10% |2% |{{д/ж}} |style="background:#c0c0c0;" |'''16%''' |1% |- |{{д/ж}} |9% |style="background:#ffe5a5;" |'''24%''' |{{д/ж}} |{{д/ж}} |14% |16% |9% |{{д/ж}} |style="background:#c0c0c0;" |'''22%''' |1% |- | rowspan="2" |[https://www.dailybusiness.ro/stiri-interne/sondaj-sociopol-victor-ponta-ar-intra-in-turul-doi-idiferent-daca-lui-calin-georgescu-i-se-va-permite-sau-nu-sa-candideze-470070/ Sociopol] | rowspan="2" |27–30 қаңтар 2025 | rowspan="2" |1003 |style="background:#c0c0c0;" |'''47%''' |8% |4% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |10% |10% |4% |{{д/ж}} |style="background:#c0c0c0;" |'''16%''' |1% |- |{{д/ж}} |9% | style="background:#ffe5a5;" |'''24%''' |{{д/ж}} |{{д/ж}} |14% |16% |14% |{{д/ж}} | style="background:#c0c0c0;" |'''22%''' |1% |- | rowspan="2" |[https://curs.ro/sondaj-de-opinie-la-nivel-national-ianuarie-2025/ CURS] | rowspan="2" |21–25 қаңтар 2025 | rowspan="2" |1100 | style="background:#c0c0c0;" |'''37%''' |7% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} |18% | style="background:#c0c0c0;" |'''21%''' |4% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |13% |- |{{д/ж}} |13% | style="background:#ffe5a5;" |'''25%''' |{{д/ж}} |{{д/ж}} |23% | style="background:#c0c0c0;" |'''24%''' |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} |15% |- |[https://www.libertatea.ro/stiri/calin-georgescu-si-crin-antonescu-in-turul-2-la-alegerile-prezidentiale-2025-arata-primul-sondaj-din-acest-an-ce-procente-au-nicusor-dan-si-george-simion-5165331 Avangarde] |10–16 қаңтар 2025 |1354 | style="background:#c0c0c0;" |'''38%''' |6% |6% |{{д/ж}} |{{д/ж}} | bgcolor="#c0c0c0" |'''25%''' |17% |5% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |3% |- | rowspan="2" |[https://www.romaniatv.net/exclusiv-sondaj-sociopol-calin-georgescu-intra-in-turul-2-cu-victor-ponta-la-alegerile-prezidentiale_8728756.html Sociopol] | rowspan="2" |10–15 қаңтар 2025 | rowspan="2" |1001 | style="background:#c0c0c0;" |'''50%''' |10% |6% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |8% |10% |5% |{{д/ж}} | style="background:#c0c0c0;" |'''15%''' |1% |- |{{д/ж}} |13% | style="background:#ffe5a5;" |'''35%''' |{{д/ж}} |{{д/ж}} |10% |13% |{{д/ж}} |{{д/ж}} | style="background:#c0c0c0;" |'''26%''' |3% |- |[https://docs.google.com/spreadsheets/d/e/2PACX-1vS8rvSzyGmKTbnYUiiKdRoP-kp2y_XwNbqodE2155H4tpuzIAE5-JU4yyCrGYujpOx8MOIkHzXV9QiU/pubhtml?gid=934682221&single=true Noi, Cetățenii] |23 желтоқсан 2024–13 қаңтар 2025 |1067 | style="background:#c0c0c0;" |'''35%''' |8% |2% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |16% | style="background:#c0c0c0;" |'''25%''' |8% |{{д/ж}} |8% |6% |- | [https://propolitica.ro/2025/01/04/primul-sondaj-pe-2025-georgescu-conduce-detasat-la-39-antonescu-e-la-17-si-nicusor-dan-sta-pe-14-procente-se-va-reedita-la-prezidentiale-teatrul-prost-jucat-de-la-alegerile-locale/ Cozmin Gușă] |28–29 желтоқсан 2024 |{{д/ж}} | style="background:#c0c0c0;" | '''39%''' |9% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} | bgcolor="#c0c0c0" |'''17%''' |14% |9% |5% |{{д/ж}} |7% |- |[https://www.g4media.ro/nicusor-dan-noi-informatii-despre-sondajul-pe-care-l-a-comandat-calin-georgesc-peste-40-din-intentiile-de-vot-urmat-de-crin-antonescu-cu-24-si-nicusor-dan-cu-18-nu-au-fost-masurati-marcel-ciolacu.html Nicușor Dan] |Желтоқсан 2024{{efn|Мереке күндері}} |{{д/ж}} | style="background:#c0c0c0;" | '''40%''' |8% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} | bgcolor="#c0c0c0" |'''24%''' |18% |{{д/ж}} |{{д/ж}} |{{д/ж}} |10% |} == Нәтижелері == {| class="wikitable" style="text-align:right" ! colspan="2" rowspan="2" |Үміткер ! rowspan="2" |Ұсыну субъектісі ! colspan="2" |Бірінші айналым ! colspan="2" |Екінші айналым |- !Дауыстар !% !Дауыстар !% |- | style="background:#FCB21F;" | | align="left" |[[Джордже Симион]] | align="left" |Румындар одағы үшін альянс |'''3 862 761''' |'''40,96''' |'''6 168 642''' |'''53,60''' |- | style="background:#dcdcdc;" | | align="left" |[[Никушор Дан]] | align="left" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |'''1 979 767''' |'''20,99''' |5 339 053 |46,40 |- | style="background:#dcdcdc;" | | align="left" |[[Крин Антонеску]] | align="left" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |1 892 930 |20,07 | colspan="2" rowspan="9" | |- | style="background:#dcdcdc;" | | align="left" |[[Виктор Понта]] | align="left" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |1 230 164 |13,04 |- | style="background:#002a59;" | | align="left" |[[Елена Ласкони]] | align="left" |[[Румынияны құтқару одағы]] |252 721 |2,68 |- | style="background:#0066b6;" | | align="left" |Лавиния Шандру | align="left" |Социал-либералдық гуманистік партия |60 682 |0,64 |- | style="background:#dcdcdc;" | | align="left" |Даниэль Фунериу | align="left" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |49 604 |0,53 |- | style="background:#1665fe;" | | align="left" |Кристиан Тержеш | align="left" |Румынияның ұлттық консервативтік партиясы |36 445 |0,39 |- | style="background:#005593;" | | align="left" |Себастьян Попеску | align="left" |Жаңа Румыния |25 994 |0,28 |- | style="background:#dcdcdc;" | | align="left" |Джон-Ион Бану Муссел | align="left" |[[Тәуелсіз кандидат|Тәуелсіз]] |22 020 |0,23 |- | style="background:#4975ba;" | | align="left" |Сильвиу Предойу | align="left" |Ұлттық іс-қимыл лигасының партиясы |17 186 |0,18 |- | colspan="3" align="left" |'''Барлығы''' |'''9 430 274''' |'''100''' |'''11 507 695''' |'''100''' |- | colspan="3" align="left" |Жарамды бюллетеньдер |9 430 274 |98,52 | | |- | colspan="3" align="left" |Жарамсыз/бос бюллетеньдер |141 466 |1,48 | | |- | colspan="3" align="left" |Барлығы бюллетеньдер |'''9 571 740''' |'''100''' | | |- | colspan="3" align="left" |Тіркелген сайлаушылар/келу |17 988 031 |53,21 | | |- |colspan=7 align=left|Дереккөз: [https://prezenta.roaep.ro/prezidentiale04052025/pv/romania/results/ Румыния Тұрақты сайлау органы] |} == Реакция == === Бірінші айналым === Нәтижелер жарияланғаннан кейін [[Марчел Чолаку]] [[Румыния премьер-министрі|премьер-министр]] қызметінен кететінін жариялады,<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/cn05lyrxl8qo|title=Премьер Румынии уходит в отставку на фоне успеха националистов на выборах президента|lang=ru|website=|date=2025-05-05|publisher=[[Русская служба Би-би-си]]|accessdate=2025-05-08}}</ref> сондай-ақ ол басқаратын «Социал-демократиялық партияның» (СДП) басқарушы коалициядан шығуы туралы. Сондай-ақ, Чолаку президенттік сайлаудың екінші кезеңінде кандидаттардың ешқайсысын қолдамайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2025/05/05/premier-rumynii-marchel-cholaku-ob-yavil-chto-uhodit-v-otstavku|title=Премьер Румынии Марчел Чолаку объявил, что уходит в отставку|lang=ru|website=[[Meduza]]|date=2025-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250505173335/https://meduza.io/news/2025/05/05/premier-rumynii-marchel-cholaku-ob-yavil-chto-uhodit-v-otstavku|archivedate=2025-05-05|accessdate=2025-05-08}}</ref> Симионның бірінші айналымдағы жеңісі де экономикалық әсер етті: [[Бухарест қор биржас]]<nowiki/>ы айтарлықтай шығынға ұшырады,<ref>{{Cite web|url=https://stirileprotv.ro/stiri/financiar/bursa-de-valori-bucuresti-reactioneaza-negativ-dupa-primul-tur-de-alegeri-toti-indicii-sunt-in-scadere.html|title=Bursa e în scădere după ce George Simion a câștigat primul tur al alegerilor prezidențiale. Toți indicii sunt pe roșu|lang=ro|website=Știrile ProTV|date=2025-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250505115611/https://stirileprotv.ro/stiri/financiar/bursa-de-valori-bucuresti-reactioneaza-negativ-dupa-primul-tur-de-alegeri-toti-indicii-sunt-in-scadere.html|archivedate=2025-05-05|accessdate=2025-05-08}}</ref> ал [[Румыния Ұлттық банкі]] [[Румын лей|ұлттық валюта]]ны тұрақтандыру және оның құнсыздануын болдырмау үшін 2 миллиард еуродан астам инвестиция салды.<ref>{{Cite web|url=https://www.g4media.ro/banca-nationala-a-cheltuit-2-miliarde-de-euro-intr-o-singura-zi-ca-sa-mentina-cursul-stabil-al-leului-dupa-victoria-lui-george-simion-in-turul-1-surse.html|title=BNR a cheltuit 2 miliarde de euro într-o singură zi ca să mențină cursul stabil al leului după victoria lui George Simion în turul 1. BNR: ”În ultima perioadă a apărut o schimbare importantă pe piața valutară”|lang=ro|website=G4Media.ro|date=2025-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250506090001/https://www.g4media.ro/banca-nationala-a-cheltuit-2-miliarde-de-euro-intr-o-singura-zi-ca-sa-mentina-cursul-stabil-al-leului-dupa-victoria-lui-george-simion-in-turul-1-surse.html|archivedate=2025-05-06|accessdate=2025-05-06|url-status=live}}</ref> «[[Румындар одағы үшін альянс|Румындар одағы үшін альянс»]] партиясының жетекшісі [[Джордже Симион]] екінші турда жеңіске жеткеннен кейін Кэлин Джорджескeны [[Румыниядағы президент сайлауы (2024)|2024 жылғы сайлау]]да бұрын жеңіске жеткен премьер-министр етіп тағайындаймын деп уәде берді.<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/europe/20250504-live-romanians-cast-ballots-for-critical-presidential-election-rerun|title=Hard-right candidate George Simion to face pro-EU reformist in Romania's presidential runoff|lang=en|website=[[France 24]]|date=2025-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250505013415/https://www.france24.com/en/europe/20250504-live-romanians-cast-ballots-for-critical-presidential-election-rerun|archivedate=2025-05-05|accessdate=2025-05-08}}</ref> Экс-президент [[Траян Бесеску]] [[Румын диаспорасы]]н Симионның бірінші турдағы жеңісі үшін сынға алды. Ол диаспораның сайлауға деген көзқарасын «адал емес» деп атап, «''өз дауыстарымен румындықтар Румынияны „ол [[Украина]]мен бірге Ресей мен [[Еуропа одағы]] арасындағы [[Буферлік мемлекет|буферлік кеңістік]]ке айналуға“'' ''итермелеу қаупі бар''» деп мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://stirileprotv.ro/alegeri/prezidentiale/2024/basescu-critica-dur-diaspora-zei-traiesc-in-occident-si-spun-voi-care-traiti-acasa-ia-treceti-catre-tatucu-putin.html|title=Băsescu critică dur diaspora: „Ei trăiesc în Occident şi spun: voi care trăiţi acasă, ia treceţi către tătucu' Putin”|lang=ro|website=stirileprotv.ro|date=2025-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250505230847/https://stirileprotv.ro/alegeri/prezidentiale/2024/basescu-critica-dur-diaspora-zei-traiesc-in-occident-si-spun-voi-care-traiti-acasa-ia-treceti-catre-tatucu-putin.html|archivedate=2025-05-05|accessdate=2025-05-05}}</ref> 6 мамырда бірінші турдан кейін кандидат Себастьян Попеску «демократиялық қағидаларды бұзу және сайлаушылардың ықпалына» түрткі бола отырып, сайлау нәтижелерінің күшін жою туралы өтініш берді.<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/cine-este-candidatul-care-a-cerut-la-ccr-invalidarea-alegerilor-invoca-incalcari-grave-ale-principiilor-democratice-document-1966903|title=Cine este candidatul care a cerut la CCR invalidarea alegerilor. Invocă manipulare prin TikTok și influențarea alegătorilor prin mesaje despre „vot util”|lang=ro|website=hotnews.ro|date=2025-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250506170802/https://hotnews.ro/cine-este-candidatul-care-a-cerut-la-ccr-invalidarea-alegerilor-invoca-incalcari-grave-ale-principiilor-democratice-document-1966903|archivedate=2025-05-06|accessdate=2025-05-06}}</ref> Ол бұған дейін 2024 жылғы сайлаудан кейін осындай өтініш жасаған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/sebastian-popescu-acuza-o-mega-magarie-dupa-ce-ccr-i-a-respins-cererea-de-anulare-a-primului-tur-care-il-viza-pe-calin-georgescu-cererea-a-fost-depusa-in-termen-1848109|title=Sebastian Popescu contestă decizia CCR de a-i respinge cererea de anulare a primului tur al alegerilor: „Cererea a fost depusă în termen” / „Știm să numărăm până la 3?”|lang=ro|website=HotNews.ro|date=2024-11-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250323230100/https://hotnews.ro/sebastian-popescu-acuza-o-mega-magarie-dupa-ce-ccr-i-a-respins-cererea-de-anulare-a-primului-tur-care-il-viza-pe-calin-georgescu-cererea-a-fost-depusa-in-termen-1848109|archivedate=2025-03-23|accessdate=2025-05-08}}</ref> Бірінші айналымдағы Симионның жеңісімен Польшаның бұрынғы [[Польша премьер-министрі|премьер-министрі]] және «Еуропалық консерваторлар мен реформаторлар партиясының» жетекшісі [[Матеуш Моравецкий]], Италия премьер-министрінің орынбасары [[Маттео Сальвини]] және Франциядан [[Еуропалық парламент депутаты]] [[Марион Марешал]] құттықтады.<ref>{{Cite web|url=https://www.politico.eu/article/romania-election-george-simion-far-right-jubilation-eu/|title=Simion’s Romanian election win sparks right-wing jubilation around Europe|lang=en|website=|date=2025-05-05|publisher=[[Politico]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250505121349/https://www.politico.eu/article/romania-election-george-simion-far-right-jubilation-eu/|archivedate=2025-05-05|accessdate=2025-05-08}}</ref> === Екінші айналым === Симион [[Facebook]]-те өзінің жеңісін мерзімінен бұрын жариялап, келесі мазмұнды жариялады: «''Мен жеңдім!!! Мен Румынияның жаңа президентімін және билікті румындарға қайтарамын!''». Кейін ол сайлауда жеңілгенін мойындады.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/romanians-vote-presidential-run-off-that-could-widen-eu-rifts-2025-05-17/ Centrist Dan wins Romanian presidency over hard-right pro-Trump rival]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} fqholpo3fbm1enodb3s5axwebad8q42 0 763017 3609378 3574649 2026-05-26T13:04:17Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609378 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Рас Әл-Хайма |шынайы атауы = {{lang-ar|رَأْس ٱلْخَيْمَة}} |сурет = Aerial view of RAK City from Al Qawasim Corniche flagpole.jpg |жағдайы = |ел = БАӘ |елтаңба =Coat of arms of Ras al-Khaimah.svg |ту = Flag of Ras al-Khaimah.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 46|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg =55 |lon_min =57|lon_sec = |CoordAddon = type:city(552000)_region:AE |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Әмір |басшысы = Сауд бин Сакр әл-Қасими |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 373 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 714 ± 1 |климаты = |ресми тілі = араб тілі |тұрғыны = 351 943 <ref>[https://www.worldometers.info/world-population/united-arab-emirates-population/ БАӘ қалаларының халық саны]</ref> |санақ жылы = 2020 |тығыздығы = 510 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = ислам |этнохороним = |уақыт белдеуі = +4 |DST = |телефон коды = +9717 |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Ras-Al-Khaimah |сайты = [https://www.rak.ae/wps/portal RAK.ae] |сайт тілі = }} '''Рас Әл-Хайма''' ({{lang-ar|رأس الخيمة}}) — [[Біріккен Араб Әмірліктері]]ндегі қала, Рас Әл-Хайма әмірлігінің әкімшілік орталығы. Рас әл-Хайма [[Біріккен Араб Әмірлігі]]-нің қалған ірі қалаларынан қысқа қашықтықта орналасқан және қалған қалаларға көлікпен жетуге болады. Ол [[Дубай]]дан шамамен 112 км , ел астанасы [[Абу-Даби]]ден 248 км және Шарджадан 86 км қашықтықта орналасқан. ==Тарихы== Жергілікті билік Рас әл-Хайманы соңғы жеті мың жыл бойы үздіксіз қоныстанған жер бетіндегі санаулы орындардың бірі деп санайды. Дегенмен, ең көне қоныстар қазіргі қаланың солтүстігінде орналасқан, мұнда, атап айтқанда, Исламға дейінгі Саба патшайымының сарайы деген лақап аты бар сарай қазылған . [[13 ғасыр|13]]-[[14 ғасыр]]ларда ол Джульфар сауда порты ретінде белгілі болды, әсіресе інжу саудасына мамандандырылған . Бұл аймақта сирек кездесетін қытай керамикасының табылуы ([[2019 жыл|2019 ж.]]) ортағасырлық Джульфар мен Қытай арасындағы сауда байланыстарының бар екенін көрсетеді.<ref>https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220318175145/https://u.ae/en/about-the-uae/the-seven-emirates/ras-al-khaimah |date=2022-03-18 }}</ref> [[18 ғасыр]]дың аяғында ол [[1809 жыл|1809]] және [[1819 жыл|1819 жылдары]] британдық флотпен қарулы қақтығысқа кірген Әл-Қасими отбасының бақылауына өтті. [[ағылшындар|Британдықтар]] Әл-Қасими қарақшыларының әрекетін тоқтата алды және жергілікті әмірді [[1815 жыл]]ы жалпы бейбітшілік келісіміне қол қоюға мәжбүр етті. ==Халық саны== Қаланың халық саны дереккөздер бойынша 351 943 адамға жеткен. Бұл [[Біріккен Араб Әмірліктері]]нің қала саны бойынша алтыншы орынды алып тұр. ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} [[Санат:БАӘ қалалары]] ha5stz9bc8vhwpjes721dvjw6moo53b 10 764845 3609465 3609070 2026-05-26T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3609465 json application/json { "articles": 243795, "pages": 667377, "edits": 3605750, "users": 178142, "activeusers": 452, "admins": 15, "files": 8725 } 6jhqn5tp8pibbell771q6sd3k45zfgw 0 769714 3609617 3576922 2026-05-27T10:38:29Z Casserium 68287 /* Отбасы */ 3609617 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Әсел Жұбанышқызы Жанасова | Шынайы есімі = | Суреті = Assel Zhanasova (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Жанасова, 2020 жыл | Титулы = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары]] | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = 10 желтоқсан 2025 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі | Ту_2 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 8 маусым | Басқаруын аяқтады_2 = 10 желтоқсан 2025 | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_3 = [[Қазпошта]] акционерлік қоғамының басқарма төрағасы | Ту_3 = QazPost logo.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = 3 қазан 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 8 маусым 2025 | Ізашары_3 = Серік Саудабаев | Ізбасары_3 = Бекежан Жакеев | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Туған күні = 08.07.1987 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Туған кездегі есімі = Әсел Жұбанышқызы Жиенбаева | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Кәрім Жанасов (1981 ж.т.)<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=33670613 Жанасова Асель Жубанышевна (персональная справка)]</ref> | Балалары = 2 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Кембридж университеті]], [[Мәскеу мемлекеттік университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Әсел Жұбанышқызы Жанасова''' (қыз кезінде — '''Жиенбаева''';<ref>{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=36892755 |title= Жиенбаева Асель Жубанышевна (персональная справка)|language=ru |work=zakon.kz |accessdate=2026-04-05}}</ref> [[8 шілде]] [[1987 жыл|1987]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер, топ-менеджер, 2025 жылдан бастап [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары]]. [[Қазпошта]] акционерлік қоғамының бұрынғы басшысы (2022—2025). == Өмірбаяны == 1987 жылы [[Алматы]] қаласында дүниеге келген. 2005 жылы [[Республикалық физика-математика мектебі]]н «Алтын белгімен» аяқтаған.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201604080024 Кадровые перестановки. Новые назначения в холдинге "Зерде" и финансовых организациях]</ref> 2010 жылы «Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша [[Кембридж университеті]]нде білім алған (компьютерлік ғылымдар саласы). 2014 жылы Кембридж университетінде магистратураны тәмамдаған. Сол жылы [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нде «Executive Management» бағдарламасы бойынша оқыған. 2010—2014 жылдары [[Лондон]] қаласындағы Eurasian Natural Resources Corporation PLC компаниясының ақпараттық технологиялар жөніндегі маманы, Ақпараттық технологиялар басқармасының менеджері, Киберқауіпсіздік департаментінің директоры лауазымдарында қызмет атқарды. 2014—2016 жылдары [[Қазақстан Ұлттық банкі]]нде жұмыс істеді: «Ұлттық банктің Банктік сервис бюросы» директорының кеңесшісі, Ұлттық банктің Цифрлық технологиялар департаменті директорының орынбасары болды. 2016—2017 жылдары [[Зерде (холдинг)|«Зерде»]] ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамына басшылық етті. 2017—2020 жылдары «Астана» халықаралық қаржы орталығында жұмыс істеді: 2017—2018 жылдары орталықтың басқарушысы [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетовтің]] кеңесшісі, 2018—2020 жылдары орталықтың цифрлық технологиялар жөніндегі басқарушы директоры болды. 2020—2022 жылдары Сауда және интеграция министрінің орынбасары болды. 2022—2025 жылдары [[Қазпошта|«Қазпошта»]] акционерлік қоғамын басқарды. Әсел Жанасованың басшылығы тұсында «Қазпошта» бірнеше жылдан бері алғаш рет шығыннан арылып, таза табысқа шықты.<ref>[https://politico.kz/article/qazposhtany-dagdarystan-suyryp-algan-menedzher-aqordada-zhauapty-qyzmetke-keldi Қазпоштаны дағдарыстан суырып алған менеджер Ақордада жауапты қызметке келді]</ref> 2025 жылғы 8 маусымда Президенттің кеңесшісі, сол жылы 10 желтоқсанда Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasy-prezidentinin-akimshiligi-basshysynyn-orynbasary-zhanasova-asel-zhubanyshkyzy-1011126 Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары Жанасова Әсел Жұбанышқызы]</ref> Ол көлік-логистика саласының дамуына жауап береді. == Отбасы == Тұрмыста, 2019 жылы туған Ибрагим, 2022 жылы туған Әлім атты екі ұлы бар.<ref>[https://kase.kz/files/emitters/AIRA/aira_af_2_2024.pdf АО "Эйр Астана" список аффилированных лиц на 1 июля 2024 года]</ref> * Күйеуі Кәрім Ғабитханұлы Жанасов — кәсіпкер, 1981 жылы туған. 2021 жылдан бастап квазимемлекеттік «Тау-кен Самұрық» компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы, компанияның акционері [[Самұрық-Қазына]]ның өкілі. Мәскеу мемлекеттік геологиялық барлау университеті мен [[Оксфорд университеті]]нің түлегі.<ref>[https://tks.kz/ru/directors/zhanasov-karim-gabithanovich/ Карим Габитханович Жанасов]</ref> Кен өндірумен айналысатын «South mining» компаниясы бар.<ref>[https://orda.kz/serik-saudabaev-pokinul-sovet-pravleniya-i-sovet-direktorov-kazpochty/ Серик Саудабаев покинул совет правления и совет директоров «Казпочты»]</ref> Анасы Сайра Жиенбаева (1962 жылы туған) — педагогика ғылымдарының докторы, профессор.<ref>[https://qyzpu.edu.kz/ru/a/news/493-izpu-di-tanimal-alimdari-sajra-zhienbaeva «Известные ученые ЖенПУ»: Сайра Жиенбаева]</ref> Әкесі Жұбаныш Жиенбаев 2004 жылы ұшақ апатынан қайтыс болған.<ref>[https://regnum.ru/news/276208 В Казахстане скончался пострадавший в результате падения самолета Ан-2]</ref> * Әкесінің бауыры [[Қуаныш Жиенбай]] (1952 жылы туған) — журналист, жазушы, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кембридж университеті түлектері]] [[Санат:Мәскеу мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] t9k9bxtjxt6o2naq8jj3x9cd3bawk3t 0 770335 3609392 3605699 2026-05-26T14:41:22Z ~2026-31466-09 181744 /* */ 3609392 wikitext text/x-wiki {{Otheruses|Жантаев}}{{Otheruses|Бәйбек}} {{Тұлға | Есімі = Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев | Сурет = Baibek Zhantayev reward.jpg | Сурет атауы = Жантаевтың сыйлық беті («Жауынгерлік еңбегі үшін медалі») | Туған күні = 1911 | Туған жері = [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 1969 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Ақмола|Астанада}}, [[Қазақстан]] | Белсенді жылдары = 1942–1945 | Не үшін белгілі = Ұлы Отан соғысына қатысқаны үшін | Әкесі = [[Төлепбек Балабекұлы Жантаев|Төлепбек Жантаев]] | Анасы = Қанапияқызы Бағине | Марапаттары = {{Қатар |{{Будапештті алғаны үшін медалі}} |{{Венаны алғаны үшін медалі}} |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} |{{Қызыл жұлдыз ордені}} }} {{Қатар |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} }} }} '''Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев''' ([[1911 жыл]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]] – ? , [[Астана|Ақмола]]) — кеңестік әскери, [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, Қазақ КСР еңбегін сіңірген қайраткері. == Өмірбаяны == [[File:Award list mentioning B. Zhantayev.jpg|thumb|Бәйбек Жантаевтың марапат тізімі ''(Бәйбек №3)'']] Бәйбек – [[Сабынды ауданы|аудан]] председателінің [[Төлепбек Балабекұлы Жантай|Төлепбек Жантайдың]] ұлы.<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero96055912?last_name=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2&first_name=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA&page=1 Бәйбек Төлепбекұлы]</ref> 1944 жылдан 1950 жылға дейін ол «Вена алу үшін», «Будапештті алған үшін», «1941–1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі», медальдарына ие болған.<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie38379929/?is_doc=true&utm_source=link&utm_medium=doc&utm_campaign=share БӘЙБЕК ЖАНТАЕВ]</ref><ref>[https://batyrlarga-tagzym.kz/ru/hero/689301 Жантаев Байбек Тулепекович//БАТЫРЛАРҒА ТАҒЗЫМ]</ref> == Ерлігі == Дивизия құрамында 2.5 жыл бойы мінсіз қызмет атқарған қызыләскер Жантаев зеңбіректің материалдық бөлігін және арнайы құралдарды жетік меңгерген болатын. Жантаев екі рет жау ұшағын жарып, бір жау ұшағын атып түсірді. 1945 жылғы қаңтар шайқастары кезінде [[Будапешт]] қаласы ауданында жау жаяу әскерінің бір взводын өзі ғана жойды. Ұлы Отан соғысына 1942 жылғы қарашадан бастап қатысты. [[Серафимович]] қаласынан бастап, [[Днестр шатқалы|Днестр]], [[Днепр]], [[Дон]] арқылы [[Будапешт]] пен [[Вена]] қалаларына дейінгі жауынгерлік жолдан өтті. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапаттауға лайық деп танылды. == Естелік == Астана қаласының бір [[Бәйбек Жантаев қысқа көшесі (Астана)|көшесі]] оның атына ие. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}}{{Bio-stub}} [[Санат:Ұлы Отан соғысы шайқастарының қатысушылары]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері]] [[Санат:Қорғалжын ауданында туғандар]] s31uh9v1cji4grmoizgww22qqqiez1c 4 775564 3609494 3609105 2026-05-27T03:05:13Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3609494 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72695] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 41115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 119750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 365061] |- |3 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 274353] |- |4 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 40346] |- |5 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40973] |- |6 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 89530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 112068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 270540] |- |7 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 6122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 26469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 113561] |- |8 |[[Арқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 13986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 17195] |- |9 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 130021] |- |10 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 14123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21748] |- |11 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 117737] |- |12 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 14316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 35599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 76855] |- |13 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26503] |- |14 |[[Түпті жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11202] |- |15 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 1858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17277] |- |16 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14484] |- |17 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 4322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 15217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 28226] |- |18 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 5743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 87081] |- |19 |[[Қазақстан музейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8789] |- |20 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 2392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 28501] |- |21 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 101953] |- |22 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 14282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 67882] |- |23 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33301] |- |24 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10600] |- |25 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 51428] |- |26 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60768] |- |27 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24621] |- |28 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 124331] |- |29 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 12055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30297] |- |30 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12889] |- |31 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 60100] |- |32 |[[Жуніс Сахиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 6144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9202] |- |33 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 55181] |- |34 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 26495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 58530] |- |35 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 78417] |- |36 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40600] |- |37 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7608] |- |38 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7401] |- |39 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18712] |- |40 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 10849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 10849] |- |41 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55586] |- |42 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15725] |- |43 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 5929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 84973] |- |44 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 5740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 16038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 110292] |- |45 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51315] |- |46 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6386] |- |47 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18183] |- |48 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58625] |- |49 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 4290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 25082] |- |50 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 86203] |- |51 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18776] |- |52 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 2795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 7210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13159] |- |53 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 2022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16522] |- |54 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 10482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43605] |- |55 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35722] |- |56 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 39918] |- |57 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25074] |- |58 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 7127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16425] |- |59 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40372] |- |60 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 8523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 40510] |- |61 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46477] |- |62 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 8204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30955] |- |63 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21264] |- |64 |[[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 6095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 8589] |- |65 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27103] |- |66 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27959] |- |67 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8595] |- |68 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32707] |- |69 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23078] |- |70 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15736] |- |71 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25585] |- |72 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17029] |- |73 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36368] |- |74 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64464] |- |75 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 7118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 28002] |- |76 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 37230] |- |77 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 11032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16015] |- |78 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 7608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 49503] |- |79 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10379] |- |80 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49541] |- |81 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12639] |- |82 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28751] |- |83 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4459] |- |84 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10449] |- |85 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 6013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 41240] |- |86 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20085] |- |87 |[[Асқар Алтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 5536] |- |88 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18173] |- |89 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 10938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 67334] |- |90 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3953] |- |91 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10793] |- |92 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17342] |- |93 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23400] |- |94 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 5107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12682] |- |95 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 5438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25906] |- |96 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 3382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4621] |- |97 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16002] |- |98 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 6299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33231] |- |99 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 41520] |- |100 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 5642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 64672] |- |101 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32889] |- |102 |[[Ғарышкер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 3349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 6241] |- |103 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27726] |- |104 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 66133] |- |105 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20375] |- |106 |[[Темірхан Медетбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4312] |- |107 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13772] |- |108 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21696] |- |109 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 6060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28241] |- |110 |[[Юрий Алексеевич Гагарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5179] |- |111 |[[Тахауи Ахтанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6513] |- |112 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18493] |- |113 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24995] |- |114 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 9386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 83107] |- |115 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19162] |- |116 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27713] |- |117 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30712] |- |118 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59983] |- |119 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47452] |- |120 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8960] |- |121 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36740] |- |122 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7808] |- |123 |[[Тынымбай Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 6584] |- |124 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12481] |- |125 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 5180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 9677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 30567] |- |126 |[[Ерлан Жүніс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3970] |- |127 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24815] |- |128 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22138] |- |129 |[[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3327] |- |130 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63554] |- |131 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41552] |- |132 |[[Ғаламшар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 3276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 11435] |- |133 |[[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8784] |- |134 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12686] |- |135 |[[Жүйелік блок]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 6802] |- |136 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26610] |- |137 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 1108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7885] |- |138 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23303] |- |139 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 6938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 31854] |- |140 |[[Бесқонақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 95] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 2996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 4373] |- |141 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 20758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29880] |- |142 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 41039] |- |143 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37556] |- |144 |[[Ғарышкерлер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 89] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2504] |- |145 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 5018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28435] |- |146 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7385] |- |147 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 4577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20176] |- |148 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13163] |- |149 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16389] |- |150 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29111] |- |151 |[[Отырар кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 3851] |- |152 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16731] |- |153 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24597] |- |154 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 3050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22505] |- |155 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 6088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 17099] |- |156 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 24671] |- |157 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 5879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 33853] |- |158 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25823] |- |159 |[[Нұрдәулет Бәбиханұлы Ақыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 2252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 3450] |- |160 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13511] |- |161 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32036] |- |162 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31747] |- |163 |[[Авторлық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 2292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3522] |- |164 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37032] |- |165 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16365] |- |166 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30620] |- |167 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 3092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 25076] |- |168 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22499] |- |169 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9403] |- |170 |[[Барыс (жануар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 2440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 9797] |- |171 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8205] |- |172 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 7365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 44120] |- |173 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20081] |- |174 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13632] |- |175 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28409] |- |176 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35574] |- |177 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31273] |- |178 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 4080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 21137] |- |179 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 32904] |- |180 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21971] |- |181 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 2445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4209] |- |182 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 6170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 57936] |- |183 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 21997] |- |184 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30220] |- |185 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11041] |- |186 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17060] |- |187 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15757] |- |188 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23732] |- |189 |[[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 10251] |- |190 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12369] |- |191 |[[Александрия кiтапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2501] |- |192 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31398] |- |193 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 23015] |- |194 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23915] |- |195 |[[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 4779] |- |196 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20750] |- |197 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 24448] |- |198 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6981] |- |199 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 17224] |- |200 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20751] |- |201 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 4917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 7249] |- |202 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11132] |- |203 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 2106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 5991] |- |204 |[[Қарлығаштар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 8496] |- |205 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27674] |- |206 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24294] |- |207 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 5430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 29023] |- |208 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16090] |- |209 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26703] |- |210 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23321] |- |211 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30265] |- |212 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32742] |- |213 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20386] |- |214 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14764] |- |215 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21841] |- |216 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24694] |- |217 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12357] |- |218 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 16021] |- |219 |[[Ғарыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 4849] |- |220 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26368] |- |221 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 18228] |- |222 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17828] |- |223 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 4009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25167] |- |224 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 17294] |- |225 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 14046] |- |226 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 19356] |- |227 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23961] |- |228 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27329] |- |229 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3106] |- |230 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19777] |- |231 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25407] |- |232 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19698] |- |233 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24654] |- |234 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 38749] |- |235 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11202] |- |236 |[[Қазақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5885] |- |237 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11812] |- |238 |[[Әлемдегі ең танымал мұражайлар тізімі (2014)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 4141] |- |239 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17441] |- |240 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26205] |- |241 |[[Алдаркөсе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 2507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 7796] |- |242 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30384] |- |243 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26439] |- |244 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23716] |- |245 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18256] |- |246 |[[Принтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 88] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 2734] |- |247 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 5615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20764] |- |248 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12793] |- |249 |[[Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3841] |- |250 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17914] |- |251 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17561] |- |252 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17149] |- |253 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 61257] |- |254 |[[Қазақстан кітапханалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2047] |- |255 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13367] |- |256 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 3080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12496] |- |257 |[[Қазақстанның жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 27902] |- |258 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20985] |- |259 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17545] |- |260 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 3150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 9141] |- |261 |[[Алгоритм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 2148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 6940] |- |262 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17666] |- |263 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18276] |- |264 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30466] |- |265 |[[Тінтуір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 2155] |- |266 |[[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3809] |- |267 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5995] |- |268 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 3435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18982] |- |269 |[[Су]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83 11661] |- |270 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 7736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22918] |- |271 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16812] |- |272 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6600] |- |273 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9718] |- |274 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22320] |- |275 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7475] |- |276 |[[Интернет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 2297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 7887] |- |277 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32080] |- |278 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 14003] |- |279 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 28706] |- |280 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9514] |- |281 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23278] |- |282 |[[Рим империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8825] |- |283 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 8068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 22075] |- |284 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19647] |- |285 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38339] |- |286 |[[Тағдыр (Қабдеш Жұмаділов)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1887] |- |287 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 3192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 21652] |- |288 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 10868] |- |289 |[[Ұлы Қытай қорғаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8056] |- |290 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15172] |- |291 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 42334] |- |292 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11929] |- |293 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13549] |- |294 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12811] |- |295 |[[Галактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3089] |- |296 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16280] |- |297 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17485] |- |298 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 5089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 37222] |- |299 |[[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2844] |- |300 |[[Марс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 4962] |- |301 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21344] |- |302 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3608] |- |303 |[[Үй құстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 46] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1877] |- |304 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10118] |- |305 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8514] |- |306 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17996] |- |307 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23676] |- |308 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6676] |- |309 |[[Жаһандану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 10144] |- |310 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9781] |- |311 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9577] |- |312 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9087] |- |313 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 29] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1834] |- |314 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16901] |- |315 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 4377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29300] |- |316 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14477] |- |317 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5139] |- |318 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18941] |- |319 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17420] |- |320 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26806] |- |321 |[[Сүтқоректілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10644] |- |322 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13931] |- |323 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17604] |- |324 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16203] |- |325 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12657] |- |326 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15855] |- |327 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12523] |- |328 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7654] |- |329 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14241] |- |330 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20453] |- |331 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 13106] |- |332 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18057] |- |333 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16847] |- |334 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6160] |- |335 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12621] |- |336 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 7435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30475] |- |337 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13295] |- |338 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15441] |- |339 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12645] |- |340 |[[Тел өскен ұл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1913] |- |341 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19799] |- |342 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10862] |- |343 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7486] |- |344 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27039] |- |345 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10595] |- |346 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12390] |- |347 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25775] |- |348 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11957] |- |349 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15785] |- |350 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11889] |- |351 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13925] |- |352 |[[Көктем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 2213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 4688] |- |353 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5833] |- |354 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16925] |- |355 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22626] |- |356 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7402] |- |357 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11255] |- |358 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20596] |- |359 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11867] |- |360 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24646] |- |361 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16114] |- |362 |[[ЮНЕСКО]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 6017] |- |363 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4935] |- |364 |[[Монитор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 3572] |- |365 |[[Леонардо да Винчи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 1544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 4420] |- |366 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13370] |- |367 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13923] |- |368 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 18320] |- |369 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5188] |- |370 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 2270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 15004] |- |371 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6853] |- |372 |[[Кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 6210] |- |373 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15782] |- |374 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9406] |- |375 |[[Мекемтас Мырзахметұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4602] |- |376 |[[Медеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 7737] |- |377 |[[Шолпан (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 5844] |- |378 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2604] |- |379 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16201] |- |380 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 12601] |- |381 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 3157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15079] |- |382 |[[Шахмет Құсайынұлы Құсайынов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3062] |- |383 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15303] |- |384 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 5760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25556] |- |385 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19124] |- |386 |[[Тыныс алу жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15906] |- |387 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16582] |- |388 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11907] |- |389 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17306] |- |390 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12675] |- |391 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 25600] |- |392 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12774] |- |393 |[[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5325] |- |394 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13781] |- |395 |[[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8668] |- |396 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8443] |- |397 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 3796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 24488] |- |398 |[[Франция Ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 77] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1361] |- |399 |[[Қазақтың ұлттық тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 46] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18287] |- |400 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37477] |- |401 |[[Қайта құру кезеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 1630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 7251] |- |402 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5750] |- |403 |[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1543] |- |404 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 13004] |- |405 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13292] |- |406 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8148] |- |407 |[[Театр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 6263] |- |408 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9632] |- |409 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7328] |- |410 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11246] |- |411 |[[Плагиат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1981] |- |412 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 17093] |- |413 |[[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1233] |- |414 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 11551] |- |415 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4620] |- |416 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15550] |- |417 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12878] |- |418 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14665] |- |419 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6776] |- |420 |[[Жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1882] |- |421 |[[Кеңес Одағының Батыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 4926] |- |422 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 5366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 34067] |- |423 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23696] |- |424 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 4125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7380] |- |425 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8294] |- |426 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32181] |- |427 |[[Аспан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 3128] |- |428 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5593] |- |429 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5443] |- |430 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8030] |- |431 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9286] |- |432 |[[Табиғатты қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9952] |- |433 |[[Тәттімбет Қазанғапұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7187] |- |434 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8457] |- |435 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10265] |- |436 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12503] |- |437 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12299] |- |438 |[[Қояндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11047] |- |439 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13016] |- |440 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11155] |- |441 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6297] |- |442 |[[Мона Лиза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 3535] |- |443 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11774] |- |444 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7034] |- |445 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 19224] |- |446 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12324] |- |447 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8312] |- |448 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16259] |- |449 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 83] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2205] |- |450 |[[Лувр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 2688] |- |451 |[[Волейбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 10962] |- |452 |[[Электронды пошта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 3993] |- |453 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11620] |- |454 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4855] |- |455 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12264] |- |456 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3998] |- |457 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19706] |- |458 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16018] |- |459 |[[Шұғаның белгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 2237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 14555] |- |460 |[[Бейсенбай Кенжебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2969] |- |461 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8235] |- |462 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13038] |- |463 |[[Киелі жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 33] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1444] |- |464 |[[Бүркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 8119] |- |465 |[[Гераклит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 47] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1554] |- |466 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 2057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 4152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19811] |- |467 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10640] |- |468 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 4908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23892] |- |469 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 2152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12857] |- |470 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11023] |- |471 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15288] |- |472 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16142] |- |473 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15591] |- |474 |[[Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 8205] |- |475 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 6020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19513] |- |476 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 18477] |- |477 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12815] |- |478 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9411] |- |479 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 4047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 19003] |- |480 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 31536] |- |481 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7768] |- |482 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11931] |- |483 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 4220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32823] |- |484 |[[Келес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1845] |- |485 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15485] |- |486 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 2081] |- |487 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10850] |- |488 |[[:Санат:Қазақ ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6991] |- |489 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 22044] |- |490 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 30393] |- |491 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10744] |- |492 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8946] |- |493 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12706] |- |494 |[[Орыс асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1617] |- |495 |[[Ас қорыту жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15442] |- |496 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 18170] |- |497 |[[Мысық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 6181] |- |498 |[[Аңыздың ақыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 18962] |- |499 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12808] |- |500 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 7121] |- |501 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17997] |- |502 |[[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 9370] |- |503 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12854] |- |504 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 21176] |- |505 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12433] |- |506 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6291] |- |507 |[[Наурызым қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11425] |- |508 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 10103] |- |509 |[[Қатысушы:1nter pares]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 1709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 2513] |- |510 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 10024] |- |511 |[[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10143] |- |512 |[[Қатысушы:Rasulbek Adil]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2751] |- |513 |[[Сегізаяқ (өлең)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 23680] |- |514 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10527] |- |515 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9245] |- |516 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 15712] |- |517 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18325] |- |518 |[[Әсет Найманбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3551] |- |519 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27319] |- |520 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15790] |- |521 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10484] |- |522 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7156] |- |523 |[[Ұйғырлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6247] |- |524 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8156] |- |525 |[[Ай (серік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 6180] |- |526 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 3549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 22331] |- |527 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11863] |- |528 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9221] |- |529 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 3294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17948] |- |530 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12236] |- |531 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4879] |- |532 |[[Дүниежүзілік көрме (2017)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 11602] |- |533 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12666] |- |534 |[[Есім ханның ескі жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 5572] |- |535 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9762] |- |536 |[[Нұралы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6393] |- |537 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 3192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14904] |- |538 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8352] |- |539 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10413] |- |540 |[[Гиннесс рекордтар кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2461] |- |541 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18326] |- |542 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5899] |- |543 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15738] |- |544 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12603] |- |545 |[[Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3443] |- |546 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5626] |- |547 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5524] |- |548 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3915] |- |549 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 2016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7576] |- |550 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13814] |- |551 |[[Аққан жұлдыз (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3246] |- |552 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11152] |- |553 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9408] |- |554 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12726] |- |555 |[[Оңтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15757] |- |556 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 17004] |- |557 |[[Қазан төңкерісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 9826] |- |558 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16064] |- |559 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11645] |- |560 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6585] |- |561 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9876] |- |562 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11318] |- |563 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 20736] |- |564 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12778] |- |565 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16872] |- |566 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7863] |- |567 |[[Чернобыль апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 3002] |- |568 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8345] |- |569 |[[Кітапхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3827] |- |570 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17179] |- |571 |[[Балықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9638] |- |572 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12116] |- |573 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3716] |- |574 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7112] |- |575 |[[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4619] |- |576 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7955] |- |577 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21032] |- |578 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 16388] |- |579 |[[Құс жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3815] |- |580 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9175] |- |581 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10399] |- |582 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14245] |- |583 |[[Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2282] |- |584 |[[Робот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 1903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 10295] |- |585 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7867] |- |586 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11036] |- |587 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9639] |- |588 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12919] |- |589 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 12472] |- |590 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13579] |- |591 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9050] |- |592 |[[Татарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3242] |- |593 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4516] |- |594 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12086] |- |595 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 3856] |- |596 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8530] |- |597 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4473] |- |598 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6255] |- |599 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10530] |- |600 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17915] |- |601 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 12868] |- |602 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11413] |- |603 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5800] |- |604 |[[Мөде қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5356] |- |605 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8826] |- |606 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5088] |- |607 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7144] |- |608 |[[Ертіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 13450] |- |609 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9055] |- |610 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8223] |- |611 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15772] |- |612 |[[Мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 2013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 15277] |- |613 |[[Италия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7669] |- |614 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8981] |- |615 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4401] |- |616 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7732] |- |617 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11790] |- |618 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 10605] |- |619 |[[Ғылым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 9313] |- |620 |[[Әзербайжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 5576] |- |621 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6110] |- |622 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7475] |- |623 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12613] |- |624 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11401] |- |625 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4025] |- |626 |[[Өзбектер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 4228] |- |627 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11579] |- |628 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15183] |- |629 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3656] |- |630 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29806] |- |631 |[[Шығай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7213] |- |632 |[[Мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 12993] |- |633 |[[Кемпірқосақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 3617] |- |634 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 10278] |- |635 |[[Қырғыз асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1558] |- |636 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6816] |- |637 |[[Наурыз көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 6644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 8189] |- |638 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7949] |- |639 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9358] |- |640 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3283] |- |641 |[[Қазақтың 500 ән-күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 12867] |- |642 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9582] |- |643 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13888] |- |644 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 2454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11650] |- |645 |[[Сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 8272] |- |646 |[[Қарағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 4871] |- |647 |[[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3673] |- |648 |[[Жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 11181] |- |649 |[[Иосиф Виссарионович Сталин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 6938] |- |650 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 2012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13794] |- |651 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 8934] |- |652 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10463] |- |653 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 11467] |- |654 |[[Шарана шайқау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 3607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 7277] |- |655 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8318] |- |656 |[[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4905] |- |657 |[[Николай Коперник]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 3894] |- |658 |[[Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3858] |- |659 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16759] |- |660 |[[Ежелгі Рим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 4306] |- |661 |[[Қасқыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 9538] |- |662 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9658] |- |663 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14830] |- |664 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7332] |- |665 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12730] |- |666 |[[Раушангүлділер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5635] |- |667 |[[Шоқжұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 4516] |- |668 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10563] |- |669 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9073] |- |670 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6422] |- |671 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13778] |- |672 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7902] |- |673 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8519] |- |674 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12899] |- |675 |[[Қант диабеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 11233] |- |676 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14053] |- |677 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25717] |- |678 |[[Солтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 13253] |- |679 |[[Мәтін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 12326] |- |680 |[[Тiлеуке Құлекеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3145] |- |681 |[[КСРО ыдырауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 5853] |- |682 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9492] |- |683 |[[Бейбітшілік және келісім сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5715] |- |684 |[[Спорт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 4412] |- |685 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6090] |- |686 |[[Барсакелмес қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14413] |- |687 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8800] |- |688 |[[Геродот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 6705] |- |689 |[[Көтеш Райымбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2082] |- |690 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10902] |- |691 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 19000] |- |692 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7848] |- |693 |[[:Сурет:Asian Barred Owlet in Kaziranga National Park March 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |- |694 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8890] |- |695 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 2637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 8824] |- |696 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8858] |- |697 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8480] |- |698 |[[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 8518] |- |699 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11363] |- |700 |[[ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2131] |- |701 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20020] |- |702 |[[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21643] |- |703 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7083] |- |704 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4520] |- |705 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11115] |- |706 |[[Көз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 1872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 9364] |- |707 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6388] |- |708 |[[Мәскеу шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2725] |- |709 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10616] |- |710 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 10733] |- |711 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2515] |- |712 |[[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4209] |- |713 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9467] |- |714 |[[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16474] |- |715 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4832] |- |716 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8665] |- |717 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24419] |- |718 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13437] |- |719 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7661] |- |720 |[[Орыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4343] |- |721 |[[Семирамида аспалы бағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 9928] |- |722 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9938] |- |723 |[[Украин асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 820] |- |724 |[[Иса Мәсіх]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 5154] |- |725 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6832] |- |726 |[[Алғашқы көмек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 5453] |- |727 |[[Балбырауын (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 4011] |- |728 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6885] |- |729 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11933] |- |730 |[[Бразилия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 6324] |- |731 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 12613] |- |732 |[[Көпен Әмірбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3501] |- |733 |[[Теміртау жұмысшыларының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2768] |- |734 |[[Оқшау сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5476] |- |735 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8669] |- |736 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10735] |- |737 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4295] |- |738 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 17326] |- |739 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17717] |- |740 |[[Эпитет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 1519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 9495] |- |741 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6802] |- |742 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8327] |- |743 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7841] |- |744 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15220] |- |745 |[[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5947] |- |746 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17344] |- |747 |[[Үркер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 98] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 2462] |- |748 |[[Арыстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4706] |- |749 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10872] |- |750 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9419] |- |751 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14398] |- |752 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8857] |- |753 |[[Балуан Шолақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 6132] |- |754 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9642] |- |755 |[[Дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 1681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 7980] |- |756 |[[Әдемі инелік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 907] |- |757 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10434] |- |758 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2973] |- |759 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4845] |- |760 |[[Баскетбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 9666] |- |761 |[[Адам даму индексі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 3414] |- |762 |[[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1098] |- |763 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 12314] |- |764 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6754] |- |765 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10823] |- |766 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8649] |- |767 |[[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5930] |- |768 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4382] |- |769 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8288] |- |770 |[[Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 5978] |- |771 |[[Меркурий (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 4285] |- |772 |[[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 949] |- |773 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 6221] |- |774 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8301] |- |775 |[[:Санат:Айтыс ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7168] |- |776 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7107] |- |777 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7394] |- |778 |[[Үмбетей Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6287] |- |779 |[[Адай күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 6052] |- |780 |[[Экология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9109] |- |781 |[[Ұлықбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3060] |- |782 |[[Нәзира Қожахметқызы Дәулетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 843] |- |783 |[[Байқоңыр (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3365] |- |784 |[[Шиебөрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 2297] |- |785 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7414] |- |786 |[[Тәж Махал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 5303] |- |787 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14868] |- |788 |[[Қазақстандағы су қоймаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5340] |- |789 |[[Алматы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11116] |- |790 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 5572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6497] |- |791 |[[Қоқиқаздар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 3930] |- |792 |[[Альберт Эйнштейн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 5777] |- |793 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17811] |- |794 |[[Ғылыми-техникалық революция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 4473] |- |795 |[[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 4826] |- |796 |[[Пароль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 1257] |- |797 |[[Ғарышқа ұшқан жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2236] |- |798 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6520] |- |799 |[[Дамыған елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 7600] |- |800 |[[Қарагөз (трагедия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5788] |- |801 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10974] |- |802 |[[Өркениеттер қақтығысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 73] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2972] |- |803 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17928] |- |804 |[[Украина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4219] |- |805 |[[Ирандағы соғыс (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1618] |- |806 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4277] |- |807 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8305] |- |808 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4474] |- |809 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13169] |- |810 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 11318] |- |811 |[[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 93] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 1084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 2371] |- |812 |[[Еуразия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11642] |- |813 |[[Аққулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7448] |- |814 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 1389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5241] |- |815 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2785] |- |816 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4136] |- |817 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9161] |- |818 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1840] |- |819 |[[Түрікменстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6671] |- |820 |[[:Санат:Қазақстан мұражайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 82] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2114] |- |821 |[[Зәр шығару жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 10610] |- |822 |[[Қартқожа (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4999] |- |823 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 23445] |- |824 |[[Құлагер (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 11965] |- |825 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11617] |- |826 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8049] |- |827 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10944] |- |828 |[[Әскери коммунизм саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8614] |- |829 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 17754] |- |830 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 7007] |- |831 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9636] |- |832 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11654] |- |833 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 8329] |- |834 |[[Хромосомалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4698] |- |835 |[[Мағауия Абайұлы Құнанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2904] |- |836 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11837] |- |837 |[[Қазақ КСР-нің "мемлекеттік егемендігі туралы" декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3134] |- |838 |[[Адамның кейбір кездері...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 27] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 1399] |- |839 |[[Баубек Бұлқышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 3047] |- |840 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10074] |- |841 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21317] |- |842 |[[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 6280] |- |843 |[[Смағұл Сәдуақасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7117] |- |844 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9290] |- |845 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9245] |- |846 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10479] |- |847 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9504] |- |848 |[[Мария Кюри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 99] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1976] |- |849 |[[Ықылас Дүкенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3967] |- |850 |[[Рауғаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 2126] |- |851 |[[Асық ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9822] |- |852 |[[Батырлар жыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 1777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 9468] |- |853 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5928] |- |854 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6621] |- |855 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5648] |- |856 |[[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 7913] |- |857 |[[Надежда Андреевна Лушникова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1485] |- |858 |[[Юпитер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 4222] |- |859 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9378] |- |860 |[[Анықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10382] |- |861 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5853] |- |862 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 6997] |- |863 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7997] |- |864 |[[:Санат:Қазақстан актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2497] |- |865 |[[Тынық мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 11022] |- |866 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8671] |- |867 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5269] |- |868 |[[Спартак көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1718] |- |869 |[[Жеуге жарамды және улы саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4346] |- |870 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9941] |- |871 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 4133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14712] |- |872 |[[Қорық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 4065] |- |873 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5178] |- |874 |[[Ғұмар Қараш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 4498] |- |875 |[[Жұқпалы аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7213] |- |876 |[[Көлеңке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 85] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 2559] |- |877 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7519] |- |878 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8566] |- |879 |[[Тамыз бүлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3361] |- |880 |[[Дүниежүзілік денсаулық күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 35] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 917] |- |881 |[[Иран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 3651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 9871] |- |882 |[[Үлгі:Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5392] |- |883 |[[Қайың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 4450] |- |884 |[[Үлгі:Ілияс Жансүгіров шығармалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3018] |- |885 |[[Сатурн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 3748] |- |886 |[[Даун синдромы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 7615] |- |887 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 15753] |- |888 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6628] |- |889 |[[Дәнеш Рақышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1882] |- |890 |[[Жұбан Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8753] |- |891 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14981] |- |892 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2904] |- |893 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13959] |- |894 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 8348] |- |895 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16315] |- |896 |[[Кенелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2276] |- |897 |[[Антивирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5271] |- |898 |[[Конгресс кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1199] |- |899 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16294] |- |900 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8783] |- |901 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7904] |- |902 |[[Бауырымен жорғалаушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4628] |- |903 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9655] |- |904 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9091] |- |905 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6705] |- |906 |[[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5658] |- |907 |[[Көмірсулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 11202] |- |908 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13576] |- |909 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 10091] |- |910 |[[Британ мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 828] |- |911 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14374] |- |912 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8086] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4628] |- |914 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17275] |- |915 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7943] |- |916 |[[Жануарлар қалай үндейді (ойын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 3889] |- |917 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6121] |- |918 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5788] |- |919 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8605] |- |920 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10396] |- |921 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5489] |- |922 |[[Дәрумен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 7685] |- |923 |[[Қазанғап Тілепбергенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3498] |- |924 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6835] |- |925 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25625] |- |926 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10071] |- |927 |[[:Санат:Қазақстан театрлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 68] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1682] |- |928 |[[Желшешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 8254] |- |929 |[[Киіз үй жабдықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5603] |- |930 |[[Өркениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 11101] |- |931 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6172] |- |932 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20364] |- |933 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9563] |- |934 |[[Хеопс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 99] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 3340] |- |935 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4734] |- |936 |[[Сілтеме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 1637] |- |937 |[[Митоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 8386] |- |938 |[[Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 4849] |- |939 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9847] |- |940 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19867] |- |941 |[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 823] |- |942 |[[Ұлттық кітап күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 75] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 570] |- |943 |[[Эрмитаж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 93] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 1827] |- |944 |[[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 10671] |- |945 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 15855] |- |946 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2483] |- |947 |[[Азамат соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 8771] |- |948 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5692] |- |949 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 11969] |- |950 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10067] |- |951 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3900] |- |952 |[[Инеліктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1970] |- |953 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8072] |- |954 |[[Ежелгі Грекия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10048] |- |955 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13777] |- |956 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 9520] |- |957 |[[Күйші (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3891] |- |958 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7761] |- |959 |[[Қуыршақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 90] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1736] |- |960 |[[:Санат:Қазақстан театр актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 45] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1213] |- |961 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6896] |- |962 |[[Туберкулез]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 1635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 6878] |- |963 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6875] |- |964 |[[Алкендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 3456] |- |965 |[[Бір жасушалылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 84] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2357] |- |966 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7115] |- |967 |[[Төлеген Тоқтаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2489] |- |968 |[[Сталинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2232] |- |969 |[[Швейцария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 5334] |- |970 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14251] |- |971 |[[Емен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 3295] |- |972 |[[Смағұл Абатұлы Елубай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5122] |- |973 |[[Қарағанды еңбекпен түзету лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 4086] |- |974 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11832] |- |975 |[[Қалқаман – Мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 4629] |- |976 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7631] |- |977 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 3327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 10407] |- |978 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 13081] |- |979 |[[Айша бибі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 6007] |- |980 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8268] |- |981 |[[Торғайлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 2455] |- |982 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6424] |- |983 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10055] |- |984 |[[Сәбит Дөнентаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4322] |- |985 |[[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 7268] |- |986 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 1422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10402] |- |987 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 4018] |- |988 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7549] |- |989 |[[Үлкен деректер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2004] |- |990 |[[Шахмат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 8882] |- |991 |[[Аутизм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5206] |- |992 |[[Үстірт қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 8088] |- |993 |[[Көкпар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 1750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 7898] |- |994 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7761] |- |995 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5787] |- |996 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12506] |- |997 |[[Жоңғар хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9709] |- |998 |[[Қарахан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5712] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} f4lq3feh2xg6xj35vq8olu2blvydper 0 777758 3609482 3607819 2026-05-26T21:04:23Z Tuttiorchestra687 173049 3609482 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]] '''Әйел дирижёрлер''' — музыка тарихындағы ұзақ уақыт бойы ер адамдар басым болған кәсіби саланың өкілдері. Бұл тізімде әртүрлі дәуірлерде симфониялық, опералық, камералық, хор, әскери, үрмелі, эстрадалық және халық аспаптары оркестрлерінде қызмет атқарған әйел дирижёрлер берілген. Тізім тарихи тұлғалардан бастап қазіргі заманғы халықаралық дирижёрлерге дейінгі кезеңді қамтиды. '''А''' * '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – Нидерландт текті америкалық дирижёр. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі маэстро Карл Мук сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен А. Дворжактың №9 симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы Нью-Йоркте әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірініш ханымы Элеонора Рузвельт қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.<ref>{{Cite web|title=Antonia Brico <nowiki>|</nowiki> American Female Conductor & Musician <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}</ref> * '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап Швейцариядағы Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «Аққу көлі» балетімен дебют өткізді.<ref>{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}</ref> * '''Ану Тали''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.<ref>{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анастасия Вельт''' (1995; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. <ref>{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ <nowiki>|</nowiki> Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]], [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна (Семëновна) Закирова-Гулишамбарова''' (1976; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі Фуат Шәкірұлы Мансұровтың шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. Композитор София Губайдулинаның заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған. 2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. <ref>{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание "Народный артист Республики Татарстан"|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр Андрис Нельсонс жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Anna Rakitina <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.<ref>{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.<ref>{{Cite web|title=Alena Hron <nowiki>|</nowiki> Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы Познань қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіліктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. <ref>{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алиса Фарнем (1970; [[Ұлыбритания|Британия]]) – британдық дирижëр. <ref>{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Аида Кеңесбаевна Абдуллаева (1962; [[Қарақалпақстан]]) <ref>{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Анюта Николаевна Иванова ([[Саха Республикасы|Якутия]]) <ref>{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ася Георгиевна Фурта ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр.<ref>{{Cite web|title=Без фальши <nowiki>|</nowiki> Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ализе Леон ([[Франция]]) <ref>{{Cite web|title=Bio — ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Айгуль Юсуповна Джумашева ([[Қазақстан]]) <ref>{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алия Нурланкызы Сали (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие <nowiki>|</nowiki> Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Ария Каррильо ([[Коста-Рика]]) <ref>{{Cite web|title=Aria Carrillo <nowiki>|</nowiki> South Dakota Symphony Orchestra|url=https://sdsymphony.org/about/musicians-artists/orchestra-members/bios/aria-carrillo/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Ана Эрчулий (Словения) <ref>{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Амина Азатқызы Ибраева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Ә''' * Әлия Жанәбілқызы Темірбекова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}</ref> '''Б''' * Барбара Ханниган (1971) [[Канада]] <ref>{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Поплавска (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Скоукрофт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бар Авни-Палентин (1989) [[Израиль]] <ref>{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin <nowiki>|</nowiki> Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Бақыт Жұмағалиқызы Тұяқбаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Беверли Эверетт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бинь Чанг (1933–2025) Вьетнам <ref>{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''В''' * Вероника Борисовна Дударова (1916–2009) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер <nowiki>|</nowiki> Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виктория Леонидовна Добровольская (1986) Ресей <ref>{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валентина Викторовна Голубева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Симфонический оркестр<nowiki>|</nowiki>Концертный центр "Череповец"|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валерия Александровна Рыбинская ([[Беларусь]]) <ref>{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Витезслава Капралова (1915–1940) [[Чехия]] <ref>{{Cite web|title=Витезслава Капралова <nowiki>|</nowiki> Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виттория Алеотти (Раффаэлла) (1575-*1646) (маэстра хора) [[Италия]] <ref>{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти <nowiki>|</nowiki> Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вирджиния Аллен (1953) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Virginia Allen <nowiki>|</nowiki> composer / arranger - concert band Noten & Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}</ref> * Вирджиния Марьяни Кампольетти (1869–1941) Италия <ref>{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Вера Францевна Родэ (1907–1975) [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] <ref>{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна <nowiki>|</nowiki> Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вэнь Чин Лю-Янг (Малайзия) <ref>{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ванесса Бенелли Мозелл (1987) Италия <ref>{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Г''' * [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей <ref>{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] <ref>{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] <ref>{{Cite web|title=DIRIGENTIN <nowiki>|</nowiki> ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Грете Педерсен (1960) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Artist-Portrait <nowiki>|</nowiki> Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}</ref> * '''Д''' * Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] <ref>{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}</ref> * ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ <ref>{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] <ref>{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дениола Кураджа ([[Албания]]) <ref>{{Cite web|title=deniolakuraja.com <nowiki>|</nowiki> Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы <nowiki>|</nowiki> Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) <ref>{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska <nowiki>|</nowiki> Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) <ref>{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дана Муриева (2000) Ресей <ref>{{Cite web|title=Дана Муриева <nowiki>|</nowiki> Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=HOME <nowiki>|</nowiki> jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] <ref>{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дебра Чеверино (1976) Италия <ref>{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Деляна Лазарова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дора Христова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дина Ардақ (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Е''' * Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) <nowiki>|</nowiki> Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] <ref>{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елена Евстратенко (майор) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ë''' * Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] <ref>{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ж''' * Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция <ref>{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette <nowiki>|</nowiki> France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] <ref>{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция <ref>{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жуану Карнейру (Португалия) <ref>{{Cite web|title=Joana Carneiro <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Orchestra <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''З''' * Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] <ref>{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция <ref>{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&id=558:zahia-ziouani&catid=92|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] <ref>{{Cite web|title=Музыка – она во мне… <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) <ref>{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''И''' * Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инма Шара (1972) Испания <ref>{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) <ref>{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada <nowiki>|</nowiki> HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) <ref>{{Cite web|title=Exclusive <nowiki>|</nowiki> Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi <nowiki>|</nowiki> NileFM <nowiki>|</nowiki> EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Эль-Генеди (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ"العين الإخبارية": أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Й''' * Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] <ref>{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''К''' * Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей <ref>{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Морин (1994) Германия <ref>{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Винкор (1995) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Katharina Wincor <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Клер Жибо (1945) Франция <ref>{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Карина Канеллакис (1981) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] <ref>{{Cite web|title=Kristiina Poska <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ <ref>{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of "Carmen" in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катрине Виннес (Норвегия) <ref>{{Cite web|title=NMH <nowiki>|</nowiki> Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Каталин Кишш (Венгрия) <ref>{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ <ref>{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&q=Caroline+B.+Nichols&pg=PT326&redir_esc=y#v=snippet&q=Caroline%20B.%20Nichols&f=false|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] <ref>{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Куми Нариман Вадиа (Үндістан) <ref>{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words & Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Л''' * Ламар Элиас ([[Палестина]]) <ref>{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) <ref>{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Летиция Труве (Франция) <ref>{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) <ref>{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия Амадио (1964) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Любовь Носова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиса Ксантопулу (1968) Грекия <ref>{{Cite web|title=Biography <nowiki>|</nowiki> maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''М''' * Марин Олсоп (1956) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] <ref>{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь <ref>{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] <ref>{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мари-Жанна Сереро (Франция) <ref>{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] <ref>{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия <ref>{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция <ref>{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Александровна Романова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Макраки (Греция) <ref>{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Эклунд (1973) Россия <ref>{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Марта Реммерт (1853–1941) Германия <ref>{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] <ref>{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday & Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция <ref>{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]<ref>{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) <ref>{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан <ref>{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мишель Рейкерс (майор) АҚШ <ref>{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мойца Лавренчич ([[Словения]]) <ref>{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] <ref>{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки <nowiki>|</nowiki> Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] <ref>{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марлен Урбай (Куба) <ref>{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Н''' * Нил Вендитти (Түркия, Италия) <ref>{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан <ref>{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Ракич ([[Сербия]]) <ref>{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Nia Imani Franklin <nowiki>|</nowiki> Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&lang=ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) <ref>{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Натали Штуцман (1965) Франция <ref>{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нисан Ак (Түркия) <ref>{{Cite web|title=Nisan Ak <nowiki>|</nowiki> Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нежат Амири ([[Иран]]) <ref>{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Назанин Агахани (1980) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) <ref>{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) <ref>{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия <ref>{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нварт Андреасян (Армения, Франция) <ref>{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Нодока Окисава (Жапония) <ref>{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''О''' * Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Власова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) <ref>{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО <ref>{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) <ref>{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] <ref>{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Оксана Кротик (Украина) <ref>{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] <ref>{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''П''' * Полина Лебедева (Украина) <ref>{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Паниз Фарьюсефи (Иран) <ref>{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра <nowiki>|</nowiki> Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Р''' * [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] <ref>{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Розмари Йорганджи (Албания) <ref>{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Росила Самир (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рут Райнхардт (Германия) <ref>{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''С''' * Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Sarah Caldwell <nowiki>|</nowiki> Pioneer, Conductor, Producer <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] <ref>{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] <ref>{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] <ref>{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Струнгару (Румыния) <ref>{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}</ref> * София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия <ref>{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor <nowiki>|</nowiki> World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) <ref>{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Стефани Роудс Рассел (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor <nowiki>|</nowiki> Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] <ref>{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сперанца Скаппуччи (Италия) <ref>{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сьюзен Хейг (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сайра Сиверсон (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон <nowiki>|</nowiki> Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сая Жұмашева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Т''' * Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь <ref>{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) <ref>{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] <ref>{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) <ref>{{Cite web|title=Tianyi Lu <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония <ref>{{Cite web|title=Home <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) <ref>{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''У''' * Ульяна Созанская (Украина) <ref>{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ф''' * Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] <ref>{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] <ref>{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния <ref>{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, & More <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия <ref>{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Х''' * Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция <ref>{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] <ref>{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия <ref>{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Ц''' * Цзяцзин Лай (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ч''' * Чжэн Сяоин (1929) Қытай <ref>{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чаовэнь Тин (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Челси Галло (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Ш''' * Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шогуфа Сафи (Ауғанстан) <ref>{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шайма Хусейн (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ы''' * Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) <ref>{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}</ref> '''Э''' * Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] <ref>{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд <ref>{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия <ref>{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет А. Бейкер (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Этель Легинска (1886–1970) Британия <ref>{{Cite web|title=Ethel Leginska <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция <ref>{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эсин Айдингоз (1993) Түркия <ref>{{Cite web|title=Esin Aydingoz <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия <ref>{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия <ref>{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) <ref>{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}</ref> * Энн Ланди (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) <ref>{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Элиза Вегас (Вьетнам) <ref>{{Cite web|title=Elisa Vegas <nowiki>|</nowiki> Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}</ref> == Статистика == ''2026 жылдың мамыр айына дейін мақалада әйел дирижëрлердің 250 есімі келтірілген. Тізім тұрақты түрде жаңартылып отырады.'' == Әдебиет == * '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; <nowiki>ISBN 978-5-4492-0528-5</nowiki>. * Т.Н. Бабич «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г. * L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf * KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991 * Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан дирижерлері]] [[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]] [[Санат:Германия дирижерлері]] [[Санат:Ресей дирижерлері]] [[Санат:Әзербайжан дирижерлері]] jgolk1gw7y2541t16z0yq20m287zgpa 0 777974 3609612 3576490 2026-05-27T10:31:35Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609612 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Дейвид Гросс |Шынайы есімі = {{lang-en|David Jonathan Gross}} |Суреті = David Gross LANL.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 19.02.1925 |Туған жері = {{Туғанжері|Вашингтон|Вашингтонда}}, [[АҚШ]] |Ғылыми аясы = [[физика]], [[ішектер теориясы]] |Жұмыс орны = | Альма-матер = |Атақты шәкірттері = [[Фрэнк Вильчек]]<br />[[Эдвард Виттен]], [[Никита Александрович Некрасов|Никита Некрасов]]<ref>{{Cite web |url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=80901 |title=David Jonathan Gross |access-date=2017-09-30 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713154142/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=80901 |deadlink=no }}</ref> |Несімен белгілі = [[асимптотикалық еркіндік]]ті ашушы, [[гетеротикалық тізбек]]ті зерттеушісі |Марапаттары = }} '''Дэйвид''' ('''Дэвид''') '''Джонатан Гросс''' ({{Lang-en|David Jonathan Gross}}; [[19 ақпан]] [[1941 жыл|1941]], [[Вашингтон]]) — [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] [[Физика|физик]], ол [[2004 жыл|2004 жылы]] [[Фрэнк Вильчек]] және Дэйвид Политцермен бірге «[[Күшті әсерлесу|күшті өзара әрекеттесу]] теориясындағы асимптотикалық еркіндікті ашқаны үшін» [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығын]] алды. [[Калифорния университеті, Санта-Барбара|Санта-Барбарадағы Калифорния университетінің]] Кавли атындағы теориялық физика институтының профессоры және оның бұрынғы директоры (1997–2012), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] (1986) және Америка философиялық қоғамының (2007) мүшесі. == Өмірбаяны == [[Еврейлер|Еврей]] отбасында дүниеге келген. Әкесі, саясаттанушы Бертрам Меер Гросс (1912—1997), [[Закарпатье облысы|Закарпатиядан]] ([[Мажарстан|Венгрия]], сол кездегі [[Чехословакия]]) эмигранттар отбасынан шыққан; анасы Нора Файн [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Кеңестік Украинадан]] Америка Құрама Штаттарына қоныс аударған<ref>{{Cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2004/gross-bio.html|title=Автобиография на сайте Нобелевского комитета|accessdate=2014-07-10|archivedate=2017-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171204054523/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2004/gross-bio.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ancestry.com/1940-census/usa/Virginia/Nora-Gross_l8z37|title=Перепись населения США 1940 года|accessdate=2014-07-10|archivedate=2016-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160407070657/http://www.ancestry.com/1940-census/usa/Virginia/Nora-Gross_l8z37}}</ref>. Гросс Иерусалимдегі Еврей университетінде ([[Израиль]]) оқып, 1962 жылы [[магистр]] дәрежесін алды. 1966 жылы [[Калифорния университеті, Беркли|Калифорния университетінде, Берклиде]] физика бойынша PhD дәрежесін алды. Содан кейін [[Гарвард университеті|Гарвард университетінде]] кіші ғылыми қызметкер (junior fellow) болды. 1969 жылдан бастап [[Принстон университеті|Принстон университетінде]], ал 1972 жылдан 1997 жылға дейін профессор. Қазіргі уақытта ол [[Калифорния университеті, Санта-Барбара|Санта-Барбарадағы Калифорния университетінде]] Кавли атындағы теориялық физика институтында теориялық физика бойынша Фредерика Глюка профессоры. 1973 жылы ол өзінің алғашқы аспиранты [[Фрэнк Вильчек]]пен бірге асимптотикалық еркіндікті ашты, оған сәйкес [[Кварктер|кварктар]] арасындағы [[Күшті әсерлесу|күшті өзара әрекеттесу]] олардың арасындағы қашықтық азайған сайын әлсірейтінін анықтады. Кварктар өте жақын болған кезде, олар бос бөлшектер сияқты әрекет етеді. Бұл теория (оны Дэйвид Политцер де тәуелсіз ашқан) [[Кванттық хромодинамика|кванттық хромодинамиканың]] дамуындағы маңызды қадам болды. Сонымен қатар, Гросс Джеффри Харви, Эмиль Мартинек және Райан Роммен ("Принстон ішекті аспаптар квартеті") бірге гетеротикалық ішекті аспаптар теориясын жасады. Америкалық физикалық қоғамның, Америка өнер және ғылым академиясының, Дамушы елдер ғылым академиясының мүшесі (TWAS, 2007)<ref>{{Cite web|url=http://twas.org/member/gross-david|title=Gross David {{!}} TWAS|accessdate=2015-12-01|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208062354/http://twas.org/member/gross-david}}</ref>, Үндістан ұлттық ғылым академиясының (INSA, 2008), [[Қытай ғылым академиясы|Қытай ғылым академиясының]] (2011), [[Ресей Ғылым академиясы|Ресей ғылым академиясының]] (2016) шетелдік мүшесі. 2016 жылы ол [[Greenpeace|Greenpeace ұйымын]], [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымын]] және бүкіл әлемдегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген ағзаларға ([[Гендік модификацияланған ағза|ГМА]]) қарсы күресті тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/|title=107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-06-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629203642/https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html|title=Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160707040151/http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html|title=Список нобелевских лауреатов, подписавших письмо|accessdate=2016-06-30|archivedate=2017-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170902012810/http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html}}</ref>.<gallery widths="250px" heights="200px"> Сурет:David_Gross_and_Jacquelyn_Savani_in_Santa_Barbara.jpg|link=Файл:David_Gross_and_Jacquelyn_Savani_in_Santa_Barbara.jpg|alt=Гросс с женой в Санта-Барбаре| Гросс және оның әйелі Санта-Барбарада </gallery> == Марапаттар мен құрметтер == * Слоун шәкіртақысы (1970—1974) * Американдық физикалық қоғамның Сакурай сыйлығы (1986) * Макартур стипендиясы (1987)<ref>{{Cite web|url=https://www.macfound.org/fellows/298/|title=David Gross, MacArthur Foundation|accessdate=2015-09-07|archivedate=2015-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150912093917/https://www.macfound.org/fellows/298/}}</ref> * Дирак медалі (1988) * Вейцман мемориалдық дәрістері (1994) * Харви сыйлығы (2000) * Оскар Клейн медалі (2000) * Бөлшектер және жоғары энергия физикасы сыйлығы (2003) * Француз ғылым академиясының Үлкен медалі (2004) * [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2004; Фрэнк Вильчек және Дэйвид Политцермен бірге) * Алтын табақ сыйлығы, Жетістіктер академиясы (2005) * Сан-Карлос Боромеро сыйлығы, Сан-Карлос университеті, Филиппиндер (2008) * Камбоджа университетінің құрметті ғылым докторы (2010) * Ричард Э. Пранж сыйлығы, Мэриленд университеті (2013) * Құрмет медалі, Ядролық зерттеулердің бірлескен институты, Ресей (2016) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://nobelprize.org/physics/laureates/2004 Нобель комитетінің веб-сайтынан ақпарат] * ''Д. Дж. Гросс,'' [http://ufn.ru/ru/articles/2005/12/e/ «Асимптотикалық еркіндіктің ашылуы және QCD пайда болуы». Нобель дәрісі], Физикалық ғылымдардағы жетістіктер, 175-том, 12-шығарылым, 2005 жылғы желтоқсан * [http://arxiv.org/find/hep-th/1/au:+Gross_D/0/1/0/all/0/1 ArXiv сайтында жұмыс істейді] * [http://www.ifmo.ru/news/1482/2009_09_21.htm Дэйвид Гросс 2009 жылдың 24 қыркүйегінде Санкт-Петербург мемлекеттік ақпараттық технологиялар, механика және оптика университетіне барды.] * {{Cite web|url=http://elementy.ru/events/gross|title=Дэйвид Джонатан Гросс|work=Научный календарь|publisher=Элементы|accessdate=2016-04-15}} * [http://www.jinr.ru/posts/devid-gross-v-dubne/ Дэйвид Гросс Дубнада] * [http://www.jinr.ru/posts/ceminar-nobelevskogo-laureata-po-fizike-devida-grossa-v-dubne/ Дубнадағы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Дэйвид Гросстың семинары] [[Санат:Философия докторлары]] [[Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Қытай ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:XX ғасыр физиктері]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:Физиктер]] [[Санат:АҚШ физиктері]] hfx7ydiiyls5fksrfnemr0zkvu4tsd5 0 778204 3609610 3589246 2026-05-27T10:31:00Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609610 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Рой Глаубер |Шынайы есімі = {{lang-en|Roy Jay Glauber}} |Суреті = Roy Glauber Dec 10 2005.jpg |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1.9.1925 |Туған жері = {{Туғанжері|Нью-Йорк|Нью-Йоркте}}, [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 26.12.2018 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Ньютон (Массачусетс)|Ньютонда (Массачусетс)}}, [[АҚШ]] |Ғылыми аясы = [[теориялық физика]] |Жұмыс орны = [[Гарвард университеті]] | Альма-матер = [[Гарвард университеті]] |Ғылыми жетекші = [[Джулиан Швингер]] |Марапаттары = {{Нобельдік медаль}} [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2005]]) }} '''Рой Джей Глаубер''' ({{Lang-en|Roy Jay Glauber}}, [[1 қыркүйек]] [[1925 жыл|1925]], [[Нью-Йорк]] — [[26 желтоқсан]] [[2018 жыл|2018]], [[Ньютон (Массачусетс)|Ньютон]], [[Массачусетс]]) — американдық теориялық физик және 2005 жылы «оптикалық [[Когеренттік|когеренттіктің]] кванттық теориясына қосқан үлесі үшін» [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығының]] иегері. Көптеген жылдар бойы [[Гарвард университеті|Гарвард университетінде]] физика профессоры болды. == Өмірбаяны == [[Аустрия-Мажарстан|Аустрия-Мажарстан империясы]] мен [[Пруссия|Пруссияда]] (әкесі жағынан) және [[Ресей империясы|Ресейде]] (анасы жағынан) тамыр жайған еврей отбасынан шыққан. Ол Нью-Йорк қаласындағы Бронкс ғылыми мектебін, әйгілі мемлекеттік арнайы мектепті бітірді. 1941 жылдан бастап [[Кэмбридж (Массачусетс)|Кембридждегі]] (АҚШ) Гарвард университетінде оқыды. Екінші курстан бастап [[Манхэттен жобасы|Манхэттен жобасына]] қатысып, атом бомбасының критикалық массасын есептеді. Жобаға екі жыл қатысқаннан кейін ол оқуын жалғастырып, Гарвард университетінде [[Бакалавр дәрежесі|бакалавр]] (1946) және докторлық (1949) дәрежесін алды. 1976 жылдан бастап Гарвардта профессор болып жұмыс істейді. Жылдар бойы ол [[CERN]], Лейден университетінде және [[Париж|Париждегі]] Франс колледжінде уақытша қызметтер атқарды. 2016 жылы ол [[Greenpeace]], [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] және бүкіл әлемдегі үкіметтерді [[Гендік модификацияланған ағза|генетикалық түрлендірілген организмдерге]] қарсы күресті тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/|title=107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-06-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629203642/https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html|title=Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160707040151/http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html|title=Список нобелевских лауреатов подписавших письмо|accessdate=2016-06-30|archivedate=2017-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170902012810/http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html}}</ref>. == Еңбектер == Кванттық оптика саласындағы зерттеулер. [[Когеренттік|Когерентті]] сәулеленудің математикалық сипаттамасын жасады. Сығылған жарық ұғымын енгізді. Сондай-ақ жоғары энергиялы бөлшектер мен [[Адрон|адрондардың]] соқтығысуын зерттеді. 2005 жылы ол физика бойынша Нобель сыйлығының жартысын алды. Қалған жартысы Джон Холл мен Теодор Ханшқа берілді. == Марапаттар және мүшеліктер == * Гуггенхайм стипендиясы (1957, 1972)<ref>{{Cite web|url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/roy-j-glauber/|title=Roy J. Glauber|author=|work=John Simon Guggenheim Foundation|date=|publisher=gf.org|lang=en|accessdate=2019-04-17|archivedate=2019-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190417110241/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/roy-j-glauber/}}</ref> * Макс Борн сыйлығы (1985) * Альберт Михельсон медалі (1985) * [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының]] мүшесі (1988)<ref>{{Cite web|url=http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/8938.html|title=Roy Glauber|author=|work=|date=|publisher=nasonline.org|lang=en|accessdate=2019-04-17|archivedate=2019-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190322192411/http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/8938.html}}</ref> * Математикалық физика бойынша Дэнни Хайнеман сыйлығы (1996) * Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі (1997) <ref>{{Cite web|url=https://royalsociety.org/people/roy-glauber-11496/|title=Roy Glauber|author=|work=Royal Society|date=|publisher=royalsociety.org|lang=en|accessdate=2019-04-17|archivedate=2019-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190411005254/https://royalsociety.org/people/roy-glauber-11496/}}</ref> * [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2005) * Уиллис Лэмб сыйлығы (2006) * Ғылыми зерттеулер жөніндегі Жоғарғы кеңестің алтын медалі (2008) * [[Шнобель сыйлығы]] комитетінде ''сыпырғыш сақтаушысы'' қызмет етті, марапаттау рәсімінен кейін қағаз ұшақтарды сыпыруға жауапты болды. == Таңдамалы басылымдар == * Glauber R.J. Quantum theory of optical coherence: Selected papers and lectures. — Wiley, 2007. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * ''Scully M.O.'', Prasad S. Roy Glauber (1925–2018) // Science. — 2019. — Vol. 363. — P. 698. — doi:10.1126/science.aaw7706. * ''Haake F., Lewenstein M.'' Roy Jay Glauber in memoriam // Nature Photonics. — 2019. — Vol. 13. — P. 299-301. — doi:10.1038/s41566-019-0420-8. == Сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20120410112418/http://www.physics.harvard.edu/people/facpages/glauber.html Гарвард университетінің веб-сайтынан ақпарат]{{In lang|en}} * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2005/glauber/ Нобель сайтындағы ақпарат]{{In lang|en}} [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Физиктер]] [[Санат:АҚШ физиктері]] cfg097dfz520pbq1jnp6o9n1vig8de9 0 778702 3609608 3583742 2026-05-27T10:29:23Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609608 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Серж Арош |Шынайы есімі = {{lang-fr|Serge Haroche}} |Суреті = Serge Haroche - Théâtre de la Commune d'Aubervilliers - 4 mai 2009.jpg |Сурет ені = 220px |Туған күні = 11.9.1944 |Туған жері = {{Туғанжері|Касабланка|Касабланкада}}, [[Француздық Марокко]] |Ғылыми аясы = [[кванттық механика]] |Жұмыс орны = [[Пьера және Мария Кюри университеті]],<br>[[Коллеж де Франс]] |Альма-матер = [[Жоғары қалыпты мектеп (Париж)|Жоғары қалыпты мектеп]],<br>[[Пьера және Мария Кюри университеті]] |Ғылыми жетекші = [[Клод Коэн-Таннуджи]] |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Нобельдік медаль|2012}} [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2012 жыл ғылымда|2012]]) {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Құрмет орденінің ұлы офицері (Франция)}} {{!!}}{{Құрмет легион орденінің командоры}} {{!}}- {{!}}{{Құрмет легионы орденінің офицері}} {{!}}}<br> |Қолтаңбасы = }} '''Серж Арош''' ({{Lang-fr|Serge Haroche}}; [[11 қыркүйек]] [[1944 жыл|1944]]) — француз физигі, ол 2012 жылы [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығын]] ([[Дэвид Уайнленд|Дэвид Уайнлендпен]] бірге) «жеке кванттық жүйелерді өлшеуге және басқаруға мүмкіндік беретін кванттық манипуляция технологияларының серпінділігі» үшін иеленген<ref>{{Cite web|url=http://www.nobelprize.org/|title=The 2012 Nobel Prize in Physics|publisher=Nobel Media|lang=en|accessdate=2012-10-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Csg8nOfH?url=http://www.nobelprize.org/|archivedate=2012-12-13}}</ref>. == Өмірбаяны == Серж Арош 1944 жылы 11 қыркүйекте [[Касабланка|Касабланкада]] мароккалық (әкесінің жағынан) және [[Ресей империясы|орыс]] (анасының жағынан) текті [[Еврейлер|еврей]] отбасында дүниеге келген.<ref>{{Cite web|url=http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=6023|title=Frenchman, American win Nobel physics prize|accessdate=2012-10-09|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304103449/http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=6023}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jta.org/news/article/2012/10/09/3108811/french-jew-american-researcher-share-nobel-prize-in-physics|title=French Jew, American researcher share Nobel Prize in Physics|accessdate=2012-10-09|archivedate=2012-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121127131428/http://www.jta.org/news/article/2012/10/09/3108811/french-jew-american-researcher-share-nobel-prize-in-physics}}</ref> Оның анасы — [[Одесса|Одесса тумасы]] Валентина Арош (қыз кезіндегі аты Рублева, 1921—1998) мұғалім, ал әкесі Альберт Арош (1920—1998, бастапқыда [[Марракеш|Марракештен]] шыққан) заңгер болған.<ref>{{Cite web|url=http://jssnews.com/2012/10/09/issus-de-limmigration-il-remporte-le-nobel-de-physique-serge-haroche-juif-francais/|title=Réfugié Juif d’un pays arabe, Serge Haroche remporte le Nobel de Physique|accessdate=2012-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121010200343/http://jssnews.com/2012/10/09/issus-de-limmigration-il-remporte-le-nobel-de-physique-serge-haroche-juif-francais/|archivedate=2012-10-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.myheritage.com/site-family-tree-62057642/haroche?familyTreeID=1|title=Генеалогическое древо семьи Арош|accessdate=2012-10-09|archivedate=2016-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306204545/https://www.myheritage.com/site-family-tree-62057642/haroche?familyTreeID=1}}</ref> Оның ата-әжесі (Исаак пен Эстер Арош) Дүниежүзілік еврей одағының мектебі болып табылатын Израиль альянсын басқарды.<ref>{{Cite web|url=http://www.europeana.eu/portal/record/09328/0FE56D02F385071C0A11573484717E9CFB9F7A7A.html?start=4&query=Iran&qf=TYPE:TEXT|title=Bibliothèque de l’Alliance israélite universelle: Mme Esther Haroche née Azerrad|accessdate=2012-10-09|archivedate=2015-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151024121509/http://www.europeana.eu/portal/record/09328/0FE56D02F385071C0A11573484717E9CFB9F7A7A.html?start=4&query=Iran&qf=TYPE:TEXT}}</ref> Ана жағынан ата-әжелер, дәрігерлер Александр Гершович Рублев (1897—?) және София Моише-Дувидовна Фромштейн (1896—?), 1920 жылдардың басында [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағынан]] кетіп, [[Париж|Парижге]] қоныстанды, ал сол жерден [[Касабланка|Касабланкаға]] көшті.. Серж 12 жаста болғанда, Марокко тәуелсіздігін жариялады, ал оның отбасы Францияның астанасына көшті. Политехникалық мектепте, Жоғарғы Қалыпты Мектепте және Париж университетінде оқыды (1963—1967). 1971 жылы [[Клод Коэн-Таннуджи|Клод Коэн-Таннуджидің]] жетекшілігімен ол Пьер және Мария Кюри университетінде диссертация қорғады. Арош Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығында (CNRS, 1967—1975) ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, содан кейін [[Артур Леонард Шавлов|Артур Шавловтың]] тобында [[Стэнфорд университеті|Стэнфорд университетінде]] бір жыл тағылымдамадан өтті. 1975 жылы ол Пьер және Мария Кюри университетінде профессор болып тағайындалды. 1974 жылдан 1984 жылға дейін Париж политехникалық мектебінде де сабақ берді. 1994 жылдан 2000 жылға дейін Жоғарғы қалыпты мектепте физика кафедрасын басқарды. 2001 жылдан бастап ол Колледж де Франсте профессор болып жұмыс істейді, онда кванттық механика кафедрасын басқарады (2012 жылдың қыркүйегінен бастап колледж әкімшісі де болды). Серж Арош — Француз, Еуропа және Америка физикалық қоғамдарының мүшесі, сондай-ақ [[Ресей Ғылым академиясы|Ресей Ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі<ref name="РАН">{{Cite web|url=http://tass.ru/nauka/3742407|title=Генри Киссинджер стал академиком РАН|accessdate=2016-11-08|archivedate=2018-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180624035736/http://tass.ru/nauka/3742407}}</ref>. == Отбасы == Әйелі — әлеуметтанушы Клодин Арош (қыз кезіндегі аты Зелигсон), Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының [[эмерит]]-директоры, саяси сенімдер әлеуметтануы бойынша бірнеше монографиялардың авторы және күйеуі сияқты орыс эмигранттарының отбасынан шыққан<ref>{{Cite web|url=http://www.iiac.cnrs.fr/CentreEdgarMorin/spip.php?article34|title=Claudine Haroche (Zeligson)|accessdate=2012-10-09|archivedate=2012-05-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120524051206/http://www.iiac.cnrs.fr/CentreEdgarMorin/spip.php?article34}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k409042d.texte.f2.langFR|title=О бракосочетании родителей К. Арош — Луи Зелигсона и Раймонды Зандберг («Ле Фигаро», 1936)|accessdate=2012-10-10|archivedate=2015-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151012145316/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k409042d.texte.f2.langFR}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.myplick.com/view/c2pzlen8DRE/le-monde-08-mars-2008|title=Некролог Раймонды Зелигсон (урожд. Зандберг), «Ле Монд» (8 марта 2008)|accessdate=2012-10-10|archivedate=2012-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120422055607/http://www.myplick.com/view/c2pzlen8DRE/le-monde-08-mars-2008}}</ref>. Олардың екі баласы бар. Жиені — әнші және композитор Рафаэль Арош (1975 жылы туған). == Марапаттар == * 1992 — Гумбольдт сыйлығы * 1993 — Альберт Михельсон медалі * 2000 — [[Карл Манне Георг Сигбан|Манне Зигбанды еске алу дәрісі]] * 2002 — Халықаралық кванттық байланыс сыйлығы * 2002 — Кванттық электроника және оптика саласындағы сыйлық * 2007 — Таунс сыйлығы <ref>{{Cite web|url=http://www.osa.org/aboutosa/awards/osaawards/awardsdesc/charlestownes/|title=Charles Hard Townes Award|publisher=osa.org|lang=en|accessdate=2012-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610133528/http://www.osa.org/aboutosa/awards/osaawards/awardsdesc/charlestownes/|archivedate=2011-06-10}}</ref> * 2009 — Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының алтын медалі * 2012 — [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (Дэвид Уайнлендпен бірге) * 2013 — Шредингер дәрісі (Вена кванттық ғылым және технология орталығы) * 2013 — Чехия Республикасы Сенаты төрағасының күміс медалі ([[Чехия]])<ref>{{Cite web|url=https://www.senat.cz/cinnost/pametni_medaile/index.php|title=Stříbrné medaile předsedy Senátu|accessdate=2023-12-27|archivedate=2022-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919154945/https://www.senat.cz/cinnost/pametni_medaile/index.php}}</ref> * 2014 — Шредингер дәрісі (Лондонның Императорлық колледжі) == Әлеуметтік іс-шаралар == 2016 жылы ол [[Greenpeace|Greenpeace ұйымын]], [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|Біріккен Ұлттар Ұйымын]] және бүкіл әлемдегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген организмдерге ([[Гендік модификацияланған ағза|ГМО]]) қарсы күресті тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/|title=107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-06-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629203642/https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html|title=Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160707040151/http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html|title=Список нобелевских лауреатов подписавших письмо|accessdate=2016-06-30|archivedate=2017-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170902012810/http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html}}</ref>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} [[Санат:Ұлы Людовик лицейі түлектері]] [[Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Франция физиктері]] [[Санат:Физиктер]] 3428nssequ3swjvafb6nyraovjwffxc 0 778792 3609607 3605887 2026-05-27T10:28:55Z Rasulbek Adil 176232 /* Өмірбаян */ 3609607 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Дэвид Уайнленд |Шынайы есімі = {{lang-en|David Wineland}} |Суреті = David Wineland 2008.jpg |Туған күні = 24.2.1944 |Туған жері = {{Туғанжері|Милуоки|Милуокиде}}, [[Висконсин]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = {{Байрақ|АҚШ}} |Ғылыми аясы = [[оптика]], [[кванттық механика]] |Жұмыс орны = [[Ұлттық стандарттар және технологиялар институты|NIST]],<br>[[Колорадо университеті, Боулдердер]] |Ғылыми жетекші = [[Норман Фостер Рамзей|Норман Рамзей]] | Альма-матер = [[Гарвард университеті]],<br>[[Калифорния университеті, Беркли]] |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Ұлттық ғылым медалі АҚШ|2007}} {{!}}} {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Нобельдік медаль|2012}} [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] (2012) {{!}}} | Қолтаңбасы = }} '''Дэвид Джеффри Уайнленд (Вайнланд)''' ({{Lang-en|David Jeffrey Wineland}}; [[24 ақпан]] [[1944 жыл|1944]]<ref>{{Cite web|url=http://www.aip.org/history/acap/biographies/bio.jsp?winelandd|title=David Wineland|publisher=Array of Contemporary American Physicists|lang=en|accessdate=2012-10-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CsgAEkV9?url=http://www.aip.org/history/acap/biographies/bio.jsp?winelandd|archivedate=2012-12-13}}</ref>) — [[Америкалықтар|американдық]] физик, «жеке кванттық жүйелерді өлшеуге және басқаруға мүмкіндік беретін кванттық жүйелерді манипуляциялауға арналған серпінді технологияларды жасағаны үшін» деген сөздермен 2012 жылы [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] ([[Серж Арош|Серж Арошпен]] бірлесіп)<ref>{{Cite web|url=http://www.nobelprize.org/|title=The 2012 Nobel Prize in Physics|publisher=Nobel Media|lang=en|accessdate=2012-10-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Csg8nOfH?url=http://www.nobelprize.org/|archivedate=2012-12-13}}</ref>. [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] мүшесі (1992). == Өмірбаяны == Дэвид Уайнленд 1944 жылы 24 ақпанда [[Висконсин|Висконсин штатының]] [[Милуоки]] қаласында дүниеге келген. Ол 1961 жылы Сакраментодағы Энсин орта мектебін бітірген.<ref name="r1">[http://www.encinahighschool.com/class61/roster.htm Class of 1961 Graduation List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200121115501/http://www.encinahighschool.com/class61/roster.htm |date=2020-01-21 }}. encinahighschool.com</ref> 1965 жылы [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] бакалавр дәрежесін, ал 1970 жылы [[Гарвард университеті|Гарвард университетінде]] — [[PhD-доктор|PhD дәрежесін]] алды. Оның диссертациясы атомдық [[дейтерий]] [[Мазер|мазерлері]] туралы болды. Содан кейін Уайнленд [[Вашингтон университеті|Вашингтон университетіндегі]] [[Ханс Георг Демельт|Ханс Демельттің]] тобында жұмыс істеді. 1975 жылы Уайнленд [[Боулдер (Колорадо)|Боулдердегі]] Ұлттық стандарттар бюросына, қазіргі NIST институтына орналасты. Оның зерттеулері оптикаға, атап айтқанда, төрт полюсті иондық тұзақтардағы иондарды лазерлік салқындатуға және кейіннен тұзаққа түскен иондарды кванттық есептеулерді орындау үшін пайдалануға бағытталған. Уайнленд Америка физикалық қоғамының және Америка оптикалық қоғамының мүшесі. == Марапаттар мен құрметтер == * 1990 — Дэвиссон-Джермер сыйлығы * 1990 — Меггерс сыйлығы * 1996 — Лазерлік физика бойынша Эйнштейн сыйлығы * 1998 — Раби сыйлығы<ref>{{Cite web|url=http://www.ieee-uffc.org/frequency_control/awards.asp?name=rabi|title=Rabi Award|publisher=[[IEEE Ultrasonics, Ferroelectrics, and Frequency Control Society]]|accessdate=2012-10-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CsgAo6SF?url=http://www.ieee-uffc.org/frequency_control/awards.asp?name=rabi|archivedate=2012-12-13}}</ref> * 2000 — Халықаралық кванттық байланыс сыйлығы * 2001 — Лазерлік физика бойынша Артур Шавлов сыйлығы<ref>{{Cite web|url=http://www.aps.org/programs/honors/prizes/prizerecipient.cfm?name=David%20J.%20Wineland&year=2001|title=2001 Arthur L. Schawlow Prize in Laser Science Recipient|publisher=American Physical Society|accessdate=2009-10-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CsgBIxRr?url=http://www.aps.org/programs/honors/prizes/prizerecipient.cfm?name=David%20J.%20Wineland|archivedate=2012-12-13}}</ref> * 2004 — Фредерик Айвс медалі * 2007 — [[АҚШ ұлттық ғылым медалі|Ұлттық ғылым медалі]]<ref>{{Cite web|url=http://www.nist.gov/public_affairs/releases/wineland082508.html|date=2008-08-25|publisher=NIST|title=NIST Physicist David J. Wineland Awarded 2007 National Medal of Science (NIST press release)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907063729/http://www.nist.gov/public_affairs/releases/wineland082508.html|archivedate=2008-09-07}}</ref> * 2008 — Герберт Вальтер сыйлығы<ref>{{Cite web|url=http://blogs.physicstoday.org/wht/2008/11/osa-dps-name-david-j-wineland.html|publisher=Physics Today|title=OSA, DPS Name David J. Wineland Winner of First Herbert Walther Award ([[Optical Society|OSA]] press release)|date=2008-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219091557/http://blogs.physicstoday.org/wht/2008/11/osa-dps-name-david-j-wineland.html|archivedate=2012-02-19}}</ref> * 2010 — Бенджамин Франклин медалі * 2012 — [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] ( [[Серж Арош|Серж Харошпен]] бірге) * 2013 — Wolfgang-Paul-Vorlesung * 2018 — Micius Quantum Prize * 2020 — IRI Medal == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар]] [[Санат:Физиктер]] [[Санат:АҚШ физиктері]] ebjnvg2hvsczjt1ypeg68d0z8z11sgi 0 780082 3609670 3599307 2026-05-27T10:56:28Z Жанна Ж 156090 3609670 wikitext text/x-wiki {{Суретші |есімі = Поль Сезанн |шынайы есімі = {{lang-fr|Paul Cézanne}} |суреті = Paul Cézanne, c.1890, Portrait de l'artiste à la palette, oil on canvas, 92 x 73 cm, Foundation E.G. Bührle.jpg |сурет ені = |сурет атауы = 1890 жылы салған автопортреті |туған кездегі есімі = |туған күні = 19.1.1839 |туған жері = Экс-ан-Прованс |қайтыс болған күні = 22.10.1906 |қайтыс болған жері = Экс-ан-Прованс |шыққан жері = |азаматтығы = {{FRA}} |жанры = [[натюрморт]], [[пейзаж]], [[портрет]], [[жанрлық кескіндеме]] |мектебі = |өнер ағымы = [[импрессионизм]], [[постимпрессионизм]] |атақты қолөнерлері = [[Пьеро және Арлекин]] (1888), [[Алмаға толы кәрзеңке]] (1893), [[Шомылған әйелдер]] (1898), [[Карта ойнаушылар]] (1890–1895) |марапаттаушылары = |ықпалын тигізу = |ықпалы әсер етті = |марапаттары = |атақ-даңқы = |сыйлықтары = |сайты = https://paul-cezanne.org/ |мұрағаты = |Commons = Paul Cézanne }} '''Поль Сезанн''' — француз кескіндемешісі. Сурет салуда ол [[Реализм (өнер)|реализм]] мен [[импрессионизм]]нен бастап, кейін [[постимпрессионизм]]нің ең көрнекті өкілдерінің біріне айналды. «Сезаннизм» деп аталған стильге жол ашқаны [[кубизм]] стилінің пайда болуына зор ықпал тигізді. Мәскеудің [[А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы|А.С. Пушкин мұражайында]] сақталған [[Марна жағалауы]] (1888) немесе Париждің [[Импрессионизм мұражайы]]ндағы [[Жол бұрылысы (Сезанн)|Жол бұрылысы]] (1882) сияқты пейзаждарында суретші кеңістік пен уақыт бірлігін шынайылықпен бейнелейді. [[Шабдалы мен алмұрттар]] (Мәскеу, 1888–1890), [[Алмалар мен апельсндер]] (Париж, 1895–1900), [[Пердеше, көзе және табақша]] (Нью-Йорк, 1893–1894) атты еңбектері арқылы [[натюрморт]] жанрына терең философиялық мән-мағына мен зерделі толғаныс алып келді. [[Карта ойнаушылар]], [[Темекіші]], [[Дәу қарағай]] сынды суреттер Сезанн шығармашылығының кемелденген шағында жасасған туындыларының санатына жатады. Бұл шығармалардан буырқанған күш-қуат пен өмірдің жойқын тынысы айқын сезіледі. == Галерея == <gallery> Paul Cézanne 098.jpg|«Тангейзерге» увертюра Paul Cézanne 060.jpg|[[Пьеро және Арлекин]] Bord de la Marne, par Paul Cézanne, Hermitage Museum.jpg|[[Марна жағалауы]] Homme à la pipe, par Paul Cézanne, Musée de l'Ermitage.jpg|[[Темекіші]] Paul Cézanne 222.jpg|[[Карта ойнаушылар]] Les Grandes Baigneuses, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|[[Шомылған әйелдер]] La Montagne Sainte-Victoire et le Château noir, par Paul Cézanne.jpg|Сент-Виктуар тауы және Қара қамал </gallery> == Арт-нарықта == Поль Сезанн [[Карта ойнаушылар]]дың бес вариантын салған. Олардың біреуін 2011 жылы қатарлықтар 250 миллион доллардан астам бағаға сатып алған. Бұл кескіндеме өнеріндегі ең қымбат сатып алу болған.<ref>Art Media Agency (AMA), [http://www.artmediaagency.com/en/12569/250-m-a-new-record-for-a-painting/ 250 M$, a new record for a painting?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923174219/http://www.artmediaagency.com/en/12569/250-m-a-new-record-for-a-painting/ |date=23 September 2015 }}, 4 May 2011</ref> Одан кейін Сент-Виктуар тауын бейнелейтін екі суретінің әрқайсысы 130 миллионнан астамға сатылған болатын. <gallery> Paul Cézanne 222.jpg| Montagne_Sainte-Victoire,_par_Paul_Cézanne_114.jpg| La_Montagne_Sainte-Victoire_vue_du_bosquet_du_Château_Noir,_par_Paul_Cézanne.jpg| </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Франция суретшілері]] pvtwd484womnj2l6ne9xgjw2nluf6nb 4 780876 3609400 3607797 2026-05-26T15:00:26Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3609400 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-05-25'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="6651" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 6 651] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1921" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 921] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="565" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 565] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="384" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 384] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[КешYOU]] | data-sort-value="368" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 368] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Үстеу]] | data-sort-value="318" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 318] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="252" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 252] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Сын есімнің шырайлары]] | data-sort-value="237" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 237] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Салт етістік]] | data-sort-value="219" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 219] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="199" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 199] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="194" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 194] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="187" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 187] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Құрбан айт]] | data-sort-value="174" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 174] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="160" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 160] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Жалпақтал]] | data-sort-value="155" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 155] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Етіс]] | data-sort-value="153" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 153] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Шылау]] | data-sort-value="151" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 151] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="148" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 148] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Сын есім]] | data-sort-value="145" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 145] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Құрбандық]] | data-sort-value="144" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 144] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Арафа күні]] | data-sort-value="139" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 139] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="135" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 135] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="131" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 131] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="129" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 129] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Эйфель мұнарасы]] | data-sort-value="126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 126] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 116] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Зат есім]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 112] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="111" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 111] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Етістік]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 109] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 109] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 105] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 104] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="103" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 103] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 102] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="100" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 100] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Есімше]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 99] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Сан есім]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 98] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 94] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 92] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 91] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 91] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 90] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 88] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Көсемше]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 87] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 87] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 85] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 84] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 82] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Есімдік]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 82] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 81] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="80" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 80] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 78] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 76] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 75] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Бақыт Қалсапарқызы Шадаева]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 75] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 73] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 71] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Қосалқа (ою-өрнек)]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA%29 71] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 69] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Қызыл кітап]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 69] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Сабақты етістік]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 69] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 69] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 69] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 69] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 67] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Саңғыл би]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB_%D0%B1%D0%B8 66] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Шек беру]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 64] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Білім инновациялық лицейлері]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 64] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 63] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 63] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 62] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 61] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Сақтар]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 60] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 59] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 59] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Астана]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 59] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 59] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Септік]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA 58] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Одағай]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 57] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 57] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 57] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 57] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 57] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Есімді сөз тіркестері]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 54] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 54] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 54] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 53] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 53] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 53] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Арғын]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 52] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 52] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Заң]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3 52] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 52] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 52] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 51] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 50] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 50] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Алқа (зергерлік бұйым)]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%9B%D0%B0_%28%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%29 50] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 50] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 49] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 49] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Салауат]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 49] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 49] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 48] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 48] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Тәуелдік жалғау]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 48] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Тәшриқ тәкбірі]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%88%D1%80%D0%B8%D2%9B_%D1%82%D3%99%D0%BA%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96 48] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Dubul' ibhunu]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Dubul%27_ibhunu 48] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Шақ (етістік)]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 48] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 47] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 47] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Оқшау сөздер]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 46] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 46] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 45] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 45] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Бразилия империясы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 45] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[578 жыл]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=578_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 44] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 44] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 44] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Жалпақтал ауданы]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 44] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 43] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 43] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Дулат]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 43] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 43] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 43] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 43] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Наймандар]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 42] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Қағазбеков Рахымбек]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 42] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 42] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 42] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 42] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 42] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Қ]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 42] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 42] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 41] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 40] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Етістіктің түрлері]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 40] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 40] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 40] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 40] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 40] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 40] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 40] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 40] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Еліктеу сөз]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 39] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Конституция]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F 39] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 39] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 39] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 39] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Наурыз мейрамы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 39] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 38] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 38] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Қылтанжақтылар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 37] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Алтынемел ұлттық паркі]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 37] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Емтихан]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 36] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Ысты]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 36] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 36] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Дайан Китон]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B9%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BD 36] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 36] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 35] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Адай]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 35] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 35] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Ресей]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 35] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 35] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 35] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 34] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Сирил Рамафоса мен Дональд Трамптың Ақ үйдегі кездесуі (2025)]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%81%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%90%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%96_%282025%29 34] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Пысықтауыш]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 34] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 34] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Албан руы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 34] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 34] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 34] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Ермұхамед Мәулен]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 33] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Островец]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%86 33] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Анықтауыш]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 33] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 33] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Ақ бантик әні]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BA_%D3%99%D0%BD%D1%96 33] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 33] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Тұйық етістік]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 33] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 32] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Ошмяны]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%BC%D1%8F%D0%BD%D1%8B 32] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Септеулік шылаулар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Жіктік жалғау]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 32] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 32] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 32] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Көмірсулар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 32] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 32] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Арафат]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%82 31] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 31] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 31] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 31] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Айқындауыш]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 31] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 31] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Қазақтың ұлттық қолөнері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 31] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Қазақстанның табиғаты]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B 30] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Баяндауыш]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 30] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 30] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Табын]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 30] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 30] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Остеллато]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE 29] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Жыландар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Төле би]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 29] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Жусан]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD 29] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 29] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Грекия Ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Намаз уақыты]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 29] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 29] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 28] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 28] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Эссе]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 28] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Қазақстанның Қызыл кітабы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 28] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 28] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 28] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 28] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 27] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Жалғау]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 27] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 27] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 27] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Бастауыш]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 27] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 27] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 27] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Алматы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 27] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Серік Мақашұлы Жұманғарин]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 27] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 27] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Оянған өлке (роман)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 27] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Қытай]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 26] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Ронфе]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5 26] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Модификациялық өзгергіштік]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D1%96%D0%BA 26] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Төл сөз]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7 26] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Домбыра]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 26] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 26] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Жұрнақ]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B 26] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 25] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 25] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Уикипедия:Мақалаға бастама]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 25] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 25] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[1342 жыл]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1342_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 25] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Соңғы қоңырау]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%A3%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 25] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 25] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Ғұсыл]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB 24] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 24] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Жалпақтал ауылдық округі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 24] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 24] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Табиғат]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 24] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 24] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 24] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 24] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Оразаның түрлері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Лексика]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 24] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 24] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 24] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 24] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 24] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Құралайдың салқыны]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 24] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 24] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 24] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 24] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Халықаралық балалар күні]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 24] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 23] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Толықтауыш]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 23] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 23] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Демеулік шылаулар]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 23] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 23] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 23] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Уикипедия:Зертхана]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%97%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 23] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Рай]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 23] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Астана қаласының бас мешіті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 23] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B9_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 23] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Сөзжасам]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 23] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 22] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Шежіре]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 22] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 22] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[:Санат:847 жыл|Санат:847 жыл]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A847_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 22] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Етістікті сөз тіркестері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 22] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Қазақ билері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 22] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Сөздердің байланысу тәсілдері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%83_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Мақат ауданы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 22] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Жалғаулық шылаулар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 22] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Құран]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Дауысты дыбыстар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 22] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Азиль мәдениеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Қаражан Үкібаев]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 22] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 22] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Төлеу сөз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 21] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Флери (Па-де-Кале)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8_%28%D0%9F%D0%B0-%D0%B4%D0%B5-%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%29 21] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 21] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Ағылшын тілі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 21] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 21] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Ілия Жақанов]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 21] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 21] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Салт-дәстүр]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 21] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 21] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 21] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 21] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қытай жазуы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 21] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 21] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Ауыз бекіту]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%82%D1%83 21] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 21] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Жаныс]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 21] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Шайтанкөл]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 21] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Қазақстан елтаңбасы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Эрнест Хемингуэй]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 21] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Ауыл шаруашылығы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 21] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 21] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Көптік жалғау]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 21] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 21] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Ақуыз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 21] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Төрт түлік]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82_%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA 21] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 21] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Сүре]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 21] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Пейджер]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80 21] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Синтаксис]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 20] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Ашықпаша-заде]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%88%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B5 20] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Мұхтар Әлиұлы Әлиев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Метафора]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 20] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Жанр]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%80 20] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 20] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Ульвож]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B6 20] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Саяси қуғын-сүргін]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD 20] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 20] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Сиқым]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 20] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Жүйке жасушалары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 20] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 20] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 19] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Елтаңба]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 19] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Теодолит]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 19] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Төреғали Төреəліұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Морфология (лингвистика)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%28%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 19] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Дыбыс үндестігі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 19] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 19] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Салалас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 19] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Хо Жун]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD 19] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Суан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 19] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Мәтін]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 19] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Уақ]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 19] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Уикипедия:Санаттар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Сәжде]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B6%D0%B4%D0%B5 19] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Рауғаш]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 19] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Қиық пирамида]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0 19] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Бон-д'Алье]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%27%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B5 19] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Аналитикалық тәсіл]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 19] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Апамның астауы (әңгіме)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 18] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Наурызым қорығы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 18] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Ми]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 18] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Таң намазы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%A3_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Байбақты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 18] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 18] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 18] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 18] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Достық]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B 18] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 18] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Семирамида аспалы бағы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 18] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Еуропа]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 18] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 18] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Байұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[:Санат:АҚШ көлдері|Санат:АҚШ көлдері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 18] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Лея Органа-Соло]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D1%8F_%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D0%BE 18] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Санкт-Роман]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82-%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[:Санат:Уикилендіруі қажет мақалалар|Санат:Уикилендіруі қажет мақалалар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 17] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 17] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Үндістан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Астана LRT]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 17] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Ислам]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 17] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Жасуша қаңқасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D2%A3%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Құйынды мекен (телехикая)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 17] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Нанотехнология]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 17] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 17] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[2026 жыл]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 17] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Қожа]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 17] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Бразилия]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Тұмар ханша]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 17] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Етеккір]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 17] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Қараған ағашы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 17] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Шоқжұлдыз]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 17] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Футбол]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 16] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Нұрмұхан Сейітахметұлы Жантөрин]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%BD 16] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Астана қаласы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Сөздердің аналитикалық және синтетикалық формалары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[URL]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 16] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Әл-Бақара сүресі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Жаппас]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 16] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Қазақ қолөнері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Қаратау (қала)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 16] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Айқап]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 16] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Қышқыл]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB 16] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Ботбай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Әскери жарғы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 16] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[25 мамыр]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 16] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Густав Людвиг Герц]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%9B%D1%8E%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B3_%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%86 16] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Ақтау]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 16] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 16] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Күлтегін]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD 16] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 16] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 16] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Қуандық Рахым]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC 16] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Дидактика]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Қымыз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 16] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 16] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Ақұштап Бақтыгереева]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%B1%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 16] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 16] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Дәстүр (фильм)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 16] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 16] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Күшейткіш үстеу]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88_%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 16] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Уикипедия:Жиі кездесетін қателер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B8%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Дарын республикалық ғылыми-практикалық орталығы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Айт]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82 16] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[IC 1644]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_1644 16] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Соңғы көш (роман)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%A3%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 16] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Жұқпалы аурулар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Қант диабеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Кесірткелер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Аспан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Кеңес Дүйсекеұлы Дүйсекеев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 15] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 15] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 15] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Бату хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Сиыр малының атаулары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Ұлықбек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 15] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Вильхальм]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BC 15] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 15] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Әл-Кәусәр сүресі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282022%29 15] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Азаматтық кодекс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81 15] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 15] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Келес ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Ибн Сина]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 15] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Ерен еңбегі үшін медалі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 15] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[:Санат:Киевте туғандар|Санат:Киевте туғандар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%B5_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Қырқынан шығару]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 15] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[:Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер|Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3AISBN_%D1%81%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Ақық]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D2%9B 15] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Жасуша]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 15] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Таз руы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 15] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Уикипедия:Уикилендіру]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 15] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[:Санат:Қазақ ақындары|Санат:Қазақ ақындары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 15] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Сунақ]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 15] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Сарыүйсін]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 15] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Тоқты (мал)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D1%8B_%28%D0%BC%D0%B0%D0%BB%29 15] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 15] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 15] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Еңбек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Жылқы аурулары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Һ]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%BA 15] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 15] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Қарағанды облысы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Тәуекел Мүслім]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 14] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Тарихи жырлар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B8_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Мафальда]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0 14] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Есім хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Лионель Месси]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 14] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Географиялық карта]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 14] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Химиялық реакциялар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Жиембет жырау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Арафа]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B0 14] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Бала құқығы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Саржетім]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC 14] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Сызық]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B 14] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 14] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Бурабай ұлттық паркі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 14] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 14] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Мемлекеттік ту]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 14] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 14] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[UTC+5:00]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=UTC%2B5%3A00 14] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Франция]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Тарақты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Қатысушы:Aldogarov]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AAldogarov 14] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Шекті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Ибраһим]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 14] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Жаңа экономикалық саясат]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 14] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Балатон (Миннесота)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BD_%28%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BE%D1%82%D0%B0%29 14] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Психология]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Америка режиссерлер гильдиясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Герман империясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Сұлтанбек Қожанұлы Қожанов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Қылмыстық құқық]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 14] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Қарақалпақстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Мөлшер үстеуі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%80_%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83%D1%96 14] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Ән-Ниса сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Талдықорған]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Чикаго (фильм, 2002)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2002%29 14] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[:Санат:Оңтүстік Африка Республикасы әндері|Санат:Оңтүстік Африка Республикасы әндері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 14] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Қазақстан теңгесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 14] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 14] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Атығай]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 14] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Синоним]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC 14] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Өмір мектебі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 14] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Жапония]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Уикипедия:Елшілік]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D0%BB%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 14] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Уикипедия:Белсенді қатысушылар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Семей]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 14] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Тәңір]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80 14] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Туризм]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 14] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Алшын]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 14] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Мемлекет]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 14] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Кеңшілік Ағытайұлы Мырзабеков]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%90%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Иммунитет]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 14] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 14] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Рене Декарт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%BD%D0%B5_%D0%94%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82 13] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Сүтқоректілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Жиде]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 13] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 13] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Уәлибек Әбдірайымов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Нивелир]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 13] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Адам]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC 13] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Қазақстандағы туризм]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 13] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Жезқазған]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Кәлимә]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D3%99 13] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 13] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Омоним]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC 13] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Жылқы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 13] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Батыс Алтай қорығы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Серхио Рамос]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BE_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%81 13] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Кененбай Молданұлы Қожабеков]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Көміртау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Қызылбөрік]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BA 13] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Аборт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 13] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Жұбан Молдағалиев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Жаңа білім беру жүйесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Адыраспан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Шайх-Хасан Сатарқұлұлы Жазықбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%85-%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Жаһандану]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 13] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Мәтжан Мақсымұлы Тілеужанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Қорғалжын қорығы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Диуани хикмет]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 13] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Ләззат Оразханқызы Асанова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 13] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Керей хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Анге Постекоглу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B3%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 13] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Қазақстандағы референдум (2026)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 13] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Апория]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Турин]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%BD 13] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Қой мүшелерінің атаулары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Дара сөздер мен күрделі сөздер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Қой]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 13] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[АҚШ қалалары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 13] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Вирустар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Тыныс алу жүйесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Канада қалаларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Шерзат Болаттың өлімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Мұхит Мерәліұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Адай күйі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 13] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Орал]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 13] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 13] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Бүйрек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Жай сөйлем]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 13] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Латын тілі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 13] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Интернет]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 13] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Қанжығалы руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Лензе]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B5 13] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Саясат Нұрбек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Әнұран]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Түрікменстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Могилев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Ежелгі грек мифологиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Қонақжайлық]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 13] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Тiлеуке Құлекеұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Батыс Бенгал]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BB 13] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Жаужүрек мың бала]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 13] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Сөйлем]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Сақшы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 12] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Физика]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[IC 516]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_516 12] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Уикипедия:Жақсы мақалалар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[IC 3945]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_3945 12] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[NGC 2458]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=NGC_2458 12] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Тобықты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[IC 544]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 12] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Ада (Оклахома)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0_%28%D0%9E%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%BC%D0%B0%29 12] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Жаңа Зеландия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Бауыржан Мамытбекұлы Сматлаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Энциклопедия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Леден (Нор)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%28%D0%9D%D0%BE%D1%80%29 12] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Әнші құм төбесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D1%88%D1%96_%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Тимур Анатольевич Козырев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D1%80%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Өскемен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Жайық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Дилмурод Назаров]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Беташар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Тараз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 12] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Тәжікстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Ирандағы соғыс (2026)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 12] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[IC 4263]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_4263 12] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Табиғатты қорғау]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 12] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Ою-өрнек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Белорус Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Нұрдәулет Бәбиханұлы Ақыш]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 12] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Құтты болсын айту]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 12] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 12] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Аршалы ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Кітап]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 12] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Ерболат Беделхан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Эндокриндік жүйе]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 12] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Коулрофобия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%83%D0%BB%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Ұлы Қытай қорғаны]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Қойыртпақ шығарма]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0 12] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Созақ ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Мұражай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Алмагүл Божанова]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%91%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Омбы облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B1%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARasulbek_Adil 12] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Алаш автономиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Орда (музыкалық топ)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 12] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Қияттар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Нишапур]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D1%88%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 12] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Йемендіктер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%99%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Саясат]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 12] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Философия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Kapital.kz]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kapital.kz 12] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Аят әл-Курси]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 12] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Тұрсынбек Кәкішев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Каспер Дольберг]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3 12] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Қалқаман – Мамыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Қашаған Күржіманұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Бақбақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Әдеби тіл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D1%82%D1%96%D0%BB 12] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Вегетативтік көбею]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 12] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Уикипедия:Жаңалықтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Марқакөл (көл)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Бура (найман)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0_%28%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 12] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 12] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Түменбай Қуандық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Уикипедия:Жедел тізімдеу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%83 12] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Іш өту]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 12] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Электронды пошта]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 12] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Кеметен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Отырар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Омар Хайям]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D1%8F%D0%BC 12] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Қызылорда облысының мектептері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Испания]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Антарктида]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B4%D0%B0 12] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Құдайбергенов Жексенбек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Тама]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 12] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Липидтер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Қазақтардың зергерлік бұйымдары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Jonas Brothers]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Jonas_Brothers 12] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 12] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Тұрлаусыз мүшелер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Әпке (драма)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 12] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} no4au7naqvym54svyfs26cqql53aw08 3 781078 3609489 3602620 2026-05-26T23:57:14Z ~2026-31629-63 181765 /* */ Жауап беру 3609489 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Xx TommY xX}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 16:57, 2026 ж. мамырдың 10 (+05) :Hi @[[Қатысушы:Xx TommY xX|Xx TommY xX]] as you work on italian wiki on futsal field, can we ask you to move [[it:Gabriel Lima]] to [[it:Gabriel Lima (giocatore di calcio a 5)]] and [[it:Gabriel Farias de Lima]] to [[it:Gabriel Lima (calciatore 1986)]] to create disambiguation as on [[en:Gabriel Lima]]? The same for [[it:Hossein Hosseini]]/[[it:Hossein Hosseini (calciatore 1992)]]. [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31629-63|&#126;2026-31629-63]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31629-63|talk]]) 04:57, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) nfnoiwjhvjr4hce08z4ah7yxv87pnw1 3609493 3609489 2026-05-27T02:23:34Z ~2026-31467-83 181766 3609493 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Xx TommY xX}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 16:57, 2026 ж. мамырдың 10 (+05) :Hi @[[Қатысушы:Xx TommY xX|Xx TommY xX]] as you work on italian wiki on futsal field, can we ask you to move [[it:Gabriel Lima]] to [[it:Gabriel Lima (giocatore di calcio a 5)]] and [[it:Gabriel Farias de Lima]] to [[it:Gabriel Lima (calciatore 1996)]] to create disambiguation as on [[en:Gabriel Lima]]? The same for [[it:Hossein Hosseini]]/[[it:Hossein Hosseini (calciatore 1992)]]. [[Арнайы:Үлесі/&#126;2026-31629-63|&#126;2026-31629-63]] ([[Қатысушы талқылауы:&#126;2026-31629-63|talk]]) 04:57, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) bzuzotv48b4d1rvduffv1sdopig9lyq 0 781433 3609422 3606438 2026-05-26T16:58:06Z Орел Карл 81620 /* Татарстан Республикасы басшыларының тізімі */ 3609422 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Татарстан Республикасы Райысы |шынайы атауы = {{lang-tt|Татарстан Республикасы Рәисе}} |ел = Ресей |эмблема = Standard for Tatarstan.svg{{!}}border |эмблема ені = 120px |эмблеманың аты = Татарстан Республикасы Райысының байрағы |қазіргі = [[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Рүстем Миңнеханов]] |тағайындалған = 2010 жылдың 25 наурызынан бастап |портреті = Rustam Minnikhanov official photo 06 (cropped).jpg |портреттің ені = 200px |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = {{байрақ|Татарстан}} |басқару түрі = |резиденция = [[Қазан кіремілі|Қазан кіреміліндегі]] [[Президент сарайы (Қазан)|Президент сарайы]] |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = Республика тұрғындарының тікелей сайлауы арқылы |өкілеттігінің мерзімі = 5 жыл |айлығы = айына 81 276 ₽ (2018) |орынбасары = |ізашары = КОКП Татарстан реском бірінші хатшысы |пайда болды = 1991 жылы 12 маусым |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев]] (президент ретінде)<br />[[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов]] (райыс ретінде) |соңғысы = |сайты = }} '''Татарстан Республикасы Райысы''' ({{lang-tt|Татарстан Республикасы Рәисе}}) — Республиканың (субъектінің, мемлекеттің) басшысы және [[Татарстан|Татарстандағы]] мемлекеттік биліктің атқарушы органдары жүйесін басқаратын ең жоғары лауазымды тұлға. 1991 жылдың 4 шілдесінен 2023 жылдың 6 ақпанына дейін республика басшысының лауазымы '''Татарстан Республикасының Президенті''' деп аталды. Татарстан президенті лауазымы 1991 жылы құрылды, оның тұңғыш президенті [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев|Минтимер Шәймиев]] болды. 2023 жылы лауазымның атауы «басшы (райыс)» болып өзгертілді. Татарстан басшысының резиденциясы — Татарстан Республикасының астанасы [[Қазан]] қаласында орналасқан [[Қазан кіремілі|Қазан кіреміліндегі]] [[Президент сарайы (Қазан)|Президент сарайы]]. Татарстанда биліктің нышаны болып Татарстан Республикасы басшысының (Райысының) қызметтік кабинеті мен резиденциялардың үстіне орналастырылған Байрағы. Байрақ — ортасында [[Татарстан елтаңбасы|Татарстанның мемлекеттік елтаңбасы]] бейнеленген [[Татарстан туы|Татарстанның мемлекеттік ту]] болып келеді. == Тарихы == Татарстанның ең жоғары лауазымды тұлғасының жаңа лауазымы Республика Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Төрағасының орнына белгіленді (Шаймиев бұл қызметті 1990 жылдан бері атқарып келді). 1991 жылы 12 маусымда [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев]] баламасыз негізде (басқа кандидаттар өз кандидатураларын алып тастағаннан кейін) халықтық сайлауда басым дауыспен Татарстанның тұңғыш президенті болып сайланды. Содан соң Минтемир Шаймиев 1996 мен 2001 жылдары баламасыз және баламалы халықтық сайлауда басым дауыспен қайта сайланды. Ресей Федерациясындағы субъектілердің басшыларын тағайындаудың жаңа тәртібіне сәйкес, 2005 жылдың 25 наурызында Ресей президенті [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] ұсынысы бойынша Татарстан Мемлекеттік кеңесі Минтимер Шәріпұлыны төртінші мерзімге Татарстан президенті етіп тағайындады. Минтимер Шәріпұлы Татарстан президенті қызметін 4 мерзім және 6862 күн (сол кезде Ресейдегі субъеклердің басшылары арасындағы рекордтық көрсеткіш) атқарды. 2009 жылдың желтоқсанында биліктегі «[[Біртұтас Ресей]]» партиясы қазіргі президент, премьер-министр және республика парламентінің спикері Минтимер Шәріпұлыны, Рүстем Нұрғалиұлыны және [[Фарит Хайруллаұлы Мұхамметшин|Фарит Мұхамметшинді]] Ресей президенті [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведевке]] Татарстан президенті лауазымына кандидаттар ретінде ұсынды. 2010 жылдың 22 қаңтарында Минтемир Шаймиев Ресей президенті Дмитрий Медведевтен 2010 жылдың 25 наурызынан кейін оны тағы бір президенттік мерзімге қарастырмауды сұрады<ref>{{cite news|url=http://www.gzt.ru/topnews/politics/-posle-otstavki-shaimiev-budet-rabotatj-na-/295450.html|title=После отставки Шаймиев будет работать на государство бесплатно|date=2010-03-12|publisher=GZT.ru|accessdate=2010-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100315150954/http://www.gzt.ru/topnews/politics/-posle-otstavki-shaimiev-budet-rabotatj-na-/295450.html|archivedate=2010-03-15|url-status=dead}}</ref>. 2010 жылдың 25 наурызында Ресей президенті ұсынған Рустам Миннихановты Татарстан Мемлекеттік кеңесі бірауыздан өкілеттікке тағайындап, Татарстанның екінші президенті қызметіне кірісті, ал Минтемир Шаймиев Татарстанның мемлекеттік кеңесшісі болып тағайындалды. 2015 жылдың қыркүйегінде Р.Н. Минниханов екінші мерзімге президент болып қайта сайланды. Татарстан президенттері басқа елдерге ресми сапарлар жасайтын және әлі де жасап келеді, сондай-ақ жақын және алыс шетелдерден келген шетелдік мемлекет және үкімет басшыларын Қазан қаласында бірнеше рет қабылдады және әлі де қабылдайды. Мысалы, Татарстан президенті Минтимер Шәріпұлы [[АҚШ президенті]] [[Билл Клинтон|Билл Клинтонмен]] (1994 жылдың қазан айында, Татарстан егемендігін жариялағаннан кейін АҚШ-қа сапары кезінде және 1998 жылдың қазан айында Мәскеуде<ref>{{Cite web |url=http://shaimiev.tatar.ru/guide/show/3306 |title=Сотрудничество Татарстан — США |accessdate=2012-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230235908/http://shaimiev.tatar.ru/guide/show/3306 |archivedate=2013-12-30 |url-status=dead }}</ref>) және [[Қытай Халық Республикасының төрағасы]] [[Ху Цзиньтао|Ху Цзиньтаомен]] (2007 жылдың наурыз айында Қазан қаласында<ref>{{cite web|title=Переговоры председателя КНР с президентом Республики Татарстан РФ|url=http://www.chinaconsulate.khb.ru/rus/xwdt/t307532.htm|access-date=2019-12-23|archive-date=2020-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127173403/http://www.chinaconsulate.khb.ru/rus/xwdt/t307532.htm|url-status=live}}</ref>) кездесті. == Лауазымның атауы == [[Сурет:Kazan Kremlin Presidential Palace 08-2016.jpg|thumb|right|300px|[[Қазан кіремілі|Қазан кіреміліндегі]] [[Президент сарайы (Қазан)|Президент сарайы]] — Татарстан басшысының резиденциясы.]] [[Сурет:Clinton and Shaimiev.jpg|thumb|right|300px|Татарстан президенті [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев|М.Ш. Шаймиев]] резиденциясының қабылдау залында АҚШ Мемлекеттік хатшысы [[Хиллари Клинтон|Хиллари Клинтонмен]] бірге, 2009 жыл]] 2010 жылы Ресей Федерациясы бұрын президент атағын иеленген субъектілері басшыларының атын өзгерте бастады. Бұл үдерісті ресми түрде [[Шешен Республикасының басшысы|Шешенстан басшысы]] [[Рамзан Ахматұлы Қадыров|Рамзан Қадыров]] бастады, ол өзін президент деп атаудан бас тартатынын бірінші болып мәлімдеп, басқаларды да солай істеуге шақырды. Содан кейін Қадыров «Ресейде тек бір ғана мемлекет қайраткерінің президент деп аталуға құқығы бар» және «аймақтық президенттер шеруі» аяқталуы керек деп мәлімдеді. 2010 жылдың соңында президент Дмитрий Медведев Мемлекеттік Дума мен Федерация Кеңесі бекіткен Ресей Федерациясы субъектілерінің басшыларына өздерін президент деп атауға тыйым салатын заңға қол қойды, бұл қоғамда наразылық тудырды. Сонымен қатар, аймақтарға тарихи дәстүрлерге сәйкес, қабылдау мерзімін 2015 жылдың 1 қаңтарына дейін шектей отыра өз басшыларына лауазымдарының атауын таңдауға рұқсат етілді. 2013 жылдың соңына дейін тек Башқұртстан мен Татарстан ғана республика басшысының жаңа атауы жайлы заң шығармады. Содан кейін Татарстан президенті Рүстем Нұрғалиұлы бұл лауазымның атауы заңда белгіленген мерзімде өзгертілетінін мәлімдеді<ref>{{Cite web |url=http://club-rf.ru/16/news/32529 |title=Минниханов не будет президентом. 18 декабря 2013 |access-date=2015-01-02 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027010507/http://club-rf.ru/16/news/32529 |url-status=live }}</ref>. Татарстанның тұңғыш президенті Минтимер Шәріпұлының айтуынша, «президент» атауын пайдалануға тыйым салатын заң жобалары бірнеше рет енгізілген<ref name="business-gazeta2">{{Cite web |url=http://www.business-gazeta.ru/article/122257/ |title=Госдума оставила Татарстану президента. Как минимум еще на год |access-date=2017-10-20 |archive-date=2019-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423035118/https://www.business-gazeta.ru/article/122257 |url-status=live }}</ref>. Бірінші рет заң жобасы Ресей Конституциясын бұзғаны үшін Мемлекеттік Дума тарапынан қабылданбады, екінші рет дәл осы себеппен Ресей үкіметі тарапынан қабылданбады, заң тек үшінші әрекетте ғана қабылданды. Конституцияның негізгі авторларының бірі, саяси қайраткер Сергей Шахрай да қабылданған заң конституциялық нормаларды бұзады деген ойға сенеді: <blockquote> Аймақтарға өз басшыларын қалай атау керектігін өз бетінше шешу құқығын беретін Ресей Конституциясын депутаттардың ешқайсысы естеріне алмады. Басшыларын қалай атайтындығы — бұл республиканың құқығы. Конституциялық Сот та, басқа ешкім де мұны жоққа шығара алмайды. </blockquote> 2014 жылдың соңына қарай Татарстан президент лауазымын қайта атау мәселесін шешпеген Ресей Федерациясының соңғы субъектісі болып қала берді (2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Башқұртстанда «президент» атауы «[[Башқұртстан Республикасы басшысы]]» деген атаумен алмастырылды). 2015 жылдың ақпанында республика басшыларының президент деп аталу мерзімін тағы бір жылға, 2016 жылдың 1 қаңтарына дейін ұзарту туралы федералды заң қабылданды<ref>{{Cite web |url=http://www.tatcenter.ru/news/143937/ |title=Путин подписал закон, обязывающий Татарстан до 2016 года выбрать новое название для должности президента |accessdate=2016-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202005133/http://www.tatcenter.ru/news/143937/ |archivedate=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&prevDoc=102144202&backlink=1&&nd=102367087 |title=Закон Российской Федерации № 4-ФЗ от 04.02.2015 |access-date=2016-01-03 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201734/http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&prevDoc=102144202&backlink=1&&nd=102367087 |url-status=live }}</ref>. 2015 жылдың 18 қыркүйегінде қайта сайланған Татарстан президенті Рүстем Нұрғалиұлының ұлықтау рәсімінде (инаугурация) бұрынғы президент Минтимер Шәріпұлы республика көшбасшысы атағын қорғап: «Адамдар президенттің өзін де, республикамыздың ең жоғары лауазымды тұлғасы — президент атауын да жақсы көреді! Бұл атау бізді берік біріктіреді. Неліктен екенін айтайын: себебі бұл сөзді татар немесе орыс тіліне аудару мүмкін емес. Міне, билік пен бедел осында!» Оның соңынан Татарстан мемлекеттік кеңесінің мәдениет жөніндегі комитетінің төрағасы [[Разил Исмағұлұлы Уәлиев|Разил Уәлиев]] пен басқа да бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктер «президент» атауын сақтап қалуды жақтап сөйледі. Мемлекеттік Думадағы Татарстанның өкілі Илдар Гилмутдинов лауазымның атауын өзгерту мәселесі республика парламентінде 2015 жыл бойы көтерілмегенін хабарлады. Ресей президенті Владимир Путин аймақтың ең жоғары лауазымды тұлғасының атауы — аймақ тұрғындарының мәселесі екенін мәлімдеді: Ресей федералды мемлекет болғандықтан, «президент» атауын жоққа шығаруға болмайды. Владимир Путиннің ұстанымын «[[Әділ Ресей]]» партиясының жетекшісі [[Сергей Михайлович Миронов|Сергей Миронов]] қолдады. 2015 жылдың 17 желтоқсанында баспасөз мәслихаты кезінде В. В. Путиннен лауазымның атауын өзгерту туралы сұрағанда, ол: «Біз Татарстан халқының кез келген таңдауын құрметтейміз. Солай болғандықтан, өздеріңіз шешесіздер, жарай ма?», — деп жауап берді. 2017 жылдың соңына қарай республика басшылығы аймақтың ең жоғары лауазымды тұлғасын «президент» деп атауға айрықша құқықты сақтап қалды, бұл федералдық заңның республика басшыларына арналған атау мерзімінің 2016 жылдың 1 қаңтарында аяқталуына қарамастан болды<ref>{{Cite web |url=https://tat.versia.ru/tatarstan-vcepilsya-zubami-v-nazvanie-dolzhnosti |title=Президент из принципа. Татарстан вцепился зубами в название должности |access-date=2016-12-04 |archive-date=2017-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819234426/https://tat.versia.ru/tatarstan-vcepilsya-zubami-v-nazvanie-dolzhnosti |url-status=live }}</ref>. Атау өзгеріссіз қалды, ал 2016 немесе 2017 жылдары оны өзгерту туралы ешқандай бастамалар немесе, тіпті, ұсыныстар жасалған жоқ. Татарстан басшылығы президент лауазымы және республиканың мемлекеттік жүйесінің басқа да конституциялық негіздері референдум арқылы бекітілгендіктен, ең жоғары лауазымды тұлғаның атауын өзгерту үшін референдум да өткізу керек деп тұжырымдайды. Дегенмен, кейбіреулер мұның қажет емес екенін айтады, себебі конституциялық заңдарды дауыс беру арқылы және республиканың Мемлекеттік кеңесі қабылдай алады. Республика басшылығы, сонымен қатар, РФ мен республика билік органдары арасындағы өкілеттіктерді ажырату туралы келісімді (мерзімі 2017 жылдың жазында аяқталған) Татарстан президенті жасасқандықтан, республика басшысының өзін президент деп атауға заңды құқығы бар екенін мәлімдеді<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://abai.kz/post/141916|title=Қазан мен Мәскеу айқасы: Татарстан Ресейден бөліне ме?|website=ABAI.kz|date=2021-10-27||accessdate=2026-05-18|url-status=live}}</ref>. Ақыр аяғында, Татарстан басшылығы кез келген жағдайда 2015 жылы сайланған президенттің лауазымы оның өкілеттік мерзімі ішінде өзгертіле алмайды және тек 2020 жылғы сайлауда жаңа атаумен сайланған келесі аймақтық көшбасшыны ғана «басшы» немесе басқаша атауға болады деп санайды. Нәтижесінде, республика федералды заңға сәйкес президент лауазымынан бас тартпағандықтан, ресми түрде 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап аймақтың конституциясы мен заңнамасы осы мәселе бойынша федералды заңнамаға қайшы келеді. Сонымен қатар, федералдық заңның өзі субъектілердің басшыларының президент атауына тыйым салу жергілікті өзін-өзі басқару органдарының шектелген өкілеттіктеріне қол сұғып, Ресей Федерациясының Конституциясына, атап айтқанда 11 және 77-баптарға қайшы келеді деген пікір бар: {{cquote |Ресей Федерациясының субъектілеріндегі мемлекеттік билікті олар құрған мемлекеттік органдар жүзеге асырады. |author=РФ Конституциясы 11-бабының 2-тармағы. }} {{cquote |Республикалардың, өлкелердің, облыстардың, федералдық маңызы бар қалалардың, автономиялы облыстардың және автономиялық округтердің мемлекеттік билік органдарының жүйесін Ресей Федерациясы субъектілері Ресей Федерациясының конституциялық жүйесінің негіздеріне және федералдық заңмен белгіленген мемлекеттік биліктің өкілді және атқарушы органдарын ұйымдастырудың жалпы қағидаттарына сәйкес дербес құрады. |author=РФ Конституциясы 77-бабының 1-тармағы. }} Қазан федералды университетіндегі Халықаралық қатынастар институтының аймақтану кафедрасы доценті Азат Ахунов президенттердің атын өзгерту туралы заңның филологиялық мәселелерден тысқары шығатынына және оның мағынасы барлығына түсінікті екеніне сенімді. Ресей Федерациясы Коммунистік партиясының Татарстандағы фракциясының жетекшісі Хафиз Миргалимов та федералды шешімге наразылық білдірді: «Мен федералды орталықты мүлдем түсінбеймін. Оларда бұдан артық ешқандай жұмысы жоқ сияқты. Одан да, экономика мәселесін шешсін! ЖІӨ тоқырап тұр, бағалар шарықтап барады, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықтар тонауда, жағдай өте ауыр, олар болса республика президенттерінің атын өзгерту идеясын ойлап тапты. Олардың шаруалары қанша? «Президент» ұғымы бас президентке кедергі келтіре ме?». Разил Уәлиев те осыған ұқсас ойларын айтты: «Жағдай күлкілі. Қандай да бір компанияның немесе ұйымның президенті болуға рұқсат беріледі, бірақ жетекші аймақтардың бірінің президенті болуға — болмайды». 11 жыл бойы президенттік мәртебе Татарстан саясаткерлері тарапынан 1992 жылы республикада жарияланған Татарстанның егемендігінің соңғы көрінісі ретінде қарастырылды<ref>{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2021/12/13/vozvrashchenie-kazanskogo-khana|title=Возвращение казанского хана|access-date=2023-03-20|archive-date=2021-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217160205/https://novayagazeta.ru/articles/2021/12/13/vozvrashchenie-kazanskogo-khana|url-status=live}}</ref>. 2021 жылдың 27 қыркүйегінде Мемлекеттік Думаның қарауына аймақтық басқару туралы жаңа заң жобасы ұсынылды. Бастамада аймақ жетекшісі «басшы» деп аталуы керек, содан кейін Ресейдің субъектісі көрсетіледі. Бұл ретте, аймақтың тарихи, ұлттық және басқа да дәстүрлерін ескере отырып, «президенттен» басқа қосымша лауазым атауы берілуі мүмкін. Аймақтың ең жоғары атқарушы органының атауы «Ресей Федерациясы субъектісінің үкіметі» болады. Заң жобасы Татарстаннан басқа барлық аймақтарда мақұлданды. «Ресей Федерациясының субъектілеріндегі мемлекеттік билікті ұйымдастырудың жалпы қағидалары туралы» № 414-ФЗ Федералдық заңы Мемлекеттік Думамен қабылданып, [[Владимир Владимирович Путин|В. В. Путин]] 2021 жылдың 21 желтоқсанында қол қойды. 2023 жылдың 1 қаңтарына дейін «Татарстан президенті» лауазымының атауы «Татарстан басшысы» болып өзгертілуі тиіс еді. Рүстем Нұрғалиұлы республиканың заңды орындайтынын айтты, бірақ оның пікірі ескерілмеді<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://abai.kz/post/144668|title=Ресей президенті және сөз жүзіндегі федерация|website=ABAI.kz|date=2021-12-22||accessdate=2026-05-18|url-status=live}}</ref>. 2022 жылдың 23 желтоқсанында Татарстан Мемлекеттік Кеңесі конституциялық түзетулерді қабылдады, оған сәйкес республиканың қазіргі басшысы «президент» атауын сақтайды, ал оның мұрагері 2025 жылы қызметке кіріскеннен кейін ол «Татарстан Республикасы Райысы» деп аталатын болады<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://kazislam.kz/2022/12/rajys-degen-kim-tatarlar-ony-ne-ushin-tangdady/|title=“Райыс” деген кім? Татарлар оны не үшін таңдады?|website=KAZISLAM.kz|date=2022-12-27||accessdate=2026-05-18|url-status=live}}</ref>. 2023 жылдың 6 қаңтарында Рүстем Нұрғалиұлы осы мәселе бойынша заңға қол қойды. Алайда, 26 қаңтарда Мемлекеттік кеңес конституциялық түзетулер аясында өтпелі кезеңнен бас тарту туралы шешім қабылдады, ал Минниханов сол күні заңға қол қойды. Осылайша, заң ресми жарияланған соң 10 күннен кейін лауазым 2023 жылдың 6 ақпанынан бастап ''Райыс'' деп аталады. 2023 жылдың 4 ақпанында Рустам Минниханов «Татарстан Президентінің Аппаратын» 6 ақпаннан бастап «Татарстан Райысының әкімшілігі» деп атайтын заңға қол қойды<ref>{{Cite web |url=https://116.ru/text/politics/2023/02/04/72032972/ |title=Теперь везде раис: Минниханов подписал новый указ из-за лишения Татарстана президентства |access-date=2023-02-04 |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204181208/https://116.ru/text/politics/2023/02/04/72032972/ |url-status=live }}</ref>. == Өкілеттігі == Ресей Федерациясының азаматын Татарстан басшысы етіп тағайындау республикадағы бүкілхалықтық сайлау нәтижелерімен анықталады. 2005 жылдан 2011 жылға дейін бұл тағайындауды [[Ресей президенті|Ресей Федерациясы Президентінің]] ұсынысы бойынша [[Татарстан Республикасының мемлекеттік кеңесі|Татарстан мемлекеттік кеңесі]] жүзеге асырды. [[Татарстан Республикасының Конституциясы|Татарстан Республикасының Конституциясына]] сәйкес, 30 жасқа толған, азаматтығы (бодандығы) жоқ немесе шетелде тұруға ықтиярхаты жоқ және пассивті дауыс беру құқығы бар Ресей Федерациясының азаматы Татарстан Республикасының Райысы болып сайлана алады. Оның өкілеттік мерзімі бес жыл, ал қайта сайлану саны шектеусіз. Татарстан Республикасы басшысының өкілеттіктері Татарстан Республикасы Конституциясындағы IV бөлімінің екінші тарауымен анықталады. == Татарстан Республикасы басшыларының тізімі == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |№ ! rowspan="2" |Кейіпі ! rowspan="2" |ТАӘ <br><small>(өмір сүру уақыты)</small> ! colspan="2" rowspan="2" |Өкілеттік мерзімі ! colspan="2" |Билік ету ұзақтығы ! rowspan="2" |Партиясы |- !'''күндері''' !барлығы |- ! colspan="8" |Татарстан Республикасының президенттері |- ! rowspan="4" |1 | rowspan="4" |[[Сурет:RIAN archive 395745 President of the Republic of Tatarstan Mintimer Shaimiyev.jpg|99px]] | rowspan="4" |[[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев|Шәймиев Минтимер Шәріпұлы]]<br><small>(1937 туғ.)</small> | rowspan="4" |4 |{{nobr|[[4 шілде]] [[1991 жыл|1991]]}} — {{nobr|[[3 сәуір]] [[1996 жыл|1996]]}} |1735 күн | rowspan="4" |'''18 жыл 8 ай 21 день''' (6839 күн) | rowspan="4" |[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]<br>[[Ресей — Біздің үйіміз]]<br>[[Бүкіл Ресей]]<br>[[Біртұтас Ресей]] |- |{{nobr|[[3 сәуір]] [[1996 жыл|1996]]}} — {{nobr|[[12 сәуір]] [[2001 жыл|2001]]}} |1835 күн |- |{{nobr|[[12 сәуір]] [[2001 жыл|2001]]}} — {{nobr|[[25 наурыз]] [[2005 жыл|2005]]}} |1443 күн |- |{{nobr|[[25 наурыз]] [[2005 жыл|2005]]}} — {{nobr|[[25 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]}} |1826 күн |- ! rowspan="3" |2 | rowspan="3" |[[Сурет:Rustam Minnikhanov official portrait.jpg|99px]] | rowspan="3" |[[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Миңнеханов Рүстем Нұрғалиұлы]] <br><small>(1957 туғ.)</small> | rowspan="3" |3 |{{nobr|[[25 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]}} — {{nobr|[[24 наурыз]] [[2015 жыл|2015]]}} |1825 күн | rowspan="3" |'''12 жыл 10 ай 12 күн''' (4701 күн) | rowspan="3" |<br>[[Біртұтас Ресей]]<br> |- |{{nobr|[[18 қыркүйек]] [[2015 жыл|2015]]}} — {{nobr|[[18 қыркүйек]] [[2020 жыл|2020]]}}<br>({{Abbr|УМА|Уақытша міндетін атқарушы|0}}<br /> 24 наурыз — 18 қыркүйек 2015) |2005 күн |- |{{nobr|[[18 қыркүйек]] [[2020 жыл|2020]]}} — {{nobr|[[6 ақпан]] [[2023 жыл|2023]]}} |871 день |- ! colspan="8" |Татарстан Республикасының Райысы |- ! rowspan="2" |2 | rowspan="2" |[[Сурет:Rustam Minnikhanov official photo 06 (cropped).jpg|99px]] | rowspan="2" |[[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Миңнеханов Рүстем Нұрғалиұлы]]<br><small>(1957 туғ.)</small> |1 |[[6 ақпан]] [[2023 жыл|2023]] — [[19 қыркүйек]] [[2025 жыл|2025]]<td>{{age in days|2023|2|6|2025|9|19}} күн<td rowspan="2">'''{{Ұзақтығы|year=2010|day=25|month=3}}''' ({{age in days|2010|3|25}} күн) | rowspan="2" |<br>[[Біртұтас Ресей]]<br> |- |2 |19 қыркүйек 2025 бастап |{{age in days|2025|9|19}} күн |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Татарстан басшылары]] [[Санат:Татарстанның мемлекеттік құрылымы]] ikckcg2nt6x1crkg47je6noasukhq1g 3609423 3609422 2026-05-26T16:58:56Z Орел Карл 81620 /* Татарстан Республикасы басшыларының тізімі */ 3609423 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = Татарстан Республикасы Райысы |шынайы атауы = {{lang-tt|Татарстан Республикасы Рәисе}} |ел = Ресей |эмблема = Standard for Tatarstan.svg{{!}}border |эмблема ені = 120px |эмблеманың аты = Татарстан Республикасы Райысының байрағы |қазіргі = [[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Рүстем Миңнеханов]] |тағайындалған = 2010 жылдың 25 наурызынан бастап |портреті = Rustam Minnikhanov official photo 06 (cropped).jpg |портреттің ені = 200px |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = {{байрақ|Татарстан}} |басқару түрі = |резиденция = [[Қазан кіремілі|Қазан кіреміліндегі]] [[Президент сарайы (Қазан)|Президент сарайы]] |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = Республика тұрғындарының тікелей сайлауы арқылы |өкілеттігінің мерзімі = 5 жыл |айлығы = айына 81 276 ₽ (2018) |орынбасары = |ізашары = КОКП Татарстан реском бірінші хатшысы |пайда болды = 1991 жылы 12 маусым |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев]] (президент ретінде)<br />[[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов]] (райыс ретінде) |соңғысы = |сайты = }} '''Татарстан Республикасы Райысы''' ({{lang-tt|Татарстан Республикасы Рәисе}}) — Республиканың (субъектінің, мемлекеттің) басшысы және [[Татарстан|Татарстандағы]] мемлекеттік биліктің атқарушы органдары жүйесін басқаратын ең жоғары лауазымды тұлға. 1991 жылдың 4 шілдесінен 2023 жылдың 6 ақпанына дейін республика басшысының лауазымы '''Татарстан Республикасының Президенті''' деп аталды. Татарстан президенті лауазымы 1991 жылы құрылды, оның тұңғыш президенті [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев|Минтимер Шәймиев]] болды. 2023 жылы лауазымның атауы «басшы (райыс)» болып өзгертілді. Татарстан басшысының резиденциясы — Татарстан Республикасының астанасы [[Қазан]] қаласында орналасқан [[Қазан кіремілі|Қазан кіреміліндегі]] [[Президент сарайы (Қазан)|Президент сарайы]]. Татарстанда биліктің нышаны болып Татарстан Республикасы басшысының (Райысының) қызметтік кабинеті мен резиденциялардың үстіне орналастырылған Байрағы. Байрақ — ортасында [[Татарстан елтаңбасы|Татарстанның мемлекеттік елтаңбасы]] бейнеленген [[Татарстан туы|Татарстанның мемлекеттік ту]] болып келеді. == Тарихы == Татарстанның ең жоғары лауазымды тұлғасының жаңа лауазымы Республика Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Төрағасының орнына белгіленді (Шаймиев бұл қызметті 1990 жылдан бері атқарып келді). 1991 жылы 12 маусымда [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев]] баламасыз негізде (басқа кандидаттар өз кандидатураларын алып тастағаннан кейін) халықтық сайлауда басым дауыспен Татарстанның тұңғыш президенті болып сайланды. Содан соң Минтемир Шаймиев 1996 мен 2001 жылдары баламасыз және баламалы халықтық сайлауда басым дауыспен қайта сайланды. Ресей Федерациясындағы субъектілердің басшыларын тағайындаудың жаңа тәртібіне сәйкес, 2005 жылдың 25 наурызында Ресей президенті [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] ұсынысы бойынша Татарстан Мемлекеттік кеңесі Минтимер Шәріпұлыны төртінші мерзімге Татарстан президенті етіп тағайындады. Минтимер Шәріпұлы Татарстан президенті қызметін 4 мерзім және 6862 күн (сол кезде Ресейдегі субъеклердің басшылары арасындағы рекордтық көрсеткіш) атқарды. 2009 жылдың желтоқсанында биліктегі «[[Біртұтас Ресей]]» партиясы қазіргі президент, премьер-министр және республика парламентінің спикері Минтимер Шәріпұлыны, Рүстем Нұрғалиұлыны және [[Фарит Хайруллаұлы Мұхамметшин|Фарит Мұхамметшинді]] Ресей президенті [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведевке]] Татарстан президенті лауазымына кандидаттар ретінде ұсынды. 2010 жылдың 22 қаңтарында Минтемир Шаймиев Ресей президенті Дмитрий Медведевтен 2010 жылдың 25 наурызынан кейін оны тағы бір президенттік мерзімге қарастырмауды сұрады<ref>{{cite news|url=http://www.gzt.ru/topnews/politics/-posle-otstavki-shaimiev-budet-rabotatj-na-/295450.html|title=После отставки Шаймиев будет работать на государство бесплатно|date=2010-03-12|publisher=GZT.ru|accessdate=2010-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100315150954/http://www.gzt.ru/topnews/politics/-posle-otstavki-shaimiev-budet-rabotatj-na-/295450.html|archivedate=2010-03-15|url-status=dead}}</ref>. 2010 жылдың 25 наурызында Ресей президенті ұсынған Рустам Миннихановты Татарстан Мемлекеттік кеңесі бірауыздан өкілеттікке тағайындап, Татарстанның екінші президенті қызметіне кірісті, ал Минтемир Шаймиев Татарстанның мемлекеттік кеңесшісі болып тағайындалды. 2015 жылдың қыркүйегінде Р.Н. Минниханов екінші мерзімге президент болып қайта сайланды. Татарстан президенттері басқа елдерге ресми сапарлар жасайтын және әлі де жасап келеді, сондай-ақ жақын және алыс шетелдерден келген шетелдік мемлекет және үкімет басшыларын Қазан қаласында бірнеше рет қабылдады және әлі де қабылдайды. Мысалы, Татарстан президенті Минтимер Шәріпұлы [[АҚШ президенті]] [[Билл Клинтон|Билл Клинтонмен]] (1994 жылдың қазан айында, Татарстан егемендігін жариялағаннан кейін АҚШ-қа сапары кезінде және 1998 жылдың қазан айында Мәскеуде<ref>{{Cite web |url=http://shaimiev.tatar.ru/guide/show/3306 |title=Сотрудничество Татарстан — США |accessdate=2012-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230235908/http://shaimiev.tatar.ru/guide/show/3306 |archivedate=2013-12-30 |url-status=dead }}</ref>) және [[Қытай Халық Республикасының төрағасы]] [[Ху Цзиньтао|Ху Цзиньтаомен]] (2007 жылдың наурыз айында Қазан қаласында<ref>{{cite web|title=Переговоры председателя КНР с президентом Республики Татарстан РФ|url=http://www.chinaconsulate.khb.ru/rus/xwdt/t307532.htm|access-date=2019-12-23|archive-date=2020-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127173403/http://www.chinaconsulate.khb.ru/rus/xwdt/t307532.htm|url-status=live}}</ref>) кездесті. == Лауазымның атауы == [[Сурет:Kazan Kremlin Presidential Palace 08-2016.jpg|thumb|right|300px|[[Қазан кіремілі|Қазан кіреміліндегі]] [[Президент сарайы (Қазан)|Президент сарайы]] — Татарстан басшысының резиденциясы.]] [[Сурет:Clinton and Shaimiev.jpg|thumb|right|300px|Татарстан президенті [[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев|М.Ш. Шаймиев]] резиденциясының қабылдау залында АҚШ Мемлекеттік хатшысы [[Хиллари Клинтон|Хиллари Клинтонмен]] бірге, 2009 жыл]] 2010 жылы Ресей Федерациясы бұрын президент атағын иеленген субъектілері басшыларының атын өзгерте бастады. Бұл үдерісті ресми түрде [[Шешен Республикасының басшысы|Шешенстан басшысы]] [[Рамзан Ахматұлы Қадыров|Рамзан Қадыров]] бастады, ол өзін президент деп атаудан бас тартатынын бірінші болып мәлімдеп, басқаларды да солай істеуге шақырды. Содан кейін Қадыров «Ресейде тек бір ғана мемлекет қайраткерінің президент деп аталуға құқығы бар» және «аймақтық президенттер шеруі» аяқталуы керек деп мәлімдеді. 2010 жылдың соңында президент Дмитрий Медведев Мемлекеттік Дума мен Федерация Кеңесі бекіткен Ресей Федерациясы субъектілерінің басшыларына өздерін президент деп атауға тыйым салатын заңға қол қойды, бұл қоғамда наразылық тудырды. Сонымен қатар, аймақтарға тарихи дәстүрлерге сәйкес, қабылдау мерзімін 2015 жылдың 1 қаңтарына дейін шектей отыра өз басшыларына лауазымдарының атауын таңдауға рұқсат етілді. 2013 жылдың соңына дейін тек Башқұртстан мен Татарстан ғана республика басшысының жаңа атауы жайлы заң шығармады. Содан кейін Татарстан президенті Рүстем Нұрғалиұлы бұл лауазымның атауы заңда белгіленген мерзімде өзгертілетінін мәлімдеді<ref>{{Cite web |url=http://club-rf.ru/16/news/32529 |title=Минниханов не будет президентом. 18 декабря 2013 |access-date=2015-01-02 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027010507/http://club-rf.ru/16/news/32529 |url-status=live }}</ref>. Татарстанның тұңғыш президенті Минтимер Шәріпұлының айтуынша, «президент» атауын пайдалануға тыйым салатын заң жобалары бірнеше рет енгізілген<ref name="business-gazeta2">{{Cite web |url=http://www.business-gazeta.ru/article/122257/ |title=Госдума оставила Татарстану президента. Как минимум еще на год |access-date=2017-10-20 |archive-date=2019-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423035118/https://www.business-gazeta.ru/article/122257 |url-status=live }}</ref>. Бірінші рет заң жобасы Ресей Конституциясын бұзғаны үшін Мемлекеттік Дума тарапынан қабылданбады, екінші рет дәл осы себеппен Ресей үкіметі тарапынан қабылданбады, заң тек үшінші әрекетте ғана қабылданды. Конституцияның негізгі авторларының бірі, саяси қайраткер Сергей Шахрай да қабылданған заң конституциялық нормаларды бұзады деген ойға сенеді: <blockquote> Аймақтарға өз басшыларын қалай атау керектігін өз бетінше шешу құқығын беретін Ресей Конституциясын депутаттардың ешқайсысы естеріне алмады. Басшыларын қалай атайтындығы — бұл республиканың құқығы. Конституциялық Сот та, басқа ешкім де мұны жоққа шығара алмайды. </blockquote> 2014 жылдың соңына қарай Татарстан президент лауазымын қайта атау мәселесін шешпеген Ресей Федерациясының соңғы субъектісі болып қала берді (2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Башқұртстанда «президент» атауы «[[Башқұртстан Республикасы басшысы]]» деген атаумен алмастырылды). 2015 жылдың ақпанында республика басшыларының президент деп аталу мерзімін тағы бір жылға, 2016 жылдың 1 қаңтарына дейін ұзарту туралы федералды заң қабылданды<ref>{{Cite web |url=http://www.tatcenter.ru/news/143937/ |title=Путин подписал закон, обязывающий Татарстан до 2016 года выбрать новое название для должности президента |accessdate=2016-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202005133/http://www.tatcenter.ru/news/143937/ |archivedate=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&prevDoc=102144202&backlink=1&&nd=102367087 |title=Закон Российской Федерации № 4-ФЗ от 04.02.2015 |access-date=2016-01-03 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201734/http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&prevDoc=102144202&backlink=1&&nd=102367087 |url-status=live }}</ref>. 2015 жылдың 18 қыркүйегінде қайта сайланған Татарстан президенті Рүстем Нұрғалиұлының ұлықтау рәсімінде (инаугурация) бұрынғы президент Минтимер Шәріпұлы республика көшбасшысы атағын қорғап: «Адамдар президенттің өзін де, республикамыздың ең жоғары лауазымды тұлғасы — президент атауын да жақсы көреді! Бұл атау бізді берік біріктіреді. Неліктен екенін айтайын: себебі бұл сөзді татар немесе орыс тіліне аудару мүмкін емес. Міне, билік пен бедел осында!» Оның соңынан Татарстан мемлекеттік кеңесінің мәдениет жөніндегі комитетінің төрағасы [[Разил Исмағұлұлы Уәлиев|Разил Уәлиев]] пен басқа да бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктер «президент» атауын сақтап қалуды жақтап сөйледі. Мемлекеттік Думадағы Татарстанның өкілі Илдар Гилмутдинов лауазымның атауын өзгерту мәселесі республика парламентінде 2015 жыл бойы көтерілмегенін хабарлады. Ресей президенті Владимир Путин аймақтың ең жоғары лауазымды тұлғасының атауы — аймақ тұрғындарының мәселесі екенін мәлімдеді: Ресей федералды мемлекет болғандықтан, «президент» атауын жоққа шығаруға болмайды. Владимир Путиннің ұстанымын «[[Әділ Ресей]]» партиясының жетекшісі [[Сергей Михайлович Миронов|Сергей Миронов]] қолдады. 2015 жылдың 17 желтоқсанында баспасөз мәслихаты кезінде В. В. Путиннен лауазымның атауын өзгерту туралы сұрағанда, ол: «Біз Татарстан халқының кез келген таңдауын құрметтейміз. Солай болғандықтан, өздеріңіз шешесіздер, жарай ма?», — деп жауап берді. 2017 жылдың соңына қарай республика басшылығы аймақтың ең жоғары лауазымды тұлғасын «президент» деп атауға айрықша құқықты сақтап қалды, бұл федералдық заңның республика басшыларына арналған атау мерзімінің 2016 жылдың 1 қаңтарында аяқталуына қарамастан болды<ref>{{Cite web |url=https://tat.versia.ru/tatarstan-vcepilsya-zubami-v-nazvanie-dolzhnosti |title=Президент из принципа. Татарстан вцепился зубами в название должности |access-date=2016-12-04 |archive-date=2017-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819234426/https://tat.versia.ru/tatarstan-vcepilsya-zubami-v-nazvanie-dolzhnosti |url-status=live }}</ref>. Атау өзгеріссіз қалды, ал 2016 немесе 2017 жылдары оны өзгерту туралы ешқандай бастамалар немесе, тіпті, ұсыныстар жасалған жоқ. Татарстан басшылығы президент лауазымы және республиканың мемлекеттік жүйесінің басқа да конституциялық негіздері референдум арқылы бекітілгендіктен, ең жоғары лауазымды тұлғаның атауын өзгерту үшін референдум да өткізу керек деп тұжырымдайды. Дегенмен, кейбіреулер мұның қажет емес екенін айтады, себебі конституциялық заңдарды дауыс беру арқылы және республиканың Мемлекеттік кеңесі қабылдай алады. Республика басшылығы, сонымен қатар, РФ мен республика билік органдары арасындағы өкілеттіктерді ажырату туралы келісімді (мерзімі 2017 жылдың жазында аяқталған) Татарстан президенті жасасқандықтан, республика басшысының өзін президент деп атауға заңды құқығы бар екенін мәлімдеді<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://abai.kz/post/141916|title=Қазан мен Мәскеу айқасы: Татарстан Ресейден бөліне ме?|website=ABAI.kz|date=2021-10-27||accessdate=2026-05-18|url-status=live}}</ref>. Ақыр аяғында, Татарстан басшылығы кез келген жағдайда 2015 жылы сайланған президенттің лауазымы оның өкілеттік мерзімі ішінде өзгертіле алмайды және тек 2020 жылғы сайлауда жаңа атаумен сайланған келесі аймақтық көшбасшыны ғана «басшы» немесе басқаша атауға болады деп санайды. Нәтижесінде, республика федералды заңға сәйкес президент лауазымынан бас тартпағандықтан, ресми түрде 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап аймақтың конституциясы мен заңнамасы осы мәселе бойынша федералды заңнамаға қайшы келеді. Сонымен қатар, федералдық заңның өзі субъектілердің басшыларының президент атауына тыйым салу жергілікті өзін-өзі басқару органдарының шектелген өкілеттіктеріне қол сұғып, Ресей Федерациясының Конституциясына, атап айтқанда 11 және 77-баптарға қайшы келеді деген пікір бар: {{cquote |Ресей Федерациясының субъектілеріндегі мемлекеттік билікті олар құрған мемлекеттік органдар жүзеге асырады. |author=РФ Конституциясы 11-бабының 2-тармағы. }} {{cquote |Республикалардың, өлкелердің, облыстардың, федералдық маңызы бар қалалардың, автономиялы облыстардың және автономиялық округтердің мемлекеттік билік органдарының жүйесін Ресей Федерациясы субъектілері Ресей Федерациясының конституциялық жүйесінің негіздеріне және федералдық заңмен белгіленген мемлекеттік биліктің өкілді және атқарушы органдарын ұйымдастырудың жалпы қағидаттарына сәйкес дербес құрады. |author=РФ Конституциясы 77-бабының 1-тармағы. }} Қазан федералды университетіндегі Халықаралық қатынастар институтының аймақтану кафедрасы доценті Азат Ахунов президенттердің атын өзгерту туралы заңның филологиялық мәселелерден тысқары шығатынына және оның мағынасы барлығына түсінікті екеніне сенімді. Ресей Федерациясы Коммунистік партиясының Татарстандағы фракциясының жетекшісі Хафиз Миргалимов та федералды шешімге наразылық білдірді: «Мен федералды орталықты мүлдем түсінбеймін. Оларда бұдан артық ешқандай жұмысы жоқ сияқты. Одан да, экономика мәселесін шешсін! ЖІӨ тоқырап тұр, бағалар шарықтап барады, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықтар тонауда, жағдай өте ауыр, олар болса республика президенттерінің атын өзгерту идеясын ойлап тапты. Олардың шаруалары қанша? «Президент» ұғымы бас президентке кедергі келтіре ме?». Разил Уәлиев те осыған ұқсас ойларын айтты: «Жағдай күлкілі. Қандай да бір компанияның немесе ұйымның президенті болуға рұқсат беріледі, бірақ жетекші аймақтардың бірінің президенті болуға — болмайды». 11 жыл бойы президенттік мәртебе Татарстан саясаткерлері тарапынан 1992 жылы республикада жарияланған Татарстанның егемендігінің соңғы көрінісі ретінде қарастырылды<ref>{{Cite web|url=https://novayagazeta.ru/articles/2021/12/13/vozvrashchenie-kazanskogo-khana|title=Возвращение казанского хана|access-date=2023-03-20|archive-date=2021-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217160205/https://novayagazeta.ru/articles/2021/12/13/vozvrashchenie-kazanskogo-khana|url-status=live}}</ref>. 2021 жылдың 27 қыркүйегінде Мемлекеттік Думаның қарауына аймақтық басқару туралы жаңа заң жобасы ұсынылды. Бастамада аймақ жетекшісі «басшы» деп аталуы керек, содан кейін Ресейдің субъектісі көрсетіледі. Бұл ретте, аймақтың тарихи, ұлттық және басқа да дәстүрлерін ескере отырып, «президенттен» басқа қосымша лауазым атауы берілуі мүмкін. Аймақтың ең жоғары атқарушы органының атауы «Ресей Федерациясы субъектісінің үкіметі» болады. Заң жобасы Татарстаннан басқа барлық аймақтарда мақұлданды. «Ресей Федерациясының субъектілеріндегі мемлекеттік билікті ұйымдастырудың жалпы қағидалары туралы» № 414-ФЗ Федералдық заңы Мемлекеттік Думамен қабылданып, [[Владимир Владимирович Путин|В. В. Путин]] 2021 жылдың 21 желтоқсанында қол қойды. 2023 жылдың 1 қаңтарына дейін «Татарстан президенті» лауазымының атауы «Татарстан басшысы» болып өзгертілуі тиіс еді. Рүстем Нұрғалиұлы республиканың заңды орындайтынын айтты, бірақ оның пікірі ескерілмеді<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://abai.kz/post/144668|title=Ресей президенті және сөз жүзіндегі федерация|website=ABAI.kz|date=2021-12-22||accessdate=2026-05-18|url-status=live}}</ref>. 2022 жылдың 23 желтоқсанында Татарстан Мемлекеттік Кеңесі конституциялық түзетулерді қабылдады, оған сәйкес республиканың қазіргі басшысы «президент» атауын сақтайды, ал оның мұрагері 2025 жылы қызметке кіріскеннен кейін ол «Татарстан Республикасы Райысы» деп аталатын болады<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://kazislam.kz/2022/12/rajys-degen-kim-tatarlar-ony-ne-ushin-tangdady/|title=“Райыс” деген кім? Татарлар оны не үшін таңдады?|website=KAZISLAM.kz|date=2022-12-27||accessdate=2026-05-18|url-status=live}}</ref>. 2023 жылдың 6 қаңтарында Рүстем Нұрғалиұлы осы мәселе бойынша заңға қол қойды. Алайда, 26 қаңтарда Мемлекеттік кеңес конституциялық түзетулер аясында өтпелі кезеңнен бас тарту туралы шешім қабылдады, ал Минниханов сол күні заңға қол қойды. Осылайша, заң ресми жарияланған соң 10 күннен кейін лауазым 2023 жылдың 6 ақпанынан бастап ''Райыс'' деп аталады. 2023 жылдың 4 ақпанында Рустам Минниханов «Татарстан Президентінің Аппаратын» 6 ақпаннан бастап «Татарстан Райысының әкімшілігі» деп атайтын заңға қол қойды<ref>{{Cite web |url=https://116.ru/text/politics/2023/02/04/72032972/ |title=Теперь везде раис: Минниханов подписал новый указ из-за лишения Татарстана президентства |access-date=2023-02-04 |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204181208/https://116.ru/text/politics/2023/02/04/72032972/ |url-status=live }}</ref>. == Өкілеттігі == Ресей Федерациясының азаматын Татарстан басшысы етіп тағайындау республикадағы бүкілхалықтық сайлау нәтижелерімен анықталады. 2005 жылдан 2011 жылға дейін бұл тағайындауды [[Ресей президенті|Ресей Федерациясы Президентінің]] ұсынысы бойынша [[Татарстан Республикасының мемлекеттік кеңесі|Татарстан мемлекеттік кеңесі]] жүзеге асырды. [[Татарстан Республикасының Конституциясы|Татарстан Республикасының Конституциясына]] сәйкес, 30 жасқа толған, азаматтығы (бодандығы) жоқ немесе шетелде тұруға ықтиярхаты жоқ және пассивті дауыс беру құқығы бар Ресей Федерациясының азаматы Татарстан Республикасының Райысы болып сайлана алады. Оның өкілеттік мерзімі бес жыл, ал қайта сайлану саны шектеусіз. Татарстан Республикасы басшысының өкілеттіктері Татарстан Республикасы Конституциясындағы IV бөлімінің екінші тарауымен анықталады. == Татарстан Республикасы басшыларының тізімі == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |№ ! rowspan="2" |Кейіпі ! rowspan="2" |ТАӘ <br><small>(өмір сүру уақыты)</small> ! colspan="2" rowspan="2" |Өкілеттік мерзімі ! colspan="2" |Билік ету ұзақтығы ! rowspan="2" |Партиясы |- !'''күндері''' !барлығы |- ! colspan="8" |Татарстан Республикасының президенттері |- ! rowspan="4" |1 | rowspan="4" |[[Сурет:RIAN archive 395745 President of the Republic of Tatarstan Mintimer Shaimiyev.jpg|99px]] | rowspan="4" |[[Минтимер Шәріпұлы Шәймиев|Шәймиев Минтимер Шәріпұлы]]<br><small>(1937 туғ.)</small> | rowspan="4" |4 |{{nobr|[[4 шілде]] [[1991 жыл|1991]]}} — {{nobr|[[3 сәуір]] [[1996 жыл|1996]]}} |1735 күн | rowspan="4" |'''18 жыл 8 ай 21 день''' (6839 күн) | rowspan="4" |[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]<br>[[Ресей — Біздің үйіміз]]<br>[[Бүкіл Ресей]]<br>[[Біртұтас Ресей]] |- |{{nobr|[[3 сәуір]] [[1996 жыл|1996]]}} — {{nobr|[[12 сәуір]] [[2001 жыл|2001]]}} |1835 күн |- |{{nobr|[[12 сәуір]] [[2001 жыл|2001]]}} — {{nobr|[[25 наурыз]] [[2005 жыл|2005]]}} |1443 күн |- |{{nobr|[[25 наурыз]] [[2005 жыл|2005]]}} — {{nobr|[[25 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]}} |1826 күн |- ! rowspan="3" |2 | rowspan="3" |[[Сурет:Rustam Minnikhanov official portrait.jpg|99px]] | rowspan="3" |[[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Миңнеханов Рүстем Нұрғалиұлы]] <br><small>(1957 туғ.)</small> | rowspan="3" |3 |{{nobr|[[25 наурыз]] [[2010 жыл|2010]]}} — {{nobr|[[24 наурыз]] [[2015 жыл|2015]]}} |1825 күн | rowspan="3" |'''12 жыл 10 ай 12 күн''' (4701 күн) | rowspan="3" |<br>[[Біртұтас Ресей]]<br> |- |{{nobr|[[18 қыркүйек]] [[2015 жыл|2015]]}} — {{nobr|[[18 қыркүйек]] [[2020 жыл|2020]]}}<br>({{Abbr|ума|уақытша міндетін атқарушы|0}} 24 наурыз — 18 қыркүйек 2015) |2005 күн |- |{{nobr|[[18 қыркүйек]] [[2020 жыл|2020]]}} — {{nobr|[[6 ақпан]] [[2023 жыл|2023]]}} |871 день |- ! colspan="8" |Татарстан Республикасының Райысы |- ! rowspan="2" |2 | rowspan="2" |[[Сурет:Rustam Minnikhanov official photo 06 (cropped).jpg|99px]] | rowspan="2" |[[Рүстем Нұрғалиұлы Миңнеханов|Миңнеханов Рүстем Нұрғалиұлы]]<br><small>(1957 туғ.)</small> |1 |[[6 ақпан]] [[2023 жыл|2023]] — [[19 қыркүйек]] [[2025 жыл|2025]]<td>{{age in days|2023|2|6|2025|9|19}} күн<td rowspan="2">'''{{Ұзақтығы|year=2010|day=25|month=3}}''' ({{age in days|2010|3|25}} күн) | rowspan="2" |<br>[[Біртұтас Ресей]]<br> |- |2 |19 қыркүйек 2025 бастап |{{age in days|2025|9|19}} күн |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Татарстан басшылары]] [[Санат:Татарстанның мемлекеттік құрылымы]] 5uw8soqqo0a3zclfk20zk46f9wxequa 0 781479 3609384 3606692 2026-05-26T13:54:17Z Tuttiorchestra687 173049 3609384 wikitext text/x-wiki '''Bachtrack''' рейтингі – классикалық музыка саласындағы статистикалық тізімдердің бірі. Тізім дирижëрлердің көркемдік деңгейін емес, белгілі бір кезеңдегі концерттік белсенділігін көрсетеді. Рейтингті жасау барысында дирижëрлердің афишаларда жиі көрініуі, концерттер саны және халықаралық оркестрлерімен жұмыс істеу белсенділігі ескерілген.<ref name=":0">{{Cite web|title=Annual classical music statistics 2025|url=https://cdn.bachtrack.com/files/467510-Annual%20classical%20music%20statistics%202025.pdf|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bachtrack's Classical Music Statistics Released For 2025|url=https://theviolinchannel.com/bachtracks-classical-music-statistics-released-for-2025/|accessdate=20.05.2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; vertical-align:top;" !№ !Дирижëр !Мемлекет !Жасы (2025 жыл бойынша) !Негізгі қызметі |- |1 |Янник Незе-Сеген |{{байрақ|Канада}} |50 жас |Metropolitan Opera және Philadelphia Orchestra-ның музыкалық директоры.<ref>{{Cite web|title=Bachtrack announces Yannick Nézet-Séguin as busiest conductor in 2025 - Pizzicato|url=https://www.pizzicato.lu/bachtrack-announces-yannick-nezet-seguin-as-busiest-conductor-in-2025/#:~:text=Bachtrack%20has%20published%20their%20observations,–%20are%20also%20consistently%20busy|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Yannick Nézet-Séguin - Canadian Conductor & Pianist|url=https://yannicknezetseguin.com/en/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |2 |[[Андрис Нельсонс]] |{{байрақ|Латвия}} |47 жас |Boston Symphony Orchestra және Gewandhausorchester Leipzig жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Andris Nelsons|url=https://andrisnelsons.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |3 |Кун Кесселс |{{байрақ|Бельгия}} |64 жас |Royal Ballet және Het Balletorkest музыкалық директоры. Балет пен опера саласындағы үлкен тәжірибесі оның көптеген қойылымдарын қамтамасыз етті.<ref>{{Cite web|title=Koen Kessels|url=https://www.rbo.org.uk/people/koen-kessels|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |4 |Клаус Мякеля |{{байрақ|Финляндия}} |29 жас |Oslo Philarmonic, Orchestre de Paris және Chicago Symphony-дің болашақ жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Klaus Mäkelä|url=https://klausmakela.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |5 |Пааво Ярви |{{байрақ|Эстония}} {{байрақ|АҚШ}} |63 жас |Tonhalle-Orchester Zürich жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=HOMEPAGE - PAAVO JÄRVI|url=https://paavojarvi.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |6 |Манфред Мария Хонек |{{байрақ|Аустрия}} |67 жас |Pittsburgh Symphony Orchestra музыкалық директоры.<ref>{{Cite web|title=Budapest Festival Orchestra|url=https://www.bfz.hu/en/orchestra/manfred-honeck|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |7 |Фабио Луизи |{{байрақ|Италия}} |66 жас |Dallas Symphony, Danish National Symphony және NHK Symphony жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Fabio Luisi - Conductor|url=https://www.fabioluisi.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |8 |Эдвард Гарднер |{{байрақ|Ұлыбритания}} |51 жас |London Symphony Orchestra бас дирижëрі.<ref>{{Cite web|title=EDWARD GARDNER|url=https://www.edwardgardner.co.uk/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |9 |Густаво Химено |{{байрақ|Испания}} |49 жас |Toronto Symphony Orchestra және Teatro Real директоры.<ref>{{Cite web|title=X Международный Фестиваль Мстислава Ростроповича привез в Москву два европейских оркестра из Мадрида и Рима - Статьи - Международный фестиваль Мстислава Ростроповича - Фестивали - Музыка - РЕВИЗОР.РУ|url=https://rewizor.ru/music/katalog-festivaley/mejdunarodnyy-festival-mstislava-rostropovicha/stati/x-mejdunarodnyy-festival-mstislava-rostropovicha-privez-v-moskvu-dva-evropeyskih-orkestra-iz-madrida/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |10 |Симона Маргарет Янг |{{байрақ|Аустралия}} |64 жас |Sydney Symphony Orchestra бас дирижëрі. Осы ондықтағы жалғыз әйел дирижëр.<ref>{{Cite web|title=Simone Young cracks Bachtrack’s annual Top 10 list|url=https://limelight-arts.com.au/news/simone-young-cracks-bachtracks-annual-top-10-list/|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Simone Young »|url=https://www.simoneyoung.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |} == Статистика == Тізімге енген дирижëрлердің орташа жасы шамамен 55 жасты құрады. Ең жас дирижëр – 29 жастағы финдік дирижëр Клаус Мякеля болса, ең тәжірибелі қатысушының есімі 67 жастағы аустриялық Манфред Хонек. Бұл симфониялық және опералық дирижëрлеу саласында халықаралық деңгейге жету үшін ұзақ кәсіби тәжірибе мен көпжылдық мансап қажет екенін көрсетеді. Рейтинге ер дирижëрлер айқын басымдыққа ие болды. Алғашқы ондыққа енген дирижëрлердің тек біреуі ғана әйел дирижëр – Симона Янг. Осылайша, бұл көрсеткіш классикалық музыка саласындағы гендерлік теңсіздік мәселесінің әлі де өзекті екенін көрсетеді. Соңғы жылдары әйел дирижëрлер саны артқанымен, халықаралық статистикада ер дирижëрлер басымдығы сақталып келеді. <ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} gp2meij59i8loqkz6c0z3tqcjhxbh39 3609468 3609384 2026-05-26T20:09:11Z Tuttiorchestra687 173049 Tuttiorchestra687 [[Қатысушы:Tuttiorchestra687/зертхана]] бетін [[Bachtrack бойынша 2025 жылғы ең сұранысқа ие дирижëрлер (тізім)]] бетіне жылжытты 3609384 wikitext text/x-wiki '''Bachtrack''' рейтингі – классикалық музыка саласындағы статистикалық тізімдердің бірі. Тізім дирижëрлердің көркемдік деңгейін емес, белгілі бір кезеңдегі концерттік белсенділігін көрсетеді. Рейтингті жасау барысында дирижëрлердің афишаларда жиі көрініуі, концерттер саны және халықаралық оркестрлерімен жұмыс істеу белсенділігі ескерілген.<ref name=":0">{{Cite web|title=Annual classical music statistics 2025|url=https://cdn.bachtrack.com/files/467510-Annual%20classical%20music%20statistics%202025.pdf|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bachtrack's Classical Music Statistics Released For 2025|url=https://theviolinchannel.com/bachtracks-classical-music-statistics-released-for-2025/|accessdate=20.05.2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; vertical-align:top;" !№ !Дирижëр !Мемлекет !Жасы (2025 жыл бойынша) !Негізгі қызметі |- |1 |Янник Незе-Сеген |{{байрақ|Канада}} |50 жас |Metropolitan Opera және Philadelphia Orchestra-ның музыкалық директоры.<ref>{{Cite web|title=Bachtrack announces Yannick Nézet-Séguin as busiest conductor in 2025 - Pizzicato|url=https://www.pizzicato.lu/bachtrack-announces-yannick-nezet-seguin-as-busiest-conductor-in-2025/#:~:text=Bachtrack%20has%20published%20their%20observations,–%20are%20also%20consistently%20busy|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Yannick Nézet-Séguin - Canadian Conductor & Pianist|url=https://yannicknezetseguin.com/en/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |2 |[[Андрис Нельсонс]] |{{байрақ|Латвия}} |47 жас |Boston Symphony Orchestra және Gewandhausorchester Leipzig жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Andris Nelsons|url=https://andrisnelsons.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |3 |Кун Кесселс |{{байрақ|Бельгия}} |64 жас |Royal Ballet және Het Balletorkest музыкалық директоры. Балет пен опера саласындағы үлкен тәжірибесі оның көптеген қойылымдарын қамтамасыз етті.<ref>{{Cite web|title=Koen Kessels|url=https://www.rbo.org.uk/people/koen-kessels|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |4 |Клаус Мякеля |{{байрақ|Финляндия}} |29 жас |Oslo Philarmonic, Orchestre de Paris және Chicago Symphony-дің болашақ жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Klaus Mäkelä|url=https://klausmakela.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |5 |Пааво Ярви |{{байрақ|Эстония}} {{байрақ|АҚШ}} |63 жас |Tonhalle-Orchester Zürich жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=HOMEPAGE - PAAVO JÄRVI|url=https://paavojarvi.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |6 |Манфред Мария Хонек |{{байрақ|Аустрия}} |67 жас |Pittsburgh Symphony Orchestra музыкалық директоры.<ref>{{Cite web|title=Budapest Festival Orchestra|url=https://www.bfz.hu/en/orchestra/manfred-honeck|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |7 |Фабио Луизи |{{байрақ|Италия}} |66 жас |Dallas Symphony, Danish National Symphony және NHK Symphony жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Fabio Luisi - Conductor|url=https://www.fabioluisi.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |8 |Эдвард Гарднер |{{байрақ|Ұлыбритания}} |51 жас |London Symphony Orchestra бас дирижëрі.<ref>{{Cite web|title=EDWARD GARDNER|url=https://www.edwardgardner.co.uk/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |9 |Густаво Химено |{{байрақ|Испания}} |49 жас |Toronto Symphony Orchestra және Teatro Real директоры.<ref>{{Cite web|title=X Международный Фестиваль Мстислава Ростроповича привез в Москву два европейских оркестра из Мадрида и Рима - Статьи - Международный фестиваль Мстислава Ростроповича - Фестивали - Музыка - РЕВИЗОР.РУ|url=https://rewizor.ru/music/katalog-festivaley/mejdunarodnyy-festival-mstislava-rostropovicha/stati/x-mejdunarodnyy-festival-mstislava-rostropovicha-privez-v-moskvu-dva-evropeyskih-orkestra-iz-madrida/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |10 |Симона Маргарет Янг |{{байрақ|Аустралия}} |64 жас |Sydney Symphony Orchestra бас дирижëрі. Осы ондықтағы жалғыз әйел дирижëр.<ref>{{Cite web|title=Simone Young cracks Bachtrack’s annual Top 10 list|url=https://limelight-arts.com.au/news/simone-young-cracks-bachtracks-annual-top-10-list/|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Simone Young »|url=https://www.simoneyoung.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |} == Статистика == Тізімге енген дирижëрлердің орташа жасы шамамен 55 жасты құрады. Ең жас дирижëр – 29 жастағы финдік дирижëр Клаус Мякеля болса, ең тәжірибелі қатысушының есімі 67 жастағы аустриялық Манфред Хонек. Бұл симфониялық және опералық дирижëрлеу саласында халықаралық деңгейге жету үшін ұзақ кәсіби тәжірибе мен көпжылдық мансап қажет екенін көрсетеді. Рейтинге ер дирижëрлер айқын басымдыққа ие болды. Алғашқы ондыққа енген дирижëрлердің тек біреуі ғана әйел дирижëр – Симона Янг. Осылайша, бұл көрсеткіш классикалық музыка саласындағы гендерлік теңсіздік мәселесінің әлі де өзекті екенін көрсетеді. Соңғы жылдары әйел дирижëрлер саны артқанымен, халықаралық статистикада ер дирижëрлер басымдығы сақталып келеді. <ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} gp2meij59i8loqkz6c0z3tqcjhxbh39 3609471 3609468 2026-05-26T20:11:50Z Tuttiorchestra687 173049 3609471 wikitext text/x-wiki '''Bachtrack''' рейтингі – классикалық музыка саласындағы статистикалық тізімдердің бірі. Тізім дирижëрлердің көркемдік деңгейін емес, белгілі бір кезеңдегі концерттік белсенділігін көрсетеді. Рейтингті жасау барысында дирижëрлердің афишаларда жиі көрініуі, концерттер саны және халықаралық оркестрлерімен жұмыс істеу белсенділігі ескерілген.<ref name=":0">{{Cite web|title=Annual classical music statistics 2025|url=https://cdn.bachtrack.com/files/467510-Annual%20classical%20music%20statistics%202025.pdf|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bachtrack's Classical Music Statistics Released For 2025|url=https://theviolinchannel.com/bachtracks-classical-music-statistics-released-for-2025/|accessdate=20.05.2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; vertical-align:top;" !№ !Дирижëр !Мемлекет !Жасы (2025 жыл бойынша) !Негізгі қызметі |- |1 |Янник Незе-Сеген |{{байрақ|Канада}} |50 жас |Metropolitan Opera және Philadelphia Orchestra-ның музыкалық директоры.<ref>{{Cite web|title=Bachtrack announces Yannick Nézet-Séguin as busiest conductor in 2025 - Pizzicato|url=https://www.pizzicato.lu/bachtrack-announces-yannick-nezet-seguin-as-busiest-conductor-in-2025/#:~:text=Bachtrack%20has%20published%20their%20observations,–%20are%20also%20consistently%20busy|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Yannick Nézet-Séguin - Canadian Conductor & Pianist|url=https://yannicknezetseguin.com/en/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |2 |[[Андрис Нельсонс]] |{{байрақ|Латвия}} |47 жас |Boston Symphony Orchestra және Gewandhausorchester Leipzig жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Andris Nelsons|url=https://andrisnelsons.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |3 |Кун Кесселс |{{байрақ|Бельгия}} |64 жас |Royal Ballet және Het Balletorkest музыкалық директоры. Балет пен опера саласындағы үлкен тәжірибесі оның көптеген қойылымдарын қамтамасыз етті.<ref>{{Cite web|title=Koen Kessels|url=https://www.rbo.org.uk/people/koen-kessels|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |4 |Клаус Мякеля |{{байрақ|Финляндия}} |29 жас |Oslo Philarmonic, Orchestre de Paris және Chicago Symphony-дің болашақ жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Klaus Mäkelä|url=https://klausmakela.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |5 |Пааво Ярви |{{байрақ|Эстония}} {{байрақ|АҚШ}} |63 жас |Tonhalle-Orchester Zürich жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=HOMEPAGE - PAAVO JÄRVI|url=https://paavojarvi.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |6 |Манфред Мария Хонек |{{байрақ|Аустрия}} |67 жас |Pittsburgh Symphony Orchestra музыкалық директоры.<ref>{{Cite web|title=Budapest Festival Orchestra|url=https://www.bfz.hu/en/orchestra/manfred-honeck|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |7 |Фабио Луизи |{{байрақ|Италия}} |66 жас |Dallas Symphony, Danish National Symphony және NHK Symphony жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Fabio Luisi - Conductor|url=https://www.fabioluisi.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |8 |Эдвард Гарднер |{{байрақ|Ұлыбритания}} |51 жас |London Symphony Orchestra бас дирижëрі.<ref>{{Cite web|title=EDWARD GARDNER|url=https://www.edwardgardner.co.uk/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |9 |Густаво Химено |{{байрақ|Испания}} |49 жас |Toronto Symphony Orchestra және Teatro Real директоры.<ref>{{Cite web|title=X Международный Фестиваль Мстислава Ростроповича привез в Москву два европейских оркестра из Мадрида и Рима - Статьи - Международный фестиваль Мстислава Ростроповича - Фестивали - Музыка - РЕВИЗОР.РУ|url=https://rewizor.ru/music/katalog-festivaley/mejdunarodnyy-festival-mstislava-rostropovicha/stati/x-mejdunarodnyy-festival-mstislava-rostropovicha-privez-v-moskvu-dva-evropeyskih-orkestra-iz-madrida/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |- |10 |Симона Маргарет Янг |{{байрақ|Аустралия}} |64 жас |Sydney Symphony Orchestra бас дирижëрі. Осы ондықтағы жалғыз әйел дирижëр.<ref>{{Cite web|title=Simone Young cracks Bachtrack’s annual Top 10 list|url=https://limelight-arts.com.au/news/simone-young-cracks-bachtracks-annual-top-10-list/|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Simone Young »|url=https://www.simoneyoung.com/|accessdate=20.05.2026}}</ref> |} == Статистика == Тізімге енген дирижëрлердің орташа жасы шамамен 55 жасты құрады. Ең жас дирижëр – 29 жастағы финдік дирижëр Клаус Мякеля болса, ең тәжірибелі қатысушының есімі 67 жастағы аустриялық Манфред Хонек. Бұл симфониялық және опералық дирижëрлеу саласында халықаралық деңгейге жету үшін ұзақ кәсіби тәжірибе мен көпжылдық мансап қажет екенін көрсетеді. Рейтинге ер дирижëрлер айқын басымдыққа ие болды. Алғашқы ондыққа енген дирижëрлердің тек біреуі ғана аустриялық әйел дирижëр – Симона Янг. Осылайша, бұл көрсеткіш классикалық музыка саласындағы гендерлік теңсіздік мәселесінің әлі де өзекті екенін көрсетеді. Соңғы жылдары әйел дирижëрлер саны артқанымен, халықаралық статистикада ер дирижëрлер басымдығы сақталып келеді. <ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 0mf00mt8ov7rmejjsnmxybmrjjfbyia 10 781584 3609416 3609152 2026-05-26T16:00:18Z Мағыпар 100137 үлгі 3609416 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гродно облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гродно облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Гродно]]{{•}} [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]]{{•}} [[Волковыск]]{{•}} [[Дятлово]]{{•}} [[Ивье]]{{•}} [[Лида]]{{•}} [[Мосты]]{{•}} [[Новогрудок]]{{•}} [[Островец]]{{•}} [[Ошмяны]]{{•}} [[Свислочь]]{{•}} [[Скидель]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гродно облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> suotu0zy7visfxar8g8llruhfhqp7q4 3609501 3609416 2026-05-27T05:43:15Z Мағыпар 100137 үлгі 3609501 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гродно облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гродно облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Гродно]]{{•}} [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]]{{•}} [[Волковыск]]{{•}} [[Дятлово]]{{•}} [[Ивье]]{{•}} [[Лида]]{{•}} [[Мосты]]{{•}} [[Новогрудок]]{{•}} [[Островец]]{{•}} [[Ошмяны]]{{•}} [[Свислочь]]{{•}} [[Скидель]]{{•}} [[Слоним]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гродно облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 6mof5dl89z43pxq3pdu3u6xwm8rsyl1 0 781646 3609439 3608116 2026-05-26T17:53:18Z Rasulbek Adil 176232 Rasulbek Adil [[К. А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория]] бетін [[К.А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория]] бетіне жылжытты 3608116 wikitext text/x-wiki {{Обсерватория | Атауы = К.А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория | Сурет = Kourovka Observatory from above3.jpg | Сипаттама = | Шын атауы = | Түрі = | Код = 168 | Орналасуы = [[Свердловск облысы]] | Координаттары = {{coord|57|02|12|N|59|32|50|E}} | Биіктігі = 280 м | Ауа райы = | Негізі қаланды = 1961 жыл | Ашылды = 1965 жыл<ref>''Захарова П. Е.'' [http://elar.urfu.ru/bitstream/10995/3457/2/physics_space_1995.pdf 30 лет астрономических исследований в Коуровской обсерватории] — Физика Космоса. УФУ, 1995.</ref> | Жабылды = | Сайты = https://kourovka.ru/ | Телескоп_1_аты = | Телескоп_1_тип = | Телескоп_2_аты = | Телескоп_2_тип = | Телескоп_3_аты = | Телескоп_3_тип = | Қосымша = }} '''К. А. Бархатова атындағы астрономиялық обсерватория''' немесе '''Коуровка астрономиялық обсерваториясы''' — Ресейдегі [[Урал федералдық университеті]]не қарайтын [[обсерватория]]. [[Чусовая]] өзені бойында, Коуровка теміржол станциясына жақын орналасқан. Астроном [[Клавдия Александровна Бархатова]]ның есімімен аталды. Ол 1960–1986 жылдары университеттегі астрономия мен геодезия кафедрасының жетекшісі болған. [[Сурет:MASTER-Ural-telescope Kourovka.jpg|нобай|Телескоп-робот МАСТЕР-II]] == Негізгі құрылғылары == * Көпарналы [[фотометр]]і бар 700-мм айналы [[телескоп]]. * Экваториалы бар 600-мм телескоп. * ПЗС-камерасы бар 453-мм телескоп АЗТ-3. * ПЗС-камерасы бар 500-мм телескоп СБГ. * АСП-20 [[спектрограф]]ы бар 440-мм күндік телескоп АЦУ-5. * 1,2-метрлік азимуталдық телескоп. * 400-мм телескоп-робот «Мастер-II Урал». == Директорлары == # 1974—1982: Георгий Сергеевич Ромашин # 1982—2016: Полина Евгеньевна Захарова # 2016—қазір: Андрей Михайлович Соболев. == Тағы қараңыз == * [[Обсерваториялар тізімі]] * [[(4964) Коуровка]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресейдің астрономиялық обсерваториялары]] [[Санат:Урал федералдық университеті]] [[Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі]] 6fs16d6aevo4x361g0so08roo2sf3qv 0 781663 3609525 3608019 2026-05-27T06:29:13Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3609525 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ивье |шынайы атауы = {{lang-be|Іўе}} |сурет = Iŭje, Kaścielnaja. Іўе, Касьцельная (2010).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Iŭje.svg |ту = Flag of Iŭje.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =55 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =46 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ивье ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1397 |алғашқы дерек = 1397 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 140 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7 936 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1595 |пошта индексі = 231337 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Iŭje |сайты = ivje.gov.by |сайт тілі = }} '''Ивье''' ({{lang-be|Іўе}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ндағы қала. [[Ивье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Ивье қаласының халқы 7 936 адамды құрады. Ивье халқының саны бойынша Беларусьтегі 100 қаланың ішінде 98-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://chislennost.com/ru/by/population_of_ivier_9271.html?ysclid=mphy7i09my317391274|title=Население Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала P5 (Барановичи-Новогрудок-Ивье), P48 (Ворона-Ошмяны-Юратишки-Ивье) және P135 (Ивье-Трокели-Радун) тас жолдарының қиылысында және [[Минск]]іден 136 км қашықтықта орналасқан. Ивье - Беларусьтегі татар қауымдастығының орталығы. Ең жақын теміржол стансасы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=26_Ive|title=Расположение - Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Тарихы == Атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқалар бар. Біреуіне сәйкес, қала тығыз талды бұталардың атымен аталған. Тағы бір болжам бойынша, қаланы Литва герцогы Гедиминастың әйелі Ева құрған және оның атымен аталады. Мұны 1444 жылы (Ива туралы алғашқы ескерту) оның ұлы герцогтық қала болғандығы, кейінірек ол басқа Литва феодалдарына берілгендігі растайды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9311-Ive.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Ивьевский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> XIV ғасырда князь Витовт татарларды Ивье маңындағы ауылға қоныстандырды. 1882 жылы графиня Замойсканың қаражатына мешіт салынды. Ивье XVI ғасырда 1585 жылы Ян Киска негізін қалаған ариан мектебінің арқасында атаққа ие болды. Бұл білім беру мекемесі беларусь білім беру тарихына Ивье Ариан академиясы деген атпен енді. Ивье академиясы жабылғаннан кейін, қалыптасқан білім беру дәстүрлерінің арқасында Беларуссиядағы алғашқы баспаханалардың бірі құрылды, онда славян тіліндегі кітаптар басылды. 1742 жылы Ивье ресми түрде қала мәртебесін алды. 1795 жылы Польша-Литва Достастығы үшінші рет бөлінгеннен кейін Ивье және оның айналасындағы аумақтар Ресей империясының құрамына кірді. 1820 жылы графиня Замойска Ивьенің иесі болды. Ивье тек сауда орталығы ғана емес, сонымен қатар әкімшілік орталық болды. Онда болыс әкімшілігі, приход мектебі және екі жылдық мемлекеттік мектеп орналасқан. Кейінірек дүкендер, дәріхана және жинақ кассасы ашыла бастады. 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ивье ауданы Польшаның құрамында болды. Осы уақытта Ивье қаласында негізінен белорус-еврей-поляк болды, онда татар халқы аз болды. Еврейлерде төрт синагога және бір еврей мектебі болды. Поляк мектептері де белсенді болды. 1922 жылы татар мектебі ашылды. 1940 жылы Қызыл Армия Батыс Беларуське кіргеннен кейін Ивье Барановичи облысының аудан орталығы болды. 1940 жылы 15 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен Ивье ауданы құрылды, ал Ивье қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ивье ауданын неміс әскерлері басып алды. Ивьеде гетто құрылды, онда ауданның барлық жерінен келген еврейлер ұсталды. 1942 жылы 12 мамырда Стоневичи шатқалында 2524 еврей өлім жазасына кесілді. Қазір сол жерде мемориалдық кешен орналасқан. Ивье 1944 жылы 7 шілдеде азат етілді. 1954 жылы 8 қаңтарда Ивье ауданы Гродно облысына қосылды. 2000 жылы Ивьев ауданының 60 жылдығына байланысты Ивье қалалық елді мекеніне қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ivie-lib.by/kraevedenie/o-regione/?ysclid=mphx9ebif3551406163|title=О регионе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаладағы танымал кәсіпорындарға аймақтық ауылшаруашылық химиясы, наубайхана, консервілеу зауыты және басқалары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-ivje.htm|title=Карта Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> Қалада спорт залы, орта мектеп, балабақша, бөбекжай, бастауыш мектеп, мектепке дейінгі балаларды дамыту орталығы, арнайы білім беру және оңалту орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, әлеуметтік-педагогикалық орталық және отбасылық типтегі балалар үйі бар. Қаладағы медициналық көмекті Ивье орталық аймақтық ауруханасы көрсетеді. Ивьеде мәдени мекемелер желісі бар. Клуб жүйесін аудандық қолөнер орталығы, «Айвье мәдениет және демалыс орталығы» мемлекеттік мәдени мекемесі және халық шығармашылығы орталығы ұсынады. Кітапхана жүйесіне орталық аудандық кітапхана және аудандық балалар кітапханасы кіреді. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, аудандық халық шығармашылығы әдістемелік орталығы және «Айвье ұлттық мәдениеттер мұражайы» мәдени мекемесі бар. == Көрікті орындары == Ивьенің басты көрікті жері — бұрынғы Бернардин монастырының ғимараттар кешені. Әулие Петр мен Павел шіркеуі монастырь кешенінің орталық бөлігін алып жатыр. Бұл ежелгі шіркеу бастапқыда Ивьеде 1491 жылдан 1495 жылға дейін салынған. Кейіннен Ивьедегі шіркеу бірнеше маңызды қайта құрулар мен толықтырулардан өтті. Шіркеудің жанында орналасқан Иса Мәсіхтің мүсіні де ерекше назар аударарлық. Мүсін 2002 жылы орнатылған. Мүсінде Иса Мәсіх қолын қаланың үстіне созып бейнеленген. Мүсіннің орналасуы мен сыртқы түрі Рио-де-Жанейродағы әйгілі мүсінді еске түсіреді. Ивье қаласында 19 ғасырдың аяғындағы типтік қалалық сәулет өнері сақталған. Бұл стильдегі ғимараттардың қатарында су диірмені, синагога және тағы басқалар бар. Бұл ғимараттардың барлығы тарихи және мәдени ескерткіштер болып табылады, бірақ қазір әкімшілік, коммерциялық немесе тұрғын үй ғимараттары ретінде қызмет ететін басқа да функцияларды атқарады.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/iue/ive|title= Города и деревни Беларуси Гродненская область Ивьевский район Ивье|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-23|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 01.jpg|Комсомол алаңы Ивье, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 42.jpg|Аудандық атқару комитеті Ивье город, Ивьевский район, Гродненская область, Беларусь 32.jpg|Мәдениет үйі Iŭje. Іўе (08.2010).jpg|Диірмен </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 3qympu16hsz76pir8npg0vsqf0ti3n2 0 781713 3609421 3608991 2026-05-26T16:36:49Z Aldogarov 95591 /* Регенттік */ 3609421 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы 1822 жылдың 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, 1899 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші Педру Алвареш Кабрал ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы Наполеон әскерінің Португалияға басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен Ұлыбритания арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы Ұлыбритания кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] hkauv9gf10ihpzxyfvf79ejgu92j32u 3609599 3609421 2026-05-27T10:24:18Z Aldogarov 95591 Ақпарат жаңартылды 3609599 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы 1822 жылдың 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, 1899 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші Педру Алвареш Кабрал ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы Наполеон әскерінің Португалияға басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен Ұлыбритания арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы Ұлыбритания кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] 22jqpm3zh5ehlrh3mrbpjmp4kzd9r6m 3609606 3609599 2026-05-27T10:28:09Z Aldogarov 95591 /* Құлдырауы */ 3609606 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы 1822 жылдың 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, 1899 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші Педру Алвареш Кабрал ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы Наполеон әскерінің Португалияға басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен Ұлыбритания арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы Ұлыбритания кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] fk6ziwxgvhx6j6mjho8h2a561y3qltz 3609609 3609606 2026-05-27T10:30:45Z Aldogarov 95591 /* Империяның құлауы */ 3609609 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы 1822 жылдың 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, 1899 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші Педру Алвареш Кабрал ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы Наполеон әскерінің Португалияға басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен Ұлыбритания арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы Ұлыбритания кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] pnd9pd3f6rg0l20p3xizuqf3zodh6fk 3609611 3609609 2026-05-27T10:31:10Z Aldogarov 95591 /* Империяның құлауы */ 3609611 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы 1822 жылдың 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, 1899 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші Педру Алвареш Кабрал ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы Наполеон әскерінің Португалияға басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен Ұлыбритания арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы Ұлыбритания кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] plkpelwhyqiunm1kzur100rms9dx0si 3609622 3609611 2026-05-27T10:40:04Z Aldogarov 95591 3609622 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы [[1822 жыл|1822 жылдың]] 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, [[1899 жыл|1899 жылы]] әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші [[Педру Алвариш Кабрал|Педру Алвареш Кабрал]] ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] әскерінің [[Португалия|Португалияға]] басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен Ұлыбритания арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы Ұлыбритания кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] e7r5ovq6zk6gf3rq2wo6dv0gjy6w8jl 3609654 3609622 2026-05-27T10:51:46Z Aldogarov 95591 3609654 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы [[1822 жыл|1822 жылдың]] 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, [[1899 жыл|1899 жылы]] әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші [[Педру Алвариш Кабрал|Педру Алвареш Кабрал]] ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] әскерінің [[Португалия|Португалияға]] басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен [[Ұлыбритания]] арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы [[Ұлыбритания]] кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == Конституцияға сәйкес, елдің басшы - император. Заң шығарушы орган - Бас ассамблея және 2 палатадан тұрады. Атқарушы орган - Үкімет. Сот билігі - тек соттар. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] * [[Империя]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] g7jxqxcypv8092vzyj5anwd87nt0b0p 3609682 3609654 2026-05-27T10:59:40Z Aldogarov 95591 /* Басқару жүйесі */ 3609682 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы [[1822 жыл|1822 жылдың]] 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, [[1899 жыл|1899 жылы]] әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші [[Педру Алвариш Кабрал|Педру Алвареш Кабрал]] ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] әскерінің [[Португалия|Португалияға]] басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен [[Ұлыбритания]] арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы [[Ұлыбритания]] кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == == Император == Император атқарушы биліктің басшысы болды. Ал Министрлер кабинеті премьер-министр басқаратын әрі жасақтайтын атқарушы билік органы саналды. == Бас ассамблея == Бразилия империясының Бас ассамблеясы — Сенат пен Депутаттар палатасынан тұратын империяның заң шығарушы және өкілді органы. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] * [[Империя]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] 4hz7pzwnci58tmaitn2da8gz9g52wb1 3609685 3609682 2026-05-27T11:00:02Z Aldogarov 95591 /* Император */ 3609685 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы [[1822 жыл|1822 жылдың]] 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, [[1899 жыл|1899 жылы]] әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші [[Педру Алвариш Кабрал|Педру Алвареш Кабрал]] ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] әскерінің [[Португалия|Португалияға]] басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен [[Ұлыбритания]] арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы [[Ұлыбритания]] кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == === Император === Император атқарушы биліктің басшысы болды. Ал Министрлер кабинеті премьер-министр басқаратын әрі жасақтайтын атқарушы билік органы саналды. == Бас ассамблея == Бразилия империясының Бас ассамблеясы — Сенат пен Депутаттар палатасынан тұратын империяның заң шығарушы және өкілді органы. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] * [[Империя]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] aedzp7we791a6er0ulpj5kgxwduber4 3609686 3609685 2026-05-27T11:00:14Z Aldogarov 95591 /* Бас ассамблея */ 3609686 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Бразилия империясы |өз атауы = {{lang-pt|Império do Brasil}} |статусы = [[Империя]]<br>Тарихи мемлекет |әнұраны = |байрақ = Flag of Brazil (1853-1889).svg |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = Coat of arms of the Empire of Brazil.svg |елтаңба_сипаттамасы = |символ = |карта = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |size = Map of Empire of Brazil in 1822-1828.png |сипаттамасы = 1822 жылғы Бразилия империясының картасы, оның ішінде Цисплатина провинциясы. |p1 = |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = 1822 |ыдырауы = 1899 |s1 = |flag_s1 = |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Рио-де-Жанейро]] |қалалары = Рио-де-Жанейро, Сальвадор, Ресифи, Серру |тілі = [[Португал тілі]] |валютасы = Реал |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = 8 337 218 км² |халқы = 14 333 915 (1890) |басқару_формасы = [[монархия]] |династиясы = [[Орлеан-Браганаса]] |басқарушылар_титулы = Император |басқарушы1 = [[Педро I]] |басқарушы_жылы1 = 1822–1831 |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = [[Педро II]] |басқарушы_жылы2 = 1831–1889 |басқарушылар_титулы3 = Премьер-министр |басқарушы3 = [[Мануэл Алвис Бранко]] (алғашқы) |басқарушы_жылы3 = 1847-1848 |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = [[Афонсу Селсу ди Асис Фигейреду, виконт ди Ору-Прету]] (соңғы) |басқарушы_жылы4 = 1889 |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = [[Католицизм]] |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = Португалия |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = Бразилия Құрама Штаттары Республикасы |к2 = Уругвай |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Бразилия империясы''' ({{lang-pt|Império do Brasil}}) — [[Оңтүстік Америка|Оңтүстік Америкада]] орналасқан тарихи мемлекет. Бразилия империясы [[1822 жыл|1822 жылдың]] 9 қантарда [[Португалия|Португалидаң]] тәуелсіз алды, [[1899 жыл|1899 жылы]] әскери төңкеріс нәтижесінде ыдыраған, орнына [[Бразилия Құрама Штаттары Республикасы]] құрылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/place/Brazil/Independence|title=Independence of Brazil}}</ref> Бразилия империясы қазіргі заманның [[Бразилия]] және [[Уругвай]] аумағын қамтиды. == Тарихы == === Тәуелсіздік === [[File:Mapa do Brasil em 1823.png|thumb|left|Бразилия картасы (1823)]] Кейіннен Бразилия деп аталған аумақты 1500 жылғы 22 сәуірде португалиялық теңізші [[Педру Алвариш Кабрал|Педру Алвареш Кабрал]] ашып, Португалия иелігі деп жариялады. 1532 жылдан бастап португалдар өңірді жүйелі түрде отарлап, XIX ғасырдың басына қарай қазіргі Бразилия аумағының басым бөлігін бақылауға алды. 1808 жылы [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] әскерінің [[Португалия|Португалияға]] басып кіруінен кейін Браганса әулетінің корольдік отбасы Рио-де-Жанейроға көшіп, қаланы Португалия империясының астанасына айналдырды. 1815 жылы регент Жуан Португалия, Бразилия және Алгарви Біріккен корольдігін құрды, соның нәтижесінде Бразилия корольдік мәртебе алды. 1821 жылы Жуан VI Португалияға оралып, Бразилиядағы билікті ұлы Педруға тапсырды. Португалия үкіметінің Бразилияның автономиясын шектеу әрекеті қарсылық туғызып, Жозе Бонифасиу ди Андрада и Силваның қолдауымен Педру 1822 жылғы 7 қыркүйекте тәуелсіздік жариялады. 12 қазанда ол Бразилия империясының алғашқы императоры І Педру болып жарияланды. Тәуелсіздік соғысы 1824 жылы аяқталып, Португалия Бразилияның тәуелсіздігін 1825 жылы мойындады. [[File:DpedroI-brasil-full.jpg|thumb|left|Педро I]] І Педру билігі кезінде ел бірнеше саяси дағдарысты бастан өткерді. 1824 жылы Пернамбукуда Эквадор конфедерациясы көтерілісі басып-жаншылды. 1825–1828 жылдардағы Цисплатина соғысының нәтижесінде Бразилия Цисплатина провинциясынан айырылып, кейін ол тәуелсіз Уругвайға айналды. 1826 жылы Жуан VI қайтыс болған соң І Педру қысқа уақыт Португалия королі IV Педру атанды, бірақ тақтан қызы Мария II-нің пайдасына бас тартты. Император мен парламент арасындағы саяси қайшылықтардың күшеюі нәтижесінде І Педру 1831 жылы тақтан бас тартып, билікті ұлы ІІ Педруға тапсырды. Тақ мұрагері ІІ Педру небәрі бес жаста болғандықтан, елде регенттік кезең басталды. Регенттердің әлсіз билігі саяси тұрақсыздыққа әкеліп, түрлі аймақтық көтерілістердің шығуына себеп болды. Осы жағдайға байланысты ІІ Педрудың кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа қысқартылып, ол 1840 жылы император болып жарияланды. [[File:Pedro II of Brazil by Rugendas 1846 original.jpg|thumb|left|Педро II жас кезі]] === Регенттік === І Педру тақтан бас тартқаннан кейін Бразилияның мемлекет басшысы бес жастағы ІІ Педру болды. Ол кәмелет жасына жеткенге дейін елді регенттер басқарды. Алайда олардың билігі әлсіз болып, елде саяси тұрақсыздық күшейді. 1834 жылы провинцияларға кеңірек автономия берілді, бірақ бұл аймақтық қақтығыстар мен көтерілістердің көбеюіне әкелді. Елдің бірнеше өңірінде қарулы толқулар орын алды. Тұрақсыздықты тоқтату мақсатында саясаткерлер ІІ Педруды билікке ертерек отырғызуды қолдады. 1840 жылы оның кәмелет жасы 18-ден 14 жасқа төмендетіліп, ІІ Педру император болып жарияланды. === Гүлдену кезеңі === 1850-жылдардың басында Бразилияда саяси тұрақтылық орнап, экономика қарқынды дамыды. Теміржолдар, телеграф желілері мен бу кемелері қатынасы дамып, елдің өңірлері өзара тығыз байланыса түсті. 1853 жылы император ІІ Педру Консервативтік партия жетекшісі Парана маркизін жаңа үкімет құруға шақырды. Оның бастамасымен жүзеге асқан «Татуласу» саясаты либералдар мен консерваторларды жақындастырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталды. Алайда бұл саясат консерваторлардың радикал қанатының қарсылығына ұшырады. Парана 1856 жылы қайтыс болғаннан кейін Консервативтік партия ішінде алауыздық күшейді. 1860 жылдары либералдар саяси ықпалын қалпына келтіріп, бірқатар сайлау жетістіктеріне қол жеткізді. Кейін консерваторлардың бір бөлігі олармен бірігіп, Прогрессивтік лиганы құрды. Соның нәтижесінде 1862 жылы ІІ Педру прогрессивтік үкіметті тағайындады. 1853–1862 жылдар аралығы Бразилия империясының ең тыныш әрі гүлденген кезеңдерінің бірі саналады. Бұл уақытта азаматтық бостандықтар сақталып, көлік пен байланыс инфрақұрылымы дамып, ел бұрынғы ішкі қақтығыстардан арылды. === Парагвай соғысы === 1860-жылдардың басында Бразилия мен [[Ұлыбритания]] арасындағы қатынастар шиеленісіп, екі ел дипломатиялық байланыстарын үзді. Алайда 1865 жылы [[Ұлыбритания]] кешірім сұрап, қақтығыс қаупі жойылды. Осы кезде Уругвайдағы азаматтық соғысқа араласқан Бразилия 1864 жылы әскер енгізді. Бұған жауап ретінде Парагвай президенті Франсиско Солано Лопес Бразилия кемесін басып алып, ел аумағына басып кірді. Бұл оқиға Парагвай соғысының басталуына себеп болды. Соғыс күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып, елдің саяси өміріне әсер етті. 1868 жылы консерваторлар қайтадан билікке келді, ал либералдардың бір бөлігі республикалық идеяларды қолдай бастады. 1870 жылы Бразилия мен оның одақтастары Парагвайды толық жеңді. Соғыс барысында 50 мыңнан астам бразилиялық сарбаз қаза тапты. Соғыс үлкен шығын әкелгенімен, елдің экономикасы тез қалпына келіп, өнеркәсіп пен ұлттық өндірістің дамуына ықпал етті. === Құлдырауы === [[File:Povo paço 1888.png|thumb|left|Көтеріліс]] 1880-жылдары Бразилия экономикасы мен қоғамы қарқынды дамуын жалғастырды. Алайда император ІІ Педру қартайып, саяси өмірден біртіндеп алыстай бастады. Ол мемлекеттік міндеттерін атқарғанымен, империяның тұрақтылығын сақтауда бұрынғыдай белсенді рөл атқармады. Монархияның болашағына тақ мұрагері мәселесі де әсер етті. Мұрагер болып императордың үлкен қызы Изабел танылды, бірақ сол кезеңдегі дәстүрлі қоғам әйел адамның мемлекет басшысы болуын қолдамады. Сондықтан билеуші топтардың бір бөлігі монархияның болашағына күмәнмен қарады. Сонымен қатар армия қатарында республикалық және позитивистік идеялар кең тарай бастады. 1880-жылдары әскери қызметкерлердің билікке наразылығы күшейіп, монархия үшін елеулі қауіпке айналды. Императордың саяси енжарлығы мен үкіметтің армияны бақылауда ұстай алмауы Бразилия империясының құлауын жақындатты. === Империяның құлауы === Бразилия империясы өмірінің соңғы жылдарында халықаралық беделге ие болып, өңірдегі ықпалды мемлекеттердің біріне айналды. 1888 жылғы 13 мамырда ханшайым Изабел қол қойған Алтын заң елдегі құлдықты толық жойды. Алайда бұл шешім ірі жер иеленушілер мен кофе плантацияларының қожайындарының наразылығын туғызып, олардың бір бөлігі республикалық қозғалысты қолдай бастады. [[File:Flag of Brazil (November 1889).svg|thumb|left|Бразилия Республикасының байрағы]] 1889 жылы республикашыл саясаткерлер мен әскерилер монархияны құлату үшін күш біріктірді. 15 қарашада әскери төңкеріс нәтижесінде республика жарияланды. ІІ Педру көтерілісті басуға әрекет жасамады және биліктен шеттетілді. 17 қарашада император отбасы мүшелерімен бірге елден қуғынға жіберілді. Осылайша 1822 жылы құрылған Бразилия империясы 1889 жылы өмір сүруін тоқтатып, оның орнына республика орнады. == Басқару жүйесі == === Император === Император атқарушы биліктің басшысы болды. Ал Министрлер кабинеті премьер-министр басқаратын әрі жасақтайтын атқарушы билік органы саналды. === Бас ассамблея === Бразилия империясының Бас ассамблеясы — Сенат пен Депутаттар палатасынан тұратын империяның заң шығарушы және өкілді органы. == Тағы қараңыз == * [[Бразилия]] * [[Империя]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Империялар]] d025691pltjh9dvqgdk6xcdbwjeim6m 0 781718 3609380 3609225 2026-05-26T13:26:13Z Kaiyr 3134 3609380 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| || қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| || қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| || қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| || қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| || қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| || қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | № 5 гимназия || Ж. Тархана, 16|| || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || || || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы№ 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || || қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, || || || |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || || || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || || орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || || қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || || || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || || || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || || || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || || || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || || || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| || || || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || || || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || || || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || || || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || || || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || || || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный 127|| || || || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || || || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || || || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || || || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || || || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || || || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || || || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || || || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || || || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || || || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || || || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || || || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || || || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || || || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || || || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | № 107 орта мектеп, || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || || || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || || || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекіл-баев атындағы Binom school» мектеп-лицейі, || || || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || || || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Исатай батыр, №141|| || || || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || || || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || || || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | | | |жеке меншік? |- | № 90 гимназия || || || || || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || || || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] blfymb2blj8q36fcyxydydt9svtz9bb 3609381 3609380 2026-05-26T13:38:02Z Kaiyr 3134 /* Сарайшық ауданы[9] */ 3609381 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| || қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| || қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| || қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| || қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| || қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| || қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | № 5 гимназия || Ж. Тархана, 16|| || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || || || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы№ 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || || қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, || || || |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || || || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || || орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || || қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| || қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| || қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || || || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || || || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || || || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || || || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | № 107 орта мектеп, || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || || || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || || || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекіл-баев атындағы Binom school» мектеп-лицейі, || || || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| || қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | |қазақ | |жеке меншік? |- | Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия || улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || || || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] bict3mxpzwp1klg1l0evmsn10kxlibu 3609382 3609381 2026-05-26T13:43:06Z Kaiyr 3134 /* Сарыарқа ауданы[8] */ 3609382 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| || қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| || қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| || қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| || қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| || қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| || қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | № 5 гимназия || Ж. Тархана, 16|| || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || || || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы№ 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || || қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, || || || |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || || || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || || орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || || қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |- | valign="top" |Лицей-интернат "Білім-инновация" для одаренных девочек |Бердібек Соқпақбаев (ул 187) көшесі, 17 | |қазақ, орыс | | |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| || қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| || қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || || || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || || || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || || || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || || || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | № 107 орта мектеп, || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || || || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || || || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекіл-баев атындағы Binom school» мектеп-лицейі, || || || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| || қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | |қазақ | |жеке меншік? |- | Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия || улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || || || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] n5bhspoohhajogary56kagdt4en4dym 3609383 3609382 2026-05-26T13:45:51Z Kaiyr 3134 /* Сарыарқа ауданы[8] */ 3609383 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| || қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| || қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| || қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| || қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| || қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| || қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | № 5 гимназия || Ж. Тархана, 16|| || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || || || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы№ 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || || қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, немес Сарыарка 20 | || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || || || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || || орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || || қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |- | valign="top" |Лицей-интернат "Білім-инновация" для одаренных девочек |Бердібек Соқпақбаев (ул 187) көшесі, 17 | |қазақ, орыс | | |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| || қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| || қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || || || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || || || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || || || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || || || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | № 107 орта мектеп, || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || || || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || || || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекіл-баев атындағы Binom school» мектеп-лицейі, || || || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| || қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | |қазақ | |жеке меншік? |- | Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия || улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || || || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || || || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || || || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || || || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] jgvu45hhp19sw006696ypkblrytwooc 3609385 3609383 2026-05-26T13:56:12Z Kaiyr 3134 /* Есіл ауданы[10] */ 3609385 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| || қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| || қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| || қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| || қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| || қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| || қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || Ілияс Жансүгірұлы көшесі, 1|| || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || Юго-Восток (оң жақ), Мұқан Төлебаев көшесі, 3|| || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | № 5 гимназия || Ж. Тархана, 16|| || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || Аманкелді Иманов көшесі, 27а|| || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы№ 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || || қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, немес Сарыарка 20 | || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || || || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || || орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || || қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |- | valign="top" |Лицей-интернат "Білім-инновация" для одаренных девочек |Бердібек Соқпақбаев (ул 187) көшесі, 17 | |қазақ, орыс | | |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| || қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| || қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 7|| || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || А 102 көшесі, 39|| || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || Шәмші Қалдаяқов көшесі, 38|| || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || Промышленный, Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 49а | || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || Қабанбай батыр даңғылы, 38а|| || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || Мәңгілік Ел даңғылы, 70|| || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || ошы хан көшесі, 16|| || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | Жайлы № 107 орта мектеп || Қасым Қайсенов көшесі, 4/1|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || Е 117 көшесі, 40а|| || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || Е 669 көшесі, 6|| || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 40а|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 9/5|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекілбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Тұрар Рысқұлов көшесі, 20|| || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |- |Білім-инновация Астана, лицей-интернат |Тұрар Рысқұлов көшесі, 14 | | | | |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || Әміре Қашаубаев көшесі, 28а|| || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| || қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | |қазақ | |жеке меншік? |- | Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия || улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || Е 535 көшесі, 1|| || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || Төле би көшесі, 57а|| || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || Е 17 көшесі, 4|| || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || Төле би көшесі, 32|| || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Төле би көшесі, 42|| || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Шапық Шөкин көшесі, 5|| || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || Күлтегін көшесі, 18 стр|| || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || Е-899 көшесі, 8|| || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || 2026|| || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] 50an2idpquoh301563jxea3xo6iqxft 3609534 3609385 2026-05-27T07:51:55Z Kaiyr 3134 /* Сарыарқа ауданы[8] */ 3609534 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://sakura-nursultan.e-orda.kz/ru/school-registr?map=0&_csrf-frontend=sMkcIBTj96L-AC-a7KTIxiJPXWYSAb51458oM3GbSxL-jW9nRKmGxJRrVu3Y6qawEysFJ11U2yDT0mlbINgJIg%3D%3D&SchoolSearch%5Bsearchtext%5D=&page=NaN</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| 01.01.1999|| қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| 03.01.2003|| қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| 01.01.2006|| қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| 01.01.2006|| қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| 01.01.2010|| қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| 01.01.2012|| қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || Ілияс Жансүгірұлы көшесі, 1|| || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || Юго-Восток (оң жақ), Мұқан Төлебаев көшесі, 3|| || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | № 5 гимназия || Ж. Тархана, 16|| || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || Аманкелді Иманов көшесі, 27а|| || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы № 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || 01.01.1966|| қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, немес Сарыарка 20 | || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || 01.01.1966|| || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || 05.01.1970|| орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || 01.01.2011|| қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |- | valign="top" |Лицей-интернат "Білім-инновация" для одаренных девочек |Бердібек Соқпақбаев (ул 187) көшесі, 17 | |қазақ, орыс | | |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| || қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| 01.09.2014|| қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 7|| || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || А 102 көшесі, 39|| || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || Шәмші Қалдаяқов көшесі, 38|| || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || Промышленный, Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 49а | || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || Қабанбай батыр даңғылы, 38а|| || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || Мәңгілік Ел даңғылы, 70|| || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || ошы хан көшесі, 16|| || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | Жайлы № 107 орта мектеп || Қасым Қайсенов көшесі, 4/1|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || Е 117 көшесі, 40а|| || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || Е 669 көшесі, 6|| || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 40а|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 9/5|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекілбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Тұрар Рысқұлов көшесі, 20|| || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |- |Білім-инновация Астана, лицей-интернат |Тұрар Рысқұлов көшесі, 14 | | | | |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || Әміре Қашаубаев көшесі, 28а|| || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| || қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | |қазақ | |жеке меншік? |- | Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия || улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || Е 535 көшесі, 1|| || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || Төле би көшесі, 57а|| || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || Е 17 көшесі, 4|| || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || Төле би көшесі, 32|| || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Төле би көшесі, 42|| || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Шапық Шөкин көшесі, 5|| || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || Күлтегін көшесі, 18 стр|| || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || Е-899 көшесі, 8|| || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || 2026|| || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] sg2nms2bm2dg2iu5mwxrk4m9hlh1gwp 3609535 3609534 2026-05-27T07:55:10Z Kaiyr 3134 /* Байқоңыр ауданы[8] */ 3609535 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://sakura-nursultan.e-orda.kz/ru/school-registr?map=0&_csrf-frontend=sMkcIBTj96L-AC-a7KTIxiJPXWYSAb51458oM3GbSxL-jW9nRKmGxJRrVu3Y6qawEysFJ11U2yDT0mlbINgJIg%3D%3D&SchoolSearch%5Bsearchtext%5D=&page=NaN</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 22 мектеп-гимназия. || Ж.Жирентаев, 16|| || орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | № 28 мектеп-лицей || А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | № 29 орта мектеп || Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | № 30 мектеп-гимназия || А.Петров, 11|| || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | № 32 мектеп-гимназия || Абылайхан даңғылы, 25/3|| || қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей || Күйші Дина 44/3|| || қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| 01.01.1999|| қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| 03.01.2003|| қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| || қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| 01.01.2006|| қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| 01.01.2006|| қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | № 63 мектеп-гимназия || жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| || қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | № 64 мектеп-лицей || ул.Г.Мусрепова 15|| 01.01.2010|| қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | № 70 мектеп-лицей || жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| 01.01.2012|| қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей || Дауылпаз 1/1|| || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | № 114 жалпы білім беретін мектеп || Ілияс Жансүгірұлы көшесі, 1|| || || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || Юго-Восток (оң жақ), Мұқан Төлебаев көшесі, 3|| || || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия || Ш.Айманова 3 || || қазақ|| || С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | [https://5.astana-bilim.kz/ № 5 гимназия]|| Ж. Тархана, 16|| '''''1965''''' || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| || қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | Жұмабек тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия || улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| || қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | № 21 орта мектеп || улица Кошке Кеменгерулы,4|| || орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| || қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | № 27 мектеп-лицей || Таха Хусейн 5/1|| || қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | № 31 мектеп-гимназия || Кенесары, 49|| || қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | № 34 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| || қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| || қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей || Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | № 87 мектеп-гимназия || улица Амангелді Иманов,37|| || қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || Аманкелді Иманов көшесі, 27а|| || || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || || орыс|| |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | Ғафу Қайырбеков атындағы № 2 мектеп-гимназия || Сейфуллина, д. 19 || 01.01.1966|| қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | № 3 мектеп-гимназия || Республики, 35 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | № 6 гимназия || Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс|| |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || || қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | № 9 Зерде мамандандырылған мектебі || Сарыарка, 20 || || қазақ, орыс|| | |- | Жұмабек Тәшенев атындағы № 10 мектеп-гимназия || Габдуллин, 7 || || || | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы№ 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | № 13 орта мектеп || «Промышленный, Шалкөде 5 || || || | |- | № 14 мектеп-гимназия || Московская, 23 || || қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | № 15 мектеп-лицей || Сарыарка, 48/1, немес Сарыарка 20 | || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | № 18 орта мектеп || Бөгенбай Батыр, 17 || || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | № 20 орта мектеп || Қарталы, 62 || || қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | № 21 орта мектеп || Кеменгерулы, 4 || || || | |- | № 23 орта мектеп || Тайбурыл, 17 || 01.01.1966|| || | |- | valign="top" |'''№ 25 жалпы білім беретін мектеп''' |Ы.Алтынсарин 9 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''№ 26 мектеп-гимназия''' |Конституция 24 | |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | № 34 орта мектеп || Тайбурыл, 23 || || || | |- | Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей || Абая 9/1 || || қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | № 36 орта мектеп || Қарасай батыр, 7 || || орыс|| |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' | |''<u>қазақ, орыс</u>'' | | |- | Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей || Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || || қазақ|| |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || 05.01.1970|| орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені || А. Молдағұлов, 35 || || орыс|| |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || || орыс|| | |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || || || | |- | Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей || Челюскинцев 29/1 || || қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия || Акан сері, 22 || || қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || || қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп || Қарталы улица Конституция,33?? | || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | № 62 мектеп-лицей || Московская, 41 || || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''№ 65 мектеп-гимназия''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 | |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия || 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия || Көктал, Құсмұрын, 2 || 01.01.2011|| қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия || 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 | | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''№ 106 жалпы білім беретін мектеп''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 | | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |- | valign="top" |Лицей-интернат "Білім-инновация" для одаренных девочек |Бердібек Соқпақбаев (ул 187) көшесі, 17 | |қазақ, орыс | | |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| || қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | № 42 жалпы білім беретін мектеп ||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | || қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| || «Мичурино» т.а. |- | № 44 жалпы білім беретін мектеп ||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | || қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп, || Промышленный, Шарбакты 46|| || қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | № 72 мектеп-лицей, || А.Байтұрсынов, 25|| || қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | № 73 мектеп-лицей || А191, 2|| || қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| 01.09.2014|| қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия || А.Байтұрсынов, 35|| || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| || қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| || қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | № 93 мектеп-лицей, || Ж. Нәжімиденов, 24|| || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | № 98 мектеп-лицей || Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| || || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 7|| || || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | № 112 жалпы білім беретін мектеп || А 102 көшесі, 39|| || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 жалпы білім беретін мектеп || Шәмші Қалдаяқов көшесі, 38|| || || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school» || Промышленный, Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 49а | || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 24 орта мектеп || Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей || Д.Конаев 33/1|| || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | № 75 мектеп-гимназия || Орынбор 28/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | № 76 мектеп-лицей || Түркістан, 10/1|| || қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия || Мәңгілік ел, 22/1 || || қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| || қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей, || Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей || Қабанбай батыр 56/1   || || қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей || 31 көше|| || қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | № 89 мектеп-лицей || Сауран, 5/1|| || қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | № 95 мектеп-лицей || Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | № 96 мектеп-гимназия || Г.Алиев, 10|| || || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп, || Қабанбай батыр даңғылы, 38а|| || || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || Мәңгілік Ел даңғылы, 70|| || || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || ошы хан көшесі, 16|| || || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | Жайлы № 107 орта мектеп || Қасым Қайсенов көшесі, 4/1|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || Е 117 көшесі, 40а|| || || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || Е 669 көшесі, 6|| || || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 40а|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 9/5|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекілбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Тұрар Рысқұлов көшесі, 20|| || || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |- |Білім-инновация Астана, лицей-интернат |Тұрар Рысқұлов көшесі, 14 | | | | |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия || Қабанбай батыр, 9/1|| || қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | № 33 жалпы білім беретін мектеп || Әміре Қашаубаев көшесі, 28а|| || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия || Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| || қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | № 71 мектеп-лицей || Проектная 200,  4|| || қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия || Е 11, 8|| || қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | № 79 мектеп-лицей || Е-246, № 3|| || қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |№ 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия |И.Омаров, № 2 | |қазақ | |жеке меншік? |- | Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия || улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | № 97 мектеп-гимназия || Тұран даңғылы, 42/1|| || || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | № 100 жалпы білім беретін мектеп || Е 535 көшесі, 1|| || || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | № 101 жалпы білім беретін мектеп || Төле би көшесі, 57а|| || || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | № 110 жалпы білім беретін мектеп || Е 17 көшесі, 4|| || || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | № 111 жалпы білім беретін мектеп || Төле би көшесі, 32|| || || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Төле би көшесі, 42|| || || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Шапық Шөкин көшесі, 5|| || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | № 115 жалпы білім беретін мектеп || Күлтегін көшесі, 18 стр|| || || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | № 117 жалпы білім беретін мектеп || Е-899 көшесі, 8|| || || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || || 2026|| || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] fkfj8c2yau1abmhzaxzv46w4g9xdxu4 0 781740 3609497 3609041 2026-05-27T04:17:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3609497 wikitext text/x-wiki {{Обсерватория | Атауы = РҒА Арнайы астрофизикалық обсерваториясы | Сурет = Sao-6m-Telescope.jpg | Сипаттама = | Шын атауы = Специальная астрофизическая обсерватория Российской академии наук | Түрі = | Код = 115 | Орналасуы = [[Қарашай-Шеркесия]] | Координаттары = {{coord|43|38|49|N|41|26|26|E}} | Биіктігі = 2100 м | Ауа райы = | Негізі қаланды = 1966 | Ашылды = | Жабылды = | Сайты = www.sao.ru | Телескоп_1_аты = БТА | Телескоп_1_тип = [[Рефлектор (телескоп)|оптикалық]] | Телескоп_2_аты = РАТАН-600 | Телескоп_2_тип = [[радиотелескоп]] | Телескоп_3_аты = | Телескоп_3_тип = | Қосымша = }}[[Сурет:Главная обсерватория.jpg|нобай|БТА-ң кіреберіс жағы]][[Сурет:Обсерватория.jpg|нобай|Zeiss-1000 және Zeiss-600 телескоптарының ғимараттары]][[Сурет:RATAN 600.jpg|нобай|РАТАН-600 радиотелескобы]] '''[[Ресей Ғылым академиясы|РҒА]] Арнайы астрофизикалық обсерваториясы''' — [[Ресей]]дегі ең ауқымды ғылыми [[обсерватория]]. Негізгі құрылғысы [[БТА (телескоп)|БТА]] (Большой телескоп азимутальный) телескобы болып табылады. Айнасының диаметрі 6 метрге тең. Бұл көрсеткіш бойынша ол 1975 жылдан бастап 1993 жылға дейін ең дәу телескоп болып есептелінген.<ref>[https://inosmi.ru/social/20120425/191126676.html Новый глаз для гигантского российского телескопа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104114721/http://www.inosmi.ru/social/20120425/191126676.html |date=2013-11-04 }}</ref> 1974 жылдан бері обсерваторияда [[РАТАН-600]] (Радиотелескоп Академии наук) жұмыс істейді. Бұл — әлемдегі ең дәу радиотелескоп.<ref>[http://www.ckp-rf.ru/usu/73603/ Радиотелескоп РАТАН-600] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402105506/http://www.ckp-rf.ru/usu/73603/ |date=2015-04-02 }}</ref> Сонымен бірге мұнда айналарының диаметрлері 1 және 0,6 метрге тең тағы екі оптикалық телескоп орнатылған. == Директорлары == # 1966—1985: — [[Иван Михеевич Копылов]] # 1985—1993: — [[Виктор Леонидович Афанасьев]] # 1993—2015: — [[Юрий Юрьевич Балега]] # 2015—2020: — Валерий Валентинович Власюк # 2021—қазір: — Геннадий Геннадьевич Валявин. == Баспагерлік жұмысы == * Астрофизический бюллетень / Astrophysical Bulletin * Отчеты САО (1993 жылдан) == Тағы қараңыз == * [[Пулково обсерваториясы|РҒА Басты астрономиялық обсерваториясы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресейдің астрономиялық обсерваториялары]] [[Санат:РҒА институттары]] bvnsewprihkbsd4ao9fntf4rr5oshle 0 781760 3609395 3609185 2026-05-26T14:46:39Z ~2026-31518-57 181747 [[Арнайы:Үлесі/Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) істеген нөмір 3609185 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] 3609395 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Свислочь |шынайы атауы = {{lang-be|Сві́слач}} |сурет = Свіслач. Краявіды. 2022 (14.1).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = BIA Świsłocz COA.svg |ту = Flag of Śvisłač.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =02 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =06 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Свислочь ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1256 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = 4,28 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 170 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 5 709 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1513 |пошта индексі = 231960, 231969 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Svislač |сайты = svisloch.grodno-region.by/ |сайт тілі = }} '''Свислочь''' ({{lang-be|Сві́слач}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ның оңтүстік-батысындағы қала. [[Свислочь ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Свислочь қаласының халқы 5 709 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 291 км, [[Гродно]]дан 82 км, [[Польша]]мен мемлекеттік шекарадан 15 км жерде орналасқан. Ол Свислоч өзені аңғарының екі жағалауын да алып жатыр. Қала шекарасында өзен арнасы бірнеше шағын тоғандар мен Новое көлін байланыстырады. Автожолдар Гродно, Пружаны және Вавкавыск қалаларына көлік қатынасын қамтамасыз етеді, сондай-ақ Белосток пен Бильск Подласкиге (Польша) шығуға мүмкіндік береді. Свислоч жолаушылар және жүк стансалары Вавкавыск-Хайнувка (Польша) бағытындағы пойыздарға қызмет көрсетеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9320-Svisloch.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Свислочский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Свислоч алғаш рет Ипатьев шежіресінде жазбаша дереккөздерде 1256 жылдан бастап айтылаған. Свислоч қала мәртебесін 1523 жылы алды. XVI ғасырда қала иелерінің қатарында Ходкевич, Заславский және Себастьян Покоша отбасылары болды. 1667 жылы қала Крышпин-Киршенштейн отбасының иелігіне өтті. 1668 жылы мұнда приход мектебімен бірге Троица шіркеуі салынды. Сондай-ақ, Ангел-Хранитель шіркеуі болды. 1778 жылы қала Винсент Тышкевичтің иелігіне өтті, ол қаланың орталығында базар құрды, хайуанаттар бағын, часовнясы бар театрды және саябақты құрды, сондай-ақ алғашқы қала құрылысын жүргізді. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Свислоч Ресей империясының құрамына кірді. 1804 жылы В.Тышкевич өз қаражатына Свислочта 1845 жылға дейін жұмыс істеген Гродно губерниялық гимназиясын құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1915-1918) Свислочты неміс әскерлері басып алды. 1919 жылы 1 қаңтарда Свислоч Беларусь КСР-нің құрамына кірді. 1921 жылғы Рига бейбітшілік келісіміне сәйкес, қоныс соғысаралық Польша Республикасының құрамына кірді. 1939 жылдың қыркүйегінде Свислоч Беларусь КСР-іне оралды, онда 1940 жылдың қаңтарында қалалық үлгідегі елді мекен ресми мәртебесін алды. 1941 жылдың 26 ​​маусымынан 1944 жылдың 17 шілдесіне дейін Свислох неміс оккупациясында болды, осы уақыт ішінде қалада еврей геттосы жұмыс істеді. 2000 жылдың 14 желтоқсанында Свислох ресми қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=31_Svisloch|title=История развития - Свислочь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Тамақ өнеркәсібі, жиһаз өнеркәсібі және құрылыс материалдарын өндіру кәсіпорындары жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Свислочь қаласы XVI ғасырдан бері келе жатқан бай мұраны сақтаған. Оның орталық көрікті жері — 1788 және 1793 жылдар аралығында классикалық стильде салынған Қасиетті Троица шіркеуі. Биік мұнарасы мен фрескамен безендірілген интерьері бар бұл ғимарат акустикасы мен атмосферасымен туристерге танымал. Қалада XIX ғасырдағы православиелік шіркеуі Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Жергілікті тарих мұражайында археологиялық олжалар мен халық қолөнері, аймақ тарихы туралы экспонаттар қойылған.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%BE%D1%87%D1%8C?ysclid=mpmcir3iv7449561425|title=Свислочь: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="160"> Свіслач. Будынак гімназіі.JPG|Гимназия ғимараты Svislach3.JPG|Қала орталығы Свіслач. Краявіды. 2022 (06).jpg|Қала көшесі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] llcvz9nm8i44dvi3673z6o560kfyprb 3609397 3609395 2026-05-26T14:47:16Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-31518-57|~2026-31518-57]] ([[User talk:~2026-31518-57|т]]) өңдемелерінен [[User:Мағыпар|Мағыпар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3609185 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Свислочь |шынайы атауы = {{lang-be|Сві́слач}} |сурет = Свіслач. Краявіды. 2022 (14.1).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = BIA Świsłocz COA.svg |ту = Flag of Śvisłač.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =02 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =06 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Свислочь ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1256 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 2000 |жер аумағы = 4,28 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 170 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 5 709 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1513 |пошта индексі = 231960, 231969 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Svislač |сайты = svisloch.grodno-region.by/ |сайт тілі = }} '''Свислочь''' ({{lang-be|Сві́слач}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]]ның оңтүстік-батысындағы қала. [[Свислочь ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Свислочь қаласының халқы 5 709 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]]іден 291 км, [[Гродно]]дан 82 км, [[Польша]]мен мемлекеттік шекарадан 15 км жерде орналасқан. Ол Свислоч өзені аңғарының екі жағалауын да алып жатыр. Қала шекарасында өзен арнасы бірнеше шағын тоғандар мен Новое көлін байланыстырады. Автожолдар Гродно, Пружаны және Вавкавыск қалаларына көлік қатынасын қамтамасыз етеді, сондай-ақ Белосток пен Бильск Подласкиге (Польша) шығуға мүмкіндік береді. Свислоч жолаушылар және жүк стансалары Вавкавыск-Хайнувка (Польша) бағытындағы пойыздарға қызмет көрсетеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9320-Svisloch.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Свислочский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Свислоч алғаш рет Ипатьев шежіресінде жазбаша дереккөздерде 1256 жылдан бастап айтылаған. Свислоч қала мәртебесін 1523 жылы алды. XVI ғасырда қала иелерінің қатарында Ходкевич, Заславский және Себастьян Покоша отбасылары болды. 1667 жылы қала Крышпин-Киршенштейн отбасының иелігіне өтті. 1668 жылы мұнда приход мектебімен бірге Троица шіркеуі салынды. Сондай-ақ, Ангел-Хранитель шіркеуі болды. 1778 жылы қала Винсент Тышкевичтің иелігіне өтті, ол қаланың орталығында базар құрды, хайуанаттар бағын, часовнясы бар театрды және саябақты құрды, сондай-ақ алғашқы қала құрылысын жүргізді. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Свислоч Ресей империясының құрамына кірді. 1804 жылы В.Тышкевич өз қаражатына Свислочта 1845 жылға дейін жұмыс істеген Гродно губерниялық гимназиясын құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1915-1918) Свислочты неміс әскерлері басып алды. 1919 жылы 1 қаңтарда Свислоч Беларусь КСР-нің құрамына кірді. 1921 жылғы Рига бейбітшілік келісіміне сәйкес, қоныс соғысаралық Польша Республикасының құрамына кірді. 1939 жылдың қыркүйегінде Свислоч Беларусь КСР-іне оралды, онда 1940 жылдың қаңтарында қалалық үлгідегі елді мекен ресми мәртебесін алды. 1941 жылдың 26 ​​маусымынан 1944 жылдың 17 шілдесіне дейін Свислох неміс оккупациясында болды, осы уақыт ішінде қалада еврей геттосы жұмыс істеді. 2000 жылдың 14 желтоқсанында Свислох ресми қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=31_Svisloch|title=История развития - Свислочь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Тамақ өнеркәсібі, жиһаз өнеркәсібі және құрылыс материалдарын өндіру кәсіпорындары жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Свислочь қаласы XVI ғасырдан бері келе жатқан бай мұраны сақтаған. Оның орталық көрікті жері — 1788 және 1793 жылдар аралығында классикалық стильде салынған Қасиетті Троица шіркеуі. Биік мұнарасы мен фрескамен безендірілген интерьері бар бұл ғимарат акустикасы мен атмосферасымен туристерге танымал. Қалада XIX ғасырдағы православиелік шіркеуі Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Жергілікті тарих мұражайында археологиялық олжалар мен халық қолөнері, аймақ тарихы туралы экспонаттар қойылған.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%BE%D1%87%D1%8C?ysclid=mpmcir3iv7449561425|title=Свислочь: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="160"> Свіслач. Будынак гімназіі.JPG|Гимназия ғимараты Svislach3.JPG|Қала орталығы Свіслач. Краявіды. 2022 (06).jpg|Қала көшесі Свіслач. Краявіды. 2022 (27).jpg|Р. Траугутт ескерткіші </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] nxj4egwz9ucuw6mchf08gz72hiszjng 100 781772 3609390 3609356 2026-05-26T14:39:31Z Nurken 111493 3609390 wikitext text/x-wiki [[Сурет:ВРУ та готель Київ.jpg|солға|180px|alt=Верховна Рада ғимаратының төбесіндегі Украина байрағы]] '''[[Верховна Рада]]''' — [[Украина]] мемлекетінің [[Бірпалаталы парламент|бірпалаталы]] [[парламент]]і, жалғыз [[заң шығарушы орган]]ы. Атауы «Жоғарғы Кеңес» деп аударылатын бұл орган 450 депутаттан құралған. Депутаттарды Украина халқы жасырын түрде 5 жыл сайын сайлайды. Оның қазіргі төрағасы (спикері) — [[Руслан Алексеевич Стефанчук|Руслан Стефанчук]]. sm9nopb9lbj90a1nycujvt6ut0xw702 3609391 3609390 2026-05-26T14:39:53Z Nurken 111493 3609391 wikitext text/x-wiki [[Сурет:ВРУ та готель Київ.jpg|солға|180px|alt=Верховна Рада ғимаратының төбесіндегі Украина байрағы]] '''[[Верховна Рада]]''' — [[Украина]] мемлекетінің [[Бірпалаталы парламент|бірпалаталы]] [[парламент]]і, жалғыз [[заң шығарушы орган]]ы. Атауы «Жоғарғы Кеңес» деп аударылатын бұл орган 450 депутаттан құралған. Депутаттарды Украина халқы жасырын түрде 5 жыл сайын сайлайды. Оның қазіргі төрағасы (спикері) — [[Руслан Алексеевич Стефанчук|Руслан Стефанчук]]. ('''[[Верховна Рада|Толық мақаласы...]]''') ptk58jugv7jypldvk2e5yvnonfcva93 3 781778 3609369 2026-05-26T12:16:23Z Dr-Taher 85855 Dr-Taher [[Қатысушы талқылауы:Vascoisme]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Renamed user 2947489543419]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Vascoisme|Vascoisme]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 2947489543419|Renamed user 2947489543419]]" 3609369 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Renamed user 2947489543419]] ihlhv5tqer28zm116xbx73i31kz1u8r 100 781782 3609393 2026-05-26T14:45:48Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 3).jpg|180px|оңға|alt=2021 жылдағы Қасым-Жомарт Тоқаев]] '''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]''' ([[17 мамыр]] [[1953 жыл|1953]], [[Алматы]]да туған) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] және [[қазақстан]]дық дипломат пен саясатк... 3609393 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 3).jpg|180px|оңға|alt=2021 жылдағы Қасым-Жомарт Тоқаев]] '''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]''' ([[17 мамыр]] [[1953 жыл|1953]], [[Алматы]]да туған) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] және [[қазақстан]]дық дипломат пен саясаткер, 2019 жылғы маусымнан бергі [[Қазақстан Республикасының Президенті]]. Оған қоса, Тоқаев — [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері|Қазақстан Қарулы Күштері]]нің Жоғарғы Бас Қолбасшысы, 2022 жылдан бастап [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік кеңесі]]нің төрағасы және 2021 жылғы сәуірден бері [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның төрағасы. Қасым-Жомарт Тоқаев [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясының көшбасшысы (2022), екі мерзім [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Сенат]] [[Қазақстан Парламенті Сенатының төрағалары|төрағасы]] (2013–2019, 2007–2011), [[Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы|БҰҰ Бас хатшысы]]ның орынбасары (2011–2013), екі мәрте [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрі]] (2002–2007, 1994–1999) және бір кез [[Қазақстан премьер-министрі]] (1999–2002) қызметін атқарды. kjfzcr1qvxohgwctr5l5rvwrunzc1yo 3609394 3609393 2026-05-26T14:46:22Z Nurken 111493 3609394 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped 3).jpg|180px|оңға|alt=2021 жылдағы Қасым-Жомарт Тоқаев]] '''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]''' ([[17 мамыр]] [[1953 жыл|1953]], [[Алматы]]да туған) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] және [[қазақстан]]дық дипломат пен саясаткер, 2019 жылғы маусымнан бергі [[Қазақстан Республикасының Президенті]]. Оған қоса, Тоқаев — [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері|Қазақстан Қарулы Күштері]]нің Жоғарғы Бас Қолбасшысы, 2022 жылдан бастап [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік кеңесі]]нің төрағасы және 2021 жылғы сәуірден бері [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның төрағасы. Қасым-Жомарт Тоқаев [[Аманат (партия)|Аманат]] партиясының көшбасшысы (2022), екі мерзім [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Сенат]] [[Қазақстан Парламенті Сенатының төрағалары|төрағасы]] (2013–2019, 2007–2011), [[Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы|БҰҰ Бас хатшысы]]ның орынбасары (2011–2013), екі мәрте [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан Сыртқы істер министрі]] (2002–2007, 1994–1999) және бір кез [[Қазақстан премьер-министрі]] (1999–2002) қызметін атқарды. ('''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Толық мақаласы...]]''') ckom4hw9iqurqhlo489kugtpot1gkxe 0 781783 3609403 2026-05-26T15:24:36Z RaiymbekZh 170385 Жаңа бетте: {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері={{Туғанжері|Мерке|Меркеде}}, [[Жамбыл облысы]]|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылд... 3609403 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері={{Туғанжері|Мерке|Меркеде}}, [[Жамбыл облысы]]|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hbgap6p5vqxj8szubrlu59pq2ob1zv5 3609404 3609403 2026-05-26T15:27:46Z RaiymbekZh 170385 3609404 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері={{Туғанжері|Мерке|Меркеде}}, [[Жамбыл облысы]]|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} p4ukxuqjuoh62vhemuaaxeb87bacyhj 3609405 3609404 2026-05-26T15:28:32Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3609405 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 81c5qr3zkwhoqucjh83kttrd4oga0og 3609406 3609405 2026-05-26T15:30:45Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Астана тұлғалары|Астана тұлғалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609406 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Астана тұлғалары]] qqol8r9xhood912hxtnicm647vs0m9h 3609407 3609406 2026-05-26T15:31:04Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Астана тұлғалары|Астана тұлғалары]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609407 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 81c5qr3zkwhoqucjh83kttrd4oga0og 3609408 3609407 2026-05-26T15:31:32Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері|Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609408 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері]] a6uime5qj63p53kglmpgbi7tm47dzlw 3609409 3609408 2026-05-26T15:32:27Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері|Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609409 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]] 5f24yov1fjtvt3vcb9a6x7jnhe19wv9 3609412 3609409 2026-05-26T15:33:52Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері|Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609412 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]] ljl8bp7y3l7mobrjpsuely88abnk7s0 3609491 3609412 2026-05-27T01:55:53Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3609491 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Мерке]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]], [[Алматы]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]] lx32i0ty9krlgkztwmhbvfegk6aiqme 3609557 3609491 2026-05-27T08:40:39Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3609557 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Меркі]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Меркі|Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]], [[Алматы]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Мерке|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]] mvvgpqbmwz2c5i4bahmq0zc1bdukhmd 3609558 3609557 2026-05-27T08:40:55Z RaiymbekZh 170385 /* Өмірбаяны */ 3609558 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Меркі]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Меркі|Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]], [[Алматы]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Меркі|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]] gxlmrxxxuhjp73a2f46oer0i3uauik2 3609561 3609558 2026-05-27T09:10:17Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3609561 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Айтқазы Арықбаев|Толық есімі=Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы|Туған күні=24.05.1955|Қайтыс болған күні=2025|Туған жері=[[Меркі]], {{Туғанжері|Жамбыл облысы|Жамбыл облысында}}|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}|Азаматтығы={{байрақ|КСРО}} → {{байрақ|Қазақстан}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=1996–2022|Білімі=[[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚБСҚА]]|Не үшін белгілі=[[Астана LRT]]-ның техникалық директоры|Әкесі=Әуелбек Арықбаев|Балалары=2}} '''Арықбаев Айтқазы Әуелбекұлы''' ([[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955]], [[Меркі|Мерке]], [[Жамбыл облысы]] – [[2025]], [[Алматы]]<ref>[https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/bir-beketke-akemnin-aty-berilse-zhaksy-bolar-edi-lrt-nyn-ashyluyn-kormej-koz-zhumgan-mamannyn-kyzy-zhelide-zhan-syryn-aktardy/ БІР БЕКЕТКЕ АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ АТЫН БЕРІЛСІН]</ref><ref>[https://newtimes.kz/mneniya/219428-polozhil-zhizn-na-relsy-istoriia-aitkazy-arykbaeva-stroivshego-lrt-i-ne-dozhivshego-do-ego-zapuska АЙТҚАЗЫ АРЫҚБАЕВ — өмірін темір жолға салған маман]</ref>) — құрылыс және көлік инфрақұрылымы саласының дамуына елеулі еңбек сіңірген маман<ref>[https://bilim-all.kz/article/25834 Астаналық метрополитен үшін өмірін берген адам]</ref>. == Өмірбаяны == === Жас кезі === Айтқазы Әуелбекұлы [[24 мамыр]] [[1955 жыл|1955 жылы]] [[Жамбыл облысы]], [[Меркі|Мерке ауылында]] дүниеге келген. Мектепті тәмамдағаннан кейін [[Алматы]] қаласындағы Сәулет-құрылыс институтына, қазіргі [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|ҚазБСҚА-ның]] инженерлік-құрылыс факультетіне оқуға түседі. === Еңбек жолы === Еңбек жеңын құрылыс саласында бастап, Алматы қаласында прораб қызметін атқарып, тұрғын үйлердің салынуына үлес қосты. 1996 жылы «[[Алматы Энергетика Жүйесі|Алматыэлектротранс]]» мекемесіне жұмысқа орналасып, қоғамдық көлік саласын терең меңгере бастады. Кейін Алматы қаласы әкімдігінде көлік саласы бойынша директордың орынбасары қызметін атқарды. Осы кезеңде оның жетекшілігімен 13 көлік жолайрығы салынып, Шығыс айналма жолы жобасы жүзеге асырылды. == Астана LRT == === Басқаруы === 2012 жылдан бастап, 2022 жылға дейін, «[[Астана LRT]]» жобасында, кейінгі атауы CTS болған мекемеде техникалық директор қызметін атқарды. Ол халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, заманауи технологияларды енгізуге және жобаның техникалық бағытын үйлестіруге жетекшілік етті. Әкімдікте қызмет еткен жылдары шетелдерге жиі іссапармен барып, қоғамдық көлік пен инфрақұрылым саласындағы халықаралық тәжірибелерді зерттеді. Әлемдік деңгейдегі көлік жүйелерін үлгі етіп, Қазақстандағы инфрақұрылымды дамытуға өз үлесін қосты. === Сот === 2021 жылғы соттың кезінде Айтқазы Арықбаев тергеу барысында өзіне қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Оның айтуынша, іс бойынша айтылған қаржы жымқыру, қызмет құнын негізсіз көтеру және орындалмаған жұмыстар туралы айыптаулар шындыққа сәйкес келмеген. Арықбаевтың сөзінше, жоба халықаралық стандарттарға сай жүзеге асырылған және [[2013]]–[[2018]] жылдар аралығында 38 рет тексерістен өткен. Айтқазы Арықбаев сотта бұрын берген куәліктерінен бас тартып, тергеу кезінде қысыммен жалған жауап беруге мәжбүр болғанын айтты. Оның бұл мәлімдемесі сот процесінде үлкен резонанс туғызды. Прокурор жалған куәлік бергені үшін қылмыстық жауапкершілік бар екенін ескерткенімен, Арықбаев өз ұстанымынан бас тартпады. Ол тергеу барысында өзіне қысым жасаған тұлға ретінде тергеуші [[Шәленов]]тің фамилиясын атады. Арықбаевтың айтуынша, тергеушілер оны қылмыстық жауапкершілікпен қорқытып, қажетті көрсетілімдерге қол қоюды талап еткен. Кейбір жауаптардың тергеушілердің талабымен өзгертілгенін де мәлімдеді. Оның сөзінше, тергеу тобы өздеріне тиімді нұсқаны жаздыруға тырысқан. Бұл мәлімдемелер «Астана LRT» ісі бойынша сот процесіндегі ең даулы әрі назар аудартқан сәттердің бірі болды.<ref>[https://ulysmedia.kz/rassledovaniya/11829-delo-po-lrt-razvalivaetsia-pochemu-svidetel-v-sude-izmenil-pokazaniia/ АРЫҚБАЕВ//Сот]</ref> == Өлімі == Соңғы жылдары Айтқазы Арықбаев ауыр дертке шалдығып, оған сүйек кемігінің [[қатерлі ісік]] диагнозы қойылды. Соған қарамастан, ол өмірінің соңына дейін өзі еңбек еткен LRT жобасының аяқталуы үшін күресін тоқтатпады. Жоба тағдыры бұлыңғыр болып, оны бұзу немесе толық тоқтату туралы пікірлер айтылған кезеңдерде Айтқазы Әуелбекұлы жобаны сақтап қалу қажет екенін айтып, оны аяқтауға шақырды. Ол LRT тек көлік жобасы емес, болашақ инфрақұрылымның маңызды бөлігі екенін түсіндіруге тырысты. Ұзақ жылдар бойы көлік және құрылыс саласында қызмет еткен маман ретінде, халықаралық тәжірибеге сүйеніп, жобаның техникалық маңыздылығын дәлелдеумен болды. Денсаулығына қарамастан, ол өз ұстанымынан бас тартқан жоқ. Айтқазы Әуелбекұлы Арықбаев 2025 жылдың қараша айында қара аурудан көз жұмды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының түлектері]] ssvbacddr3n2w4jfrg4up5kfr3qp6wv 14 781784 3609410 2026-05-26T15:33:10Z RaiymbekZh 170385 Жаңа бетте: [[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындарының түлектері]] 3609410 wikitext text/x-wiki [[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындарының түлектері]] b6iiuyyrhrcppr1mgu29xfr0hegnih8 3609411 3609410 2026-05-26T15:33:27Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындарының түлектері|Алматы жоғарғы оқу орындарының түлектері]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері|Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609411 wikitext text/x-wiki [[Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары түлектері]] lcscncz14pwvvdhir1xvyfk66luczdg 0 781785 3609414 2026-05-26T15:58:33Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 3609414 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] d0tqcxl7ig2ntrcuj7j9kgwqphb5clb 3609415 3609414 2026-05-26T15:59:28Z Мағыпар 100137 үлгі 3609415 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] bhonmxup07z3gl1d7z67rdn8jkifxja 3609424 3609415 2026-05-26T17:09:53Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609424 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 300ghw1wsxcwtdmsevf6940hxd04tb3 3609425 3609424 2026-05-26T17:12:01Z Мағыпар 100137 дереккөз 3609425 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 8lft3dbot9e71lpsiywy2h1iyukwtn1 3609426 3609425 2026-05-26T17:16:18Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609426 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 шақырым және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] kfsdcmoqold8by1ut8tgit3fqa6mvyz 3609427 3609426 2026-05-26T17:18:29Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3609427 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] nmnw8tz3z7nkhpduel3g2rgmc81b985 3609434 3609427 2026-05-26T17:26:18Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609434 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 869qpo3c3uetwynmtf1z9i6n8vpq1ot 3609435 3609434 2026-05-26T17:31:23Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3609435 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] rgdonpss1s61v6jtyeduyia3wcvdki7 3609436 3609435 2026-05-26T17:32:32Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3609436 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] rkuywg6wj7vqzg8woago5avkathx1kc 3609437 3609436 2026-05-26T17:35:27Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609437 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] tkmyr09i3qtrbltorrd24d1e2d72rap 3609447 3609437 2026-05-26T17:59:59Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609447 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] hmka05ke959xmbp0k5g8wtkr9dxf7jw 3609450 3609447 2026-05-26T18:02:01Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3609450 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] fcto4hat0ayb1apkghde7nszwge319x 3609451 3609450 2026-05-26T18:08:25Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3609451 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] slcpyb8ojdh7tbh6tc23verhgsvuqut 3609452 3609451 2026-05-26T18:09:33Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3609452 wikitext text/x-wiki '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] r62q5er5vrr2a6q29mcx4ozj4u34tq0 3609453 3609452 2026-05-26T18:10:37Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3609453 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 37jjaxi1jfiq3mqhcsahdkzpud67m9h 3609454 3609453 2026-05-26T18:12:14Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3609454 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] cdiw6g20d5epkerj0nzfc339ooueapo 3609455 3609454 2026-05-26T18:12:49Z Мағыпар 100137 үлгі 3609455 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] oyilw9bi2khu5wzaeem4lg7qk22jfvt 3609456 3609455 2026-05-26T18:13:23Z Мағыпар 100137 үлгі 3609456 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] cht3li282x19trxj9x9czuq7l7mk3ma 3609457 3609456 2026-05-26T18:14:30Z Мағыпар 100137 үлгі 3609457 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] f65vxbmr1tmrg9tgogvv2y51eart9ni 3609458 3609457 2026-05-26T18:15:28Z Мағыпар 100137 үлгі 3609458 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Гродно ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 074ghsbvwnmjsn2l5jzz97jva9o9jr9 3609459 3609458 2026-05-26T18:19:19Z Мағыпар 100137 дереккөз 3609459 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Гродно ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 152 |пошта индексі = 231761 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Skidzieĺ |сайты = grodnorik.gov.by |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] hdxc2w6x985bbkp119206pu62bfs9of 3609460 3609459 2026-05-26T18:21:23Z Мағыпар 100137 үлгі 3609460 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Гродно ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1508 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1974 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = 113 |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 9 545 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 152 |пошта индексі = 231761 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Skidzieĺ |сайты = grodnorik.gov.by |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] j53797n34q9fj2ftvh4myawaueiwm9f 3609461 3609460 2026-05-26T18:23:03Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609461 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Гродно ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1508 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1974 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = 113 |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 9 545 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 152 |пошта индексі = 231761 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Skidzieĺ |сайты = grodnorik.gov.by |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="160"> Костёл в Скиделе.JPG|Бикеш Мария шіркеуі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 76a77b5efj6s93ug5te50q88ee3leqm 3609462 3609461 2026-05-26T18:24:04Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3609462 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Гродно ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1508 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1974 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = 113 |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 9 545 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 152 |пошта индексі = 231761 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Skidzieĺ |сайты = grodnorik.gov.by |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="160"> Костёл в Скиделе.JPG|Бикеш Мария шіркеуі 2026.04.01 Building of Skidziel Train Station in Hrodna Region, Belarus.jpg|Теміржол стансасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] oczfjq22blotn8crm7uozy8r4f7o3r2 3609463 3609462 2026-05-26T18:25:26Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609463 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Скидель |шынайы атауы = ({{lang-be|Скі́дзель}}) |сурет = 4629 Hrodna Region Belarus May 2019.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Skidal, Belarus.svg |ту = Flag of Skidal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =35 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =15 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гродно облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Гродно ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1508 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1974 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = 113 |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 9 545 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 152 |пошта индексі = 231761 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Skidzieĺ |сайты = grodnorik.gov.by |сайт тілі = }} '''Скидель''' ({{lang-be|Скі́дзель}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гродно облысы]], [[Гродно ауданы]]ндағы қала. 2026 жылғы жағдай бойынша Скидель қаласының халқы 9 545 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Ол [[Гродно]]дан солтүстік-шығысқа қарай 25 км, Минскіден 233 км және [[Литва]] шекарасынан 50 км жерде орналасқан. Қала арқылы M6 тас жолы (Минск - Гродно), P41 жолы (Слоним - Мосты - Скидель - Поречье) және Гродно - Мосты теміржол желісі өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9307-Skidel.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Гродненский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Скидель алғаш рет жазбаша дереккөздерде 1508 жылы Литва Ұлы Герцогтігінің Гродно ауданындағы ұлы герцогтық сот ретінде аталған. Ұзақ уақыт бойы қала Радзивилл отбасына тиесілі болды. 1588 жылдан бастап Скидельде корольдік сот орналасқан. Король мен Ұлы Герцог Владислав Васаның жарлығына сәйкес, 1644 жылдан бастап Скидельге екі жылдық жәрмеңке және екі апталық сауда өткізуге рұқсат етілді. 1706 жылы Скидель Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Швеция королі Чарльздың әскерлері тарапынан толығымен қирады. 1795 жылы Польша-Литва Достастығының үшінші рет бөлінуінің нәтижесінде Скидель Ресей империясының құрамына кірді. 1920 және 1930 жылдары қала Польша Республикасының құрамында болды. 1939 жылы Скидель Беларусь КСР-нің құрамына кірді, онда ол 1940 жылы 15 қаңтарда ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 14 шілдесіне дейін қалалық типтегі қоныс неміс оккупациясында болды. 1974 жылы 30 қаңтарда Скидель қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=134_Skidel|title=История развития - Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қалада тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары («Скидель қант зауыты» ААҚ, «Гроднохлебопродукт» және т.б.) және құрылыс индустриясы жұмыс жасайды. == Көрікті орындары == Скидельдің басты көрікті жері — 1870 жылы салынған Бикеш Мария шіркеуі. Бұл шіркеу XIX ғасырдағы беларусь сәулет өнерінің маңызды ескерткіші болып табылады. Скидельдегі шіркеу қазір толық қалпына келтірілді. Скидель қаласының туристер мен саяхатшылары үшін тағы бір көрікті жері — 20 ғасырдың басында салынған және қазір сәулет ескерткіші болып табылатын теміржол вокзалы. Скидель тарихи-этнографиялық мұражайында XIX ғасырдан бергі жергілікті тұрғындардың өмірі туралы экспонаттар, ауылшаруашылық құралдарынан бастап халық киімдеріне дейін экспонаттар бар. Сондай-ақ, Скидель қаласында 2000 жылдан кейін салынған жаңа шіркеу және католик шіркеуі бар.<ref>{{citeweb|url=https://vedaj.by/index.php/ru/goroda/grodno/gro/skidel|title=Города и деревни Беларуси Гродненская область Гродненский район Скидель|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="160"> Костёл в Скиделе.JPG|Бикеш Мария шіркеуі 2026.04.01 Building of Skidziel Train Station in Hrodna Region, Belarus.jpg|Теміржол стансасы Башни.JPG|Саябақ </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары]] 3cr2tbhe9w68h9nbge7cm1tqa5kcu0b 0 781786 3609428 2026-05-26T17:19:22Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = |... 3609428 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 5inhpw1b5tzzm6z6k6h2115055wt8ti 3609429 3609428 2026-05-26T17:20:22Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары|Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609429 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] 0vtpfpp2j71vzxefmkegbpx6uzm96wm 3609430 3609429 2026-05-26T17:20:59Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609430 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] 7y2b2h8fwgehkkckfx0nlbf7p2fgfnd 3609431 3609430 2026-05-26T17:21:34Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609431 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] 9uv0zsi5jjnnx884u2qltw4vhh5ihno 3609432 3609431 2026-05-26T17:23:02Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609432 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] ejyx15mri49tvqmseiijqhtai4dg5gl 3609433 3609432 2026-05-26T17:23:34Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар|Қазақстанда қайтыс болғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3609433 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] 8d5kjyn9thmipksdww44mm11gm23emt 3609441 3609433 2026-05-26T17:54:33Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3609441 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] rdgxtagwon9v9cdaianbmoag8kom4vp 3609442 3609441 2026-05-26T17:55:40Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3609442 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. 1979 жылы қайтыс болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] qwn82ouricwbjum3znkkjsmgbew3kwx 3609443 3609442 2026-05-26T17:56:52Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3609443 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. 1979 жылы қайтыс болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] 1hak8y9swllur87ztmn0rb0kxqt514h 3609444 3609443 2026-05-26T17:58:19Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3609444 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. 1979 жылы қайтыс болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20180514000625/http://knowbysight.info/KKK/15090.asp Танаш Қойшыбайұлы.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы. {{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] ovz7fubdvmino9mnsymb7h71iw1imvi 3609445 3609444 2026-05-26T17:58:32Z Орел Карл 81620 /* Сілтеме */ 3609445 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. 1979 жылы қайтыс болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20180514000625/http://knowbysight.info/KKK/15090.asp Танаш Қойшыбайұлы.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] p1dd3imqkiv4udic0eb96n7xcd97wbd 3609446 3609445 2026-05-26T17:59:33Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3609446 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылым депутаты болып сайланды. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. 1979 жылы қайтыс болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20180514000625/http://knowbysight.info/KKK/15090.asp Танаш Қойшыбайұлы.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] q4lypsfc8bg5pu07ju1di7rf6vbg46m 3609448 3609446 2026-05-26T18:00:01Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3609448 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр 1953 | Басқаруын аяқтады = сәуір 1955 | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1942 | Басқаруын аяқтады_2 = 1944 | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіндегі 4-шақырылым депутаттарының тізімі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылым]] депутаты болып сайланды. 1970 жылы зейнеткерлікке шықты. 1979 жылы қайтыс болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20180514000625/http://knowbysight.info/KKK/15090.asp Танаш Қойшыбайұлы.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] 04yy735lqc6xcss144oh4q6u4o91ucl 10 781788 3609449 2026-05-26T18:00:18Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-05-27|POTD 2026-05-27]]: filename only 3609449 wikitext text/x-wiki Павильон Турецкая Баня 9 6. Екатерининский парк, Пушкин.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> s21i70wu5i1yhrsld0bosf0u49q4n9f 2 781789 3609469 2026-05-26T20:09:11Z Tuttiorchestra687 173049 Tuttiorchestra687 [[Қатысушы:Tuttiorchestra687/зертхана]] бетін [[Bachtrack бойынша 2025 жылғы ең сұранысқа ие дирижëрлер (тізім)]] бетіне жылжытты 3609469 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Bachtrack бойынша 2025 жылғы ең сұранысқа ие дирижëрлер (тізім)]] a2owi2erjrrvatusqt09mwt1cavy2m9 3609470 3609469 2026-05-26T20:09:42Z Tuttiorchestra687 173049 Беттің барлық мағлұматын алып тастады 3609470 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 781790 3609473 2026-05-26T20:32:41Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Минотавр |Шынайы атауы = {{lang-ru|Минотавр}} |Суреті = |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = |Жанры = [[драма]] |Режиссёрі = [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]] |Продюсері = Шарль Жилибер<br>Натана... 3609473 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Минотавр |Шынайы атауы = {{lang-ru|Минотавр}} |Суреті = |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = |Жанры = [[драма]] |Режиссёрі = [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]] |Продюсері = Шарль Жилибер<br>Натанаэль Кармиц<br>Марко Перего |Сценарист = Симен Ляшенко<br>Андрей Звягинцев |Актерлер = Ирис Лебедева<br>Дмитрий Мазуров<br>Варвара Шмыкова<br>Юрис Жагарс<br>Анатолий Белый |Операторы = Михаил Кричман |Композиторы = Евгений Гальперин<br>Саша Гальперин |Компания = MK Productions<br>CG Cinéma<br>Razor Film Produktion<br>Forma Pro Films<br>Arte France Cinéma<br>LEAF Entertainment |Дистрибьютор = [[Les Films du Losange]]<br>[[Mubi]] |Ұзақтығы = 135 мин. |Бюджеті = |Түсім = |Мемлекет = {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Латвия}}<br>{{Байрақ|Германия}} |Тілі = [[Орыс тілі|орыс]] |Жыл = 2026 |imdb_id = 37118301 |Сайты = }} «'''Минотавр'''» ({{lang-ru|Минотавр}}) — 2026 жылы жарыққа шыққан, режиссер [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]]тің саяси триллер және драма жанрындағы көркем фильмі. Сценарийін Семен Ляшенко мен Андрей Звягинцев бірлесіп жазған. Түпнұсқа сюжеті [[Клод Шаброль]]дің 1969 жылғы «Опасыз әйел» («La Femme infidèle») атты француз фильміне негізделген.<ref>{{cite web|last=Canfield|first=David|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/andrey-zvyagintsev-cannes-return-minotaur-exclusive-1236596897/|title=One of the World’s Most Decorated Directors Nearly Died From Long Covid. Now He’s Got a New Film at Cannes: “A Complete and Utter Miracle”|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=May 16, 2026|access-date=May 16, 2026}}</ref> [[Орыс-украин соғысы|Ресей-Украина соғысы]] аясында өрбитін оқиғада, тағдыры талқандалған бизнес-менеджер Глеб (Дмитрий Мазуров) өзінің жары Галинаның (Ирис Лебедева) опасыздық жасағанын біліп қояды. Фильмнің әлемдік премьерасы 2026 жылдың 19 мамырында Канн кинофестивалінің негізгі байқау бағдарламасында өтіп,<ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=The Screenings Guide of the 79th Festival de Cannes |url=https://www.festival-cannes.com/en/2026/the-screenings-guide-of-the-79th-festival-de-cannes/ |access-date=2026-05-07 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> Гран-при мен «Үздік саундтрек» номинациясын жеңіп алды.<ref name=":3">{{Cite web |title=Cannes unveils 2026 Official Selection - updating live |url=https://www.screendaily.com/news/cannes-unveils-2026-official-selection-updating-live/5215494.article |access-date=2026-04-09 |website=Screen |language=en}}</ref> Кинотуынды сыншылардың жоғары бағасына ие болып, әсіресе оның режиссурасы, сценарийі мен актерлік құрамы ерекше мақтауға ілікті. Фильм Франция кинотеатрларында 14 қазаннан бастап «Les Films du Losange» компаниясының дистрибьюторлығымен прокатқа шығады.<ref name=":2">{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=15 April 2026 |title=Minotaur to vie for the Palme d’Or at Cannes |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/490505 |url-status=live |access-date=15 April 2026 |website=Cineuropa}}</ref> == Сюжеті == Оқиға 2022 жылғы Ресейдің шеткі аймағындағы шағын қалалардың бірінде өрбиді. Кәсіпорын жетекшісі Глеб өз қызметкерлерін жұмыстан шығарудың алдында тұрған сәтте, әйелінің көзіне шөп салып жүргенін біліп қояды.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Raup |first=Jordan |date=2025-03-24 |title=Andrey Zvyagintsev Sets Next Feature with Minotaur |url=https://thefilmstage.com/andrei-zvyagintsev-sets-next-feature-with-minotaur/ |access-date=2026-04-03 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Andrey Zvyagintsev sets his next feature — Minotaur — formaprofilms |url=https://formaprofilms.com/andrey-zvyagintsev-sets-his-next-feature-minotaur/ |access-date=2026-04-03 |language=ru-RU}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|Ирис Лебедева||Галина}} {{Рөлдерде|Дмитрий Мазуров||Глеб}} {{Рөлдерде|Варвара Шмыкова||Наташа}} {{Рөлдерде|Юрис Жагарс||}} {{Рөлдерде|Анатолий Белый||Костя}} {{Рөлдерде|Артур Смольянинов||Денис}} {{Рөлдерде|Владимир Фридман||әкім (мэр)}} {{Рөлдерде|Михаил Сафронов||Алексей}} {{Рөлдерде|Анастасия Мищенко||Даша}} {{Рөлдерде|Юрий Завальнюк||Антон}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == «Минотавр» — Франция, Латвия және Германия елдерінің бірлескен туындысы. Фильмді «MK Production» («mk2 Films» компаниясының өндірістік бөлімі), Шарль Жилибердің «CG Cinéma» компаниясы және Андрей Звягинцев «Arte France Cinema» және «Leaf Entertainment» студияларымен бірлесе отырып шығарған. Сондай-ақ жобаға германиялық «Razor Film» және латвиялық «Forma Pro Films» компаниялары тең продюсер ретінде қатысты.<ref name=":0">{{Cite web |last=Keslassy |first=Elsa |date=2026-04-02 |title=Mubi Buys 'Minotaur' From Oscar-Nominated Russian Filmmaker Andrey Zvyagintsev for North America, the U.K. and More Territories|url=https://variety.com/2026/film/global/mubi-minotaur-russian-filmmaker-andrey-zvyagintsev-1236682573/ |access-date=2026-04-03 |website=[[Variety]] |language=en-US}}</ref> [[Коронавирустық инфекция Covid-19|Коронавирус инфекциясы]]мен (COVID-19) ұзақ күрескеннен кейін, Звягинцев 2022 жылы Мәскеуден Францияға қоныс аударды. Ол жерде режиссер ресейлік олигарх туралы «Юпитер» деп аталатын, бірақ кейін іске аспай қалған жобаның дайындық жұмыстарына (пре-продакшн) кіріскен болатын.<ref>{{Cite web |last=Croll |first=Ben |date=2023-12-03 |title=Andrey Zvyagintsev Will Tackle Oligarch Drama 'Jupiter' With New Creative Vision: 'I'm Hoping to Start From Scratch' |url=https://variety.com/2023/film/news/andrey-zvyagintsev-jupiter-rohmer-marrakech-russia-1235819636/ |access-date=2026-04-03 |website=[[Variety]] |language=en-US}}</ref> Қаржыландырудың жоқтығынан бұл фильмнің өндірісі кейінге шегерілді. 2025 жылдың басында Звягинцевтің ресейлік ауқатты элита өкіліне арналған «Минотавр» атты жаңа сценарийі бойынша дайындық жұмыстары басталды.<ref>{{Cite web |last=Keslassy |first=Elsa |date=2025-05-14 |title='Loveless' and 'Leviathan' Filmmaker Andrey Zvyagintsev Sets Next Movie 'Minotaur' With MK2, CG Cinema |url=https://variety.com/2025/film/global/loveless-leviathan-andrey-zvyagintsev-minotaur-mk2-cg-cinema-1236397412/ |access-date=2026-03-05 |website=[[Variety]] |language=en-US}}</ref> Фильмнің негізгі түсірілім жұмыстары 2025 жылдың қыркүйек айында [[Рига]] қаласында ([[Латвия]]) басталып, сол жылдың қараша айының соңында аяқталды.<ref name=":2" /> Бұл жобада Звягинцев өзінің бұрыннан бірге жұмыс істеп келе жатқан тұрақты серіктестері — оператор Михаил Кричманмен, сондай-ақ қоюшы суретшілер Андрей Понкратов және Маша Славинамен қайта жұмыс істесті.<ref name=":1">{{Cite web |last=Lavallée |first=Eric |date=2026-04-02 |title=Marriage, Power & Collapse: Mubi Backs Zvyagintsev’s Political Fable 'Minotaur' |url=https://www.ioncinema.com/news/foreign-film-news/marriage-power-collapse-mubi-backs-zvyagintsevs-political-fable-minotaur |access-date=2026-04-03 |website=IONCINEMA.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Minotaur - Official Site |url=https://www.palacefilms.com.au/minotaur |access-date=2026-04-03 |website=Palace Films |language=en}}</ref> == Сыншылардың пікірі == «[[Rotten Tomatoes]]» рецензиялар агрегаторында фильм 27 киносыншының 96% оң бағасына ие болып, орташа рейтингі 10-нан 8.2 баллды құрады. Ал «[[Metacritic]]» платформасы 12 сыншының пікіріне сүйеніп, туындыға 100-ден 90 балл берді, бұл фильмнің «жаппай мойындалғанын» білдіреді. «[[The Guardian]]» басылымының шолушысы Питер Брэдшоу туындыға ең жоғары бес жұлдызды баға беріп, оны «ғаламат туынды» деп сипаттады. Сыншы әсіресе Звягинцевтің режиссерлік шеберлігін жоғары бағалап, Мазуров пен Лебедеваның актерлік ойынын «үздік» деп атап өтті.<ref>{{cite web |last=Bradshaw |first=Peter |author-link=Peter Bradshaw |title=Minotaur review – Andrei Zvyagintsev's scorching noir intrigue amid the Ukraine war |url=https://www.theguardian.com/film/2026/may/19/minotaur-review-cannes-film-festival-andrei-zvyagintsev-ukraine-russia |website=[[The Guardian]] |access-date=19 May 2026 |date=19 May 2026}}</ref> == Марапаттары мен номинациялары == {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Марапат ! style="background: #CCCCCC;" | Санат ! style="background: #CCCCCC;" | Номинант ! style="background: #CCCCCC;" | Нәтиже ! style="background: #CCCCCC;" | {{Abbr|Дер.|Дереккөздер|0}} |- |rowspan="3"|[[Канн кинофестивалі]] |«[[Алтын пальма бұтағы]]» |rowspan="2"|Андрей Звягинцев |{{Номинация}} |rowspan="3" align="center"|<ref name=":3"/> |- |[[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] |{{Жеңіс}} |- |Үздік саундтрек |Евгений Гальперин және Саша Гальперин |{{Жеңіс}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{IMDb title|37118301}} {{рейтинг-10|7.2}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Андрей Звягинцев фильмдері]] [[Санат:Орыс тіліндегі фильмдер]] [[Санат:2026 жылғы Германия фильмдері]] [[Санат:2026 жылғы Франция фильмдері]] [[Санат:2026 жылғы Латвия фильмдері]] [[Санат:Ресей-Украина соғысы туралы фильмдер]] l72y0alkcwhrzzu5vlffhm4fcbdjpql 0 781791 3609484 2026-05-26T22:40:05Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Dablink|[[Алтын пальма бұтағы]]мен шатастырмаңыз}} {{Сыйлық | атауы = Гран-при | түпнұсқа_атауы = {{lang-fr|Grand Prix}} | сурет = Bandeau cannes.JPG | сурет_ені = 250px | сурет_сипаттамасы = Канн кинофестивалінің жолағы | мемлекет = {{Байрақ|Франция}} | құрылтайшы = [... 3609484 wikitext text/x-wiki {{Dablink|[[Алтын пальма бұтағы]]мен шатастырмаңыз}} {{Сыйлық | атауы = Гран-при | түпнұсқа_атауы = {{lang-fr|Grand Prix}} | сурет = Bandeau cannes.JPG | сурет_ені = 250px | сурет_сипаттамасы = Канн кинофестивалінің жолағы | мемлекет = {{Байрақ|Франция}} | құрылтайшы = [[Канн кинофестивалі]] | негізі_қаланды = 1967 | сайт = https://www.festival-cannes.com/en/ }} '''Гран-при''' ({{lang-fr|Grand Prix}} — үлкен жүлде) — [[Канн кинофестивалі]]нің қазылар алқасы тарапынан негізгі конкурсындағы фильмге берілетін маңыздылығы жағынан екінші марапат. 1954 жылға дейін, сондай-ақ 1964 — 1974 жылдары Канн кинофестивалінің басты марапаты («[[Алтын пальма бұтағы]]») «Гран-при» деп аталған болатын.<ref name="IMDb Awards">{{cite web |url=https://www.imdb.com/event/ev0000147/overview |title=Awards at Cannes Film Festival |work=The Internet Movie Database |access-date=28 May 2017}}</ref> == Тарихы == Марапат алғаш рет 1967 жылы табыс етілді. 1977 жылы жүлде ешкімге берілген жоқ. Ал 2020 жылы [[COVID-19 пандемиясы|коронавирус пандемиясы]]на байланысты фестиваль мүлдем өткізілмеді. 1968 жылы Франциядағы мамыр оқиғаларына байланысты фестиваль орта жолдан тоқтатылып, ешқандай марапат үлестірілмеді. Сондай-ақ қазылар алқасының дауыстары тең түсіп, жүлдені екі фильм өзара бөліскен 10 жағдай тіркелді (1967, 1971, 1976, 1978, 1989, 1990, 1994, 2011 және 2021–2022 жылдары). Бұл аталымда ең көп жеңіске жеткендер — [[Андрей Арсеньевич Тарковский|Андрей Тарковский]], [[Бруно Дюмон]], [[Нури Бильге Джейлан]] және [[Маттео Гарроне]] (әрқайсысы екі реттен жеңімпаз атанды). Сонымен қатар марапатты үш режиссерлік тандем өзара бөлісті: «Аққан жұлдыздар түні» (1982) фильмі үшін [[Паоло мен Витторио Тавиани]], «Велосипед мінген бала» (2011) үшін [[Жан-Пьер мен Люк Дарденн]]дер және «Льюин Дэвистің ішінде» (2013) туындысы үшін [[Ағайынды Коэн|Джоел мен Итан Коэн]]дер. Бұл жүлдені алған алғашқы әйел режиссер — 1984 жылы «Балаларыма арналған күнделік» фильмін түсірген [[Марта Месарош]] болды. 1995 жылдан бастап марапаттың ресми атауы жай ғана Гран-при деп өзгертілді. Алайда, 1967 жылы негізі қаланғалы бері оның тағы екі атауы болған: «Қазылар алқасының арнайы гран-приі» (Grand Prix Spécial du Jury, 1967–1988) және «Қазылар алқасының гран-приі» (Grand Prix du Jury, 1989–1994). == Жеңімпаздар == {| class="wikitable unsortable" !scope="col" style="width:1%;" | Жыл !scope="col" style="width:10%;"| Қазақша атауы !scope="col" style="width:8%;"| Түпнұсқа атауы !scope="col" style="width:5%;"| Режиссёрі !scope="col" style="width:3%;"| Өндіруші ел |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1967 жыл|1967]] | ''{{iw|Жазатайым оқиға (фильм, 1967)|Жазатайым оқиға|en|Accident (1967 film)}}'' | Accident | [[Джозеф Лоузи]] | {{Байрақ|Ұлыбритания}} |- | ''{{iw|Бақытты сығандарды да көрдім|Бақытты сығандарды да көрдім|en|I Even Met Happy Gypsies}}'' | Skupljači perja | [[Александр Петрович (режиссёр)|Александр Петрович]] | {{Байрақ|Югославия}} |- ! style="text-align:center;" | [[1969 жыл|1969]] | ''{{iw|Одален 31 (фильм)|Одален 31|en|Ådalen 31}}'' | Ådalen 31 | [[Бу Видерберг]] | {{Байрақ|Швеция}} |- ! style="text-align:center;" | [[1970 жыл|1970]] | ''{{iw|Күдіктен тыс азаматты тергеу|Күдіктен тыс азаматты тергеу|en|Investigation of a Citizen Above Suspicion}}'' | Indagine su un cittadino al de sopra di ogni sospetto | [[Элио Петри]] | {{Байрақ|Италия}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1971 жыл|1971]] | ''{{iw|Джонни мылтығын алды (фильм)|Джонни мылтығын алды|en|Johnny Got His Gun (film)}}'' | Johnny Got His Gun | [[Далтон Трамбо]] | rowspan="2" | {{Байрақ|АҚШ}} |- | ''{{iw|Ұшып кету (фильм)|Ұшып кету|en|Taking Off (film)}}'' | Taking Off | [[Милош Форман]] |- ! style="text-align:center;" | [[1972 жыл|1972]] | ''{{iw|Солярис (фильм, 1972)|Солярис|en|Solaris (1972 film)}}'' | Солярис | [[Андрей Тарковский]] | {{Байрақ|КСРО}} |- ! style="text-align:center;" | [[1973 жыл|1973]] | ''{{iw|Ана мен жезөкше (фильм)|Ана мен жезөкше|en|The Mother and the Whore}}'' | La Maman et la putain | [[Жан Эсташ]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[1974 жыл|1974]] | ''{{iw|Араб түндері (фильм, 1974)|Араб түндері|en|Arabian Nights (1974 film)}}'' | Il fiore delle Mille e una notte | [[Пьер Паоло Пазолини]] | {{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[1975 жыл|1975]] | ''{{iw|Каспар Хаузердің жұмбағы (фильм)|Каспар Хаузердің жұмбағы|en|The Enigma of Kaspar Hauser}}'' | Jeder für sich und Gott gegen alle | [[Вернер Херцог]] | {{Байрақ|ГФР}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1976 жыл|1976]] | ''{{iw|Қарғаларды өсір (фильм)|Қарғаларды өсір|en|Cría Cuervos}}'' | Cría Cuervos | [[Карлос Саура]] | {{Байрақ|Испания}} |- | ''{{iw|О... маркизасы (фильм)|О... маркизасы|en|The Marquise of O (film)}}'' | Die Marquise von O... | [[Эрик Ромер]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|ГФР}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1978 жыл|1978]] | ''{{iw|Қош бол, маймыл|Қош бол, маймыл|en|Bye Bye Monkey}}'' | Ciao maschio | [[Марко Феррери]] | {{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- | ''{{iw|Айқай (фильм, 1978)|Айқай|en|The Shout}}'' | The Shout | [[Ежи Сколимовский]] | {{Байрақ|Ұлыбритания}} |- ! style="text-align:center;" | [[1979 жыл|1979]] | ''{{iw|Сибириада (фильм)|Сибириада|en|Siberiade}}'' | Сибириада | [[Андрей Сергеевич Кончаловский|Андрей Кончаловский]] | {{Байрақ|КСРО}} |- ! style="text-align:center;" | [[1980 жыл|1980]] | ''{{iw|Менің америкалық ағайым|Менің америкалық ағайым|en|My American Uncle}}'' | Mon oncle d'Amérique | [[Ален Рене]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[1981 жыл|1981]] | ''{{iw|Жарық жылдар ұзақтығында (фильм)|Жарық жылдар ұзақтығында|en|Light Years Away (film)}}'' | Les Années lumière | [[Ален Таннер]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Швейцария}} |- ! style="text-align:center;" | [[1982 жыл|1982]] | ''{{iw|Аққан жұлдыздар түні (фильм)|Аққан жұлдыздар түні|en|The Night of the Shooting Stars}}'' | La Notte di San Lorenzo | [[Паоло мен Витторио Тавиани]] | {{Байрақ|Италия}} |- ! style="text-align:center;" | [[1983 жыл|1983]] | ''{{iw|Монти Пайтонның өмірлік мәні|Монти Пайтонның өмірлік мәні|en|Monty Python's The Meaning of Life}}'' | Monty Python's The Meaning of Life | [[Терри Джонс]] | {{Байрақ|Ұлыбритания}} |- ! style="text-align:center;" | [[1984 жыл|1984]] | ''{{iw|Балаларыма арналған күнделік|Балаларыма арналған күнделік|en|Diary for My Children}}'' | Napló gyermekeimnek | [[Марта Месарош]] | {{Байрақ|Венгрия}} |- ! style="text-align:center;" | [[1985 жыл|1985]] | ''{{iw|Құсқай (фильм)|Құсқай (фильм)|en|Birdy (film)}}'' | Birdy | [[Алан Паркер]] | {{Байрақ|АҚШ}} |- ! style="text-align:center;" | [[1986 жыл|1986]] | ''{{iw|Құрбандық (фильм, 1986)|Құрбандық|en|The Sacrifice (1986 film)}}'' | Offret | [[Андрей Тарковский]] | {{Байрақ|Швеция}}<br>{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |- ! style="text-align:center;" | [[1987 жыл|1987]] | ''{{iw|Өкініш (фильм, 1987)|Өкініш|en|Repentance (1987 film)}}'' | მონანიება | [[Тенгиз Абуладзе]] | {{Байрақ|КСРО}} |- ! style="text-align:center;" | [[1988 жыл|1988]] | ''{{iw|Бөлек әлем (фильм)|Бөлек әлем|en|A World Apart (1988 film)}}'' | A World Apart | [[Крис Менгес]] | {{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Зимбабве}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1989 жыл|1989]] | ''{{iw|Парадизо кинотеатры|Парадизо кинотеатры|en|Cinema Paradiso}}'' | Nuovo Cinema Paradiso | [[Джузеппе Торнаторе]] | {{Байрақ|Италия}} |- | ''{{iw|Сен үшін тым сұлу (фильм)|Сен үшін тым сұлу|en|Too Beautiful for You}}'' | Trop belle pour toi | [[Бертран Блие]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1990 жыл|1990]] | ''{{iw|Ажал уыты (фильм)|Ажал уыты|en|The Sting of Death}}'' | 死の棘 | [[Кохэй Огури]] | {{Байрақ|Жапония}} |- | ''{{iw|Тилай (фильм)|Тилай|en|Tilaï}}'' | Tilaï | [[Идрисса Уэдраого]] | {{Байрақ|Буркина-Фасо}}<br>{{Байрақ|Швейцария}}<br>{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |- ! style="text-align:center;" | [[1991 жыл|1991]] | ''{{iw|Ерке қыз (фильм, 1991)|Ерке қыз|en|La Belle Noiseuse}}'' | La Belle Noiseuse | [[Жак Риветт]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Швейцария}} |- ! style="text-align:center;" | [[1992 жыл|1992]] | ''{{iw|Ұрланған балалар (фильм)|Ұрланған балалар|en|The Stolen Children}}'' | Il Ladro di bambini | [[Джанни Амелио]] | {{Байрақ|Италия}} |- ! style="text-align:center;" | [[1993 жыл|1993]] | ''{{iw|Алыс, әрі жақын! (фильм)|Алыс, әрі жақын!|en|Faraway, So Close!}}'' | In weiter Ferne, so nah! | [[Вим Вендерс]] | {{Байрақ|Германия}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[1994 жыл|1994]] | ''{{iw|Күн астында қажығандар (фильм)|Күн астында қажығандар|en|Burnt by the Sun}}'' | Утомлённые солнцем | [[Никита Сергеевич Михалков|Никита Михалков]] | {{Байрақ|Ресей}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- | ''{{iw|Өмір сүру (фильм, 1994)|Өмір сүру|en|To Live (1994 film)}}'' | 活着 | [[Чжан Имоу]] | {{Байрақ|Қытай}} |- ! style="text-align:center;" | [[1995 жыл|1995]] | ''{{iw|Улистің көзқарасы (фильм)|Улистің көзқарасы|en|Ulysses' Gaze}}'' | To Vlemma tou Odyssea | [[Тео Ангелопулос]] | {{Байрақ|Грекия}} |- ! style="text-align:center;" | [[1996 жыл|1996]] | ''{{iw|Tolқындарды бағындыру (фильм)|Толқындарды бағындыру|en|Breaking the Waves}}'' | Breaking the Waves | [[Ларс фон Триер]] | {{Байрақ|Дания}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |- ! style="text-align:center;" | [[1997 жыл|1997]] | ''{{iw|Шырынды келешек (фильм)|Шырынды келешек|en|The Sweet Hereafter (film)}}'' | The Sweet Hereafter | [[Атом Эгоян]] | {{Байрақ|Канада}} |- ! style="text-align:center;" | [[1998 жыл|1998]] | ''[[Көркем тіршілік]]'' | La vita è bella | [[Роберто Бениньи]] | {{Байрақ|Италия}} |- ! style="text-align:center;" | [[1999 жыл|1999]] | ''{{iw|Адамгершілік (фильм)|Адамгершілік|en|Humanité}}'' | Humanité | [[Бруно Дюмон]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2000 жыл|2000]] | ''{{iw|Есік алдындағы албастылар|Есік алдындағы албастылар|en|Devils on the Doorstep}}'' | 鬼子来了 | [[Цзян Вэнь]] | {{Байрақ|Қытай}} |- ! style="text-align:center;" | [[2001 жыл|2001]] | ''{{iw|Пианист (фильм, 2001)|Пианист|en|The Piano Teacher (film)}}'' | La Pianiste | [[Михаэль Ханеке]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Аустрия}}<br>{{Байрақ|Германия}} |- ! style="text-align:center;" | [[2002 жыл|2002]] | ''{{iw|Өткені жоқ адам|Өткені жоқ адам|en|The Man Without a Past}}'' | Mies vailla menneisyyttä | [[Аки Каурисмяки]] | {{Байрақ|Финляндия}} |- ! style="text-align:center;" | [[2003 жыл|2003]] | ''{{iw|Ұзақ (фильм)|Ұзақ|en|Uzak}}'' | Uzak | [[Нури Бильге Джейлан]] | {{Байрақ|Түркия}} |- ! style="text-align:center;" | [[2004 жыл|2004]] | ''[[Олдбой (фильм, 2003)|Олдбой]]'' | 올드보и | [[Пак Чхан Ук]] | {{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |- ! style="text-align:center;" | [[2005 жыл|2005]] | ''{{iw|Сынған гүлдер|Сынған гүлдер|en|Broken Flowers}}'' | Broken Flowers | [[Джим Джармуш]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |- ! style="text-align:center;" | [[2006 жыл|2006]] | ''{{iw|Фландрия (фильм)|Фландрия|en|Flanders (film)}}'' | Flanders | [[Бруно Дюмон]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2007 жыл|2007]] | ''{{iw|Аза тұту орманы|Аза тұту орманы|en|The Mourning Forest}}'' | 殯の森 | [[Наоми Кавасэ]] | {{Байрақ|Жапония}} |- ! style="text-align:center;" | [[2008 жыл|2008]] | ''{{iw|Гоморра (фильм)|Гоморра|en|Gomorrah (film)}}'' | Gomorra | [[Маттео Гарроне]] | {{Байрақ|Италия}} |- ! style="text-align:center;" | [[2009 жыл|2009]] | ''{{iw|Пайғамбар (фильм)|Пайғамбар|en|A Prophet}}'' | Un prophète | [[Жак Одиар]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2010 жыл|2010]] | ''{{iw|Құдайлар мен адамдар туралы|Құдайлар мен адамдар туралы|en|Of Gods and Men (film)}}'' | Des hommes et des dieux | [[Ксавье Бовуа]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[2011 жыл|2011]] | ''{{iw|Велосипед мінген бала|Велосипед мінген бала|en|The Kid with a Bike}}'' | Le Gamin au vélo | [[Ағайынды Дарденндер]] | {{Байрақ|Бельгия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- | ''{{iw|Бір замандарда Анатолияда|Бір замандарда Анатолияда|en|Once Upon a Time in Anatolia}}'' | Bir Zamanlar Anadolu'da | [[Нури Бильге Джейлан]] | {{Байрақ|Түркия}}<br>{{Байрақ|Босния және Герцеговина}} |- ! style="text-align:center;" | [[2012 жыл|2012]] | ''{{iw|Шындық (фильм, 2012)|Шындық|en|Reality (2012 film)}}'' | Reality | [[Маттео Гарроне]] | {{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2013 жыл|2013]] | ''{{iw|Льюин Дэвистің ішінде|Льюин Дэвистің ішінде|en|Inside Llewyn Davis}}'' | Inside Llewyn Davis | [[Ағайынды Коэн]] | {{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2014 жыл|2014]] | ''{{iw|Ғажайыптар (фильм, 2014)|Ғажайыптар|en|The Wonders (film)}}'' | Le meraviglie | [[Аличе Рорвахер]] | {{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Швейцария}}<br>{{Байрақ|Германия}} |- ! style="text-align:center;" | [[2015 жыл|2015]] | ''{{iw|Саулдың ұлы|Саулдың ұлы|en|Son of Saul}}'' | Saul fia | [[Ласло Немеш]] | {{Байрақ|Венгрия}} |- ! style="text-align:center;" | [[2016 жыл|2016]] | ''{{iw|Бұл жай ғана ақырзаман|Бұл жай ғана ақырзаман|en|It's Only the End of the World}}'' | Juste la fin du monde | [[Ксавье Долан]] | {{Байрақ|Канада}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2017 жыл|2017]] | ''{{iw|Минутына 120 соққы|Минутына 120 соққы|en|BPM (Beats per Minute)}}'' | 120 battements par minute | [[Робен Кампийо]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2018 жыл|2018]] | ''{{iw|Қара кланшы|Қара кланшы|en|BlacKkKlansman}}'' | BlacKkKlansman | [[Спайк Ли]] | {{Байрақ|АҚШ}} |- ! style="text-align:center;" | [[2019 жыл|2019]] | ''{{iw|Атлантика (фильм)|Атлантика|en|Atlantics}}'' | Atlantique | [[Мати Диоп]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Сенегал}}<br>{{Байрақ|Бельгия}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[2021 жыл|2021]] | ''{{iw|№ 6 купе (фильм)|№ 6 купе|en|Compartment No. 6}}'' | Hytti nro 6 | [[Юхо Куосманен]] | {{Байрақ|Финляндия}}<br>{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Эстония}}<br>{{Байрақ|Ресей}} |- | ''{{iw|Батыр (фильм, 2021)|Батыр|en|A Hero}}'' | قهرمان | [[Асгар Фархади]] | {{Байрақ|Иран}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- ! rowspan="2" style="text-align:center;" | [[2022 жыл|2022]] | ''{{iw|Жақын (фильм, 2022)|Жақын|en|Close (2022 film)}}'' | Close | [[Лукас Донт]] | {{Байрақ|Бельгия}}<br>{{Байрақ|Нидерланд}}<br>{{Байрақ|Франция}} |- | ''{{iw|Талтүстегі жұлдыздар (фильм)|Талтүстегі жұлдыздар|en|Stars at Noon (2022 film)}}'' | Stars at Noon | [[Клер Дени]] | {{Байрақ|Франция}} |- ! style="text-align:center;" | [[2023 жыл|2023]] | ''[[Қызығушылық аймағы]]'' | The Zone of Interest | [[Джонатан Глейзер]] | {{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Польша}} |- ! style="text-align:center;" | [[2024 жыл|2024]] | ''{{iw|Біз жарық деп елестететін нәрсенің бәрі|Біз жарық деп елестететін нәрсенің бәрі|en|All We Imagine as Light}}'' | പ്രഭയായ് നിനച്ചതെല്ലം | [[Паял Кападиа]] | {{Байрақ|Үндістан}}<br>{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Нидерланд}}<br>{{Байрақ|Люксембург}} |- ! style="text-align:center;" | [[2025 жыл|2025]] | ''[[Сентименталды құндылық]]'' | Affeksjonsverdi | [[Йоаким Триер]] | {{Байрақ|Норвегия}}<br>{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Дания}}<br>{{Байрақ|Швеция}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |- ! style="text-align:center;" | [[2026 жыл|2026]] | ''[[Минотавр (фильм, 2026)|Минотавр]]'' | Минотавр | [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]] | {{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Латвия}}<br>{{Байрақ|Германия}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.festival-cannes.com/ Cannes Film Festival official website] [[Санат:Канн кинофестивалі]] k89mr42bvdrahv8imnig6hhajj1sb9l 3 781792 3609496 2026-05-27T03:48:46Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3609496 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Ілес Асылбек}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 08:48, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) dnwngu1qtbl86skdj0ptibzqo1qkez9 0 781793 3609499 2026-05-27T05:39:21Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 3609499 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] o8wocfbgsa2cix895lowh2mf64re1rd 3609500 3609499 2026-05-27T05:42:29Z Мағыпар 100137 үлгі 3609500 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] iav67hiwjwsy50ktfmnlz4heq1xlvgj 3609502 3609500 2026-05-27T05:44:27Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609502 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 11szeiwssh7zjcu64ra88w2agwgpq2j 3609503 3609502 2026-05-27T05:46:43Z Мағыпар 100137 дереккөз 3609503 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|title=|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] avmkljjmm8ve8gf9ayjfmyojv9mftil 3609504 3609503 2026-05-27T05:50:13Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609504 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы (Поречье)). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] bedqysxhfofli69njkgn9u6v7nituz2 3609505 3609504 2026-05-27T05:51:29Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3609505 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 2tddoztkdrm5wslgskqhucqzt698d1a 3609506 3609505 2026-05-27T05:53:23Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609506 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] db22tdlvxmmziih5enblco5gdaig4jl 3609507 3609506 2026-05-27T05:56:22Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3609507 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 5olo1md73wz7wwtn3pr824pd9e05j7n 3609508 3609507 2026-05-27T05:58:16Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3609508 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 2yba7k3er8uo5yhkupczr3jyxpit5ue 3609509 3609508 2026-05-27T06:01:29Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3609509 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді. 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] eapr402t6w8buwzca6eknqnw88mdbmo 3609510 3609509 2026-05-27T06:02:38Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3609510 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 85jwsi0elfvskc8txrb5lvlhh566g6u 3609511 3609510 2026-05-27T06:08:16Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609511 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] logqcw8dzgsiq0665og3sf1n84w7hjw 3609512 3609511 2026-05-27T06:10:37Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609512 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] j20bh0jc51792n4d8de40hsyh6m7crh 3609513 3609512 2026-05-27T06:12:36Z Мағыпар 100137 толықтыру 3609513 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] moem1dhrb767or7thy8oufkw3031axv 3609514 3609513 2026-05-27T06:14:15Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3609514 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 2cvalwauzvqf010xzg36piw8gsrodpf 3609515 3609514 2026-05-27T06:16:40Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3609515 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 0ahxuwsw4ue7m7mok5rqq3a59ykbxzn 3609516 3609515 2026-05-27T06:18:17Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3609516 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 34oagz8r1ysg44d3ky795ksi7l3yabw 3609517 3609516 2026-05-27T06:19:32Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3609517 wikitext text/x-wiki '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] irmszototp6a1yfzuk90vlw28j413tz 3609518 3609517 2026-05-27T06:20:48Z Мағыпар 100137 үлгі 3609518 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 61g6k4jgtn0utc8tcxmq2r5outngu0w 3609519 3609518 2026-05-27T06:21:30Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3609519 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] t6robhql9sp62ertinlxwrulhb6uul9 3609520 3609519 2026-05-27T06:21:59Z Мағыпар 100137 үлгі 3609520 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 8xmepml3xkuaniha4bb6yslwe735q2t 3609521 3609520 2026-05-27T06:22:24Z Мағыпар 100137 үлгі 3609521 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 4mbxyzutv15wha8t8l18940p1qkm5bp 3609522 3609521 2026-05-27T06:23:30Z Мағыпар 100137 үлгі 3609522 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] 6u0macps8wyp71kwsgud4jzf3r0rgfa 3609523 3609522 2026-05-27T06:25:37Z Мағыпар 100137 үлгі 3609523 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] n19picztgaguy9djh814pqem16est7t 3609524 3609523 2026-05-27T06:28:23Z Мағыпар 100137 үлгі 3609524 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1252 |алғашқы дерек = 1258 |бұрынғы атаулары = Вслоним, Услоним |статус алуы = 1531 |жер аумағы = 46 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 156 ± 1 |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 48 001 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] jck0gppd7on8ubi0lrxxyenz2a1qmkv 3609526 3609524 2026-05-27T06:30:35Z Мағыпар 100137 сурет қою 3609526 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1252 |алғашқы дерек = 1258 |бұрынғы атаулары = Вслоним, Услоним |статус алуы = 1531 |жер аумағы = 46 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 156 ± 1 |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 48 001 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Synagogue, Slonim.jpg|Синагога </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] iu9j0dtfca1b0w87qkqcem8tcvw9hg9 3609527 3609526 2026-05-27T06:33:08Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3609527 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1252 |алғашқы дерек = 1258 |бұрынғы атаулары = Вслоним, Услоним |статус алуы = 1531 |жер аумағы = 46 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 156 ± 1 |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 48 001 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Synagogue, Slonim.jpg|Синагога Чыгуначны вакзал Слоніма.jpg|Теміржол вокзалы |Аудандық мәдениет орталығы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] p3e9ebfzlh0kqh6u8f7i3f3cfmh2lcc 3609528 3609527 2026-05-27T06:35:18Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3609528 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1252 |алғашқы дерек = 1258 |бұрынғы атаулары = Вслоним, Услоним |статус алуы = 1531 |жер аумағы = 46 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 156 ± 1 |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 48 001 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Synagogue, Slonim.jpg|Синагога Чыгуначны вакзал Слоніма.jpg|Теміржол вокзалы Краявіды Слоніма (21).jpg|Тарихи өлкетану мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] j5rw2t9du4fgdo0vm8jex9u90a1zwb8 3609529 3609528 2026-05-27T06:36:29Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ үлгі 3609529 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1252 |алғашқы дерек = 1258 |бұрынғы атаулары = Вслоним, Услоним |статус алуы = 1531 |жер аумағы = 46 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 156 ± 1 |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 48 001 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Synagogue, Slonim.jpg|Синагога Чыгуначны вакзал Слоніма.jpg|Теміржол вокзалы Краявіды Слоніма (21).jpg|Тарихи өлкетану мұражайы Вадацяжная вежа. Слонім.jpg|Су мұнаоасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] kdrr1e6vjtbptsjtiqvz14d84wi9dzj 3609677 3609529 2026-05-27T10:58:19Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3609677 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слоним |шынайы атауы = {{lang-be|Сло́нім}} |сурет = St Andrew's Church, Slonim.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg |ту = Flag of Słonim.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =05 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =19 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1252 |алғашқы дерек = 1258 |бұрынғы атаулары = Вслоним, Услоним |статус алуы = 1531 |жер аумағы = 46 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 156 ± 1 |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 48 001 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1562 |пошта индексі = 231800 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Slonim |сайты = |сайт тілі = }} '''Слоним''' ({{lang-be|Сло́нім}}) — [[Беларусь]]тің ең ежелгі қалаларының бірі, [[Гродно облысын]]дағы [[Слоним ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы жағдай бойынша Слоним қаласының халқы 48 001 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала Щара өзенінің жағасында, [[Минск]] қаласынан 186 км және [[Гродно]] қаласынан 130 км қашықтықта орналасқан. Қалада Барановичи Орталық - Волковыск-Орталық желісінде теміржол стансасы бар. Маңызды жолдар Слоним арқылы өтеді: M11 (Литва Республикасының шекарасы (Бенякони) - Лида - Слоним - Бытен), P99 (Барановичи - Волковыск - Пограничный - Гродно), және P85 (Слоним - Высокое) және P41 (Слоним - Мосты - Скидель - Литва Республикасының шекарасы).<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=32_Slonim|title=Расположение - Слоним|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Тарихы == Археологтар Слонимнің негізін XI ғасырға жатқызады. Қала алғаш рет аталған Ипат шежіресі оны 1252 жылға жатқызады. Сол кезде қала Вслоним (Услоним) деп аталған. Атауы ескі славян тіліндегі «вслон (услон)» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол бекініс, тосқауыл немесе бөгет дегенді білдіреді. XIII ғасырдың ортасында Слоним айналасындағы жерлермен бірге Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1413 жылға қарай қала уездік орталыққа айналды. 1507 жылдан 1795 жылға дейін ол Новогродек воеводтығында аудан орталығы ретінде қызмет етті. 1531 жылы Слоним Магдебург құқықтарын алды, ал қалаға үлкен үлес қосқан Польша-Литва Достастығының мемлекет қайраткері Лев Сапегенің басшылығымен 1591 жылы оның елтаңбасы қабылданды. 17 ғасырда Слоним орыс-поляк соғыстарында қала толығымен қирады. 18 ғасырдың соңында Литваның Ұлы Гетманы Михаил Казимеж Огинскийдің басшылығымен Слоним қайта дамыды. Қала кеңейіп, үлкен құрылыстар жүргізіліп, театр ашылды. 1795 жылдан бастап Слоним Ресей империясының құрамына Слоним вице-корольдігінің әкімшілік орталығы ретінде енді, бұл шамамен екі жылға созылды. 19 ғасырдың ортасы ірі шаруалар көтерілістері мен толқулар кезеңі болды. 1915 жылы неміс әскерлері Слонимді басып алып, қиратты. 1919 жылдан 1939 жылға дейін қала Польшаға тиесілі болды. Ұлы Отан соғысы кезінде басқыншылар қала мен облыста 42 000 адамды өлтірді. 1942 жылдың қарашасынан 1944 жылдың шілдесіне дейін Слонимде Слоним ауданының антифашистік ұйымы жұмыс істеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1166-Slonim.html|title=Европа. Белоруссия. Гродненская область. Слонимский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> 1954 жылы Слоним аудан орталығы ретінде Гродно облысына қосылды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Слоним тәуелсіз Беларусь мемлекетінің құрамына кірді. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада машина жасау және металл өңдеу, жиһаз, целлюлоза-қағаз, тамақ өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және басқа да салаларда 20-дан астам кәсіпорын бар. Жүгері, шайыр және әсіресе ағаш экспортталады. Қалада Слоним көркемсурет фабрикасы, камволь зауыты, текстильщик зауыты, картон зауыты, автомобиль және автокөлік жөндеу зауыттары, майсыздандырылған құрғақ сүт зауыты және ет өңдеу зауыты бар.<br /> Сондай-ақ, туристік орталық, «Шара» қонақ үйі және «Күн шуақты» санаторийі мен диспансері бар. Қалада 10 орта мектеп, гимназия және лицей бар. Олардың қатарында Слоним мемлекеттік ауыл шаруашылығы өндірісінің кәсіптік-техникалық колледжі, Слоним мемлекеттік медициналық колледжі және Слоним мемлекеттік политехникалық кәсіптік лицейі бар. == Көрікті орындары == *'''Слоним синагогасы''' — XVII ғасырда салынған тарихи ескерткіш және Беларусьтегі ең көне сақталған синагогалардың бірі. *'''Завальне бекінісі''' — XVI ғасырда қала билеушілерінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған бекініс. Бүгінде онда бекіністің тарихы мен сәулетіне арналған экспонаттар қойылған мұражай орналасқан. *'''Әулие Андрей шіркеуі''' — XVII ғасырдағы барокко сәулет стиліндегі шіркеу және қаладағы ең бай безендірілген шіркеулердің бірі. *'''Слоним тарихи-этнографиялық мұражайы''' — Слонимнің және оның айналасының тарихын көптеген экспонаттар, артефактілер және мультимедиялық презентациялар арқылы көрсететін мұражай. *'''Слоним орталық саябағы''' — демалуға және табиғат аясында болуға мүмкіндік беретін жайлы орын. Сондай-ақ, саябақта жыл бойы түрлі мәдени және қоғамдық іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-slonim.htm|title=Карта Слонима|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-27|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Synagogue, Slonim.jpg|Синагога Чыгуначны вакзал Слоніма.jpg|Теміржол вокзалы Краявіды Слоніма (21).jpg|Тарихи өлкетану мұражайы Вадацяжная вежа. Слонім.jpg|Су мұнарасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гродно облысы}} [[Санат:Гродно облысы қалалары ]] nttggoxc9h30x24audmvq6urxgynegv 6 781794 3609562 2026-05-27T09:19:17Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = С.Шапағатов ауылы. Әкімшілік үйі | қайнары = Орынбасар Жандарбек | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3609562 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = С.Шапағатов ауылы. Әкімшілік үйі | қайнары = Орынбасар Жандарбек | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 1z0hkdeufep3qrg4xkcpf6wztcybhem 6 781795 3609563 2026-05-27T09:22:36Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = С.Шапағатов ауылы. Мәдениет үйі | қайнары = Орынбасар Жандарбек | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3609563 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = С.Шапағатов ауылы. Мәдениет үйі | қайнары = Орынбасар Жандарбек | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} ec562vnjd7srm27zueqtrrxxwvrwgd6 6 781796 3609564 2026-05-27T09:24:26Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = С.Шапағатов ауылы. Супермаркет Науалы | қайнары = Орынбасар Жандарбек | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3609564 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = С.Шапағатов ауылы. Супермаркет Науалы | қайнары = Орынбасар Жандарбек | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} baz2iun80ou2o5zitv7syqdsmiz7ptg 6 781797 3609568 2026-05-27T09:32:49Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Көптоғай ауылы. Балабақша.jpg | қайнары = Хайреден Нұрасыл | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} 3609568 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Көптоғай ауылы. Балабақша.jpg | қайнары = Хайреден Нұрасыл | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Қуанов Мағыпар }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} ivs0u8yjokj4nxx3kanucmbsjsx4sh1 6 781798 3609569 2026-05-27T09:34:42Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Көптоғай. Жұмажан Мамбеталиев көшесі | қайнары = Хайреден Нұрасыл | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609569 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Көптоғай. Жұмажан Мамбеталиев көшесі | қайнары = Хайреден Нұрасыл | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 5qdfkadr7sn3wxkne1h3j7f2ph4v5mq 6 781799 3609570 2026-05-27T09:37:49Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Көптоғай. Сапура Елеусинова көшесі | қайнары = Хайреден Нұрасыл | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609570 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Көптоғай. Сапура Елеусинова көшесі | қайнары = Хайреден Нұрасыл | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} qs9wma1x5yw70vi1jluq5uuyijpucpa 6 781801 3609655 2026-05-27T10:51:53Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Стелла | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609655 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Стелла | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 8yun11alnghv0yvu91rf6q26ssbingi 6 781802 3609664 2026-05-27T10:53:57Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік. Ауыл белгісі.jpg | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = }} 3609664 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік. Ауыл белгісі.jpg | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} fozfunwh8c0mw70hm7idgoadfiyiiuu 6 781803 3609691 2026-05-27T11:00:52Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Әкімшілік | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609691 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Әкімшілік | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} ogi83n6vfah0fvrop5p4xoguhtm0mhs 6 781804 3609693 2026-05-27T11:03:21Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Мешіт | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609693 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Мешіт | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} ls9qp4ofw5ejebqqz45nr70f1cnb3aw 6 781805 3609696 2026-05-27T11:05:30Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Өрт сөндіру пункті | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609696 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Өрт сөндіру пункті | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 1chphyxe8388qmjls0tobsjqcld976i 6 781806 3609698 2026-05-27T11:07:26Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Пошта | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026. | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609698 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сүйіндік ауылы. Пошта | қайнары = Хисметоллаева Ханшайым | жасалған уақыты = 06.05.2026. | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} 8awfy7fxi02qzmww2p9j0z5rf64orbe 6 781807 3609706 2026-05-27T11:27:08Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Вокзалға кіре беріс қақпа.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609706 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Вокзалға кіре беріс қақпа.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} hzluuwcun0t4dk2zbctjd4wcpu0djt1 6 781808 3609707 2026-05-27T11:29:09Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Жастар орталығы.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609707 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Жастар орталығы.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} aoaiyxk8edplaus6609d2o5o27anybb 6 781809 3609708 2026-05-27T11:31:01Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Кіре беріс қақпа.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026. | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609708 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Кіре беріс қақпа.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026. | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} pj4nsks5zapdqtkfhxymor27wjwrog5 6 781810 3609709 2026-05-27T11:32:44Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Мешіт.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026. | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609709 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Мешіт.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026. | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} p3t7f2d7yk7rfu10ops3nof313d36qx 6 781811 3609710 2026-05-27T11:35:17Z Мағыпар 100137 {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Стелла.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} 3609710 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Мақат. Стелла.jpg | қайнары = Шынтас Жанерке | жасалған уақыты = 06.05.2026 | авторы = Мағыпар Қуанов }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} az7kowg07u41c43kdhhrft3612lrism 0 781812 3609716 2026-05-27T11:40:42Z Nurken 111493 Nurken [[Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев]] бетін [[Нұрланбек Тұрғынбекұлы]] бетіне жылжытты: есімін ауыстырды 3609716 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Нұрланбек Тұрғынбекұлы]] folrfyaoe6lxwaue7z5466mz8i1tjaj 14 781813 3609727 2026-05-27T11:56:52Z Nurken 111493 Жаңа бетте: {{addoncat|Қырғызстан министрліктері}} [[Санат:Елдер бойынша министрлер|Қырғызстан]] [[Санат:Қырғызстан саясаты]] [[Санат:Қырғызстан үкіметі]] 3609727 wikitext text/x-wiki {{addoncat|Қырғызстан министрліктері}} [[Санат:Елдер бойынша министрлер|Қырғызстан]] [[Санат:Қырғызстан саясаты]] [[Санат:Қырғызстан үкіметі]] fxs40syi2h1ko9dr1l6my9pq5u4ys2i 14 781814 3609729 2026-05-27T11:57:45Z Nurken 111493 Жаңа бетте: {{maincat}} [[Санат:Елдер бойынша үкіметтер|Қырғызстан]] [[Санат:Қырғызстан мемлекеттік құрылымы]] 3609729 wikitext text/x-wiki {{maincat}} [[Санат:Елдер бойынша үкіметтер|Қырғызстан]] [[Санат:Қырғызстан мемлекеттік құрылымы]] bmlohhk0dnt9utvfn26f2jls92a3yql 14 781815 3609730 2026-05-27T11:58:36Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Елдер бойыша мемлекеттік құрылымдар|Қырғызстан]] [[Санат:Қырғызстан саясаты]] 3609730 wikitext text/x-wiki [[Санат:Елдер бойыша мемлекеттік құрылымдар|Қырғызстан]] [[Санат:Қырғызстан саясаты]] 796qymb9ne40e9skw3wgjlj620e846j